Transcript: Tập Đế 01 - Tứ Diệu Đế 08

[0:00]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:14]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:29]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:42]Chúng con xin cung thỉnh sư phụ an tọa. Kính mời đại chúng chúng ta đồng an tọa.

[1:11]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay á vì lý do kỹ thuật, cho nên chúng ta thầy không có đến từ thân.

[1:23]Nhưng mà do nhờ cũng nhờ kỹ thuật, nên chúng ta vẫn có thể kết nối để nghe pháp khắp nơi online, nên mọi chuyện vẫn diễn ra bình thường, để chúng ta tiếp tục cái loạt bài Tứ Diệu Đế nó liên tục. Hôm nay ta nghe phần thứ tám là Tập đế - nguyên nhân của đau khổ.

[1:52]Những bài trước, bảy bài trước chúng ta nghe về Khổ. Thì khổ là cái chân lý đầu tiên mà Đức Phật muốn cho chúng ta phải

[2:09]thức ngộ, phải tỉnh ngộ, hiểu về nó một cách sâu sắc. Vì khi chúng ta không hiểu được cái nỗi khổ của thân phận mình, của cuộc đời, của chúng sinh thì chúng ta không có lý tưởng để tu tập. Mà chính nhờ chúng ta hiểu về nỗi khổ một cách sâu sắc, chúng ta mới có cái lý tưởng để tu tập. Mà tại sao cái chân lý đầu tiên Đức Phật dạy lại nói về nỗi khổ? Đây là điều đặc biệt so với rất nhiều cái nền triết học, cũng như cái tín ngưỡng các tôn giáo khắp thế giới. Đây là điều rất là lạ.

[2:58]Khắp thế giới á ví dụ như các tôn giáo hay các nền triết học thường thì không đặt cái vấn đề khổ là cái tiêu điểm đầu tiên để ta nói đến, mà thường sẽ nói đến chuyện mầu nhiệm, linh thiêng, thần thánh, cao siêu trước để cho mọi người thích, thu hút, mơ ước.

[3:29]Thường là cái cách dẫn dụ của các nền triết học hay các tín ngưỡng đều là như vậy, nói chuyện cao siêu trước. Ví dụ bây giờ muốn cho một cái người đó có cái động lực để học võ, thì người ta đem mấy ông võ sư ra biểu diễn trước. À đem ông võ sư ra đánh những đòn cao siêu, thấy ổng đánh hay quá, thế là người ta đăng ký đi học võ. Hoặc bây giờ muốn cho con mình ráng chịu khó đi học, thì người ta đưa hình ảnh người thành đạt, có cái học vị là bác sĩ, là kỹ sư, là tiến sĩ, giáo sư được mọi người trọng vọng, để cho mọi người cùng mơ ước cái điều đó mà ráng, mấy đứa nhỏ ráng đi học. Đó thường là như vậy.

[4:16]Tất cả các cách tiếp cận về tín ngưỡng, triết học, đạo giáo đều như vậy. Chỉ trong đạo Phật, Đức Phật lại nêu ra một điều rất là lạ: Khổ. Ừm, cho chúng ta phải hiểu về nỗi khổ trước, rồi mới nói đến chuyện tu tập sau. Cái này cũng giống như là để khuyến khích một người học võ, thay vì đưa ông võ sư ra biểu diễn, thì bây giờ trình chiếu cảnh một cái người con gái đi ngoài đường bị bắt nạt, à bị cướp, bị giật rồi vân vân, để cho người ta sợ, đó nếu mà không biết võ là chuyện này sẽ xảy ra. Rồi đến khi người ta mê học võ rồi mới nói tới cái chuyện mà võ sư cao siêu. Cũng giống như bây giờ muốn cho đứa nhỏ

[5:01]đi học ráng siêng đi học, thì thay vì đưa hình ảnh giáo sư, bác sĩ ra, đưa hình ảnh cái ông hốt rác, nói con không đi học lại mốt lớn con giống ông này. À đó là cái cách tiếp cận như vậy. Thì ở ngoài đời cũng như vậy chứ không phải không. Nhưng mà đặc biệt trong đạo Phật thì Đức Phật nói về cái khổ rất là kỹ, nói một cách sâu sắc, nói một cách toàn diện cho chúng ta tỉnh ngộ thật sự. À mà khi

[5:32]rồi khi nói cái khổ rồi đó, ví dụ như thường á thì chúng ta thấy đưa cái hình ảnh một cái người quét rác: ây tại không đi học rồi mốt chỉ có nước đi hốt rác. Còn nếu cái người đi học thì đây là cái ông bác sĩ, ông kỹ sư, ông tiến sĩ, ông giáo sư đây. Đưa hai hình ảnh đối lập để làm động cơ. Nhưng Đức Phật thì lại cẩn thận nói tới bốn điều:

[5:54]đây là đau khổ và đây là nguyên nhân đau khổ. Khi mà nếu không phải là một bậc giác ngộ, rồi nói cái khổ thì sẽ nói tới Niết bàn liền, nói tới cái Niết bàn cao siêu, hết khổ liền để cho chúng sinh hướng về. Nhưng không, Đức Phật cũng rất là là là như là logic,

[6:23]thong thả và kiên nhẫn, nói khổ rồi nói nguyên nhân của khổ cái đã. Mà khi ta thấy nguyên nhân của khổ rồi, là ta ta ta ta có thể vượt qua cái nguyên nhân của khổ đó để cho mình hết khổ được không? Cũng không luôn. Biết nguyên nhân của khổ rồi cũng không thể hết khổ. Đây mới là cái rất là khác, cái rất là lớn và rất là toàn diện. Chúng ta biết được nguyên nhân của đau khổ rồi thì tưởng biết nguyên nhân rồi thì cứ diệt thôi. Tất cả chúng ta vậy. Ví dụ bây giờ cái vụ án xảy ra, đi tìm nguyên nhân, đi tìm động cơ, đi tìm thủ phạm, tìm được rồi thì bắt nó thôi là vụ án đã được giải quyết, đã đánh án đã xong.

[7:08]Ý như vậy, nhưng không. Trong đạo Phật thì lại không, vấn đề nó lại càng phức tạp hơn rất là nhiều. Để có thể đạt được Niết bàn, để có thể diệt được cái nguyên nhân của đau khổ, ta cần một hệ thống Bát Chánh Đạo rất là lớn lao, rất là toàn diện. Ta mới thấy rằng để có thể thoát khổ, giải thoát khỏi luân hồi đau khổ

[7:34]là một con đường rất là dài, rất là lớn, không thể nói một vài lời sơ sài, hời hợt, cạn cợt, đơn giản được. Nên vì vậy, khi mà chúng ta nghe ai nói tới chuyện tu hành mà họ chỉ rút lại một vài điều đơn giản để kết luận chỉ cần chỉ cần, nhớ ta nhớ cái chữ "chỉ", chỉ và chỉ cần, only, đó nếu mà nói chỉ cần thế này thôi là tu được, thì ta biết người này nói sai. Vì không có chữ "chỉ cần". Con đường tu tập của đạo Phật là một cái gì vô cùng toàn diện, lớn lao, đầy đủ, chu đáo, ta mới có thể mà vượt khỏi cái sự khổ đau mê mờ rồi được giải thoát.

[8:24]Thầy vừa nói cái chữ "khổ đau mê mờ".

[8:30]Ta vượt khỏi khổ đau mê mờ để có thể giải thoát. Nhớ thầy vừa nói cái chữ "khổ đau" và chữ "mê mờ". Nghĩa là gì? Mê mờ là nguyên nhân của khổ đau. Cái đó nằm ở cái chỗ này. Nên Đức Phật mới nói là ái là nguyên nhân của đau khổ.

[8:57]Thực sự á ái chỉ là cái

[9:03]giống như là điểm tràn cuối cùng, chứ trước ái là cả một hệ thống vô minh, chấp ngã, kiêu mạn, ích kỷ cực kỳ phức tạp trong tâm thức của chúng ta. Ở đây chúng ta thấy như nghe bảy bài trước về cái khổ, chúng ta có thể phân loại ra được

[9:28]tám cái khổ. Và nếu rút lại ta sẽ thấy phân loại thành thế này: Một là cảnh giới khổ, là ở trong luân hồi sinh tử này là khổ rồi không nói gì hết trơn. Hai là hoàn cảnh khổ, là cái là trong cái luân hồi sinh tử nhưng mà cái đời sống cá biệt của ta, cái hoàn cảnh đặc thù của ta, trong cái trong cái tình huống riêng biệt của ta, trong cái nghịch cảnh riêng của ta, lại là một cái nỗi khổ. Và thứ ba là tâm lý khổ.

[10:05]Và cái khổ mà do tâm lý á, tức là cái cảm thọ thấy khổ, cảm giác khổ, gốc khổ nằm ở chỗ cảm giác này. Cho nên ở đây chúng ta nhớ như vậy, ta đi sâu từ từ. Thường chúng ta dễ nhìn thấy là hoàn cảnh khổ thôi. Ví dụ trời tôi nghèo quá tôi khổ, nay tôi bị tai nạn tôi khổ,

[10:29]tôi bị người ta chửi mắng tôi khổ. Cái đó là hoàn cảnh khổ. Cái ở giữa này chúng ta dễ thấy. Mà còn cái tổng quát hơn là cảnh giới khổ, là trong luân hồi sinh tử là khổ. Trong cái thế giới này đầy những cảnh khổ, trong cái pháp giới vũ trụ này đầy những cảnh khổ thì ta ít có thấy. Nhưng đạo Phật nói luôn tới cái khổ thực sự là chính là nằm ở nội tâm, cái cảm giác khổ, cái khổ gốc nằm ở chỗ đó, mới là cái gốc chỗ đó. Ví dụ như thế này, bây giờ hai người cùng ra đường ngồi ăn xin. Ăn xin thì đúng là hoàn cảnh khổ rồi đó. Nhưng một người đó, gương mặt rất là căng thẳng, cứ nhìn từng người đi qua với ánh mắt van lơn trông cậy để người ta

[11:22]ghé vô người ta cho mình một hai đồng để một lát mà ăn, mua cái gì ăn cho đỡ đói. Cái bụng đang đói lắm mà cái số tiền một hai người bỏ vô cái lon của mình cũng chưa đủ để mua miếng bánh mì ăn, nên cứ nhìn ông đi qua bà đi lại với đôi mắt van lơn căng thẳng. Thì cái người này là hoàn cảnh khổ và cái gì khổ? Tâm lý khổ. Cảm giác khổ rất là căng thẳng. Còn một người thứ hai cũng ăn xin mà nhơn nhơn tỉnh queo à, ai cho cho, không cho thì thôi. Bụng cũng đói, nhưng tỉnh queo mà chảnh nữa, cho không cho thì thôi, kệ ngồi đó, ngồi tỉnh queo, không biết thì trong tâm làm gì trong thời gian đó, nhưng mà có vẻ giống như không căng

[12:05]thẳng, có vẻ giống như bất cần, không van lơn và có vẻ giống như chấp nhận cái hoàn cảnh khổ của mình. Thì như vậy về cái tâm lý người này sao? Ít khổ hơn người kia.

[12:21]Ít khổ hơn, nên đây ta nói tới cảnh giới khổ thì chúng sinh nào cũng khổ. Hoàn cảnh khổ thì tùy theo nghiệp mà có những tình huống cá biệt với nhau, người khổ ít người khổ nhiều, vân vân. Mà cái quan trọng cái sâu sắc là cái tâm lý khổ. Cái tâm lý khổ thì đây là điều thuộc về chủ quan của chúng ta rất nhiều và ta có thể bằng một cách gì đó để điều chỉnh cái tâm lý khổ, thành thử ta lọt vào hoàn cảnh khổ mà không đến nỗi khổ lắm, chỉ bởi vì ta làm chủ được cái cái tâm lý, gọi là hạn chế được cái khổ của tâm lý. Và chúng ta tu hành cũng là nhắm vào cái chỗ này, nhắm vào chỗ kiềm chế lại bớt được cái tâm lý khổ.

[13:11]Nên ta thường nghe cái câu chuyện ví dụ, ví dụ hồi xưa mình chửi mắng người ta, mình nói xấu người ta, rồi thì người ta rất đau khổ. Rồi đến kiếp nào đó người ta quay lại gặp mình người ta hại mình, mưu hại mình, người ta nói xấu, vu khống đủ điều hết, nhưng mà không ngờ lúc đó mình lại biết tu, thành thử cái hoàn cảnh khổ nó trở lại vì quả báo, nhưng mà mình ít khổ hơn người ta trước kia, mình lời hơn chỉ vì mình biết tu, mình giữ được cái tâm lý của mình, không để cho nó khổ quá. Nên ở đây về cảnh giới khổ nó là thuộc về vô minh, nghiệp chướng, một cái gì toàn diện, không chúng sinh nào thoát được.

[13:50]Hoàn cảnh khổ thì thường là do nghiệp báo đưa tới. Và tâm lý khổ thì đây là thuộc về chủ quan, bản lĩnh của mỗi con người. Có thể là chúng ta cùng nhau trong cái hoàn cảnh khổ, trong cái cảnh giới khổ, trong cái thế giới pháp giới này là khổ, và có thể nghiệp báo khiến cho chúng ta rơi vào hoàn cảnh khổ, nhưng mà nhờ có biết tu chúng ta bớt khổ là bớt cái cái tâm lý khổ này.

[14:23]Và bớt cái tâm lý khổ này cũng là gì? Tính ra cũng sao? Bớt khổ. Vậy cũng là một thành công trong cái bước đầu của sự tu tập. Nhưng mà tuy nhiên, để có cái tâm lý, bớt được cái tâm lý khổ này không phải chỉ nói một vài lời. Nói ví dụ bây giờ trở lại cái ví dụ hai người ăn xin. Một người căng thẳng nhìn từng người đi qua lại, ánh mắt van lơn, rất là vất vả, tâm lý rất là căng thẳng, rất là khổ. Còn một người cũng ăn xin ngồi bên cạnh mà tỉnh queo, cái tâm lý này bớt khổ. Nhưng ở đâu có cái tâm lý này? Ở đâu mà có cái tâm lý là đói thì đói, xin thì xin, nhưng mà tâm nội tâm không căng thẳng, không van lơn và cũng hơi bất cần?

[15:12]Ở đâu ra cái tâm lý đó vậy? Không không đơn giản. Hai người cùng rơi vào hoàn cảnh giống nhau, tức là cái nghiệp khổ giống nhau. Đời xưa chắc là cũng mắng ai mày đồ ăn xin hay sao đó không biết, hay là cũng nhục mạ người ta, hay là có những lúc đã hẹp hòi thế nào đó thì bây giờ rơi vào hoàn cảnh giống nhau cùng đi ăn xin. Nhưng một người có một cái nội tâm được sửa soạn, được chuẩn bị kỹ thế nào không biết, rơi đúng hoàn cảnh đó tỉnh bơ, là ngồi đó bất cần, cho cho không cho thôi, đói ngồi đó đói. Và cái người thì hết sức căng thẳng, hết sức lo lắng. Nội tâm không được chuẩn bị, không được sửa soạn, không được tu tập, không được rèn luyện.

