[0:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay là khóa thiền phải không con? Đúng là khóa thiền phải không? Sáng mai mới bắt đầu hả? À à, sáng mai mới bắt đầu khóa thiền. Hồi Đức Phật mới đắc đạo,
[0:19]thực sự lúc đó Đức Phật
[0:23]không có ý định giáo hóa. Cái chỗ đó là một điểm mà làm cho thầy thắc mắc.
[0:34]Tại vì ngài mang cái đại nguyện đi từ vô lượng kiếp cho đến khi đắc đạo, nhưng mà đến khi đắc đạo rồi lại không muốn giáo hóa chúng sinh. Đây là cái điểm mà làm thầy thắc mắc mãi. Thầy nghĩ Đức Phật rất là vĩ đại, rất là từ bi, rất là cao siêu,
[0:56]thì tại sao khi ngài đắc đạo rồi thì ngài lại không muốn thuyết pháp giáo hóa, mà phải đợi có Phạm Thiên thỉnh mời, một vị Phạm Thiên xuống quỳ đảnh lễ năn nỉ, nói thẳng là năn nỉ, rồi Phật mới bắt đầu cái cuộc đời hoằng pháp vĩ đại của mình? Đây là điểm một điểm rất lạ trong cái cuộc đời của Đức Phật, mà cái điểm đó dễ gây hiểu lầm. Dễ gây hiểu lầm là là tại sao Đức Phật lại khi đắc đạo rồi lại không muốn giáo hóa chúng sinh, vì nói rằng ngài là người người cực kỳ từ bi mà tại sao như thế? Rồi cũng mấy nghìn năm qua cũng không ai lý giải được. Khi thầy đi tu, từ trước khi mà thầy đọc cái còn lúc còn cư sĩ đọc cái cuốn sách về cuộc đời
[1:48]Đức Phật, ngang điểm đó thầy cũng thắc mắc. Thầy có nhiều điểm thắc mắc về cuộc đời Đức Phật, về giáo lý Đức Phật, nhưng mà khi tu tập thì những cái điều đó được hóa giải dần, hóa giải dần, hiểu dần hiểu dần. Nhưng mà chỉ riêng cái chỗ mà Đức Phật đắc đạo rồi không muốn giáo hóa là một cái cái điểm cái điểm tối mà thầy không giải quyết được.
[2:16]Mãi cho đến gần đây thầy mới hiểu ra.
[2:23]Cái hiểu ra nó là một cái nó liên quan tới cả cái chiều dài lịch sử của Phật giáo cho đến ngày hôm nay, ở cái chỗ là cái chỗ mà Đức Phật chứng đắc được nó khủng khiếp quá, nó dễ sợ quá, nó cao siêu quá, nó quá vĩ đại, quá tuyệt đối, cái điểm đó.
[2:48]Chỉ bởi vì cái chỗ mà Đức Phật chứng đắc á, cái cảnh giới đó, nó nó nó quá cao siêu, quá cao siêu. Và cái căn cơ của chúng sinh, mà nói cái chúng sinh ngày xưa cũng giống như chúng ta bây giờ vậy, cũng chỉ là như thế này: cũng là những con người vô minh, tham lam, sân hận, ích kỷ, tầm thường, nhỏ bé. Từ cái cái cái vị trí của chúng ta đến cái vị trí mà giải thoát giác ngộ của Phật quả, khoảng cách nó lớn quá. Mà nhìn thấy cái khoảng cách đó rồi thì nó làm triệt tiêu, nó làm tắt toàn bộ cái khát vọng giáo hóa của một bậc Thánh.
[3:40]Nó khoảng cách nó lớn đến như vậy. Nên đến như Đức Phật ngài chứng được đạo quả sau đó rồi ngài thực sự phải nói một chút hơi chút như thế này, giống như Đức Phật không hy vọng. Không hy vọng là giáo hóa chúng sinh thành công, vì cái cảnh giới nó khủng khiếp quá. Cái chỗ Đức Phật chứng đắc được mà bây giờ ta chỉ dùng vài từ đơn giản như là giác ngộ, giải thoát, dùng có vài ba chữ vậy thôi: chứng đạo, chứng Thánh quả, A-la-hán, thành Phật quả, rồi cứ cố gắng thêm những từ mỹ miều: chứng vô thượng bồ đề, chánh đẳng giác, cứ nói vậy đó cũng chỉ là những ngôn ngữ, và chưa bao giờ có cái ngôn ngữ nào diễn tả được cái cảnh giới chứng ngộ của Phật.
[4:28]Thế nên phải nói thẳng rằng lúc khi mà chứng xong cái cảnh giới đó rồi, Đức Phật nhìn lại khoảng cách đó, cái cảnh giới đó với cái trình độ của chúng sinh, ngài không hy vọng. Ngài yên lặng luôn. Mặc dù ngài mang theo mình cả một đại nguyện độ sinh từ vô lượng kiếp, rồi mà khi chứng được rồi là giống như không hy vọng mấy. Cái khoảng cách lớn quá, lớn quá như vậy.
[4:57]Nhưng mà rồi sau đó thì vị Phạm Thiên hiện ra thỉnh Phật thuyết pháp. Thì khi mà Phạm Thiên thỉnh Phật thuyết pháp thì Đức Phật mới dùng cái đạo nhãn của mình nhìn lại, thì ngài cũng nhìn thấy rằng là rất nhiều những đệ tử nhiều kiếp của ngài cũng đã có công đức tu hành rất sâu dày cũng đã đầu thai theo ngài, lần lượt đầu thai theo ngài, nên những người đó có khả năng đắc đạo. Và ngài bắt đầu chấp nhận, bắt đầu cuộc đời giáo hóa vĩ đại của mình.
[5:36]Nói như vậy để làm gì? Để hiểu thế này: cái mục tiêu của đạo Phật, cái lý tưởng giác ngộ giải thoát của đạo Phật là cực kỳ cao siêu đối với chúng ta, đối với chúng ta. Bây giờ ta có đọc kinh sách rất nhiều,
[5:57]ta có hiểu gì đó thì hiểu, thì cái cái chỗ đứng của chúng ta với cái đích giải thoát của đạo Phật vẫn là một khoảng cách rất là lớn, rất là lớn.
[6:13]Trong cái khoảng cách rất là lớn đó,
[6:18]thì bắt đầu ta mới phân chia ra thành nhiều loại chúng sinh.
[6:26]Ví dụ bây giờ trong cái pháp hội ngày hôm nay có bao nhiêu người ngồi đây, thì ai là người mà mình chưa chứng đạo, nhưng mình có thể cảm nhận được, có thể hiểu được cái cảnh giới giác ngộ là gì
[6:47]để mà đi theo? Ai là người hiểu được, cảm nhận được, giơ tay lên cho thầy biết. Thôi, cao quá
[6:58]thì phân nửa thôi. Ai hiểu được phân nửa cái cảnh giới chứng ngộ đó, giơ tay lên cho thầy biết.
[7:10]Mà khi ta không hiểu, thì bây giờ cái việc mà ta đi theo đạo Phật
[7:17]thì ta có đủ lý tưởng giác ngộ để tu hành hay không, phải không nè? Tại vì ta đi theo một cái mục tiêu nào đó, ta phải định hình được nó, hiểu về nó, rồi ta mới mới đi theo, đem cả cuộc đời mình đi theo. Mà đi theo Đức Phật thì không phải một kiếp này, mà phải rất nhiều kiếp. Cái chí nguyện đó, cái ý chí đó phải đủ để đi qua rất nhiều kiếp. Bởi vì sao? Bởi vì ta quá hiểu cái mục tiêu đó.
[7:49]Ta quá hiểu nghĩa là sao? Cái mục tiêu đó có cái đặc điểm thế này: nếu không hiểu thì thôi, mà hiểu rồi thì không còn con đường nào khác để đi nữa, nhớ như vậy. Cái người mà đã thật sự cảm nhận được, hiểu được cái ý nghĩa của sự giải thoát rồi thì người đó không có con đường thứ hai để đi, có chết có sống gì cũng phải quyết tâm mà tu tập, không có con đường khác. Thì phải nói một câu thế này: dường như chỉ có bậc Thánh Tu-đà-hoàn mới hiểu được, cảm nhận được cái mục tiêu giác ngộ của mình. Còn đa phần chúng ta hiểu lơ mơ, hiểu không tới, và rất dễ ngã lòng nửa chừng. Đây là điểm cực kỳ khó của đạo Phật đối với chúng sinh.
[8:43]Ta không hiểu, ta không có lý tưởng giác ngộ mạnh mẽ để đi theo, vậy tại sao hôm nay ta ngồi đây, ta theo đạo Phật, ta nghe pháp? Thậm chí có người trong lòng muốn xuất gia nữa. Thậm chí có người không phải xuất gia một mình mình, ráng dụ vợ con đi xuất gia luôn cho nó yên, khỏi phải lo nữa, có những người như vậy. Mà có bảo đảm rằng mình hiểu hết cái mục tiêu mà mình phải đi hay không, cái mục tiêu lý tưởng giác ngộ mà Đức Phật chứng ngộ được hay không? Hiểu được không? Không. Ở đây không ai hiểu được cả. Hễ người nào chứng Tu-đà-hoàn thì hiểu được. Ở đây có ai chứng Tu-đà-hoàn không cà? Không hiểu được.
