[0:09]Trong cái bề dày lịch sử của Phật giáo Việt Nam, rất nhiều vị thánh đã xuất hiện.
[0:29]Mà lòng xúc động, kính tin, thì người đó 500 đời luôn luôn sinh về cõi lành.
[0:40]Trong cái thời điểm mà Phật giáo bị áp bức đến tột cùng, đây, lửa cháy phừng phừng toàn thân, ngồi bất động, không nhúc nhích.
[0:58]Chỉ có thánh mới làm được điều này. Ngọn lửa của Bồ Tát Thích Quảng Đức thực sự đã hòa chung với bao nhiêu xương máu của các anh hùng đổ xuống cho non sông này ngày hôm nay.
[1:19]Cho nên cái ngọn lửa của Hòa thượng Thích Quảng Đức không chỉ là làm thay đổi cuộc diện đấu tranh Phật giáo cho đến thành công, không chỉ là góp phần đưa đến non sông thống nhất, độc lập, mà còn gieo rắc, thắp sáng ánh sáng Phật pháp lên trên toàn thế giới này.
[2:05]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:11]Kính thưa Hòa thượng giảng sư! Kính thưa toàn thể nam nữ Phật tử hiện diện trong đạo tràng! Hôm nay, tại chùa Đức Hòa, thị xã Ninh Hòa, long trọng tổ chức lễ khánh tạ lạc thành chùa, tháp, giảng đường. Với cái nhân duyên đó, cho nên hôm nay, ban tổ chức
[2:41]đại lễ và tại chùa Đức Hòa thành kính cung thỉnh Hòa thượng giảng sư về đây để ban bố cho một thời pháp để cho các hàng Phật tử chúng ta thấm nhuần giáo lý của đạo Phật. Thưa cùng quý vị, trong thời gian qua, chắc chắn rằng trong đạo tràng Phật tử chúng ta đều nghe tiếng của Hòa thượng. Nhưng mà hôm nay, quý vị mới chính thức vừa nghe tiếng mà vừa thấy hình nữa.
[3:24]Cho nên, tôi long trọng giới thiệu Hòa thượng đến thính chúng trong đạo tràng. Xin cho một tràng pháo tay. A Di Đà Phật. Xin cung thỉnh Hòa thượng ban bố cho thời... Một tràng pháo tay nữa kính cung thỉnh Hòa...
[3:57]Giảng sư hoan hỷ ban pháp thoại cho toàn thể quý nam nữ Phật tử chúng con. Nam Mô A Di Đà Phật.
[4:09]Mời mời quý Phật tử ngồi xuống.
[4:15]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta có đủ duyên lành về đây. Và ngày hôm nay không phải là một ngày bình thường. Chúng ta có những niềm vui đặc biệt trong ngày hôm nay, trong cuộc đời của mình. Thứ nhất, chúng ta vui mừng vì các tứ chúng là Tăng, Ni, Giáo hội đã tôn vinh, suy cử Hòa thượng Thích Ngộ Tánh của ta ở đây lên làm Trưởng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Khánh Hòa. Hòa thượng lên làm Trưởng Ban Trị sự với cái đức độ, chân tu của mình đã làm nức lòng, mãn nguyện tứ chúng, cả nhân dân và chính quyền đều hoan hỷ.
[5:19]Nên hôm nay trước mặt chúng ta hồi nãy là một bậc cao tăng mà giữ vai trò lãnh đạo Phật giáo tỉnh Khánh Hòa để cho làm cái bóng tùng cho Tăng, Ni, Phật tử tinh tấn tu học. Đây là một cái phước cho Phật giáo Khánh Hòa chúng ta.
[5:45]Đó là cái vui thứ nhất. Cái vui thứ hai là Hòa thượng làm lễ khánh thành chùa, giảng đường nhưng quan trọng là cái bảo tháp. Bảo tháp thờ Hòa thượng Thích Quảng Đức và sáu vị vì pháp thiêu thân trong cái thời Pháp nạn năm 1963.
[6:11]Chúng ta nghe câu này chưa ai cảm thấy động lòng hết, vì ta chưa hiểu, ta chưa hiểu hết cái sự vĩ đại của Hòa thượng Thích Quảng Đức là như thế nào. Ta không hiểu hết sự vĩ đại của Hòa thượng Thích Quảng Đức như thế nào. Và cái tháp này là tháp đầu tiên được xây lên để thờ Hòa thượng Thích Quảng Đức ở trong cả nước. Trong cả nước, chùa này chùa kia thờ Hòa thượng Thích Quảng Đức thì nhiều. Nhưng mà một cái tháp trang nghiêm mà để thờ Hòa thượng Thích Quảng Đức thì đây là tháp đầu tiên. Và ta đừng nghĩ rằng Hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu xong rồi ngài mất đâu mất rồi. Không, ngài đang ở đây, ngài đang ở trong pháp hội này, đang nhìn chúng ta.
[7:05]Bởi vì sao vậy? Bởi vì ngài là một vị thánh đắc đạo. Ta hay tôn xưng ngài là Bồ Tát Thích Quảng Đức, vì ta thấy rằng cái việc mà ngài tự thiêu để giúp cho cái sức mạnh đấu tranh của Phật giáo. Và ta nghĩ rằng việc đó thiêng liêng, cảm động quá, ta cứ gọi ngài là Bồ Tát, mà gọi theo kiểu là hơi gọi là hơi lịch sự,
[7:35]mà không ai hiểu rằng ngài thật sự là một vị thánh đắc đạo. Hôm nay, nhân cái dịp mà khánh thành bảo tháp xây dựng Hòa thượng, ta nói về cái công hạnh tu hành của Hòa thượng, và để thấy rằng chúng ta được hưởng cái công đức từ Hòa thượng như thế nào, và cái trách nhiệm của ta đối với tiền đồ Phật giáo mai sau sẽ ra sao.
[8:05]Có một cái câu chuyện nhỏ thế này thời Đức Phật. Lúc có hai người bạn gái chơi thân với nhau, rồi một người đi xuất gia theo Phật. Xuất gia một thời gian thì cái người này chứng quả Tu-đà-hoàn. Quả Tu-đà-hoàn là sơ quả, cái quả đầu tiên trong tứ quả. Quả đó là bắt đầu bước vào dòng thánh nhưng cái biểu hiện bên ngoài không đặc biệt lắm, nên ít ai biết. Thì có cái duyên sự gì đó, cái ni cô mà chứng quả Tu-đà-hoàn này mới về thăm lại người bạn gái cũ của mình, mà người bạn gái cũ là gia thế giàu sang. Lúc bước vào thì cô kia đang chải, đang sửa soạn trang điểm chải tóc, thấy người bạn mình vào thì nghĩ thân quá
[8:50]nên không có chào hỏi đàng hoàng, mà chỉ nói sẵn đó đó, nói: "Nè nè, chị lấy giùm bạn bạn lấy giùm mình cái lược." Tại với tay làm biếng đứng lên, với lại đang ngồi. Thì cái cô mà cô chứng Tu-đà-hoàn, cô thấy cái nhân quả liền. Cô nói nếu mà cô nói rằng cô không lấy, bởi vì cô là người tu mà sự thật cô chứng quả Tu-đà-hoàn rồi, người chứng quả người ta không có xưng. Nhưng người ta biết nếu mà cô lấy á thì cô kia bị tổn phước. Mà nếu không lấy giùm á thì cô kia cô sân. Cô sân: "Nhờ chút mà cũng không được." Trong cái lòng cô sân, cô trách thì cô kia cô xuống địa ngục liền, bởi vì cô cái sân trách nhằm một bậc thánh đã chứng Tu-đà-hoàn.
[9:33]Còn nếu cô lấy giùm cho cô kia thì cô kia phải 500 kiếp đi làm ở đợ cho người ta. Nhưng mà trong chớp mắt đó cô tính toán thì cô thấy: "Thôi, thà làm ô-sin đỡ hơn xuống địa ngục." Cho nên cô lại cô lấy cái lược cô đưa. Và giờ này chắc cô kia vẫn còn làm ô-sin đâu đó trong cuộc đời này. Vì sao? Vì ta xúc phạm vô tình một bậc thánh.