[15:57]Hai cái này khác nhau, đã làm cho chúng ta khổ nhiều hay hay khổ ít dù cùng một cõi giới khổ, dù cùng một hoàn cảnh khổ, nhưng cái tâm lý người khổ nhiều, người khổ ít. Cái vấn đề tâm lý này cũng rất là quan trọng. Ở trong cái cuộc sống này cũng vậy, chúng ta thường phải đối diện với rất nhiều hoàn cảnh khổ do nghiệp đưa tới. Nhưng mà hầu hết tất cả các đạo giáo, các nhà triết học đều cung cấp cho chúng ta một cái triết lý gì đó, một đạo lý gì đó để trong cái nghịch cảnh đó ta bớt bị cái tâm lý khổ.

[16:42]Đó là một sự rèn luyện lâu dài. Nói bây giờ ví dụ thế này: Cái căng thẳng là còn đỡ đó, còn làm bậy nữa nà. Bây giờ hai người cùng đói, cùng đói cùng đi ra đường ngồi ăn xin, xuất hiện bây giờ thêm người thứ ba cũng đói

[17:03]mà không đi ăn xin, đi đâu?

[17:08]Đi ăn cướp.

[17:13]Bây giờ ta xuất hiện người thứ ba nữa: Một người thứ nhất là đói đi ăn xin và rất căng thẳng, rất khổ sở, nhục nhã nữa. Rồi người thứ hai, ta so sánh người ăn xin tỉnh bơ, bất cần, không cần, cho cho không cho thôi, đói ngồi đó chịu. Bây giờ thêm nhân vật thứ ba cũng đói, canh đi ăn cướp, giựt, móc túi. Thì trường hợp người thứ ba này là một cái loại gì? Người thứ ba này, tức là cùng hoàn cảnh khổ mà không phải chỉ xuất hiện tâm lý khổ, mà chỉ vì hoàn cảnh khổ này xuất hiện tâm lý ác.

[17:52]Nên rất nhiều những trường hợp của chúng sinh khi rơi vào hoàn cảnh khổ thì xuất hiện tâm lý ác độc để chống lại, nghĩ rằng để đối phó,

[18:07]giải tỏa cái hoàn cảnh khổ của mình bằng một hành vi ác độc, bất thiện, gây nghiệp nhiều hơn nữa. Đây là cái điều mà ông bà mình nói là bần cùng sinh đạo tặc. Nhưng ở trong cái này ta thấy là nghiệp chồng lên nghiệp.

[18:26]Hôm nay ta nói về nguyên nhân của đau khổ.

[18:34]Tất cả nguyên nhân của đau khổ đều do đều do vô minh. Nhớ như vậy, tất cả mọi cái đau khổ. Hiểu được điều này để sau này chúng ta tu thiền có thể chứng được thánh quả. Vì nếu không hiểu tới cái chỗ này, sau này chúng ta tu thiền nhiều khi đắc thiền mà không đắc được đạo quả, vì không hiểu tới cái chỗ vô minh này. Vô minh là ngu, không biết. Mà cái vậy cái biết tức là minh? Không. Ngược với vô minh là cả một sự giác ngộ vĩ đại, chứ không phải chỉ là cái nhận biết của tư tưởng, của lý thuyết, của triết lý, của ngôn ngữ. Đây là chỗ nhiều người lầm. Ví dụ một số người đạo học, một số người triết học

[19:28]nói khi mà trình bày cái lý thuyết của mình thì cho rằng lý thuyết này là sai và lý thuyết này là đúng. Lý thuyết sai này là vô minh và lý thuyết đúng này là giác ngộ. Câu này sai liền. Giác ngộ không phải lý thuyết. Giác ngộ là một trạng thái chứng ngộ cao siêu, vĩ đại. Nhưng mà bởi vì cái người mà họ trình bày đó họ chưa chứng ngộ, nên họ hạ thấp cái sự chứng ngộ, cái sự giác ngộ đó ở cái mức độ lý thuyết tư tưởng mà thôi và làm cho nhiều người tự mãn theo. Đây là nguy hiểm vô cùng. Làm cho mọi người tự mãn, hiểu được điều này tự cho mình là giác ngộ, làm cho ta tự mãn, chủ quan và kiêu mạn.

[20:20]Hiểu được điều gì đó tự cho mình giác ngộ là một tà kiến, là sai.

[20:28]Ví dụ nói rằng cái lý thuyết này là không có nhân quả luân hồi là một tà kiến là vô minh, đúng. Nhưng mà cái vô minh cũng không phải chỉ đơn giản là cái tà kiến hiểu sai đó. Vô minh là một trạng thái, một trạng thái loạn động mê mờ thẳm sâu của tâm thức, chứ cũng không phải cái tà kiến, cái hiểu này. Vô minh nó sâu hơn rất là nhiều. Rồi bây giờ nói qua bên đây là có luân hồi, có nhân quả thì cái lý thuyết này cũng không phải là giác ngộ. Vì giác ngộ là một trạng thái chứng ngộ vĩ đại, còn cái lý thuyết về luân hồi, về nhân quả là một sự nhận thức đúng thôi, một cái hiểu đúng thôi, chứ không phải sự giác ngộ.

[21:14]Ta nhớ điều này. Nên bây giờ ta nói nguyên nhân của đau khổ là vô minh là ta không nói lý thuyết, cái vô minh này không phải là lý thuyết, mà vô minh này là một một trạng thái của tâm thức. Từ vô thủy chúng sinh, từ khởi điểm nào đó là cái trạng thái mê mờ này đã theo chúng ta từ vô lượng kiếp rồi, nó tự nó có. Đây cái từ có đây. Cái vô minh này có từ lúc nào? Vũ trụ có từ lúc nào, vô minh có từ lúc đó.

[21:49]Và vũ trụ có từ lúc nào?

[21:53]Thì các nhà khoa học có cái câu trả lời bao nhiêu năm đó ta không nói tới, ta nói theo cái kiểu, cái cách của ta. À Trung thu này thì nếu ai có duyên lên thì sư phụ giảng bài Tứ Niệm Xứ 7, cũng coi như kết thúc Tứ Niệm Xứ rồi. Nhưng Giao thừa Tết thì sư phụ sẽ giảng cái bài Nền Tảng Của Vũ Trụ, đề cập lại cái vấn đề của vũ trụ lại, nó liên quan tới vô minh, tới tâm thức con người như thế nào. Thì tới Giao thừa, nếu ai về chùa đón Giao thừa thì đêm đó sẽ nghe sư phụ giảng cái bài Nền Tảng Của Vũ Trụ. Còn Trung thu thì sư phụ giảng bài Tứ Niệm Xứ 7, thì cũng không biết thời gian, thời hạn, thời lượng của cái bài giảng là bao lâu.

[22:35]Nên lúc đó là mọi người ăn bánh Trung thu xong, hát hò xong, rồi ai có thể ở lại thì sẽ nghe cái bài giảng bài Tứ Niệm Xứ 7. Ta trở lại nói nguyên nhân của đau khổ chính là là vô minh. Và minh vô minh là một trạng thái, chứ không phải là tà kiến nha. Tà kiến là những nhận thức, những lý thuyết nha, nhưng vô minh là một trạng thái ta không định nghĩa được. Ta không định nghĩa, không ai định nghĩa vô minh được, mà để hiểu vô minh là cái gì thì chỉ có người vừa mới chấm dứt vô minh mới biết cái trạng thái vô minh là gì. Như vậy ai mới biết được vô minh là gì? Ai? Chỉ có bậc A La Hán thôi. Chỉ có bậc A La Hán vừa thoát khỏi vô minh,

[23:21]chứng A La Hán thì biết à cái trạng thái vừa rồi là vô minh, vô lượng kiếp vừa rồi trạng thái vừa rồi là vô minh. Mà cũng không diễn tả cho ai được vì trạng thái đó rất là sâu và nó vượt khỏi mọi ngôn ngữ.

[23:37]Mà nó là đầu mối của khổ đau, của luân hồi,

[23:44]đủ thứ, vô minh. Thì từ cái vô minh này ta có cái gì kế tiếp?

[23:53]Chấp ngã, đó là cái chuỗi tâm thức nó đi như vậy. Từ cái vô minh này ta có cái chấp ngã, là thấy có một cái ta hiện hữu rõ ràng. À. Và khi ta nói ta tu tập để hướng về cái vô ngã là để chống lại cái chấp ngã này, cưỡng lại những cái cái cái kiết sử của cái chấp ngã này, ta chống lại. Ta ta tu để hướng về vô ngã thật sự ta tu để hướng về chấm dứt vô minh. À nhưng mà chấm dứt vô minh nó nó nó trừu tượng, nó quá trừu tượng. Thôi ta dừng ta lui lại một bước cho chấp ngã cho dễ thấy hơn, nên ta nói với nhau rằng mục tiêu ta tu là để hướng về vô ngã. Đó là vậy. Đó là mục tiêu ta nghe như vậy là dễ hiểu hơn một chút, thực sự cũng không dễ hiểu đâu.

[24:46]Nói tới cái trạng thái vô ngã là một trạng thái đã rất cao siêu, mà chỉ những người rất có trí tuệ, rất có thiện căn, rất có thiện chí, rất có đạo đức mới mơ mơ hồ hồ hình dung ra được. Còn đa phần chúng sinh mà nghe nói về hướng về mục tiêu vô ngã, không hình dung nổi. Không hình dung nổi và chính vì không hình dung nổi nên chúng ta thường lạc lối. Nên khi chúng ta tu, chúng ta bị lạc lối là không nhắm được về vô ngã, mà nhắm về gì á, nhắm về cái gì đó thường bị vướng theo bản ngã. Mà cái gì là làm vướng theo bản ngã? Làm cái gì mà cho ta cảm thấy rằng ta cao siêu, ta quan trọng, bản ngã đều đi theo đó,

[25:38]và cho rằng mục tiêu tu tập của cuộc đời mình là đạt được cái điều cao siêu đó. Mà cái cao siêu đó nó đều vướng theo cái kiêu mạn, chữ kiêu với chữ cao nó dính dính nhau á, vướng theo cái kiêu mạn. Nên ừm thì cái cái trạng thái, cái mục tiêu vô ngã là một điều cực kỳ khó hiểu, nhưng buộc ta cứ phải nói hoài, ta cứ phải nhắc nhau hoài là ta tu tập để hướng về mục tiêu vô ngã. Cái câu nói này rất ít người hiểu, nhưng chúng ta cứ nói mãi với nhau, mỗi ngày chúng ta tu tập cứ phát nguyện về điều này mãi để chi vậy? Từ cái không hiểu nhưng ta cứ định hình cái mục tiêu đó rồi dần dần chúng ta hiểu và dần dần chúng ta không bị lạc lối,

[26:33]chứ còn buông rời cái mục tiêu vô ngã chúng ta lạc lối liền. Giữa một rừng triết lý, một rừng đạo học, một rừng đạo lý ở mọi tôn giáo, mọi triết thuyết làm chúng ta lạc lối hết. Nên cứ phải nhắc nhau về cái mục tiêu vô ngã. Mà cái chấp ngã cũng là nguyên nhân của đau khổ, vì cái chấp ngã là cái thứ sinh của vô minh. Từ vô minh chúng ta tạo ra cái chấp ngã, thấy có cái ta. Rồi từ cái chấp ngã này nó xuất hiện thêm một số tâm lý kế tiếp, tâm lý này gọi là bản năng đó. Tâm lý gì?

[27:16]Ích kỷ. Ích kỷ cũng được. Gì nữa?

[27:25]Từ cái chấp ngã này nè, nó chỉa ra nhiều nhánh, nhiều nhánh. Có một cái ích kỷ, đúng rồi. Gì nữa? Kiêu mạn, đúng rồi. Gì nữa?

[27:47]Tham lam, ái dục, sân hận, từ chấp ngã này chĩa ra rất nhiều cái bản năng khác.

[27:56]Và trong đó có một điều quan trọng là sự loạn động, bất an. Đây là điều quan trọng. Chính cái loạn động, bất an, căng thẳng, đau khổ làm cho ta đau khổ, nhớ như vậy. Nhớ. Từ vô minh sinh ra chấp ngã. Từ chấp ngã sinh ra rất nhiều cái bản năng của sự ích kỷ, tham lam, sân hận, kiêu mạn, ái dục. Tất cả những cái đó nó hình thành lại một khối loạn động, căng thẳng, và nó chính là tâm lý đau khổ. Hồi nãy ta nói tới ba trạng thái đau khổ phải không? Cõi giới đau khổ, hoàn cảnh đau khổ và tâm lý đau khổ. Thì ở đây, từ cái chấp ngã này nó sinh ra một loạt các bản năng.

[28:53]Nhắc lại là gì? Ích kỷ, kiêu mạn, tham lam, sân hận, ái dục. Toàn bộ những khối đó là loạn động, căng thẳng. Và chính cái loạn động căng thẳng này là ta gọi là đau khổ. Đau khổ này là thuộc loại gì trong ba loại đau khổ? Tâm lý đau khổ, nhớ như vậy. Thấy hiểu chưa? Hiểu thấy thích không? Thấy rõ không? Thấy nhìn ra, nhìn vấn đề thấy rõ ra. Ai nghe rồi nhìn vấn đề thấy rõ ra.

[29:32]Thì ta quay trở lại ba cái ông ăn xin.

[29:41]Ba ông ăn xin, là một cái ông đầu tiên ta nói là gì? Ăn xin là hoàn cảnh đau khổ, nhưng mà tâm lý ông cũng rất là đau khổ bởi vì sao? Loạn động, căng thẳng. Cái ông thứ hai thì không biết bằng cách tu tập gì không biết, lọt vào hoàn cảnh đau khổ nhưng kìm chế được cái tâm lý đau khổ, không để cho tâm mình loạn động, căng thẳng thì không biết ông tu cái gì, chẳng hiểu. Còn cái ông thứ ba là cũng từ hoàn cảnh đau khổ đưa đến cái gì? Tâm lý đau khổ là căng thẳng, nhưng từ cái tâm lý đau khổ căng thẳng này nó xuất hiện luôn cái gì? Ác luôn. À, tâm lý ác độc cũng từ...

[30:26]từ đâu? Nó là phái sinh một lớp thứ ba nữa. Hồi nãy ta nói là từ vô minh sinh ra cái gì? Chấp ngã. Chấp ngã sinh ra một loạt các tâm lý gì? Kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, sân hận, ái dục gì đó. Rồi cái kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, sân hận, ái dục này mới phát sinh ra cái tâm lý gì? Ác độc. Nhớ giùm, nhớ giùm. Ác độc là cái này, cho nên không phải ai kiêu mạn, ái dục, tham lam, đau khổ, kiêu mạn, ái dục, ích kỷ tham lam này là ác độc. Không phải, tất cả chúng ta đang ở nằm ở chỗ này hết á. Tất cả chúng ta đều nằm ở cái chỗ là kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, sân hận, ái dục, tất cả chúng ta nằm đây. Nhưng chúng ta kềm chế để không bước qua thêm một bước nữa là thành ác độc.

[31:15]Nhưng mà có nhiều người ở cái bước này không kềm được, mới xuất hiện thêm cái bước kế tiếp là ác độc. À, mà ác độc thì... thì nhiều chuyện rồi. Ác độc bắt đầu là tạo nghiệp để làm cho chúng ta tiếp tục rơi vào hoàn cảnh đau khổ trong tương lai. Như vậy là nguy hiểm vô cùng. Đây là ta hiểu cái chuỗi đó rồi, bây giờ thì ở đây khi Đức Phật dạy chúng ta cái nguyên nhân của đau khổ là vô minh, chấp ngã, ái dục, kiêu mạn, ích kỷ, sân si, tham lam

[31:58]và ác độc.

