[0:09]Chỉ còn vài giờ đồng hồ nữa thôi, chúng ta sẽ đón chào một mùa xuân mới, xuân Nhâm Thìn. Chúng ta cùng trở về Chùa Phật Quang để đón một mùa xuân và để được nhận những món quà quý giá nhất từ Sư Phụ. Đó là những lời Pháp âm và bài Pháp thoại trong đêm giao thừa hôm nay cũng là bài Pháp thoại cuối cùng của năm Tân Mão và cũng là bài Pháp thoại đầu tiên trước thềm xuân mới. Và ngay bây giờ đã đến giờ thuyết giảng, và đạo tràng chúng con cũng đã trang nghiêm thanh tịnh. Chúng con xin đê đầu đảnh lễ cung thỉnh Sư Phụ quang lâm Pháp toà. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Để bắt đầu cho buổi Pháp thoại, cung thỉnh đại chúng cùng niệm Phật cầu gia bị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:24]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:38]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:52]Cung thỉnh Sư Phụ an toạ, cung thỉnh đại chúng cùng an toạ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cái thời gian cứ trôi, rồi năm lại hết, rồi năm mới lại đến. Trong một cái đời người, ta đi qua nhiều cái giai đoạn thăng trầm, đi qua một năm ta cũng nhiều chuyện buồn vui. Tuy nhiên là vì ta là đệ tử Phật, ta có đạo lý, có sự tu tập, cho nên cái thời gian trôi qua với ta, những sự kiện vui buồn đi qua trong đời ta, nó không đi qua một cách vô nghĩa, nó không đi qua để mà gợi lên cho ta thêm cái vô minh, cái tham sân si, mà mỗi một sự kiện đi qua trong đời ta đều khiến cho ta hiểu thêm cái việc đời, củng cố thêm cái đạo lý mà mình đã học.
[2:53]Mỗi khi mà mọi sự buồn vui đến như vậy, ta xem lại mình đã hiểu cái sự tình đó như thế nào, mình đã ứng dụng đạo lý được trong cái sự tình đó như thế nào. Nó khác với cái người đời là cứ đối xử mọi việc bằng cái tham lam, sân hận, si mê, buồn thương giận ghét một cách tầm thường, để rồi cái thời gian nó trôi qua thật là lãng phí, vô ích và chỉ tạo thêm cái nghiệp trầm luân. Còn ta thì ta đi qua cuộc đời với con mắt minh triết, nhìn thấy mọi việc một cách rõ ràng trong đạo lý, do đó cứ mỗi một ngày trôi qua là ta thăng tiến trên con đường chánh pháp. Nên một năm đi qua với chúng ta cũng vậy, so với cái vòng luân hồi vô tận thì không đáng là gì,
[3:47]nhưng với người có con mắt đạo lý thì một năm trôi qua cũng đã cho ta nhiều bài học. Cứ mỗi năm lại có cái dịp ngồi quây quần bên nhau, nhất là cái giờ phút giao thừa thiêng liêng. Thường là cái giây phút giao thừa này là giây phút mà ta dành cho những người mà ta yêu quý nhất. Mùng một về chứ bắt đầu bung, phải không? Mùng một rồi bắt đầu có khi là người ta đã khởi hành sớm đi nơi này, đi nơi kia, nhưng chỉ riêng cái ngày giao thừa thì cái tình cảm mà ta đặt nơi nào nhiều nhất thì ta sẽ sẽ về nơi đó. Cho nên thường là cái đêm giao thừa người ta không có đi xa nhà, người ta phải quây quần bên nhau.
[4:38]Vì thường gia đình là cái tổ ấm thiêng liêng nhất của đời một con người. Chỉ những người mà nhiều khi đi làm ăn xa, đi học xa rồi không có tiền, không có điều kiện về quê thì đành phải ăn Tết xa quê trong cái niềm thương nhớ của mọi người và cái niềm thương nhớ của chính mình. Còn đa phần hễ có điều kiện thì ngày giao thừa người ta chỉ muốn quây quần lại cái nơi mà người ta yêu thương nhất. Thì thật là kỳ lạ thay, lại có những Phật tử trong cái đêm giao thừa lại về với chùa. Như vậy nghĩa là gì? Nghĩa là chùa là gì? Chùa là chùa là tổ ấm. Chùa là tổ ấm mà quý Phật tử xem là tổ ấm thiêng liêng trong đời mình
[5:32]thì mới dành cái cái thời gian giao thừa này để về với chùa. Vì vậy là cái số người mà lên đây ở lại giao thừa với Thầy chắc chắn là không nhiều, nhưng mà đó là những cái tình cảm mà trân quý nhất. Cho nên do đó, Thầy thay mặt cho Chùa Thiền Tôn Phật Quang hết sức là trân trọng cái tình cảm đó của quý Phật tử. Và Thầy cũng cầu nguyện với cái tấm lòng mà quý Phật tử đã dành cho chùa trong đêm giao thừa thiêng liêng này, cái tình cảm sâu đậm mà mình đã hướng về Tam Bảo trong cái lúc giao thừa thiêng liêng này thì những cái tâm tình đó, cái tình cảm đó được Chư Phật chứng minh. Thầy cúng dường hết những cái tình cảm của Phật tử đó
[6:20]lên trên lên trên Chư Phật, và Phật sẽ ghi nhận cái tấm lòng này, cái tình cảm thiêng liêng này của quý Phật tử và Phật sẽ rước quý Phật tử về chùa sớm để tu. Cái nhân nào thì quả nấy ha, nhân nào thì quả nấy.
[6:41]Ta xem chùa là tổ ấm yêu thương thì đó là nơi ta trở về, nơi ta sẽ đến, nơi ta sẽ trở về. Chỉ có một cái điều thế này: Vì sao mà chùa là tổ ấm? Vì sao? Thì vấn đề nó mênh mông lắm, nói hoài nó không có hết. Chỉ có một điều thế này: Tạm thời thì bởi vì nơi chùa này ta có đạo lý phải không? Đúng không ạ? Ta có đạo lý. Đúng không? Nhất là có đạo lý. Cái thứ hai là ta tin rằng về đây có ông Sư Phụ, có ông thầy trụ trì ổng thương mình, đúng không ạ? Thương mình. Ổng ổng ốm ốm, xấu xấu vậy chớ nhưng mà ổng không có xua đuổi, hắt hủi mình, mà lúc nào ổng cũng yêu quý mọi người đặt chân về đây. Chúng ta tin được như vậy mình mới về đây phải không ạ?
[7:34]Chớ tỉ về đây dòm mặt ông thầy trụ trì ổng cứ ngầu ngầu, lầm lầm, gặp ai ổng không hỏi không han hết trơn thì mình không ở nổi, phải không ạ? Không ở nổi thì chùa không còn là tổ ấm nữa. Nhưng vì có cái ông ốm ốm, xấu xấu ở trên chùa đó mà ổng mình tin rằng ổng thương mình như vậy. Rồi ngoài ra tin rằng quý thầy, quý cô, chư Tăng Ni trong chùa làm sao? Có thương mình không? Thương. Phải không? Mình đến đây thì có thể đông quá thì cũng có sơ suất, nhưng mình biết chắc là Tăng Ni thương mình, chăm sóc mình, lo cho mình như một cái gia đình. Mặc dù là đông thì không chu đáo, nhưng mà mình cứ chăm lo lẫn nhau.
[8:10]Thì quý thầy cũng không chăm sóc được cặn kẽ, nhưng mình biết rằng quý thầy cô có yêu thương mình và mình sẽ hưởng được cái tình yêu thương đó là cái điều thứ hai, đúng không ạ? Đúng thì hãy cho tràng pháo tay nữa. Cái thứ ba là mình có tin một điều nữa là khi mà chúng ta về đây với nhau, dù là Phật tử mình không có ruột thịt, à không cùng một gia đình, nhưng mà về đây rồi tự nhiên ai cũng thương nhau. Trong cái ngày Tết này mà mình sống trong một cộng đồng mà mình tin chắc rằng là ai cũng thương nhau, rồi cái tình thương đó có thể là nó không đậm sâu lắm, nhưng mà cái đạo vị ở trong cái tình cảm đó nó có cái gì nó thanh thản, nó bình an, nó dễ chịu, ha?
[8:56]Thế là mình không phải đối phó, không phải dè dặt, không phải sợ hãi, không phải canh chừng, không phải cảnh giác, mình có thể sống thoải mái được với nhau trong cái cộng đồng của những Phật tử như thế này. Cho nên vì bốn điều kiện đó: thứ nhất là ta có một đạo lý; à thứ hai là ta có cái ông thầy; thứ ba ta có Tăng chúng, Ni chúng; thứ tư là ta có cộng đồng Phật tử. Bốn cái điều đó, bốn điều đó có lẽ là tốt. Vì vậy là ta yên tâm để về đây đón giao thừa và ăn Tết. Ai sẽ ăn hết Tết với chùa? Thầy muốn xem cho biết cái con số trước để Thầy tính tiền gạo chứ không gì hết trơn á. Ăn hết Tết tới mùng sáu á nha. Ăn hết Tết?