[9:25]Ví dụ như cuộc đời của chúng ta, ta phân ra làm hai hạng người: một hạng người sống không có mục đích, sống vô định, cuộc đời nó đẩy mình tới đâu thì mình đi tới đó. Bố mẹ kêu ăn cơm thì ăn, bố mẹ kêu đi học thì đi học, lớn lên bố mẹ kêu: "Con đi làm công nhân" thì đi làm công nhân, bố mẹ kêu: "Con lấy vợ" thì con lấy vợ, kêu: "Đẻ con ra thì phải đưa đây tao nuôi chứ mặt mày không biết nuôi" thì giao cho bố mẹ nuôi. Tức là có những con người trên cuộc đời này sống không có mục đích gì cả. Hạng người đó là hạng người thứ nhất, nghĩa là ai rủ gì thì tin cái đấy. Đứa nào mà rủ đi ăn chơi thì ăn chơi,
[10:02]đứa nào rủ đi nhậu thì nhậu, đứa nào rủ đi chùa thì đi chùa. Đại khái mình không có cái lập trường, quan điểm và cái định hướng của mình. Đó là hạng người thứ nhất, hạng người rất là tệ. Ở đây có ai vậy không cà? Có không? Ừm. Hạng người thứ hai là người sống có mục đích. Sống có mục đích ví dụ như thế nào? Từ còn bé thấy các anh chị mình đi học thì trong đầu hình thành một mục tiêu là phải đi, phải đi học. Và nghe nói có người học giỏi được thưởng, được khen, trong đầu mình phấn đấu mình cũng sẽ học giỏi như vậy, tức là đặt cái mục tiêu. Rồi khi học lớp một thì nhìn lên thấy có những người học lớp hai,
[10:46]lớp ba, rồi đặt cái mục tiêu mình cũng sẽ phải học lên lớp hai, lớp ba. Rồi khi mà lên tới lớp bốn, lớp năm là hình thành được rồi cái thấy cô giáo, thầy cô giáo dễ thương quá, dạy học có uy quá mình phải nghe lời, cái trong đầu nghĩ lớn lên mình sẽ đi làm thầy cô giáo. Có không ạ? Đó là cái người gần gũi mình nhất, còn nếu không á thì khi ví dụ mình đi mình gặp bác sĩ, mình thích cái mình nói: "Thôi lớn lên mình làm bác sĩ". Có người thấy có người nhà giàu, nói: "Lớn lên mình sẽ làm giàu". Nghĩa là ta sống quan sát, tiếp xúc với nhiều điều trong cuộc đời này và ta hình thành cái mục đích của cuộc sống của mình.
[11:23]Và khi hình thành được cái mục đích như vậy, ta có cái hướng phấn đấu, ta có ý chí, có nghị lực, đây là hạng người thứ hai. Thầy nói phân loại nha. Chúng sinh hay nói con người trên cuộc đời này ta chia làm hai hạng: một hạng là sống không có mục đích, sống vô định, sống á là trở thành một cái gì? Một cái, như là một cái gánh nặng, cục nợ cho gia đình mình vậy. Hồi nhỏ thì sống nhờ bố mẹ, lớn lên thì sống nhờ vợ nhờ chồng, già tí sống nhờ con nhờ cháu. Là thấy trong đầu mình không có gì hết. Còn hạng người thứ hai: có mục đích sống. Và cái hạng người thứ hai này là ta mới bàn nè. Trong cái hạng người thứ hai này thì ta có cái
[12:07]mục đích sống, nhưng mục đích đó là sao? Rất nhiều mục đích khác nhau, đúng không ạ? Khi mà ta nói tới hạng thứ hai là ta sống có mục đích thì bây giờ ta bắt đầu mới phân loại rất nhiều mục đích khác nhau trong cái thế giới loài người này. Mục đích cho ta có cái định hướng, có ý chí, có phấn đấu, có nỗ lực. Nhưng mà cái mục đích thì rất nhiều loại khác nhau, đúng không ạ? Có những mục đích là nó có cái tính ích kỷ, mình phấn đấu để được cái gì đó cho mình về tiền bạc, danh vọng, sự nghiệp. Đó là một loại gọi là một mục đích, cái tính ích kỷ nó cao. Còn một loại cái mục đích nó cao đẹp, mình tự nhận lấy một cái mục đích
[12:57]cao đẹp đặt lên trên vai mình, đặt vào trái tim mình, đó là mình dùng một cái loại mục đích là sống đem lợi ích cho cộng đồng, cho xã hội, cho con người mà ta gọi là những người sống có lý, có lý tưởng. Ví dụ như bây giờ cũng là thầy cô giáo nói là: "Lớn lên mình sẽ dạy cho học sinh nghèo không lấy tiền", không biết ăn bằng cái gì không biết nhưng mà cũng vậy đó, đó cũng là lý tưởng sống. Hoặc nữa lớn lên làm bác sĩ sẽ chữa bệnh cho người nghèo không lấy tiền mà lấy tiền người giàu để lấy bù qua cho người nghèo, vân vân, cũng là một cái lối mà lý tưởng, đại khái vậy. Rồi có người nói là: "Con sẽ làm giàu, con phải giúp đỡ mọi người", hoặc có người nói:
[13:41]"Con sẽ đấu tranh để cho hòa thế giới này được hòa bình, an lạc", rồi vân vân. Tức là cái mục đích mà ta vì con người, không có vì bản thân mình thì ta gọi là người này sống có lý tưởng. Còn cái người mà cái mục đích vì bản thân mình nhiều, ta gọi là người gì? Sống có tham vọng.
[14:07]Thầy nhắc lại nha, lấy cái sườn bài nhắc lại như vậy. Có hai hạng người: một hạng người không có mục đích, cuộc đời đẩy mình đi đâu thì đi; hạng người thứ hai sống có mục đích. Và nơi cái mục đích này cũng chia làm hai loại: một cái loại mục đích là chỉ vì mình, ráng phấn đấu vì mình ta gọi là hạng người có tham vọng; còn một mục đích thứ hai là vì người, vì lợi ích của cộng đồng, của đất nước thì ta gọi là người sống có, có lý tưởng, là như vậy. Thì cái người mà tham vọng thì ta cũng không bàn ở đây nữa nha. Bước vô tới cổng chùa này, dưới mái chùa rồi ta chỉ nói về những người sống có lý tưởng, tức là nguyện đem cuộc đời mình sẽ làm
[14:53]điều gì đó để đem lại lợi ích, đem hạnh phúc, niềm vui cho cho tất cả mọi người, là người sống có lý tưởng.
[15:04]Thì không biết là bao nhiêu người trên cuộc đời này sống có lý tưởng? Ở đây ai là người mà từ trẻ đã là người có lý tưởng sống đâu, giơ tay lên cho thầy. Thật lòng đi, nhiều người có đó, cái này thì không phải khó nên đã có nhiều người có rồi chứ không phải không. Ai? Giơ tay lên, thầy được an ủi một chút coi.
[15:30]Có một người mới giơ tay lên cái bỏ tay xuống.
[15:37]Thầy năm lớp năm là thầy đã xác định cái lập trường yêu nước. Thầy yêu nước tha thiết từ năm lớp năm. Lên 16 tuổi thầy xác định lập trường phải sống chỉ sống vì mọi người. Vậy đó. Lúc đó thầy mới hiểu rằng: "À, như vậy mình là người có lý tưởng đây". Nhưng mà lý tưởng thế nào thì cũng không định hình được lắm, nhưng mà mình xác định là cuộc đời này không sống cho mình. Và thầy hay gặp ai cũng vậy, thầy hay truyền cái lý tưởng sống đó cho người khác, cho bạn bè nhưng mình không đủ sức thuyết phục nên nhiều người cũng nghi ngờ thầy lắm. Nói, nói chuyện nói trảng, nói trên mây đồ không, còn nhỏ xíu mà bày đặt nói chuyện cao siêu đồ á.
[16:11]Nhưng mà lúc đó thầy nghĩ mình không thể sống cách khác được, hễ đã có mặt trên cuộc đời này phải sống vì mọi người. Nhưng mà khi chia sẻ đó thì rất ít người nghe, rất ít. Đa số là người ta nghi ngờ, thậm chí có người chê bai, giếm giễu, nói: "Thằng đạo đức giả, sống gì trực rời không thực tế", nói: "Thằng đó hình như nó mát mát hay sao á, nó man man hay sao á". Nói vậy, cứ hồi nhỏ cô đơn như vậy, cô đơn vì không ai hiểu mình. Nhưng mà thầy cứ tiếp tục giữ vững cái lập trường đó sống, rồi nói không được thì đi tu luôn thì thôi cho xong chuyện vậy rồi.
[16:45]Nhưng mà thầy đi qua cái đoạn đường đó, đi qua cái cái cuộc đời nên thầy hiểu thế nào là một người sống có lý tưởng. Ví dụ bây giờ ta nghe nói tới những vĩ nhân trên thế giới này và trong đất nước mình thì ta cũng cảm nhận được, hiểu được những người đó họ sống có, có lý tưởng lớn. Ví dụ đừng nói ai đâu xa, như Bác Hồ mình, ví dụ vậy phải không ạ? Bác Hồ mình vậy. Từ trong một đất nước bị nô lệ, rồi từ nhỏ nghe bố mình, nghe các bậc chí sĩ đàm đạo và đã xác định cái lập trường là đấu tranh để giành lại độc lập cho Tổ quốc và xây dựng một đất nước Việt Nam hùng mạnh, sánh vai với năm châu. Đó, cái cái thời đó đâu có mấy người dám nghĩ được như vậy.