[32:06]Ngang cái chỗ mà ích kỷ, kiêu mạn, tham lam, ái dục, sân hận là đã là đau khổ, là tâm lý đau khổ, phải không ạ? Rồi từ năm cái đó chúng ta mới nảy ra cái cái gì? Kế tiếp là gì? Ác độc. Rồi cái ác độc này đưa đến đâu? Đưa đến đâu? Hoàn cảnh đau khổ, nghiệp báo. Chính vì có cái tâm ác độc, chúng ta mới tạo nghiệp, làm chúng sinh đau khổ, làm người khác đau khổ, và sau đó thì chúng ta rơi vào hoàn cảnh đau khổ trở lại, đó là quả báo. Cho nên cái bước đi nó là như vậy.

[32:50]Mà tại sao cái tâm lý là từ cái chấp ngã nó sinh ra là kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, sân hận, ái dục rồi nảy ra cái tâm ác độc? Từ cái tâm ác độc này ta mới tạo nghiệp, làm đau khổ chúng sinh rồi ta mới bị quả báo hoàn cảnh đau khổ? Tại sao từ cái ích kỷ, kiêu mạn, tham lam, sân hận, ái dục này ta lại phát sinh tâm ác độc? Tại sao?

[33:37]Cái chỗ này là do giáo dục, do chánh kiến hay tà kiến.

[33:44]Có một lần Sư xem cái phim Hồng Kông, phim phim tội phạm xã hội đen á, phim lâu lắm rồi, phim nó làm từ đâu thời năm tám mấy á, mấy diễn viên đó già chết hết hay sao. Thì có một cái ông đó giống như ông trùm, thấy ổng mập mập, to to, giàu giàu, đại khái vậy. Thì thì lúc đó ổng mới nói với mấy thuộc hạ mình là cái cách để mà buôn bán heroin qua bên Hồng Kông. Thì có một cái người trẻ trẻ, diễn viên trẻ, vì lâu quá rồi Sư cũng không nhớ nữa, không nhớ. Người trẻ trẻ thì mới giống như tìm cách cản, cản là thôi đừng buôn mấy cái thứ này. Giống như là nó hại cho xã hội, đại khái là như vậy. Thì ông mới quay sang ông nói thế này:

[34:37]"Mày không muốn làm ăn hả? Thôi mày về mày mở trại mồ côi đi." Tức là mày làm từ thiện thì cái lĩnh vực đó nó sẽ không đụng tới cái lĩnh vực này, nó hoàn toàn ở lĩnh vực khác, mày về mày mở trại mồ côi đi, nuôi người trẻ, trẻ em mồ côi với người già neo đơn đi. Còn hễ đứng trong lĩnh vực này thì phải làm những chuyện này, phải buôn bán ma túy để làm giàu, để kiếm tiền, không nói gì hết. Còn mày không muốn thì tách ra đi về làm trại mồ côi đi. Đâu đó rồi thôi, ổng nói câu đó rồi thì thôi ông đàn em kia cũng sụi lơ luôn, cũng xuôi theo, rồi là tham gia vào cái tổ chức buôn bán ma túy. Rồi chuyện nó dài dài dài phía sau thì thôi

[35:18]đợt phim, kịch bản nó đại khái như vậy. Nhưng ở đây, tại sao ổng buôn ma túy?

[35:26]Tham lam. Buôn ma túy là có cái tâm buôn ma túy là tâm ác độc, rồi sau đó mới buôn ma túy là tạo nghiệp là tạo hại, đại khái là như vậy. Thì tham lam thì ai cũng có, chúng ta đây cũng đang có, nhưng mà chúng ta không không buôn ma túy. Nhưng mà một số người thì buôn ma túy. Chỗ này là do giáo dục, do quan điểm. Mà cái ông trùm đó ổng mới đưa một cái giáo dục xuống cho đàn em, mà cái lý luận ổng thì cũng sơ sài thôi, không có gì. "Mày không muốn làm ăn nữa thôi về mở trại mồ côi đi. Còn làm ở đây với tụi tao là phải làm cái này để kiếm tiền, không nói gì hết." Tức là mục tiêu là kiếm tiền và đừng nói chuyện đạo đức ở đây nữa.

[36:13]Không có chuyện đạo đức, đừng có nói chuyện là có lợi hay không lợi cho xã hội gì hết trơn, đừng nói chuyện đó, mục tiêu là kiếm tiền. À và cái lý luận để biện minh cho cái việc làm ác độc của mình, đó là một loại gì? Một loại lý thuyết và con người ta truyền nhau những điều này. Truyền nhau điều này, nếu cái những người mà như cái ông thuộc hạ đó mà có tiếng nói, có cái sức mạnh, họ sẽ lý luận cách nào khác đó để chặn cái ác độc của ông kia lại. Là tham lam thì ai cũng tham nhưng đừng đi tới ác độc. Nhưng mà tiếc rằng không có một lý thuyết nào để cản được cái ông kia, nên từ cái tham lam người ta bước sang ác

[36:55]độc, và ác độc rồi, tạo nghiệp, đau khổ về sau. Còn ở đây tham lam ta đang có sẵn đây, tất cả mọi người chúng ta đang có sẵn, nhưng mà có ai mớm cho ta một lý thuyết nào đó, thế là làm tham lam của ta biến thành ác độc. Những cái khác cũng vậy. Những cái khác, ví dụ bây giờ ta sân hận, ta ghét ai thì ghét là thôi. Đời mình mình cũng ghét nhiều người lắm, ví dụ vậy. Thì cũng ghét, thấy ghét thôi chưa có thành ác độc. Nó mới nhốm nhốm thôi, chưa. Nhưng có một người nào đó bơm cho ta, bơm cho ta đó, ví dụ nói: "Mấy cái cái thằng đó nó là hèn hạ, nó là nham hiểm, để nó sống trên đời gì? Nó là nó sống trên đời nó gây hại,

[37:41]cho nên giết nó đi." Thì từ cái sân hận này đã bắt đầu biến thành ác độc. Chớ sân hận thì ai cũng có, chúng ta cũng đang có đây, nhưng mà có có để đó, mình ráng tu để kềm nó lại, bớt nó lại, hết nó. Nhưng mà có một loại lý thuyết nào đã xúi ta, khuyến khích ta từ cái sân hận biến thành ác độc, rồi ác độc tạo nghiệp. Rồi bây giờ kiêu mạn cũng vậy. Kiêu mạn ai cũng có. Kiêu mạn ai cũng có.

[38:13]Nhưng mà chúng ta kiêu mạn mà không trở thành ác độc. Chúng ta cứ thấy mình hay, à cứ thấy mình, tự khen mình ngầm ngầm, nhưng mà chưa trở thành ác độc. Nhưng có một số người kiêu mạn rồi trở thành ác độc, là như thế nào?

[38:32]Kiêu mạn là thấy mình hay, nhưng bỗng nhiên thấy giống như có người hay hơn mình.

[38:39]Rồi do ai xúi không biết, hay do lý thuyết hay do tự mình nghĩ ra? Nói trên đời này không thể có hai mặt trời, như vậy là một là nó sống hai là tôi sống, thôi để tôi sống tốt hơn, giết người ta liền. Chỉ vì cái kiêu mạn thành ra cái ganh tị, cái hẹp hòi, mà không cho ai được quyền giỏi như mình, nói xấu người ta, mưu hại người ta hoặc là giết hại người ta, là từ kiêu mạn cũng trở thành ác độc. Rồi tâm lý, hoặc là bây giờ ích kỷ, ích kỷ thì ai cũng ích kỷ, nhưng mà chúng ta tu tập để chúng ta kìm chế cái tâm ích kỷ đó lại. Thì nó nằm ngang ở chỗ cái đau khổ của sự ích kỷ đó thôi rồi kìm chế nó, nhưng mà có những người ích kỷ rồi

[39:31]do ai khuyến khích bắt đầu trở thành cái gì? Ác độc. Ví dụ như bây giờ, ích kỷ thì chúng ta đang tiềm tàng, tiềm tàng ai cũng có, nhưng có một người đến khuyến khích chúng ta: "Sống trên đời này phải yêu chính mình chứ, yêu người khác làm chi? Phải bảo vệ mình trước chứ." Có những người khuyến khích như vậy là chúng ta nghe lọt cái lỗ tai. Cái chết người là chúng ta nghe lọt lỗ tai, chúng ta bị thuyết phục bởi những tà kiến. Chúng ta đã ích kỷ sẵn rồi, thêm ai xúi bậy nữa là yêu chính mình, phải lo chính mình, thế là hôm đó chúng ta đi trên đường, chúng ta thấy có một người họ ngã dưới đường.

[40:13]Thì thường nếu cái người mà có cái tâm vị tha sẽ tìm cách dừng xe, hô hoán kêu gọi để cứu chữa người đó. Nhưng mà vì ta yêu chính mình, cái chúng ta không khởi được cái tâm vị tha, không khởi được cái tâm chịu cực chịu khó để cứu người, chúng ta nói: "Đừng dây dưa vào mấy cái này, mình vô mình cứu họ phiền, họ đổ thừa mình tông họ à? Thôi chạy luôn cho nó khỏe." Chạy luôn, vì ta chạy luôn, năm phút sau người đó chết. Chứ nếu ta dừng lại, ta làm một vài động tác, có khi người đó sống. Nên cái yêu chính mình vô tình ác độc, mà chết một người. Như cái câu chuyện có thật đây, hồi ở Huế lúc đó có hai anh em ruột sống không nổi với cái người mẹ

[40:58]kế, hôm đó là một mùa đông lạnh giá cái nửa đêm trốn nhà bỏ đi. Đi men men ra sao không biết đi theo cái hướng nào lại lọt xuống cái hố ven đường khóc khóc, thì có cái ông đó ổng chạy xe ngang ổng nghe tiếng khóc, ổng dừng lại ổng đứng nhìn ổng thấy hai anh em. Cái nên mới: "Bác ơi, cứu cứu con cứu con, con bị té xuống đây không leo lên được." Ổng cứ lừng sừng lừng sừng hoài, ổng cứ sợ bị lừa và cuối cùng quyết định chạy luôn, sáng sớm người ta phát hiện hai cái xác chết. Đó là chuyện có thật, chuyện cũng lâu lắm rồi, chuyện nó cũng khoảng năm chục năm rồi. Đấy, bây giờ không ai nhớ chuyện đó,

[41:39]kể cả Huế cũng không ai biết mấy chuyện đó nhiều, nhưng đó là một chuyện có thật. Là từ cái ích kỷ, từ cái bảo vệ bản thân mình trước mà nhiều khi chúng ta đã ác độc. Nên ở đây vậy, chúng ta nhắc lại cái chuỗi tâm lý, cái nguyên nhân của đau khổ. Nguyên nhân đau khổ đầu tiên là vô minh, và vô minh là cái gì? Không ai biết, chỉ A-la-hán mới biết à. Rồi chúng ta nói một cái thứ sinh của vô minh cho dễ hiểu một chút là chấp ngã. Chấp ngã cũng không phải là chuyện dễ hiểu đâu, nhưng mà những người có trí tuệ, có thiện căn bắt đầu mờ mờ hình dung được chấp ngã là thấy có cái ta.

[42:29]Rồi từ cái chấp ngã này mới xuất hiện một loạt các tâm lý xấu như bản năng: kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, sân hận, ái dục. Một cái chuỗi này, để bắt đầu là nó thành một khối động loạn, căng thẳng và tâm lý đau khổ nằm ở chỗ này, rõ ràng hiện ra rõ ở chỗ này. Nhưng mà từ cái này, từ cái là kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, sân hận, ái dục này ta mới nảy sinh thêm một cái bước nữa là gì? Ác độc. Rồi từ ác độc này ta mới tạo nghiệp, và do có cái nghiệp bất thiện này ta mới rơi vào hoàn cảnh đau khổ. Thì như vậy khi ta nhìn về cái đau khổ, cả một chuỗi đau khổ như vậy, ta phân ra làm ba loại: một là cõi giới đau khổ, hai là hoàn cảnh đau khổ, ba là tâm lý đau khổ.

[43:26]Rồi ta thấy được nguyên nhân, còn cách diệt trừ đau khổ thì nó phải tới Bát Chánh Đạo, tới cái phần Đạo đế ta mới nói nhiều. Nhưng hôm nay bởi cái nhìn tổng quan này, ta bắt đầu thấy được nguyên nhân của đau khổ là chỗ này rồi, phải không ạ? Đó, bắt đầu dễ hiểu rồi đó.

[43:53]Bây giờ khi Đức Phật nói chúng ta đau khổ, chúng sinh là đau khổ, là Đức Phật nói cái đau khổ nào?

[44:10]Đức Phật nói cả ba loại đau khổ đó đó, vừa là cõi giới đau khổ, vừa là hoàn cảnh đau khổ, vừa là tâm lý đau khổ. Ngài nói cả ba, mà nói cả ba rồi chúng ta không thoát được. Chúng ta không thoát được, hễ là đó là lý do mà nhiều khi cái người sinh lên tới cõi trời, thậm chí cõi trời Vô sắc giới cực kỳ cao siêu, không còn có thân, chỉ còn có tâm thôi, tâm vô hình thôi, sống thọ ở đó tới cả triệu năm, nhưng vẫn còn trong cái gì?

[44:48]Ba cõi sáu đường, vẫn còn trong tam giới, vẫn còn trong ngục tù tam giới thì vẫn còn trong cõi giới đau khổ. Nên cái hiểu về cái đau khổ của Đạo Phật kinh khủng lắm á, khiếp ta không lường nổi. Hiểu rồi ta sợ luôn, ta sợ với cái thấy của Đức Phật, cái trí tuệ của Đức Phật. Vì đa phần chúng ta về tất cả mọi tôn giáo vậy, chết sinh lên cõi trời là xong rồi phải không ạ? Hết rồi, hết đau khổ rồi, sung sướng rồi. Nhưng đối với Đạo Phật, cõi trời vẫn còn là cõi giới đau khổ vì còn trong tam giới. Nên cái nhìn thấu thoát này không ai chịu nổi, nên khi các đem các tôn giáo khác mà so với Đạo Phật, không không chịu nổi vì cái nhìn này.

[45:37]Và cũng vì vậy mà nhiều khi Đạo Phật ta bị người ta ghét cũng là vì cái này, vì cao siêu quá, nó vượt khỏi cái tầm của các tôn giáo khác nên dễ bị các tôn giáo bạn không không ưa. Cái người ta tôn thờ, cái người ta nhắm tới thì Đạo Phật nói: "Vẫn còn thấp bé, vẫn còn khổ đau." Nói kiểu đó ai chịu? Nói kiểu đó làm chọc giận người ta, nên thật ra nó mích lòng vô cùng khi chúng ta đem đi so sánh. Đó là lý do ta hiểu thì hiểu, nhưng mà rất ít khi ta đề cập điều này khi ta gặp những người của tôn giáo bạn. Tại vì ta hiểu họ chỉ hiểu ngang đó thôi, nên ta khai thác những cái điểm về điều thiện lành để đoàn kết xã hội, đoàn kết dân tộc để cho vui, ngang đó thôi.

