[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bạch Thượng tọa Pháp sư cùng chư vị thiện nam tín nữ Phật tử. Do hôm nay buổi lễ ở tại Long Hoa Ni viện, phần chuẩn bị về vấn đề âm thanh có phần thiếu sót vì điện à bị cúp, cho nên hôm nay những lời pháp nhũ của Thượng tọa Pháp sư trong lúc nói thì cũng có giới hạn về vấn đề à lời nói do sức khỏe. Vì thế cho nên chúng tôi xin à yêu cầu tất cả chư vị thiện nam tín nữ Phật tử chúng ta cố gắng im lặng như Chánh pháp để lãnh thọ à lời pháp nhũ của Thượng tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bạch Thượng tọa Pháp sư, đối trước Thượng tọa là toàn
[0:54]bộ à chư vị thiện nam tín nữ Phật tử của Long Hoa Ni viện. Do có lòng khát ngưỡng về giới à giáo pháp của Như Lai, hôm nay à tất cả hàng Phật tử của chúng con thân người đã được lại được gặp à gần gũi thiện hữu tri thức. Tuy không được sanh vào thời Đức Phật còn tại thế, à thế nhưng chúng con cũng được sanh vào thời Phật pháp đang còn hưng thạnh. Đó chính là những điều diễm phúc vô cùng lớn lao đối với người Phật tử của chúng con. Hôm nay, chúng con xin thành kính đê đầu đảnh lễ Thượng tọa. Từ bi hoan hỷ vì lòng từ mẫn à ban thời pháp nhũ nhân ngày Đại lễ Vu Lan hôm nay để hàng Phật tử của chúng con à nương
[1:41]theo đó tu học trên lộ trình giải thoát và giác ngộ. Ngưỡng mong Thượng tọa từ bi hoan hỷ hứa khả và chứng minh cho. Nam Mô Chứng Minh Sư Bồ Tát Ma Ha Tát tát đại chứng minh. A Di Đà Phật. Dạ cảm ơn huynh đệ. Đúng là để thầy giảng hay á thì ổng nói hay ghê á. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Sư bà viện chủ. Thưa quý a ni sư, quý sư cô. Quý a thiện nam, tín nữ. Hôm nay là cái lễ lớn của chùa, theo như truyền thống của Phật giáo là mỗi năm chúng ta đều có một Đại lễ Vu Lan để chúng ta nhớ đến cái lòng hiếu đối với cha mẹ. Thực ra trong đạo Phật chúng ta, chúng ta thấy điều này là bên cạnh cái mục tiêu là giác ngộ,
[2:34]giải thoát, chúng ta còn có ngày Vu Lan là để nhắc nhở nhau cái đạo làm người. Chính vì vậy, đạo Phật là trọn vẹn cả hai khía cạnh: vừa xuất thế mà vừa nhập thế. Mục tiêu chính mà đạo Phật đem đến cho chúng ta là một đời sống giải thoát cũng như một khả năng mà giải thoát hoàn toàn khỏi luân hồi sinh tử. Tuy nhiên, đạo Phật cũng cho chúng ta một cái đạo làm người để chúng ta khi mà chúng ta chưa giải thoát, khi chúng ta chưa ra khỏi luân hồi, chúng ta vẫn có cuộc sống rất là đẹp với mọi người chung quanh mình. Thì trong cái đạo làm người này, đạo làm người thì có nhiều cái đạo, nhiều cái mối tương quan giữa người và người với nhau.
[3:20]Thứ nhất là đạo cha mẹ đối với con gọi là đạo từ; cái đạo con đối với cha mẹ gọi là đạo hiếu; cái đạo anh em đối xử với nhau; đạo vợ chồng; à đạo vua tôi theo ngày xưa á; đạo bạn bè; đạo thầy trò; tức là mỗi cái tương quan nghĩa là mỗi cái tương quan giữa người và người là đều có đạo để chúng ta sống cho đúng. Nhưng mà trong các đạo đó thì những người những bậc thánh nhân, những bậc hiền triết đều chú ý đến đạo một trong cái đạo làm người quan trọng nhất là đạo hiếu. Là cái thái độ, là cái sự cư xử, là cái tâm tình của con cái đối với cha mẹ. Đây là cái đạo làm người tiêu biểu nhất. Bởi vì nếu mà không có cái đạo hiếu thì những cái đạo khác đều tan vỡ hết.
[4:17]Ví dụ mình nhìn một con người mà nếu người đó sống không có hiếu với cha mẹ thì mình có thể quả quyết rằng người đó sẽ không tốt với vợ chồng, không tốt với anh em, không tốt với bạn bè, không tốt với thầy trò, không tốt với quê hương đất nước này. Bởi vì đạo hiếu là đạo gốc. Còn nếu mà chúng ta xây dựng được cho con người một cái cái lòng hiếu kính đối với cha mẹ, nghĩa là đối với cha mẹ họ biết hiếu kính thì hi vọng rằng họ sẽ tốt với những người khác còn lại trong cuộc đời này. Nên vì vậy là các bậc thánh nhân từ xưa đến nay mà nhất là ở Đông phương đều chú ý đến cái đạo hiếu trước vì đây là cái gốc.
[5:00]Hễ cái gốc có rồi thì những cái ngọn sẽ từ từ mà có. Cho nên chúng ta đánh giá cái đạo đức của một con người cũng là như vậy, đánh giá xem là họ có hiếu với cha mẹ của họ hay không cái đã. Vì nếu mà không hiếu với cha mẹ thì những cái đạo đức khác chúng ta phải rất đáng nghi ngờ. À ví dụ như là thấy một người bạn chơi với mình họ tốt với mình lắm. Nhưng mà khi về nhà thấy nói chuyện với cha mẹ họ nạt nộ thì mình phải lập tức nghi ngờ cái tình bạn này liền. Là cái điều mà họ tốt với mình coi chừng chỉ là một giai đoạn tạm bợ, phía sau đó có thể có một ý đồ nguy hiểm nào đó. Ví dụ như là lớp trẻ thanh thiếu niên lớn lên mà lựa vợ lựa chồng cũng vậy.
[5:42]Thí dụ à người thanh niên nam đi, chỉ gặp một cái cô gái xinh đẹp, có vẻ cũng thùy mị nết na, đem lòng yêu mến muốn làm quen và muốn tiến tới hôn nhân. Thì hãy nhớ một điều, hãy xem cái gốc đạo đức của cô đó có được hay không là bằng cách là léo đẻo theo cô đó đi về nhà rồi vô làm quen với em cô đó trước chứ đừng thèm làm quen với cổ. Làm quen với cổ, cổ mới không có cự nự lắm. Làm quen với em cô đó trước, làm quen với ba mẹ cô đó trước, rồi còn cô đó lơ giả bộ như không thấy. Đó là thầy chỉ cái mánh đó cho mấy ai là nam mới lớn lên mà tính đó, có thể chỉ cái cách đó để kiếm vợ đó. Thì cái người nào mình nhắm tới thì đừng thèm làm quen người đó,
[6:24]mà làm quen với em người đó trước nè, làm quen với cha với mẹ người đó trước. Rồi sau đó mới xem xét cái thái độ của cái người cô gái đó đối với cha mẹ như thế nào. Nếu cô gái đó đối với cha mẹ là có hiếu thì mình tới lúc đó mình hãy quyết định mở mặt trận tổng tấn công mà làm quen với cổ. Thì sao? Thì là bảo đảm là không lừa không lầm. Chứ còn nhiều người đã có cái nông nổi đi lựa vợ lựa chồng mà mình gặp người đó mình tán tỉnh trước, rồi mình lỡ nói yêu thương tới chừng phát hiện ra cái cô này bất hiếu, đối với cha mẹ nạt nộ là coi như mình thua. Từ từ phải rút ra lại mà đổ vỡ lắm. Coi như mình cũng đã thất hứa, mình hôm trước nó mới nói cổ là:
[6:59]"Dạ đã hứa yêu em trọn đời á." Tới chừng phát hiện cô này có bất hiếu là lật đật rút lại nó cũng tan vỡ đi. Cho nên chi bằng là mình đi thăm dò chung quanh trước. Trước khi mình đánh một đòn quyết định thì cô gái cũng vậy. Khi cái chàng trai nào mà nói ngỏ lời đem lòng thương yêu mình mà mình thấy cũng được mắt, thì cái điều quan trọng mình để ý là coi cái chàng trai đó có hiếu với cha mẹ hay không. Tại vì nếu mà chàng trai đó có hiếu với cha mẹ thì hi vọng người đó mới có thể tốt được với vợ với con, với bạn với bè, à với đôi bên được. Chứ còn nếu mà cứ thấy tốt với mình mà tưởng rằng người đó là tốt là một điều thiếu sót. Vì sao vậy?
[7:39]Bởi vì để đánh giá cái đạo đức của một con người phải luôn luôn xem cái đạo hiếu là đạo quan trọng trước. Ở đây là tại sao mà các bậc thánh nhân phải nhắc nhở nhiều về cái đạo hiếu? Bởi vì thế này: bởi vì nếu mà để yên theo bản năng, theo cảm tính của con người á thì cái quy luật muôn đời là nước mắt chảy xuống. Chúng ta chỉ để ý, chỉ quan tâm, chỉ yêu thương với cái người con của mình thôi, chứ còn cha mẹ mình dễ bị bỏ quên lắm. Đây là điều rất là lạ. Là thú vật cũng vậy mà con người cũng vậy. Ví dụ một con thú cũng vậy, khi cha mẹ đẻ nó ra, thương nó. Nhưng khi nó lớn lên, nó tách bầy đàn nó quên cha mẹ nó liền.
[8:20]Rồi đến khi mà nó có nó tạo một cái hôn phối mới, nó đẻ ra con thì nó thương con nó thôi, chứ hoàn toàn quên mất cha mẹ nó. Đó là cái bản năng, cái cảm tính bình thường của tất cả mọi chúng sinh, trong đó có cả con người. Con người cũng vậy, bây giờ nếu mà đừng dạy đạo hiếu cho con người thì chúng ta sẽ thấy là nó trở lại một cái quy luật y như con thú là cha mẹ nuôi con biển hồ lai láng, nhưng mà con nuôi cha mẹ con tính tháng tính ngày. Nghĩa là nói ờ nói: "Tới phiên bây tụi bây nuôi nha, chứ tao nuôi ổng bả là hai năm rồi đó, giờ tới phiên tụi bây." Tức là tính tháng tính ngày. Nhưng mà còn cha mẹ thương con thì biển hồ lai láng, không có giới hạn.