[10:01]Ngược lại, nếu trong cuộc đời này ta may mắn ta gặp một bậc thánh,
[10:07]mà sự thật ta có biết ai là thánh không? Không. Các vị thánh có xưng ra vỗ ngực xưng mình là thánh không? Không. Giống như trong kinh Kim Cang á, những bậc mà chứng thánh thì chẳng bao giờ thấy mình là thánh, chẳng bao giờ nói mình là thánh. Và ta cũng không thể nhận ra được các vị là thánh. Nhưng nếu may mắn ta có thiện căn, đạo đức, ta có cái thói quen là ai ta cũng tôn trọng, thì vô tình ta tôn trọng đúng nhằm một bậc thánh, thì giống như cái cái cô bạn mà trang điểm vậy đó. Vô tình kêu cái cô bạn mình lấy cái lược thì năm trăm đời đi làm ô sin ở đợ cho người ta. Còn nếu chúng ta cũng vậy, vô tình ta cung kính nhằm đúng
[10:57]một bậc thánh, thì ta cũng năm trăm đời làm gì? Làm cái gì đó mà rất là danh giá, vinh quang, năm trăm đời, nếu chúng ta may mắn như vậy.
[11:11]Ở đây, trong cái bề dày lịch sử của Phật giáo Việt Nam, rất nhiều vị thánh đã xuất hiện. Mà nhất là cái thời đại của Hòa thượng Thích Quảng Đức. Ẩn ẩn như vậy đó, lúc đó Phật giáo đang suy như vậy, nhưng mà ẩn ẩn trong đó có nhiều vị thánh đắc đạo.
[11:36]Mà đặc biệt nhất, biểu lộ nhất cho ta thấy được chính là Bồ tát Thích Quảng Đức. Ngài sinh ở Vạn Giã, Vạn Ninh, cách đây mấy mươi cây số, sinh năm 1897 đến năm 1963 thì ngài tự thiêu mất. Năm nay là năm 2018, đã là 55 năm kể từ ngày năm mà ngài ngài tự thiêu.
[12:06]Hôm nay ta sẽ không phân tích lại cái ý nghĩa chính trị của cái việc mà ngài tự thiêu. Hôm nay ta chỉ phân tích lại cái quả thánh tâm linh mà ngài chứng được, cái đạo đức mà ngài đã thể hiện được thành một bài học muôn đời cho chúng ta. Mà nơi cái Ninh Hòa này là nơi mà Bồ tát Hòa thượng Thích Quảng Đức đã trụ lại để hành đạo rất là lâu. Và chính cái chùa Đức Hòa này là Hòa thượng cũng là người chứng minh để bắt đầu xây dựng khai sơn cái chùa này. Nên chúng ta ngồi đây là chúng ta đang ngồi ở một thánh địa, nơi mà Hòa thượng, bậc thánh, Bồ tát Thích Quảng Đức đã hiện diện, đã có mặt, đã hành đạo, đã chứng minh.
[13:04]Nhưng ta sẽ thắc mắc thế này, nói nãy giờ thầy cứ tôn vinh là Hòa thượng là bậc thánh, sao không thấy Hòa thượng dạy cái gì?
[13:14]Dạy tu như thế nào? Không thấy rõ, thực sự đây là một vấn đề mà lúc nào đó chúng ta sẽ phân tích kỹ lại. Tại sao một bậc thánh xuất hiện giữa đời, vĩ đại như vậy, mà cái sự nghiệp giáo hóa của ngài rất ít? Ngài chủ yếu là tụng niệm, xây chùa, hỗ trợ việc của giáo hội. Thời điểm mà ngài tự thiêu thì ngài đang ở Ấn Quang, làm Trưởng ban Nghi lễ cho giáo hội lúc đó.
[13:50]Ta cũng biết rằng trong cái thời điểm mà Phật giáo bị áp bức đến tột cùng, ngài đã làm đơn xin tự thiêu. Ngài đã làm đơn xin rất lâu trước đó. Đến khi mà cái tình trạng nó bức bách quá, thì cái ủy ban liên phái thời đó đó mới chấp nhận, mới thấy rằng: "À, để mà đấu tranh gây được tiếng vang với thế giới thì phải có một cái hành động hết sức là kịch tính, gây được sự xúc động cho toàn thế giới thì mới hy vọng cứu được Phật giáo." Và để mà có cái hành động kịch tính, gây xúc động cho toàn thế giới, thì thực sự là hành động tự thiêu là hợp lý nhất. Nhưng mà ai là người dám tự thiêu? Thì lúc đó mới sực nhớ là có một cái đơn xin tự thiêu
[14:48]đã có sẵn của Hòa thượng Thích Quảng Đức. Chứ trước đó người ta bác bởi vì nghĩ rằng để cho một con người chết là một điều không nỡ. Các vị cao tăng hòa thượng không bao giờ nỡ để có một người, một chúng sinh bình thường bị chết, chứ đừng nói đó là một vị cao tăng chân tu, đức độ, không ai nghĩ rằng ngài đắc đạo. Lúc đó cả giáo hội không ai biết Hòa thượng Thích Quảng Đức là một bậc thánh. Không ai biết cả, chỉ nghĩ rằng ngài là một người giới hạnh, mô phạm, chuẩn mực, đàng hoàng, đạo đức, vậy thôi, không ai biết đó là một bậc thánh đang hiện diện tự tại giữa cuộc đời. Cho đến ngày nay cũng rất ít người biết rằng Hòa thượng là một bậc thánh đắc đạo,
[15:38]mà gọi ngài là Bồ tát chỉ vì thấy ngài vĩ đại là ngài hy sinh tự thiêu thôi rồi cứ gọi là Bồ tát vì điều đó, không ai biết ngài là bậc thánh đắc đạo. Cho nên khi thấy cần có một hành động đầy kịch tính, gây xúc động cho thế giới, thì mới sực nhớ cái bức thư. Lúc đó cái ủy ban trong giáo hội mới cử một vị thầy đến hỏi Hòa thượng: "Hòa thượng có còn giữ cái ý nguyện xin tự thiêu không?" Hòa thượng nói: "Đó là tâm nguyện cả đời của tôi." Giống như ngài biết rằng ngài sinh ra trong cái kiếp này là để làm việc đó, như ngài đã biết trước vậy đó. Nên khi mà cái lúc đó là trên lãnh đạo giáo hội mới
[16:24]đồng ý và để chuẩn bị một cái việc tự thiêu, chuẩn bị sắp xếp cho cái việc tự thiêu như vậy. Trong cái việc tự thiêu như vậy thì ngài có dặn dò mấy điều mà ta thấy rằng chỉ có một bậc thánh mới có trí tuệ tiên kiến, biết trước mọi điều. Ngài có dặn mấy điều cho cả hai vị thầy đi cùng với ngài trong cái ngày cuối cùng á, cái đêm cuối cùng mà trước khi mà ngài tự thiêu. Nói: "Khi tôi thiêu rồi làm lễ tang rồi đem đem qua hỏa thiêu ở trong Huệ Nghiêm á, mà nếu còn lại một cái gì thì đó chính là cái kết quả một đời tu hành của tôi." Ngài chỉ nói còn lại một cái gì mà ngài không nói rõ, thì sau này ta biết đó là cái gì?
[17:10]Trái tim nha. Nung ở nhiệt độ 4000 độ C, nứt luôn cái lò thiêu mà quả tim vẫn hồng hào, không cháy. Đến bây giờ vẫn đang còn tồn tại. Đây là một cái siêu xá lợi. Gọi là một siêu xá lợi là vì sao? Là bởi vì cái xá lợi bình thường là là cái gì? Là xương cứng.
[17:36]Với một nhiệt độ cao, xương của chúng ta đều cháy thành tro. Riêng những bậc đắc đạo, do cái sự thanh tịnh của thiền định được nuôi dưỡng mỗi ngày thì xương của các ngài nó thay đổi cấu trúc tinh thể.