[17:32]Chỉ nghĩ phất phớt, phất phớt thôi. Nhưng mà cái con người đó dám nghĩ, dám làm. Cái lý tưởng, cái lý tưởng của người đủ mạnh để kéo cả một dân tộc đứng lên. Chứ ví dụ như ta có lý tưởng, nhưng mà nhiều khi ta chỉ cho mình và cho một nhóm người nào đó thôi, còn như trường hợp như Bác Hồ và một vài vĩ nhân vậy, cái lý tưởng của họ nó mạnh đủ để kéo cả một dân tộc đứng lên. Thành thử khi ta nói về lý tưởng sống thì ta phân ra nhiều hạng người, nhiều loại người và nhiều cấp độ của sức mạnh. Lý tưởng có thể truyền ra cho bao nhiêu người khác cùng cùng đi theo, ý là như vậy. Bây giờ khi ta đến với Đạo Phật thì ta bắt gặp một cái mục đích sống rất lạ, khác,
[18:21]và có thể nói đây là một cái mục đích hết sức là lý tưởng. Đến với Đạo Phật ta bắt gặp một cái mục đích sống cực kỳ lý tưởng. Vì sao cái mục đích tu tập của Đạo Phật là cực kỳ lý tưởng? Bởi vì ta đi theo Đạo Phật buộc ta phải tu dưỡng đạo đức rất là cao. Chứ không thể nói tu hành là một người mà không có đạo đức hay ác độc, hay ích kỷ mà mà tu tập theo Đạo Phật được. Nên đến với Đạo Phật buộc ta phải tu dưỡng đạo đức rất là tinh tế, rất là kỹ lưỡng, rất là hoàn hảo từng ngày, từng ngày. Những cái ý niệm như là sự ích kỷ phải bị diệt trừ, những cái tham lam, những cái sân hận, những cái thù dai, đố kỵ, hơn thua, ganh ghét, chê bai đồ phải từ từ loại trừ hết.
[19:16]Đó, thì cái nội cái mà ta tu dưỡng để đạt cho được cái đạo đức hoàn thiện đó cũng đã là một cuộc đời rất lý tưởng. Vì khi ta có đạo đức thì tự nhiên cuộc đời ta là niềm hạnh phúc của những người chung quanh ta. Tức là mình là người có đạo đức thì ai ở gần mình người đó được hạnh phúc, được an toàn. Còn mình là người không có đạo đức thì ai sống gần mình thì người ta làm sao? Bất an, lo lắng. Đúng không ạ? Không biết mình quậy lúc nào, không biết mình hại người ta lúc nào, không biết mình đốt nhà, mình lừa gạt người ta lúc nào. Không biết mình mình mình làm gây cái tổn thương người ta lúc nào, nên họ phải luôn luôn đối phó và cái tâm trạng phải canh
[20:04]chừng, phải đối phó đó làm cho người ta mệt mỏi. Còn khi mình có đạo đức, người ta
[20:12]đến gần mình người ta có niềm tin, người ta bỏ được cái tâm mà canh chừng, đối phó đó đi. Người ta đến gần mình người ta sống rất thoải mái, nhẹ nhàng thì đó là cái gì? Một niềm an vui, hạnh phúc, an toàn cho người ta. Nên nội mà ta tu dưỡng đạo đức không, đã là tự nhiên đem lại cái lợi ích, hạnh phúc cho mọi người, đó là một cuộc sống lý tưởng. Nhưng mà chưa hết. Nếu cái người đến với Đạo Phật mà hiểu được, hiểu được những cái mức độ tu chứng thánh quả trong Đạo Phật, hiểu dần, hiểu dần
[20:54]Thì cái mục đích sống, cái lý tưởng sống nó vượt bậc ra ngoài tầm thường, trở nên điều rất cao siêu, nên cái lý tưởng này không còn là một cái lý tưởng của thế gian nữa. Bây giờ mà ta bước vào đạo Phật, ta tu theo Phật thì giáo lý đạo Phật đã cung cấp cho ta một cái lý tưởng sống cao vời, đặc biệt. Trong cái lý tưởng sống của đạo Phật đó thì có hai cái điều rất là rõ: một là đạo đức, hai là tâm linh chứng ngộ thành một bậc Thánh cao siêu. Đó, đạo Phật cho chúng ta hai cái mục đích này. Cái hai cái mục đích này tạo thành cái lý tưởng của đạo Phật cho cho chúng sinh để cho chúng sinh theo đuổi. Nhưng mà cái lý tưởng đó, cái lý tưởng về đạo đức thì dễ hiểu.
[21:55]Dễ hiểu nhưng mà có dễ làm không?
[22:02]Ta nói lại, ta đến với đạo Phật, ta được đạo Phật cho ta hai điều,
[22:09]hai cái mục đích sống, một là hoàn thiện đạo đức, hai là cái tâm linh đắc đạo. Cho ta hai cái mục tiêu nó rất rõ ràng, đúng không ạ? Trong hai cái mục tiêu này, trong hai cái lý tưởng này thì cái lý tưởng thứ nhất là hoàn thiện con người mình trở thành đạo đức là một cái lý tưởng dễ hiểu. Dễ hiểu. Vì dễ hiểu nên chúng ta quyết tâm để để theo đuổi con đường này. Mà những người nào hiểu được đạo đức, hoàn thiện được đạo đức, tu dưỡng được đạo đức đã là rất là thánh thiện rồi.
[22:53]Nhưng cái lý tưởng thứ hai về cái tâm linh giác ngộ là một điều ngoài tầm tay của chúng ta. Ngoài tầm tay chúng ta, không phải ai cũng dễ hiểu. Phải là những người rất thông minh mới hiểu được. À. Đến chỗ này ta đụng phải một cái yếu tố, một cái obstacle, một cái trở ngại lớn là cái mức độ thông minh của chúng ta có đủ để có thể hiểu được cái cảnh giới tâm linh chứng ngộ mà ta hướng về hay không? Đụng tới cái này. Ví dụ nói là cái lý tưởng thứ nhất về đạo đức cũng đòi hỏi thông minh mới hiểu được.
[23:39]Mới hiểu thôi. Ví dụ như ta cần cái mức độ thông minh là
[23:47]một để ta hiểu được cái đạo đức thì ta cần cái mức độ thông minh gấp 10 lần để để thực hành cái đạo đức đó. Chưa nói tâm linh nha. Và ta cần mức độ thông minh 100 lần để hiểu về cái con đường tâm linh, và ta cần cái mức độ thông minh 1.000 lần để ta đi trên con đường thiền định tâm linh chứng ngộ.
[24:17]Thầy nói như vậy thầy không cường điệu đâu. Cái mức độ khó là như vậy đó. Thầy nhắc lại, ta cần cái mức độ thông minh một để ta hiểu được
[24:30]cái khái niệm, cái đạo lý, lý thuyết về đạo đức trong đạo Phật, chỉ cần một thôi. Vậy mà có người không tới một nữa, có người có 0,1, 0,2, hiểu không hết nữa. Cái đạo đức trong đạo Phật gồm có những điều gì?
[24:48]Căn bản nhất của cái đạo đức trong đạo Phật là điều gì? Là điều gì? Luật nhân Tới chỗ này mà không nói được chữ thứ ba nữa là giận lắm à nha. Luật nhân quả nha. Cái cơ bản đầu tiên trong đạo đức của đạo Phật là phải tin và hiểu luật nhân quả. Mà luật nhân quả mà không tin không hiểu được thì người này là làm sao?
[25:20]Thì làm sao? Đây luật nhân quả là rất cơ bản. Muốn có đạo đức thì phải tin và hiểu nhân quả. Gieo nhân gì gặt quả nấy. Đem cho chúng sinh đau khổ thì mình phải bị đau khổ. Đem hạnh phúc đến cho người thì mình sẽ được hạnh phúc. Đó là một sự công bằng tuyệt đối của vũ trụ này. Cái điều như vậy có có hiểu được không ạ? Hiểu được nha, cái cơ bản của đạo đức. Cho nên về luật nhân quả mà không hiểu được nữa thì người này sao?
[25:53]Người này sao? Thầy không muốn dùng chữ vứt đi, nghe nó nặng quá, nhưng mà đúng là vứt đi thật. Luật nhân quả mà không tin hiểu nữa thì thôi luôn.
[26:09]Thì đạo Phật cho ta hai lý tưởng: một là đạo đức, hai là tâm linh chứng ngộ. Thì cái người mà để hiểu về đạo đức thì ta cần mức độ thông minh một nha, một đơn vị, gọi là một đơn vị, one unit, một đơn vị để hiểu về đạo đức. Trong cái hiểu về đạo đức đó ta phải hiểu về luật nhân quả nha. Rồi sau đó ta từ từ hiểu ra nhiều cái khái niệm khác về đạo đức: lòng từ bi yêu thương mọi người, mọi loài, tâm vị tha, diệt trừ cái sân hận, cái thù dai, bỏ đi cái tham lam, ích kỷ, đó, rất là nhiều cái khái niệm đạo đức như vậy mà ta phải phải hiểu dần, hiểu dần. Nè, ta cần một đơn vị thông minh để hiểu về đạo đức.
[27:02]Nhưng để thực hành được đạo đức thì ta cần mấy đơn vị hồi nãy thầy nói? 10 đơn vị, gấp 10 lần cái sự thông minh đó để ta thực hành, để ta sống, để ta áp dụng được đạo đức vào trong cuộc sống này.
[27:16]Ở đây ai là người đủ một đơn vị thông minh để hiểu về đạo đức giơ tay lên cho thầy coi. Có một người dám giơ tay, vậy là gan cùng mình. Một người. Còn lại hai người, ba người, bốn, năm, đại khái chắc được 10 người. Đó là những người tự nhận mình đủ một đơn vị thông minh để hiểu về đạo đức. Vậy ai là người ở đây có 10 đơn vị thông minh để có thể thực hành được đạo đức, giơ tay lên cho thầy coi.
[27:49]Tức là ta cần 10 cái đơn vị thông minh để ta diệt trừ cái tham trong lòng mình, ta diệt trừ cái ích kỷ trong tâm mình, để ta có thể đủ sức mạnh lấy tiền ra mà bố thí, để ta đủ sức mạnh để tốn công mà đi giúp đời giúp người, đi đắp đường vá đường, đi yêu thương tử tế, sống tử tế, cẩn thận trong từng lời ăn tiếng nói, làm cái gì có cơ hội giúp ai được là giúp, nhường nhịn những quyền lợi mình cho người khác, mọi điều từng chút từng chút trong cuộc sống này. Không bao giờ để cho một người nào đến gần với mình mà bị tổn thương, bị lo buồn. Ai đến với mình cũng phải được yên vui, được hạnh phúc cả.