[9:04]Hễ là còn thương được là thương, còn nuôi được là nuôi, còn giúp được tới chết vẫn giúp. Đó là cha mẹ. Nước mắt cứ chảy xuống như vậy. Thành thử ra nếu để yên đừng có nói gì hết thì con người cũng từ từ không khác gì thú vật, cũng là theo bản năng thôi. Nên vì vậy cái may mắn chúng ta là chúng ta làm người, mình có cái đầu óc, có lý trí, có lương tâm. Và dùng cái lý trí cái lương tâm đó chúng ta xây dựng một cái hệ thống đạo đức. Ở trong hệ thống đạo đức đó chúng ta buộc con người, dạy con người phải nhớ đến cái ơn của những bậc mà sinh thành dưỡng dục ra mình. Phải có cái tương quan ngược lại, nghĩa là chúng tôi vẫn thường nói:
[9:44]"Dù nước mắt chảy xuống nhưng chúng ta phải biết nhìn lên." Nước mắt chảy xuống là chúng ta thương con cái mình, nhưng phải biết nhìn lên để tưởng nhớ tới công ơn của cha mẹ mà để mà thương quý, kính trọng, chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ mình. Đó gọi là cái đạo hiếu. Ở đây là nếu mà chúng ta nói đến cái đạo của con người á thì nó ràng buộc đủ thứ hết. Chúng ta sống trong cuộc đời này, chúng ta bị ràng buộc vô số cái mối tương quan mà cái mối tương quan nào mình cũng phải cố gắng sống cho tốt, nghĩa là phải hi sinh, phải nhẫn nhục, phải chịu đựng, phải giúp đỡ, phải thương yêu. Nghĩa là bổn phận của con người rất là nặng.
[10:23]Mà nếu chúng ta quên bổn phận đó, lập tức biến thành con thú liền. Còn để chúng ta làm được con người đúng nghĩa thì buộc chúng ta phải sống rất tốt với cuộc đời, mặc dù cái điều mà chúng ta sống tốt đó làm cho chúng ta rất là vất vả. Mà người nào biết sống một cách vất vả để thương yêu, để lo cho mọi người, người đó là con người đúng nghĩa mà từ từ trở thành một bậc thánh. Bởi vì chỉ có con người tốt và những bậc thánh mới chịu cực chịu khổ để thương yêu đồng loại của mình. Còn nếu mà mình sống để tìm cái niềm vui cho riêng mình thì lần lần mình trở thành những con thú. Đây là một cái ngã rẽ quyết định khắc nghiệt,
[11:02]bắt buộc mà chúng ta không có cách chọn lựa khác: một là chúng ta làm thú để tìm niềm vui cho riêng mình, hoặc là chúng ta làm con người để chúng ta hy sinh cái niềm vui của mình mà sống lo cho người khác. Đây là cái quyết định bắt buộc, không có cách nào khác hơn hết. Nên ở đây là chúng ta nhắc cái đạo hiếu là như vậy, mà riêng trong đạo Phật, ngày Vu Lan là cái ngày nhấn mạnh về cái đạo hiếu như vậy để chúng ta là một con người đúng nghĩa. Nghĩa là nhân quả đã cho chúng ta một cái hình hài tốt đẹp như thế này, chúng ta phải biết tô điểm cái hình hài này bằng một cái nội tâm rất là đạo đức, rất là thánh thiện,
[11:41]mà trong cái đạo đức thánh thiện đó, cái đạo hiếu là một đạo quan trọng. Cái điều mà làm cho chúng ta gọi là hiếu, hiếu kính cha mẹ, tức là chúng ta trước hết là cái cái lòng cái đã, mình chưa nói tới cái hành động nuôi dưỡng chăm sóc, mà trước hết là cái tấm lòng biết ơn cha mẹ đã sinh thành, nuôi dưỡng mình bởi hai điều. Nhớ nha, cha mẹ sinh thành ra mình, sau đó nuôi dưỡng mình. Mà có những bậc cha mẹ là còn dạy nữa, nhưng bây giờ mình nói cái căn bản nhất là sinh ra và nuôi dưỡng lớn lên. Sinh ra và nuôi dưỡng, nếu mà nói sinh ra nuôi dưỡng á là công lao nó lớn rồi, nhưng mà cái quan trọng là thế này, bởi hai điều:
[12:22]một là bằng tình thương yêu, và thứ hai là bằng công lao vất vả, hai điều đó. Chính hai điều đó đó làm cho chúng ta thương kính, biết ơn cha mẹ mình không thể tưởng được. Bởi vì á cái công lao vất vả mà nuôi mình á là đáng quý rồi, nhưng mà bên cạnh đó nó gói ghém trong cái công lao vất vả đó là một cái tình thương sâu đậm, cho nên cái giá trị công lao của cha mẹ, công ơn của cha mẹ nó tăng lên gấp cả vạn lần. Chúng ta hãy so sánh điều này. Ví dụ như là mình gặp hai con người là mỗi người đó đều đưa cho mình một cái một cái bánh mà cái bánh nó đều giống nhau, đều mua ở ngoài chợ Bình Chánh, đều nấu đúng lò hết, y hết, hai bánh giống nhau.
[13:11]Hai người cùng đều đưa cái bàn tay ra để biếu cho mình cái bánh đó mình ăn. Thì lúc buổi sáng gặp mình, lúc đó mình chưa ăn gì hết, hai người cùng đưa hai cái bánh. Nhưng một người đưa với cái tâm khô khan theo bổn phận, gặp khách mời; nhưng một người đưa cho mình mà trong đó rất thương mình. Hai hành động giống nhau nhưng một người không thương, chỉ đưa mời bánh theo lịch sự, và một người đưa cái bánh với cả cái lòng thương yêu thì hai cái hành động đó cái nào quý hơn? Cái có lòng thương yêu phải không? Mà quý hơn bao nhiêu lần? Gấp đôi phải không? Mình nói là gấp đôi. Tức là cùng hai người bày tỏ một cái hành động chăm sóc
[13:54]mình, nhưng mà người có cái tình thương thì giá trị của cái hành động chăm sóc đó nó tăng lên gấp đôi. Nhưng mà không phải, không phải gấp đôi, gấp mười lần trở lên. Thấy giá trị của tình thương là vậy đó, là gấp mười lần trở lên, gấp trăm lần trở lên khi nó có cái tình thương yêu. Lại cũng vậy, bây giờ nói trong đời sống này bình thường đi, mình gặp hai người họ đều khen mình. Ví dụ họ khen là: "Ờ, hôm nay bạn rất là đẹp, lúc này sao thấy bạn rất là đẹp". Một người cũng vậy, một người cũng nói: "À, sao lúc này thấy bạn rất là đẹp". Hai người cùng cái lời khen giống hệt nhau, nhưng một người khen theo lịch sự,
[14:28]một người khen theo cái lòng thương yêu chân thành thì cái lời khen nào có giá trị? Cái lời khen có tình thương có giá trị phải không? Đó, nên chúng ta thấy là chính cái tình thương yêu nó làm cho cái cư xử của người đối với người nó tăng cái giá trị lên gấp bội lần, gấp vạn lần. Mà ở đây cha mẹ của chúng ta đối với chúng ta là vậy, là cái tình thương yêu vô hạn và sâu đậm, không có gì so sánh được. Nên điều mà cái công ơn của cha mẹ chúng ta mà chăm sóc chúng ta á, chúng ta nói cái giá trị vô tận là vậy đó. Bởi vì ngoài cái công khó khổ nuôi chúng ta từng chút từng chút mà trong đó gói cả cái lòng thương yêu mênh mông,
[15:13]cho nên cái công ơn đó nói muôn đời chúng ta không đền đáp được, không đền đáp được. Chúng ta nghĩ bây giờ một người nào đó gặp mình mà đối xử tử tế mình một chút, giúp mình qua cơn hoạn nạn một chút là những lúc khó khăn đã tìm cho mình công ăn việc làm, là cho mình gạo cơm để sống qua ngày thì mình nhớ suốt đời. Nhưng làm sao mình quên được cha mẹ lúc mình chưa thể tự chủ, chưa thể ăn, chưa thể uống, chưa thể mặc, chưa thể lật, chưa thể bò thì cái người lúc nào cũng bồng mình trên tay, mớm cho mình từng miếng cơm miếng sữa thì cái cái công đó lớn không thể tính được. Nhưng mà lớn lên mình quên liền, mình không nhớ hình ảnh đó, không nhớ.