[17:56]Lúc mà bị đốt với nhiệt độ cao thì cái xương nó chảy chứ nó không cháy. Nhớ, nó khác nhau giữa thánh và phàm. Như chúng ta bây giờ mà đốt thì xương cháy, còn một bậc thánh mà đốt thì xương chảy. Chảy lỏng, rồi cô đặc lại, biến thành tinh tinh thể xá lợi là những viên ngọc lấp lánh. Ta nhớ nha, khác nhau giữa bậc thánh và phàm là chỗ cháy hay là chảy. Nếu không ai không tin, bây giờ đốt thử nha. Nếu mà ngồi mà không biết mình là thánh hay phàm thì cứ đưa thò cái tay vô trong lò bếp ga, bây giờ bếp ga nó nóng lắm, mình xem mà nếu mà nó cháy thì biết mình là không phải là thánh thì rút tay lại, đi nhà thương.
[18:44]Còn nếu nó chảy thì mình là thánh rồi. Nhớ như vậy, khác nhau giữa cháy hay chảy thôi. Thì cái xá lợi đó là cái sự chảy của cái xương khi bị cháy, khi bị đốt, rồi cái khi nguội quánh lại thành những tinh thể lấp lánh ta gọi là ngọc xá lợi từ nơi xương. Mà phải là xương cơ, chứ còn mô thịt thì tuyệt đối không có chuyện đó. Mô thịt đốt cháy liền. Chỉ riêng Hòa thượng Thích Quảng Đức, trái tim là mô thịt mềm mà đốt không cháy. Những cái khác ngài cho cháy sạch. Xương ngài tạ cháy luôn. Nhưng mà ngài chỉ dùng thần lực của mình giữ lại trái tim để làm niềm tin muôn đời cho hậu thế, rằng có những cái điều khoa học không thể giải thích,
[19:41]có những cái điều ngược lại quy luật vật lý, bởi vì sao? Bởi vì cái sức mạnh của tâm linh đắc đạo nó cao hơn cái quy luật của vật lý thường tình. Nên mãi mãi chúng ta mỗi khi chúng ta giải đãi, ta lười biếng, chúng ta khởi tâm xấu, hãy nhớ rằng trên cuộc đời này còn có một còn có một trái tim bất diệt của một bậc Bồ tát đã đến với cuộc đời này. Sự thật là đã có những vị thánh hiện diện giữa cuộc đời này. Sự thật, giáo lý của Đức Phật đã tạo nên những bậc thánh giữa thế gian này. Hiểu như vậy, chúng ta không được quyền giải đãi, lười biếng, bất thiện, tạo nghiệp xấu, mà chúng ta phải sao? Phải theo chân Phật, phải nối bước các bậc thánh mà tinh tấn tu hành.
[20:46]Chúng ta không được sống tầm thường, ích kỷ, ác độc. Vì sao? Vì trên đầu ta, trên cao kia còn biết bao nhiêu bậc Bồ tát, bậc thánh đang nhìn ngó xuống thế thế gian này. Giống như hôm nay ta ngồi đây, ai đang nghe thầy ca ngợi Hòa thượng Thích Quảng Đức mà lòng xúc động, kính tin, thì người đó năm trăm đời luôn luôn sinh về cõi lành.
[21:23]Tràng pháo tay.
[21:28]Nãy giờ có xúc động kính tin không? Đủ 500 đời không bao giờ đọa lạc nha, không bao giờ. Nếu ta có lòng xúc động với với Bồ Tát như vậy. Thì Ngài còn dặn mấy điều nữa, Ngài nói là: "Nếu khi tôi tự thiêu tôi chết mà tôi ngã ngửa thì cuộc đấu tranh Phật giáo này là thành công, còn nếu tôi chết mà tôi gục xuống úp xuống thì quý thầy thôi bỏ cái nước Việt Nam này tìm qua các nước khác mà tu vì sẽ thất bại." Nhưng mà lúc thiêu xong chúng ta thấy là Ngài tự châm lửa mình xong, Ngài đổ xăng châm lửa xong ngồi, ngồi an nhiên bất động khi ngọn lửa cháy hừng hực. Nhiêu đó thôi là đủ thấy sự khác biệt. Mình mà sao?
[22:19]Mình mà ngón tay phỏng lửa một cái thì mình làm sao ạ? Mình sao? Ừ. Nếu mình là người trầm tĩnh thì mình cũng sao? Cũng la hét vài tiếng nhảy nhỏm. Còn nếu mình là người mà cái miệng mình nào giờ mà hay chửi bậy hay la đó, thì thọc tay mà lỡ vô lửa một cái thì mình chửi từ đầu làng cho tới cuối cuối xóm ha. Vậy không biết tại ai, nhưng mà phải chửi để mà hả dạ. Còn Ngài lửa cháy phừng phừng toàn thân, ngồi bất động không nhúc nhích. Cho đến khi lúc mà Ngài cảm thấy tạm đủ rồi, Ngài chắp tay, Ngài xá tất cả đại chúng đang đứng vây quanh đó đang niệm Phật rần rần. Ngài chắp tay cúi xá xuống rồi Ngài ngã ngửa ra sau đi luôn.
[23:13]Chỉ có thánh mới làm được điều này. Chỉ có thánh mới bất động trước cái cái việc mà cháy nóng tan hết cả da thịt như vậy. Và chỉ có thánh mới giữ cho mình sống không giãy giụa không nhúc nhích khi mà ngọn lửa bừng cháy như vậy, không nhúc nhích nha. Và chỉ có thánh mới biết đúng thời điểm phải chết thì chắp tay xá chào đại chúng chung quanh đó rồi mới ngã ngửa ra sau và ra đi. Cái điều này người thường không làm được.
[23:54]Và khi thấy Ngài tịch mà ngã ngửa sau thì mọi người nhớ lại cái lời Ngài dặn là cuộc đấu tranh sẽ thành công. Mà đúng như vậy, cuộc đấu tranh đã thành công. Điều thứ ba Ngài dặn nữa là lúc mà di quan Ngài từ Ấn Quang mà đi về An Dưỡng Địa để mà thiêu á, thì nếu có gì bất thường thì đổi giờ di quan, dời lại hoãn lại. Mọi người trên cái con đường mà từ Ấn Quang đi về An Dưỡng Địa người ta lập bàn thờ hai bên đường để chờ cái quan tài đi ngang người ta quỳ người ta lạy. Nhưng mà chờ không thấy bởi vì cái ủy ban tổ chức người ta dời. Dời lâu quá rồi mọi người phát hiện ra có những người họ lên họ gỡ những cái mìn gài hai bên đường.
[24:43]Tính là có một cuộc tắm máu đó, thế là mìn nó sẽ nổ phá tan cái đám tang, phá tan quan tài, phá chết hết mọi người đi đưa quan. Nhưng mà do Ngài đã dặn trước nên hoãn cái cái việc mà di quan đúng giờ. Nên khi mìn gỡ rồi thì quan tài mới đi, nên cái cái đám tang đã bình yên mà Ngài đã biết trước hết. Nên Ngài dặn trước ba điều đúng hết. Một, Ngài để lại trái tim. Thứ hai, Ngài chết Ngài nằm ngửa. Thứ ba, dời hoãn lại cái giờ di quan để cho mọi người thoát cái nạn bị bị bị giết hại. Ba điều như vậy, Ngài biết trước mọi điều. Ngài biết trước mọi điều. Rồi sau này cái bức hình của Ngài được thờ rất nhiều chùa nơi này nơi kia.
[25:36]Mà nơi cái bức hình đó, nếu ai là người có một chút trí tuệ, ai là người có một chút tâm hồn, ta nhìn vào cái gương mặt Ngài, ta sẽ thấy rõ ràng đó là gương mặt của một bậc thánh. Nhất là đôi mắt, đôi mắt trầm tĩnh, thanh tịnh, sâu sắc, từ bi, trí tuệ.
