[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô A Di Đà Phật. Kính bạch Thượng toạ giảng sư Thích Chân Quang, viện chủ Tu viện Phật Quang, núi Dinh, xã Tân Hải, huyện Tân Thành, Bà Rịa - Vũng Tàu, cùng quý phái đoàn Tăng Ni. Chúng con được biết chánh pháp sở dĩ cửu trụ Sa-bà là nhờ vào tinh thần hoằng pháp chẳng quản gian lao, chẳng nài khó nhọc của chư Tăng. Với tinh thần hoằng pháp vi gia vụ, lợi sinh phi sự nghiệp, với cái tâm nguyện: Đâu chúng sinh cần con đến, đâu Phật pháp gọi con đi, chẳng quản gian lao, chẳng nài khó nhọc. Thêm một nhân duyên hy hữu nữa trong chùa Sùng Ân chúng con ngày hôm nay
[1:05]được cung đón Thượng toạ đã không quản đường sá xa xôi để về với đạo tràng chúng con ngày hôm nay. Bây giờ đạo tràng chúng con đã trang nghiêm thanh tịnh, rất là khát ngưỡng lời pháp nhũ của Thượng toạ, kính cung thỉnh Thượng toạ ban bố pháp nhũ cho chúng con được ân triêm lợi lạc. A Di Đà Phật. Thỉnh quý thầy, quý cô, quý Phật tử ngồi xuống nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng tôi có duyên về để thăm chùa Sùng Ân, một ngôi chùa nhỏ ở trong làng mà rất là dễ thương. Nhưng hy vọng nếu lần sau có dịp quay lại thì ở đây thành một ngôi đại tự lớn.
[1:55]Chúng tôi luôn luôn bị một cái cảm giác như vầy mỗi khi ra miền Bắc, là trước khi giảng hay có vị thầy hay vị sư cô nào đó nói vài lời giới thiệu, mà sau khi nghe cái lời giới thiệu xong cái tôi hết muốn giảng. Quý Phật tử biết lý do tại sao không? Là mấy thầy mấy cô nói hay quá à. Nói nghe hay cái bắt đầu đâm ra mình mắc cỡ, nói: "Trời ơi, mấy thầy cô ở đây nói hay như vậy mà bây giờ mình về đây còn bày đặt giảng nữa." Cứ bị cái cảm giác đó hoài. Mà giờ lỡ leo lên ghế ngồi rồi không lẽ tuột xuống, nên thôi cứ ráng nói. Cho nên chúng tôi hy vọng chừng 5 năm sau, 10 năm sau, 20 năm sau thì ở miền Bắc ta
[2:36]sẽ xuất hiện nhiều vị giảng sư lừng lẫy đi từ Bắc vào Nam để mà giảng cho Phật tử các nơi nghe. Lúc đó miền Nam sẽ nghe các giảng sư miền Bắc giảng. Tại vì miền Bắc của ta là ăn nói vốn là hay. Bây giờ thì quý thầy cũng đang đào tạo thôi. Hôm nay chúng ta sẽ nói chuyện với nhau một đề tài là "Hiểu lầm". Đây cũng là một cái tâm lý đạo đức. Chúng ta đã xây dựng cái giáo trình tâm lý đạo đức 30 bài, bài thứ 31 là bài "Vui vẻ", bài nó vượt ra ngoài chương trình nên chưa có kết tập lại được. Hôm nay chúng ta nói bài thứ 32 là cái tựa là "Hiểu lầm". Vì sao mà chúng ta phải nói đề tài này? Bởi vì đây cũng là một cái bệnh, cái bệnh của con người.
[3:24]Mà cái bệnh này làm cho chúng ta mang tội. Hiểu lầm người khác, tức là người ta không phải xấu mà ta nghĩ rằng người khác xấu thì cái hiểu lầm đó làm chúng ta bị mất phước, tổn phước. Nên sau này cuộc đời của mình lại đi xuống, không có may mắn nữa. Vì vậy, chúng ta phải tránh cái hiểu lầm, hễ nghĩ về người nào phải đánh giá cho chính xác. Mà làm sao để tránh cái hiểu lầm thì hôm nay chúng ta phân tích, mổ xẻ với nhau một chút. Trên đời chúng ta có hai cái điều sai khi mà nghĩ về người khác. Thứ nhất là người ta xấu mà mình cho người ta là tốt, thì chuyện gì xảy ra?
[4:15]Thì cái bệnh đó gọi là bệnh cả tin, thì chúng ta sẽ dễ bị dễ bị lừa, bị gạt. Thì cái đó không bị tổn phước mà chỉ tốn tiền thôi ha. Khi người ta xấu, mình tưởng người ta tốt thì mình không bị tổn phước mà chỉ bị hao tiền, tại có nhiêu đưa người ta xài hết. Ở đây ta có bị không? Cũng có ít ít ha, cũng có ít ít chứ không không nhiều lắm. Còn cái bệnh thứ hai là người ta tốt mà mình cho người ta xấu. Cái này gọi là hiểu lầm. Thì cái này không tốn tiền mà tốn gì? Tốn phúc, tổn đức. Hai cái bệnh như vậy. Cho nên sống trên đời, cái khó đối với con người là nhận định cho đúng ở cái chỗ này. Người ta tốt biết người ta tốt, người ta xấu biết là xấu.
[5:01]Mà người ta xấu mức độ nào, hay là tốt mức độ nào đánh giá chính xác. Người ta tốt vừa vừa, biết người ta tốt vừa vừa. Người ta thật là tốt, biết người ta thật là tốt. Hoặc là người ta xấu hơi hơi, biết xấu hơi hơi chứ đừng nghĩ người ta xấu quá. Còn người ta quá xấu thì cũng biết người ta rất là xấu. Thì nếu mà mình có cái khả năng biết được con người như vậy thì mình sống trên đời này mình rất là rất là an ổn. Người tốt mình đối xử theo đúng mức độ là người tốt, mình tin tưởng, mình giao việc, mình tin cậy, hợp tác. Và như vậy là cuộc sống chúng ta sẽ được lợi ích. Còn cái người xấu mình biết là người xấu nên mình tránh
[5:40]để bị tổn hại, không hợp tác, không giao tiền, không chơi hụi. Biết ngoài này có chơi hụi không ta? Trong Nam kêu chơi hụi không biết ngoài Bắc có không kìa? Có hả? À biết rồi. Cũng đầy đủ ha, nói chung cũng đầy đủ. Thì nếu mà mình biết chính xác con người như vậy thì mình sống trên đời mình đỡ có nhiều lầm lẫn và đỡ phải chịu những cái hậu quả mà khó chịu. Thì bây giờ á, muốn mà đánh giá một người cho đúng á, chúng ta cần cái điều gì? Thì ta phải có cái trí tuệ là biết cho chính xác. Tự nhiên mình là người thông minh, khôn ngoan thì mình biết. Nhưng mà cái trí tuệ là cái gì? Trí tuệ là cái gì?
[6:25]Là cái thông minh bẩm sinh á, cái khôn ngoan bẩm sinh của mình. Có những người ở trường á người ta học không có giỏi nhưng mà ra đời người ta làm việc rất giỏi. Bởi vì người ta có cái khả năng đánh giá con người. Nghĩa là nhìn con người tự nhiên người ta có cái cảm giác là biết người ta tốt, biết người đó xấu. Hoặc qua vài câu nói người ta phân tích được người đó tốt, người đó xấu. Thì như vậy cũng là một cái lợi thế. Mà cái đó là cái khả năng. Còn bình thường á, muốn biết người nào tốt, người nào xấu á thì chúng ta phải có dịp ở gần lâu ngày nha. Chúng ta thấy rõ cái việc làm của người đó. Chứ còn lúc mới gặp thì chúng ta chưa thấy được việc làm mà chúng ta thấy cái gì?
[7:03]Nếu mới gặp người đó thì chúng ta chỉ thấy được cái gì? Thứ nhất là chỉ thấy được cái vóc dáng bên ngoài và nghe người đó nói thôi, nghe người đó nói chứ chưa thấy người đó làm. Còn ở gần lâu ngày mới bắt đầu thấy người đó làm. Và ông bà ta đã cảnh báo điều này: Thức đêm mới biết đêm đêm dài, ở lâu mới biết lòng người trước sau. Như vậy, cho nên là phải lấy thời gian thôi. À ông bà mình rất là hay là chớ có vội đánh giá ai tốt hay xấu vội vàng, hãy sống gần lâu ngày. Khi mà bắt đầu mà người đó làm những điều gì ta đánh giá được thì đó là lúc ta kết luận. Còn bình thường cái con người lạ lắm nha,
[7:44]có những người cái gương mặt họ phúc hậu nhưng mà tâm nham hiểm, à kỳ lạ vậy. Còn có những người mà nhiều khi ốm ốm, xấu xấu như vậy chứ nhưng mà bụng tốt nha, nhờ coi ốm xấu xấu chứ bụng tốt. Cho nên không có nhất định, cũng có người vậy. Có người nói rất là hay nhưng mà sự thật là làm không được gì hết. Ừ, còn có người ăn nói vụng về nhưng mà thường là họ thích làm hơn và làm lại được việc hơn. Ừ, lạ như vậy. Nhưng mà tuy nhiên, khi mà phước đã viên mãn rồi thì người ta đều làm hay mà nói giỏi. À, đều như vậy. Còn mà khi phước chưa có viên mãn á thì có khi lời nói nó chưa có suôn nhưng mà việc làm phải tốt trước.
[8:25]Còn cái người mà nói hay mà làm dở thì thời gian sau mất phước bỗng nhiên nói không được nữa nha. Ú ớ, miệng nói ú ớ rồi lắp bắp lắp bắp. Thì cái giọng nói là cái phước nó hiện ra như vậy. Thì chúng ta phải ở lâu ngày để hiểu, chứng kiến cái hành vi của con người. Ngoài ra, còn một cách để biết người tốt xấu nữa là theo cái khoa thuật xem tướng của Đông phương. Tức là người Á Đông chúng ta người ta có cái thuật xem tướng, nhìn con người tổng quát biết được cũng 50 - 60% về người đó. Thì không biết chi tiết hết, nhưng mà 50 - 60% là biết. Thì tổng quát biết người này độ lượng, à người này có phúc hậu, ừ tốt;
[9:09]hoặc là tổng quát biết người này hẹp hòi, người ích kỷ hay gian xảo, tổng quát biết được. À, cái khoa xem tướng. Và ở những cái ngành mà chuyên môn sâu á thì người ta phân tích còn từng chút, từng chút nữa. Ví dụ chúng ta nhìn một người tổng quát chúng ta thấy người đẹp hay xấu, có hậu, không có hậu, ừ coi mặt gian xảo, không gian xảo. Nhưng mà cái người mà họ nghiên cứu kỹ á thì cái mi mắt, một cái mọng dưới mắt này, một cái cánh mũi, à một cái nhếch mép, cái vành môi, một cái tai, chút xíu một cái trán, thậm chí một vết sẹo hay một cái nốt ruồi đều nói lên được một cái tính chất của con người đó.
[9:49]Ví dụ như có những người có cái tướng là rất là giàu sang nhưng mà tâm lại hẹp hòi, à lạ vậy. Hay có cái người có cái tướng là nghèo khổ nhưng mà tâm lại rất là rộng lượng, cuộc đời có những cái trường hợp lạ lùng như vậy. Còn đa phần thì cái phước và cái tâm hay đi đôi. Ví dụ cái người đó nhìn vô mình thấy tâm hẹp hòi, mình thấy người đó cũng nghèo, cái tướng nghèo cũng hiện ra. Hoặc mình thấy tâm người đó rộng rãi thì mình cũng thấy cái tướng người đó giàu sang. Hai cái đó đi đôi đi đôi, tại kiếp trước người ta đã sống tốt, tử tế nên kiếp này người ta giàu. Kiếp xưa người ta hẹp hòi, kiếp này người ta nghèo.