[9:42]Rồi rồi, Thầy cảm ơn. Còn ai thì qua giao thừa rồi sẽ về? Qua mùng một rồi sẽ về? Ồ, cũng đông vậy đó hả? Rồi, thôi dù sao Thầy cũng cảm ơn. À hôm nay Thầy nói chuyện nó không thành một bài Pháp, hôm nay cái bài hôm nay là chuyện tản mạn cuối năm, tức là nó không đâu ra đâu á, tản mạn nói tào lao. Bây giờ thì Thầy nói về chuyện tản mạn cuối năm, tản mạn tức là đầu không ra đầu, đuôi không ra đuôi á, những suy nghĩ vớ va vớ vẩn của Thầy. Cái điều thứ nhất là Thầy tâm sự thế này: Không biết tại sao mà khi sống đến cái tuổi này, bỗng nhiên để Thầy nói chuyện tào lao chính trị, xã hội chút á, khi sống đến cái tuổi này,
[10:20]tự nhiên Thầy thích Thầy thích cái chế độ vua ngày xưa. À ngộ vậy. Thế giới này người ta được gọi là văn minh tiến bộ khi người ta từ bỏ chế độ quân chủ, vua chúa để bước sang chế độ dân chủ. Cái cuộc cách mạng nó khốc liệt lắm, khoảng 200 năm trước, cuộc cách mạng khốc liệt bắt đầu từ Pháp trước, do Jean-Jacques Rousseau chủ xướng. Ông chỉ là một người viết nhạc nghèo khổ nhưng ông viết những cái cuốn, những, những bài thuyết trình của ông làm lật ngược cả một thế giới luôn, Jean-Jacques Rousseau. Rồi sau đó bắt chước theo cái cuộc cách mạng dân chủ của Pháp rồi nhiều nước cũng nổi lên làm cách mạng, thế là người ta từ bỏ chế độ quân chủ,
[11:05]vua chúa bước sang chế độ cộng hòa, đại nghị, dân chủ, đại khái là như vậy. Rồi một số nước bảo thủ người ta vẫn giữ vua nhưng mà vua chỉ còn là tính chất tượng trưng, quyền lực lại nằm hết trong tay của gì đó, thủ tướng hay gì gì đó thôi. Ví dụ ta thấy còn Nhật, còn Thái Lan, còn Campuchia, còn nước Anh, Tây Ban Nha, vân vân. Một số nước còn vua nhưng mà chỉ để chơi, biểu tượng thôi, biểu tượng cái tinh thần thiêng liêng chứ không còn quyền hành. Mà riêng thầy thì bỗng nhiên thầy lại thích, thích mình có vua. Là vì sao vậy? Ừ vì sao vậy? Thực ra á là từ xưa cho đến nay cái quyền lực của xã hội
[11:52]nó cứ gom vào rồi giãn ra, rồi gom vào rồi giãn ra. Gom vào là sao? Nghĩa là tập trung quyền lực lại một vài người thì gọi là tập trung quyền lực hay là tập quyền, quyền lực tập trung lại một ít người gọi là tập quyền. Tập quyền thôi chứ ta khoan gọi là độc tài. Tức là quyền lực tập trung lại một ít người gọi là tập quyền, nhất là thời đại thường thời đại vua, quyền lực tập trung lại do ông vua, nhưng mà cũng không hẳn vậy. Rồi có những thời đại khi mà cái người mà ở hạt nhân đó họ không đủ sức để giữ quyền thì quyền lực nó tán ra cái số đông lại thành ra là chế độ đại nghị. Đại nghị tức là bàn bạc, tức là bàn đã đời rồi lấy số đông
[12:33]rồi sẽ quyết định ra cái nên thực thi cái chính sách nào. Nên vậy, hễ mà có khi đó một cái người nào mà họ có cái uy lực mạnh quá cái họ gom hết quyền lực về họ lại thành ra là tập quyền. Rồi cái có người nào một số người đó không đủ uy, quyền lực nó lại giãn ra thành ra chế độ đại nghị, tức là đông người bàn bạc với nhau để mà tìm cái chính sách. Từ xưa đến giờ nhân loại cứ như vậy, cứ dao động ra vô. Từ xưa đến nay nó cứ vậy, cứ gom vào giãn ra, gom vào giãn ra cái quyền lực và ngay cả cái thời vua chúa cũng bị như vậy. Ngay cả thời vua chúa, cái ông vua nào mà ổng giỏi á, quyền lực gom về, ông vua ổng dở một cái nó giãn ra liền, ra các đại thần liền.
[13:12]Bắt đầu chuyện của triều đình đem ra bàn với nhau quá chừng rồi sau đó mới lấy ý kiến chứ ông vua không quyết định nổi. Tại ông vua không đủ sáng suốt, không đủ quyết đoán, cho nên ngay cũng là một triều đại của quân chủ chuyên chế vậy mà quyền lực có lúc cũng giãn ra thành đại nghị mặc dù bên ngoài vẫn thấy là một triều đình. Rồi bây giờ cái thời đại dân chủ cũng vậy, thời đại dân chủ thì ta nghĩ là sao? Tức là việc gì cũng phải là bàn nhiều, nhất là Quốc hội, Quốc hội phải bàn đủ cách rồi mới ra quyết sách rồi sau đó thực thi. Rồi trong mỗi bộ phận thì có bên ban này ban kia phải bàn với nhau, bàn họp tùm lum hết.
[13:47]Thời dân chủ người ta nghĩ là không còn tập quyền nhưng không phải. Ví dụ có một cái người nào mà uy lực nó mạnh quá, giỏi quá thì bên ngoài là dân chủ nhưng bên trong vẫn là tập quyền, quyền lực vẫn gom lại một ít người. Kể cả tới Mỹ, kể cả bên Nga, kể cả những nước gọi là dân chủ, cái người nào mà giỏi quá là quyền lực bên trong bí mật gom lại người đó hết. Thì cứ cho Quốc hội bàn, đố ai dám nói sai lời, nói đi khác cái ý kiến mà của cái ông lãnh tụ, ông lãnh đạo. Ông lãnh đạo ổng uy lực quá, ổng nói ra cái gì cũng phải nghe, cả Quốc hội cũng phải đi theo. Cho nên cái quyền lực vẫn gom về một người mặc dầu trên
[14:22]danh nghĩa đã sang cái thời đại dân chủ, đại nghị. Còn như thời vua cũng vậy, danh nghĩa là chuyên chế, tập quyền nhưng sự thật có những lúc ngay trong triều đình mà cái quyền lực đã giãn ra số đông, bàn bạc tùm lum chứ ông vua không nắm quyền nữa. Do đó nếu mà xét theo hình thức thì ta thấy hồi xưa có chế độ gọi là quân chủ chuyên chế giống như độc quyền, thời nay giống như là dân chủ đại nghị, bàn bạc theo số đông, nhưng trong thực tế, trong thực tế nói đây là sự thật nó không lệ thuộc vào hai hình thức là dân chủ hay quân chủ mà nó cứ tùy tình hình thôi. Lúc thì quyền lực tập trung vào ít người, rất ít người, thậm chí chỉ một người;
[15:04]lúc thì quyền lực giãn ra, trải ra với số đông để người ta bàn bạc mà lấy ý kiến số đông. Mặc cho lúc đó là quân chủ hay dân chủ nó vẫn như vậy, nó vẫn tùy theo thực tế tình hình cái con người đó mà quyền lực gom vào hay trải rộng ra. Đó là thực tế. Đây là cái điều mà thầy vừa nói là cái điều chưa từng được nói trong sách vở nha. Cho nên hôm nay ta nghe cái điều thầy vừa nói là một điều rất mới về chính trị học, về xã hội học, những điều chưa ai nói. Rồi bây giờ tại sao thầy, thầy yêu thích đời vua? Vì thế này, thầy thích một đất nước ổn định, một đất nước ổn định. Lòng người toàn dân gom về một mối và vì họ có một cái người,
[15:53]một ông vua để họ yêu kính, cái toàn dân tự nhiên dễ dàng yêu thương, đoàn kết nhau mà đất nước đó sẽ phát triển, sẽ hùng mạnh. Đó cái đó cái thầy yêu thích là như vậy, lòng người hướng về một mối. Khi có một cái ông vua, mà ông vua là gì? Thường là do quy ước, tức là cái đạo lý ngàn đời dạy lại à ông vua là người thay trời, ông đương nhiên là người lãnh đạo hết cả quốc gia này. Cái gì quyền lực gì thuộc về vua hết, nghĩ như vậy cho nên cái người dân vậy họ có cái sự phục tùng. Cái phục tùng đó là do quy ước của xã hội, của truyền thống và sự phục tùng đó nó tự nhiên do ông nội dạy cho cha, cha dạy cho con, con dạy cho cháu là cứ mở mắt chào
[16:39]đời là trong đầu họ đã hiểu rằng họ phải phục tùng cái ông vua của họ. Nên cái xã hội nó ổn định. Nhưng mà tại sao cái thời quân chủ lại không ổn định, có những lúc loạn lạc, lúc giặc giã rồi đến nỗi người ta bất mãn đến nỗi lật thành chế độ dân chủ là chỉ bởi vì cái đời đó những vị vua họ quên mất một điều thế này: là khi họ đứng trên muôn dân, thay trời để trị dân, lãnh đạo dân thì cái đức phải rất là lớn. Khi được làm vua thì phước đã rất lớn rồi nhưng mà còn cái đức, cái đức của sự tu thân, cái đức của tâm linh phải rất là lớn mới xứng đáng với sự phục tùng, yêu kính của muôn dân. Nhưng mà những vị vua chúa do quyền lực mạnh quá rồi không có cái đạo lý kèm
[17:33]dạy nên họ tự cho phép mình hưởng thụ nhiều quá, hưởng thụ nhiều quá. Đời xưa ông vua nào cũng quá nhiều cái thê thiếp, cung tần mỹ nữ cho nên chính vì cái cuộc sống mà hưởng thụ quá nhiều đó họ bị mất cái đức, mất cái đức khiến cho cái xã hội bất ổn. Chứ nếu lúc đó ông vua đứng trên muôn dân, được mọi người phục tùng yêu kính mà ông vua biết tu tập, tu tập gần như là một thầy tu, gần thôi chứ hoàn toàn thì không không phải, biết tu tập gần như một thầy tu, thút liễm thân tâm là trau dồi cái giới đức, đi sâu vào cái tâm linh giác ngộ vô ngã, vân vân thì cái sự yêu kính, cái phục tùng của nhân dân đặt đúng chỗ xứng đáng, đất nước sẽ cực kỳ ổn định.