[28:28]Ta cần gấp 10 lần cái thông minh đó để thực hành cái đạo đức này trong cuộc sống mình. Ai là người đủ 10 đơn vị thông minh để có thể sống đạo đức thánh thiện giơ tay lên thầy coi.
[28:43]Absolutely none. Không một người nào.
[28:55]Sở dĩ mà khi thầy hỏi ai đủ một đơn vị thông minh để hiểu được đạo đức thì chỉ có khoảng 10 người giơ tay. Nhưng sự thực trong đây có lẽ nhiều hơn, nhiều người trong đầu cũng nghĩ mình chắc cũng đủ nhưng mà giơ tay lên có vẻ nó khoe khoang quá, kỳ quá cho nên vẫn để tay xuống dưới nhưng mà trong lòng mình chứ: "Tôi cũng là một người đây", phải không? Nhưng khi Sư phụ hỏi ai đủ 10 đơn vị thông minh để có thể thực hành một cuộc sống thánh thiện thì không ai dám giơ tay. Mà thực sự không ai dám giơ tay, phải không ạ? Dù nào giờ có rất nhiều người đi theo Sư phụ nhiều năm, cũng là hết sức cố gắng tu tập, cố gắng làm nhiều việc từ thiện
[29:34]nhưng bây giờ không ai dám nhận mình là đủ thông minh, đủ thực hành cái đạo đức để có thể sống một đời tuyệt đối thánh thiện. Đúng không ạ? Không đủ. Đó, tới ngang đây là đã hụt chân rồi. Ngang đây là đã đã với tay rồi, với không tới rồi, đã đuối rồi. Bây giờ thầy nói tới cái thứ ba. Ta, ai đủ 100 đơn vị thông minh để bắt đầu hiểu về con đường tâm linh thiền định? Có thể cảm nhận được cái cảnh giới của một người chứng Thiền, cảm nhận được cảnh giới của một bậc Thánh Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán? Ai là người phải đủ 100 cái đơn vị thông minh để hiểu được những cảnh giới này, giơ tay lên thầy coi.
[30:19]Nếu mà người nào mà tự tin giơ tay lên, thầy sẽ xin cạo tóc ngay bây giờ cho đi xuất gia luôn liền lập tức, bỏ hết tất cả đi tu liền được.
[30:34]Có ai đủ không? Nghe tới đây là thôi thua rồi phải không ạ? Thua. Và cái thua này rất bình thường. Vì rất hiếm những người nào trên cuộc đời này đủ 100 cái đơn vị thông minh để mà... để mà hiểu con đường tâm linh chứng ngộ trong đạo Phật là như thế nào. Vì chứng thiền là cái gì, chứng thánh là cái gì, mỗi giai đoạn thiền định là đi qua bước nào, nội cái chánh niệm tỉnh giác thôi, chứng được chánh niệm tỉnh giác, phá được 5 triền cái thôi đã là hết sức khó khăn, không dễ hiểu, phải không? Nên ngang đây đã đuối rồi, bỏ luôn.
[31:13]Bây giờ ai ở đây đủ 1.000 đơn vị thông minh để thực hành được con đường tâm linh chứng ngộ này? Tinh tấn thực hành, đạt được những kết quả thực sự từ từ. Ai? Cười chơi luôn. Không ai dám mơ mộng. Và như vậy, khi ta nói ra tới 4 cái mức độ...
[31:35]thông minh, nhận hiểu, thực hành, nghĩa là ta cũng nói đến 4 cái mức độ lý tưởng sống của chúng ta. Một cái mức độ lý tưởng sống thứ nhất là người đủ một đơn vị thông minh để hiểu về đạo đức của Phật dạy. Và khi hiểu được rồi, buộc ta phải thực hành. À, nhớ như vậy. Cái hay của tâm, tâm hồn chúng ta, tâm lý chúng ta là khi ta hiểu rồi thì nó sẽ đưa đến sự thực hành. Nhớ như vậy. Khi ta hiểu rồi, tự nó sẽ đưa dần đến sự thực hành. Ví dụ ai đủ một đơn vị thông minh để hiểu về đạo đức, hiểu cho đúng, thì người đó sẽ từ từ thực hành, thực hành dần rất nhanh như vậy, cho đến một ngày tự nhiên cái trí thông minh tăng lên gấp 10 lần, vì cái sự thực hành đã trở nên hoàn hảo.
[32:26]Đó là cái nguyên nhân. Ví dụ thế này, là hễ ta biết là ta phải làm, không có cách nào khác. Ví dụ bây giờ nói thế này. Có một người nào đó, ừm...
[32:39]đến gặp mình. À, nói nghe nói là... bạn là đi theo thầy Chân Quang, được thầy cũng tin cậy, đúng không? Nói dạ, cũng tạm vậy, mình khiêm tốn mình nói vậy thôi. Bây giờ nếu bạn làm giùm tôi điều này thì tôi trả cho bạn mỗi tháng 20 triệu đồng. Thời buổi này 20 triệu đồng cũng không phải dễ kiếm đâu. 20 triệu đồng ha. Làm sao? Tức là bạn cứ chiếm cảm tình thầy, báo cáo hỏi mọi việc cho tôi. Rồi khi tôi lại kêu làm gì thì cứ làm tiếp tục, mà nếu làm gì có cái hay thì tôi trả có thể 50 triệu, 100 triệu. Mà cũng không hại gì đâu, đừng yên tâm, tôi chúng tôi không có hại gì thầy đâu. Cứ yên tâm làm.
[33:22]Thì mình chịu không? Ở đây ai giơ tay chịu? Kiếm ít tiền xài.
[33:31]Ở đây sẽ có người chịu và người không chịu. Cái người chịu là sao? Tại nghe anh ta nói là cũng không có hại gì tới thầy và mỗi tháng mình được vài chục triệu. Thấy có vẻ như nó không hại gì mà lại có lợi, cho nên chịu. Còn cái người không chịu là vì sao? Là vì nghĩ thế này, mình bắt đầu có một chút gian dối đối với thầy mình, đúng không ạ? Tại vì chuyện này người ta bắt phải giữ bí mật, không cho thầy biết. Mình vừa mới bắt đầu xuất hiện một sự gian dối đối với thầy mình. Bắt đầu cái điều này thầy mình không biết, mình không thể nói cho thầy mình biết vì người ta cho tiền mà người ta dặn giữ tuyệt đối bí mật ạ.
[34:12]Nếu anh lỡ anh nói ra là buộc lòng cái tính mạng của anh hoặc là tính mạng của em gái anh ở nhà anh, mẹ anh, tôi không bảo đảm nữa. Nó lấy gia đình mình ra nó hù liền, mình đâu dám tiết lộ. Thế là mặc dù bây giờ mình vẫn tiếp tục theo thầy đi tu, tu tập nghe pháp đầy đủ hết, nhưng bắt đầu đã xuất hiện một cái gọi là sự gian dối trong lòng mình đối với thầy mình. Và cái người này biết rằng hễ đã có cái nhân của sự gian dối thì sau này có bao giờ có thể có cái quả báo của một sự chân thành, đúng đắn, tốt đẹp hiện ra không? Không. Vì nghĩ tới quả báo, cho nên dứt khoát không, không chịu. Đây. Nên cái người thứ nhất chịu, bởi vì người thứ nhất không thấy được cái quả báo này.
[35:02]Không hiểu được cái chỗ mà cái nhân gian dối thì không bao giờ đưa tới điều gì tốt đẹp cả, và tình thầy trò, cái duyên từ từ mất luôn, vì mình làm, mình dối với thầy thì làm sao mà tình thầy trò, duyên thầy trò còn được. Nên người này không thấy, cho nên mới chịu hợp tác với kẻ bên ngoài, họ điều khiển. Còn một người thấy điều đó, thấy cái sự gian dối đã xuất hiện rồi, thì sau này mình mất duyên với thầy và không có một quả báo tốt đẹp trong nội tâm của mình. Vì thấy nên dứt khoát không làm, nên ta thấy như vậy. Cái người mà đã hiểu biết rồi thì tự họ chọn lựa cái hành vi, chọn lựa cuộc sống của họ cho nó đúng với đạo đức.
[35:44]Còn người không thấy thì có khi làm bậy, không biết có khi làm bậy, nhưng người đã biết, đã thấy rồi thì tự xác định lập trường, tự xác định lập trường. Nên vì vậy, khi ta nói là một đơn vị thông minh đủ để cho ta hiểu được đạo đức. Và khi ta hiểu được đạo đức rồi, ta bị thúc đẩy bởi gì? Bởi... bởi hành động. Ta phải hành động, phải sống đạo đức, phải bố thí, chia sẻ, nhường nhịn, tử tế, yêu thương, vất vả, lo toan, chăm sóc.
[36:18]Phải cực, phải hành động. Và chính vì cái từ một cái đơn vị thông minh để cho ta hiểu được đạo đức, thúc đẩy ta cứ hành động, hành động dần, cái thông minh một đơn vị nó tăng dần, tăng dần, tăng dần, cho đến cái ngày nó đủ 10 cái đơn vị thông minh và ta hoàn thiện được cái cái kiếp người của mình, ta sống một đời rất đạo đức. Người này ngang đây thôi chết là lên cõi trời mất rồi, là một vị thiên tử vinh quang rồi, vì sống đạo đức, sống thánh thiện. Mà ban đầu khởi điểm chúng ta chỉ có một đơn vị thông minh thôi, để hiểu thôi. Mà hiểu đúng rồi, buộc ta phải hành động, buộc ta phải sống cho đúng.