[26:03]Đôi mắt đã nói hết tất cả quý vị. Bây giờ lát nữa chúng ta cũng sẽ tìm thấy cái hình ảnh đó, cái gương mặt đó, cái đôi mắt đó
[26:14]cực kỳ khó tìm ra trên cuộc đời này. Mà cái may mắn của chúng ta, nhiều khi chúng ta nghe kể à có ông thánh này chứng đạo, thánh kia chứng đạo nhưng mà thời đó không có chụp ảnh được, và bây giờ ta thực sự có một bậc thánh để lại được cái ảnh cho chúng ta chiêm ngưỡng. Vậy Ngài đắc quả là Ngài đắc quả nào?
[26:38]Chúng ta không đủ sức để xác định cái quả thánh mà Ngài đã chứng. Vì trong đạo Phật quả thánh có bốn, bốn quả: sơ quả Tu-đà-hoàn, nhị quả Tư-đà-hàm, tam quả Bất Lai A-na-hàm và tứ quả A-la A-la-hán. A-la-hán là cao tột với đầy đủ tam minh lục thông. Còn sơ quả thì cái thánh tính đã xuất hiện trong tâm nhưng chưa đủ thần thông tự tại, nhớ như vậy. Nhưng vì vậy, Ngài cũng không thể hiện tam minh lục thông nên ta không dám nói Ngài là A-la-hán, nhưng mà Ngài cũng không phải bình thường như một người sơ quả Tu-đà-hoàn. Cho nên ta biết rằng Ngài không phải là quả cuối A-la-hán, cũng không phải là quả đầu Tu-đà-hoàn.
[27:37]Vậy Ngài thuộc hai quả giữa là Nhất Lai Tư-đà-hàm hay là Bất Lai A-na-hàm? Ngài thuộc một trong hai quả này mà chúng ta không đủ trí tuệ để mà mà xác định. Vì Ngài đã có thần thông, Ngài thực sự có thần thông là biết trước cái cái cuộc ra đi của mình. Và ngay khi Ngài sinh ra đời, Ngài biết trước Ngài sinh ra với hạnh nguyện này, phải tự thiêu để cứu đạo Phật, Ngài đã biết trước. Ngài biết trước hết mọi điều, dặn dò hết mọi điều. Và cái việc mà thêm một cái thần thông nữa là ngồi đó cho ngọn lửa cháy, bất động không chết. Khi muốn chết thì chắp tay xá mọi người xong rồi ngả ngửa ra chết một cách tự tại như vậy, nên rõ ràng Ngài có thần thông.
[28:23]Và cái thần thông đó
[28:27]ví dụ như thầy vậy, thầy đánh giá thì nó cao hơn Tư-đà-hàm, cao hơn.
[28:35]Thầy đánh giá vậy thôi chứ thầy không biết, thầy không phải đắc đạo, thầy không biết. Nhưng mà thật sự đã có một vị thánh đến với đất nước này, đến với trần gian này, đến với Phật pháp này.
[28:49]Chúng ta hôm nay 55 năm Ngài đã ra đi, hôm nay nhờ công đức lớn lao của Hòa thượng Thích Ngộ Tánh, Trưởng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Khánh Hòa xây dựng cái bảo tháp để thờ Hòa thượng Thích Quảng Đức và sáu vị thánh tử đạo khác, mà chúng ta có cơ hội ngồi đây ôn lại với nhau về cái hành trạng,
[29:15]cuộc đời của một bậc thánh phi thường đã đến với Phật pháp của chúng ta, để muôn đời chúng ta nhớ ơn Ngài. Chúng ta không phân tích cái yếu tố chính trị của thời đó. Hôm nay ngưỡng vọng về Ngài, chúng ta chỉ học về cái đạo hạnh của Ngài. Và từ cái đạo hạnh đó chúng ta phải hiểu mình phải tu thế nào, phải sống như thế nào để xứng đáng với ân nghĩa mà Ngài đã để lại cho chúng ta. Hôm đó Ngài có nói nếu cuộc đấu tranh thất bại, Ngài kêu quý thầy bỏ nước Việt Nam đi qua các nước khác mà tu vì sẽ thất bại. Nhưng may là thành công, vì thành công hôm nay ta có mái chùa yêu thương này để ta ngồi đây với nhau nha, chiêm ngưỡng từ dung của Thế Tôn.
[30:20]Chúng ta còn được gần gũi tham học với chư tăng ni. Chúng ta còn có kinh, có pháp để tu, để học. Những điều đó đều là gì? Là ân đức của Hòa thượng Thích Quảng Đức. Cái chết của Ngài gây chấn động, gây xúc động toàn thế giới và buộc thời cuộc phải thay đổi, thời cuộc phải thay đổi từ cái sự kiện đó. Nay ta sẽ phân tích những cái ý nghĩa với đạo hạnh của Ngài như vậy.
[31:03]Ta hiểu rằng khi một bậc Thánh đắc đạo thì tâm các vị là thanh tịnh, đúng không ạ?
[31:12]Không có ông thánh nào mà tâm loạn động cả, tâm phải thanh tịnh. Đó là nguyên tắc. Tâm thanh tịnh thì ta gọi rằng các Ngài an trú trong thiền định, phải không? Trong thiền định. Và khi nói tới đạo Phật thì ta nói tới giới, định, tuệ, tam vô lậu học.
[31:40]Người tu trong đạo Phật phải giữ được giới, phải nhiếp tâm được thanh tịnh và phải có trí tuệ, ba yếu tố là tam vô lậu học. Nên cái yếu tố mà ở giữa đó, định đó, tâm thanh tịnh là yếu tố rất quan trọng. Mọi pháp môn tu hành trong đạo Phật đều phải hướng về cái tâm thanh tịnh, tất cả đều phải hướng về tâm thanh tịnh. Nên nếu ai dạy ta về đạo Phật mà không dạy cho ta hướng về tâm thanh tịnh thì người đó dạy sai. Nhớ như vậy. Có thể là chùa này pháp môn này, chùa kia pháp môn kia khác nhau, nhưng phải giống nhau một điều là hướng về nội tâm thanh tịnh, một trong tam vô lậu học. Mà nói cho đầy đủ phải là giới, định, tuệ.
[32:39]Phải nói cho đầy đủ là như vậy. Nên pháp môn nào không cần biết, mà nếu không nói ra được giới, định, tuệ thì pháp môn đó tà, pháp môn đó sai, ông thầy đó dạy tầm bậy. Nói thẳng một câu vậy. Nên thầy dạy pháp môn gì không biết, nhưng phải thể hiện được giới, định, tuệ. Và để đến được với nội tâm thanh tịnh, chúng ta có nhiều pháp môn khác nhau, tùy căn cơ, tùy nhân duyên. Ví dụ như mình có nhân duyên với vị thầy dạy Tịnh độ, ổng dạy mình niệm Phật, tức là ổng đang dạy mình nhiếp tâm thanh tịnh trong trong câu niệm Phật, là vì cái duyên của mình với ông thầy đó. Đời xưa, ổng ví dụ ổng là cha mình cái gì đó,
[33:29]giờ mình gặp ổng tự nhiên mình thương mình phải theo làm đệ tử. Và ổng là ổng tu Tịnh độ nên ổng dạy mình Tịnh độ, và như vậy cái con đường mình đi vào sự thanh tịnh nội tâm là câu niệm Phật. Nhưng mà nếu mình gặp một ổng tu thiền, thì đời xưa là mình với vị đó có cái duyên nợ gì đó, mà bây giờ gặp lại cái mình tự nhiên mình có cái cảm xúc mình xin làm đệ tử, mà vị đó ổng tu thiền nên ổng dạy mình tu thiền. Mà dạy thiền thì ổng ổng không có lấy câu niệm Phật là chủ yếu, mà ổng lấy cái tọa thiền, quán thân vô thường, quán hơi thở, vân vân, để cho mình nhiếp tâm trong trong thanh tịnh, thì đó pháp môn gì không biết, nhưng rồi cuối cùng phải là tâm tâm thanh tịnh.