[18:25]Cho nên có đi thì có lại nên thầy nói rằng thầy thích cái đời vua bởi vì thầy muốn rằng mỗi người trong tâm hồn của mình đối với cái người lãnh đạo của đất nước mình mình có cái sự yêu kính, sự phục tùng. Thầy rất ghét khi một người dân sống trong đất nước mà không có một lãnh đạo để mình yêu kính, mình phục tùng. Cái tâm mình nó loạn và cũng vậy cái đất nước nó không yên. Ta thử nghĩ cả một đất nước ta nếu mọi người cũng như nhau có một lãnh tụ xứng đáng để mình yêu kính, mình phục tùng, tự nhiên mình thấy cái cuộc sống mình có ý nghĩa và mình thấy mình sống dễ có lý tưởng hơn hơn là mình sống mà không yêu kính ai, không phục tùng ai.
[19:11]Khi mình không có một lãnh tụ để yêu kính, để phục tùng, tự nhiên mình không có lý tưởng sống, mình sẽ sống tầm thường. Thời xưa khi đạo Nho là thịnh trị, Nghĩa là cái người đi thi làm quan phải học đạo Nho. Thì trong cái đạo Nho dạy người ta cái lòng yêu kính phục tùng đối với vua. Cho nên cái người mà họ theo đạo Nho họ sống nghiêm túc, có lý tưởng, mà nhiều nhà Nho chết biết trước ngày chết luôn. Mà trong gia đình họ vậy, họ sống nghiêm túc, kỷ cương, những cái lời dạy của Khổng Tử về việc mà khắc phục tu thân họ thực hiện rất nghiêm túc. Bởi vì sao? Bởi vì trong đầu họ, trong trái tim họ có một vị vua để họ yêu kính,
[19:55]họ phục tùng thì tự nhiên đối với bản thân họ, họ thúc liễm, họ khắc phục được. Cho nên cái cái tình yêu kính, phục tùng đối với lãnh đạo, coi vậy chứ nó là một cái vốn quý trong cái tim của mỗi người. Còn cả một đất nước mà người dân cứ loãng loãng loãng, chẳng có cái yêu kính phục tùng đối với lãnh tụ của mình, tự nhiên mình sống cũng hời hợt, bừa bãi. Trong con người ta đó, cái quý nhất là có người để mình tôn kính. Còn nếu sống trên đời này mà không có ai để mình tôn kính thì phải nói rằng cuộc đời mình là một nỗi bất hạnh. Thầy nói thật như vậy. Không có ai để mình tôn kính, đời mình là một sự bất hạnh,
[20:37]vì mình sẽ không định hướng để sống, không có lý tưởng để sống. Khi ta đến với Đạo thì may mắn thay ta có Đức Phật để để ta tôn kính. Ta dành hết tất cả những tình cảm tôn kính của mình ta dâng lên Đức Phật, nhờ vậy mà cuộc sống ta đẹp, có ý nghĩa và ta biết thúc liễm tu hành nơi chính mình. Đó, chính vì vậy mà nhiều người đã đến với với Phật pháp. Nên cái này nó là một hệ quả rất là lạ. Hôm nay thầy nói ra rồi mọi người mới nhìn thấy nè. Chứ còn nhiều người họ nếu mà họ không bước vào Phật pháp họ không hiểu điều này, cứ nghĩ rằng ai đến với Đạo là mê tín. Và nói là kính Phật rồi tu hành là mê tín,
[21:20]chứ đâu biết rằng không phải, nó là một hệ quả lô-gích của tâm lý. Một hệ quả lô-gích của tâm lý là sao? Nghĩa là lòng ta có một đấng cao cả để ta tôn kính là tự nhiên ta có lý tưởng để sống, cuộc sống ta ổn định, ta phấn đấu, ta thúc liễm, ta tu hành. Còn nếu đời ta không có ai để ta tôn kính là là ta không có lý tưởng sống, đời mình sống bừa bãi, hỗn loạn, hư hỏng và sa đọa tội lỗi liền. Nên cái may mắn của ta, đó là lý do tại sao mà ta khi đến với Phật pháp rồi, ta tìm được cái hạnh phúc trong đó rồi là ta thấy cuộc đời mình có ý nghĩa là vậy đó. Còn những người mà chưa tìm được một đấng cao cả để mình tôn kính,
[22:03]ta sẽ thấy cuộc sống họ rất bừa bãi, hỗn loạn và sa đọa. Đó, thì đó là lý do vậy. Rồi khi ta đến với Phật pháp, ví dụ ngoài Đức Phật tôn kính, ta lại còn có bao nhiêu vị thánh sư, những vị tổ sư để khi ta đọc sách, ta nghe kể về cái tấm gương đạo hạnh của các ngài, lòng ta thêm thêm bội phần cung kính. Những cái đó cứ nuôi lớn cái tâm hồn ta, nuôi lớn cái lý tưởng của ta, đẹp vô cùng. Rồi đó là những chuyện ngày xưa, rồi trong cái thực tế cuộc sống này, nếu may mắn ta gặp những bậc thầy chân tu đạo hạnh, để cho lòng ta có cái tấm gương tu hành trước mắt nữa, ta thương kính được những vị thầy đó nữa thì cuộc đời ta thật
[22:46]là có ý nghĩa, thêm được cái sức mạnh rất nhiều trong cái cuộc sống này, trong cái sự tu hành này. Đó, nên ta đến với Đạo, ta có ba hạng người để ta tôn kính: một là Đức Phật tuyệt đối; hai là những vị tổ sư, những vị thánh sư, những vị thánh tăng mà đời xưa; ba là những vị chân tu còn tại tiền, còn tại thế. Đó là ba cái lớp người mà nếu ta may mắn, ta có đủ ba lớp người này thì cái tim ta, tâm hồn ta, cuộc đời ta đã có bến bờ, đã có tổ ấm, đã có nơi trở về, đó là hạnh phúc. Bây giờ nói ngược ra ngoài xã hội cũng vậy. Trong cái xã hội luôn luôn cần phải có sự cai trị, có cái sự lãnh đạo. Bất cứ cộng đồng nào cũng phải có sự lãnh đạo,
[23:37]dù một cộng đồng rất bé cũng phải có sự lãnh đạo. Thì đối với cả đất nước này cũng vậy, luôn luôn phải cần có sự lãnh đạo. Mà nếu ta không yêu kính được cái người lãnh đạo của mình thì đó là một điều bất hạnh, một điều bất hạnh. Nên vì vậy, nhưng mà người ta vì lấy cái lý do là xã hội văn minh, dân chủ, mọi người bình đẳng, cho nên không có một cái luật nào, cũng không có một đạo lý nào từ trong trường học dạy ta phải yêu kính cái người lãnh đạo của ta. Không có! Và mọi người cứ cứ sống ngang như nhau. Và do đó phải hiểu rằng đó là một cái bất hạnh của thế giới này, chứ nó không phải là một điều hay, nó không phải là một tiến bộ dân chủ đâu.
[24:23]Vừa rồi vậy thầy ra ngoài Hà Nội, cái thầy đến thăm vài cụ, thầy đến thăm cụ Lê Khả Phiêu chút. Thì cụ ngồi cụ có để hai cái hàng ghế vậy, rồi cụ ngồi ngay cái giữa kia, thì mọi người ngồi hai bên, còn thầy thì được ưu tiên thầy ngồi đối diện với cụ. Thầy mới nói thế này, thầy nói: "Nếu đúng như đời xưa thì chẳng bao giờ tụi con được ngồi trước mặt cụ như thế này. Phải làm sao? Phải quỳ. Trước mặt vua là phải quỳ. Nhưng vì thời đại này là dân chủ, cho nên là tụi con cứ được ngồi ngang hàng với cụ. Nhưng mà chúng con vẫn thích cái đời vua ngày xưa. Một lần coi như cụ là vua thì mãi mãi trong lòng chúng
[25:08]con, cụ là vua." Nói như vậy thì cụ cũng cảm động. Mà thầy thích như vậy, chứ thầy không thích cái chuyện mà người ta cứ gặp các lãnh đạo mà cứ coi ngang ngang ngang rồi bắt tay bắt mặt mừng, thì cũng vinh dự chút, nhưng mà trong lòng không có sự yêu kính. Sao thầy ghét cái đó quá đi, thầy không biết nữa. Không biết thầy có phải lạc hậu hay thầy phong kiến hay là thầy đầu óc thầy tù mù rồi hay không thầy không hiểu, nhưng mà sao thầy ghét cái việc mà mình gặp cái người lãnh đạo mà trong lòng không có cảm xúc, không yêu kính, sao thầy khó chịu cái đó. Cho nên thầy lúc nào cũng vậy, thầy thích thầy thích được
[25:42]yêu kính người khác, nhất là những vị lãnh đạo của mình, những người mà cái công của họ đối với đất nước cực khổ. Những điều mà họ xuất hiện trên đài, trên báo chỉ là một phần triệu những điều chuyện họ đã làm cho đất nước này. Để có thể leo lên được tới cái chỗ đó, cái công của họ là gấp triệu lần những cái điều mà ta được nghe nói. Mà vì sao không nói? Vì bí mật quốc gia không được nói. Chứ người đã leo lên tới cái đó rồi, cái công lao của họ đối với đất nước này cả triệu lần những điều mà ta được đọc trên báo. Vậy thầy làm sao mà thầy biết? Sao mà thầy biết mà hôm nay thầy nói vậy? Bởi vì thầy biết nên mới nói.