[36:58]Đó là nguyên tắc. Nhưng ban đầu là hiểu cho hết cái đạo đức đi nè. Là ta sống được đạo đức là sống được rồi là tự nhiên ta đã thông minh lên gấp 10 lần. Bây giờ bắt đầu mới ta cần 100 đơn vị thông minh để bước vào con đường thiền định tâm linh. Nói tới 100 khó không? Khó vô cùng. Mà ai dạy ta con đường này? Ai dạy ta con đường tâm linh thiền định này? Đây lại là vấn đề nữa. Vì nếu ta học sai thì ta tu sai. Tu sai thì không có kết quả gì. Đừng có nói là không kết quả, mà nhiều khi đó là xảy ra một cái hậu quả bi thảm. Tu sai rồi là hậu quả bi thảm xảy ra liền. Nên phải tu cho đúng ạ. Cái tâm linh rồi là không có nói đùa.
[37:47]Tâm linh là một loại khoa học cực kỳ cao cấp. Không cho phép ta sai 0,00001. Giống như bây giờ NASA mà bắn một cái phi thuyền đi lên sao Hỏa thì cái con số mà tính toán quỹ đạo, tính toán đường đi, tính toán lực đẩy, tính toán nhiên liệu, tính toán trọng lượng, tính toán cái lực quán tính, lực hấp dẫn của các thiên thể để tạo ra được một đường đi của của cái tên lửa, cái phi thuyền đó, nó bay bao nhiêu vòng vòng thì bắt đầu nó sẽ tiếp cận được quỹ đạo của Sao Hỏa. Thì các phép tính toán đó cũng không được sai 0,00001. Vì nếu mà sai nhiều hơn số đó, phi thuyền đi lệch liền, không tiếp cận được sao Hỏa và có thể lạc trôi luôn trong
[38:38]cái cái hệ tinh của chúng ta, chẳng gặp ai cả. Cho nên là cái sự tính toán đến như vậy thì ta bước vào tâm linh cũng vậy, ta bước vào tâm linh thiền định cũng vậy, ta cũng không được phép sai 0,00001 phần nào. Là ta đòi hỏi ta phải hiểu cực kỳ chính xác về con đường tâm linh thiền định. Do đó, để hiểu được cái con đường tâm linh thiền định này, trí thông minh của ta phải 100 đơn vị. Mà nếu ai đủ 100 đơn vị thông minh để hiểu tâm linh thiền định này rồi, thì người này cứ thực hành hết kiếp này sang kiếp kia, hết kiếp này sang kiếp kia, từ từ ta tăng dần, tăng dần cho đủ gì? Đủ 1000 đơn vị thông minh, ta chứng được thánh quả luôn.
[39:19]Ta thành một bậc thánh siêu phàm, và chỉ có một bậc thánh siêu phàm mới được gọi là đủ 1000 đơn vị thông minh để hiểu hết mọi điều của gì? Của cuộc đời này, của sự tu tập này, của đạo lý này. Nên ta bây giờ mình nghe nói một đơn vị thông minh để hiểu đạo đức đã khó, mà nghe nói tới 1000 đơn vị thông minh để hiểu hết về tâm linh thiền định, nó là điều quá xa xôi. Nhưng nếu ta đi đúng thì ngày nào đó ta cũng cũng đạt. Nhưng ở đây thầy muốn nói điều này. Từ cái ngày Đức Phật đắc đạo, Ngài ngồi yên lặng, không muốn giáo hóa. Vì thấy cái chuyện mà chúng sinh mà đạt được 1000 đơn vị thông minh là chuyện gì?
[40:01]Trong mơ. Impossible. Mission impossible 1, 2, 3, 4 còn quay được. Nhưng mà còn cái mà để chúng sinh mà đủ 1000 đơn vị thông minh để thực hành được con đường tâm linh thì thật sự là impossible, bất khả thi.
[40:20]Cho đến khi Đức Phật nhập diệt, à, một số vị thánh còn tồn tại giáo hóa tiếp, rồi cho đến khi những vị thánh đó cũng nhập diệt luôn. Từ từ chỉ còn lâu lâu xuất hiện một vài vị đắc đạo nối tiếp cho đến mấy ngàn năm nay, 2500 năm nay. Thì đây là điều, đây là điều bất hạnh cho chúng ta. Thứ nhất, về đạo đức chúng ta đã không hiểu hết, đúng không ạ? Về đạo đức ta không hiểu hết. Thầy nói vậy có mít lòng ai mà có người tự nhận nói mình hiểu hết rồi mà. Cái thứ hai, để thực hành một đời sống đạo đức thánh thiện, mình sao? Đã đủ chưa? Cũng chưa luôn. Và cái thứ ba, mình đủ thông minh để hiểu hết về tâm linh thiền định, có không?
[41:13]Hoàn toàn không. Thì thôi đừng nói tới chuyện mà chứng đạo nữa. Cách Phật 2500 năm thì bây giờ cái trình độ của chúng ta hiện nay cho tới cái lý tưởng giác ngộ mà Đức Phật dạy ngày xưa là một khoảng cách mà ta không có nhìn thấy nữa. Nó xa đến như vậy, xa đến như vậy. Mình là cư sĩ, quý thầy là những người xuất gia, kể cả quý thầy là những người xuất gia. Thì bây giờ thầy hỏi: ai là trong quý thầy, quý cô mình đủ một đơn vị thông minh để hiểu hết đạo đức? Ai là người đủ 10 đơn vị thông minh để thực hiện được một đời sống thánh thiện? Và ai là người đủ 100 đơn vị thông minh để hiểu hết con đường tâm linh thiền định?
[41:58]Đừng nói tới 1000 đơn vị để mà chứng được thánh quả. Đúng không ạ? Và như vậy, ta có quyền bi quan rằng cái lý tưởng giác ngộ mà ngày xưa Đức Phật dạy
[42:15]thì ngày hôm nay hầu như,
[42:19]hầu như sao? Không còn tồn tại mấy, không còn tồn tại mấy. Đây là một điều rất là đau lòng. Đạo Phật vẫn còn đó. Ta vẫn còn chùa, ta vẫn còn người xuất gia, ta vẫn còn tượng Phật, ta vẫn còn kinh điển, ta vẫn còn những tổ chức của đạo Phật.
[42:44]Nhưng mà nhưng mà hiện nay những đệ tử Đức Phật, cả xuất gia và tại gia, ai dám nói mình hiểu hết về đạo đức của Phật dạy không? Ai dám nói mình thực hiện hết tất cả những đạo đức của Phật dạy chưa? Ai dám nói mình hiểu hết con đường tâm linh thiền định mà Phật dạy không? Và ai dám nói mình đang chứng ngộ không? Có không? Không. Ta đi khắp thế giới hỏi câu này xem ai dám nhận mình đủ bốn điều đó hay không.
[43:18]Và nếu không có những người đủ bốn điều này thì chúng ta đang theo một đạo Phật gì?
[43:30]Ta đang theo một đạo Phật chỉ nằm trên sách vở,
[43:38]chứ chưa phải là một đạo Phật nằm trong máu, trong tim ta. Vì thứ nhất: đạo đức ta chưa hiểu hết; thứ hai: đạo đức ta chưa thực hành được hết; thứ ba: con đường tâm linh thiền định ta chưa đặt chân vào được nhiều; và thứ tư: nói chuyện chứng ngộ? Không. Vì như vậy tất cả chúng ta đều là những người đi theo đạo Phật trên trên sách vở. Đó là điều đau lòng. Nói đau lòng nhưng ta cũng có những tín hiệu lạc quan. Tín hiệu lạc quan đó là sao? Là khóa thiền ở Pháp Vân vẫn có mấy nghìn người tới tu tập, là những người này
[44:19]không biết là có bao nhiêu đơn vị thông minh, không biết, nhưng mà vẫn bắt chân ngồi, bắt chân ngồi thiền, vất vả chịu đựng ngồi thiền, mấy nghìn con người này. Trong hai ngày sắp tới và mỗi ngày ở nhà đều ngồi thiền, và mỗi tuần đều đến với đạo tràng của mình để cùng tu tập. Thì những con người này, bây giờ hỏi thầy hỏi: có ai đủ một đơn vị thông minh để hiểu hết đạo đức thì không ai giơ tay lên, phải không? Người nói: chắc con chừng phân nửa à, ráng hiểu đạo đức chứ con không hiểu hết. Rồi thầy hỏi: ai đủ 10 đơn vị thông minh để thực hiện cuộc sống đạo đức? Người nói: chắc cũng không đủ, nhưng cũng đang sao?
[44:58]Đang thực hành từ từ, dần dần dần, cũng làm được chút chút, không làm được hết, nhưng mà nhường ai được thì nhường, thương ai được thì thương, giúp ai được thì giúp. Cho nên bây giờ hỏi, thầy hỏi: quý Phật tử ở đây đã được sự thánh thiện hoàn toàn đủ, đủ người là gọi là 10 đơn vị thông minh để thực hành được hết đạo đức hay không thì không ai dám nhận cả, phải không ạ? Nhưng mình vẫn đang gì? Thực hành từng bước, chút chút, dần dần, vẫn yêu thương được những người chung quanh mình, à vẫn giúp đỡ mọi người trong cái điều kiện mình có thể. Mỗi khi gặp nhau, huynh đệ rất là là hạnh phúc, là ấm cúng, là ta đang đi đó.