[46:30]Còn những điều mà thực sự cao siêu của Đạo Phật, các tôn giáo bạn theo không nổi, ta cũng không cần phải khai thác khi nói chuyện với họ. Chúng ta hiểu để nói chuyện với nhau, để mình tiến tu, để có cái mục tiêu cao vời. Nhưng tuy nhiên, cái nhìn siêu thoát này cũng gây một cái hại cho chúng ta là ở chỗ gì? Kiêu mạn. Mình đang còn có thân người, mình chưa hề lên cõi trời, nhưng mình đã coi cõi trời như thế nào? Thấp. Và cái này không phải chúng ta chọc giận tôn giáo bạn, mà ta chọc giận tới ai? Chọc giận tới mấy ông trời luôn. "Nó còn ở cõi người, nó ngồi ở đó lè tè đó mà nó chê tao." Đúng là chọc giận luôn tới cả chư thiên tử ở trên.

[47:20]Đây chỗ này tế nhị và hầu hết người trong Đạo Phật bị, và đây là lý do mà cái người tu theo Đạo Phật bị tổn phước mà không hay á. Giống như vậy á, coi là lương tháng mình 7 triệu,

[47:36]còn người ta tháng người ta kiếm là 700 triệu, nhưng mình nhìn người ta: "Hứ, cũng còn trong luân hồi sinh tử khổ đau." Nghĩa là tiền bạc này là giẻ rách không gì quan trọng, mình ngồi mà thật ra hỏi mà móc tiền, lương tháng 7 triệu mỗi ngày xài phải đếm từng đồng á, đếm trật cái chết liền á! Còn người ta 700 triệu mình vẫn không ngán à? Thì phải chọc giận mấy người giàu không? Phải không, đáng lẽ là mình phải hiểu là cái người giàu họ có phước hơn mình phải không? Mình lương tháng 7 triệu, người ta 700 triệu, đó, nên sư phụ mà gặp Nhật Chiêu Ngộ là sư phụ cũng phải cẩn thận lắm...

[48:14]Người ta lương một tháng người ta 7 8 triệu, tức người ta có phước hơn mình. À người đời xưa người ta cũng chịu khó hi sinh bố thí gì đó, giờ mới có nhưng mình không quý cái đó, mà mình cứ nhìn trên cái cõi giới đau khổ. Nhìn trên cái đau khổ thứ nhất là hễ còn trong tam giới khổ đau này thì tụi bay đều là vô minh luôn hồi đau khổ hết. Nói sa sả vô đó đúng là chọc giận. Nên ở cái chỗ mà cõi giới đau khổ này chúng ta tế nhị một chút. Tế nhị một chút, mình biết thôi. Biết a biết thôi chứ không đem điều này ra nói chuyện với tôn giáo bạn. Và cũng đừng lấy cái ý đó mà trong tâm khởi lên niệm coi thường chư thiên ở trên kia chết.

[48:51]Đó là lý do vừa rồi Vu Lan mà sư giảng cái bài Thiên Chúa là vậy đó. Nhưng vừa rồi hai bài ở Vu Lan sư giảng không hết ý, hổng biết tại sao mà cái thời gian ít quá nói không ra được hết về cõi trời, nên hai cái bài mà về Thiên Chúa sư giảng Vu Lan rất là cạn, sư cũng không hài lòng. Thôi để dịp nào đây, có dịp nào khác thì sẽ giảng chứ hai bài vừa rồi sư cũng không thỏa mãn lắm. Các vị Thiên Chúa vĩ đại lắm chứ hổng phải không. Nhưng mà hôm đó không biết lý do hoàn cảnh gì nói không không ra hết vấn đề. Nhưng mà ở đây là để chúng ta hiểu cái điều này để làm chi? Mặc dù là cõi giới đau khổ thì kéo từ trời Vô Sắc giới,

[49:27]từ chư thiên mà ở cả triệu năm trên đó đó, về tới cứ tới địa ngục. Nghĩa là còn trong tam giới là còn trong đau khổ. Mà chỉ có các vị A La Hán ta mới gọi là gì? Là thoát khỏi tam giới ngục tù. Nên ta mới nói cái người xuất gia là gì? Là xuất

[49:50]xuất cái gì? Thế tục gia. Là ra khỏi nhà thế tục rồi mình mang hình thức tu sĩ đó mình bỏ cái trách nhiệm với gia đình về đây mình mang trách nhiệm với đạo. Hai là xuất cái gì? Phiền não gia, là đừng có rơi vào cái tâm lý đau khổ này. Làm sao sống thanh thản hoàn cảnh có thể khó khăn thế này thế kia nhưng tâm lúc nào cũng bình yên, mặt không có nhăn nhăn nhó nhó, không có gân gân, đó, không có hung dữ ha, vậy đó nhớ vậy đó, ừ vậy đó. Ừm.

[50:21]Và cái thứ ba là xuất gì? Tam giới gia, đó là cái lý tưởng mình cao vời như vậy. Nhưng mà sao? Mình phải hiểu thân phận mình là gì? Nhìn lại thân phận mình là gì? Lương có 7 triệu thôi, nhớ như vậy nha. Đừng có chảnh, đừng có chảnh mà mà mà coi cái mình ối ông giàu sang, phú quý gì cũng mấy thứ nổi phù phiếm cỏ rác, coi người ta chọc giận người ta rồi mình cũng tổn phước luôn. Đối với cõi các cõi trời cũng vậy, mặc dầu trên lý thuyết, trên cái lời Phật dạy thì ta biết tam giới này là ngục tù, là khổ đau. Nhưng chư thiên thì sao? Hơn mình rất là là nhiều. Phải hiểu như vậy để diệt cái kiêu mạn.

[51:01]Nên nhiều người tu trong đạo Phật bị tổn phước chỗ này mà không hay. Bị tổn phước là ở chỗ này, ví dụ như đọc trong kinh có cái đoạn Thiên Thiên Chúa Đế Thích tới đảnh lễ Phật. Hoặc là lúc mà Đức Phật sắp nhập Niết bàn, Thiên Chúa hiện thân người xuống luôn. Nhỏ, thu người nhỏ lại, chứ chư thiên tử lớn lắm, lớn như cả mấy ngọn núi cao ấy. Thu người nhỏ lại để đi hầu Đức Phật. Mà trong đó có cái đoạn này mới ghê nè. Là lúc đó là Đức Phật bị bệnh do ăn nhầm cái loại nấm độc là Ngài bị bị tiêu chảy. Tiêu chảy mà thời đó thì chỉ dùng bô thôi. Dùng bô xong rồi mới đem đi đổ. Thì trời Đế Thích là người giành đem cầm cái bô đi đổ.

[51:50]Là cái thân phận của cõi trời, đó là cái cái hạnh của cõi của vua trời Đế Thích vĩ đại chúng ta theo không nổi. Cái tâm tâm khiêm hạ của Ngài, cái đạo đức của Ngài, cái lòng tôn kính Phật của Ngài chúng ta theo không nổi. Bởi vì đó là lý do mà trong 60 vị thánh đồng bằng chúng ta có một vị là trời Đế Thích. Cái vĩ đại của Ngài mình theo không nổi. Nhưng mà cứ thấy ông trời ổng hầu Phật, mình đệ tử Phật mình ngon hơn ổng. Con trời. Cái tâm lý đó cứ bị ám ảnh những người tu theo đạo Phật, làm cho vô số người tu theo đạo Phật bị bị tổn phước. Chứ nếu ta hiểu sâu sắc về cõi trời, mình lạy người ta không nổi nữa, lạy không hết á.

[52:33]Bây giờ nói về chư thiên tử vậy. Bây giờ sư nói ví dụ, bây giờ trong cái pháp hội hôm nay đang ngồi đây, chúng ta pháp hội bé nhỏ này có chừng ấy người chúng ta ngồi. Nhưng đâu phải là chỉ bao nhiêu đây người ngồi nghe sư phụ giảng đâu. Có mấy cái vong linh nữa. Ở chùa mà chúng ta thờ ở nhà linh á họ cũng đang nghe chúng ta. Có những vong linh không ở trong nhà linh. Ở các cây các vị trong nhà linh chật quá rồi. Mà trong nhà linh thì phải có bài vị, có quý thầy thỉnh thì có quý thầy đồng ý thì họ mới về nhà linh họ ở được. Thì rất nhiều cái linh mà họ không tên không tuổi tới chùa họ tu thì ở rừng

[53:14]ở núi nhiều lắm, họ cũng vân tập ở đây, đang nghe pháp ở đây. Và đặc biệt chư thiên cũng nghe chứ không phải là không. Tại vì chư thiên cũng yêu đạo lý lắm, và cái yêu đạo lý của chư thiên là chư thiên không phân biệt tầng giới. À, không phải vội nói là: "Ô, cái này nó cõi người". Các Ngài không có phân biệt. Các Ngài cũng có cái tâm khiêm hạ nên khi nghe một pháp sư giảng, nếu pháp sư nào giảng hay hay các vị cũng đến nghe chứ không phải là không. Vì á chư thiên các Ngài cũng vĩ đại lắm, cũng khiêm hạ lắm, các Ngài cũng nghe. À. Các Ngài không phân biệt cái tầng giới á vì cái đạo đức của các Ngài cũng rất là cao.

[53:55]Các Ngài nghe và cái đạo lý thì không có tầng giới, hễ nghe lọt tai là các Ngài hỗ trợ, các Ngài hoan hỷ, Ngài ủng hộ. Ừ. Nhưng mà còn chúng ta á ví dụ bây giờ mình thấy: "Ồ, thầy tui giảng là chư thiên cũng nghe". Trong cái câu nói đó nó ẩn chứa điều gì? Kiêu mạn. Đó, thầy tui giảng chứ đâu phải tui giảng đâu, nhưng mà tui cũng kiêu mạn lây. Tui cũng mượn ờ dựa hơi ông thầy để tui kiêu mạn, như chúng ta hầu hết người ta bị dựa hơi Phật để chúng ta ta kiêu mạn với các cõi trời. Trong cái cõi giới đau khổ này. Nên hôm nay chúng ta nói về cõi giới đau khổ, về hoàn cảnh đau khổ và tâm lý đau khổ.

[54:38]Thì cái nguyên nhân của đau khổ nó tới ba lĩnh vực như vậy. Thì riêng cái cõi giới đau khổ này làm cho chúng ta bị lầm rất là nhiều. Lầm là làm cho mình bị kiêu mạn, mình dựa hơi Phật rồi mình bị kiêu mạn. Trong có nhiều câu bài kinh, ví dụ trong kinh Hiền Ngu có kể một câu chuyện là có vị đạo sĩ đó ngài tu nhập định sâu quá, khi ngài tịch thì ngài lên tới cõi trời Vô Sắc giới luôn chứ không không phải là mấy cõi trời Sắc giới đâu. Vô Sắc giới cao siêu. Mà cái điều rất là lạ chỗ này thì thật ra sư cũng không hiểu, thì kinh nói vậy nghe vậy thôi chứ cũng không biết như thế nào. Là khi qua mấy triệu năm á, khi ngài hết phước Vô Sắc giới,

[55:23]ngài động tâm lại một cái rớt xuống vào cái cõi này đọa làm con dã can. Dã can là chó rừng á.

[55:35]Trong kinh kêu là dã can bây giờ mình gọi là chó rừng á, chó rừng đi ỉa sợ lắm. Ngang chỗ đó sư ngỡ ngàng, sư cũng không hiểu. Tại vì mình cũng không đủ đạo nhãn để mình hiểu câu chuyện đó. Và nếu thực sự có một cái người như vậy, mình không đủ đạo nhãn để nhìn xiết suốt cái nghiệp của người ta từ mấy triệu năm trước, người ta đã lỡ khởi một cái niệm gì. Vì đây nó cái nghiệp nó nó chồng chéo nhau kinh khủng lắm. Cái nghiệp nó chồng chéo nhau kinh khủng. Nghĩa là ơ là mấy triệu năm thì ổng ở trên cõi trời nhưng mà qua đó rồi xuống làm dã can liền. Đã có một cái tà kiến nào rớt vào trong đó. Cái sức định vẫn đưa đến cái phước của cái Vô Sắc giới,

[56:15]nhưng một cái niệm của cái bí mật nào vẫn phải trở lại làm dã can, sợ vô cùng. Như có cái câu chuyện như cuốn sách của bên Mỹ á là Kiếp Nào Ta Cũng Tìm Thấy Nhau. Cái cái tựa nghe rất là lãng mạn, nghe rất là tình cảm. Trong đó là có một cái ông ổng ổng thôi miên để chữa bệnh. Thì khi ổng chữa bệnh cho nhiều người là bằng cách nhìn lại tiền kiếp của người ta. Thì trong đó có một cái người bệnh nhân của ổng là một người nam. Ổng nhìn thậm chí nhìn thấy ông này tới lúc đã từng làm vua Ai Cập Pharaon. Mà lúc làm vua thì cái sắc ổng khảng liền, đầy uy lực. Thì qua nhiều kiếp nhiều kiếp như vậy mà trong những kiếp ổng liệt kê ra ta nghe ta mới sợ chỗ này nè.

[57:08]Có kiếp làm tới vua Ai Cập quyền lực. Có kiếp ông nói rằng ổng làm dạng linh lực ở cái sao Thiên Vương á, tức là ở cõi đó mắt mình thấy không có không có sự sống nha. Ừ nghĩa là cái kính viễn vọng mình nhìn cái đó là một khối nước, khối hơi thôi. Nhưng mà ổng nói rằng ổng đã từng ở đó, trong đó có chúng sinh ở và ở dạng linh lực, mắt con người không nhìn thấy nhưng chúng sinh trên đó đầy á. Linh lực tức là dạng tâm linh á, vô hình giống như cõi Trời. Thì thôi thôi cũng được đi, cũng là dạng có phước. Nhưng có một kiếp làm điếm ở châu

[57:45]Âu, làm gái điếm ở châu Âu. Đọc cái đó mình ngỡ ngàng đi. Rồi có một kiếp cái làm người nông dân bị giặc cướp vô đánh giết thê thảm, vân vân. Thì vậy thôi luân hồi mà. Luân hồi thì nó đủ thứ hết. Thì chúng ta ngạc nhiên, từng làm vua Ai Cập, từng làm linh lực ở dạng cõi Trời, rồi đi làm gái điếm.

[58:10]Cái ý niệm nào, một cái khẩu nghiệp nào nằm đó chờ?

[58:16]Rồi câu chuyện mà Kiếp Nào Ta Cũng Tìm Thấy Nhau, bởi vì cũng có một cái cô nữa, hừm, cũng có một cái cô, ổng chữa bệnh cho cô đó, thì khi mà ổng phát hiện thì trong, cô đó kể về một cái kiếp lại trùng với cái ông này, hai người là cha con. À.