[26:26]Nên cái người dân ví dụ lâu lâu đọc bài báo: "À, thấy hôm nay ông Tổng Bí thư, rồi ông Thủ tướng ổng đến thăm chỗ đó." Thầy thấy: "Ờ, ông này ổng sướng quá ha, cái ổng bữa nay ổng đi tới thăm này, mai ổng đi thăm chỗ kia." Không có chuyện đó đâu, không phải vậy. Không phải ổng tới đi thăm hỏi, đứng đó chỉ chỉ rồi bắt tay rồi ôm hôn thắm thiết, tặng vòng hoa rồi cái đi về, không có chuyện đó đâu. Những cái người lãnh đạo họ không có giấc ngủ. Mình đêm xuống mình ngủ ngon chứ họ không được quyền ngủ, tại vì 24 tiếng đồng hồ đâu có đủ thời gian để làm, không có thời gian. Họ không có giấc ngủ, ăn họ không có thời gian để ăn, ngủ không có thời gian để ngủ.
[27:00]Nhất là lúc Tết mình vui vẻ đón xuân, còn họ không có mùa xuân. Họ không có mùa xuân. Lúc nào cũng phải theo dõi chỉ đạo chặt chẽ từ trong tới ngoài, từ việc lớn tới việc nhỏ. Coi có ai đem mìn, đem bom vô đánh phá phá hoại cái mùa Tết của dân hay không, rồi cái chỗ đó giá lên, chỗ kia giá xuống, rồi dân chúng bị ảnh hưởng có cách nào gỡ bớt hay không, tức là trong đầu họ cả triệu chuyện phải lo. Cho nên những gì mà ta đọc trên báo, nghe trên đài nói về những vị lãnh đạo thực sự chỉ là một phần triệu những chuyện mà họ đã làm, công lớn lắm. Nhưng mà người dân không biết và luật không buộc, cũng như không có một đạo lý nào dạy dỗ để họ yêu kính những người đó cho xứng đáng.
[27:40]Và những người kia họ cũng vì đây là chế độ dân chủ, cho nên họ không bắt ai phải yêu kính mình, mà họ cũng nghĩ họ như mọi người, họ không bắt. Và thầy ghét cái điều này vô cùng. Nói đi tu rồi mà còn ghét còn thương hơi kỳ, nhưng mà sao thầy ghét quá đi. Thầy thầy không thích cái việc mà trong một cái xã hội con người ta cứ sống ngang ngang nhau, mà thực sự phải có cái sự yêu kính đối với những người đáng kính thì tâm hồn ta nó mới mới lớn lên được, mới thăng hoa được. Còn cuộc sống mình mình không kính ai hết thì nhớ rằng tâm hồn ta là vất đi, đạo đức sẽ không phát triển được. Ở trong Đạo thì do đạo lý dạy chặt chẽ, cái truyền thống kinh điển không thể thay
[28:24]đổi, cho nên mọi người đến đây ta lại được khuyến khích, được tôn kính Phật. Vậy chứ mà ai muốn phá đạo Phật, họ cứ đưa không biết bao nhiêu đạo lý để phá cái lòng tôn kính của ta nha. Rồi lát nữa thầy sẽ nói tới những bậc đạo sư giả hiệu. Nên mùng mấy đó, khoảng mùng 3, mùng 4 á, thầy sẽ giảng một cái bài là "Sự sinh hoá vô cùng của xã hội". Ta sẽ thấy rằng cái sự khác biệt của con người đã tạo nên sự sinh hoá. Còn mà nếu ai cũng giống như ai, xã hội sẽ đóng băng, đứng yên rồi tàn lụi. Chính vì có sự khác biệt mà xã hội này sinh hoá. Sở dĩ mà thầy nói rằng là thầy thích cái đời vua, để thích rằng mọi người có cái sự yêu kính đối với lãnh tụ của mình
[29:09]là vì vì cái lợi ích cho bản thân ta, cho tâm hồn ta và cho đất nước ta. Những điều thầy nói hôm nay có thể là có người nào đó chê thầy lạc hậu, nhưng mà không, thầy vẫn mơ ước chuyện ngày xưa. Nên thầy thích cái bài "Hương xưa" của Cung Tiến á: "Ôi thời hoàng kim quá xa chìm trong phôi pha đó, chờ đến bao giờ tái sinh cho người." Cái thời hoàng kim đẹp đẽ không biết bao giờ nó mới trở lại để mình được sống trong cái thời đại mà có vua, sao thầy vẫn thích điều đó. Nên thầy thích Trương Hán Siêu có mấy câu thơ, lúc mà đánh tan giặc Nguyên rồi khi ổng lên làm quan, ổng trở lại ổng thăm cái dòng sông Bạch Đằng,
[29:47]khi trở về ổng mới làm một bài phú, bài phú Phú Bạch Đằng Giang rất là nổi tiếng. Và sau khi nói đã đời, ổng mới tổng kết cái cuộc chiến tranh đó lại bằng bốn câu thơ: "Anh minh hai bậc thánh quân, Sông này rửa sạch mấy lần giáp binh. Giặc tan muôn thuở thanh bình, Bởi đâu đất hiểm, cốt mình đức cao." Bốn câu nghĩa là: "Anh minh hai bậc thánh quân" là ổng ca ngợi hai vị vua đó. Là vua nào? Trần Thánh Tông với Trần Nhân Tông. Thì vị Thái thượng hoàng là Trần Thánh Tông, còn vị vua lúc đó trẻ hơn là Trần Nhân Tông là con. Coi như đất nước lúc đó có hai vua. "Anh minh hai bậc thánh quân", chỉ cái câu đầu thôi là dành hết cái lòng
[30:29]yêu kính mình đối với lãnh đạo của mình, đối với lãnh tụ của mình. Mà thầy thích cái tình cảm đó, thầy thích cái tình cảm của con người mà có vua để mình yêu kính như vậy, mà xem vua mình như thánh á. Thánh quân tức là ông vua thánh, xem vua của mình như là một bậc thánh. Đó "Anh minh hai bậc thánh quân, sông này rửa sạch mấy lần giáp binh", tức là đánh nhau tơi bời nhưng mà rồi sông chảy xiết nó cũng sạch hết rồi, không còn dấu vết nữa, chuyện ngày xưa là tan tành hết. "Giặc tan muôn thuở thanh bình", thì dễ hiểu rồi. Nhưng mà "Bởi đâu đất hiểm, cốt mình đức cao". "Bởi đâu đất hiểm" là đừng nghĩ rằng là bởi vì cái thế đất của cái nước Việt
[31:06]Nam mình nó hiểm trở để mình đánh giặc không phải đâu, mà đức của vua lớn. Chính đức của hai vị vua này đã thống nhất được toàn dân lại mà đánh tan giặc. Thần thánh cũng phải theo phù hộ mình là cái đức của ông vua. Cho nên Trương Hán Siêu là một nhà Nho, lúc đầu ổng không có mộ Phật, ổng sống gần cả trăm tuổi. Công lao của ổng rất lớn đối với nhà Trần. Nhưng mà cái nhìn của ổng, đó ổng lại không thấy cái công của ổng. Công lao ổng lớn lắm trong cái chiến tranh đó, nhưng mà ổng không thấy công của ổng mà ổng cho rằng chính cái đức của vua mới làm thành cuộc chiến thắng này. "Giặc tan muôn thuở thanh bình.
[31:43]Bởi đâu đất hiểm, cốt mình đức cao". Cho nên cái lòng yêu kính của họ đối với một vị vua như vậy, và thầy nghĩ cái xã hội đó đẹp. Nên thầy vẫn thích cái bài nhạc của của Cung Tiến vậy: "Thời hoàng kim quá xa, chìm trong phôi pha, chờ đến bao giờ tái sinh cho người." Thích vậy đó.
[32:06]"Đời lập từ những đêm hoang sơ, thanh bình như bóng tre đơn sơ." Đại khái là vậy. Bây giờ thầy nói về chuyện những đạo sư giả hiệu. Ờ có một số người thích xưng mình là những bậc thánh sư, những bậc đạo sư để thu hút cái sự kính trọng của quần chúng, đại khái như vậy. Có những cái bậc đạo sư lại xuất hiện như vậy hoài, cứ xưng mình như thánh như thần, coi mình như Phật, vân vân, mà họ không có thật. Những bậc đạo sư giả hiệu. Tại sao người ta khoái làm đạo sư giả hiệu? Như hồi trước đây nhà nước có viết cái cuốn sách về cái đạo của Nguyễn Văn Châu, đạo Lụi. Hồi đó thầy nhớ miền Tây này nhớ nè. Quên rồi hả?