[15:51]Tại lúc đó mình quên mất là ngày xưa mình đã bệnh hoạn, đã khóc trong đêm, đã tiêu tiểu dầm trên giường là cha mẹ đã thức đêm thức hôm lo cho mình như thế nào. Cái công lao lớn mà lớn lên mình quên. Cho tới cái ngày mình có gia đình, có con có cái mình cực khổ lại, bắt đầu mới nhớ: "À, ngày xưa chắc mình cũng như vậy, cha mẹ mình cũng đã thương yêu mình như vậy". Cho nên thường cái người con á mà nhất là con gái, lớn lên khi có chồng có con rồi mới mới nghĩ thương cha mẹ. Mà thỉnh thoảng, hồi xưa lúc mình còn bé đó mẹ đưa võng ru mình bằng những cái lời ru ngọt ngào, những cái ẩn chứa trong đó những cái tâm tình
[16:30]của người dân Việt Nam, ẩn chứa trong đó những cái bài học đạo đức quý giá của cái dân tộc Việt Nam nhưng mình cũng không nhớ hết. Chỉ lớn lên, chừng nào thấy mẹ mình mà ru em mình á, mình mới bắt đầu nghe được những lời ru đó mà xây dựng cái tâm hồn mình tiềm tàng tiềm tàng từ nhỏ mà mình không hay. Nên chúng ta để ý là những đứa trẻ nào mà được nghe những cái lời ru, những lời ca dao đẹp đẽ, êm đềm, đạo đức như thế, thường lớn lên là những đứa trẻ tốt, có cái tâm hồn tốt. Còn những đứa trẻ nào mà sau này trong cái thời đại mới, thay vì là được những cái lời ru ca dao mộc mạc đó thì cái người mẹ
[17:12]mở luôn cái bài nhạc của Phương Thanh, Lam Trường, nhạc pop, nhạc rock gì đó cho nghe, kìa con gái bây giờ thích Ngồi Nhà gì đó... Đó, đại khái những cái bài nhạc như vậy thì chúng ta thấy nó lớn lên chút xíu nó hơi lất phất, nó kỳ kỳ sao đó, nó không có đằm. Cho nên cái lời ru của mẹ với những cái câu ca dao muôn đời vẫn là cái nét đẹp của quê hương mình và của cái truyền thống dân tộc mình. Nên có một cái người vì lúc cảm xúc đã nói lên đó là: "Dù ta đi trọn kiếp người, vẫn không đi hết những lời mẹ ru". Cái câu thơ thật là hay. Nghĩa là mình có đi hết cả cuộc đời của mình rồi, thực ra mình không ra khỏi lời mẹ ru,
[17:49]nghĩa là không đi ra khỏi cái tình thương yêu mà mẹ mình đã gửi gắm, chăm sóc và đỡ đần cho mình buổi đầu, cũng không đi hết được những cái điều mẹ mình đã dạy mà gửi gắm qua từng cái lời ru ngọt ngào như thế. "Dù ta đi trọn kiếp người, vẫn không đi hết những lời mẹ ru" là vậy. Mà cái quan trọng là cái tình thương yêu lúc đó. Rồi đó là nói nhỏ, còn khi mình lớn lên chút xíu á, cha mẹ phải lo cho mình đi ăn học. Có nhiều khi á cái chi phí về học hành á nó lớn hơn cả cái chi phí ăn mặc luôn. Ví dụ như là cái trường nhà quê á nhiều khi đơn giản thì không có nhiều, nhưng mà ở những cái trường thành phố
[18:27]á cha mẹ cho con đi học trường điểm, trường giỏi gì đó, rồi mua sắm thiết bị dụng cụ rất là tốn tiền, cái chi phí đó nhiều khi nặng hơn chi phí mình nuôi ăn nuôi mặc. Nhiều khi có những bậc cha mẹ tuyệt vời lại là những bậc thầy để khai mở tâm hồn cho con trẻ về đạo đức và cuộc sống, nhất là những cha mẹ mà biết đạo. Có những bậc cha mẹ vĩ đại là những Phật tử thuần thành, đã thấm nhuần được đạo lý của Phật Đà thì những bậc cha mẹ đó, bởi vì chưa có cái duyên đi tu cho nên cũng phải lập gia đình. Tuy lập gia đình nhưng mà là Phật tử thuần thành tốt đẹp thì những người đó khi mà đẻ con ra, nuôi con lớn luôn luôn đem đạo lý để dạy cho con mình từng chút
[19:14]từng chút một thì đó là những bậc cha mẹ vĩ đại, những bậc cha mẹ tuyệt vời. Vì ngoài là cái công ơn sinh thành nuôi dưỡng, còn là cái vị thầy đầu tiên để dạy cho con mình biết được cái đạo đức làm người, biết dạy cho con mình cái tình thương yêu nhân loại, tình thương yêu chúng sinh thì phải nói cái công lao đó đối với những bậc cha mẹ như vậy phải nói còn hơn cả trời, hơn cả biển nữa. Vào thời xưa á là đất nước ta ảnh hưởng đạo Nho cũng là nặng, cũng ảnh hưởng đạo Phật rất là nặng. Cho nên thường là cái trách nhiệm mà dạy dỗ cho con cái đầu tiên vẫn thuộc về cha mẹ, nhưng rồi sau đó mới đến trường học.
[20:02]Có những khi gặp bậc cha mẹ không có cái trình độ nhiều thì cái vị thầy rất là quan trọng, vị thầy đó phải có cái trách nhiệm là dạy dỗ cho cái trẻ thành người. Nhưng mà nếu với bậc cha mẹ mà có học một chút thì cha mẹ đó luôn là cái người thầy đầu tiên. Mà ở đây chúng ta thấy cái người xưa họ đánh giá thế này, họ đánh giá đó là cái người mà dạy dỗ cho chúng ta cái tâm hồn á mới là quan trọng, chứ còn cho chúng ta cái thân xác coi vậy chớ không quan trọng. Chúng ta đừng tưởng là hễ mình được là con người sinh ra thì mình cứ lớn đại lên thì mình sẽ cư xử như một con người, không có đâu. Nếu không có cái môi trường chung quanh dạy dỗ,
[20:55]chúng ta làm con người nhưng mà sẽ lớn lên cư xử thành một con thú, hãy nhớ điều đó. Bằng cớ là như thế nào? Bằng cớ là trên thế giới có một vài lần là các nhà khoa học đã bắt được những đứa trẻ mà sống với thú rừng, là không biết lý do gì mà khi chúng sinh ra lại thất lạc cha mẹ và được con sói hay bầy khỉ nuôi dưỡng.
[21:23]Mặc dầu là cái cái óc, cái gen là của con người, nhưng chúng hoàn toàn ứng xử như một con thú, bò bằng bốn chân rất là nhanh, nhảy một cái phóc qua khỏi hàng rào rất là cao, và thích ăn thịt sống, đặc biệt là thích ăn ruột, hễ xé con vật nào ra thì lấy cái ruột ăn trước. Vì sao? Vì nó sống với bầy sói là sói ăn theo kiểu đó, sói xé xác con vật là moi cái ruột ăn trước, và chúng cũng vậy, đứa trẻ đó cũng vậy. Móng vuốt rất là sắc, chỉ biết gầm gừ, rất là hung dữ, chạy rất là nhanh. Đến khi mà các nhà khoa học bắt được đem về, tội nghiệp là cái gen con người, óc con người, hình hài con người mà bị sống trong một cái cộng đồng của thú
[22:08]cho nên không còn là con người, các vị đó mới đem về nuôi để dạy lại, nhưng mà tiếc rằng đứa trẻ đó không thích ứng được, không thể sống cái đời sống con người nữa mà đã chết, không sống được. Nên ở đây chúng ta thấy, đẻ ra, đẻ chúng ta, nuôi chúng ta là cái công đã lớn rồi, nhưng mà cái quan trọng cho chúng ta cái tâm hồn để chúng ta là một con người thật sự, để chúng ta có trí tuệ, có tri thức, có kiến thức, có văn minh, có lịch sự, có đạo đức, cái đó cái công đó mới lớn gấp vạn lần hơn nữa. Vì vậy mà người xưa họ đã xếp cái thứ tự mà cái vai trò quan trọng để chúng ta biết ơn, để chúng ta kính trọng là:
[22:53]Quân, Sư, Phụ. Quân là tượng trưng cho vua, mà bây giờ mình gọi là cán bộ nhà nước á, tức là những người mà lãnh đạo đất nước phải chăm sóc cho dân cả tinh thần lẫn vật chất. Kế đến là Sư, là thầy, tức là những người khai mở, hướng dẫn, dạy dỗ cho chúng ta, chúng ta biết được điều hay lẽ phải, chúng ta có cái kiến thức để chúng ta sống làm con người. Chót cái sự kính trọng cuối cùng lại là cha mẹ, tức là Phụ, cái người mà cho chúng ta cái thể chất này, hình hài này, và cho chúng ta miếng cơm, miếng áo để chúng ta có một đời sống vật chất. Vì vậy, nếu mà xếp theo thứ tự ưu tiên thì người xưa đã cho rằng cái người mà đem
[23:42]cho chúng ta cái tinh thần, cái người đó cái ơn mới nặng hơn là thể chất. Nên ở đây là nếu chúng ta có một bậc cha mẹ mà vừa sinh thành, nuôi dưỡng chúng ta, mà vừa là những Phật tử biết đạo, dạy dỗ cho chúng ta những cái đạo lý ban đầu thì cái công lao này, công ơn này không thể tính kể được. Cũng có một vài trường hợp là cha mẹ sai lầm, có chứ không phải không. Ví dụ do cha mẹ hiểu đạo chưa sâu, hay là không biết đạo là có những bậc cha mẹ đã nóng nảy, đã hung dữ, hoặc là nhậu nhẹt, bỏ bê, bê trễ cái trách nhiệm đối với con cái thì cũng có chứ không phải không. Nhưng mà chỉ chiếm phần ít, cái số đó chỉ chiếm phần ít.
[24:35]Đa phần cha mẹ đều có cái trách nhiệm, đều biết thương con cái của mình. Ở đây bên Tây phương người ta quá lo sợ cái số ít là những bậc cha mẹ mà không có tròn trách nhiệm, cho nên họ đã ra những cái luật để bảo vệ trẻ em, chống lại cha mẹ rất là gay gắt, cho nên dạy cho trẻ em nó hư, nó bất hiếu từ nhỏ, nên cái đó không có hay. Chúng ta cố gắng giữ cái truyền thống Đông phương, biết rằng phần đông cha mẹ vẫn thương con, vẫn tốt đẹp, cho nên bổn phận của con là phải hiếu kính với cha mẹ. Khi chúng ta lớn lên một chút á, chúng ta sẽ nhận ra một điều thế này: là không phải Khi chúng ta lớn lên một chút
[25:17]á, chúng ta mới biết một điều thế này: là không phải luôn luôn là cha mẹ mình đúng. Có những khi cha mẹ mình cũng đã trật, có những khi cha mẹ mình cái trong cái cư xử đã ví dụ như hơi vội vã, hơi nông nổi, hơi nóng nảy vẫn có chứ không phải không. Hoặc là trong kiến thức của đời sống vậy, có khi cha mẹ mình lạc hậu, không có biết được cuộc sống mới như thế nào, về kiến thức về y học vân vân vậy đó. Hễ mà thấy bệnh gì cái hễ thấy sốt sốt cái là bắt đầu lấy nấu nồi nước xông hay cạo gió, cắt lể này, trong khi mình hiểu một chút xíu là mình biết, sốt có khi là nhiễm trùng, là phải uống kháng sinh, phải đi bác sĩ vân vân.