[58:35]Ừm cùng là đến chữa bệnh, rồi một lần cái cái anh này mới nhìn thấy cổ lúc mà chờ, ổng nhìn ổng động tâm liền. Ổng nói: "Ồ cái cô nào tuyệt vời quá vậy nè". Cái tình cảm xưa nó bốc dậy. Tình cảm xưa nó bốc dậy rồi hai người gắn với nhau theo luôn. Ừ nên cái nó mới có cuốn sách nó mới có cái tựa là Kiếp Nào Ta Cũng Tìm Thấy Nhau, là vì cái duyên nợ nó gắn như vậy, rất là lạ. Nhưng mà nếu mà cứ nghe mọi người kể về những kiếp luân hồi, chúng ta sợ tái mặt luôn vậy đó, không biết mình đã sơ sẩy một cái gì ở một lúc nào, chứ không phải là không. Nhiều khi sư phụ hay đùa đùa, sư phụ nói: "Tuy nhiên chùa mình nghèo quá

[59:14]thì không sao, coi vậy không sao, tại vì sư phụ mới sắm được cái đàn guitar, thì kiếm cái nón rồi cái lon nữa là ừ là bây giờ lại có cái máy máy có cái loa đó thì cũng chắc cũng sống được nuôi đệ tử được, ra ngoài đường đi hát chắc người ta cũng cho mấy đồng để nuôi đệ tử được không sao". Sư phụ thường hay nói đùa câu đó, nhưng nó phản ánh nghiệp của sư phụ, cũng từng đi ăn xin rồi chứ không phải là không. Bởi dòm cái mặt của sư phụ thấy cái nét ăn xin nó còn, xấu xấu ốm ốm cái đó vậy đó, nó còn chứ không phải là hết đâu, đừng có nói. Nhiều người cứ nói chứ: "Ồ con thấy thầy kiếp trước làm vua".

[59:52]Không biết, vua không biết nhưng mà đã từng đi ăn xin. Cái nghiệp trong luân hồi nó đáng sợ như vậy, vì thế chúng ta sơ sẩy một chút là nhảy từ chỗ này nhảy qua chỗ kia, rất là đáng sợ chứ không phải là không. Nên thì đó khi mà chúng ta phân tích được cái nguyên nhân của đau khổ từ cõi giới đau khổ, hoàn cảnh đau khổ, về tâm lý đau khổ, ta phân tích cái chuỗi tâm từ vô minh ra tới chấp ngã, rồi một loạt các bản năng, rồi đi tới cái tâm ác độc, tới tạo nghiệp rồi trả quả, bắt đầu ta kinh sợ và Phật nói cái khổ nào, cái khổ nào Phật cũng nói hết. Nên khi mà nhìn vào chúng sinh trong ba cõi, Đức Phật thấy thực sự đều là là đau khổ.

[1:00:33]Nhưng mà chính vì cái câu nói cõi nào cũng đau khổ chúng ta ờ ông cũng khổ, tôi cũng khổ bằng nhau, cái chỗ này chúng ta mới bị cái lỗi. Vì ông ở trên cõi Trời thì ông cũng còn khổ mà, tôi cũng khổ. Cái câu nói nó vô tình chúng ta bị cái lỗi gì? Kiêu mạn. Nên cẩn thận điều này. Khi chúng ta học đạo tới những chỗ lý thuyết này nó nhiều cái tế nhị, phải cẩn thận. Ừm. Rồi bây giờ thế này, hừm, khi chúng ta có vô minh, chúng ta có chấp ngã, rồi bắt đầu trong 12 nhân duyên thì chúng ta có lục nhập, là có các giác quan, giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, rồi từ cái giác quan này chúng ta có tương tác với cộng đồng, với xã hội, với chúng sinh khác, chúng ta có tương tác.

[1:01:23]À và cuộc sống không thể không có tương tác. Và cái quy luật của vũ trụ hễ một cái gì cô độc thì cái đó sẽ biến mất. Sư phụ vừa nói một điều cực kỳ quan trọng trong nguyên lý vũ trụ, mọi người làm ơn nhớ giùm, rồi sau này sư phụ sẽ nói lại. Hoặc là trong cuốn Nhìn Vào Vũ Trụ, sư phụ đã nói rồi. Cái gì mà không còn tương tác, cái đó sẽ biến mất.

[1:01:51]Nhớ giùm, nhớ giùm. Cái gì không còn tương tác với ai hết, cái đó sẽ biến mất. À nhớ giùm cái đó giùm sư phụ. Cái đó nó nằm trong nguyên lý của nghiệp báo, của tội phước, của cả vật lý. Nhớ giùm cái đó. Cái nguyên tắc nó quan trọng lắm á. Hừm. Và cả trong tâm lý chúng ta cũng vậy. Ví dụ bây giờ một người sống không có tương tác với ai hết, nghĩa là sống một lủi thủi một mình của họ, cả chim cũng không chơi, chó không chơi, cá không chơi, người thì cắt đứt luôn, hừm, thì không bao lâu họ trở thành một người biến mất, nghĩa là gì?

[1:02:38]Đây, cái câu trả lời là đây. Họ sẽ trở thành một người biến mất là một người mất trí. À. Hừm. Trí tuệ ta còn chỉ bởi vì ta còn tương tác với chúng sinh, ta còn thương người này, ta còn yêu con thú kia, con chim nọ, ta còn yêu hoa, yêu cây, yêu lá, yêu rừng, yêu núi, ta còn tương tác thì bộ não này còn tồn tại. Còn đến khi nào ta cắt đứt hết mọi sự tương tác với hừm mọi everything and everyone, mọi người, mọi vật thì bộ não chúng ta làm sao? Self-destruct, tự biến mất luôn. Hừm, nhớ như vậy. Rồi bây giờ cũng vậy, bởi sư phụ sư phụ có ông sư đệ, cứ ngày đêm cứ đòi bỏ chùa lên núi tu. Bữa nào nhớ cái bài này cho ổng nghe.

[1:03:28]Bỏ chùa lên núi tu, sư phụ cứ la, sư phụ cứ rầy hoài, rồi bắt các thầy bê về cái chùa đó để mở khóa hè, bắt ổng phải đứng ra ổng lo khóa hè, ổng chạy ổng vầy đủ thứ hết. Để chi vậy? Để cho ổng còn tương tác với cuộc đời, để mà ổng còn tồn tại và còn phát triển được cái phước. Và cái lỗi của rất nhiều thầy tu của mình á và rất nhiều nhà đạo đạo học là sao? Cứ tưởng rằng mình cắt tương tác là cao siêu. Đây là một tà kiến. Đây là một tà kiến. Vì sao dòm thấy mấy ông A-la-hán á, mấy ông A-la-hán ổng ở trên núi ổng không giao tiếp với ai, rồi cứ nghĩ rằng à con người cao siêu là người không giao tiếp.

[1:04:12]Đâu có biết rằng mấy ông A-la-hán ổng ngồi ổng nhập định một cái ổng tương tác hết với tất cả các cõi. Nghĩa là Chư Thiên, Chư Thần gì ổng ngồi ổng nói chuyện hết, ổng giáo hóa hết. Thấy ổng ngồi nhập định ngồi im bất động, thực sự ổng đang làm việc. Mình không biết, cứ thấy ổng ngồi im không chơi với ai, nói: "Ờ phải không chơi với ai mới cao siêu". Đây cũng là một cái tai hiểu lầm mà mấy ổng đâu có khoe đâu. Các ngài ở trong một cái mạng lưới, bữa hôm sư phụ nói nó giống như internet á, các ngài kết nối trong mạng lưới của thần thánh, mà ai mà nhập vô đó được thì gọi là vào dòng Thánh là vậy.

[1:04:46]Các ngài tiếp xúc với nhau hết chứ không phải các ngài cô độc. Ừ. Hừm.

[1:04:53]Nên đây cái Giảng mà cũng phải đẹp nữa.

[1:05:02]Nên ở đây ta có cái lục nhập và có cái sự tương tác. Thì cái chỗ này cái chính cái sự tương tác làm cho chúng ta còn tồn tại. Rồi sau này sư phụ mới giảng sư phụ mới nói trong cái Nhìn Vào Vũ Trụ cũng vậy. Các thiên hà rời xa nhau dần dần, rời xa nhau dần dần.

[1:05:25]Các vật chất đều có cái lực hấp dẫn đối với nhau. Nghĩa là cái khoảng cách nó xa thì yếu dần, xa thì yếu dần, xa thì yếu dần. Nhưng mà xa đến chỗ vô cực Phúc hỏi đâu? Tiến sĩ đâu? À đâu? Phải không? Xa đến chỗ vô cực thì ta nhớ cái nguyên tắc lực hấp dẫn bằng cái gì? Hằng số hấp dẫn nhân với tích số của khối lượng của hai vật thể và chia cho bình phương của khoảng cách. Sư phụ nói câu này không biết mọi người sao nhìn sư phụ giống như người ngoài hành tinh vậy kìa? Trời ơi! Nhớ không? Khải Phương Nhất, nhớ không con? Nhớ công thức đó không? Trời ơi, mới ba mấy tuổi mà không nhớ rồi hả? Mấy ông già nay 70 rồi nè, ta còn nhớ nè.

[1:06:12]Toàn Long nhớ không con? Dạ. Thấy không, con con chùa này của mình Toàn Long là học đâu nhớ đó. Đó. Thì cái trong cái công thức đó đó chia cho bình phương khoảng cách d bình phương, nghĩa là càng xa nhau thì lực hấp dẫn càng yếu, phải không ạ? Càng xa thì lực hấp dẫn càng yếu. Nhưng mà nếu cái d đó tức là khoảng cách xa nhau tới vô cực thì nguyên cái hệ thống phương trình đó làm sao? Coi như sụp đổ. Lực hấp dẫn làm sao? Biến mất. Sự tương tác giữa các vật thể làm sao? Không còn tồn tại. Vì tất cả các vật thể còn tương tác với nhau bởi lực hấp dẫn, nhưng nếu d mà tới vô cực, quá lớn thì có nghĩa là nguyên cái phân số đó bằng xem như bằng zero.

[1:07:12]Mẫu số quá lớn thì có nghĩa là giá trị của phân số đó rất nhỏ. Nhớ không trời? Nhớ không trời?

[1:07:25]Trong một phân số thì gồm có tử số và mẫu số. Tử số mà càng lớn thì giá trị của phân số đó càng lớn. Nhưng mà nếu mẫu số càng lớn thì giá trị của phân số đó càng nhỏ. Mà nếu cái mẫu số nó lớn tới vô cực thì giá trị phân số đó xem như bằng 0. Nhớ chưa? Ơ nhớ giùm cái đó.

[1:07:54]Thì cũng vậy, các thiên thể trong vũ trụ khi mà dời xa nhau cho đến khi mà khoảng cách gần như vô cực thì cái lực hấp dẫn dường như biến mất, tức là sự tương tác giữa các vật chất biến mất thì I am sorry, cả một thiên hà đó biến mất luôn giữa vũ trụ luôn.

[1:08:13]Cái điều mà sư phụ vừa tuyên bố này phải vài ngàn năm sau thế giới mới tìm ra. Nhưng mà biến mất rồi đi đâu? Vì trong vũ trụ này không có cái gì hoàn toàn biến mất. Cái biến mất của một thiên thể, một nằm ngoài rìa nó tạo tiền đề cho những cái ngôi sao khác, những nguyên tử hydro khác xuất hiện ở trong lòng vũ trụ trở lại. Tạo tiền đề lại như thế nào thì đó là một chuyện khác nữa. Nhưng ở đây ta quay lại đạo lý có nghĩa như thế này: Nếu chúng ta không có sự tương tác thì chúng ta tự biến mất, nhớ giùm như vậy. Cho nên chúng sinh luôn cần có sự tương tác. Nhưng khi chúng ta tương tác như vậy, nó có hai loại tương tác.

[1:08:57]Hôm nay bài giảng hơi dài, chịu khó nghe nha. Nó có hai loại tương tác: là loại tương tác thiện lành và loại tương tác bất thiện. Nghĩa là chúng ta tiếp xúc, có tương quan, có trao đổi, có nói chuyện, có giúp đỡ lẫn nhau, có trao đổi với nhau gọi là có tương tác. Nhưng mà nếu đó là một tương tác thiện lành, thiện lành là ta thường đối xử với mọi người bằng tâm yêu thương, bằng hành vi giúp đỡ gọi là tương tác thiện lành thì nó xuất hiện cái gì phía sau đó? Phước, phước. Nghĩa là và cái phước đó, cái phước dự trữ đó cho chúng ta điều gì?

[1:09:42]Phước nghĩa là gì? Con con định nghĩa theo hoàn cảnh này nó chưa tới cái định nghĩa thật sự. Phước cho chúng ta nhiều options, nhớ giùm, nhiều chọn lựa. Bởi người ta định nghĩa, định nghĩa thì nhiều lắm, hỏi định nghĩa: "Phước là gì?" Là được nhiều cơ hội chọn lựa. "Tội là gì?" Không còn cơ hội để chọn lựa. Nhớ định nghĩa giùm cái đó là chắc ăn nhất, sâu xa nhất, hàn lâm nhất, cao siêu nhất mà chuẩn xác nhất. Thì cũng vậy, trong cuộc sống này không thể không có tương tác. Vì nếu ta không tương tác, ta tự biến mất liền, tự hủy diệt liền. Thì tương tác có hai loại là thiện lành và bất thiện. Thì tương tác

[1:10:26]tương tác thiện lành á tạo cho chúng ta phước. Và khi có phước, chúng ta được quyền chọn lựa nhiều hướng đi. Ta muốn đi đâu ta đi vì ta có phước. Nên có một lần Đức Phật về xứ Benares,

[1:10:44]trong Benares đó có một cái người thanh niên đó được thừa hưởng một cái gia tài rất là lớn của bố mình để lại. Ổng giàu quá giàu kinh khủng luôn mà ổng ổng cứ xả ổng vui chơi. Vui chơi ổng xài cho hết tiền, ổng xài gọi là tận hưởng hết tối đa mọi cuộc sống này cho tới ngày ổng với vợ ổng đi ăn xin luôn. Tới mức độ như vậy, không biết xài kiểu gì sư phụ cũng chả hiểu. Xài cho tới khi hai vợ chồng đi ăn xin. Hôm đó Đức Phật mới đi khất thực. Đức Phật mới nói với Tỳ-kheo, Đức Phật mới đang đi bên đường thì thấy bên kia đường là hai vợ chồng đang ngồi ăn xin. Đức Phật mới Ngài cũng chưa bao giờ gặp nói

[1:11:21]chuyện nhưng mà Đức Phật thì biết hết rồi. Đức Phật mới chỉ hai vợ chồng đó, Đức Phật mới nói với các các thầy Tỳ-kheo: "Nếu hai người này mà trước đây đi xuất gia là đủ phước chứng A-la-hán.

[1:11:36]Nếu không xuất gia mà tu tập, đủ phước chứng A-na-hàm.

[1:11:42]Mà nếu mà hưởng thụ quá tới già già rồi mới chịu tu, cũng chứng được Tu-đà-hoàn. Nhưng hai người này không chịu tu, không chịu tu, chỉ hưởng. Và bây giờ tất cả những cái phước hết sạch, giờ chỉ còn đi ăn xin, phước sạch hết rồi." Nên ta để ý, cái phước của con người cho ta nhiều chọn lựa. Mà nếu ta chọn cái tu, ta cũng rất dễ đắc quả. Mà nếu ta chọn cuộc sống thế gian thì được giàu sang sung sướng rồi hết. Nhưng ta khôn, ta chọn con đường đắc quả thì sao? Mình đi luôn, mình bay luôn, nếu mình chịu tu. Nên cái phước rất là là quan trọng. Đó là lý do mà sư phụ cứ bắt đệ tử của mình, dù là người xuất gia hay tại gia, phải luôn cố gắng làm làm phước là vậy.