[32:48]Hồi nhỏ thầy kể con nghe mà giờ thầy quên. Già rồi hay quên. Nhưng mà sau này nhà nước có viết nguyên một cái tập sách điều tra về cái đó. Ổng cũng vậy, ổng cũng thời xưa cái kỹ thuật rất là ít, vậy mà ổng giả vờ làm hào quang hiện hình rồng hình cọp để chầu ổng trong đêm khuya ở trên núi Cấm ở Châu Đốc á, rồi để ổng xưng mình là một bậc đạo sư thu hút tín đồ. Sau đó ổng lại dùng bạo lực rồi cái bị chính quyền miền Nam lúc đó nó bắt bỏ tù không biết sau này đi đâu. Rồi thời gian gần đây, bỗng nhiên thế giới lại xuất hiện nhiều cái giáo phái rồi nhiều người xưng mình như thần như thánh. Mà riêng Việt Nam mình cũng được một mớ,
[33:25]Việt Nam mình cũng được một mớ và họ đặc biệt là họ có cái gì chống lưng ở phía sau á. Có cái người nào mà tài trợ bí mật, giúp họ về tổ chức, đưa họ lên mây, đặt họ lên cái ngai để họ ngồi, đó, và và họ trở thành giáo chủ, trở thành đạo sư. Thì những cái người đó họ không có thật tu hành, cũng không phải là những người có cái sự giác ngộ tâm linh cao siêu, nhưng mà vì cái nhiệm vụ của họ là họ phải ra mặt làm một bậc đạo sư để thu hút quần chúng giùm cho cái tổ chức nào đó. Thế họ đứng họ làm đầu têu thôi. Nhưng mà quần chúng thì cái tổ chức phía sau nó lãnh đạo hết, nó gom điều khiển hết. Còn họ cứ đứng ra làm vị đạo sư,
[34:07]là một bậc thánh như vậy, và cứ nói, cứ phát biểu. Nếu nói bí thì ở trong nó sẽ viết bài nó cố vấn nó tư vấn để cho nói tiếp giảng tiếp. Đó, nhưng mà dĩ nhiên nói thì càng lúc càng bậy. Mà thường những bậc đạo sư đó, khi mà họ đến với cái xứ Á Đông như Phật giáo thì họ thường núp dưới chiêu bài là Đạo Phật, họ đều xưng mình là Phật giáo. Họ đều xưng mình Phật giáo nhưng mà nếu ta theo dõi một thời gian bắt đầu nó lái. Ví dụ như làm giống như Đạo Phật, từ từ cái mặc đồ giống như là giáo hoàng, cuối cùng nói toàn là Thượng đế, tức là đổi qua một cái đạo khác, vậy. Rồi cũng gần đây có một ông đạo sư
[34:45]mà trên báo đăng tin rất là kịch liệt, thầy không tiện nói tên, nhưng mà ổng bác thẳng thừng cái luật nhân quả, chống luôn cả Đức Phật. Mới ban đầu vẫn xưng mình là Đạo Phật, rồi cái định dùng dùng nâng Trần Nhân Tông lên để xóa hết Phật giáo khác, xóa hết những khía cạnh khác của Phật giáo, vân vân, làm đủ trò. Rồi viết sách lên mạng lên đồ đủ thứ, đi tuyên truyền rồi cái lập những cái vườn thiền, tổ chức những đêm thiền cho người ta tới, rồi có nguyên những cái tay chân của ổng đi rủ rê từng người, lôi kéo về để thành quần chúng thành phong trào. Cũng tiếp tục để làm một đạo sư nữa để thay thế, để tiến lên để gom quần chúng và cuối cùng cũng là làm gì?
[35:26]Cũng là chống phá Đạo Phật. Họ có cái lạ như vậy, cứ ban đầu là núp dưới danh Đạo Phật nhưng mà một thời gian sau thì lộ cái bộ mặt ra là chính họ là những người phá hoại, tiêu diệt Đạo Phật. Rồi lại cũng có một ông pháp sư gì đó của nước ngoài, cũng là người Đạo Phật, đi giảng Đạo Phật nhưng rồi cuối cùng là cấm các tín đồ mình lạy Phật hay niệm Phật Thích Ca. Như vậy. Thế là lạ lùng như vậy, họ cứ núp dưới danh nghĩa của Đạo Phật nhưng mà đi sâu đi sâu vào là họ lại phá Đạo Phật, chống Đạo Phật, tiêu diệt Đạo Phật. Nên ta không hiểu là động cơ phía sau của họ là ai. Cái người chỉ đạo của họ, người tài trợ, người tổ chức của họ là ai.
[36:07]Nhưng mà ta hiểu một điều, những người chỉ đạo phía sau là những người có cái mục tiêu là tiêu diệt Đạo Phật. Nhưng mà cái hay của họ là họ không đứng bên ngoài để họ tiêu diệt, mà luôn luôn họ bước vào trong Đạo Phật, giả làm Đạo Phật để tiêu diệt Đạo Phật. Cái đòn này rất là độc mà đúng như là Đức Phật ngày xưa đã tiên tri với ngài A Nan: "Sau này chính là cái sự mầm mống tiêu diệt Đạo Phật nó từ trong Đạo Phật mà đi ra, là sư tử trùng thực sư tử nhục, chính trùng con thân con sư tử mà ăn thịt con sư tử." Cho nên vì vậy, ví dụ những người mà thật lòng tu theo Đạo Phật, rồi sau này vì ác nghiệp,
[36:49]vì ác kiến, vì bị xúi giục trở thành cái người chống phá Đạo Phật cũng là một hạng. Rồi có những người mà giả dạng, giả mạo làm Đạo Phật, bước vào trong Đạo Phật, rồi khi mà đã lôi kéo nhiều người xong, rồi bắt đầu tuyên truyền để chống phá Đạo Phật, đây cũng là một loại thứ hai. Một loại thứ ba nữa là bị xúi để mà bất hòa, chia rẽ, ly gián với nhau, thầy này chống thầy kia, chùa này chống chùa kia, phe này chống phe kia rồi Đạo Phật tự suy yếu mà không phát triển được, vân vân, đó cũng là cách thứ ba. Như vậy, thì trong cái thời đại này, nhưng mà tại sao người ta muốn gom tín đồ gom quần chúng, người ta phải mượn đến cái tâm linh? Vì sao?
[37:30]Vì sao mà họ không họ không làm thành một cái nhà văn hay một cái ngôi sao ca hát hay là một cái nhà bác học gì để mà nổi lên mà gom quần chúng, mà lại thích làm một đạo sư tâm linh để gom quần chúng? Bởi vì thế này. Bây giờ nói chúng sinh có nhiều loại, từ loại sâu bọ lên tới những loại thú cao hơn, cuối cùng cao nhất là con con người. Thì cái sự khác biệt giữa các chủng loại đó là cái gì? Để phân biệt đẳng cấp cao thấp của các loài giống trong cái thế giới này là dựa vào đâu? Dựa vào đâu? Dựa vào đâu? Dựa vào ai có điện thoại di động hay không? Dựa vào? Dựa vào? Cái trình độ tâm thức, mức độ tâm thức hay mức độ tâm linh. Nhớ như vậy.
[38:20]Nghĩa là hễ người nào mà có sự phát triển về tâm thức cao thì người đó thuộc cái giống loài cao. Đúng không ạ? Còn người nào mà thuộc cái đẳng cấp mà có cái cái tâm thức, tâm linh thấp thì người đó thuộc loại giống loài thấp. Bây giờ giữa con mèo với con chó cái giống loài nào cao? Chó. Tại sao? Vì nó có mấy cái đặc tính thế này: thứ nhất là thường người ta không dạy mèo được mà người ta dạy gì? Chó dạy được, phải không? Vậy rõ ràng người ta xem chó thông minh hơn mèo. Thứ hai nữa, về tình cảm con chó làm sao? Nó trung thành hơn con mèo. Phải không? Con mèo thì không ở nhà này nó đi qua ở nhà khác, không?
[39:01]Leo mái nhà này nó qua mái nhà khác nó ở, không cần, phải không? Ai vuốt nó lại nó cũng đưa cái cái mình cho người ta vuốt hết trơn á, khoái vậy. Cho nên về tình cảm con chó ổn định hơn. Vậy người ta đặt con chó cao hơn con mèo. Rồi tại sao con người cao hơn các loài vật khác? Bởi vì con người thông minh hơn. Con người chế ra đủ thứ chuyện trên đời này hết. Đó. Nghĩa là giết nhau bằng dao không đủ rồi, người ta phải chế được đại bác, bắn một lần chết sẽ được nhiều người. Đó vậy, con người thông minh hơn. Nhưng mà giữa cái con người này thì ai hơn ai? Bây giờ nói là con người là thông minh hơn loài vật,
[39:40]nhưng mà ngay trong con người này thì người nào được xem là đẳng cấp cao hơn? Ai trả lời đúng thì người đó sẽ là ngôi sao đêm giao thừa này. Ai? Ai là đẳng cấp cao hơn? Đây, câu trả lời chính xác nha cho ngày Tết, Nhâm Thìn thầy bói. Đúng không ạ?
[40:04]Đúng không? Thầy nói mà cô xanh rờn vậy đúng không? Nói thầy bói thì mít lòng ông thầy tu này phải không? Thành thử không dám ờ. Chớ sự thật làm sao? Tối ngày có tiền rồi đem đưa ai? Đâu có đưa thầy tu này mà đưa đưa thầy bói. Mà vô gặp ổng thì sao? Khúm núm: "Dạ thưa thầy, sao giờ con không biết nhà con sao lâu quá không bán được, thầy coi coi chừng nào..." Chuyện gì cũng hỏi ổng. Tại sao mình phải tôn trọng, kính trọng ổng vậy? Bởi vì tâm linh ổng cao hơn mình một mức. Không biết thiệt hay giả, nhưng mà ta không biết chuyện vị lai, ổng coi được. Tức là tâm linh ổng cao hơn mình và bỗng nhiên mình xem ổng là thầy, đúng không ạ?