[34:18]Thì cái tâm thanh tịnh này nó là một cái tính chất của thánh. Nghĩa là ta tu cố gắng để được tâm thanh tịnh như là thánh, như là thánh, vì thánh thì tâm phải thanh tịnh. Đó là bắt buộc. Tu gì tu, tâm phải thanh tịnh, vì đó là phẩm chất của thánh. Nên người ta ca ngợi nội tâm thanh tịnh, người ta biểu lộ cái nội tâm thanh tịnh, người ta tôn sùng cái nội tâm thanh tịnh đủ thứ hết, và xem việc mà ai có được cái nội tâm thanh tịnh thì người đó là người ngon lành, người đó là người tu cao siêu. Ai cũng nghĩ như vậy. Và cái chỗ này là cái chỗ mà đạo Phật đi vào hai nhánh rẽ khác nhau.
[35:16]Và làm cho rất nhiều người hiểu lầm rằng: ai được tâm thanh tịnh thì người đó là thánh. Đây là cái hiểu lầm rất lớn nha. Thầy nhắc lại: bậc Thánh thì tâm phải thanh tịnh, nhưng mà người được tâm thanh tịnh thì chưa chắc là thánh. Đây là điều rất là lạ mà ta phải nắm cho vững. Thầy nhắc lại câu này nha: Bậc Thánh thì tâm phải thanh tịnh, mà người tâm được thanh tịnh thì chưa chắc là thánh. Nhớ giùm thầy điều này. Tại sao vậy? Vì đây là điều mà Phật dạy trong kinh Nikaya rất rõ. Phật dạy: có bốn bậc thiền, khi người ta tu thiền mà tâm được thanh tịnh từ sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, nhưng chưa chắc người đó chứng
[36:17]được quả thánh Tu-đà-hoàn là sơ quả, quả thấp nhất đó. Rất là lạ! Nếu ai không đọc bài kinh này, ta sẽ mãi mãi bị hiểu lầm điều này. Vì sao? Vì từ xưa đến giờ ta cứ nghĩ rằng hễ tâm ta thanh tịnh thì ta là thánh. Ta cứ nghĩ hễ tu thấy mình hết hết vọng tưởng, không bị vọng tưởng khuấy động thì mình đã là thánh, nào giờ nghĩ như vậy. Nhưng chỉ có Đức Phật mới chỉ ra rõ ràng: tâm thanh tịnh rồi chưa chắc là thánh. Đấy! Đây là vấn đề rất là lớn. Ta nói lớn là vì sao? Vì thế này: có những người tu hành trong đạo Phật đi tìm một nội tâm thanh tịnh, và để cho tâm được thanh tịnh, họ chọn một thái độ là lánh cuộc đời,
[37:13]quay lưng với mọi người, không còn trách nhiệm với ai nữa, không còn lo lắng cho ai nữa. Vì họ nghĩ rằng nếu phải lo lắng cho người này, phải tử tế với người kia, phải có trách nhiệm với người nọ thì tâm họ bị động, và tâm động thì không phải thánh. Họ muốn làm thánh, đừng để tâm động, và đừng để tâm động thì đừng lo cho ai hết. Đây là một thái độ rất nhiều người bị rơi vào. Đây là một tà kiến, đây là một tà kiến. Muốn thanh tịnh lánh đời là một tà kiến. Nhiều người bị như vậy. Có nhiều người phát nguyện nhập thất 30 năm rồi cũng không đắc đạo. Có thể tâm có thanh tịnh đôi chút nhưng vẫn không đắc
[38:08]đạo, không chứng thánh, vì thánh không phải vậy. Ở đây, Bồ tát - Hòa thượng Thích Quảng Đức, ta có đồng ý rằng ngài đã là thánh chưa? Đồng ý chưa? Như vậy tâm ngài có thanh tịnh không? Có. Vậy cái việc mà ngài tự thiêu đấu tranh cho Phật giáo, cái đó có phải là lánh đời không? Mà là gì? Gánh lấy trách nhiệm với đạo pháp và và dân tộc này.
[38:46]Mà từ khi giáo hội chưa có nghĩ ra cái việc là phải chọn một hành động đầy kịch tính để gây dư luận xúc động cho thế giới, thì ngài đã thấy trước, ngài đã làm đơn xin tự thiêu. Rồi lúc đó giáo hội chưa nghĩ ra việc này, nói: "Tự nhiên đi chết, ông hòa thượng kỳ khôi", cho nên không có cho. Cho đến khi cái tình hình quá bức bách, cần phải có một hành động kịch tính mới sực nhớ là à mấy tháng trước có cái đơn rồi, mới lôi cái đơn đó ra đọc lại và thấy đây là điều cần thiết. Vậy rõ ràng một bậc Thánh tâm hồn thanh tịnh như Hòa thượng Thích Quảng Đức đã không lánh cuộc đời, mà đã nhận trách nhiệm đối với với đạo pháp, với dân tộc.
[39:34]Cái việc mà ngài tự thiêu nó thay đổi cuộc diện chính trị của cả dân tộc luôn chứ không phải chỉ trong đạo Phật mà thôi. Hôm nay chúng ta không tiện phân tích, hôm nay chúng ta không muốn phân tích, nhưng mà thay đổi luôn cuộc diện chính trị của dân tộc. Và cũng không ai phủ nhận từ bao nhiêu máu xương anh hùng đã đổ xuống cho một đất nước hòa bình, thống nhất, độc lập ngày hôm nay, không thể không nói đến cái ngọn lửa của Bồ tát Thích Quảng Đức đã đóng góp trong đó, không thể nói không thể không có được, nói như vậy. Ngọn lửa của Bồ tát Thích Quảng Đức thực sự đã hòa chung với bao nhiêu xương máu của các anh
[40:21]hùng đổ xuống cho non sông này ngày hôm nay.
[40:35]Bây giờ nếu chúng ta tu hành đi tìm cái nội tâm thanh tịnh, rồi chúng ta suy luận: ta đi tìm nội tâm thanh tịnh là ta đúng, nhưng ta suy luận phải lánh đời để cho tâm thanh tịnh thì ta đã sai, đã sai. Vì Hòa thượng không lánh đời. Ngài đã chủ động làm đơn xin tự thiêu. Và đến khi được chấp nhận, ngài đã tự thiêu một cái chết rực rỡ, một cái chết thiêng liêng, một cái chết chấn động toàn thế giới. Thì vì những phóng viên của thế giới họ chứng kiến cái chết của ngài,
[41:21]họ về họ viết báo, thì thế giới họ ngạc nhiên điều này: một ông sư hiền lành, ngồi tĩnh tại, cho xăng đổ lên, cho hột quẹt cháy, bất động khi mà ngọn lửa phừng phừng như vậy, trước khi chết còn xá lại mọi người chút xíu rồi mới ra đi. Họ không hiểu, và bắt đầu họ làm sao? Họ thắc mắc về đạo Phật. Đạo Phật là gì? Nào giờ họ không biết về đạo Phật. Nhưng đạo Phật là gì mà có một con người như vậy? Vì họ có nghe ở bên Nhật có cái màn tự sát là gì? Mổ bụng phải không ạ, Harakiri. Mổ bụng nghĩa là khi họ cảm thấy họ nhục nhã, họ buồn tủi gì đó thì họ sẽ rút con dao ra họ kéo bụng từ bên đây qua bên kia, rồi họ thò tay họ kéo ruột ra.