[25:52]Là có những điều mà thế hệ chúng ta mới, chúng ta biết nhiều hơn cha mẹ mình, hoặc là có những trường hợp nhiều khi cha mẹ tu không bằng con nữa, con lớn lên biết đạo, tu giỏi quá chừng, cha mẹ lúc đó chưa biết tu nhiều. Có những trường hợp mà cha mẹ đã thua con cái chứ không phải là không. Tuy nhiên ở đây thế này: dù cha mẹ đôi lúc có phạm sai lầm, dù cha mẹ đôi lúc có cái lạc hậu hơn mình, nhưng cái quan trọng là bổn phận làm con là phải tiếp tục giữ gìn đạo hiếu, không vì những cái trật của cha mẹ một chút xíu mà mình bất hiếu, bất kính, cái đó là mang tội. Cho nên cái đạo hiếu gọi là đạo giữa cha mẹ và con cái
[26:40]là nó tương quan giữa đôi bên, mà trong trường hợp một bên sai thì một bên giữ cho đúng giùm, một bên giữ cho đúng giùm. Ví dụ như có trường hợp khi mà cha mẹ già bắt đầu tính toán chia gia tài, thì trong cái chia gia tài à nói ví dụ cho thằng hai cái miếng đất này, cho thằng năm cái nhà kia, rồi trong cái việc mà chia như vậy đôi khi nó không có đồng đều, đôi khi nó không có công bằng, mà cái mình nhìn vô thì mình thấy có một sự thiên vị. Ví dụ như cái nhà này cái nhà nó trị giá là mấy trăm cây, thấy không? Miếng đất kia có ba chục cây à. Như vậy là chia như vậy là không công bằng. Thì lúc đó là cha mẹ mình có thể có cái thiên vị gì
[27:19]đó, nhưng mà mình không được vì cái đó mà mình làm dữ, làm hung lên, tỏ vẻ bất hiếu, bất kính cha mẹ. Nhớ luôn luôn cha mẹ mình dù có trật một chút, mình vẫn phải giữ đạo hiếu cho đúng, chứ đừng để bên kia trật bên này trật luôn là cái nhà mình thành bãi chiến trường, có khi có đổ máu rồi mất đi cái đẹp. Rồi con cái mình sau này mình không dạy được. Nên ở đây chúng ta nhớ: đôi khi cha mẹ mình có trật nhưng mình không được quyền trật, bởi vì bổn phận mình làm con phải giữ tròn đạo hiếu, đó là cái quan trọng. Trường hợp như là nếu chúng ta còn nhỏ thì cái điều mà chúng ta trả hiếu cho cha mẹ mình á quan trọng trước hết là biết ngoan ngoãn, vâng lời cha mẹ.
[28:05]Trả hiếu cho cha mẹ lúc nhỏ bằng cái sự ngoan hiền, vì chúng ta chưa có làm được cái gì để nuôi cha nuôi mẹ, thì làm ơn ngoan hiền, vâng lời giùm một chút, đó là cái trả hiếu trước hết. Cho nên đứa trẻ nào lúc còn nhỏ sống với cha mẹ mà đã bộc lộ cái tính bướng bỉnh thì đó là bất hiếu, mang tội nặng. Nên chúng ta nhớ là nếu thấy mình bướng hay cãi, là không biết vâng lời cha mẹ, cứ đòi phải theo cái ý của mình thì biết rằng mình đang phạm tội bất hiếu. Hãy từ bỏ cái ý nghĩ của mình để sống theo cái ý nghĩ của cha mẹ mình, đó là cái cách trả hiếu khi chúng ta còn thơ dại, hãy nhớ như vậy. Đừng bắt chước theo bạn bè rủ rê
[28:54]để mà chúng ta cãi cha mẹ, giấu cha mẹ, nói dối cha mẹ, làm những cái chuyện qua mặt cha mẹ mình, mà thường là những chuyện đó là chuyện xấu, đó là mang tội bất hiếu. Nếu bạn bè chúng ta có rủ rê chúng ta qua mặt cha mẹ, chúng ta phải mạnh dạn rầy nó, khuyên bảo nó chấm dứt cái tật xấu đó, nghĩa là mình biết giữ đạo hiếu, mình cũng phải khuyên bạn mình giữ cái đạo hiếu giống mình, là như vậy. Còn khi lớn lên một chút, bắt đầu mình làm có tiền rồi thì mình phải biết nuôi dưỡng, chăm sóc cha mẹ. Thường á là thế này: con người ta không bao giờ thấy mình đủ hết, không bao giờ thấy mình giàu hết. Vừa lớn lên đi làm, đi làm vậy là chưa kịp có tiền để nuôi
[29:41]cha mẹ thì đã phải lòng một cái người dưng nào khác và lật đật đòi cưới vợ cưới chồng, mà về nói với cha mẹ: Giờ con phải cưới vợ. Cha mẹ nói: Trời nhà mình chưa khá. Nói: Ông bà không cho tôi cưới, tôi tự tử tôi chết liền, lật đật phải cưới. Mà trong cưới và cái kinh tế chưa vững thì phải làm sao? Phải lo cày, lo làm ăn. Lúc đó có nhớ cha mẹ không? Không. Lo vợ mình trước, lo nuôi vợ, nuôi ra riêng trước, sắm cái nhà ra riêng trước. Mà chưa lo xong thì bắt đầu lòi ra đứa con, thế là phải lo thêm cho con nên quên cha mẹ liền, quên tức khắc liền. Và cha mẹ nào giờ là đã làm lụng để nuôi con á thì chắc ổng bả
[30:22]cũng còn sức để làm lao động, thôi kệ ổng bả cứ làm mà tự sống lấy được, còn mình bây giờ phải lo vợ, lo con trước. Thường tình như vậy, đa phần như vậy. Ở đây mình có bị vậy không? Có không? Có không? Không ai trả lời, hiền quá vậy ta, đây hiền quá. Nên ở đây á, hôm nay mà chúng ta nói với nhau về đạo hiếu á thì đây là chỗ mà chúng ta phải biết kềm chế mình. Khi chúng ta lớn lên, bắt đầu làm được có tiền, những cái đồng tiền đầu tiên thì xin kềm chế lại, đừng lập gia đình vội, mà hãy trả hiếu nuôi cha nuôi mẹ trước cái đã, hãy nhớ điều đó. Để cho cha mẹ, có khi cha mẹ cũng chưa cần lắm cái đồng tiền của
[31:02]mình đâu, nhưng mà cái tháng lương đầu tiên mình mua sữa, mua bánh về để mình đãi ba mẹ mình, đó là mình bày tỏ cái lòng hiếu, thì cũng làm cho cha mẹ mình vui, thì như vậy chúng ta cũng có cái phước lớn là mình đã biết giữ được cái đạo làm con. Còn nếu càng lúc càng về sau, mình làm ăn chắt chiu, có tiền hơn chút nữa, rồi cha mẹ mình đã già yếu hơn chút nữa, thì cái việc mà mình trích ra cái số thu nhập của mình để nuôi cha nuôi mẹ mình, đó là một điều một nghĩa cử rất là đẹp, mà đó là giai đoạn chính của cái đạo hiếu. Đó, giai đoạn chính của đạo hiếu là cái giai đoạn mà chúng ta đã trưởng thành, làm có tiền để mà nuôi được cha mẹ mình.
[31:47]Càng về sau, khi mà chúng ta có con có cái rồi, cha mẹ mình đã đi hẳn vào giai đoạn già yếu rồi, không còn làm ra được tiền nữa, thì đây là lúc mà chúng ta phải gánh vác hoàn toàn, phải nuôi cha mẹ mình hoàn toàn. Thì chỗ này nè, chúng ta để ý nè, lúc mà cha mẹ mình già hoàn toàn, không còn sức lao động để làm ra tiền nữa, thì lúc đó thường là chúng ta có con rồi, và có nhiều con rồi phải không? Là cái gánh nặng của gia đình mình rất là nặng. Là mình có ví dụ là đàn ông thì có một người vợ, không biết có thêm bà nhỏ không vì lâu quá rồi không biết có không, chắc cũng dám có lắm. Ít nhất là cái bà vợ mình cũng đã lớn lớn già già rồi.
[32:27]Mình cũng phải được là hai, ba đứa con gì rồi, và cha mẹ mình lúc đó cũng rơi vào giai đoạn già yếu luôn, không còn làm được nữa. Nên lúc đó đó, là mình phải hoàn toàn nuôi dưỡng cha mẹ mình. Hoàn toàn nuôi hai, ba đứa con mình nó chưa làm ra tiền. Hoàn toàn nuôi thêm cái người vợ hay người chồng của mình. Nên khi mà lớn tuổi lên khoảng 4, 50 tuổi á, trách nhiệm của một người con lại rất là nặng, rất là nặng. Nên vì vậy, chúng ta để ý điều này. Cái giai đoạn đầu á, mình mới lớn á, mình làm ra tiền á, mình chưa phải nuôi cha mẹ mình nhiều, nhưng phải nhớ là 15 năm sau thì cái trách nhiệm mình nặng hơn bây giờ.
[33:03]Vì vậy là 15 năm sau, phải làm ra tiền nhiều hơn lúc này, lúc mới bắt đầu ra trường, lúc mới bắt đầu đi làm, là phải 15 năm sau, 20 năm sau là cái thu nhập của mình phải cao hơn rất nhiều mới được. Đây là điều mà chúng ta phải để ý. Nhưng mà làm cách nào mà để càng lớn tuổi thì mình lại càng làm ra tiền nhiều? Làm sao? Phải làm phước, và phải rất giỏi. Càng ngày cái tay nghề mình càng giỏi, và càng ngày mình càng có nhiều phước. Thì ở đây vậy, cái trách nhiệm của một người với gia đình như vậy, nhưng mà cái đạo lý của một người đệ tử Phật là ngoài cái việc mà lo cho gia đình mình rồi, còn phải biết làm phước ở bên ngoài xã hội nữa.