[40:43]Như vậy, giữa cái loài người bình đẳng này nhưng mà nếu ai có tâm linh cao hơn thì người đó là đẳng cấp cao hơn. Thầy nói vậy có sai không?
[40:56]Đó là lý do mà ngày xưa khi Ấn Độ chia làm bốn giai cấp thì giai cấp Bà La Môn là số một. Vì sao? Vì đó là giai cấp lãnh đạo về tâm linh của cộng đồng, của xã hội họ. Bây giờ cũng vậy. Nên do đó, con người ta mặc nhiên hết sức tự nhiên xem giống loài nào có tâm linh cao, giống loài đó ở đẳng cấp cao. Ngay trong con người nào, người nào có tâm linh cao người đó có đẳng cấp cao. Cái tâm lý đó tự nhiên chưa định nghĩa thành lời. Trước giờ chưa định nghĩa thành lời, chỉ hôm nay ở Phật Quang Thiền Tôn này mới định nghĩa thành lời. Và tại sao vậy? Để định nghĩa rằng, để giải thích được tại sao người
[41:38]ta khoái làm đạo sư để thu hút quần chúng. Một bậc đạo sư chân chính thì sao? Người ta tu hành nghiêm túc, cực khổ, thúc liễm, kín đáo, khiêm hạ. Còn đạo sư giả hiệu thì sao? Nổ như bom. Đó là cái khác nhau giữa một đạo sư chân chính và một đạo sư giả hiệu. Ai là đạo sư chân chính? Ai? Đức Phật thì khỏi nói rồi. Bây giờ thời đại bây giờ nè, ai là đạo sư chân chính? Không phải. Đó là người không xưng mình là đạo sư và ta khó tìm thấy. Vì những bậc đạo sư chân chính thì sao? Thì đều khiêm tốn và kín đáo. Hỏi nói thế nào là bậc, ai là bậc đạo sư chân chính thì thường ta không trả lời được, vì những vị đạo sư chân chính họ khiêm hạ và kín đáo.
[42:29]Đó, ta chỉ nhìn rồi ta đoán thôi. Còn ai là đạo sư giả hiệu? Ở đâu? Lên trên mạng đầy, phải không ạ? Đó, đầy. Nên đó, vì vậy ta phải tỉnh táo khi mà nghe những lời đồn về những bậc đạo sư, những sách của những bậc đạo sư, những người tự xưng là là đạo sư, hầu hết là giả hiệu, nhớ như vậy. Đây là chuyện tản mạn cuối năm thứ hai mà thầy muốn nói. Giờ chuyện thứ ba là cái lời nói của con người rất quan trọng.
[43:05]Cái gì là cửa sổ của tâm hồn? Đôi mắt. Nhưng mà có ai vô nhà bằng cửa sổ không? Chỉ có ăn trộm thôi. Ăn trộm, bẻ song bẻ khóa mới vô. Chớ đôi mắt đúng là cửa sổ tâm hồn, nhưng không ai đi vô nhà nên không ai đi vô tâm hồn bằng cửa sổ cả, chúng ta yên tâm. Nhưng mà thế vậy cái cửa cái để ta đi vô tâm hồn là ở đâu? Xin thưa, cửa cái là cái tai. Nhớ giùm nha. Đôi mắt là cửa sổ, không ai vào đó đâu, chỉ ăn trộm thôi. Nên ta thấy có những cái cặp trai gái cứ lén lén nhìn nhau, phải không ạ? Họ không nói cho nhau nghe. Tại vì mà cứ lén lén nhìn nhau thì ta biết hai người đó là dân ăn trộm. Hai người này là ăn trộm, cứ lén lén nhìn nhau.
[43:54]Mọi người đang chơi vui đùa vô tư, nhưng chỉ có hai người cứ lén lén liếc nhau. Họ tính đi vào lòng nhau bằng cửa sổ. Mà leo vào cửa sổ là dân ăn trộm, đúng như vậy. Cho nên còn mà đi vào đàng hoàng thì sao? Thì phải lại nhà ngồi chơi, ngồi phòng khách phải không? Nói chuyện có ba mẹ. Rồi: "Tụi bay nói đi, tao ngồi đây tao nghe." Là đó là đi vào bằng cửa chính, là đi vào bằng lỗ tai nói chuyện sao, học hành làm sao, điểm số làm sao, tương lai xây dựng sao nói cho đàng hoàng người ta nghe hả. Thì đó là đi vào bằng cửa chính. Còn mà không nói gì hết cứ liếc liếc không là dân ăn trộm, nhớ như vậy.
[44:29]Ở đây ai từng là dân ăn trộm rồi giơ tay lên cho thầy coi? Thấy cô này cổ giơ tay liền. Đó, thấy không? Người ta đó, giơ tay liền, đó. Toàn những người đã từng là dân ăn trộm cả. Cho nên coi vậy cái cái mắt không quan trọng mà cái tai mới quan trọng. Người ta đi vào lòng nhau bằng câu nói qua qua tai. Nên do đó, ta phải cẩn thận với điều mình được nghe. Vì ta không biết cái người đi vào nhà mình là ai. Ta không biết cái lời nói đi vào tâm mình thật hay giả, không biết. Chỉ những người rất có trí tuệ mới phán xét, mới nhận định, mới phân tích được cái lời nói đi vào tai mình, đi vào lòng mình. Còn hầu hết khi ta không có trí tuệ, ai nói sao nghe vậy, không biết xét đoán lại.
[45:15]Đó là lý do mà tà kiến nó cứ giăng đầy trên thế gian này. Tà kiến nó cứ giăng đầy, và hầu hết con người ta mắc cái tật dễ tin. Cái người nào mà không tin ai hết, đó là người nào? Người nào mà ai nói cái gì cũng xét lại không tin, đó là người nào? Đó là người chuyên gia nói dối. Vì mình nói dối á, cho nên là suy bụng ta ra bụng người, ai nói gì cũng không tin hết á, để từ từ xét lại. Còn cái người mà sống với đạo lý chân thật thì lại là người rất dễ tin. Vì cũng suy bụng ta ra bụng người, mình không bao giờ nói dối, cứ nghĩ rằng ai nói với mình là là nói thật. Cái chết của cái người mà thiệt thà, chân thật là như vậy đó.
[45:58]Bởi vì có người đã nói rất rõ một câu cảnh giác ta mọi người: "Thật thà, thẳng thắn thường thua thiệt." Câu nói rất chính xác là vậy đó.
[46:09]Còn mà cái dân mà gì? Thì ở đây chúng ta là những người thật thà hay là lươn lẹo? Hầu hết là thật thà. Hầu hết. Vì ta đến chùa thì trong lòng mình có cái đạo đức, mình thật thà. Do đó, hầu hết tất cả chúng ta ngồi đây ai cũng là người dễ tin. Nói gì tin nấy. Đúng không ạ? Hầu hết như vậy. Do đó, những cái người mà đi vào cửa trước của ta ta không có lọc được và rất nguy hiểm. Những điều ác, những điều tà đi qua tai mình vào tâm mình, nó dựng lại cái tâm hồn của mình. Nó làm biến đổi tâm hồn của mình, và tâm hồn mình có thể tốt, có thể xấu theo những cái người khách mà đi vào tâm hồn mình qua ngõ cái cửa lỗ tai.
[46:54]Có một lần ấy thầy giảng ở ngoài Cam Ranh, 12 giờ thì thầy giảng, thì buổi trưa mọi người nấu bếp lao xao trong nhà bếp thì có một bà đó bả cũng trà trộn trong cái số Phật tử. Xuống nhà bếp thì mọi người đang đông lăng xăng thì bả cứ ngồi bả kể, bả kể vô tư, ai nghe nghe, không nghe thì thôi, mà mặt bả rất tỉnh. Rồi bả kể sạch, nói xấu sạch tất cả những vị tăng nổi tiếng trong Việt Nam mình. Những vị nào mà những vị tăng trẻ đang nổi nổi lên là bả kể sạch. Bả cho ông này có mấy vợ, ông kia có mấy con, rồi có mấy bồ mà nói rà rà rà rà rà nói cách vô tư, nói như là là kể chuyện mà đi chợ mà mua hành mua ớt vậy.
[47:28]Nhưng mà điều đó rất là độc, Phật tử thì dễ tin. Những cái điều đó rớt vào tâm rồi, người ta hoài nghi hết những vị tăng đó là coi như phá hết niềm tin mọi người đối với các giảng sư, các vị danh tăng, và nguy hiểm vô cùng. Mà bả cứ đi hết chùa này tới chùa kia cứ gieo rắc những điều thế. Cho nên có những người gọi là Phật tử giả hiệu trà trộn vào đó để gieo rắc những cái thông tin sai lạc, bậy bạ vào lòng ta và làm lung lay mất đạo tâm hết mọi người. Nên những người muốn phá đạo cũng như thế, cứ bằng lời nói, đi rỉ tai thôi, nói những thông tin không chính xác thôi, phá tiêu hết đạo tâm của mọi người.
[48:05]Đạo tràng của ta của Phật Quang mình là bị đánh tơi bời về cái điều này. Biết bao nhiêu người họ cứ giả vờ vào trong chùa Phật Quang làm Phật tử, thân cận với chùa. Đến khi họ chiếm được niềm tin đa số rồi, bắt đầu toàn nói bậy không. Mà họ để dày công mà xây dựng cái niềm tin nó mất mấy năm? Bốn năm, năm năm. Tới lúc mà thời điểm đã chín muồi rồi là chính họ là những người tung thông tin bậy bạ rỉ tai, phá tan, lung lay hết mọi người. Có những khi thầy phải củng cố lại rất là cực khổ. May là còn một số người tin thầy nên thầy nói quyết liệt rồi nên giữ được mọi người lại, chứ còn không không biết là đi tới đâu.