[10:27]Thì cái nhân quả vừa cả tâm và cái phúc nó đi liền đi liền với nhau, nhưng có những trường hợp nó ngược lại. Thì những anh em mà bên cái ngành công an á người ta được học xem tướng kỹ lắm á, chứ đừng nghĩ cái đó là mê tín không có đâu, nó là một khoa học. Tâm con người thế nào nhìn ra thấy như thế. Vì vậy khi mà họ bắt một cái người tình nghi tội phạm vào, thì ví dụ như có một cái vụ án giết người xảy ra, thì cái người dân báo ờ khoảng trước cái vụ án là tôi thấy anh đó ảnh lảng vảng khu vực đó. Hỏi nhà ai cái lại còng ráp ảnh đem về cái đã, ảnh bị tình nghi giết người. Hỏi: "Giờ đó anh làm gì anh đi tới đó?",
[11:06]thì anh này ảnh cũng kể là ảnh đi câu đi cá gì đó. Cái người công an mới nhìn kỹ vào cái tướng của anh này để đánh giá coi phải là tướng giết người không. Nếu mà đúng là tướng giết người rồi thì chối gì chối, phải dí cho tới khi nào nhận tội, để đỡ phải vất vả tìm người khác. Còn nhìn kỹ tướng này không phải tướng giết người, tướng này tướng câu cá không phải tướng giết người, thì thôi hỏi vài câu thấy hợp lý thả cho rồi, để đi tìm người khác không đỡ mất công. Cho nên cái xem tướng đánh giá trước rất là quan trọng trong ngành công an. Mà những người họ làm cấp lãnh đạo càng cao thì họ càng phải giỏi xem tướng.
[11:40]Như nghe nói Bác Hồ cũng vậy đó, Bác Hồ ta cũng vậy, Bác Hồ rất là giỏi xem tướng để mà chọn đúng người giao đúng việc là vậy. Mà nhất là ngày xưa, vào những đời xưa cha ông ta đó, các vị tướng lĩnh hay là các vị vua chúa ai cũng phải giỏi xem tướng, vì không có thời gian để mà ở gần người đó lâu, hoặc là người đó ở gần nhưng mà người ta khéo che đậy. Người ta ở mình mười năm nhưng sự thật lòng bên trong là một cái phản bội ác độc, nhưng mà giấu bên ngoài một cái vẻ hiền lành, chân thật, phục tùng, nhưng bên trong chuẩn bị cho một sự phản bội ghê gớm thì cái người lãnh đạo họ phải nhìn ra cái bản chất thẳm sâu bên trong để họ đề phòng từ xa.
[12:17]Bây giờ sử dụng cái tài nào đó nhưng mà đề phòng một ngày kia người đó phản bội, như vậy. Giống như là Khổng Minh vậy, trước khi mất ông giao một bức thư cho Khương Duy là học trò. Ông nói: "Khi mà ta mất rồi, nghe tin ta mất thì giở bức thư này coi." Thì khi mà nghe tin Khổng Minh mất, Khương Duy mở bức thư ra là dặn phải chém đầu Ngụy Diên liền. Tại vì cái người đó chỉ trung thành khi nào Khổng Minh còn, mà hễ Khổng Minh mất thì người đó phản liền. Tức là Khổng Minh biết trước và sử dụng người đúng giai đoạn như vậy. Thì cái này là cái khả năng mà xem tướng, xem thuật cũng là cái để bổ sung thêm.
[12:55]Vì vậy chúng ta sống trên đời ngoài cái việc mà chúng ta biết đạo lý để chúng ta đừng bao giờ làm điều ác, chúng ta nếu khôn ngoan học thêm coi bói ba tháng. Học coi tướng ba tháng thì sống dễ chịu hơn và nhìn người mình biết hơn. Mình nói đùa thôi. Nhưng mà nếu có thời gian mình đọc cuốn sách về đó cũng không có thừa, cũng vui coi cũng vui. Sau này mình gặp mặt ai mình cũng dòm lom lom lom lom là biết cái người đó mới học coi tướng học ba tháng. Còn trường hợp mà đặc biệt nhất á là không cần, tức là không cần phải tốn cái thời gian ở lâu, không cần phải coi tướng mà có cái trực giác tự nhiên.
[13:37]Không cần phải coi tướng, không cần phải coi thuật, chỉ bằng trực giác thôi là biết người đó tốt xấu cỡ nào liền, biết hết tính tình người đó, biết luôn cuộc đời, vận số người đó gọi là người có trực giác á. Thì cái này nó tùy, ví dụ cái người mà có bẩm sinh trực giác thì đâu họ mới đẻ ra họ có khỏi tu. Còn có những người mà không có á thì họ phải tu tập, tức là họ phải tu thiền, họ lạy Phật một thời gian, cái bỗng nhiên trí tuệ khai mở thì tự nhiên họ nhìn người họ biết, nhìn là biết. Còn bình thường thì chúng ta hay bị lừa bởi vẻ bên ngoài. Còn cái người phụ nữ có cái trực giác tự nhiên là họ nhìn người họ
[14:13]hay biết á, biết hơn đàn ông, không biết phải đúng không ta? Chúng tôi hay nghe nói như vậy. Cái người phụ nữ á, họ nhìn người họ cảm nhận được nhiều hơn. Quý Phật tử có thấy đúng vậy không? Không thấy hả? Quý cô có thấy vậy không? Nghe nói như vậy, nghe nói là người nữ nhìn người đánh giá hay hơn người nam, không biết có không. Thôi nếu không có thì thôi đừng đi coi bói nha. Bây giờ chúng ta nói lại là vấn đề hiểu lầm. Cái hiểu lầm á là cái mà làm con người ta xa cách nhau. Vì sao vậy? Bởi vì người ta tốt mà mình nghĩ người ta xấu, tự nhiên người ta lánh xa mình liền, cái tình cảm nó mất liền.
[14:52]Và như thế cuộc đời này nó thêm chia cắt và thêm đau khổ, nó mất đi cái tình giữa con người và con người với nhau chỉ vì ta hiểu lầm nhau. Hiểu lầm mình nghĩ xấu người ta rồi mình đâu có thương người ta được, và tự nhiên người ta thấy ức, người ta tức người ta cũng xa lánh mình. Dù có khi sau này người ta giải thích được rồi, rồi người ta cũng tránh mình luôn vì biết mình đã nghĩ xấu về họ. Cho nên cái hiểu lầm nó tổn thương tình cảm dữ lắm. Quý Phật tử mà mình sống lâu năm trên đời là thấy điều đó rất rõ phải không? Thí dụ mình tốt mà ai nói xấu mình, nghĩ xấu mình, mình buồn và mình tránh xa người đó, coi như mình mất một người bạn, như vậy.
[15:32]Ở đây cái thái độ của ta là thế này: nếu là cái người đó họ thật sự có lỗi, mình biết rõ là họ có lỗi, mình đánh giá đúng chính xác luôn, mình nói đúng cái lỗi của họ luôn thì họ sẽ sợ mình. Tuy nhiên cái sợ đó chưa là cái gì hết, tại vì sống trên đời này cái sợ nó không đem đến hạnh phúc, mà cái thương yêu mới đem đến hạnh phúc. Đầu tiên á nếu mà họ có cái tẩy, tức là họ có một cái lỗi thầm thầm nào đó mà ta biết đúng cái lỗi của họ, ta nói ra được cái lỗi của họ thì họ chột dạ, họ sợ ta. Nhưng mà điều đó chưa đem đến sự tốt đẹp. Cái quan trọng kế tiếp là ta phải độ lượng. Ta phải độ lượng là biết người đó có lỗi mà mình vẫn thương,
[16:20]vẫn thương chứ mình không có vì cái lỗi người đó mà mình xa lánh họ. Vẫn thương là cái quan trọng. Đôi khi ta có thể nghiêm khắc để dạy dỗ nhưng mà không có ghét. Đây là cái bản lĩnh của người tu theo đạo Phật. Nếu chúng ta là đệ tử Phật, ta phải tu cho được cái hạnh này: tuy biết cái người đó có lỗi nhưng không ghét. Chớ đa phần là chúng ta nhiều khi người ta chưa có lỗi mình cũng ghét nữa, còn biết người ta có lỗi mười mươi rồi là ghét liền, ghét hẳn hoi, hay nói xấu. Và cái đó là cái làm cho ta bị tổn phước á, ta không xứng đáng là đệ tử của Phật. Đệ tử của Phật là biết người đó có lỗi nhưng mà vẫn thương, không ghét.
[16:59]Rồi từ từ tìm cách cảm hóa sau. Cái người mà có trái tim như vậy, cái người đó là có cái đức lớn, có tâm độ lượng lớn và phúc rất là dày. Tại cái phúc dày không có gì bằng cái tha thứ cho người khác á. Vì con người ta cái lỗi nó không có cố định, nay người ta lỗi mai người ta hết. Kiếp này có lỗi nhưng mà biết tu kiếp sau người ta hết. Cho nên vì vậy mình nghe nói đến cái lỗi của người khác á, lòng mình phải bình thản, phải thương yêu, chứ không phải nghe nói đến cái lỗi của người khác là ghét, nói xấu, hùa theo, bực dọc. Mà có nhiều người cũng có cái tật lạ nữa, nghe người khác có lỗi cái mừng,
[17:34]vui, nghe kể chuyện lỗi người khác cái khoái nghe, khoái nói. Quý Phật tử có bị cái đó không? Ví dụ như ngồi nói chuyện với nhau, chuyện trên trời dưới đất nghe nó không vui, bắt đầu đem chuyện xấu người khác ra mới vui. Nói cái bà đó bả xấu tính, bả trái nết, ừ bả hoang phí, ừ rồi cái đỏng đảnh, ví dụ nghen. Cái bà mấy người kia: "Ờ", hùa theo, câu chuyện có vẻ nó vui hơn, vui hơn nói chuyện trời chuyện đất bình thường, lạ lùng á. Nghĩa là khi mình nói kể chuyện xấu người khác, câu chuyện có vẻ hào hứng hơn là bình thường, đúng không? Đúng tim đen không? Đúng nha, nói... Đó là cái tâm lý bí mật.
[18:13]Khi mình nghe người khác xấu, tự nhiên mình mừng. Tại sao vậy? Chúng ta phải phân tích chỗ này. Phải phân tích cho ra để biết tại sao như vậy mà tránh. Tại sao nghe nói lỗi người khác tự nhiên mình mừng, khoái, hào hứng lắng nghe, góp công, góp chữ, góp lời thêm? Tại sao? Phải biết cái chỗ này, biết cái nguồn cội này để mà diệt trừ cho được. Cái bí mật nằm chỗ này: khi nghe người khác xấu mà ta vui chỉ bởi vì ta có cảm giác ta hơn người đó. Ta không xấu như thế, ta là hơn. Vui vì có người để cho ta hơn. Vì sao vậy? Vì cái tâm lý bí mật trong lòng ta, lúc nào ta cũng muốn hơn người khác. Mà mình không làm sao để hơn người khác được,
[19:00]cứ chờ cho người khác xấu để mình được hơn họ làm cho ta vui. Cái tâm lý đó rất bí mật và rất là ác độc. Có không? Đó, từ hôm nay chúng ta thấy điều đó thì bây giờ ví dụ nghe nói xấu ai mà mình cảm thấy có cái vui nó len lỏi nó bắt đầu nó xuất hiện, phải biết liền: cái ác độc nằm trong đây. Nghe người ta có lỗi mà mình mừng là tâm mình ác độc, mình muốn hơn họ, mình muốn thế gian này ai cũng xấu, còn một mình mình tốt. Tâm đó rất ác độc. Cho nên vì vậy từ đây về sau mỗi khi nghe nói cái chuyện xấu người khác, lòng mình phải làm sao mới đúng? Lòng mình phải sao? Phải sao? Buồn. Buồn là buồn như thế nào?