[33:43]Chính nhờ cái phước mà chúng ta chắt chiu trong suốt 5 năm, 10 năm, 15 năm đó mà đến khi chúng ta lớn tuổi, cha mẹ mình già, thì mình lại có phước. Lúc đó thu nhập tự nhiên sẽ cao hơn và chúng ta sẽ nuôi được cha mẹ mình. Hãy nhớ như vậy. Còn cái người nào làm ăn mà không chịu làm phước, ai hỏi tới nói là: "Tôi nuôi gia đình tôi chưa xong mà làm phước chi bên ngoài", thì người đó 10 năm sau làm ra tiền rất là ít, sẽ không nuôi được cha mẹ mình. Nên hãy nhớ, chúng ta phải cực hơn một chút, vất vả hơn một chút, có lòng hơn một chút, là khi mới bắt đầu làm ra tiền, dù cái đồng tiền còn ít ỏi, cũng phải biết cố gắng trích ra mà làm phước để sau
[34:22]này lớn lên, mình có phước mà mới nuôi được cha mẹ mình cái lúc tuổi già, chứ nếu mình thiếu phước là mình nuôi không nổi á. Chúng ta sẽ đặt câu hỏi là: "Tụi tôi còn nhiều anh em, là một mình tôi nuôi không nổi nhưng mà còn anh em." Mình nghĩ như vậy sẽ là một cái sai lầm lớn á. Nghĩ như vậy là một sai lầm lớn. Ví dụ nói nữa lớn lên thì con cái nuôi cha mẹ, cái mình ngồi nhẩm nhẩm: "Ba mẹ mình có năm người con, mình nuôi nuôi 1/5 thôi, còn bốn phần kia để cho mấy người kia nuôi, chứ ngu sao mà nuôi hết, cực." Nghĩ như vậy là một sai lầm. Mỗi người con phải suy nghĩ trong đầu mình là chỉ một mình mình nuôi cha mẹ mình thôi. Phải nghĩ như vậy.
[35:01]Thì tới chừng mà đụng chuyện á, thì mình nuôi còn được có 1/5. À, lúc đó nó sẽ xảy ra nhiều chuyện trục trặc. Mình còn chuyện đối với con cái mình nữa, nên mình sẽ không nuôi được cha mẹ mình hoàn toàn. Mà ý là trong đầu mình á là mình đã nghĩ đến cái chuyện là nuôi cha mẹ mình hoàn toàn mà vẫn không thực hiện được. Còn cái người mà ngay từ đầu á đã nghĩ: "Gia đình mình có năm anh em, lớn lên mình nuôi 1/5 thôi", thì bảo đảm người đó sẽ không nuôi cha mẹ mình một ngày nào hết. Hãy nghiệm đi. Chúng ta hãy suy nghiệm điều này rồi ta sẽ thấy điều đó rất là đúng. Mình lớn lên: "À cha mẹ mình có nhiều anh em không, mình nuôi một phần." Người đó
[35:38]sẽ lớn lên không nuôi một miếng nào, vì đã tính toán ngay từ đầu. Cái con người mà tính toán là người đó không có lòng hiếu, chắc chắn sẽ bỏ bê cha mẹ mình. Còn cái người mà nghĩ trong đầu là không biết các anh chị mình có nuôi được cha mẹ mình hay không, nhưng mà riêng phần mình, mình sẽ nguyện mình nuôi cha mẹ mình hoàn toàn, không cần phải lệ thuộc với ai hết, thì người đó khả dĩ nuôi được cha mẹ mình 1/3, 1/5. Đúng không? Nghiệm lại đúng không? Chúng ta phải nghĩ như vậy đó, không có đơn giản đâu. Rồi nó có những điều tế nhị trong cái đối xử với cha mẹ mình nữa. Là thí dụ thế này, như nãy chúng ta nói đó,
[36:21]lần lần cha mẹ mình sẽ lạc hậu so với thời đại. Là có cái nhiều kiến thức mới mà cha mẹ mình không biết, không đọc sách báo được nữa, không theo dõi tivi được nữa, cho nên là cha mẹ mình sẽ lạc hậu. Ví dụ như bây giờ bày cất cái nhà, tới lúc phải sửa cái nhà, thì ba mẹ mình đưa ra cái ý kiến là bảo đảm là cất thành cái nhà là không, mình sẽ quê với bạn bè vì nó xưa quá. Thôi cứ lót gạch tàu đúng không? Gì đó, nhà có rui có mè, có ngói ống thấy vậy quen đẹp à. À nhưng bây giờ đời mới khác, những cái vật liệu xây dựng rất là đẹp. Mà bây giờ cha mẹ mình cứ khăng khăng đòi cái nhà mái ngói có cái hàng hiên rồi có cái gạch tàu kiểu xưa. Cái đó mình làm không được.
[37:02]Nhưng mà hãy nhớ một điều thế này, hãy nhớ một điều: Dù ý kiến cha mẹ mình đã lạc hậu, mình không được tỏ cái thái độ coi thường, không được lúc đó giãy nảy lên nói: "Mấy ông bà biết gì? Giờ thời đại mới người ta vầy cứ lúc đó đòi", cũng không được có thái độ như vậy. Vẫn phải nhã nhặn, thương yêu, cung kính mà giải thích một cách cách rành rẽ cho cha mẹ mình, đừng có tủi thân. Đừng có tủi thân là bây giờ tụi nó khôn nó lớn hết, rồi giờ mình coi mình không ra gì. Hồi nhỏ mình dạy gì nó nghe, giờ nó lớn lên cái nó coi mình không ra gì, làm cho cha mẹ tủi thân là mang tội. Dù ý kiến cha mẹ mình sai, lạc hậu,
[37:39]mà mình có mình có thể mình không làm theo được, nhưng mà cái thái độ mình vẫn phải quý trọng chứ không có được có cái thái độ coi thường. Hãy nhớ như vậy. Như có một anh nông dân đó quý vị, là lúc bây giờ cái ví dụ khi mà ảnh chăm sóc ruộng, thì ruộng do cha ảnh giao lại mà. Cho nên ba ổng là cứ nhắc hoài: "Là con phải kẽ nước thế này thế kia ha, con phải cấy thế nọ." Ảnh dạ đàng hoàng nhưng mà không bao giờ ảnh làm theo. Tại vì cái kỹ thuật nông nghiệp mới á, là ảnh được kỹ sư về dạy chăm sóc ruộng cách khác, hiệu quả hơn. Nên ảnh biết là ba mình lạc hậu, nhưng mà ảnh không phản đối. Lúc nào cũng ngoan:
[38:15]"Dạ dạ dạ", mà không thèm làm theo. Nhưng mà tạm thời lúc đó là cho cha mình không có tủi thân, tại vì không có giải thích dài dòng được. Còn có những trường hợp mình giải thích được, à ví dụ thế này. Ví dụ như là nói trở lại cái việc cất cái nhà, ba mẹ mình cứ đòi cái hàng hiên rồi gạch tàu, mình biết là ba mẹ mình lạc hậu, nếu mình cãi mình làm ngang theo ý mình á nữa ổng giận. Cái mình mới dụ ổng, cái mình mời thôi: "Thôi đi, ba đi chơi với con." Chở ba đi chơi một vòng cái mình lại cái nhà mà có gạch mới, bạn bè mình, mời ổng vô chơi. Chỉ ổng đi vô nhà vệ sinh người ta lát gạch men rồi đó, rồi con thấy mê quá.
[38:50]Cái nói: "Giờ ba, ba thấy cái nhà này được không ba?" Ổng nói: "Ờ cái này cũng được à. Vậy thôi làm vậy ha." "Ờ thôi làm vậy." Lúc đó mình thay đổi ý kiến ba mình một cách khéo léo mà ổng không có tủi thân. Tức là mình vẫn hỏi ổng, ổng đồng ý rồi mới quyết định, chứ không mà khi ổng đòi gạch tàu cái mình nạt ngang: "Thời này mà còn gạch tàu gì, người ta gạch men." Lại là họ bất hiếu. Đó, chúng ta nhớ những cái tế nhị như vậy để làm vui cha mẹ mình. Cái điều quan trọng đó, chúng ta đền ơn cha mẹ mình á, ngoài cái thái độ nhã nhặn, hiếu kính, quý trọng, ngoài cái cung phụng về cơm ăn áo mặc, còn một cái quan trọng nhất là đem Phật pháp về đền ơn cho cha mẹ mình.
[39:29]Hãy nhớ điều đó. Không có cái gì quý bằng Phật pháp hết. Nếu may mắn mình là người biết đạo, thì phải tìm cách cho cha mẹ mình biết nghe giáo lý, biết lạy Phật, biết tu hành, biết làm phước, tạo điều kiện cho cha mẹ mình làm phước luôn. Ví dụ như bây giờ cái mình mỗi tháng mình cho ba mẹ mình nhiêu á để tiêu xài lặt vặt. Nhưng mình dụ mình gợi ý cho ổng, ổng trích ra bớt để ổng đi cho người ta. Ví dụ như mình tháng trước ví dụ mình: "Tháng này con cho ba ví dụ là 300.000đ bỏ túi xài chơi ha. Ăn uống thì con nuôi hết rồi, 300.000đ bỏ túi xài chơi." Mình cho ổng bỏ túi xong rồi, bắt đầu mình đưa tờ báo Công an cho ổng coi, nói:
[40:05]"Tờ báo này có trường hợp này tội ghê ba, đứa con nhỏ này sao không tay không chân nè, báo đang xin tiền nè. Giờ ba tính sao?" Cái ổng ngồi ổng tằng mằng tằng mằng nói: "Thôi, tao cho nó 20.000đ, mày gửi đi giùm tao." Đó, mình dụ ổng làm phước từ từ. Dụ ổng có cái lòng trắc ẩn để ổng phát cái tâm, ổng phát cái tâm ổng thương người ổng làm phước. Tiền cũng tiền của mình chứ không có ai, nhưng mà tâm ổng phát. Tâm ổng phát thì ổng sẽ có phước từ từ, ba mẹ mình có phước từ từ. Đó là cái thương cha mẹ mình chân chính nhất, chứ không phải ngồi đó mà nuôi ổng ăn cơm, ăn đồ sung vật sướng hoài ổng hết phước.