[1:12:30]Nhiều người nói ai tu theo sư phụ cực lắm. Thấy tụi con cực, sư phụ rất là xót. Xót nhưng mà mừng, mừng vì tụi con đang tích lũy phước. Có phước rồi mới đi vào tâm linh được. Nên bây giờ nói, có một lần Khải Tạng mới nói với sư phụ là: "Trong cái khóa thiền, con thấy những người này người kia, mấy cái người giàu giàu sao thấy ngồi thiền họ yên?" Vì họ có phước, mà họ chịu tu nó rất dễ đi vào tâm linh hơn. Còn cái người nghèo khổ quá ngồi cái mình thấy họ ngồi cũng không yên, vì không có phước để đưa vào tâm linh. Cái phước cực kỳ quan trọng là như vậy. Nên khi ta có cái tương tác thiện lành, ta tạo cho mình cái phước.

[1:13:09]Khi có phước, ta có nhiều hướng chọn lựa. Và trong nhiều hướng chọn lựa, may mắn chúng ta là đệ tử Phật, chúng ta sẽ chọn lựa cái hướng đi tu hành tâm linh. Là vậy. Còn cái tương tác bất thiện, nghĩa là từ cái bản ngã của từ cái bản ngã sanh ra là kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, sân hận, ái dục cái nọ, chúng ta xuất hiện cái tâm ác độc làm tạo ra cái tương tác bất thiện với chúng sinh, nghĩa là chỉ gây đau khổ cho chúng sinh mà nghĩ rằng khi mình gây đau khổ chúng sinh thì mình được an toàn. Tất cả những người ác độc đều nghĩ như vậy. Mình cướp của nó, mình no. Mình hạ uy tín nó thì mình giữ được uy tín mình.

[1:13:54]Mình chửi nó thì mình cao hơn nó. Tất cả như vậy. Tất cả những cái tương tác bất thiện, tất cả những tâm ác độc đều chỉ vì nghĩ rằng như vậy là ta được an toàn. Đâu có ngờ rằng khi cái tội nó rồi thì ta không bao giờ an toàn nữa, không bao giờ an toàn nữa. Sau này đời ta đủ thứ đau khổ. Từ cái hoàn cảnh đau khổ là có thể là bệnh tật, hoàn cảnh đau khổ có thể là tai nạn, hoàn cảnh đau khổ có thể là nghèo túng, hoàn cảnh đau khổ có thể là bị oan ức, rất nhiều loại hoàn cảnh đau khổ chỉ bởi vì cái tương tác bất thiện. Mà cái tương tác bất thiện như hồi nãy sư phụ nói á, cái tham lam, sân hận, ích kỷ thì ai cũng có hết rồi,

[1:14:47]nhưng mà tại sao ta xuất hiện tâm ác độc? Bởi vì ta có một lý thuyết, ta có một lý thuyết. Mà cái lý thuyết đó là thường thường ta nói: "Ta hại người khác thì ta được an toàn." Đây là một lý thuyết, một loại tà kiến khiến cho từ cái kiết sử ta nảy thêm một cái ác độc. Và ác độc này là rắc rối đủ thứ chuyện trên đời, đưa ta đến hoàn cảnh đau khổ, như vậy.

[1:15:27]Có nhiều người nghe pháp sư của sư phụ tới mức độ chăm chú, mở nhập định luôn kìa, khiếp thiệt. Vĩnh Huệ với Phúc Tuệ kìa, trời ơi, dễ sợ thiệt.

[1:15:43]Trong cái tương tác này, trong cái tương tác này

[1:15:49]là ta có tiếp xúc, có trao đổi với nhau thì nó xuất hiện một trạng thái tâm lý này: là ta bận tâm vì người hoặc là người bận tâm vì ta.

[1:16:06]Ta bận tâm vì người hoặc người bận tâm vì ta nghĩa là sao?

[1:16:18]Ta bận tâm vì người thì có mấy chuyện. Ví dụ hoặc là ta thương nhớ ai là bận tâm vì người. Hoặc là ta lo sợ ai, sợ cái người đó quá, lúc nào cũng phải cảnh giác. Giống như trong kinh Phật nói vậy đó, một cái người nô lệ lúc nào sống bằng cách gì, phải nhìn nét mặt của chủ nhân. Nghĩa là ông chủ nhân ổng vui thì mình nhẹ lòng một chút xíu để mình làm, mà ổng căng căng lên bắt đầu đây mình hồi hộp rồi đó, không biết chuyện gì xảy ra. Nên là ta bận tâm vì người là bận tâm một cách đau khổ hay bận tâm vì cái thương nhớ cũng là một cái loại bận tâm.

[1:16:56]Và cái bận tâm đó khiến

[1:17:00]đưa đến cái cái nhân duyên mai sau là ta phải gặp lại người đó. Mà gặp lại trong hoàn cảnh nào thì chưa biết, nhưng có sự bận tâm. Hoặc là trong cái tương tác lúc vậy, làm cho người bận tâm vì ta. Người bận tâm vì ta là bận tâm thế nào? Cũng hoặc là họ thương nhớ ta hoặc là họ khiếp sợ ta, cũng là bận tâm vì ta. Mà nếu người bận tâm vì ta thì đưa đến mai sau thế nào? Cũng sao? Gặp lại nhau. À. Nên trong cái cuộc đời này cũng vậy. Trong cái tương tác như vậy mà nếu trong cái tương tác đó chúng ta tạo cho nhau sự bận tâm thì cái nghiệp quả đưa đến là gặp lại nhau. À. Ví dụ như bây giờ trong cái pháp hội này cũng vậy,

[1:17:53]chúng ta đang ngồi đây và chúng ta gặp lại nhau bởi vì đời xưa chúng ta bận tâm vì nhau. Nhưng mà gặp nhau trong cái pháp hội này thì cái bận tâm và cái cái hoàn cảnh gặp nhau này nó làm sao? Nó đẹp, phải không ạ? Trong đạo tràng ta tu tập, ngồi để ta nghe pháp, ăn với nhau bữa cơm chay thì cái việc gặp nhau này nó đẹp. Như vậy chứng tỏ rằng cái bận tâm đời xưa chúng ta với nhau cái bận tâm đó là thiện lành, thiện lành. À, tức là hồi kiếp xưa đó tức là sư phụ cũng thương nhớ mọi người. Trong cái thương nhớ, trong cái yêu thương đó nó là điều thiện thì bây giờ sư phụ gặp lại để sư phụ hầu hạ mọi người.

[1:18:40]Thì cái cái tương tác đó nó nó thiện lành là ta có bận tâm vì nhau. Nói ví dụ thật, nhưng mà thật ra trong cái khả năng của một con người để mà tương tác á trực tiếp á không nhiều, không có nhiều. Ngàn người, hai ngàn người hết à. Ví dụ bây giờ đời xưa một ông vua, thời đó không có internet, không có máy chụp hình, không có phương tiện thì ông vua đó ổng tiếp xúc trực tiếp được khoảng bao nhiêu người?

[1:19:13]Những mấy ông quan cẩn thần, chữ cẩn á là gần gũi tức là mấy ông đại thần á. Mấy ông quan rất là lớn thì mới thường xuyên gặp vua hoặc mấy ông thị vệ, chứ đâu phải là cái mấy ông quan mà cấp nhỏ nữa làm sao mà gặp. Nhưng rất nhiều người thương nhớ vua dù không gặp mặt, dù không gặp trực tiếp, không tương tác trực tiếp. Lý do?

[1:19:39]Lý do là dù không trực tiếp nhưng ông vua này ổng thương dân. Ổng ra nhiều chính sách, ra nhiều cái lời huấn dụ, ra hoa ra nhiều cái lịnh. Cái lịnh đó ban tràn tràn tràn tràn xuống dưới các cõi nước của ổng, toàn là những điều tốt đẹp, những điều huấn dụ dạy dân điều đạo đức, những cái lịnh mà phải giúp dân, thương dân. Cứ vậy thì cái tương tác đó nó tràn ngập trong cái cõi nước của ổng là mọi người được làm sao? Được yên vui, được hạnh phúc, được đạo đức. Cho nên tuy không gặp vua nhưng người ta làm sao? Vẫn thương nhớ vua, người ta gọi trong cái ngôn từ là bận tâm về vua, thì kiếp nào đó gặp lại.

[1:20:22]Kiếp nào gặp lại và có thể gặp lại sao? Nếu ông vua đó ổng tu thì gặp lại vua trong một pháp, pháp hội. Vì mình bận tâm vì ổng, thương nhớ ổng, ngồi lại nghe pháp, vậy thôi. Mà nếu ổng giảng dở đó thì thôi, gặp kiếp này thôi, bye bye. Nếu giảng hay thì còn next life, đó là còn gặp nữa nha, là còn tương tác tiếp tục. Bởi vậy phải ráng mà không biết ở đây có ai làm vua hay không, nhưng mà đi thuyết pháp thì làm ơn thuyết pháp cho cho hay nha, để còn sao? Còn next life nha. Chứ người ta thương nhớ mình tới chừng gặp lại giảng dở quá, cái là thôi, good bye, see you không again nữa, ví dụ vậy. Thì cũng vậy, cái câu chuyện này nó cũng rất giống cái gì?

[1:21:10]Hai người học chung với nhau, có tình ý với nhau ở trong lớp nhưng mà hoàn cảnh rồi không cưới được nhau, rồi mỗi người đi mỗi hướng rồi ai cũng có gia đình. Sau này bắt đầu nhờ cái internet, nhờ cái Facebook nè bắt đầu kết nối: "A, bạn học lớp đó hả? Tôi tôi nè, nhớ không? Nhớ, à tao tên này nè. Thôi mình tổ chức học lớp họp lớp." Thế là họp lại. Gặp thì hai người yêu cũ gặp lại nhau. Gặp lại nhau làm sao? Trời ơi, hôm nay bả mập vầy nè. Bả ăn nói bổ bã, hồi xưa bả nói dịu dàng, thùy mị lắm, bữa nay bả mở miệng bả nói còn hơn là cái hàng tôm hàng cá. Cho nên có bận tâm nhau nên gặp lại, nhưng mà chán quá, thôi, good bye. Nhớ vậy.

[1:21:52]Thì cái cuộc đời này cũng vậy, chúng ta tương tác với nhau rất là nhiều và chính vì bận tâm nên gặp lại. Mà gặp lại nhưng mà kết quả lúc gặp lại, cái tương tác sau đó lại lệ thuộc vào cái gì? Lệ thuộc vào bản lĩnh, lệ thuộc vào đạo đức, lệ thuộc vào thiện nghiệp để cái tương tác đó còn kéo dài hay không hay là bị gián đoạn. Thì đó là cái như vậy. Mà ở đây chúng ta quan trọng cái tương tác này tạo phước hay tạo tạo tội cho chúng ta, bởi vì sao? Nó là nguyên nhân của đau khổ nối theo nối theo sau đó như vậy.

[1:22:26]Ở đây thấy không, khi mà nói về ta ta phân tích mấy cái khổ này chút xíu nè. Có khổ khách quan, khổ chủ quan và cái khổ chung. Khổ chung là gì? Cõi dưới khổ. Khổ khách quan là gì? Hoàn cảnh khổ. Khổ chủ quan là gì? Tâm lý khổ. Phải không ạ? Đó. Thì bây giờ có những khi ta không thay đổi được hoàn cảnh khổ, tức cái khách quan khổ ta không thay đổi được, thì ta cố gắng giữ cái gì? Cái khổ chủ quan đừng để nó xuất hiện, đừng để tâm lý khổ xuất hiện thì cũng bớt khổ một chút. Nhưng mà không không dễ. Không dễ, phải có bản lĩnh tu tập dữ lắm, cũng phải đã có làm phước, có kính lễ các bậc Thánh thì lúc trong cái hoàn cảnh khổ mà tâm ta

[1:23:15]rất ít đau khổ cũng là một cái lãi, cũng là một cái thắng lợi tạm thời như vậy. Chứ sống trên cuộc đời này thăng trầm dữ lắm, nhiều nghịch cảnh lắm. Mà nếu chúng ta cứ đi theo những nghịch cảnh đó để đau khổ thì cái đau khổ không bao giờ hết được, không bao giờ vơi được. Nên phải ráng mà tu. Nên hoàn cảnh khổ nhưng đừng để tâm lý khổ. Nhưng cái chữ mà "đừng để tâm lý khổ" chỉ có năm từ thôi nha.

[1:23:45]Đừng để tâm lý khổ.

[1:23:49]Dễ không? Dễ không? Không dễ chút nào. Cả một quá trình tu tập nhiều năm tháng thì khi nghịch cảnh xảy tới, chúng ta mới giữ được lòng mình mà không để tâm lý khổ.

[1:24:07]Cái này nó liên quan tới cái vấn đề này. Cái này là đáng lẽ tới Trung thu sư mới giảng, nhưng hôm nay sư nói sơ sơ một chút.

[1:24:17]Chúng ta có ba loại lực. Thật ra nhiều loại lực lắm, nhưng mà thôi tạm thời giờ nói ba loại lực thôi. Là một là lực cơ cơ bắp, lực thể lực này; hai là loại nội lực vô hình nó ngầm bên trong những người võ sĩ họ luyện, họ vì họ đánh nhau không phải là bằng cái lực cơ bắp này mà họ tác động với nhau là cái nội lực nó chảy ra, là kình lực đó, gọi là kình lực; và một loại thứ ba là một loại chúng ta không biết là dùng vì chưa có từ, giống như một loại tâm lực. Nhưng cái tâm lực này nó nhiều loại dạng lắm, nhưng mà cái tâm lực bình thường. Cái ba cái loại lực nó có liên quan với nhau hết. Nên cái người mà khỏe mạnh thể chất thì cũng

[1:24:52]rất dễ có kình lực khi tập luyện nội lực. Mà cái người có cái kình lực đó rất dễ có cái tâm lực. Cái tâm lực cái giá trị của tâm lực đó là gì? Là giữ tâm mình theo ý muốn.

[1:25:06]Cái tâm lực này là giữ tâm mình theo ý muốn. Ví dụ cái người đó khi họ ngồi thiền, họ không muốn động tâm thì vọng tưởng không khởi, không cần dùng pháp môn gì hết. Khiếp như vậy. Là cái người mà có tâm lực mạnh á, khi họ bắt chân lên ngồi, vọng tưởng muốn khởi họ không cho khởi là vọng tưởng không được khởi luôn. Dễ sợ, không cần pháp môn. Bây giờ hỏi họ dạy ai, họ không biết dạy, tại người khác không có tâm lực. Kêu quán cái gì? Không có quán. Kêu quán hơi thở? Không. Quán cuộc đời vô thường? Không. Quán thân vô thường? Không. Quán tội trên tội? Không. Tôi chỉ không là không muốn nó khởi là vọng tưởng tắt.