[19:48]Phải, phải thương xót nha, thương xót. Vì sao vậy? Mình không biết là cái người kia kể thật hay không, tại nhiều khi họ kể cũng trật lất á. Xin thưa, 90% những câu chuyện nói xấu người khác là trật. Chúng tôi nghe nhiều à, vì chúng tôi đứng ở cương vị làm thầy, cho nên nghe nhiều chuyện chung quanh mình báo về lắm. Mà những chuyện xấu báo về rồi thì thường là 90% là sai. À con người ta dễ đánh giá trật nhau lắm, dễ hiểu lầm nhau lắm. Thì bây giờ vậy, giờ lỡ chúng ta nghe cái chuyện người nói xấu người khác và chúng ta cho là cái chuyện kể rất chí lý, có bằng chứng rõ ràng là người khác xấu, à người khác đã gian tham, đã ăn cắp,
[20:30]vân vân, hoặc thậm chí nghe kể chuyện một người xuất gia không có phẩm hạnh thì trong lòng chúng ta làm sao? Không được, không được vui mà phải phải xót xa. Xót xa vì sao vậy? Xót xa vì cái người mà họ có lỗi đó, họ chịu nhiều cái bất hạnh ở vị lai, sau này họ chịu nhiều cái đau khổ, mình phải xót xa, và xót xa cho cái nền đạo đức chung của Phật pháp, của cuộc đời, chứ không phải là nghe người ta xấu mà mình mừng. Nên cái này khi mà biết người ta có lỗi mà mình không ghét, mình vẫn thương, đó là người có đức lớn, có cái tâm độ lượng mới có thể cảm hóa được cái người xấu. Chứ còn mình biết người ta xấu mà mình ghét thì người ta bỏ mình đi luôn.
[21:12]Người ta sợ mình thật đấy vì mình biết cái lỗi của người ta, biết được bí mật người ta, nhưng người ta bỏ mình luôn. Còn mình biết cái lỗi người ta mà mình vẫn thương, vẫn không ghét thì người ta cực kỳ thương quý mình, cực kỳ thương quý mình. Trên cuộc đời này làm sao để đi tìm được một cái người tri kỷ? Để tìm một người gọi là bạn tri kỷ của ta trên cuộc đời này là cái gì? Dựa vào đâu để biết được người đó là tri kỷ của ta? Không phải là người đó thường đến nhà ta chơi, không phải là người đó thường mời ta đi ăn uống, mà là cái gì? Hoặc là một người bạn lâu năm, hai ba mươi năm chưa chắc là tri kỷ,
[21:51]mà có một tiêu chuẩn rõ ràng để ta gọi đó là người bạn tri kỷ của ta, có hai điều. Nếu mà người nào có hai điều này thì người đó chính là tri kỷ của ta. Thứ nhất, là người đó biết nhược điểm của ta rõ ràng mà vẫn thương ta, người đó là tri kỷ của ta. Họ biết tòng tòng tong nhược điểm của mình hết nhưng họ vẫn thương mình, đó là tri kỷ mình. Thứ hai, là họ biết rõ ưu điểm của mình để họ hỗ trợ mình tiến lên thêm, đó là tri kỷ của mình, đúng không? Nếu trong cuộc đời này, người nào đó họ biết mình có lỗi mà họ vẫn thương mình thì đối với người đó mình sao? Mình quý vô cùng và biết ơn vô cùng, phải không?
[22:32]Biết ơn, bởi vì cái nhược điểm của ta là cái chỗ mà người ta dễ bị công kích, đó là một cái chỗ yếu của ta, dễ bị tấn công, nhưng mà người đó biết mà che chở ta, thương yêu ta, mà vẫn hỗ trợ ta tiến tới vì ta còn những ưu điểm khác, người đó chính là ân nhân ta mà cũng là tri kỷ của ta. Nếu trên cuộc đời này, ta gặp được một người như vậy thì ta cũng có phước á, ta cũng rất là hạnh phúc. Nha, đó nhìn cái đó đó biết tri kỷ, chứ cái người chơi với mình lâu năm cũng chưa chắc là tri kỷ, hoặc là cái người nào đó hay cho mình mượn tiền cũng chưa chắc tri kỷ. Nhưng mà một cái điều là mình có lỗi mà người đó biết rõ
[23:10]mà vẫn thương, mình có ưu điểm người ta biết rõ hỗ trợ chính là tri kỷ, ta đi tìm cái người đó trên đời. Còn cái trường hợp mà người ta không có lỗi mà ta hiểu lầm thì người đó chắc chắn là bất mãn ta, xa lánh ta. Nên nó có hai cái điều để làm cho con người xa nhau. Có hai cái điều vậy, làm cho con người ta xa nhau không còn thương nhau nữa, không còn gắn bó với nhau nữa. Thứ nhất, là biết rõ nhược điểm của người đó rồi mình ghét người đó thì như vậy người ta cũng xa mình. Vì người ta đúng là người ta có nhược điểm, nhưng mà khi mình biết rõ nhược điểm người ta rồi cái mình ghét người ta, mình nói xấu người ta là người ta cũng xa mình.
[23:50]Hoặc là người ta tốt mà mình hiểu lầm người ta xấu thì người ta cũng xa mình, cũng xa lánh mình luôn. Đó, trên đời có hai trường hợp đó làm cho người ta xa cách nhau. Mà một người đệ tử Phật thì sống trên đời này phải có cái bổn phận là làm cho con người gắn bó, gần gũi nhau, chứ không được chia xa với nhau. Vì sao vậy? Vì trái đất này coi vậy chứ lạnh lẽo lắm, thiếu hạnh phúc và thiếu tình thương lắm. Đi ngoài đường mình thấy đầy con người vậy chứ, hỏi coi là ví dụ một buổi mà kẹt xe đó, xe đứng chật đầy đường hết, rồi chúng ta cầm micro lại chúng ta phỏng vấn một hai người: "Nói trong số những người mà đang bị dồn cứng trên đường này bạn
[24:30]thương ai?", thì họ nhìn quanh quất một hồi họ nói câu gì? "Chẳng thương ai hết, không thương ai hơn." Chúng ta thấy cuộc đời là vậy đó. Người tuy đông chứ mà tình thương rất là thiếu, đúng không? Ví dụ chúng ta ngồi đây một sân như thế này, bây giờ mình cầm micro lại mình phỏng vấn: "Trong đây thưa bà, bà thương ai?", thì bà nhìn qua nhìn lại một lát bà đếm chừng hai ba người à, có đúng không? Đúng không? Thế mình chưa thương hết cái sân này. Thế chừng nào á mà mình tu thế nào á, thì ngồi trong một cái sân này, hỏi: "Thưa cụ, trong đây cụ thương ai?", cụ trả lời không do dự: "Tôi thương tất cả mọi người", thì ngày đó là thế gian này rất
[25:10]là đẹp và ngày đó đạo Phật rất là rất là huy hoàng rồi. Thế nên thế gian này nếu tốt đẹp, Phật pháp được huy hoàng chỉ bởi vì tình thương nó nhiều lên trong lòng con người thôi, chỉ bởi vì là con người thương yêu nhau nhiều hơn thôi chứ không có gì lạ hết. Và đệ tử Phật tức là đi tìm cái đó đó, chính mình thương yêu con người và chính mình làm cho con người gần gũi thương yêu nhau. Trách nhiệm ta nhiêu đó, cho nên vì vậy nếu mà thấy người ta có nhược điểm rồi mình ghét, tức là làm cho người xa người, hoặc là người ta tốt mà mình nghĩ lầm, nghĩ người ta xấu, tức là làm cho người xa người. Nha, và như vậy là ta sai với đạo lý của Phật,
[25:53]ta sẽ mang tội, mang tội, rồi sau này chúng ta sẽ rơi vào một cái tình huống bị cô độc chẳng ai thương ta, hoặc là trầm trọng hơn, ta sẽ sinh về sống nơi cái ốc đảo sa mạc không người, để trả cái quả báo mà vì ta sống trên đời đầy con người mà ta không chịu thương ai, thì trời Phật sẽ phạt ta ở một chỗ không có một bóng người. Vì đó là bị quả báo. Còn nếu mà ta thương yêu con người thì sau này trời Phật cho ta ấy, dù sinh về một nơi nào, chung quanh chúng ta luôn luôn đầy bạn tốt, đầy những thân quyến là tử tế với ta. Đó là cái nhân quả, nhân quả. Nên tại sao có người sinh ra cứ mãi sống trong cái vùng mà hoang vu,
[26:38]trống vắng, cô độc, bởi vì kiếp xưa bảo đảm người này không thương ai, cứ làm cho con người xa con người, cứ hay đem chuyện xấu người này nói cho người kia nghe, mà con người ta thì không đủ độ lượng. Mình thấy ví dụ mình đem cái chuyện xấu của người A mình kể cho người B nghe, nhưng mà người B chưa phải là người biết tu nhiều, nên người B nghe xong sẽ ghét người A, phải không? Và thế là tự nhiên người A, người B chia cách nhau. Chúng ta làm cho con người rời bỏ nhau chỉ bởi vì một câu chuyện nói xấu, thì sau này thế gian sẽ bỏ ta và ta phải sống một nơi hoang vu và vắng vẻ là vậy.
[27:18]Còn nếu chúng ta thì biết cái người đó xấu nhưng mình không nói, không kể cho người khác nghe, mình chỉ để yên trong bụng mình, tìm cách mình cảm hóa giúp người ta thôi chứ mình không đem đi nói lỗi người ta tùm lum. Còn hoặc nếu mình có kể cho người B nghe thì phải bảo đảm người B đó là cực kỳ độ lượng, biết chuyện xấu của người A nhưng người B đó biết để thương yêu và để cảm hóa thì mình mới được quyền kể, còn không đừng có kể. Nếu người ta chưa đủ độ lượng thì đừng đem chuyện xấu người này mà kể qua người kia. Quý Phật tử nhớ điều này, được không? Nhớ nha. Chớ nếu mà chúng ta nhìn lại mấy chục năm qua ta đã sống,
[27:56]mà nếu mà chúng ta tính sổ lại thì một cuốn sổ đó dày một ngàn trang giấy, trong đó toàn ta kể chuyện xấu người khác. Nhớ đi, có không? Bảy chục năm qua, năm mươi năm qua ta đã kể chuyện xấu của bao nhiêu người, nếu bây giờ ghi lại nhật ký là đầy cả ngàn trang giấy. Và khi ta chết, lúc đem xuống Diêm Vương xét xử, thì ông vua Diêm Vương nói: "Bắt đầu xử tới cái vong linh ờ Trần Thị Mít", kêu quan: "Đem cái hồ sơ đây", quan ổng gánh nguyên một gánh hồ sơ của mình ra, cái mình nói: "Ủa, trên đời con đâu có làm gì đâu mà gánh dữ thần vậy nè". Lật hồ sơ nguyên một gánh phía trước toàn là nói xấu chuyện thiên hạ không. Nói:
[28:37]"Ngày đó, giờ đó kể chuyện của bà hàng xóm qua cho cái ông này, ngày kia, giờ kia kể chuyện ông này qua cho bà nọ", toàn kể chuyện xấu không, một chồng đấy. Rồi bây giờ nhờ Diêm Vương xử phạt, Diêm Vương lắc đầu luôn. Rồi phạt ta rất là nặng cái miệng ta. Rồi sau này cái miệng của ta làm sao? Nói thôi, không cho nói nữa, cho nín luôn, không cho nói. Thì người đó kiếp sau làm sao? Ừ không được nói nữa, vì nói bậy nhiều quá không cho nói nữa. Nên có nhiều cái nguyên nhân như vậy. Mà cái lỗi này ta dễ mắc không? Rất là dễ mắc, nghe không? Đó là một cái điều mà ít vất vả nhất mà tạo tội nhiều nhất là đi nói xấu thiên hạ,
[29:19]làm cho người ta xa nhau mà thậm chí thường là làm người ta hiểu lầm nhau. Vì câu chuyện chúng ta nghe qua nghe lại nó không có chính xác, mà chúng ta đem kể, cứ làm cho con người hiểu lầm nhau, cứ người tốt bị kể thành xấu, người tốt bị kể thành xấu, thế là người ta xa nhau và mình mang tội chết luôn. Nên vì vậy, để tránh cái tình trạng hiểu lầm thì mỗi khi nghe một điều gì, thấy một điều gì, chúng ta phải tự tìm ra hai ba cái đáp án, hai ba đáp án, chứ đừng bao giờ kết luận vội. Ví dụ thế này: ví dụ như một lần đó mình đi trên đường, cái mình thấy một người chạy xe gắn máy, bấm còi liên tục, rú ga, lạng lách, lấn tuyến thì mình kết luận làm sao?