[40:35]Tối ngày bữa nay cho ổng con vịt quay, bữa kia cho ổng con bồ câu quay, thì tới chừng ổng chết ổng tiêu luôn, hết phước luôn. Nên vì vậy, cái người con mà có hiếu mà có hiếu theo Phật pháp á, là phải làm cho cha mẹ mình biết Phật pháp và dụ cha mẹ mình biết làm phước, để sau này khi mà bỏ cái thân này, vì ai cũng phải chết thôi, nhưng mà ổng đem theo được một số phước. Đó là cái hiếu chân chính nhất, quý giá nhất, khôn ngoan nhất là như vậy. Ví dụ như trường hợp mà cha mẹ mình biết đạo rồi, hồi nãy là mình nói trường hợp cha mẹ mình chưa biết đạo, mình độ cha mẹ mình. Bây giờ trường hợp cha mẹ mình trước đây đã là
[41:11]Phật tử, đã quy y rồi, đã dắt mình đi chùa rồi, nhờ cha mẹ mình mà mình mới biết Phật pháp, Nhưng mà thời đại càng lúc càng mới thì có nhiều cái giáo lý mới cha mẹ mình chưa biết, có nhiều giảng sư mới ba mẹ mình chưa biết. Nghĩa là trước đây đó ba mẹ mình cũng có đi nghe giảng Pháp, thì giảng Pháp bởi những vị hòa thượng rất là xưa, dùng cái lời văn rất là cũ. Rồi thời đại mới sau này có nhiều tăng ni sinh ra trường họ giảng theo cái lối mới nghe rất là hấp dẫn, cũng hay. Đó là mình tìm cách là cho cha mẹ mình biết thêm về đạo Phật mới, sâu sắc hơn, thực tế hơn, dễ áp dụng hơn, vân vân. Đó là cái đem Phật pháp để đền ơn cho cha mẹ mình.
[41:52]Tới lúc mà cha mẹ mình bệnh thì phải làm sao? Khi mà cha mẹ mình bệnh thì làm sao? Thì mình phải, phải chăm lo, chữa trị. Nhưng mà chỗ này cẩn thận nha. Đây để ý nè, khi cha mẹ mình bệnh, thì chỗ này phải rất là khôn ngoan, rất là tế nhị, chứ không phải là cứ lo chữa cho hết bệnh, vì có những cái bệnh không thể chữa được, có những bệnh không thể chữa được. Ví trường hợp ba mẹ mình tới già phát ung thư, rồi có bán hết cái nhà cũng chết, mà lúc đó là chết rồi, vì nhà không còn để ở, con cái vợ con mình nheo nhóc. Đó là một cái. Hiếu với một người nhưng mà ác với những người khác, cũng không chấp nhận được, không chấp nhận được.
[42:35]Mà cái quan trọng là thế này: là biết chăm lo cho cha mẹ mình, không được bỏ bê. Đó là cái hiếu lúc cha mẹ bị bệnh vì ai cũng phải bệnh và ai phải chết. Cho nên người con là phải chuẩn bị cái tinh thần trước, là cha mẹ mình đang khỏe mạnh sống với mình đó, ngày nào đó cha mẹ mình sẽ bệnh. Điều đó sẽ xảy ra, mình phải chăm sóc, phải cực hơn bình thường. Tới ngày đó là phải cực hơn bình thường. Nhưng mà chỉ hi vọng một điều, là lúc đó mình cũng có con mình nó lớn lên, rồi nó phụ tiếp với mình trong việc mà chăm sóc cha mẹ mình. Nhưng mà để ý một điều, có những cái bệnh chữa nhẹ, dễ chữa, hết, lành trở lại,
[43:12]rồi ba mẹ mình chỉ yếu yếu thôi, đó, nhưng mà bệnh đã hết. Nhưng có những cái bệnh nó nặng dần, nặng dần cho tới chết. Nhất là những cái bệnh ngặt nghèo như là xi đa và ung thư. Xi đa chắc ba mẹ mình không bị, không có đi đâu mà bị. Nhưng mà ung thư thì rất là dễ bị. Ung thư nè, tiểu đường nè, tăng xông nè, tim mạch. Đó, những cái bệnh mà của người già đó. Mà đừng có bao giờ nói nặng, nói nặng mà nói nặng một nhiều, đứt một cái sợi gân trong não, một mạch máu trong não là đổ nợ nữa. Nên phải lúc nào cũng phải dịu ngọt, nói cho ba mẹ mình biết tu. Còn nếu lỡ bị bệnh nặng thì... nhớ đây là điều quan trọng, mới nghe thì giống như
[43:50]bất hiếu, nhưng mà là một cái có hiếu lớn: đừng có dại khờ tiêu phí quá nhiều tiền bạc vào trong việc chữa bệnh cho cha mẹ mình nếu đó là một bệnh quá nan y. Vì sao vậy? Bởi vì nếu mình tiêu phí quá nhiều tiền bạc để chữa bệnh cho cha mẹ mình thì cha mẹ mình sẽ hết phước. Đây là điều quan trọng. Cái quan trọng không phải là cái cuộc sống kéo dài mà lây lất lây lất như vậy, mà cái quan trọng làm cho cha mẹ mình có phước để qua đời sau sống sung sướng. Hãy nhớ điều đó. Hồi nãy mình nói đó, mình dụ cha mẹ mình làm phước á, đó là để cho cha mẹ mình khi chết, bỏ thân ở đời sau á, hoặc sinh lên cõi trời,
[44:35]hoặc nếu trở lại cõi người sẽ là sinh vào gia đình giàu sang sung sướng. Cái quan trọng là phước cho đời sau, chứ không phải là cái hưởng thụ đời này. Cho nên vì vậy, nếu mà trường hợp cái bệnh cha mẹ mình quá nặng mà biết trước sau cũng chết, thì mình nên lấy cái số tiền đó đó mình làm phước, cầu cho cha mẹ mình là được khỏe mạnh, chứ không phải là lấy tiền mà chữa bệnh quá đáng. Ở đây có ai là bác sĩ không? Ở đây có ai là bác sĩ nghe câu này thì hơi mếch lòng, nhưng mà theo đạo thì là quan trọng. Tại người bác sĩ luôn luôn cần bệnh nhân phải bệnh á để mình chữa đó, còn bây giờ mình nói bệnh không thèm chữa thì nghe hơi có vẻ hơi... hơi giận.
[45:17]Nhưng mà đây là một sự thật phũ phàng theo đạo lý của Phật pháp: là nếu mà biết là bệnh nghiệp rồi, bệnh nặng rồi đó, tiêu phí vào trong tiền thuốc nhiều quá, cha mẹ mình hết phước. Cho nên chỉ nên trích tiền ra làm phước cầu nguyện cho cha mẹ mình thôi. Thì nếu may, nhờ cái phước đó chuyển cha mẹ mình nhẹ bớt bệnh. Nếu không may cha mẹ mình mất, thì cũng nhờ cái phước đó mà cha mẹ mình sinh ở đời sau được sung sướng hơn. Nên cái quan trọng là khi nghe giảng về cái bản... cái lúc mà cha mẹ mình bệnh mà gần chết á, đó là lúc mà phải rất là tỉnh táo nha, tỉnh táo. Đừng có khờ mà đem hết tiền bạc ra chữa rồi
[46:02]cũng hết, mà làm cha mẹ mình tổn phước. Nhất là sau khi chết rồi mà nợ nần quá nhiều vì vay mượn để chữa bệnh, thậm chí có người cầm cố nhà cửa rồi mất nhà luôn để chữa bệnh. Về lòng hiếu thì đáng khen, nhưng mà về cái khôn ngoan thì... thì rất là dở, không biết đạo và ác với những người còn sống. Lúc ấy những người còn sống lại rất là nheo nhóc, khổ sở. Cho nên cái phương châm trong cái ngành y là "còn nước còn tát", cái phương châm đó phải xét lại, bởi vì chúng ta biết nhân quả, đạo Phật, nên mỗi cái phải cân đối, chứ không có được cực đoan, không có được cực đoan. Hãy nhớ như vậy. Rồi tới ngày nào đó cha mẹ mình cũng phải, phải sao? Phải...
[46:46]phải chết. Ông a... ông nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ổng có cái bài nhạc là bài "Lời mẹ ru". Cái bài đó rất là hay, cả lời và cả nhạc: "Lời mẹ ru con đến những khu vườn..." Rồi bài đó rất là hay, nghĩa là nguyên một bài nhạc rất là dài thì nói về cái tình mẹ thương con, cái lời mẹ ru con. Nhưng mà vài cái câu cuối cùng, vài câu cuối cùng lại nói đến cái hẩm hiu khi mà mẹ mất: "Lá đổ ngoài sân..." Là một ngày nào đó bắt đầu là khi con khôn lớn lên rồi, con đã đi theo cuộc đời rồi, thì ai ru mẹ? Thì lúc đó mẹ nằm ở ngoài sân và lá đổ, lá đổ xuống để ru cho mẹ nằm. Cái ru mẹ là không là một cái lời nói của đứa con thân yêu của mình nữa mà
[47:36]chỉ có cái tiếng tiếng lá rơi xào xạc xào xạc theo gió để mà ru mẹ thôi. Ngày nào đó rồi cha mẹ cũng phải bỏ ta đi. Vì ở đây, theo cái tinh thần đạo Phật, mình phải làm cái điều cho vừa đúng với Phật pháp mà vừa bày tỏ được cái lòng hiếu của mình. Nếu cha mẹ mất rồi, thì nhớ một điều là chúng ta phải bản thân mình phải biết sám hối, cầu nguyện, tụng kinh cho cha mẹ, để cho cha mẹ được nhờ cái câu kinh tiếng kệ, nhờ cái sự cầu nguyện của mình mà cha mẹ cũng được nương nhờ thần lực của chư Phật. Nếu chúng ta có điều kiện, chúng ta mời thêm các tăng ni có đạo hạnh về để tụng kinh, để nhờ cái oai lực của tăng ni mà chân tu đó cha mẹ chúng ta sẽ được hưởng phước.