[42:14]Và nếu vẫn chưa chết thì họ nhờ một người nào có có uy tín chém cái đầu họ cho chết cho rồi, chứ không nó đau quá. Vì khi thật sự ta mổ bụng ta lôi ruột ra rồi, vẫn chưa chết, mà đau đớn oằn oại lắm, chịu không nổi, nên là thường là có một nhát chém ân huệ, mà trước đó họ đã thương lượng, năn nỉ, cầu xin một người nào rất uy tín, thì khi mà họ lấy tự lấy dao họ rọc cái bụng, thì vị kia làm ơn cầm cái lưỡi kiếm Nhật chém cho bay cái đầu họ để họ chết liền, chứ để lâu quá đau chịu không nổi. Thì người ta biết là cái dân tộc Nhật là dân tộc rất là khủng khiếp, dám tự sát lấy dao rạch bụng thì cũng hay đó, về ý chí thì cũng hay đó,
[42:56]nhưng mà ở Việt Nam có một ông sư đổ xăng vô ngồi không nhúc nhích. Trước khi chết còn chắp tay chào mọi người rồi mới chết, từ đó họ thắc mắc đạo Phật là cái gì. Từ khi họ thắc mắc đạo Phật là cái gì, thì bắt đầu họ làm sao? Tìm hiểu về đạo Phật. Cho nên cái ngọn lửa của Hòa thượng Thích Quảng Đức không chỉ là làm thay đổi cục diện đấu tranh Phật giáo cho đến thành công, không chỉ là góp phần đưa đến non sông thống nhất, độc lập, mà còn gieo rắc, thắp sáng ánh sáng Phật pháp lên trên toàn thế giới này.
[43:48]Để có thể chứng thánh thì ta phải có rất nhiều công đức, nhớ như vậy. Không ai thiếu phước mà chứng thánh cả.
[44:01]Người đắc đạo phải là người có rất nhiều công đức.
[44:07]Đồng ý không ạ?
[44:11]Không có cái chuyện mà mà không có làm phước, sống ích kỷ, hẹp hòi mà tu một thời gian bỗng nhiên đắc đạo, không có chuyện đó. Phải là người sống rất đạo đức, rất tử tế, rất phụng sự thì mới có phước, rồi thêm cái tu tâm linh nữa mới đắc đạo luôn. Do đó, trước khi là một bậc thánh thì chúng ta phải là một người đã có tinh thần trách nhiệm với cuộc đời này. Không bao giờ có một người đi tìm quả thánh mà là một người vô trách nhiệm, nhớ như vậy. Cho nên, khi đắc đạo rồi thì ta phải hiểu rằng tâm của một bậc thánh là một nội tâm đầy trách nhiệm với chúng sinh, với Phật pháp, với dân tộc, với nhân loại.
[45:12]Có thể các ngài không làm được nhiều, nhưng mà cái tâm hồn của các ngài đầy ắp cái tinh thần trách nhiệm với chúng sinh. Nhớ, ta nhắc lại cái chữ này: tinh thần trách nhiệm với chúng sinh. Nhắc lại một lần nữa: tinh thần trách nhiệm với chúng sinh. Đó là tâm của một bậc thánh.
[45:38]Và ta
[45:44]là đệ tử của ngài. Ở đây ta có công nhận mình là đệ tử của Hòa thượng Thích Quảng Đức không?
[45:54]Những ai sống ở Ninh Hòa đều hưởng ân đức của ngài. Ai sống ở Ninh Hòa này đều phải nhận mình là đệ tử của Hòa thượng Quảng Đức, nha. Đây là điều mà ở nơi khác khó có, nhưng riêng Ninh Hòa thì phải tự hào. Hỏi hỏi nếu mà bạn là đệ tử ai, thì cũng có thể mình là vi hòa thượng đệ tử Hòa thượng Ngộ Tánh hay cái nọ đó, nhưng mà trước khi mình nói tới cụ thể đó mình nói câu này: dạ, em là đệ tử của Hòa thượng Thích Quảng Đức, cho họ trợn mắt họ dòm chơi. Nói: ủa, Hòa thượng tịch lâu rồi mà? Nói sao? Nói không, Hòa thượng tịch lâu nhưng mà ngày xưa là Hòa thượng hành đạo ở Ninh Hòa, mà em là người sinh ra ở Ninh
[46:36]Hòa, nên cái đạo hạnh của ngài nó đã làm sao? Đã lưu dấu ở đây, ghi khắc ở đây vào trong trái tim, trong dòng máu, trong hơi thở của bao nhiêu con người ở Ninh Hòa, và em là người có dòng máu Ninh Hòa, em thở không khí Ninh Hòa, cho nên em là đệ tử của Hòa thượng Thích Quảng Đức. Câu nói này được không, chịu không nè?
[46:59]Mà khi ai tự hào, hạnh phúc, sung sướng nhận mình là đệ tử của Hòa thượng Thích Quảng Đức thì năm trăm đời... Năm trăm đời làm gì? Làm gì đó không biết, mà đi tới đâu ai cũng yêu quý, kính trọng mình, nhớ như vậy nha. Vậy thì ngu gì mà mình không nhận mình là là đệ tử của Hòa thượng Thích Quảng Đức, ngu gì mỗi ngày mình không chạy lại chùa Đức Hòa để mình lễ bái cái bảo tháp của ngài, phải không ạ? Mỗi ngày mình về, chiều xuống rồi, rỗi công việc rồi, tắm rửa rồi, đó, ta đến đây ta lễ Phật, rồi ta ra ta lễ bảo tháp ngài, rồi ta vào ta xá chào Hòa thượng trụ trì, Trưởng ban Trị sự của ta. Cuộc sống như vậy hạnh phúc còn gì bằng nữa, phải không ạ?
[47:54]Nơi khác không có đâu.
[47:58]Và ta là đệ tử của Hòa thượng Thích Quảng Đức thì ta phải làm sao? Ta phải bắt chước ngài, nha. Là ta làm sao? Tự thiêu hả? Nhớ chỗ này đừng hiểu lầm nha. Nói vậy mình là đệ tử ngài, mình phải bắt chước ngài là xúm nhau tự thiêu hả? Không phải. Ta bắt chước ngài cái tinh thần trách nhiệm với với chúng sinh, với cuộc đời, với đạo pháp, với dân tộc, nhớ như vậy. Ta phải học ngài cái đó. Ngài đắc đạo, tâm đã thanh tịnh mà
[48:33]dùng cái thân mình để mà đấu tranh giữ gìn đạo pháp. Ngày hôm nay thì đạo pháp ta được hưng thịnh, ta phải nói như vậy, được hưng thịnh so với cả một bề dày lịch sử trong suốt thời gian qua đạo pháp ta rất là vất vả. Bây giờ nếu có cái gì suy yếu trong đạo Phật là tại tăng, ni, Phật tử, chứ không phải tại cuộc đời, chứ không phải tại đất nước. Nếu mà có cái gì suy yếu là tại mình tu lười biếng, dãi đãi, sai lầm, chứ còn bây giờ điều kiện để chúng ta tu hành, điều kiện để chúng ta mở mang, phát triển Phật pháp là cực kỳ cực kỳ thuận lợi, nhớ như vậy. Như hôm nay, trong cái pháp hội này có một người là Trưởng ban
[49:24]Tôn giáo của tỉnh Khánh Hòa đang lặng lẽ ngồi một góc ngồi nghe pháp với chúng ta. Ông xin là xin đừng giới thiệu ông. Ông muốn như một người Phật tử bình thường về đây để nghe pháp mà thôi. Đó, chúng ta thấy là chính quyền người ta quý mến đạo Phật đến như vậy. Nên vấn đề còn lại của chúng ta là cố gắng tu hành, mà cố gắng tu hành theo tinh thần của Hòa thượng Thích Quảng Đức nghĩa là làm sao? Nó có nhiều cái tu lắm, nhưng trong đó nhớ là cái tinh thần trách nhiệm với với cuộc đời, với đạo pháp, với dân tộc. Đó, ta học ngài cái đó, chứ đừng có tự thiêu nha. Chừng nào mình đắc đạo rồi tính, muốn thiêu gì đó thiêu.
[50:07]Còn bây giờ là học ngài cái tinh thần. Đúng rõ ràng à, như mình tâm thanh tịnh rồi, người ta được quyền hưởng cái cái hỷ lạc trong thiền định. Nha, thì nhớ nè: khi một người được nội tâm thanh tịnh thì người ta được cái hỷ lạc, ta gọi là hạnh phúc đó, cảm giác lâng lâng, hạnh phúc của một người an trú trong thiền định. Vì sao vậy? Vì cái người mà đắc được thiền định là người đó đã hưởng phước ở cõi trời. Mà ở cõi trời thì nội tâm của chư thiên luôn luôn là hỷ lạc. Nhớ như vậy, nội tâm của chư thiên luôn luôn là hỷ lạc. Thì nếu chúng ta ở cõi người mà đắc được thiền định thì nội tâm của chúng ta cũng rất là hỷ lạc.