[29:58]Chạy xe hai bánh phải không? Bóp tin tin tin tin, rú ga ỉn ỉn, chạy lạng qua lạng lại, lấn qua tuyến bên này, quẹt qua tuyến bên kia thì mình kết luận người đó làm sao? Hửm? Kết luận người đó làm sao? Tay này chắc là côn đồ, đua xe, phải không? Xã hội đen. Đúng không? Đó, nghĩa là bởi vì người chạy đàng hoàng ai mà chạy bóp tin tin tin tin rồi rú rú ga, lạng qua lạng lại, lấn tuyến, suýt đâm người này, suýt đâm người kia. Nó là thằng côn đồ đua xe lấn tuyến. Nhưng mà, khoan. Chúng ta học cái bài hiểu lầm này rồi, khoan, hãy suy nghĩ lại. Biết đâu, biết đâu là anh này ảnh vừa nghe tin mẹ ảnh nghĩa là bị chết ở nhà.
[30:38]Hoặc là có tin báo là mẹ anh ngã xỉu rồi, bây giờ chung quanh nhà không có ai đưa đi bệnh viện hết. Rồi anh này ảnh thương mẹ quá, cái là ảnh đâm đầu chạy bất kể sống chết, ảnh bóp còi ảnh rú. Coi chừng phải không? Có thể có trường hợp đó. Con người đang rất tốt, rất có hiếu. Vì nóng ruột mẹ mình mà chạy như tên côn đồ. Chúng ta chỉ nhìn cái lạng lách chúng ta kết luận liền là coi chừng chúng ta sai, hiểu lầm á. Cho nên phải suy nghĩ thêm cách khác. Có thể người này bị một cái chuyện gì gấp rút hay là con ảnh bị mới té lầu, mẹ ảnh mới xỉu, không ai đưa nhà thương, ảnh nghe tin, ảnh chạy bán sống bán chết để về nhà cho kịp, chứ không phải là người xấu.
[31:09]Do đó bây giờ, giữa hai cái trường hợp bắt đầu mình mới dựa thêm một vài cái chi tiết để đánh giá thêm. Bắt đầu nhìn cái y phục của anh ta, phải không? Nếu mà anh ta mặc quần mà có một ống à, một chân thì lòi ra lông không, một chân thì có cái ống. Mình mẩy thì mặc cái áo cộc mà xăm đầy, mà chạy kiểu đó thì đúng là côn đồ đua xe lạng lách. Còn người này người ta mặc áo quần đàng hoàng, mà người ta chạy kiểu đó thì không phải côn đồ, mà đúng là vì trường hợp gì rất là cấp rút. Cho nên vì vậy, nghĩa là thấy một trường hợp hoặc nghe một trường hợp, ta phải suy luận ra nhiều đường, ra nhiều đường để mà tránh cái hiểu lầm người khác.
[31:44]Dễ không? Phải không? Như vậy rất là dễ tránh hiểu lầm, đó. Cũng vậy, ví dụ như là hôm qua cũng vậy. Hôm qua chúng tôi đi trên xe hơi. Cười. Có một lần chúng tôi nghe một cái người Phật tử, lúc mà họ nói xấu quý thầy, xấu quý thầy tu á, họ nói: "Quý thầy cứ ngóng gái không!" Nghe mình cũng nhột. Nghe cũng nhột. Nói, cũng ngồi không hiểu tại sao ta, sao mà khơi khơi lại kết tội mấy thầy đi ngóng gái? Quý thầy lo tu chứ ngóng gái gì? Trong lòng cũng không hiểu, cứ để yên trong bụng không dám nói. Hôm qua đó, đúng chính mình bị rồi mới hiểu. Hôm qua đang ngồi trên nhờ xe hơi của Phật tử đưa đi, cũng đi giảng chứ không gì hết.
[32:19]Đi giảng xong rồi về, giảng chùa Huệ Tú á đi về. Thì lúc đó cái cô Phật tử vừa mới chào mình xong ở trong đó thì rất là quen, cũng cùng đi về, thì đi ngang chiếc xe, cái cô quay sang cô giơ tay cô chào. Thấy thầy cô giơ tay chào thì mình cũng giơ tay chào lại. Nói: "Chết cha! Cái người đi đường họ đâu biết là Phật tử quen. Họ nói: 'Đó, ông thầy ngóng gái!'" Đó, rõ ràng. Nó đi đường không đi cho đàng hoàng còn bày đặt thấy gái giơ tay chào gái nữa. Thì đúng rồi, nghĩa là không trật đường nào hết, hết oan, hết chối, hết cãi. Mà sự thật là đúng là oan như Thị Kính. Oan như Thị Kính. Đúng là ông thầy ngóng gái.
[32:50]Tại Phật tử quen nhưng mà, nên nó nhiều trường hợp vậy đó. Cho nên vì vậy mà ở trên đời này đó, chúng ta cẩn thận. Nhiều khi mắt mình thấy rõ ràng á mà không phải vậy nha. Đúng là hôm qua mà ai đi đường mà thấy rõ ràng ông thầy tu ngồi trong xe hơi còn giơ tay chào con gái nữa thì có, nhưng mà mắt thấy mà không phải vậy. Vì đó là Phật tử rất là đàng hoàng, mà gia đình nó quen, đó. Gặp thì phải chào, chứ không lẽ gặp rồi quay mắt chỗ khác, phải không? Vậy, cho nên từ đây Phật tử thôi đừng nói mấy thầy ngóng gái nha. Nhiều khi oan, tội nghiệp quý thầy chứ không phải, không có. Hoặc là có lần vậy, có một lần cái
[33:25]chùa của chúng tôi thì ở trên núi, trên núi có cái dòng suối chảy ngang, nó đẹp, rồi thỉnh thoảng có những con rùa nó bò lên. Thì chúng tôi mà gặp rùa á thì chúng tôi hay bắt lên rồi cái sơn lên trên cái mai rùa, để đánh dấu là con rùa này của chùa rồi thả xuống lại. Để cho người khác họ gặp con rùa đó họ không dám ăn thịt. Họ nghĩ là con rùa của chùa. Nghĩ như vậy thôi, rồi thả. Nhưng mà một lần á, tự nhiên có một người Phật tử họ lên chùa xong họ về, họ cự nự quá chừng. Họ nói cái chùa này ác độc. Rùa người ta mà đem đục cái lỗ qua cái mai của nó rồi cột sợi dây rồi cái cột vô gốc cây chơi. Nghe ngạc nhiên nói: "Ủa!
[33:59]Chùa này đâu có bao giờ?" Biết là người ta nói sai, nhưng mà thôi cũng không cãi. Mãi về sau mấy tháng sau mới biết là đúng, người ta thấy đúng. Tại có một chú tiểu chú nghịch á, chú nhỏ xíu à, mới có mấy tuổi à. Chú mới có chín, mười tuổi. Chú bắt được con rùa, chú thả tiếc, cái chú chơi chú đục lỗ cái mai, móc sợi dây cột để chơi. Mà tôi thì không thấy để la, mà khách thì lại thấy. Và khách kết luận là cái chùa này ác. Trong khi cái đó chỉ là việc làm của một chú tiểu thôi, chín, mười tuổi. Mà bị kết tội cả một cái chùa ác. Nên chúng ta thấy là ta dễ bị, dễ bị hiểu lầm là vậy đó. Mà khi kết tội sai như vậy có tội không? Có tội, phải không?
[34:39]Chùa người ta đâu có xấu mà mình nghĩ cả chùa người ta xấu là mang tội á. Cho nên vì vậy là chúng ta tránh cái hiểu lầm là như vậy, để tránh cái tội cho mình và tránh làm cho con người xa nhau. Người xa người. Hoặc là, ví dụ như có một lần, cái Phật tử vào trong chùa. Cái vào chào ông thầy trụ trì. Chào ông thầy trụ trì mà ông thầy trụ trì ổng quay ngang ổng ổng lơ lơ, ổng gật đầu cái ổng quay lại ổng nói chuyện với cái người kia tiếp. Người ổng đang nói dở. Mà nhìn cái người mà ổng chăm chú ổng nói chuyện thì cái người rất là giàu. Rất là giàu. Còn mình thì mình vào chùa mình mặc cái đồ lèng xèng, cái đồ có vẻ nó không giàu lắm.
[35:14]Thì thấy ổng quay qua ổng gật gật cái đầu ổng không thèm nói tới nữa, ổng cứ chăm chú ổng nói chuyện với người kia. Mình kết luận sao? Vậy mình kết luận ông thầy đó làm sao? Ừ,
[35:26]trọng cái người giàu mà khinh người, khinh người nghèo, kết luận liền. Nhưng mà coi chừng, coi chừng trật, coi chừng sai. Tại sao vậy? Tại bởi vì nghĩa là coi chừng cái người kia, có thể họ giàu nhưng mà cái tâm đạo họ rất là lớn. Họ đang bàn chuyện đạo lý với thầy một điều rất sâu sắc và ông thầy ổng quá phấn khởi đi, quá thích thú nên ổng chăm chú ổng lắng nghe. Và ổng sợ mất một, hai chữ vậy đó. Tại vì ông thầy cũng rất là tốt, ổng thích đạo lý. Mà gặp cái người nhà giàu này cũng lại là một người có tâm đạo, nên ổng quý là quý cái tâm đạo chứ không phải ổng quý cái giàu. Còn mình thì mình chỉ nhìn cái giàu mà mình kết tội ông thầy liền.
[36:03]À còn mình thì ổng gật đầu cái là ổng nghĩ là thôi chào sơ sơ rồi ổng đang chăm chú, ổng lại bỏ ngang bất lịch sự, phải không? Và mình phải hiểu cái lịch sự là đang nói chuyện với người khác thì không thể ngắt ngang được. Nhưng mà mình lại không chịu hiểu cái đó, mình cứ giận hoe mày mình kết tội liền là ông thầy này khinh người nghèo mà trọng người giàu. Đây là những cái điều mà ta dễ bị hiểu lầm. Có không? Có, phải không? Cho nên từ đây về sau chúng ta đừng kết luận vội như vậy. Nhưng mà cái điều này cũng làm cho quý thầy mình phải cẩn thận á, quý thầy quý cô phải cẩn thận là vậy. Tại vì Phật tử dễ bị mặc cảm, nhất là những người nghèo dễ bị mặc cảm.