[45:43]Và đặc biệt khi nói về hiểu về tâm linh thiền định, hiểu hết, có hiểu không? Không. Nhưng sao? Ráng hiểu để thực hành dần dần. Ví dụ như bây giờ thầy nói về cái chánh niệm tỉnh giác, cái cảnh giới đó ở đây có ai chứng không kìa? Ở đây có ai chứng được chánh niệm tỉnh giác không? Không ai dám nhận nha, không ai dám nhận mình đã chứng. Nhưng mà nếu người nào ngồi thiền, tâm mình được thanh tịnh, rỗng rang, nhẹ nhàng thì đã thấy được cái ánh sáng cuối đường hầm, đã hiểu rằng:
[46:24]à, cái hạnh phúc là đây, cái tâm linh là đây, cái lý tưởng giác ngộ đang bắt đầu ở ở chỗ này. Nào giờ chỉ nghe thầy giảng thôi, nhưng mà khi bắt chân ngồi thiền cực khổ, theo dõi hơi thở, biết rõ toàn thân, biết hơi thở vào, biết hơi thở ra, biết thân này vô thường, cứ tập mãi như vậy. Một tháng chưa được thì hai tháng, một năm không được thì hai năm, hai năm không được thì 10 năm, rồi một hôm, một lúc nào đó vẫn nhận ra được, vẫn được một kết quả nho nhỏ nhỏ trong nội tâm, tâm thấy có rỗng rang, thấy có thanh tịnh một phần nào và có niềm tin: à, mình thực sự đặt chân được vào cái con đường thiền,
[47:08]mặc dù là chỉ mới một bước mà thôi, nhưng có niềm tin: đây con đường của Phật dạy là đây, con đường tâm linh thiền định của đạo Phật là là đây. Nên tuy là mình chưa hiểu hết, nhưng cố gắng thực hành, mình đang đi từng bước để tìm lại cái con đường mà Phật đã dạy từ ngày xưa. Nên vì thế, thầy nói nãy giờ nói lòng vòng vậy để làm cái gì? Nãy giờ ai hiểu gì không? Ai biết mục ý đồ hôm nay thầy giảng như vậy để làm gì không?
[47:46]Đây thầy nói như thế này:
[47:51]thực sự cách Phật 2500 năm, đạo Phật đã suy tàn. Thực sự đạo Phật đã suy tàn. Nếu ta căn cứ là trên bốn cái mức độ ha: hiểu được đạo đức, thực hành đạo đức, hiểu tâm linh, thực hành tâm linh có kết quả, thì ngày hôm nay dường như điều đó không còn mấy, không còn mấy. Và nếu không còn mấy người thực hiện được bốn cái lý tưởng sống này
[48:21]thì đạo Phật có còn là một đạo Phật thực sự không? Không, đạo Phật suy tàn rồi, vậy. Thì không ai nói là đạo Phật suy tàn vì chùa còn mà, Phật còn thờ mà, kinh điển còn đó mà, còn thấy người xuất gia mà. Nhưng chính vì con đường đạo đức dễ hiểu không? Dễ hiểu về đạo đức không ạ? Không. Con đường đạo đức dễ thực hành không? Không. Con đường thiền định dễ hiểu không? Con đường thực hành thiền định dễ không? Không, khó. Do đó người ta đã thay thế bằng một cách tu khác, bằng những cách tu khác để gọi là vẫn còn có tu tập. Rồi ai hỏi nói: "Sao ông tu kỳ khôi vậy nè? Ủa, sao anh tu anh không chịu lo làm phước vậy nè?" Nhớ Phật dạy là ta
[49:17]phải biết làm phước, phải sống vị tha, à phải biết bố thí giúp người. "Ủa, anh sống sao ích kỷ vậy nè, tối ngày anh làm gì đâu không à?" Thì chúng ta mới trả lời: "Phật dạy có tám vạn bốn ngàn pháp môn." Ta có nghe câu này chưa? "Phật dạy có tám vạn bốn ngàn pháp môn nên anh cứ tu cách của anh, còn tôi tu cách của tôi. Nó cũng nằm trong tám vạn bốn ngàn pháp môn của Phật dạy, nên no problem, không sao nha, cứ tu." Đúng không, câu trả lời đúng không? Sai. Sai là sai làm sao? Vì Phật dạy tám vạn bốn ngàn pháp môn, ý nói đối trị tám vạn bốn ngàn cái sai lầm, phiền não của chúng sinh. Và giống như Phật tung một cái lưới mà trong kinh đạo Phật hay dùng cái
[50:09]từ là phạm võng á, chữ võng là cái lưới, phạm là Phạm Thiên á, tung một cái lưới ra để gom hết những lầm lỗi và căn cơ chúng sinh lại trong cái lưới đó, túm một cái dính hết, kéo lại về một mối duy nhất.
[50:26]Kéo về một mối duy nhất đó là cái mối gì?
[50:32]Giới, Định và Tuệ, Tam Vô Lậu Học. Nghĩa là tu pháp môn gì không biết, nhưng rồi cuối cùng phải quy đồng về Giới, Định, Tuệ, không thể đi ra ngoài. Không có cái chuyện nói rằng Phật dạy tám vạn bốn ngàn pháp môn để rồi tạo ra tám vạn bốn ngàn con đường đi ra tám vạn bốn ngàn hướng không còn ai gặp ai nữa, và đạo Phật mất luôn, bởi vì không còn quy đồng về Giới Định Tuệ, mạnh ai nấy tu, tu cái gì cũng nói mình là tám vạn bốn ngàn pháp môn. Thì nếu tu cái gì mà không quy đồng về Giới Định Tuệ thì ta gọi đó là gì? Tà đạo nha. Ta khẳng định một câu không thương tiếc: tà đạo. Bây giờ ai tu gì không biết, mình sẽ nói là yêu cầu
[51:29]anh thể hiện được giới hạnh đạo đức cho tôi. Vì không thể nói đạo Phật mà anh anh không có giới hạnh, phải có giới, không được làm điều sai lầm. Đó là đầu tiên là cơ bản của đạo Phật. Thứ hai, anh tu theo đạo Phật yêu cầu anh phải nhiếp được tâm, phải thanh tịnh được nội tâm, phải tịnh hóa được nội tâm chứ không thể một nội tâm loạn động, suy nghĩ đủ thứ chuyện trên đời, khi thì phiền não, hơn thua, sân si tùm lum trong đầu anh mà anh gọi là anh tu đúng đạo Phật được. Nếu tu đúng đạo Phật, anh phải tịnh hóa nội tâm, tâm phải từ từ lắng lại, bớt vọng tưởng dần, bớt vọng tưởng dần, để nó đúng với Định mà.
[52:05]Và thứ ba là anh tu gì tu không biết, nhưng cuối cùng phải có cái Tuệ, cái Tuệ vô ngã, hướng về mục tiêu vô ngã, thấy thân này không phải là ta, tâm này không phải là ta, chẳng có gì là ta. Trong từng hơi thở vào, trong từng hơi thở ra, trọn lòng tôn kính Phật nha.
[52:29]Chứ không thể khác được. Không thể nói tám vạn bốn ngàn pháp môn rồi cuối cùng anh không thể hiện được Giới, không thể hiện được Định, không thể hiện được Tuệ thì rõ ràng anh tà kiến, không gọi là tám vạn bốn ngàn pháp môn của Phật. Bây giờ hôm nay như vậy thì nói như vậy để làm gì? Để ta cố gắng xây dựng lại một đạo Phật hùng mạnh đúng với Chánh Pháp vào thời xưa. Mặc dù ta rất bi quan. Ta bi quan như cái thời mà Đức Phật đắc đạo xong vậy. Ngài thấy giữa cái cảnh giới Ngài chứng ngộ và căn cơ chúng sinh của cái vô minh chúng sinh nó xa quá. Và chúng ta hôm nay cũng đúng như vậy. Cái căn cơ thời ngày hôm nay mà ta gọi là Mạt Pháp,
[53:12]mà ngày xưa Mạt Pháp còn có Đức Phật đứng đó, rồi còn có bao nhiêu vị A-la-hán đứng đó, cái vô minh, căn cơ thấp chúng ta nó trở thành Chánh Pháp vì có Phật. Ngày hôm nay chúng ta mạt mạt thật thật vì không còn Phật, không có các vị A-la-hán. Chúng ta chỉ còn kinh điển đọc không hiểu, còn tượng Phật ngồi lặng im không nói. Phật ngồi không nói, lặng im, nhưng mà có điều là là là Phật không nói câu nào và ta phải lệ thuộc vào chư Tăng, mà không biết mấy ông Tăng có tu đàng hoàng không, không biết ông có đủ trí tuệ để giải thích hết về kinh điển đạo Phật không, mà không biết ông có kinh nghiệm tu
[53:48]hành đúng với Phật dạy hay không, phải không ạ? Rõ ràng, rõ ràng hôm nay ta rất thiệt thòi, ta cách xa Phật và cái cái bi quan của Phật ngày xưa, ngày hôm nay nó trở thành một điều hết sức là thật. Cái Chánh Pháp huy hoàng của Phật ngày xưa bây giờ ngày hôm nay thực sự là bộc lộ ra là quá quá quá xa vời với với chúng ta. Thầy đang nói một điều hết sức bi quan và không phải riêng Việt Nam, cả thế giới là như vậy, cả thế giới đều đáng bi quan như thế. Và ta đừng ngạc nhiên là tại sao đạo Phật sẽ từ từ mất dần mất dần trên thế giới này.
[54:33]Tại sao ta phải bi quan như vậy? Bởi vì khó quá. Cái lý tưởng giác ngộ mà Đức Phật gieo vào lòng ta, nó không trụ lại được.
[54:47]Vì sao vậy? Vì sao ta không giữ lại được cái lý tưởng giác ngộ mà Phật gieo vào lòng ta? Vì ta không hiểu nó. Ta không hiểu cái lý tưởng đó là gì, ta không hiểu cảnh giới giác ngộ là gì để ta theo đuổi. Thì giống như nói cái người mà hiểu thì sẽ hành động, nhưng ta không hiểu, ta không hành động. Như hồi nãy nói bây giờ đó, bây giờ có người hàng xóm chạy qua xách con gà nói: "Tôi mắc bận quá, chị cắt cổ con gà giùm tôi, lát tôi nấu cơm xong, tôi nấu gà xong tôi chia cho chị phân nửa", mình làm không? Ở đây ai ai đồng ý sẽ cắt cổ gà giùm hàng xóm để lát hàng xóm nấu rồi đem qua chia cho mình nửa con gà? Ai đồng ý giơ tay lên!