[1:25:41]Đây là một loại tâm lực cũng là một loại phước, một dạng. Đây là một loại mà rất nhiều người chứng rồi không biết dạy ai cái gì. Rồi họ hỏi họ tu sao, họ chỉ diễn tả cái cảnh giới thanh tịnh của họ, ai làm được làm, làm không được thì thôi ráng chịu. Đây là một dạng tâm lực. Thì cũng vậy, khi mà chúng ta có tu tập, có lễ Phật, có khiêm hạ, có từ bi, có rèn luyện, chúng ta cũng xuất hiện cái loại tâm lực giữ được tâm mình theo ý muốn. Và lúc đó hoàn cảnh nó tới nó khổ, mình không cho nó khổ, không cho động tâm, không cho day dứt thì làm sao? Không khổ. Không phải dễ, hồi nãy chúng ta nói đừng để tâm mình

[1:26:20]khổ, nhưng mà để có được cái không có tâm mình khổ này đòi hỏi một cái cái nội lực của tâm rất là lớn. Mà cái nội lực của tâm này có khi là bẩm sinh, có khi là do tu tập rèn luyện chứ không phải là dễ. Mà những người mà được rèn luyện trong cảnh khổ nhiều quá, thường họ có cái ý chí này và có cái tâm lực này. Cái tâm lực này liên quan tới ý chí. Ví dụ bây giờ những những cái người mà họ luyện trong các lực lượng đặc nhiệm của các nước á, họ luyện khổ lắm kìa. Họ phải luyện thể lực, vác cây gỗ chạy với nhau, ngâm mình dưới nước lạnh, rồi khi thì nhịn đói, khi thì nhịn đi vệ sinh. Tức là ví dụ như là

[1:27:02]mười hai tiếng đồng hồ không được đi vệ sinh là ngồi yên một chỗ không được đi ra. Tại vì sao? Ví dụ lỡ trong cái hoàn cảnh anh phải núp, anh phải trốn chỗ đó, giặc không thấy nhưng nó đi rảo rảo nó canh hoài, và nó giặc nó cũng núp luôn để nó rình anh bước ra nó bắn. Mà lúc đó anh mắc tiểu, anh xì xì xì xì ra thì nó nó phát hiện cái chỗ đó nó làm cái bầm liền, nó quăng trái lựu đạn là anh chết. Cho nên là trong cái huấn luyện đặc nhiệm, người ta có huấn luyện cả kiềm chế đi vệ sinh. Thì cái ý chí nó khủng khiếp lắm con. Kiềm cái gì được chứ kiềm cái đó, nhịn ăn được chứ nhịn cái đó là không thể nhịn.

[1:27:33]Nhưng mà nhưng mà vì hoàn cảnh trong chiến đấu nên cái người mà họ đặc nhiệm tình báo họ luyện khổ lắm, họ khổ khổ khổ khủng khiếp lắm kìa. Nóng cháy, mưa lạnh đồ phải luyện liền. Do rèn luyện nhiều quá cái họ xuất hiện ý chí. Và ý và do rèn luyện quá khổ đi nên cái nghiệp của họ đời trước nó cũng mất, mà cũng bớt nghiệp, nó thành ra cái bản lĩnh. Cho nên đến khi mà họ đi vào những cảnh khổ, đi núp trong chiến đấu vậy, đi vô cái đóng vai ăn mày. Ví dụ như trong cái nhiệm vụ đó họ phải đóng vai cái người ăn mày, họ phải mặc đồ rách rưới, bôi tro trét trấu đồ đi cà nhắc, phải tập đi cà nhắc cà nhắc đi vô để xin ăn.

[1:28:11]Thì vô người ta nghĩa là gặp cái người mà cái họ trong khách sạn sang trọng túm cổ tát cho bạt tai, đạp văng ra ngoài cửa, nói: "Mày ở đâu mà vô cái khách sạn của tao?". Cái hoàn cảnh đó khổ không? Hoàn cảnh đó khổ, nhưng mà tâm họ khổ không? Không. Bởi vì cái tâm lực của họ, họ định tâm họ lại không khổ là không khổ. Còn như mình, mình không được rèn luyện qua đó, bây giờ bắt mình phải đi cà nhắc cà nhắc vô để xin ăn, ai túm áo mình tát cho bạt tai thì mình làm sao? Mình ngồi ngoài hè đường mình khóc bù lu bù loa ba ngày chưa hết khóc, phải không? Phải không? Đó là vì mình cái tâm mình khổ do mình không kềm được,

[1:28:43]mình không đủ tâm lực để kềm cảm giác khổ đó lại. Cho nên ở đây vậy, là cái câu nói mà "đừng để tâm mình khổ", câu nói đơn giản nhưng là sao? Biết bao nhiêu việc tu luyện, rèn luyện, bao nhiêu công đức mà nhất là lễ kính Phật. Những người đặc nhiệm họ được cái tâm lực này bởi vì họ bị khổ quá trong rèn luyện, cái giống như nó bạt bớt cái nghiệp cũ của họ. Còn ta không được rèn luyện cái đó thì ta bù lại cái đó bằng cái công đức lễ Phật. Nhớ như vậy. Lễ Phật, thương người, khiêm hạ rồi ta cũng được cái tâm lực đó. Nên khi mà hoàn cảnh nghịch cảnh tới, ta không cho tâm mình khổ là nó không khổ luôn. Ý là như vậy nha.

[1:29:22]Đó là cái khổ khách quan, đó như vậy, khổ chủ quan. Rồi khổ ít hay khổ nhiều

[1:29:32]Nhưng ai cũng khổ, trừ A La Hán. À, khi ta nói hết khổ thì ta phải nói tới ba cái cõi hết khổ. Một là cõi giới, hết khổ là ta xuất tam giới ra luôn, không có vướng bận với tam giới này nữa. Tam giới này không ràng buộc ta được, đó là bậc A La Hán. Thứ hai là không có hoàn cảnh khổ, nghĩa là gì? Không có nghịch cảnh tới nữa. Chắc không? Đây, cái chỗ này mới là thử thách nè. Tại sao ta bị nghịch cảnh? Bởi vì ta bị nghiệp bất thiện đời trước. Mà tại sao ta bị nghiệp bất thiện đời trước? Bởi vì ta gây khổ cho ai đó hay ta hiểu lầm thế nào đó. Mà tại sao ta gây nghiệp, ta cư xử sai để tạo thành ác nghiệp?

[1:30:22]Bởi vì lúc đó ta chưa đủ thần thông để biết đúng sai, phải quấy. Ta xử sự mọi chuyện theo cái cảm nhận cá nhân của mình, nó trật lất. Người ta đúng, mình nói người ta xấu, sai. Người ta tốt, mình nói người ta xấu. Người ta đúng, mình nói người ta sai. Người ta sai, mình nói người ta đúng. Người ta xấu, mình cứ ca ngợi người ta tốt. Đều thành nghiệp. Mà tại sao mình nói vậy? Nói trật bởi vì mình không đủ thần thông, không đủ trí tuệ, không đủ đạo nhãn để biết được sự thật. Và đây là gì? Đây là giai đoạn của người đang tu, chứng ở những bậc thánh còn thấp, nên còn bị lầm. Và khi bị lầm, ta tạo nghiệp, mai mốt trả quả.

[1:31:02]Còn cái bậc mà từ A Na Hàm trở lên rồi hết bị à. Ai đúng, biết chính xác đúng. Ai sai, biết chính xác sai. Ai tốt, ai xấu, biết chính xác việc nào nên làm, nên nhường nhịn, việc nào nên lấn tới, họ biết chính xác. Có những việc họ nhường, họ chấp nhận cho bên kia thắng à, để đừng tạo nghiệp nữa. Có những việc họ phải lấn tới, họ phải làm để gánh vác, để cứu bao nhiêu người vì đó là việc thiện. Họ biết cách nên làm hay không nên làm cực kỳ chính xác nên không bị nghiệp ở đời sau. Nên về đời sau, khi mà họ chứng rồi đó là không bị cõi giới khổ, không bị hoàn cảnh khổ và đương nhiên là không còn tâm lý khổ.

[1:31:39]Thì phải tới những bậc đó. Nên liên quan tới cái hoàn cảnh khổ là nó liên quan tới nhiều kiếp, liên quan tới quả chứng của những kiếp xưa. Ví dụ bây giờ chúng ta còn tạo nghiệp không? Còn không? Còn không? Còn. Mặc dù chúng ta học đạo, chúng ta thiện tâm, thương người, tôn kính Phật, từ bi, khiêm hạ mình có hết rồi rèn luyện từng ngày, trong giới luật mình không có làm điều gì sai hết, nhưng mà vẫn còn tạo nghiệp không? Còn vì ta không biết được sự thật, do không đủ thần thông, không đủ đạo nhãn để biết được sự thật. Đấy thế, đúng hay sai, tốt hay xấu, không biết chính xác. Ta làm theo cảm nhận cá nhân của mình, ta tạo nghiệp, mai mốt trả quả.

[1:32:19]Nên nói là bắt đầu bước vào đường tu rồi, đừng tưởng ta hết tạo nghiệp, ta vẫn đang tạo nghiệp vì chưa đủ thần thông. Còn những bậc mà họ chứng dần, chứng dần lên tới cái, tới cái quả vị cao, họ biết chính xác đúng hay sai, tốt hay xấu rồi, nên làm hay không nên làm, nên nhường nhịn hay nên lấn tới thế nào, họ làm chính xác nên là không tạo nghiệp. Cho đến cái ngày họ đắc quả A La Hán rồi, họ thoát tam giới ra rồi, thoát cõi giới khổ rồi, cũng thoát luôn hoàn cảnh khổ. Nó phải khác nhau như vậy. Còn chúng ta bây giờ vẫn còn bị. Nhưng thôi, dù sao mình có biết tu thì nếu có hoàn cảnh khổ tới, ta vẫn không bị cái, ta không bị cái tâm lý khổ. Nhớ như vậy.

[1:33:02]Vì mình nhiếp được tâm trong an định, có được cái tâm lực. Không cho tâm khổ thì tâm nó không, không khổ. Thấy không?

[1:33:16]Hết giờ rồi nhưng mà bài nó vẫn còn. Buộc phải nghe nha, phải nghe cho hết bài bởi vì nó là, cái chuỗi bài giáo lý này nó rất là quan trọng, nha. Có đói bụng chưa?

[1:33:28]Dù có đói bụng nhưng đừng để tâm mình nó khổ, nhớ như vậy nha, nhớ như vậy.

[1:33:41]Sư kể chuyện gì ta?

[1:33:46]Bờ suối này cái, mấy thầy mình mới chặn cái ao để mà nuôi một bầy cá, tại mùa nhiều khi mùa nắng suối nó khô hết à, mấy cá nhiều khi nó chết. Các thầy mình phải đi dài dài theo suối, vớt mấy con cá này dồn về ao chặn lại để bơm nước vô để cứu cho nó. Mà không lẽ để nó hoài tội nghiệp, cái phải cho nó ăn. Đóng cửa lại con. Ồ. Thì phải nuôi cho nó ăn. Ừ, đều ngày hai bữa vậy đó là Sư phụ đi ngang là Sư phụ quăng cái thức ăn cá xuống, mà nó giành tại vì thức ăn cá mà mình mua đó, nó làm hổng biết nó chế bằng cái gì đó mà đối với cái mùi đó thì đối với con cá là thiên đường á. À, bởi thế nó giành ăn khủng khiếp lắm, bất chấp tất cả,

[1:34:26]không còn đạo lý gì lúc đó hết á, chỉ có cái mấy cái hột thức ăn quăng xuống thôi. Nó ngửi, ừ. Cái Sư phụ mới nhìn bầy cá, Sư phụ mới nghĩ cả cuộc đời nó chỉ có ăn.

[1:34:41]Những lúc mà Sư phụ không cho nó ăn thì trong đầu nó cũng chỉ cái gì? Ăn. Bị có bao giờ mình cho nó ăn no đâu. Mấy con chó cũng vậy, hừ, phải ăn có tiêu chuẩn chứ. Mấy con chó mấy mấy mấy mấy thầy mấy cô mình phải mua xúc xích về để dành cho nó đó là á không biết là có bị mất miếng nào không, nhưng mà cũng phải để dành cho chó mỗi ngày phải cắt miếng cho nó ăn, thì cho nó ăn thì nó cứ thèm nó rượt theo hoài. Nhưng mà mình phải cho tiêu chuẩn thôi, ồ nay nửa khúc thôi chớ tiêu chuẩn mày đâu có được là ba bốn khúc đâu mà cứ theo đòi hoài. Cho nên cái trong cái tâm lý nó là cứ muốn ăn, ăn, ăn, nhưng mà vì cái nghiệp súc sinh của nó,

[1:35:16]nó không đủ phước để mà ăn no, cho nên ta cũng cho vừa theo tiêu chuẩn, mà trong tâm lý nó thì lúc nào cũng gì? Ăn. Đó là nghiệp của tất cả súc sinh và ngạ quỷ á, lúc nào cũng đói, lúc nào cũng căng thẳng vì cái ăn. Và đây là cái khổ, cái khổ của hầu hết chúng sinh ở cấp thấp là đói ăn. Phải không? Bây giờ tự nhiên mình thấy con chim chuyền cành, mình nói: "Thôi kiếp sau tôi không làm người nữa, tôi làm chim". Làm chim ba ngày sợ tái mặt liền, vì sao? Lúc nào cũng bị cái đói ăn dằn vặt. Nhảy chuyền cành có phải nhảy chơi không? Không. Nhảy tìm sâu bọ đâu để ăn, lúc nào cũng vì cái đói ăn thôi thúc.

[1:35:57]Cái khổ, cái khổ vì duy trì sự sống khổ căng thẳng tâm lý luôn. Và chính cái căng thẳng tâm lý vì đói ăn này là một nỗi khổ lớn mà ở cấp súc sinh ta mới cảm nhận được, hoặc ở loài người thiếu phước ta mới cảm nhận được. Cái người mà xin được bữa nay, không biết trưa nay mình ăn được bữa trưa rồi chiều nay có cái gì để ăn nữa hay không, cái căng thẳng vì cái đói ăn nó khủng khiếp vô cùng. Mà đây là cái chúng sinh đó khổ ở mức độ cơ bản nhất là đói ăn. Người ta thấy con người ta nhảy nhảy, nhiều khi mình nhảy theo âm nhạc, nhảy gì đó, hip-hop, á nhảy cái gì đó, buổi sáng nhảy ầm ầm cái à cái gì đó, cái gì?

[1:36:32]Hiphop gì đấy cho vui. Hiphop à? À hiphop, hiphop, à. Gì đó, thì con người nhảy đó còn vui, nhưng con chim mà nó nhảy chuyền cành là bởi vì nó đi, đi tìm thức ăn, không hề vui tí nào, vì căng thẳng của cái cái đói ăn. Cái đói ăn là cái đói vừa là hoàn cảnh, vừa là tâm lý. Cái căng thẳng của cái đói ăn là một dạng tâm lý, tâm lý và cơ bản vô cùng, tới đó không ai chịu nổi. Nên dồn cho người ta tới lúc đói quá rồi, nói gì người ta cũng nghe. Đây cũng là một cái ác độc của những thế lực, những thế lực xấu á là nó không cho ăn. Mày muốn ký hợp đồng, mày mày muốn à mày muốn ăn thì mày thò tay ký cái hợp đồng, còn không nhốt cho đói cho chết luôn.