[36:37]Cái người nghèo, người tật nguyền họ đến chùa họ mang cái mặc cảm, họ ít dám tiếp xúc với quý thầy quý cô, họ hay ngồi đâu ngồi một góc xa xa. Còn cái người Phật tử mà có tiền, hay có đóng góp có cúng dường thì vô chùa hăng hái mạnh mẽ xông xáo lắm, phải không? Vô chùa như ở nhà mình á, đi từ đằng trước ra tới đằng sau. Nhưng mà cái người mà nghèo cái vô khúm núm khúm núm ngồi một góc. Cho nên vì vậy, quý thầy quý cô phải làm sao? Phải để ý người nghèo. Để ý người nghèo nó có cái tâm lý thế này, là khi mà gặp người nghèo á, họ ngồi xa xa xa xa góc phải đến hỏi họ trước. Hỏi họ ở đâu đến, à mời vào uống nước, hoặc tới giờ cơm mời vào ăn cơm.
[37:18]Mà cái người nghèo họ cũng ngại, họ mặc cảm họ ít có muốn ăn cơm. Mà muốn cho họ xóa cái ngại đó để họ vào chùa họ được tự nhiên thì phải làm sao? Nhờ họ đi làm cái gì đó. À, đó, đó cái cách để giải tỏa. Là nghĩ gần tới giờ cơm rồi, mình biết mà cứ để cho họ yên ngồi chờ bưng cơm tới mời họ lên ăn họ không ăn được đâu. Mình nhìn đồng hồ biết tới giờ cơm mình nhờ họ, à nói: "Nhờ Phật tử vào làm giùm thầy cái này chút nhé, vào bưng giùm thầy mấy cái bàn. À dọn giùm thầy cái chỗ đó chút nhé!" Nói cái họ vào họ có làm, bỗng nhiên họ tự nhiên liền, họ cảm thấy cái chùa gần gũi với họ. Một lát họ ăn cơm rất là thoải mái.
[37:53]Cho nên ta thương người nghèo á thì ta kiếm cái việc giao cho họ để họ được thoải mái. Chứ không phải là ta chỉ ân cần mời họ cơm nước là xong đâu, họ cũng vẫn ngại. Còn mà tệ nhất là ta không nói tới họ là mai mốt họ bỏ chùa luôn. Họ cảm thấy họ không được thương yêu khi họ đến cái chùa đó là họ bỏ chùa luôn. Và nên cái trách nhiệm của người tăng ni vậy, khó là cái đạo lực của mình á thương được cái người nghèo. Mà nhất là người có tật thì còn phải thương nhiều hơn nữa. Đó là bản lĩnh của tăng ni. Còn Phật tử ta á thì xin thưa đừng có kết luận vội, đừng kết tội vội mà thành cái tội hiểu lầm, rồi sau này chúng ta tổn phước nhé.
[38:31]Nhiều khi thấy quý thầy ân cần với ai đừng nghĩ tại người đó giàu. Mà nhiều khi người đó họ có đạo tâm, họ đạo tâm tốt, quý thầy quý là quý cái đạo tâm đó. Như chúng tôi cũng vậy, chùa chúng tôi trên núi, thì chúng tôi cũng chủ trương là thương người có đạo tâm thôi, quý người đạo tâm ưu tiên, giàu nghèo không cần biết. Nghèo mà có đạo tâm là ưu tiên, giàu mà có đạo tâm ưu tiên. Hoặc là nhiều khi có những người Việt kiều ở bên nước ngoài về cũng vậy, nếu chúng tôi thấy cái người đó có đạo tâm, chúng tôi rất là quý, tại họ đi xa nữa, đi xa về. Nhưng mà có khi họ lên họ ỷ họ là Việt kiều thì chúng tôi lơ liền, họ không không muốn tiếp. Cứ lơ lơ để họ.
[39:09]Rồi họ tức họ về họ bực tức dữ lắm. Họ bực họ nói: "Đi xa về ông thầy ổng coi thường tôi thế này thế kia." Rồi họ bỏ chùa luôn. Nhưng mà họ không bao giờ chịu nhìn cái lỗi của họ, là họ đến với cái tâm nhiều khi tâm kiêu mạn, nghĩ mình là Việt kiều có tiền, rồi đến là quý thầy quý cô sẽ lúc nào cũng ân cần với họ. Nhưng mà không, chúng tôi muốn cho họ một bài học là không phải vì họ có tiền, không phải vì họ Việt kiều mà họ sẽ được sự ân cần đâu. Chỉ chừng nào họ có cái đạo tâm, họ có cái phẩm hạnh, họ sẽ được ân cần. À như vậy. Nhưng mà cái sự nghiêm khắc của mình á, nhiều khi họ không học được bài học mà trái lại họ oán. Oán.
[39:49]Thì họ dễ hiểu lầm, họ hay kết tội bậy, cũng có. Ví dụ như mình đi trên đường, đi xe thì không nói ví dụ đi bộ, mình đi bộ ở trong làng mình đi ngang qua một người quen, từ nào giờ người đó quen mình, đã từng ngồi ăn chung, uống chung, cái mình gặp mình nói: "Chào bác ạ!" Họ gườm gườm mình cái họ đi luôn. Thì mình nghĩ làm sao?
[40:13]Nghĩ sao? Nghĩ làm sao? Quý Phật tử bị cái này chưa? Có chưa? Cái người quen, chào họ, họ gườm gườm đi luôn, chả thèm chào lại mình. Thì mình nghĩ làm sao? Họ nghĩ là người này làm sao? Người này thứ nhất là bất lịch sự, phải không? Thứ hai người này họ ghét mình, phải không? À và như vậy trong bụng mình làm sao? Mình ghét lại. Đó, chính do hiểu lầm mà ghét lại. Có một cái câu chuyện, chuyện ở bên kiếm hiệp bên Tàu á, có một cái ông đó là ổng là Bạch Mi Chân Nhân. Tức là con người ổng tu ổng được một cái võ công gì rất là cao siêu. Nghĩa là cái võ của ổng là Siêu Quần Bạt Tụy, dường như gầm trời này không ai đánh lại.
[40:59]Thì một lần đó ổng đi trên đường thì ổng gặp một nhà sư. Nhà sư đi ngược chiều, thì theo thói quen thấy người tu thì ổng cũng gật đầu ổng chào. Nhưng mà nhà sư đó không biết có thấy hay không thấy ổng á, không chào, đi luôn. Thế là ngày hôm sau ổng tìm tới ngôi chùa đó, ổng kêu ông thầy trụ trì đem cái đầu của ông kia ra để lên đây, thì ổng mới tha cho cái chùa này. Ổng nói ổng gật đầu mà ông kia không gật đầu lại là cái đầu ông kia không xài được nữa, đưa cái đầu ra đây, còn cái mình cứ để lại trong kia. Còn nếu không là ổng giết hết cái chùa. Dĩ nhiên là ông thầy trụ trì không thể chìu cái ý quái đản,
[41:30]mà đúng là không chìu là ổng giết gần hết cái chùa luôn. Ổng là ổng ra tay ổng sát hại gần hết cái chùa bởi vì võ công của ổng không ai đánh lại. Mà chỉ vì hiểu lầm, mà trong khi ông sư đó là không biết có thấy không, mà ổng cứ nói là khinh thường ổng, ổng chào mà không chào lại, ổng về ổng tàn sát cả cái chùa. Còn chúng ta cũng vậy, ví dụ đi đường gặp người mà thấy cái người đó mình chào mà người đó chầm chầm chầm đi luôn, rồi chúng ta nghĩ người đó là bất lịch sự, người đó là khinh thường, nhưng mình không dám lấy đầu thôi, phải không? Nhưng mà trong lòng mình ghét người ta. Nhưng mà sự thật nhiều khi không phải vậy,
[42:02]vì lúc đó người ta đang bị một cái gì đó, người ta đang đi vội, có thể răng đang đau người ta đang chạy tới nha sĩ, hoặc là bụng đang đau, hay đầu đang nhức, hoặc là bị chột dạ, phải đâm đầu kiếm chỗ để mà xử lý. Mấy cái đó là còn hơi sức đâu nhìn thấy ai mà chào ai nữa, phải không? Phải đâm đầu chạy cho lẹ. Mình lúc đó mình cứ kết tội người ta, cho nên lúc nào cũng vậy, khi mà thấy một hiện tượng, chúng ta phải suy luận ra nhiều cái đáp án. Rồi mà để mình thông cảm và độ lượng con người, chứ đừng có nghĩ theo cái hướng xấu. Chúng ta phải tập như vậy thì tâm chúng ta mới độ lượng lên dần dần, mới thương yêu con người được dần dần.
[42:34]Chứ còn đụng chuyện gì, ta cứ kết tội xấu liền thì tâm mình càng lúc càng hẹp hòi lại, càng nhỏ bé lại, và tổn đức đi. Đó, cái d- kết quả là như vậy, mà tổn đức rồi sau này đời ta khổ lắm. Mình thấy người ta chầm chầm người ta không chào mình, người ta cúi đầu gầm đi luôn, mà mình phải nghĩ là có khi là người ta sao? Nghe tin con người ta thi rớt, hoặc là người ta nghe tin chủ hụi đã bỏ trốn, phải không? Có không? Đó, lúc đó còn lòng dạ nào nữa mà cười với ai nữa, chủ hụi bỏ trốn mất tiêu rồi. Hồi xưa có một cái tấm gương rất là đẹp, lúc đó làm vào cái đời Xuân Thu Chiến Quốc á, nước Trung Hoa chia ra nhiều nước đánh nhau tưng
[43:14]bừng, thì có đôi bạn là Quản Trọng và Bảo Thúc Nha. Hai người đó là cũng làm quan, cũng hay đi đánh trận. Thì những người kia họ mới chê Quản Trọng, họ nói: "Quản Trọng cái con người gì đâu mà hễ đi đánh trận là ổng đi đằng sau á. Mà khi mà đánh xong trận thì ổng thấy mặt ổng đi trước, ổng chạy về trước. Con người kỳ cục vậy, con người hèn nhát, phải không, con người không có đảm lược, mà ai cho lên làm quan kỳ cục vậy." Tại ổng đánh võ cũng giỏi. Quản Trọng, Bảo Thúc Nha thì ai múa gươm đánh võ cũng giỏi hết, cũng có đầu óc hết. Nhưng mà ông này đi đánh trận là ổng cứ đi đằng sau, mà đi về là ổng đâm đầu ổng chạy trước.
[43:50]Thì ai cũng kết tội là hèn nhát, chỉ có một mình Bảo Thúc Nha là bênh vực thôi, nói: "Không. Quản Trọng là người có tài, can đảm, nhưng ổng không muốn chết." Sao vậy là sợ chết? Nói: "Không. Không muốn chết bởi vì ổng còn người mẹ già. Nên ổng đi đằng sau để ổng đừng chết, ai chết chết trước ổng không chết, về còn nuôi mẹ nữa. Ổng chết rồi ai nuôi mẹ ổng. Còn khi chiến trận xong rồi ổng lật đật ổng về liền để về kịp thăm mẹ. Ổng rất có hiếu, chứ không phải ổng là người xấu." Chỉ có Bảo Thúc Nha hiểu. Rồi rồi sau này cái người ta mới đem cái lời của Bảo Thúc Nha nói lại với Quản Trọng, Quản Trọng mới than một câu mà nổi tiếng tới bây giờ:
[44:27]"Sinh ta ra là mẹ cha, nhưng hiểu ta là Bảo Thúc Nha." Cái câu đó nổi tiếng tới bây giờ luôn á. Nên ai mà tri kỷ á, chúng ta hay nói câu đó, "Sinh ta ra là mẹ cha nhưng mà hiểu ta là chỉ có người đó" là vậy. Thì sau này chính Bảo Thúc Nha đã tiến cử Quản Trọng lên làm tới tể tướng cho vua Tề Hoàn Công, và làm thành một nước Tề cực kỳ hùng mạnh vào thời đó. Vì Bảo Thúc Nha hiểu được bạn mình là vậy, cái câu chuyện rất là nổi tiếng. Hoặc có một câu chuyện về cái việc hiểu lầm nổi tiếng nữa là câu chuyện gì? Quan Âm Thị Kính. Kể chuyện về một cái người con gái đoan chính, phẩm hạnh, rồi lấy chồng.