[55:26]Giơ lên thầy thưởng liền! Uống ba roi.
[55:32]Tại sao ta không làm trong khi hàng xóm hứa cho ta nửa con gà? Tại sao ta không làm? Vì ta biết nhân quả phải không ạ? Ta cắt cổ nó thì sau này cổ ta sẽ bị cắt lại. Cổ ta sẽ bị cắt lại theo hình thức nào?
[55:49]Mổ tuyến giáp nha. Nên ta thấy có những người mà có vết mổ đây nè, mổ gì về vấn đề họng, tuyến giáp gì phù bướu gì đó phải mổ ra, thì đó cũng là dấu vết của việc mà cắt cổ gà. Và thứ hai, có những người bị giết hại bằng cách cắt cổ luôn. Đây là chỗ vùng mong manh khó bảo vệ nhất, cắt ngang một cái đường cắt ngọt, máu động mạch phun ra rồi là trong hai giây, ba giây gục xuống chết liền. Máu không lên não, máu không bơm lên tim không bơm lên, hai ba giây não mất mất ý thức liền. Thì đó đều là quả báo của việc cắt cổ gà. Ta hiểu điều đó rất rõ, cho nên bây giờ có hứa cho ta nửa con gà ta cũng làm sao?
[56:34]No, I am sorry, never, ha. Thì coi cái lúc đó nói: "Thôi tôi bận quá rồi, thôi nghĩa là cho chị hết con gà, tôi chỉ lấy cái đùi thôi." Thì ta trả lời sao? Let me think over again, cho tôi suy nghĩ chút, tại nghe gần nguyên con gà thấy hơi mê rồi đó, ha ha. Nhưng mà khi ta hiểu nhân quả rất xác quyết thì có ăn nửa con gà hay ăn gần hết con gà cũng làm sao? Cái quả báo cắt cổ vẫn hiện ra. Cho nên ta dứt khoát làm sao? Không, vì ta hiểu quá rõ nhân quả, nhớ như vậy. Rồi bây giờ ví dụ thế này: Ta đi đường cái ta thấy một người ngồi gục bên lề đường, nhìn mặt xanh xao, mà đây không phải là con nghiện, mà cái người này có vẻ nghèo khổ quá,
[57:27]họ đang đi một đoạn đường dài rồi họ không xin ăn được, họ đói quá rồi họ ngồi gục bên đường, mà nếu mọi người cứ đi qua đi qua lại thì qua ngày hôm sau có thể có một cái xác chết ngồi đó. Ta nhìn cái đó và ta cảm nhận được cái này không phải là người ăn chơi, vì họ đói quá, họ đang đi từ vùng này sang vùng kia và đói lả không đi nổi nữa, đã ngồi gục bên ven đường, ngồi dựa vào một cái gốc cây nào đó. Thì lúc đó ta làm gì?
[57:54]Lúc đó ta làm gì? Nói thật đi, nói thật. Nói thật thầy nghe. Lúc đó ta sẽ lái xe chạy luôn. Đó là sự thật. Nhưng ta chạy qua khỏi 100 thước rồi ta mới nhớ tới luật nhân nhân quả. Thấy người đói khổ gần chết mà ta bỏ mặc thì sau này ta làm sao? Ta làm sao? Thứ nhất ta sẽ bị mù đui nha. Thấy điều cần phải làm mà không chịu làm, giả vờ như không thấy để đi luôn thì quả báo là ta sẽ bị mù đui mắt, cái thứ nhất. Cái quả báo thứ hai, sau này ta sẽ bị rơi vào cảnh khốn cùng, vì ta đã nhìn thấy cảnh khốn cùng mà ta không giúp, cho nên ta sẽ chắc chắn sẽ bị rơi vào cảnh khốn cùng. Quả báo thứ ba, khi ta có gặp nạn thì sao?
[58:48]Không một người nào giúp đỡ. Cho nên ta lái xe ta chạy qua luôn nhưng ta nhớ tới quả báo, ba cái quả báo kinh thế, kinh thế, hãi quá, đúng không? Thế là ta làm sao? Quành xe lại, xuống xe hỏi: "Bác, bác sao thế?" Bà kia lờ đờ nhìn mình, trả lời không nổi, cái mình biết ngay là quá đói rồi, mình lấy chai nước cho uống, thế là lấy tìm chút gì cho bà, bà ăn, rồi hỏi thăm hoàn cảnh, có thể giúp bà một ít tiền để cho bà đi. Khi bà có thể phục hồi mình thấy lương tâm mình không còn cắn rứt nữa thì mới thấy xong bổn phận. Nên ở đây chỗ này, khi ta hiểu thì ta phải hành động. Ta sẽ phải dứt khoát không làm điều xấu và ta phải mạnh mẽ làm điều tốt.
[59:38]Đó là vì ta hiểu. Còn cái người không hiểu thì sẽ không làm. À nhớ như vậy. Thấy điều xấu mà chấp nhận làm thì vì người này hiểu không tới nơi về nhân quả thiện ác báo ứng. Thấy điều thiện phải làm mà không chịu làm vì không hiểu nhân quả thiện ác báo ứng. Còn ta hiểu rất rõ về đạo đức của đạo Phật, hiểu rất rõ về luật nhân quả thì ta buộc phải làm sao? Phải phải hành động, phải sống, phải thánh thiện, phải tu dưỡng, không còn con đường nào khác. Cho nên bây giờ
[1:00:18]khi một người mà cảm nhận được cái lý tưởng giác ngộ của Đức Phật thì chuyện gì xảy ra?
[1:00:32]Khi một người mà cảm nhận được cái lý tưởng của giác ngộ Đức Phật thì chỉ có một con đường duy nhất là gì? Tu hành thôi, không làm chuyện gì khác được nữa. Nhớ không ạ? Là như vậy. Khi mình hiểu tới mức độ hiểu tới thấu đáo rồi, thì không còn ai có thể gọi là không tu được nữa. Còn nếu trong lòng ta có cái do dự, nha, ta có phân vân, à ta cũng hiểu đạo lý Phật dạy đó, nhưng mà bữa nào có ai rủ ta cái ta cũng ham đi chơi. Hôm nay là tới ngày tu, một bên là huynh đệ: "Nè nè nè, chiều nay tới tu nha!" Ta nói: "Dạ vâng." Có người khác bốc điện thoại lại gọi: "Ô! Hôm nay sinh nhật của tôi mời bạn tới chơi nha.
[1:01:18]Bạn bè lâu quá gặp nhau, mình thoải mái một bữa, mình tung mây một bữa, mình nổ một bữa cho vui vẻ." Hai cái đó mình sao? Mình phân vân, đúng không ạ? Ở bên bạn mình á, bữa sinh nhật của nó sẽ có bạn cũ gặp lại nè, sẽ có bia, có bọt, và có nhiều thức ăn rất là ngon, mà tất cả thức ăn đó đều do đâu? Do cắt cổ mà mà có. Ừ. À, nhưng mà rất là ngon, rất là vui. Còn một bên là tu tập với huynh đệ, lặng lẽ, nhưng mà thanh tịnh, thánh thiện, hướng về sự giác ngộ. Hai bên mình chọn cái nào? Đứng ở đây, thầy hỏi: "Hai bên chọn cái nào?" Tất cả là: "Dạ tu." Nhưng không phải ở đây. Ở trong một góc trời rất riêng, ha, riêng một góc trời, thì lúc đó mình sẽ phân vân.
[1:02:05]À, bên thì vui, bên thì tu. Tu là rất là cao siêu, bên thì vui rất đã. Thế mình phân vân. Nên chỗ riêng một góc trời mình bị phân vân liền, còn đứng đây thì hùng mạnh: "Con thề tu! Sống chết phải tu!" Nhưng mà, và ở đây thôi. Chứ còn lúc đứng chỗ riêng một mình mình thì mình không đủ lực. Vì sao mình không đủ lực? Vì mình hiểu về cái lý tưởng giác ngộ chưa? Chưa thấu đáo. Nhớ như vậy. Bị phân vân. Còn người nào đã hiểu về lý tưởng giác ngộ thấu đáo rồi, thì khi một người bạn mà gọi điện thoại đến: "Hôm nay sinh nhật mình, á bạn tới chơi nha, rất vui! Bao nhiêu bạn cũ nó tới hết. Hôm nay là mình làm nguyên một con bò,
[1:02:44]đấy bia bọt đầy đủ tới tới tới!" thì mình làm sao? Mình rất là lặng lẽ, rất thanh tịnh, không cần phải đấu tranh nội tâm. Mà thấy rõ con đường phải đi là lúc đó phải biết làm sao? Yes or no? Yes or no? No. Nhưng mình không có trả lời no một cách thẳng thừng. Mình phải nói làm sao? À: "I am sorry. Ah, today I will be very busy, nha. Something happens, nha. I have to solve, um, and I have I have to finish something that is very important.
[1:03:27]So I am sorry, I cannot go to your birthday party, but I will send you something as a gift and as a my sentiment to you, my dear friend." Dù nói hơi có hiểu không cà?
[1:03:57]Có ai hiểu thì dịch giùm cho người kế bên đi. Là vậy. Ừm.
[1:04:04]Nếu ta hiểu thì chết sống gì ta cũng đi theo lý tưởng giác ngộ đó. Nhưng nếu ta không hiểu, ta bị dao động liền, ta bị hoang mang, bị phân tâm, bị người này dụ dỗ, người kia lôi kéo, mình sẽ bị lạc lòng, rẽ nhánh liền. Còn nếu mình đã hiểu đúng rồi thì đừng hòng, có chết thì chết vẫn chỉ một đường mà mà đi thôi. Hễ ta có lý tưởng rồi ta sẽ kiên định. Nhưng cái quan trọng, để gọi là lý tưởng thì ta phải hiểu cái lý tưởng đó. Mà như hồi nãy ta Thầy nói: Cần bao nhiêu đơn vị thông minh để hiểu được cái lý tưởng giác ngộ tâm linh? Một, 100. Mà bây giờ hôm nay ta đã được được bao nhiêu rồi? Chín mươi mấy rồi?