[48:35]Hưởng phước là sao? Là như thế này: khi một người mất bước vào trong cái cõi chết á rất là bơ vơ, rất là lạc lỏng, bởi vì đó là nơi mình đi đến mà mình không hề biết nó như thế nào. Đừng nói chuyện ở bên ngoài. Thấy ai nói ngồi bên mình nhắc người ta. Lúc đó cha mẹ mình á, nếu mà cha mẹ mình lúc còn sống là một người tu nhân tích đức rất là lớn thì mình không cần phải lo, thì khi chết tự nhiên có chư Bồ Tát, chư thiên tới nâng đỡ, đưa đi. Không sao hết, không phải lo. Còn nếu trường hợp cha mẹ mình chưa phải là người tu nhiều, thì khi bỏ thân này bước vào cái thế giới cõi chết rất là lạc lõng, rất là lạc lõng, rất là xa lạ.
[49:19]Đó là mình chưa nói tới đọa đó, chứ nếu mà đọa là chết xuống địa ngục hay là đọa vào trong thế giới đói khổ liền. Nhưng mình đặt vấn đề cha mẹ mình trung bình, là không đủ phước để sinh lên cõi trời, cũng không phải là quá tội để phải xuống địa ngục, ngạ quỷ, nhưng mà trung bình thì ở trong cái cõi đó rất là xa lạ, rất là lạc lõng, gặp được một vài người quen à nhưng mà mọi cái nó mới mẻ, bơ vơ, bơ vơ, và thường hay thấy những cái chúng sinh mặt mày ghê rợn rất là sợ hãi. Mà nếu có người bạn đã chết trước họ dìu dắt, họ nâng đỡ thì không sao, thế còn không thì lại khổ sở hơn rất là nhiều. Nên chính mà khi cha mẹ mình mất
[50:02]mà mình bày ra mình lạy Phật, mình cầu nguyện, tụng kinh, cầu nguyện, thỉnh chư tăng ni về tụng kinh, cầu nguyện thì ở trong cái cõi đó, cha mẹ mình sẽ được những vị Bồ Tát, chư thiên tử đến để mà nâng đỡ, để dìu dắt, ủng hộ, giúp đỡ, nên cha mẹ mình bớt sợ hãi, bớt cảm giác xa lạ hoặc là hốt hoảng, kinh hoàng. Đó là như vậy. Cho nên khi cha mẹ mất, dù mình thương tiếc nhưng mà phải nghiêm chỉnh lo tụng kinh, lạy Phật để cầu nguyện. Nghi lễ không cần rườm rà, đừng có làm rườm rà, nhưng mà cần cái lòng thành và cần những tăng ni mà đạo cao đức trọng. Và cái quan trọng nữa là nên làm phước cho nhiều
[50:52]để cầu phước cho cha mẹ mình, hồi hướng cho cha mẹ mình. Hoặc là mình cúng chùa, hoặc là mình giúp người nghèo, hoặc mình đắp đường hoặc mình phóng sanh, vân vân, nhiều cách tùy duyên chúng ta làm, để làm để hồi hướng hết toàn bộ cái phước đó cho cha mẹ mình. Mình phải nguyện là con làm phước này hồi hướng cho cha mẹ con, con không hưởng một chút nào hết. Mình phải hứa không hưởng à. Chứ còn mình để hồi hướng sơ sơ cái là phước mình hưởng gần hết, cha mẹ mình hưởng rất là ít. Nhưng mà nếu mình phải phát nguyện là con nguyện không hưởng một chút nào, để dành hết phước này cho cha mẹ con ở bên cõi bên kia được nhiều
[51:27]điều an lành, thì như vậy cha mẹ mình mới hưởng được nhiều. Đó là cái quan trọng như vậy. Thêm một điều nữa là phải cúng cơm cho đều đặn. Đừng có nghĩ là 49 ngày cha mẹ mình đi đầu thai rồi cái mình không cúng. Đừng nghĩ như vậy. Rất ít người 49 ngày đi đầu thai. Thường thường là phải 49 tháng hoặc 49 năm mới đi đầu thai, rất lâu mới đi đầu thai. Nên cái việc chết rồi mà năm, sáu năm sau vẫn còn trở về gặp gỡ con cháu là điều bình thường. Có người chết 20 năm sau vẫn về, hiện về như thường. Nó rất khó đầu thai, chúng ta đừng tưởng là dễ đầu thai. Chỉ trừ những người có phước lớn, có duyên lớn thì chết không bao lâu là đi đầu thai.
[52:11]Nhớ như vậy, chứ đừng có nghe nói 49 ngày rồi cái nghỉ cúng cơm, ba mẹ mình đói nha. Cái mà để cho ba mẹ mình no đủ á, nó có hai cách. Cái cách thứ nhất là cái cách tạm thời, cái cách thứ hai là cái cách lâu dài. Cách thứ nhất tạm thời là thế này, là mỗi ngày mình đều mình ăn cơm mình đều bày mâm lên mình cúng nơi bàn thờ ba mẹ mình, không cần nhiều, không cần nhiều, cần mỗi thứ một chút chút chút chút thôi, chút xíu thôi chứ không có tốn nhiều. Đó là cái cách tạm thời làm cho ba mẹ mình có ăn. Cái cách thứ hai á là mình đem rất nhiều lương thực thực phẩm hoặc là mình cúng cho chùa, hoặc là mình giúp cho người khó khăn
[52:51]mà trong đó mình phát cái lời nguyện là hồi hướng cái phước này cho cha mẹ mình, thì tự nhiên cha mẹ mình sẽ được no đủ.
[53:01]Đó là lý do tại sao mà khi cha mẹ mất, người Phật tử thường hay tổ chức trai tăng là như vậy. Khi tổ chức trai tăng với những thức ăn ngon cúng dường cho chư Tăng Ni, mà nhất là những người đạo hạnh chân chính, rồi hồi hướng cái phước cho cha mẹ thì tự nhiên trong cõi giới bên kia cha mẹ mình được ăn uống rất là ngon. Cái điều đó nó là nhân quả rất là chính xác. Đó là việc cúng trai tăng là như vậy. Hoặc là mình giúp cho người nghèo cũng được, và người nghèo mình hồi hướng cái phước cho cha mẹ thì cha mẹ ở bên cõi giới bên kia cũng được sống rất là sung sướng. Đó là cái hiếu chân chính khi sau khi ba mẹ mình đã mất.
[53:41]Ở bên Đạo Nho á thì họ không có biết điều này. Ở bên Đạo Nho họ bày tỏ cái đạo hiếu bằng cách là để tang ba mẹ mình ba năm, và có người quá thương, cất một cái chòi ở bên cạnh cái mộ của cha mẹ mình, ở luôn ba năm rồi mới dời đi. Đó là bày tỏ cái lòng thương. Nhưng mà bởi vì bên đó họ không biết về cái thế giới siêu hình của người chết, họ cũng không biết về luật nhân quả, nên họ đã xử sự như vậy. Rất là hay, nói về lòng hiếu rất đáng quý, nhưng mà nói về cái nhân quả tội phước thì không có hay. Còn mình là nhờ mình là đạo Phật, cho nên mình biết biết về vấn đề tội phước và mình báo hiếu cho cha mẹ mình rất là chính xác.
[54:25]Khi cha mẹ mình còn sống mà đã lớn tuổi thì mình phải biết dạy con mình kính trọng ông bà. Dạy cho con mình là biết kính trọng ông bà, nghĩa là thay mình mà tu cái đạo hiếu, vì có khi là mình bận nhiều công việc, mình phải lo làm ăn bận việc, thì con cái lớn lên một chút phải dạy nó thay mình mà chăm sóc cho ông bà. Đó như vậy, nghĩa là cái người cha mẹ mình vui vì mình biết hiếu thảo mà cũng vui vì con của mình cũng biết hiếu thảo. Đó, ừ như vậy. Trường hợp mà người cư sĩ có gia đình thì mình có mấy cha mấy mẹ? Tứ thân phụ mẫu là cha của mình và cha của vợ mình, phải không? Mẹ mình và mẹ vợ mình, chồng mình cũng vậy.
[55:11]Đó, đại khái là gọi là tứ thân phụ mẫu. Thì thường á cái thảm kịch xảy ra đó là cha mẹ bên nào bên nấy binh, bên nấy lo, phải không? Cho nên người chồng lúc nào cũng canh vợ coi có lén đem tiền về cho cha mẹ, còn vợ cũng canh chồng đi làm có xén bớt tiền để đem về cho ba mẹ ổng hay không, và làm cho gia đình nhiều khi cũng xào xáo. Đó là do không biết giữ đạo vợ chồng. Ở đây ở đây là cái đạo vợ chồng nó lồng trong cái đạo hiếu. Nhớ, đạo vợ chồng nó lồng trong cái đạo hiếu là mình phải xử sự cho đúng. Xử sự cho đúng là thế này: Khi mà bắt đầu mới yêu nhau, chuẩn bị làm đám cưới thì mình phải làm một cái bản hợp đồng mà ra công chứng đàng hoàng
[55:54]là từ đây, nghĩa là vợ mình thì sẽ lo cho ba mẹ mình, còn mình thì sẽ lo cho bên ba mẹ vợ, lo chéo qua. Thì như vậy gia đình sẽ rất là hạnh phúc, rất là êm ấm. Nhớ, từ đây về sau ai mà tính lấy vợ lấy chồng thì phải làm cái hợp đồng như vậy, ra công chứng, ở Sài Gòn công chứng đàng hoàng. Còn người nào mà đã lỡ lấy vợ lấy chồng rồi thì phải lật đật ngày mai ra làm công chứng liền cái vụ này. Nghĩa là từ đây, người bên này thì lo cho cha mẹ bên kia, như vậy vợ chồng càng lúc càng hạnh phúc. Hợp lý không? Hợp lý không? Có hai ba người nói à, còn bao nhiêu bộ quá đát hay là ế hay là hết làm sao mà không nghe nói trơn vậy.