[45:06]Thì lòng cũng rất là chung thủy, đàng hoàng với chồng. Nhưng mà bà mẹ già thì rất là đanh ác. Thì một lần nọ, cái người chồng đang nằm ngủ trưa thì cô thấy người chồng có một cái sợi tóc gì đó, râu gì đó hả? Râu gì? Râu mọc ngược vào cằm, à nó làm nhột, khó chịu, nên thương chồng, lấy cây kéo để lại cắt cái râu mà lúc chồng đang ngủ. Mà trong cái hình ảnh mà thấy cái kéo mà chuẩn bị đưa vào trong phía mặt, phải không, thì chúng ta nghĩ làm sao? Đúng là trăm phần là tính giết chồng. Đầy câu chuyện là như vậy, nên nó vậy. Nên từ đây về sau, mà nếu ta thấy là có ai mà cầm dao dí vào ta thì khoan nghĩ là họ
[45:42]ăn ăn cướp, ừ, phải không, có khi là họ tặng ta một con dao vậy, hay là tặng vài nhát dao thì mình không biết, nhưng mà khoan kết tội là người ta ăn cướp, chứ sợ là thêm một cái oan của Thị Kính nữa nha, vậy. Đầy câu chuyện là như vậy, nên nó vậy. Nên từ đây về sau, mà nếu ta thấy là có ai mà cầm dao dí vào ta thì khoan nghĩ là họ ăn ăn cướp, ừ, phải không, có khi là họ tặng ta một con dao vậy, hay là tặng vài nhát dao thì mình không biết, nhưng mà khoan kết tội là người ta ăn cướp, chứ sợ là thêm một cái oan của Thị Kính nữa nha, vậy. Rồi sau đó cái Thị Kính đi tu, phải không? Đi tu rồi thêm một chuyện gì nữa nè?
[46:17]Cái oan gì nữa nè? Thị Mầu, à, Thị Mầu có con rồi đến đổ thừa, vì lúc đó là bà giả trai để bà đi tu, vì thời đó là chùa đó là chùa nam, không có nhận người nữ, nên bà phải giả trai bà đi tu. Thì bà giả trai mà bà quá đẹp á, tại người nữ mà giả trai thì đẹp lắm. Mấy cô không chịu giả trai chứ mấy cô mà giả trai là mình rụng rời hết là vậy. Thì cái Thị Mầu mới là người không đoan chính, lẳng lơ, rồi có mang, đẻ ra đổ thừa là của bà, đem giao cho bà, thế là bà thêm một nỗi oan nữa. Nhưng mà trong cái nỗi oan đó thì bà làm sao? Bà rất là bình thản, nhẫn nhục, chịu đựng, chịu khổ để mà cưu mang đứa bé đó, bởi vì biết nếu bà không
[46:59]nhận thì đứa bé đó sẽ khổ và nó không biết nó vào tay ai, thôi bà cứ nhận. Nghĩa là cuộc đời bà cứ chịu nhiều nỗi oan, mà trong cái nỗi oan đó bà vẫn thương yêu con người. Cho nên chuyện kể rằng nhờ vậy mà bà tu hành bà đắc đạo. Đó, cái chuyện Quan Âm Thị Kính là vậy, từ cái mũi kéo mà dí vào mặt của chồng mình. Vì vậy, nên các cô mà đã lấy chồng, hoặc chưa lấy chồng, hoặc đang lấy chồng, xin đừng bao giờ cầm kéo dí vào mặt chồng mình nhé, nhớ như vậy. Và trong cái tòa án cũng vậy, chúng ta thấy là có nhiều cái vụ mà kết án oan sai, nhiều khi là bị tuyên án tử hình luôn cũng có nữa, rất oan. Và cái đó làm cho vị quan tòa bị tổn phước dữ lắm.
[47:44]Có một cái câu chuyện, có lần chúng tôi cũng kể đâu đó, có một người tội nhân đó là bị kết tội là giết người. Phạm nhân bị kết tội giết người và tòa tuyên án tử hình. Thì ông cứ luôn miệng ông nói ông oan, ông oan không có tội, ông không giết người. Nhưng mà không biết là bên công tố rồi trình đâu ra chứng cớ rành rành á, ông không cãi được, ông nói ông vô tội mà không có được, cái vẫn đem ra hành hình. Và khi mà đem ông ra hành hình, trước khi treo cổ ông chỉ nói một câu thế này: "Để chứng tỏ rằng tôi vô tội, nhưng mà tôi không cãi được, thì vĩnh viễn từ đây về sau trên ngôi mộ của tôi cỏ không bao
[48:21]giờ được mọc." Mà đúng như vậy, sau khi treo cổ ổng xong đem xuống chôn dưới huyệt, không bao giờ cỏ mọc lên đó được nữa. Người ta cố ý đem cỏ trồng lên chết liền, trồng lên chết liền. Lúc đó người ta mới tin rằng ổng vô tội, nhưng cũng đã chết rồi. Cuộc đời có những cái oan, nó đau thấu trời xanh như vậy. Giống như ta có một cái vụ án oan nổi tiếng trong lịch sử của mình là ai? Nguyễn Trãi, ha, Nguyễn Trãi. Tức là lòng Nguyễn Trãi sáng như sao Khuê, nhưng mà rồi là bị kết tội mà tru di tới tam tộc luôn. Đó là nỗi nhục của đất nước ta, nỗi nhục của lịch sử ta muôn đời, cũng chỉ bởi vì Nguyễn Trãi bị đố kỵ quá sức á,
[48:58]ông quá tài, quá giỏi, và những người xấu trong triều đình nhiều quá, họ cứ nói xấu, dè bỉu và chờ cơ hội để triệt hạ ông, và cái ác của họ là họ triệt hạ, họ giết hết ba đời của ông luôn. Người Việt Nam ta bị dở cái đố kỵ, trù dập người tài. Đất nước ta không tiến lên là bởi vì chúng ta chịu quả báo là đã có những người tài mà bị hàm oan. Nên nước ta cứ muôn đời không có giàu lên được. Chỉ ngày nào mà người tài không bị hàm oan nữa thì đất nước ta mới gỡ được cái tội mà ta đã bức hại Nguyễn Trãi, thì nước ta mới giàu lên được. Chúng ta bị cái quả báo của cha ông mình đã làm là giết hại oan Nguyễn Trãi, nên mình cứ là một nước nghèo hoài.
[49:41]Chừng nào mà lòng người Việt Nam ta, nhất là những người làm lớn, phải rộng mở, không bao giờ trù dập người tài nữa thì lúc đó ta mới được cái phúc để sánh vai cùng năm châu bè bạn. Ta bị cái quả báo đó đó. Hoặc là có cái chuyện. Chúng ta hôm nay là cái bài giảng này không có nhiều lý luận mà chúng ta nhiều cái ví dụ thôi. Chúng ta nghe hết ví dụ này ví dụ kia để mình nhập tâm thôi chứ không có lý luận nhiều. Hoặc là một cái ví dụ khác: có một cái nhân viên cảnh sát hình sự là vì theo dõi một cái vụ án, thế phải giả làm cái dân ăn chơi đi vào cái vũ trường. Mà vũ trường không biết ngoài Bắc sao chứ trong Nam nhiều vũ trường sợ lắm.
[50:20]Bán thuốc lắc, ma túy, có bảo kê rồi phớ chém mướn, đâm thuê ở trỏng lum lum ghê, nghĩa là ai mà vô vũ trường hầu hết là người không đàng hoàng. Hoặc là cái dân mà không ra gì mới vào vũ trường được. Cái con gái mà bước vào vũ trường là thứ con gái hư, nói thẳng một câu nói vậy trơn. Thì cái anh này ảnh là công an hình sự đàng hoàng, nhưng mà cấp trên giao là phải theo dõi vụ án và tên tội phạm đó đi vào vũ trường, thế anh ta phải giả dân chơi đi vào. Không ngờ gặp cái tay em vợ nó cũng là cái dân đi chơi, nó vô đó nó gặp. Trời, nó gọi điện thoại nó báo bà chị tới liền: "Đó, em thấy ông anh là ổng đi chơi vũ trường." Thế là đang theo dõi tội
[50:53]phạm bị bà vợ vô bắt ghen, bả la rần hết trơn, bể luôn không làm được. Đó cũng là những trường hợp oan. Cho nên sau này, các cô mà có thấy chồng mình đi vào vũ trường, khoan kết tội nha. Có khi ổng đang theo dõi tội phạm. Nếu hỏi ủa nói chồng con không phải công an đâu cần theo dõi tội phạm, có nhiều khi ổng nổi máu thám tử bất ngờ. Thôi cũng đừng đánh ghen, tội nghiệp ổng. Có một câu chuyện, hồi đó chúng tôi nghe lâu rồi, trong cái Sài Gòn á, có một cái quận là quận 4. Là cái quận 4 này hồi trước giải phóng nổi tiếng là cái quận nhiều du đãng, côn đồ. Mà đặc biệt nhất là một cái tuyến đường là đường Tôn Đản.
[51:30]Đường Tôn Đản là con đường mà cái giới du đãng thường hay ở dài dài đó, nên ai đi ngang đường Tôn Đản sợ lắm, đi là cứ nghiêm chỉnh mà đi. Dòm qua dòm lại nói kênh là ảnh oánh liền. Nên cảnh sát thời đó họ cũng canh cái đường Tôn Đản. Thì có anh chàng ảnh xui, ảnh qua nhà người yêu chơi. Thì nhà người yêu bữa đó là nấu cỗ, nấu gì. Thì khi mà đem thịt ra xắt, trong nhà lại không sẵn dao to, dao bén. Anh nói: "Không, nhà con có dao." Ảnh đâm đầu ảnh chạy về nhà, ảnh lấy dao qua, ảnh cầm con dao đi ngoài đường khơi khơi. Mà ngặt cái con đường Tôn Đản là con đường nổi tiếng du đãng. Mà thấy một anh chàng quần áo thì không phải đàng hoàng,
[52:03]tại đang đi làm phụ làm việc trong cái bữa cỗ, mà cầm con dao chạy ngời ngời ngoài đường, thì công an kết luận cái gì? Kết luận cái gì? "Du đãng cầm dao đi giết người", còng tay bắt giam liền, không nói tiếng nào hết trơn. Đó có những cái chuyện như vậy. Chúng ta thấy trước mắt nhưng mà sự thực là hoàn toàn không chính xác. Hôm nay chúng ta nghe hết ví dụ này tới ví dụ kia nha. Có buồn ngủ không? Ráng lát nữa ngủ nha. Nghe xong rồi ngủ, nghe xong rồi ngủ.