[1:37:18]Khi đói quá chịu không nổi, thò tay ký hợp đồng làm nô lệ suốt đời. Đó là cũng khai thác cái bản năng đói ăn của con người ta, tới đó người ta chịu không nổi. Nên nếu mà ai mà thắng được cái bản năng đói ăn này cũng là một dũng sĩ, phải tập luyện cái này, phải tập luyện. Trong đời mình mà có một lần nào đó đói ăn thì mình vượt qua nó rồi mình thấy cũng đỡ lắm, mình thoát được một cái khổ. Có một lần Sư phụ cũng nhịn hai mươi mấy ngày, gần chết luôn, tại không uống nước á, nó mất nước cũng suýt chết kỳ đó. Nhưng mà lúc đó chiến thắng đi qua những cảm giác đói ăn, đi qua dần, đi qua dần, sau này mình không sợ nữa,

[1:37:54]không còn quan trọng vấn đề ăn uống nữa. Ừ. Ai nấu sao ăn cũng được, không có bắt bẻ: "Sao dở quá vậy nè? Mặn quá vậy nè? Ngọt quá vậy nè?". Không có bị bắt bẻ cái đó nữa, ừ. À, không bắt bẻ cái đó nữa. Ừ. Hử. Ai nấu sao ăn cũng được hết. Ừ. Ừ tới đây thôi, luộc miếng rau chấm nước tương ăn cũng ngon vô cùng, mà nếu không có rau, cứ chan nước tương ăn cũng được, chả sao. Tại mình vượt qua những lần đó rồi. Cái cái bởi vì cái đói ăn là cái khổ cơ bản của tất cả chúng sinh, nhất là chúng sinh mà thiếu thốn á, cái đó là một loại cơ bản. Nên thấy những con vật nó bươn chải, mình thấy nó vừa khổ thân xác mà vừa căng thẳng nội tâm, đây cái khổ rất cơ bản.

[1:38:40]Mà để vượt qua điều này, làm ơn có phước cái đã. Đừng nói gì cao siêu, làm ơn có phước một cái đã. Ừ. Bây giờ hỏi, giờ cũng bươn chải kiếm ăn mà mình giữ tâm thanh thản được không? Giống như cái ông ăn mày vậy đó, ai cho cho, không cho thì thôi. Có trong tu thiền.

[1:39:07]Khi ta đói rồi, tự tâm nó căng thẳng. Này giữa cái thân và cái tâm nó liên quan với nhau một khối, không tách ra được. Khi đói rồi, tâm tự nó căng thẳng. Đừng có ai nói tôi đói mà lòng tôi thanh thản, thích đó chỉ trong tiểu thuyết thôi, không bao giờ có chuyện đó. Nên làm ơn đừng để đói. Làm sao đừng để đói? Hai cách. Một là ta làm phước cho nhiều để đừng đói, hai là ta làm ăn cướp thì không đói, vậy thôi à. Thì chọn đi. Đừng để đói, đi ăn cướp, ừ thì làm đi, rồi lúc đó là đói hơn nữa vì bị bắt bớ, vì vi phạm pháp luật. Cho nên cái chắc ăn nhất là làm làm phước, lúc nào cũng làm phước, chưa đói cũng làm phước, đó hết đói rồi cũng làm

[1:40:05]phước, cái gì cũng làm phước trước hết trơn để giữ cái bụng cái đã. Bởi vì cái bụng đói nó đánh lên tới não ta liền, nó là vừa khổ thân, vừa khổ tâm, đừng ai hòng tách hai cái đó ra. Sau này qua bài thứ hai Tập Đế ta thấy còn nhiều dạng như vậy nữa, khổ thân và khổ luôn tâm. Đó vậy, nên cái phước để chặn cái khổ thân mà nó đánh luôn tới tâm người ta. Hồi nãy ta nói cái chuyện mà có khi hoàn cảnh khổ mà ta giữ cái tâm lý đừng đừng khổ, ta có cái trường hợp đó phải không ạ? Hoàn cảnh khổ mà không cho tâm lý khổ, nhưng riêng cái đói thì thân khổ và tâm khổ, không tách ra nổi đâu. Trừ trường hợp lúc đó mình đang quyết dùng ý chí

[1:40:45]mình để tuyệt thực thì lúc đó tâm cũng rất căng thẳng, nhưng mình dùng ý chí mình chiến thắng, mình vượt qua, đừng nói không không căng thẳng. Tại vì sư phụ đã từng vượt qua những giai đoạn đó, ừ hiểu hết á, hiểu hết. Hiểu hết, nghĩa là mình đang tuyệt thực như vậy đó, cái mệt nằm xuống ngủ, ngủ là thấy ăn đủ thứ trên đời hết trơn á, hiện trong giấc mơ ra. Rồi khi tỉnh dậy mới sực nhớ, nói: ủa sao nào giờ người ta bỏ vỏ chuối uổng quá nha, chứ vỏ chuối ăn được mà. Sau này có cơm ăn lại nhìn vỏ chuối nói: ủa sao lúc đó mình lại nghĩ vỏ chuối ăn được nha? Mà đói quá rồi, nhìn cái vỏ chuối, nghĩ tới cái vỏ chuối thấy cũng ngon nữa, dễ sợ như vậy.

[1:41:26]Tức là khi bụng đói rồi là nó căng thẳng nội tâm đủ thứ. Mặc dù lúc đó ta dùng ý chí để chiến chứ không phải để chiến đấu chứ không phải là ta đói mà lòng thanh thản, không có chuyện đó nha. Nó vẫn căng thẳng nhưng ta có ý chí để chiến đấu với căng thẳng lại thôi, chịu đựng thôi. Nên hồi nãy ta nói về cõi giới khổ, hoàn cảnh khổ và tâm lý khổ. Cõi giới khổ thì không vượt nổi rồi, phải A La Hán; hoàn cảnh khổ do nghiệp báo; tâm lý khổ nó đeo theo cái hoàn cảnh khổ, có khi ta cắt ra được bởi cái tâm lực mình mạnh quá. Hoàn cảnh khổ mà không cho tâm khổ cũng có trường hợp, nhưng riêng cái đói thì đừng hòng, do đó phải giữ cái làm phước vậy.

[1:42:09]Rồi có một cái khổ nữa là cái tình yêu thương ruột thịt vì nó là bản năng. Đó là hai vợ chồng lấy nhau, sinh ra con ruột thịt, tự nhiên phải có trách nhiệm với nhau. Là nếu có tình yêu thương thật, cái người có đạo đức á thì có cái yêu thương, có cái huyết thống, người ta có trách nhiệm. Còn cái người có huyết thống mà không trách nhiệm bởi vì không yêu thương, bởi vì không đạo đức, à thì thôi cái người không đạo đức thì vô trách nhiệm ta không nói. Nhưng hầu hết cơ bản của con người không đến nỗi vô trách nhiệm như vậy, không đến nỗi vô đạo đức như vậy, nên hầu hết là chúng ta làm sao? Đều phải có trách nhiệm, mà khi đã có trách nhiệm thì cái gì xảy ra?

[1:42:54]Cũng căng thẳng. À, ta cũng phải lo toan căng thẳng, và cái lo toan căng thẳng trong cái tinh thần trách nhiệm đó, Phật cũng gọi đó là khổ. Đó vậy. Mà bọn cái tội phạm cũng khai thác cái chỗ này. Để khống chế một người, họ không hù người đó đâu, họ hù gia đình người đó đó. Nói mày không làm theo tao cái này là đứa con mày chết, thế là vì thương con mà ta phải làm theo giặc. Bao nhiêu bộ phim đều nói về về điều này, và điều đó đúng trong tình báo. Trong nguyên tắc của tình báo và tội phạm, họ khống chế ta bằng cách khống chế gia đình ta. Bởi vì cái tình thương yêu, cái sự ràng buộc, cái trách nhiệm nó vô hình nhưng mà rất là chặt giữa cha mẹ với con cái, rất là chặt.

[1:43:36]Và tại sao ta phải xuất gia? Cắt đứt cái chỗ này.

[1:43:42]Ta can đảm ta cắt đứt trách nhiệm bên đây. Nhưng mà nếu ta vô trách nhiệm với gia đình, ta có trở thành một người không đạo đức không? Bởi vì trong nguyên tắc cái tình yêu thương đối với gia đình, đối với ruột thịt là một loại đạo đức, cái trách nhiệm đối với gia đình, đối với ruột thịt là một loại đạo đức. Còn cái người xuất gia cắt đứt cái cái yêu thương, cái trách nhiệm đó thì người xuất gia có phải là mất đạo đức không?

[1:44:13]Phải, nếu chúng ta không thay thế cái tình thương và trách nhiệm đó bằng một cái tình thương và một trách nhiệm cao thượng hơn thì ngay lập tức người trách người xuất gia là một loại người vô đạo đức. Rất nhiều người bị như vậy. Rất nhiều người xuất gia cắt bỏ trách nhiệm với gia đình rồi, nhưng khi vào chùa rồi không có yêu thương được chúng sinh, không có trách nhiệm đối với Phật pháp thì đây là một loại người tệ hơn người đời, tệ hơn người thường. Tuy là mang hình thức xuất gia nhưng người này là một loại người vô đạo đức, chết đọa liền, chết có thể đọa địa ngục liền. Chỉ trường hợp những người bỏ trách nhiệm và tình thương với gia đình bước

[1:44:54]vào chùa rồi, mở được lòng yêu thương tất cả chúng sinh, lúc nào cũng canh cánh để lo cho Phật pháp thì người này không phải là mất đạo đức. Nha, cẩn thận, chứ đừng tưởng cạo đầu vô chùa là ngon nha, mình đang đi vào cái tình trạng dễ là vô đạo đức á, nguy hiểm vô cùng. Mà cái lo toan, căng thẳng lo toan vì trách nhiệm đó, cái căng thẳng đó, Phật cũng gọi là một loại khổ. À, nhưng mà sao? Ta bỏ cái khổ này để ta gánh cái khổ khác. Gánh cái khổ khác là gánh cái gì? Trách nhiệm đối với Phật pháp, đối với chúng sinh là một loại khổ vất vả cực hơn, nhưng cái cực khổ này nó cao thượng và giúp cho ta vượt thoát luôn, tạo cho ta cái phước rất là lớn.

[1:45:40]Còn ta lo toan gia đình do mình yêu thương gia đình mình cũng có phước, nhưng phước đó rất là bé và và ràng buộc luân hồi sinh tử mãi. Còn ta cắt bỏ cái trách nhiệm với gia đình, bước vào chùa, gánh lấy một cái trách nhiệm khác, một tình yêu thương khác, cũng cực đó và thậm chí cực hơn nữa, nhưng làm cho ta có phước, phước rất lớn để có thể vượt khỏi khỏi tam giới, đó là như vậy nha.

[1:46:08]Hôm hôm qua có một thầy trong chùa ta vừa nhắn tin báo sư phụ là ba thầy bị tiểu đường, các ngón tay ngón chân bắt đầu tháo bỏ,

[1:46:20]mà ổng là thầy thuốc á. Lý do tại sao vậy? Bệnh tiểu đường là một loại bệnh rất là lạ, nó gây cái cái ảo giác đói, một cái đói ảo. Cái người bệnh tiểu đường rồi cứ rất đói, rất thích ăn, mà càng ăn thì càng mau mau chết, mà không có mau chết, phải cưa chân từ từ cho nó hoại tử hết rồi lên tới khớp háng rồi mới chết. Bệnh tiểu đường là loại bệnh kỳ lạ, nhưng mà ta cứ tưởng là đói thì được quyền ăn, nhưng không, đói ăn là lọt bẫy của tiểu đường liền. Nên đây bệnh tiểu đường là một loại bệnh mà nó khai thác đúng cái bản năng đau khổ của chúng sinh là đói ăn, nên rất nhiều bệnh khác coi vậy chớ mà không đáng sợ bằng cái bệnh tiểu đường, lạ ghê vậy.

[1:47:06]Ngồi sư phụ suy gẫm lát rồi mới thấy lạ, tại các bệnh khác nó gây chúng ta đau đớn mà nó không gây cái đói ăn, mà cái đói ăn mới là cái khổ cơ bản, bệnh tiểu đường nó đánh vô ngay cái đói ăn, cái khổ cơ bản, rất nhiều người lọt bẫy. Rất nhiều người lọt bẫy bệnh tiểu đường là cứ đói rồi ăn, đói rồi ăn, rồi từ từ cưa chân cưa tay chết, rất là đáng sợ. Nên khi ta hiểu được những điều cơ bản của nguyên nhân của đau khổ, trong đó cái đói ăn là một cái điều quan trọng, ta kiểm soát được bệnh tiểu đường, đói không ăn, thử máu rồi mới ăn, nhất là những người lớn tuổi rồi, từ 40 trở đi rồi là mỗi ngày phải mua cái máy thử đường cá nhân về để kiểm tra.

[1:47:45]Đó, chớ đừng tin vào cảm giác đói, nha, đừng tin vào cảm giác đói, có khi đó là cái lừa đảo của bệnh tiểu đường, cẩn thận như vậy.

[1:47:57]Nãy giờ ta nói về nhiều cái khổ, nhưng ta nói có cái cái người có phước thì sao? Đỡ khổ, phải không ạ? Khi có phước thì ta ít bị rơi vào hoàn cảnh khổ, mà khi ta bớt bị rơi vào hoàn cảnh khổ thì tâm lý ta làm sao? Bớt căng thẳng, bớt đau khổ. Cho nên dù ta chưa hoàn toàn giải thoát, dù ta chưa chứng đạo, nhưng nếu ta có phước nhiều thì cũng đỡ khổ, đó là như vậy. Nên trong cái nguyên nhân của đau khổ này,

[1:48:35]đây khi ta phân tích về ba loại khổ: cõi giới khổ, hoàn cảnh khổ, tâm lý khổ; ta phân tích về chuỗi tâm lý từ vô minh tới chấp ngã, cho tới các kiết sử kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, sân hận, ái dục; ta phân tích tới cái tâm lý tạo nghiệp là tâm lý ác độc rồi tạo nghiệp, ta phân tích chuỗi dài dài dài như vậy. Thì khi ta nhìn rõ, ta thấy rằng là nếu ta có phước thì ta có nhiều chọn lựa hơn, ta có nhiều chọn lựa, ta đỡ căng thẳng hơn, đỡ bức bách hơn, đỡ khổ hơn. Và nếu ta được gặp được Phật pháp thì ta đem cái phước của ta đi vào sự tu hành để đi tìm đến cái sự thoát khổ hoàn toàn cho mình và cho cho chúng sinh.

[1:49:23]Còn bây giờ vậy, nhìn hình thức bề ngoài như vậy, sự thật bên trong ai cũng còn có những nỗi niềm, những phật những phiền não và những tật xấu nào đó còn tồn tại chứ chưa có hết. Hiểu điều này rồi thì cái con đường ta tu tập là là quyết tâm, đó là một con đường dài. Hôm nay mới là Tập Đế phần một, còn một bài nữa thì tối thứ sáu tuần sau, sư phụ phải giảng không biết là ở đâu, hả? Chưa biết. Ừ, đáng lẽ ngoài ngoài Bắc á. Ừ, chưa biết, nhưng biết cũng có thể ở đây, chưa biết được vậy. Thì ta còn một lần nói về cái Tập Đế nữa. À, hôm nay sư phụ giảng gần hai tiếng. Ừm, cảm ơn mọi người đã lắng nghe,

[1:50:17]cảm ơn mọi người everywhere, everyone nha, đã listen to me, thank you a lot. Rồi thôi bây giờ để giải tỏa cái nỗi đau khổ, căng thẳng của đói ăn, chúng ta hồi hướng rồi đi ăn cơm nha. Cảm ơn vậy, cảm ơn sư bác nha, đã giới thiệu rất là nhiệt tình. Rồi hồi hướng đi. Kính thỉnh đại chúng ta hồi hướng. Nguyện pháp giới chúng sinh cùng

[1:50:49]phát tâm tu hành, thoát chốn ngã vô minh, đồng viên thành Phật đạo.