[56:37]Rồi nãy giờ mình nói toàn là vợ chồng không nghe kỳ, làm quý thầy quý cô nghe buồn. Bây giờ nói tới người xuất gia. Với người xuất gia á thì khi xuất gia mình được quyền từ bỏ cái bổn phận với gia đình để trải lòng đến cái đại gia đình nhân loại, đại gia đình chúng sinh. Người xuất gia được ưu tiên điều này, không có phải lo đạo hiếu nữa, không phải lo nuôi cha mẹ, lo gia đình nữa. Vì khi mà cha mẹ cho mình đi tu là cha mẹ phải hiểu điều này. Từ đây cái người này không còn là con của mình nữa, người này đã là con của Phật, người này là con của tất cả chúng sinh. Cho nên mình không được quyền bắt con của mình,
[57:17]cái người này trở về phải cung phụng, lo lắng cho mình nữa. Đó là cái cái đạo của người xuất gia. Nên người xuất gia giống như là không cần phải tu cái đạo hiếu, không cần. Nhưng mà phải nhớ một điều, đừng có nghe như vậy rồi mình có cái thái độ hờ hững, lạnh nhạt với cha mẹ. Ví dụ khi cha mẹ đến chùa thăm, mình đừng làm ra vẻ ta là cắt ái từ sở thân, cho nên là nhìn cha mẹ lơ lơ là đó không được. Phải làm cho cha mẹ có cái cảm giác là con mình rất thương mình nhưng mà vì hy sinh để lo việc đạo mà không lo cho mình. Chớ đừng có làm cho cha mẹ có cái cảm giác con mình đi tu rồi hết thương mình.
[58:05]Đó, cái ý nghĩ đó là ý nghĩ sai đó, là mình gieo cho cha mẹ mình hiểu như vậy là mình sai lầm lớn. Phải nhớ là mình gây cho cha mẹ mình cái ý nghĩ là dù con mình đi tu nhưng mà con mình còn thương mình lắm, chỉ vì phải hy sinh để lo cho đạo mà thôi. Cho nên đây là cái thái độ khi mà một người xuất gia phải tế nhị khi gặp người trong gia đình mình, nhất là cha mẹ mình như vậy. Đừng có nghĩ là nói người đi tu rồi là bất hiếu, là bạc tình bạc nghĩa nha, không được để như vậy. Đây là điều mà chúng ta dặn cái người xuất gia một chút. Người xuất gia đã hy sinh cái tình gia đình để đi tìm cái tình gì?
[58:46]Hy sinh tình gia đình để tìm cái tình gì? Đi tìm cái tình thương yêu tất cả chúng sinh. Đây là mục tiêu và là cái điều kiện mà cũng là phẩm chất của người xuất gia. Nếu người xuất gia từ bỏ cái tình thương yêu gia đình, từ bỏ bổn phận với gia đình, vậy mà sau đó không thương yêu chúng sinh thì người này sao?
[59:14]Thì người này là phàm không ra phàm mà thánh không ra thánh, phải không? Thà mình làm một người phàm hẳn để mình thương yêu cha mẹ mình, mình lo bổn phận với gia đình mình, mình chấp nhận mình là một người phàm, người phàm tốt. Hoặc mình là thánh thì mình phải thương yêu tất cả chúng sinh để mình làm thánh. Còn cái trường hợp mà mình từ bỏ cái tình gia đình mình rồi mình cũng không thương chúng sinh thì mình hổng phải phàm mà cũng hổng phải thánh, thì mình là ai? Mình là ai? Hổng phàm hổng thánh là cái gì? Hình như là thiền sư gì đó. Người ta nói là phi phàm phi thánh, chắc thiền sư gì thôi. Nhưng mà những người mà hổng thương ai hết,
[59:58]gia đình mình đã từ bỏ mình không thương, mà chúng sinh mình hổng thương, huynh đệ trong chùa mình hổng thương, thì đúng là người này rất là rất là vô ích, sống không có lợi cho cuộc đời, sống không lợi cho cuộc đời. Nên vì vậy, đối với người xuất gia là phải để ý điều này là khi đã từ bỏ tình thương và bổn phận với gia đình rồi, phải đem trọn cuộc đời của mình để thương yêu tất cả chúng sinh, hy sinh mà phụng sự cho đạo. Thì như vậy thì chúng ta mới xứng đáng là người từ bỏ cái gia đình nhỏ bé mà để tìm về một cái đại gia đình Phật pháp lớn lao hơn. Khi một người con mà tinh tấn tu hành thì cha mẹ cũng được phước lây.
[1:00:45]Đó là nguyên tắc. Cho nên đầu tiên á thì chưa chắc là cha mẹ mình có phước hay không, không có chắc. Nhưng mà nếu mình tu hành tốt thì tự nhiên cha mẹ mình có phước, mà mình gây tội thì cha mẹ mình cũng mang tội. Nên ở đây, nghe tới chỗ này rồi, chúng ta còn có thêm một cách nữa để báo hiếu cha mẹ mình là không phải bằng tiền bạc mà bằng cái chính cái đời sống của mình, chính cái hành động của mình. Khi cha mẹ tạo ra một đứa con mà nếu đứa con đó làm những điều tội lỗi, gây đau khổ cho người khác thì cha mẹ phải lãnh một phần nghiệp rất là nặng, một phần rất là nặng. Còn nếu tạo ra đứa con đó mà đứa con đó đem lại những
[1:01:32]điều lợi ích, hạnh phúc cho cuộc đời thì tự nhiên cha mẹ cũng được hưởng những phần phước rất là lớn. Đó là quy luật một cách công bằng và tự nhiên, đúng không? Do đó, chúng ta hoặc là người xuất gia hoặc là người tại gia, chúng ta sẽ báo hiếu cho cha mẹ mình bằng cái cách là mình ráng tu, ráng làm nhiều điều tốt đẹp, ráng tạo nhiều phước thì tự nhiên cha mẹ mình được phước. Nghĩa là không lo cho cha mẹ mình mà mình chỉ đi lo làm phước ở bên ngoài, lo cho Phật pháp, lo tu dưỡng thúc liễm bản thân, vậy mà tự nhiên cha mẹ mình cũng được phước lớn. Đây cũng là một cách báo hiếu rất là độc đáo, rất là độc đáo trong đạo Phật.
[1:02:18]Nó có một cái tương quan nữa là ví dụ như đối với một người con xuất gia mà nếu cha mẹ là một người khoe khoang, kiêu hãnh thì người con đó cũng bị ảnh hưởng và khó tu. Nên ở đây chúng ta để ý một chút xíu là nếu bậc cha mẹ nào mà có con đi xuất gia thì xin vui lòng khiêm tốn, kín đáo. Đừng bao giờ nghĩ là con tôi bây giờ bữa nay là Tỳ kheo rồi nha, con tôi bữa nay trụ trì, con tôi giảng sư rồi. Nghĩ như vậy rồi mình có cái tự hào, có cái kiêu hãnh thì con mình sẽ bị tổn phước, khó tu, việc tu sẽ gặp trở ngại. Cho nên ở đây là cha mẹ thương con, cho con đi tu rồi thì phải bảo vệ sự tu hành của con mình
[1:03:02]bằng cái tâm hồn, bằng cái thái độ hết sức là khiêm tốn và kín đáo. Hễ ai hỏi tới con mình thì cũng chỉ nói những cái lời nhẹ nhàng vừa chừng thôi, chớ đừng có khoe khoang mà con mình tổn phước, là như vậy. Để chúng ta kết thúc cái bài nói chuyện về đạo hiếu hôm nay thì chúng ta nói thế này: Là theo lời Phật dạy, trong vô số kiếp tất cả chúng sinh là cha mẹ của nhau. Nhiều đời qua lại, chúng ta đã là cha mẹ của nhau. Phật dạy như vậy để chúng ta biết nhìn tất cả mọi người với lòng thương yêu và tôn trọng, để chúng ta biết rằng thay vì chúng ta chỉ trả hiếu cho một cha một mẹ của mình, thì từ đây chúng ta đem cái lòng hiếu đó,
[1:03:51]đem cái tình thương yêu, cái tôn trọng đó đem trải ra với tất cả chúng sinh. Người mà suy nghĩ được như vậy, mà làm được như vậy, đó là một con người thật sự đúng là đệ tử của Phật chân chính, một người có cái tấm lòng Bồ Tát và đó cũng là một vị Phật tương lai. Nếu mà trong đầu chúng ta, chúng ta thường hay nghĩ rằng, nhớ rằng tất cả chúng sinh đều là cha mẹ của chúng ta trong vô lượng kiếp, người nào suy nghĩ được như vậy, người đó là một vị Phật tương lai. Thì hôm nay, chúng ta nói chuyện với nhau trong cái lễ Vu Lan lớn của chùa Long Hoa, chúng ta nói về đạo hiếu và những cái tính cách để trả hiếu, vân vân.
[1:04:35]Và chúng tôi cũng xin kính chúc cho quý Phật tử, những người nào đã là cha là mẹ thì hãy khéo dạy cho con cháu mình biết Phật pháp, vì đó là lòng thương yêu chân chính. Còn ai là con là cái thì cũng vậy, hãy đem Phật pháp để đền ơn cha mẹ mình, vì đó cũng là cái lòng hiếu chân chính. Và chúng ta cũng cầu nguyện cho cái xã hội của chúng ta, đất nước chúng ta, tất cả trẻ em đều biết hiếu thảo với cha mẹ. Chúng ta cũng cầu nguyện cho tất cả chúng sinh đều tôn kính với Phật pháp. Chúng ta cầu nguyện cho Cửu huyền Thất tổ, ông bà cha mẹ nhiều đời của chúng ta đều được sinh về cõi an lành. Và cuối cùng, chúng ta cùng cầu nguyện cho tất cả chúng sinh đồng thành Phật đạo.
[1:05:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.