[52:33]Hoặc là trong đạo Phật ta vậy, có những người đi chùa rồi cái người đó siêng năng lắm, thích làm việc thiện, thích vào chùa công quả, quét dọn, nấu cơm, rồi hễ là thầy kêu gọi là à quyên gạo để đi giúp cho cái xóm nghèo, là người đó săng sái, hăng hái là đi quyên liền, đi xin đồ này xin đồ kia để làm liền. Nhưng mà cái người mà họ ganh tỵ thì họ nói làm sao? "Mấy bà đó thích làm nổi." Thấy không? Nó vẫn hiểu lầm. Trong khi người ta không thích làm nổi đâu, người ta chỉ vui vì công việc, người ta thích là làm được việc cho thầy thôi, chứ không có nghĩ gì, nhưng mình vẫn có thể nói là người ta thích làm nổi.
[53:07]Nó cũng là một cái oan, cái hiểu lầm, và hiểu lầm như vậy là làm cho con người xa nhau, phải không? Cho nên có những điều mà chúng ta thấy, có những điều mà thấy rõ bằng mắt nha mà vẫn sai. Như trong cái phim The Last Samurai, phim của Nhật là người võ sĩ đạo cuối cùng. Thì trong một trận đánh giữa bên tướng quân với một phe võ sĩ đạo, thì bên phe võ sĩ đạo họ thắng, họ mới bắt hết mấy người còn sống đem về cái làng của họ. Thì cái anh này ảnh là người Mỹ mà ảnh qua ảnh tham gia với cái quân đội của người Nhật, ảnh bị bắt luôn trong cái trận đó, bị bắt về cái làng võ sĩ đạo Samurai luôn. Trên đường dẫn ảnh đi, thì ảnh thấy mắt ảnh thấy rõ
[53:48]ràng là cái người chỉ huy của ảnh á hồi nãy trận thua, ngồi quỳ ở đó đó, mới là đâm con dao vô bụng, và cái người chỉ huy của cái phe võ sĩ đạo cầm cái gươm chém bực, bay cái đầu ông kia luôn. Ảnh rú mặt, ảnh nhăn mặt luôn. Ảnh nói con người quá tàn bạo, đối với tù binh mà đi chém đầu người ta như vậy là nó sai luật chiến tranh. Và ảnh căm ghét cái người mà lãnh tụ của võ sĩ đạo. Thì khi mà ảnh vào cái làng võ sĩ đạo ảnh sống, thì ngạc nhiên một điều là cái làng đối xử với ảnh rất là tốt. Ảnh được mời tới nói chuyện với cái ông mà thủ lĩnh của cái làng võ sĩ đạo, cái người mà ảnh thấy rõ ràng là cầm gươm chém bay đầu cái người chỉ huy của ảnh á.
[54:25]Thì anh hằn học với ông này lắm, và ảnh nói rằng: "Tôi thấy rõ ông cầm gươm chém bay đầu của ông tướng kia." Ông kia nói: "Không, đó là một vinh dự." Anh này không hiểu, nói: "Không." Nói: "Sao vinh dự?" Nói: "Bởi vì người Nhật chúng tôi có cái tục lệ mà ai cảm thấy nhục nhã thì họ tự họ rạch bụng họ chết." Phải không? Chúng ta có nghe chuyện người Nhật mà tự sát chứ, phải không? Rạch bụng chết, phải không? Nhưng mà mình rạch bụng mà rạch ra vậy có chết liền không? Chết liền không? Ruột đổ ra cả đống, máu chảy đầm đìa chứ phải hai, ba chục phút sau máu chảy hết mới chết. Thì trong hai, ba mươi phút đó là đau không? Đau khiếp đảm lắm.
[55:02]Cho nên vì vậy nghĩa là người ta làm đúng thủ tục, người ta đâm dao vào bụng người ta rạch bụng người ta. Nhưng mà rất cần một nhát dao ân huệ là ai kết thúc giùm người ta sớm để người ta đừng phải chịu đau thêm hai, ba chục phút nữa. Thì cái người mà người ta nhờ là cầm cái gươm chém đầu người ta để người ta chết lẹ là cái người đó người ta rất kính trọng. Người ta xem người đó là anh hùng mới được cầm dao chém đầu người ta, còn cái thứ mà tiểu nhân vô liêm sỉ thì không được làm chuyện đó, không được gọi là cho người ta một nhát dao ân huệ. Thì ổng giải thích là cái người tướng quân đó ổng thua trận nên ổng rạch bụng tự tử,
[55:38]và ổng biết cái ông này là anh hùng nên ổng nhờ ông này chém đầu để ổng chết cho lẹ. Đó là cái phong tục của Nhật Bản chứ không phải là ổng ác ý ổng giết ông kia. Ông kia chết tự nguyện. Anh này mới ngạc nhiên, nói phong tục kỳ cục nhưng mà như vậy. Chúng ta thấy mắt thấy rõ nhưng mà kết luận là sai. Nên trong cuộc đời có nhiều cái trường hợp như vậy. Hoặc là chúng ta gặp một người xuất gia mà chúng ta thấy cái người này lăng xăng làm đủ thứ chuyện trên đời, lăng xăng làm hết chuyện này tới chuyện kia, thì chúng ta kết luận là người này là không chịu tu, không chịu siêng tu mà cứ lo đi làm hết chuyện này chuyện kia
[56:17]bên ngoài, thì kết luận như vậy coi chừng sai á. Vì sao vậy? Vì coi chừng là cái người xuất gia này đã đạt được cái trình độ tu trong công việc. Tức là họ làm gì đó họ làm nhưng mà tâm họ vẫn rất là bình yên mà mình không biết. Mình cứ tưởng là hễ tu là phải đóng cửa ngồi lim dim trỏng á thì người đó mới gọi là người tinh tiến, người đó mới là người chân tu, còn người mới chạy ra ngoài đi làm việc này việc kia không phải chân tu, coi chừng sai nữa. Thì có khi người ta trình độ thiền định người ta cao rồi, người ta dấn thân trong công việc mà tâm người ta vẫn bình yên. Nên đó mình không biết mà mình kết tội là cái đó tội
[56:50]rất là nặng, bởi vì xúc phạm tới một vị thánh. Những vị thánh cái trình độ người ta cao rồi, mình nói xấu người thường á thì cái tội ít, mà nói xấu nhằm một vị thánh tội nặng, nặng khiếp lắm. Cho nên cái đó phải cẩn thận. Ví dụ thế này: chùa ta có bao giờ bị mất trộm chưa nhỉ? Có chưa? Chưa hả? Ở trong Nam chùa hay bị mất trộm. Lần nghe kể ăn trộm vào dở ngói chùa leo xuống rinh luôn mất mấy cái chuông. Thì một cái người sư huynh của tôi mới nói rằng: "Là không biết sao chùa trong Nam không linh nha, chứ chùa ngoài Bắc của chúng tôi linh lắm. Ăn trộm mà vô lấy cái gì là đứng đó luôn không đi đâu được."
[57:33]Nghe nói chùa linh không, không biết có không ta? Nghe ông sư huynh ổng nói vậy, không biết có không. Có không ta? Ngoài Bắc có không? Có chùa có chùa không, mà chùa nào có thì cho biết á để chúng tôi không có dám tới đó lấy chuông. Thì nói như vậy, thì cái người á bình thường á chúng ta nghĩ chùa nào cũng là linh thiêng phải không? Mà ăn trộm mà hết chỗ đi ăn trộm mà vào chùa lấy trộm, thì thánh phải bẻ gãy tay gãy chân nó đi chứ, vặn họng nó đi chứ sao để nó đi nó bưng cái chuông đi mất tiêu? Như vậy chùa không không thiêng, đúng không? Ta kết luận liền chùa không thiêng, nhưng mà chúng ta kết tội
[58:11]như vậy là chúng ta kết tội luôn cả Phật á, tội nặng lắm á. Tại sao? Tại sao như vậy là ta hiểu lầm Phật? Mấy chỗ này sâu xa lắm, cái đầu óc phàm phu chúng ta khó hiểu. Thấy cái chùa bị mất trộm, chúng ta kết tội: "Chùa không thiêng, Phật không linh." Đúng không? Kết tội liền: "Rồi thôi, nghỉ chơi với chùa luôn. Chừng nào mà ăn trộm vô chùa mà không lấy được gì đó thì ta mới tới chùa lễ chùa, chùa đó mới thiêng." Chúng ta nghĩ như vậy á, nhưng mà nghĩ vậy là sai á. Thế tại sao? Tại sao sai?
[58:49]Hiểu lầm này hiểu lầm tới Phật luôn là mang tội nặng á. Hiểu lầm thánh là đã mang tội nặng rồi, hiểu lầm tới Phật là mang tội nặng. Sai chỗ nào? Sai chỗ này nè. Bây giờ nếu cái chùa đó ha, ăn trộm dở mái ngói vào bưng cái chuông, thế là các vị hộ pháp vặn họng cho nó nằm đó, nó giãy đành đạch nằm đó để chờ tới bắt đem ra đem đi cấp cứu xong rồi cho tởn luôn, bắt làm kiểm điểm, hoặc là giam nó một, hai tháng cho tởn cái tật mà vô chùa mà đi lấy đồ, thì các ngài làm được chứ không phải không làm được. Là người ta sẽ tin là chùa linh á, nhưng mà một cái tai hại rất lớn phía sau. Tai hại rất lớn phía sau là sao?
[59:29]Là mọi người từ đó tin cái chùa đó rất là thiêng và người ta kéo nườm nượp tới. Nhưng cái ông thầy trong chùa đó không có đủ phước để hưởng cái sự cung kính đó. Cái ông thầy đó, cái đức của ổng chỉ hưởng cái số chừng 50 người, 100 người thôi. Chứ còn nếu mà cái chuyện ăn trộm vào mà bị vặn họng ra rồi thì mấy ngàn người sẽ tìm tới cái chùa đó liền, đúng không? Nghe tin đồn á, người ta tới liền thì quá cái phước của ông thầy đó thì mang họa cho ổng, sau này ổng đọa chết luôn, vì phước ổng chưa đủ. Chừng nào mà phước ổng dư dả nó sung mãn á, thì bước vô vặn họng liền để cho người ta kéo chùa tới rần rần rồi nghe ông thầy đó dạy.
[1:00:09]Nhưng mà phước ổng chưa đủ, nên bênh vực ổng kiểu đó thì làm hại cho ổng về sau thêm. Nên các vị thánh ở trên họ làm việc gì họ cân nhắc, họ nhìn trước nhìn sau rất là xa. Cái trí tuệ của thánh, còn ta không biết ta cứ kết tội bậy: "Ô, trộm vô chùa lấy mà chùa không thiêng, Phật không linh" là mình mang tội rất nặng, chồng tội chồng thêm tội. Nhưng mà đâu biết rằng các ngài nhìn rất là xa. Bởi vì nếu mà vặn họng thằng ăn trộm đó thì năm bảy ngàn người kéo tới chùa liền, phải không? Mà ông thầy đó không đủ phước, tai hại về sau. Quý Phật tử đồng ý không? Đồng ý không? Chúng ta phải hiểu cái đó để hiểu được tâm của các
[1:00:47]vị thánh ở trên nha, mà không có nói bậy nữa. Là như vậy đó. Hoặc là có cái phim khác. Nãy giờ nghe kể chuyện không à. Bài hôm nay vậy hầu hết là chúng ta nghe kể chuyện để chúng ta thấm thôi, chứ không có lý luận nhiều. Có chuyện là con heo khôn ngoan, phim của Úc á. Thì con heo này rất là khôn, nó có thể nó chăn cừu được. Thì một lần đó, có một con sói nhảy vào ăn con cừu, thì con heo này dùng hết sức của mình để tấn công mà cứu con cừu, vì con cừu cũng bị cắn cổ, nó chảy máu đầm đìa rồi. Thì con heo này mới xông vào đánh với con sói đó, làm cho con sói bỏ chạy. Thì con sói bỏ chạy mất, lúc ông chủ nhà mới chạy ra.