[50:59]Thì người nào mà chưa chứng thánh đó, chỉ mới chứng thiền đó, có thể xuất hiện một thái độ là mặc kệ cuộc đời, mà mình sao, an trú trong nội tâm tràn đầy hỷ lạc. Thì chắc chắn rằng nội tâm của Hòa thượng Thích Quảng Đức phải là một nội tâm đầy hỷ lạc. Nhưng ngài không thụ hưởng cái sự hỷ lạc của nội tâm đó, mà sống có trách nhiệm với với đạo pháp, với với dân tộc. Cái điều đó là điều chúng ta phải hết sức là tôn sùng, ngưỡng mộ và bắt chước.
[51:46]Vậy có trách nhiệm nghĩa là gì?
[51:51]Chúng ta vừa nói là một bậc thánh là một người sống rất có trách nhiệm với cuộc đời. Vậy có trách nhiệm nghĩa là gì?
[52:04]Ví dụ bây giờ, ừm, có bà vợ
[52:09]bả hết sức chịu đựng nổi rồi, nổi điên lên rồi bả mới mắng ông chồng:
[52:17]"Ông là cái đồ vô trách nhiệm!" Thì có nghĩa là gì? Có nghĩa ông chồng đó làm sao?
[52:26]Có nghĩa ông chồng đó làm sao? Không biết ông chồng đó làm sao, ổng nhậu nhẹt, chơi bời gì đó mình không biết. Nhưng có nghĩa là ổng không lo lắng gì cho gia đình này cả, không phải không? Không lo cho vợ, không lo cho con. Con nó no đủ hay sao, nó bệnh tật, ốm yếu sao không biết, nó học tới lớp mấy không biết. Còn bà vợ bữa cực nhọc thế nào, lo việc lắng việc, mọi việc sinh nhai này nọ ổng cũng không không biết, không lo, không quan tâm, thì ổng bị bả mắng là thứ vô... vô trách nhiệm. Nha, vậy đó. Mà mấy cái ông đó đang ở đâu?
[53:00]Đang ở đâu không biết, nhưng chắc chắn không có mặt của chùa mình hôm nay ở đây. Mấy cái người đó không bao giờ đi chùa.
[53:10]Còn cái người mà đi chùa có đạo đức thì tự nhiên người ta rất có... có trách nhiệm với cuộc đời. Vậy có trách nhiệm nghĩa là gì?
[53:22]Là biết quan tâm, biết lo lắng, biết đóng góp, biết xây dựng cho những người chung quanh mình được hai điều: hạnh phúc hơn, đạo đức hơn. Ta làm gì đó mà để cho người chung quanh ta được hạnh phúc hơn, được đạo đức hơn thì gọi ta là người có tinh thần trách nhiệm. Nha, như vậy. Còn nếu ta không có quan tâm, không lo cho người chung quanh mình để cho người chung quanh mình được hạnh phúc hơn, được đạo đức hơn thì ta được gọi là người vô... vô trách nhiệm. Nó như vậy, chỉ vậy thôi. Ví dụ bây giờ ông chồng vậy, bả nói: "Ông là đồ vô trách nhiệm với cái gia đình này", có nghĩa là gì? Ổng không đem lại hạnh phúc cho vợ mình, cho con mình.
[54:14]Đó là loại người vô trách nhiệm. Mà loại người vô trách nhiệm đó là làm sao? Vứt đi, không tạo nên phước. Tại mình có đem hạnh phúc cho ai đâu? Mình vô trách nhiệm, mình không lo cho ai, không đem hạnh phúc cho ai, thì sau này chết rồi mình đi về đâu?
[54:37]Chết rồi đi về đâu?
[54:43]Cái người sống vô trách nhiệm, chết sẽ đi về đâu? Ai nói đúng khen hay.
[54:55]Thật ra đây là một câu hỏi lừa gạt. Vì cái người mà sống vô trách nhiệm chết không có chỗ để đi. Không có chỗ để đi. Nói: "Dạ xuống địa ngục", nói: "Không. Tại ổng có đâu có tạo tội ác gì đâu mà nói ổng xuống địa ngục". Kìa, nói: "Làm súc sinh", chưa chắc có con chó nào, con bò nào chịu mang thai cái loại người vô trách nhiệm đó à. Như vậy, đi ngạ quỷ, câu này là đúng nhất. À, thường người lúc sống vô trách nhiệm với cuộc đời, chết làm ma đói, không phải đi đâu, vất va vất vưởng ngoài đầu đường xó ngõ đó thôi. Rồi thấy cái gì ăn được thì bỏ vô trong miệng mà ăn. Cái gì ăn được bỏ trong miệng? Đó là thức ăn thừa thiu mà người ta đổ vô thùng rác thì lại cúi đầu đó mà ăn.
[55:48]Rồi cái gì? Cái người đi nhậu họ ói ra, lại đó mà ăn. Thậm chí phân của đứa trẻ nó bài tiết bừa bãi, đói quá cũng lại trâu đầu vô đó mà ăn. Thậm chí phân của con bò nó vãi ra ở ngoài đồng cũng trâu đầu vô đó mà ăn vì đói quá.
[56:13]Nhớ, ngạ quỷ là như vậy. Mà ai chết thì sẽ làm ngạ quỷ? Đó là loại người, loại người vô trách nhiệm, sống trên cuộc đời này không lo cho ai, không cần phải đem hạnh phúc cho ai, đừng nói tới chuyện đem đạo đức cho ai. Thì người đó là chết chắc chắn là làm ma đói. Ma đói là ăn mấy cái thứ đó đó. Thì khi mà thầy đang nói cái quả báo về loại ngạ quỷ đói khổ này, thì thầy tin một điều những người có mặt trong pháp hội hôm nay sẽ không bị đọa làm ngạ quỷ. Người mà đã có biết đến với Phật đài, biết lễ Phật, biết nghe Pháp, mà hôm nay nghe về công hạnh của Bồ Tát Thích Quảng Đức mà lòng mình kính ngưỡng,
[57:04]xúc động thì người đó chắc chắn không thể đọa làm ngạ quỷ. Nên thầy nói cái việc mà vô trách nhiệm chết đọa làm ngạ quỷ là đang nói tới ở đâu ngoài kia, nha, không nói những người trong đây. Còn những người đang dự pháp hội trong đây là những người rất dễ thương. Là những người mà khởi được cái tâm kính ngưỡng Bồ Tát Thích Quảng Đức thì thầy đã hứa rồi mà, 500 đời sống danh giá, nha, có giá trị, đi đâu ai cũng yêu mến thì làm sao mà đọa làm ngạ quỷ được. Nhưng hôm nay ta phải nói về cái đạo đức gọi là cái tinh thần trách nhiệm của Bồ Tát Thích Quảng Đức để mình học hỏi và mình nguyện mình sống như vậy, sống rất có trách nhiệm với cuộc đời.
[57:50]Mà sống có rất có trách nhiệm với cuộc đời trước hết là cái cộng đồng ở chung quanh mình cái đã, rồi mới nói tới là có trách nhiệm với đạo pháp, có trách nhiệm với dân tộc. Hai cái khái niệm đó rất là lớn, ta phải hướng tới. Ai rồi cũng phải hướng tới cái tinh thần trách nhiệm đó là có trách nhiệm với đạo pháp, có trách nhiệm với dân tộc. Ai cũng phải đi tới chỗ đó hết. Khi đạo đức ta đã lên tới chỗ cao rồi, thì ta đều thành tựu được cái ý nghĩa là có trách nhiệm với đạo pháp, có trách nhiệm với dân tộc. Ai cũng phải tất, nhưng bây giờ trước mắt là ta có tinh thần trách nhiệm với những người chung quanh mình.