[1:04:58]Như vậy, chính chúng ta ở đây, phải không ạ? Những người mà ngày đêm ta ngồi thiền, ngày đêm ta tu tập về luật nhân quả, tu dưỡng về đạo đức, mà bây giờ Thầy hỏi là cái lý tưởng giác ngộ hiểu đến đâu rồi, chính chúng ta còn không dám, thì hãy nhìn ở bên ngoài, ngoài kia, mấy người có thể ngồi thiền được? Mấy người hiểu sâu về luật nhân quả được? Mấy người có thể sống đạo đức thánh thiện được? Có mấy người? Không mấy người. Và nếu ít người thì như vậy Đạo Phật ngày hôm nay là hưng thịnh hay suy tàn? Đó, đó là một thực tế, một điều bi quan. Cái bi quan ngày hôm nay, ta nói giống hệt cái bi quan lúc Đức Phật mới vừa đắc đạo, y như vậy.
[1:05:47]Nên bây giờ ta mà nghe nói tới Đạo Phật suy tàn, ta đừng ngạc nhiên, vì cái lý tưởng giác ngộ khó quá! Bây giờ ta nghe nói nơi này họ tu sai đường, nơi kia sai đường, đừng ngạc nhiên. Bởi vì con đường tu tập chánh pháp khó quá, buộc họ phải thay thế. Nhưng mà khi thay thế thì họ đã chọn một con đường rời xa Giới - Định - Tuệ và lạc luôn vào tà kiến luôn. Đây là điều rất là đáng buồn. Buồn thì buồn, bi quan thì bi quan, nhưng mà làm sao? Nhưng mà làm sao? Vì ta nhớ tới hai câu chuyện.
[1:06:29]Câu chuyện là sự bi quan của Đức Phật khi mới đắc đạo, nha. Đức Phật đắc đạo rồi Ngài thấy cái cảnh giới đó với cái căn cơ chúng sinh cách nhau xa quá và Ngài thực sự bi quan, không hy vọng là giáo hóa được. Đến Phạm Thiên hiện ra thỉnh Phật tha thiết, ân cần. Và Đức Phật bắt đầu mới dùng Phật nhãn quan sát thì thấy rằng những người đệ tử có duyên với mình đầu thai theo, đang từ từ đầu thai về đây để được giáo hóa cũng không ít, nên Ngài mạnh dạn mở con đường để giáo hóa. Đó là câu chuyện thứ nhất. Câu chuyện thứ hai.
[1:07:07]Hôm đó Thầy mới đi xuất gia, về làm điệu ở trong ngôi chùa. Làm điệu thì Thầy cũng chưa có thọ giới Sa di nữa, chỉ lon ton theo phục vụ cho các Thầy thôi. Thì hôm đó Thầy nhớ vào một buổi chiều, có hai vợ chồng đến chùa là xin quý Thầy
[1:07:30]về cúng cầu siêu giùm cho người thân. Thì lúc đó Thầy Chúng trưởng mới cử hai Thầy đâu tụng kinh. Tụng kinh về, rồi khi mà quý Thầy tụng kinh xong hết rồi, hai vợ chồng chồng mới trở lại chùa để xin cúng dường. Thầy nhớ hai để một cái bao thơ, có ít tiền để trên cái đĩa, nói: "Hôm giờ quý Thầy có lại nhà con cúng cầu siêu giùm cho người thân con, nay con cúng dường. Đến đây tạ ơn quý Thầy." Thì một Thầy trong đó mới trả lời câu này: "Xem như quý Thầy đã nhận, nhưng Thầy gửi lại cho anh chị để anh chị lo việc cho gia đình. Nha, vậy là tấm lòng của của anh chị như vậy, Thầy nhận rồi." Nhớ những người tu chân chính là
[1:08:17]như vậy đó, họ không có ham nhận tiền đâu. Bởi vì chùa lúc đó đi làm ruộng mà, thì đi tưới ruộng rồi cắt lúa, đập lúa. Thầy rất là giỏi đập lúa nha. Nhớ, đây là người giỏi đập lúa. Giờ ôm từng bó lúa mà đập, bây giờ thì chắc không ai thấy nha. Giờ máy nó quẹt, tuốt hết rồi. Hồi xưa là phải ôm từng bó lúa đi mà đập lên cái cộ, cho nó văng lúa ra. Đó, rồi mình mới hốt cái lúa đó đem đi phơi. Đó. Thì lúc đó Thầy rất là nhỏ, nhưng mà Thầy rất thích đập lúa, vì công việc đó là rất là nặng, mình thì cứ gánh vác việc nặng thôi. Thì vì chùa có ăn rồi nên không cần cúng, mà thấy hai vợ chồng đó có vẻ cũng không phải là
[1:08:50]khá giả nên quý Thầy từ chối không nhận tiền. Cái khi thấy quý Thầy không nhận tiền, bắt đầu ông ông chồng ổng mới có vẻ như có cái niềm tin vào cái đạo đức của quý Thầy, ổng mới ngồi kể chuyện. Thì ông là bộ đội, bộ đội đi đánh từ Trường Sơn từ ngoài Bắc đi vô tới trong Nam. Và ông kể một câu chuyện tâm linh, là lần đó cái đơn vị của ông bị B-52 đánh. Đánh là mạnh ai nấy mà tìm hóc mà trốn, tại B-52 nó thả xuống một cái là rung rinh nứt đất trời. Dù cách xa đó cũng chết, chứ đừng có nói mà ngay chỗ nó. Thì khi nó đi rải thảm qua một loạt rồi, thì sau khi mà nó bay qua rồi thì mọi người mới lóp ngóp bò dậy coi còn ai hay không.
[1:09:30]Thì may là ảnh còn, ảnh còn và còn được ba bốn người, và một ba bốn người khác trong cái tiểu đội mình chết. Chết thì cũng tan xác hết, nằm khắp nơi là khói bốc nghi ngút, mùi xác thịt khét lẹt. Là cái người chỉ huy cũng không biết còn hay không nữa, tại vì đánh bom càn qua một cái rồi không còn gì. Thì ảnh mới kể vụ này: Lúc đó là tìm không được cái thằng bạn thì nghĩ nó chết rồi. Thì mọi người mới lấy gì đó, lấy cơm ra ăn, lấy đồ ăn gì ngồi ăn. Ngồi ăn thì mới mới khấn, mới đem bát cơm mới để một bên, mới kêu tên thằng bạn: "Nếu nếu mày có linh thiêng thôi mày về đây ăn cơm với tụi tao." Vừa nói vậy thì lập tức có một con chim nó bay lại đậu liền.
[1:10:12]Đứng, đậu ngay chỗ đó luôn. Cái mấy thằng bạn ngạc nhiên mà cũng không biết thực hư, mới hỏi: "Nếu phải con chim này là mày thì mày đập cánh ba cái cho tao." Thì con chim đập cánh ba cái liền. Thì khóc hết liền. Từ đó các anh tin có cái tâm linh, tức là sau cái chết này chưa phải là hết, vẫn còn một cái thế giới đâu đó. Là các anh mang cái niềm tin đó đi trong chiến đấu, rồi đi qua cuộc chiến tranh, rồi ta thống nhất được đất nước. Nhưng cái câu chuyện Thầy muốn nói là như thế này: Sau một trận càn B-52 thì cả coi như cả một cái đội hình tan vỡ hết. Nhưng, cái là cái sự bi quan lẽ ra là cùng cực.
[1:10:55]Nhưng mà các anh đã động viên nhau làm sao? Động viên nhau thế nào?
[1:11:01]Dù có phải hy sinh xương máu, ta vẫn phải chiến đấu để gì? Để giải phóng miền Nam mà thống nhất đất nước này. Động viên nhau, chứ lúc đó đúng là bi quan và hết hy vọng rồi. Nhưng phải động viên nhau đứng lên, gom góp lại vũ khí, bộ đội lại lập lại đội hình và tìm cách liên lạc chỉ huy cấp trên mà đi chiến đấu tiếp. Hôm nay chúng ta cũng vậy, nếu mà nói rằng giữa cái lý tưởng giác ngộ của Phật ngày xưa cho tới cái trình độ chúng ta ngày hôm nay khoảng cách nó quá quá lớn, và chính vì thời gian đã quá xa, khoảng cách trình độ quá lớn, nên đạo Phật đã suy tàn và gieo cho chúng ta một cái điều bi quan.
[1:11:43]Nhưng ta có cái hai câu chuyện về sự bi quan nha, một cái bi quan của Đức Phật khi mới đắc đạo và một cái bi quan của những anh em chiến sĩ trong trong chiến đấu, thì ta sao? Bỏ hết tất cả, cố gắng mà đứng lên nha, cùng nhau tinh tấn tu tập. Dù chúng ta chưa đủ một đơn vị thông minh nhưng cứ phải tu tập, cứ phải tu dưỡng, để làm chi? Để xây dựng lại Chánh pháp của Đức Phật, để giữ gìn Chánh pháp của Đức Phật này tồn tại mãi mãi trên thế giới này, để làm cho cái chân lý cao siêu, tuyệt vời đó không bao giờ biến mất của cái thế giới này nha.
[1:12:33]Tất cả chúng ta chưa ai đủ trình độ cả, nhưng mà quyết tâm vì thương Phật, vì kính Phật, vì đền ơn Phật, ta sẽ cố gắng hết sức mình, dành hết kiếp này và những kiếp sau mà mà tu hành, để thực hiện được cái lý tưởng giác ngộ mà Phật đã gieo vào tim ta.
[1:13:02]It is enough today, so goodbye, see you again tomorrow morning.