[1:01:25]Ổng chạy ra thì ổng thấy cái gì? Một con cừu bị cắn ở cổ đang nằm giẫy, một con heo miệng đầy máu. Thì như vậy ổng kết luận sao? Con heo tấn công con cừu, tính ăn thịt con cừu. Ổng nói: "Heo này thành quỷ rồi." và ổng lấy súng ra để ổng bắn nó. Đó, chúng ta thấy có những điều mắt chúng ta thấy gần như đúng hoàn toàn, nhưng mà vẫn là không phải như vậy. Nên có nhiều chuyện trên đời từ đây về sau chúng ta thấy là thấy như vậy chứ không phải vậy. Chúng ta phải suy luận ba bốn đường để mà tránh cái hiểu lầm, vì hiểu lầm rồi chúng ta mang tội rất là nặng. Có một câu chuyện trong đạo Phật, liên quan tới đạo Phật và lịch sử quốc gia làm chúng tôi cứ ngạc nhiên hoài.
[1:02:09]Như ở trong miền Nam chúng tôi đọc cái cuốn về lịch sử của ngài Tuệ Trung Thượng Sĩ, là thầy của vua Trần Nhân Tông. Thì trong truyện nó ghi á là ngài theo cha là Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn để đi đánh giặc. Rồi sau khi đó đất nước yên bình, ngài về ngài tu tiếp và ngài dạy đạo cho Trần Nhân Tông. Khi ngài mất thì ngài mất ở trong nhà, có thê thiếp đồ vây quanh rồi ngài nói những lời tiễn biệt cuối cùng rồi ngài mới mất, ngài thị tịch một cách an nhiên tự tại. Thì đó là sách trong miền Nam chúng tôi được đọc như vậy. Nhưng mà hôm đi ra ngoài Quảng Ninh chơi thì quý Phật tử mới đưa đến cái vùng Cửa Ông, lên đó thăm cái lăng,
[1:02:50]thì lăng Cửa Ông, lên trên đọc cái bia thì chính xác là Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng, chính là Tuệ Trung Thượng Sĩ. Bởi vì Tuệ Trung Thượng Sĩ là Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng. Sách ghi á thì ngài mất ở trên giường bệnh, có đầy đủ thê thiếp, đất nước đã yên bình. Nhưng mà ra ngoài cái lăng đó, cái mộ ngài ghi rõ ràng là Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng và hỏi những người giữ đền họ nói: "Dạ, ngày xưa là ngài đi đánh trận ngài mất ngoài biển ngài trôi vào, ngài báo mộng dân làng vớt lên đem thờ." Tức là không hề có cái chuyện mà ngài là một thiền sư dạy đạo cho Trần Nhân Tông, không hề có cái chuyện ngài mất trên giường bệnh ở trong nhà.
[1:03:26]Lạ lùng, không hiểu sao. Giờ không biết tin ai. Một bên là sách sử, một bên là cái chứng tích của cái ngôi mộ và truyền thuyết của dân gian ở vùng Quảng Ninh. Hồi xưa đánh nhau những trận trên biển á, có lẽ là ngài chỉ huy một đội thủy quân nào á mà đánh rồi cái ngài bị chết trên biển trôi vào dân đem lên thờ, không có chuyện gì liên quan đến đạo Phật hết. Có thể gia đình theo đạo Phật, bởi vì họ Trần ai cũng mộ đạo Phật, nhưng mà tới mức độ ngài là một thiền sư, chết tự tại lúc tuổi già, khác hẳn luôn trong sự thật. Nó có những điều vậy, chúng ta không biết nói đường nào nữa. Thôi để chờ những nhà nghiên cứu họ sẽ xem coi sự thật là như thế nào.
[1:04:05]Thì bây giờ vậy, là chúng ta vậy, trước những câu chuyện nãy giờ chúng ta vừa kể vừa phân tích thì chúng ta rút ra một cái bài học cho mình là thế này: là dù thấy có vẻ như người ta sai, nhưng chúng ta đừng kết luận là người ta sai. Trước hết là như vậy để tránh cái bệnh hiểu lầm. Rồi chúng ta từ từ mà khi tìm nên chính xác người ta sai rồi á thì mới được biết là người ta sai và vẫn tiếp tục thương, không ghét. Đó, chứ còn ngay ban đầu mà mình kết tội người ta sai liền, lỡ là oan, hiểu lầm thì mình mang tội liền. Thì tội nghiệp cho mình, tội nghiệp cho cả hai: tội nghiệp cho cái người bị hiểu lầm và tội nghiệp cho mình bị tổn phước.
[1:04:49]Cho nên vì vậy, chúng ta có cái công thức như thế này: nghe một chuyện mà có vẻ như người khác sai thì chúng ta đừng nghĩ rằng họ họ sai. Đó là cái thứ nhất. Phải xem xét đi xem xét lại, và đến khi mà biết chắc rằng người ta không sai thì mình vui mừng vì người ta không sai, trên đời người ta vẫn còn tốt. Còn nếu khi biết chắc là người ta đã sai thì ta phải khởi cái tâm, tâm gì? Thương xót nha, thương xót, mong cho người đó đừng sai lầm nữa, mong cho người đó tốt trở lại. Vì đó là cái tâm của người đệ tử Phật. Mà cái tâm này nó sinh ra một cái quả báo: khi ta không muốn cho ai xấu thì quả báo trở lại với ta sẽ như thế nào?
[1:05:36]Quả báo ta sẽ như thế nào? Vĩnh viễn không bao giờ ta là người người xấu, vì ta không muốn ai xấu hết. Còn mà ta nghe người này xấu, người kia xấu mà ta vui mừng, ta muốn cho người khác xấu để mình được hơn á thì quả báo trở lại là sao? Ta sẽ là người người xấu, phạm hết lỗi lầm này đến lỗi lầm khác, vì ta muốn cho người khác xấu, nên cái nhân quả như vậy. Mà khi ta xấu rồi thì quả báo đau khổ sẽ hiện ra đấy, ráng chịu. Cho nên vì vậy, cái người đệ tử Phật là trong tâm lúc nào cũng muốn cho mọi người tốt, phải không? Muốn cho mọi người tốt. Khi mình muốn cho mọi người tốt thì mình được cái phước lành là hết
[1:06:17]kiếp này sang những kiếp khác, không bao giờ mình phạm sai lầm. Tự nhiên nhân cách người đó rất là cao cả, chỉ bởi vì người đó ngay từ ban đầu có cái ý niệm rất là mạnh, đó là không muốn cho ai xấu hết, muốn cho ai cũng tốt hết. Vì vậy, từ bây giờ chúng ta đi chùa, trước hết là đối với huynh đệ của mình là mình mong cho huynh đệ mình sao? Ai cũng ai cũng tốt nha. Cái tâm đó lúc nào cũng phải giữ trong lòng. Nghe người nào nói xấu người kia, mình hãy bênh vực cái đã, chứ đừng có hùa theo. Nghe nói cái bà đó bả tham, nói: "Khoan, đừng nói thế chị ạ, để nghe lại." ha, lúc nào mình cũng bênh cho người ta một câu đầu tiên,
[1:06:53]chứ đừng có nghe người này nói xấu người kia mình: "Hả hả, sao sao? Nói nghe coi." là mình có vẻ hùa, cái người ta hào hứng người ta nói tới. Nên mình cản lại liền, cứ nghe người này nói xấu người kia, mình cản lại cái đã. Mình không muốn trên đời này có người xấu, là như vậy ha. Rồi một cái công thức nữa là ví dụ như khi cái người A nói xấu người B thì chúng ta phải sao?
[1:07:19]Hãy tìm đến người B để lắng nghe người B nói nha, để có sự công bằng. Vì rất nhiều cái điều người nghe một chiều luôn luôn sai. Nghe người này nói xấu người kia luôn luôn sai, hãy nghe người kia nói lại về chính mình. Có khi chúng ta thấy sự thật ngược lại hoàn toàn, là người B rất tốt chứ không phải xấu như người A nói. Nhưng mà chỉ vì ta nghe một chiều rồi ta bị hiểu lầm lây và ta mang tội chung với cái người nói xấu. Cho nên vì vậy, nghe người này nói xấu người kia, ta hãy tìm đến lắng nghe người kia, lắng nghe cái tiếng nói của cái người bị nói xấu, là như vậy. Và lúc nào cái người đệ tử Phật ta phải giữ chặt trong lòng mình là cái
[1:08:00]tâm độ lượng, thương yêu hết cả thế gian này và tâm nguyện thế này: là nguyện trước Phật, con thương yêu hết cả thế gian này kể cả người xấu ác. Để chi vậy? Để mong cho người xấu ác trở thành người tốt. Và tiến xa hơn nữa, để chúng ta có được cái tâm độ lượng và có cái trí tuệ sắc bén, nhìn vấn đề cho chính xác thì ta phải tập ngồi ngồi gì? Ngồi thiền, đúng rồi, ta phải tập ngồi thiền, tức là tập đúng phương pháp, ngồi bất động giống như Phật, lắng tâm trong thanh tịnh, không suy nghĩ, tâm từ từ nó sẽ sáng ra. Nghĩa là tâm khi ta không có vọng tưởng thì từ từ tâm nó sáng ra dần, sáng ra dần. Chúng ta sống với cái tâm sáng đó,
[1:08:43]chúng ta nhìn mọi người vừa thương yêu mà vừa biết rõ. Trong cái thiền định là như vậy, nhìn con người ta thương yêu con người nhưng ta biết rõ. Và khi ta thương yêu con người, ta biết rõ thì mọi người họ gần gũi ta. Có khi ta nhìn người ta biết rõ cái xấu của người đó, ta nhìn ta biết rõ, biết rõ tỏng tòng tong người đó xấu, nhưng mà ta vẫn thương yêu nên người kia họ không ngại mình, họ không ngại vì họ biết rằng ta vẫn thương yêu họ. Trên đời là như vậy, cái khó nhất của một người để làm thánh là gì? Biết lỗi của con người mà vẫn thương yêu thì ta mới làm thánh được. Còn biết lỗi người khác mà ghét thì ta chỉ là một phàm
[1:09:22]phu, vĩnh viễn là một phàm phu, tầm thường trôi lăn. Còn để vượt lên khỏi thế gian, để có thể là một vị thánh được, hãy nhớ cái công thức một cái tính chất quan trọng là biết lỗi của thế gian này mà vẫn thương yêu thế gian này, biết lỗi của con người mà vẫn thương yêu con người. Đó là tính chất của thánh. Còn bây giờ chúng ta chưa làm thánh thì chúng ta nhớ tập điều này: thứ nhất, không hiểu lầm, không kết tội sai người khác; và thứ hai, nếu biết chắc người khác có lỗi, hãy thương yêu, hãy tập như là thánh, chư thánh đã làm như vậy. Thì hôm nay chúng ta có duyên gặp nhau một chút và chúng ta trao đổi
[1:09:59]về một cái tâm lý đạo đức là bình tĩnh sáng suốt để không hiểu lầm, để làm cho thế giới này đừng có chia cách nhau, đừng có xa nhau. Và mong cho quý Phật tử, còn quý thầy quý cô thì khỏi lo rồi, người nào người nấy mặt như trăng rằm, chúng tôi không có lo. Mong cho quý Phật tử vậy là tu theo Phật được tinh tiến, làm được nhiều phúc lành, có cái trí tuệ sáng suốt để lúc nào cũng thương yêu được mọi người, kể cả người người xấu ha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.