[48:41]Nên cái lời nói mà qua tai ta vào tâm ta cực kỳ nguy hiểm. Nên do đó, cái chuyện tản mạn cuối năm thầy cũng nhắc mọi người một điều, hết sức cẩn thận đối với những điều mình được nghe qua tai. Nhất là những thông tin không chính thức, những người nói riêng, những người rỉ tai thì hầu hết là sai. Họ đánh phá đạo Phật cũng bằng vậy, cũng bằng đưa lời nói vào tai ta, vào tâm ta, thay đổi biến đổi cả cái tâm hồn của ta. Mà nếu biến đổi theo cái chiều hướng bất lợi thì cuộc đời ta đi xuống luôn. Chỉ vì một số lời nói giả dối, ác ý mà tâm hồn ta thay đổi, ta mất niềm tin đối với Tam Bảo thì cuộc đời mình tiêu luôn.
[49:26]Nên vì vậy, ta phải hết sức đối với điều mình nói, ta phải hết sức cẩn thận đối với điều mình nói cũng giống như hết sức cảnh giác đối với những điều mình nghe. Nhất là những thông tin không chính thức, nói riêng. Đó, những thông tin không chính thức nói riêng rất là là đáng sợ. Thầy nhớ hồi xưa vậy, lúc đó thầy Pháp Hoa ở Long Thành ổng còn sống, thì ổng mở cái cái nhà thuốc, bốc thuốc miễn phí, thuốc nam miễn phí, và nghe đồn là là rất là hiệu quả. Thì lúc đó thầy đang còn ở Thường Chiếu, thầy cũng là người ốm bệnh nên thầy mới xin phép Hòa thượng của thầy để để về đó bốc thuốc chữa bệnh một thời gian.
[50:05]Thì khi thầy về đó đó, thì ông ông thầy đó, ông Hòa thượng mà ổng chữa bệnh ổng không bao giờ nói gì. Thầy thấy ổng lo bốc thuốc à, chẳng nói gì. Tới bữa cơm thì ổng vô ổng ngồi ổng tụng kinh rồi ổng ngồi ổng ăn mâm cơm, rồi hết cái giờ nghỉ ngơi ổng ra ổng bốc thuốc. Ổng cứ để tay lên bắt mạch bệnh nhân xong, ổng gật gù ổng ghi gì đó rồi ổng cứ đi ổng bốc ổng bốc ổng bốc ổng bốc. Cả ngày ổng chẳng nói điều gì. Thầy thấy ổng chẳng nói điều gì và ổng cũng chẳng là nói nhiều về đạo lý. Lâu lâu rầy người này một chút xíu: "Ủa sao làm này để đây dơ? Ủa cái gói kia của thầy đâu rồi?", cứ vậy thôi. Tức là thầy quan sát ổng rất kỹ.
[50:38]Nhưng mà đặc biệt có một cái ông cư sĩ ở trong đó đó bắt đầu mới nói riêng, mới đi rao thông tin, mới nói đó: "Thầy, ổng phép thuật siêu đẳng, biết hết mọi chuyện từ trên trời xuống dưới đất, chuyện gì cũng biết, thần thông phép lạ không thua gì Phật." Ổng ngồi ổng tối ngày gặp ai ổng cũng kể vậy. Mới đầu thầy cũng tò mò, thầy mới coi coi cái ông này ổng nói chính xác bao nhiêu phần trăm. Thì cứ nghe nghe thôi, mình khoan bác mà cũng khoan chấp nhận. Nhưng mà thầy theo dõi suốt thì thầy mới thấy là trong chùa không ai biết chuyện đó, chỉ có một mình ông cư sĩ ổng ngồi ổng cứ lải nhải gặp ai ổng cũng kéo lại, ổng kéo lại ổng ổng ổng ca ngợi thầy ổng ở trên mây xanh như Phật.
[51:13]Mà ổng là cư sĩ ở chùa đó. Rồi khi thầy gặp những vị tăng ni nói chuyện thì những vị tăng ni họ cũng không thấy điều đó, họ cũng sống mà tu một cách rất là bình thường, là cũng công quả, tu hành, tụng kinh, niệm Phật bình thường. Ở đằng sau những người cư sĩ họ mới chặt thuốc, phơi thuốc thì họ mọi công quả cũng ổn định, bình thường, không thấy gì. Nhưng riêng có ông cư sĩ là gặp ai cũng kéo lại nói riêng. Mà thầy không biết là ổng nói vậy để làm gì cũng không hiểu. Nên thường vậy, những cái thông tin mà không chính thức, những thông tin rỉ tai, nó ít có chính xác lắm. Đó là thầy thấy, mắt thầy thấy, thầy đi quan sát, so sánh với cái điều ổng nói.
[51:48]Thì lần này thì không phải là ổng nói xấu thầy ổng, ổng đưa thầy ổng lên mây xanh, nhưng mà nó không đúng sự thật để làm gì, thầy cũng chẳng hiểu nữa. Thầy không hiểu, nhưng mà rõ ràng không đúng sự thật. Rồi ngược lại cũng vậy, có những người trà trộn vào trong chùa một thời gian rồi chi? Để rỉ tai nói xấu trong chùa, nói xấu nội bộ, kể cả nói xấu thầy của mình để phá hoại cái đạo tràng đó luôn. Nên do đó, cái mà cái cửa cái nè, cửa cái đi vào lòng ta mới đáng sợ. Còn mắc về dơ nó chỉ có vài ba tên ăn trộm trong đời mình. Tụi con có bị ăn trộm chưa? Bị rồi phải không? Rồi lấy mất trái tim con rồi phải không?
[52:25]Đó, bởi giờ này con mới lên đây trong đêm Giao thừa là vậy, thầy hiểu lắm.
[52:34]Thôi thì ai mà bị trộm leo vô cửa sổ thì người đó thì miễn bàn, nha, cứ từ từ tu. Ở đây thầy dặn những người coi chừng mấy người leo vô cửa cái á. Họ đường hoàng mở cửa đi vô, không leo, không trộm, nhưng mà lại rất nguy hiểm. Còn có vài ba tên ăn trộm leo cửa sổ vô lấy mất trái tim mình, mai mốt mình lấy lại, không sao. Nhưng mà cái cửa cái vô nó thay đổi hết tâm hồn mình vô, làm luôn là mình thành tà kiến, ác kiến luôn thì rất là là bất hạnh cho cuộc đời của mình nha. Đó, đó là chuyện tản mạn thứ ba. Còn chuyện tản mạn thứ thứ tư. Còn chuyện tản mạn thứ tư là thế này, à có một lần, có một đứa bé cái nó đến:
[53:14]"Thưa thầy, xin thầy rờ đầu cho con." Thầy nói: "Làm chi con?" Thầy thấy nó thanh niên con trai thì nó nó khoa học, nó không có mê tín mà tự nhiên lại kêu thầy rờ cái đầu. Thầy nói: "Rờ đầu con làm chi vậy?" Nói: "Hôm trước thầy rờ đầu con cái con họ con đậu đại học, giờ thầy rờ con cái nữa con học cho nó ngon." Thầy không rờ thì nói giống như mình phụ lòng, mà rờ thì thầy thấy kỳ quá vì thầy thấy cái tay thầy nó cũng không có gì, nào giờ cũng không có gì đặc biệt. Thôi thì thầy cũng gõ đầu cái cho nó xong cho rồi nó đi để qua người khác, tới người khác tới. Khổ vậy! Rồi cũng một lần, có một lần lúc đó thầy ra Hà
[53:44]Nội, à có một người đến cám ơn thầy, nói: "Lần trước con con nó sắp thi đại học, đến nhờ thầy vuốt đầu cái nó thi đậu." Con đến cám ơn thầy. Thầy cũng không nhớ. Nhưng mà thầy nói: "Còn biết bao nhiêu đứa thầy rờ mà nó rớt á đâu ai tới nữa đâu." Còn mấy người rờ mà nó đậu cái nó đi đồn tùm lum, cũng giống như mua vé số mà trúng vậy đó, thì trúng đâu bao nhiêu người mà đồn lên quá chừng, còn tất cả mọi người mua đều trật, cũng vậy. Nhưng mà người ta thích tin cái điều đó và nhiều người hễ hễ có một chút gì linh là đưa lên thành chuyện mầu nhiệm của Phật pháp. Thầy nói cái chùa Phật Quang mình á, thực ra mà những chuyện mà
[54:19]mầu nhiệm kiểu đó đó là hàng vạn chuyện mà thầy cấm phổ biến. Cấm phổ biến vì sao? Vì dễ trở thành mê tín, dễ trở thành mê tín. Cho nên nhiều người ví dụ đến với chùa Phật Quang mà được những cái điều gì linh nghiệm rồi trở lại thuật với thầy, thầy không cho nói ra. Thầy nói: "Nín đi, cứ lo tu, cứ làm phước là căn bản." Nhưng mà tuy nhiên nó tồn tại trong niềm tin của mọi người khi đến với đạo là Phật pháp có sự mầu nhiệm. Có những lúc người ta bế tắc, người ta cầu xin đã được. Thì có một lần đó cũng vậy, có một cô ca sĩ người người Thiên Chúa giáo, thì lúc trước vì cổ cũng đến đây cổ hát ở trên chùa mình, do một anh nhạc sĩ giới thiệu cổ đến đây cổ hát.
[55:02]Rồi mãi nhiều năm qua rồi thầy không gặp lại, vô tình lần đó thầy đi Nha Trang, cái ở trong cái nhà ăn cái thầy gặp lại cổ. Cổ đến cổ chào thì nhìn ngần ngẩn một lát thầy mới ra, rồi cổ xưng tên xưng tuổi rồi, cổ xưng tên rồi ngồi nói chuyện vui vẻ, thì ừm thì cổ có than, trong khi nói chuyện đủ thứ chuyện trên đời rồi cổ có than: "Chắc con có cái nhà bán không được, hoài mấy năm rồi bán không được." Thì thầy là lịch sự, mình là thầy tu á thì thầy chỉ nói câu này, nói: "Thôi, thôi thầy chúc cho con bán được, nha." Thì thầy chỉ nói, thì câu lịch sự mà. Rồi khi thầy vào trong đây, đúng đâu gần tháng
[55:36]sau thầy nhận được cú điện thoại của cổ, nói: "Dạ thưa thầy, con đã bán xong nhà, giấy tờ xong hết, tất cả mọi chuyện xong, con hết sức cám ơn thầy." Thì nhờ nghĩ là nhờ câu thầy chúc, thầy chúc cái bán nhà được, cái bắt đầu đi đồn à, đi đồn, bắt đầu ai có dịch vụ cần bán nhà lên Phật Quang. Thì vừa rồi cũng vậy, mới ngày hôm qua chứ không đợi lâu, ngày hôm qua hai vợ chồng lên, nói: "Thưa thầy, hồi xưa con khổ quá, con lên đây con định làm cái đó mà con không dám làm, rồi thầy cho phép con làm cho nên con đã làm cái nghề đó và rất thành công." Rồi: "Con mới mở mang thêm rồi sao bắt đầu lại thất bại,
[56:10]cho nên bây giờ con muốn bán một cái cơ sở đó mà bán hoài không được, nên lên đây con xin thầy cho con bán." Thầy nói: "Hừm, hồi xưa là thầy khuyên à thầy cho làm là bởi vì mình làm để sống, nhưng mà sau đó làm được rồi tham, tham mà không lo tu, cho nên về cái nhân quả nó tổn phước. Còn bây giờ muốn bán thì thì thôi thì thì thì thầy thấy bán là hợp lý thì thầy đồng ý, thì thầy thấy nó hợp lý thôi chứ thầy có phép gì mà thầy cho, thầy cho thôi." Mừng quá, hai vợ chồng: "À vậy là thầy cho rồi", cái đứng lên toe te đi về, toe te đi về. Đó kiểu nó nó đồn vậy đó. Thì khi ta đến với cái thế giới tâm linh mà đến với Phật pháp,
[56:47]ta nghĩ rằng có một cái sự mầu nhiệm là ta cầu xin gì được điều đó, đúng không ạ? Trong lòng ai cũng tiềm tàng cái niềm tin đó, đúng không ạ? Có! Nhưng mà nếu ta xin điều gì cũng được thì thế giới này sẽ sụp đổ. Đó là một nghịch lý. Thỉnh thoảng bí quá mình xin chút thì thôi, chứ còn nếu chuyện gì ta xin cũng được hết, thế giới này sụp đổ. Vì sao? Vì người ta không cần làm gì nữa, ha, không cần gieo nhân lành, không cần đi làm việc, cứ ngồi xin thôi. Thế giới này làm sao tồn tại được bằng lời cầu xin? Thế giới này chỉ tồn tại được bằng cái công lao xây đắp của biết bao nhiêu con người. Thấy không?
[57:30]Cho nên vì vậy nếu ai đến tuyên truyền ta một loại tín ngưỡng, à một loại thần thánh mà nói rằng hễ ta xin là đều được thì ta yên trí rằng ta không biết rằng cái chuyện đó có thật hay không, nhưng ta yên trí rằng những người đó đang phá hoại thế giới này. Vì thế giới này không tồn tại và phát triển bằng lời cầu xin, mà thế giới này tồn tại và phát triển bằng những bàn tay vất vả vun đắp, xây đắp của tất cả mọi người, nhớ như vậy. Nên do đó là đừng bao giờ trông cậy nhiều vào cái điều cầu xin. Nhưng đừng nghĩ rằng cầu xin không linh. Nếu trước đây ta có làm phước, ta biết tu tập thì trong một vài trường hợp bất
[58:22]khả kháng, quá sức, lời cầu xin của ta sẽ được đáp ứng, sẽ được đáp ứng. Mà có khi ta không tự tin bởi cái sự cầu xin của mình, ta đến gặp quý thầy, quý cô, những người mà tu hành đức độ, ta nhờ xin giùm lại càng mạnh hơn, lại càng dễ được đáp ứng hơn, dễ có kết quả hơn. Đây là điều có thật, nhớ như vậy, đây là điều có thật. Nhưng ta đừng ỷ lại nhiều vào điều đó, vì điều đó nó chỉ đến trong một vài trường hợp bất khả kháng trong đời ta thôi, chứ đừng bao giờ đụng một chút là cầu xin. Vì ỷ lại vào sự cầu xin là ta góp phần phá hoại cái thế giới này, nhớ như vậy nha. Đó là chuyện thứ tư, chuyện tản mạn thứ tư.
[59:07]Nên khi mà ta đến với đạo Phật ta nhớ một điều thế này: Đạo Phật là vô ngã. Từ cái vô ngã này tạo ra không biết bao nhiêu cái đạo đức cho con người. Ta hiểu đạo Phật như vậy là chuẩn xác, là chuẩn xác, nha. Còn bây giờ ta đến với đạo Phật thì đạo Phật có nhiều khía cạnh, nhiều phương diện lắm. Những tâm linh, tín ngưỡng, vũ trụ quan, thế giới quan, triết lý, đạo lý là vô số. Nhưng mà nhớ cái lõi của đạo Phật vẫn là vô ngã. Và từ nơi cái đạo lý vô ngã này nó tỏa ra thành vô số đạo hạnh của ta. Ta từ bi, ta yêu thương chúng sinh cũng bởi vì ta vô ngã. Ta khiêm hạ được cũng bởi vì ta vô ngã. Ta nhẫn nhục được cũng bởi vì ta vô ngã.
[59:50]Ta bố thí được cũng bởi vì ta vô ngã. Ta siêng năng, ta tận tụy, ta phục vụ được cũng vì ta vô ngã. Nên từ cái lõi vô ngã này mà thành vô số cái đạo hạnh tích cực trong cuộc sống này. Và ta hiểu đạo Phật như vậy là ta hiểu chuẩn xác. Còn cái vấn đề còn lại là làm sao để đi tìm được cái vô ngã đó thì lại là một lĩnh vực khác, đó là sự thiền định, công phu sâu dày, rất là lớn lao nha. Như vậy, thì thôi thầy có tám câu thơ con con ếch tặng mọi người cuối năm để ta bắt đầu bước vào cái chương trình Giao thừa tiếp tục: Năm cũ tạ từ, năm mới sang, Nghe giống con ếch không ta? Giống. Năm cũ tạ từ, năm mới sang, Ôn lại chuyện đời lắm trái ngang.
[1:00:37]Lỗi lầm mong được niềm sám hối, Nguyện lòng theo bước Phật thênh thang.
[1:00:47]Bốn câu nữa. Giao thừa ấm áp khói trầm bay. Thương nhau, tay lại nắm bàn tay. Quỳ dưới Phật đài dâng lời ước, ngày mai nhân loại sẽ sum vầy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:01:47]Khi một cành hoa mai nở vàng hôm nay là mùa xuân tới.
[1:01:57]Chuông chùa nhẹ ngân vang, lòng người thênh thang đón xuân dịu dàng.
[1:02:07]Xin Phật từ bi cho mọi người thương nhau, quên đi hận thù.
[1:02:17]Cho đời tràn hương xuân, không nghe chuyện buồn, âu lo phiền muộn.
[1:02:29]Xin từng ngày trôi qua, lòng này không quên đời là cơn mơ vô thường.
[1:02:42]Tâm này là vô biên, một đường siêu nhiên đến nơi diệu huyền.
[1:03:02]Con quỳ lạy Như Lai bằng một con tim trọn niềm tôn kính.
[1:03:12]Xin lòng này luôn luôn tràn đầy yêu thương đến muôn vạn loài.
[1:03:22]Cho dù ngàn năm sau, cuộc đời qua mau, ghi sâu lời thề.
[1:03:32]Xin mặt trời thiêng liêng, chánh pháp mầu nhiệm chiếu sáng mọi miền.
[1:03:44]Xin Phật dạy cho con được lòng khiêm cung, hiểu mình như sương, như bụi.
[1:03:57]Xin quỳ lạy nơi nơi, dù cỏ cây hay cánh chim bạt trời.
[1:04:57]Con quỳ lạy Như Lai bằng một con tim trọn niềm tôn kính.
[1:05:07]Xin lòng này luôn luôn tràn đầy yêu thương đến muôn vạn loài.
[1:05:17]Cho dù ngàn năm sau, cuộc đời qua mau, ghi sâu lời thề.
[1:05:40]Xin Phật dạy cho con được lòng khiêm cung, hiểu mình như sương, như bụi.
[1:05:52]Xin quỳ lạy nơi nơi, dù cỏ cây hay cánh chim bạt trời.
[1:06:12]Xin cho con đi tới chỗ tâm lặng yên không còn ưu phiền.
[1:06:32]Xin cho con đi tới chỗ tâm lặng yên không còn ưu phiền.