[58:30]Ta làm sống làm sao đó mà để người chung quanh mình được... được hạnh phúc, thêm một bước nữa, người chung quanh mình được đạo đức. Nhớ như vậy hai điều này. Cái người nào lúc nào cũng lo lắng, quan tâm, làm mọi cách để người chung quanh mình được hạnh phúc, để người chung quanh mình được đạo đức gọi là người có tinh thần trách nhiệm. Và nếu chúng ta đem lại được hạnh phúc cho rất nhiều người, chúng ta đem được đạo đức cho rất nhiều người thì chúng ta đến gần với quả vị thánh. Nhớ như vậy. Như Bồ Tát Thích Quảng Đức, Ngài đã thành thánh bởi vì trong kiếp xưa, kiếp xưa, kiếp xưa, Ngài là người sống rất có trách nhiệm.
[59:19]Và ở nơi cái kiếp này, Ngài thể hiện cái tinh thần trách nhiệm một lần hết sức là vẻ vang, vĩ đại, vinh quang. Ngài bừng cháy giữa cái cuộc đời tối tăm này. Ngài bừng cháy khi mà chúng sinh đầy trong cái u minh, đau khổ. Ngài bừng cháy khi mà còn rất nhiều nơi chưa hiểu gì về Phật pháp. Ngài bừng cháy để cho hôm nay tất cả trái tim của chúng ta cũng phải cháy theo.
[1:00:00]Và nơi cái ngọn lửa bừng cháy đó, chúng ta học được một điều, một điều nho nhỏ của Ngài là sống rất có trách nhiệm với cuộc đời. Nhớ như vậy. Mà sống rất có trách nhiệm với cuộc đời là làm cho những người chung quanh mình được hạnh phúc, được đạo đức. Nhớ giùm thầy hai điều này. Hôm nay nắm được điều này là ta nắm được cái bài pháp của ngày hôm nay. Nay nếu mà ai đã hiểu được là ta nắm được cái lõi của bài học hôm nay, và ta đã thấy được bóng dáng phất phơ của Hòa thượng Thích Quảng Đức. Cái sự cao siêu của một bậc thánh thì mênh mông, lớn lao, ta không đủ trí tuệ để hiểu hết. Ta không đủ trí tuệ để hiểu hết đâu.
[1:00:52]Nhưng hôm nay ta hiểu được một điều trong nhiều điều của một bậc thánh đó là tinh thần trách nhiệm rất là cao. Ta hiểu được một góc, mà khi ta hiểu được một góc thì ta cũng vừa thấy được thấp thoáng bóng dáng của Bồ Tát đâu đây. Nhớ như vậy nha.
[1:01:24]Đệ tử Phật có hai hạng là những người xuất gia và những người tại gia.
[1:01:32]Người xuất gia thì
[1:01:36]vì đã từ bỏ trách nhiệm với gia đình,
[1:01:44]như vậy có phải là người vô trách nhiệm không ạ?
[1:01:50]Cái người xuất gia với người tại gia khác nhau chỗ này: là người tại gia là người còn trách nhiệm với với gia đình, người xuất gia là người từ bỏ trách nhiệm với gia đình. Như vậy có ác quá không ạ?
[1:02:10]Như vậy có ác không?
[1:02:15]Cái khác là thế này, nếu ác thì mình gặp mấy thầy mình đã không lạy, phải không ạ? Nhưng mình gặp quý thầy, quý cô mình phải lạy, phải kính, chỉ bởi vì các vị khi đi tu từ bỏ trách nhiệm với gia đình để nhận lấy một trách nhiệm lớn hơn, đó là trách nhiệm đối với đạo pháp, đối với dân tộc, đối với chúng sinh. Nhận cái trách nhiệm lớn hơn. Chính vì các vị xuất gia nhận lấy cái trách nhiệm lớn hơn, cho nên mình mới quỳ lạy mấy ngài chứ. Chứ nếu ổng bỏ cái trách nhiệm gia đình rồi ổng vô trách nhiệm luôn thì ổng thua mình á. Chứ người tại gia mình còn có trách nhiệm với gia đình mình, tức là mình vẫn còn có lợi cho vài người trong gia đình mình.
[1:03:02]Còn nếu ổng từ bỏ trách nhiệm gia đình rồi ổng không trách nhiệm với ai nữa thì ổng chết thì ổng sẽ thành cái nãy mình nói á, ổng vô trách nhiệm á. Nhưng mà ta kính trọng những bậc xuất gia chỉ bởi vì ngài từ bỏ trách nhiệm gia đình để nhận lấy một trách nhiệm lớn hơn, là trách nhiệm đối với đạo pháp, đối với dân tộc, đối với chúng sinh, nhớ ba cái điều này. Mà nhận lấy cái trách nhiệm lớn hơn thì
[1:03:34]phải sao? Phải tu học nhiều hơn gấp trăm, gấp nghìn lần người tại gia. Mình là người tại gia, mình còn trách nhiệm với gia đình, cho nên cái việc tu học của mình nó chỉ được một phần mà thôi, không nhiều. Mà nếu có những người tại gia đặc biệt thì họ cũng có thể đắc đạo, giống như ông Bàng Long Uẩn ngày xưa, hai vợ chồng có hai đứa con, cả bốn người trong gia đình đều đắc đạo. Đó là một trường hợp hết sức là hiếm có. Còn bình thường cái người tại gia mà tu tập thì ta cũng có thể đắc quả, chứ không có mà đắc hết cả một gia đình như ông Bàng Long Uẩn được. Nhưng mà ta vẫn có thể đắc quả, chỉ có cái là cái quả ta không cao tột thôi.
[1:04:25]Còn những vị xuất gia, từ bỏ trách nhiệm với gia đình để nhận lấy trách nhiệm với đạo pháp, với dân tộc, với chúng sinh thì các vị có thể chứng được quả vị cao tột. Nên ở đây ta lại thấy một lần nữa là cái tinh thần trách nhiệm cao chừng nào thì quả vị chứng được sẽ cao chừng nấy. Đó. Ta vướng gia đình nên ta bị bó tay bó chân, nên ta tu tập được một phần. Còn những vị xuất gia từ bỏ được cái gia đình nhỏ, gánh lấy cái trách nhiệm lớn thì buộc lòng các vị phải tu học nhiều hơn ta gấp ngàn lần. Thầy nói câu này để làm cái gì? Để nhắc khéo quý thầy mình.
[1:05:15]Nhắc khéo với quý thầy mình là quý thầy phải tu tập rất là tinh tấn.
[1:05:22]Bây giờ ta hỏi nè: ở cái Ninh Hòa này dân số bao nhiêu, ai biết? Và được bao nhiêu người xuất gia?
[1:05:34]Số rất là ít, phải không ạ? Mà Ninh Hòa mình á tính ra cái tỉ lệ là chùa nhiều và tăng ni nhiều á, còn có những cái vùng đi cả một vùng không có một người xuất gia luôn. Nên cái người xuất gia rất là hiếm, rất là quý. Và như vậy mỗi một người xuất gia là mình phải gánh trách nhiệm với bao nhiêu người chưa xuất gia, đúng không ạ? Vì người tại gia là nương tựa với tăng ni để mà tu học mà. Nên hễ mình xuất gia rồi, tự nhiên mình trở thành nơi nương tựa của cư sĩ. Và cư sĩ chung quanh mình là bao nhiêu con người? Rất là đông. Do đó, cái trách nhiệm của người xuất gia rất là lớn.
[1:06:26]Và trách nhiệm lớn như vậy buộc là cái đạo lực của cái người xuất gia phải rất là mạnh mới đủ sức làm chỗ nương tựa cho Phật tử tu hành được. Cái đạo lực rất mạnh để làm chỗ nương tựa cho Phật tử tu hành nghĩa là làm sao?
[1:06:47]Đạo lực rất mạnh như một cây tùng, cây bá to, một cây cổ thụ lớn, bao nhiêu chim chóc đeo, bao nhiêu con người về đó nương tựa, không xiêu suyển, bão tố, dông tố gì, mưa sa bão táp gì, cây đó vẫn đứng vững hiên ngang thì cây đó mới làm chỗ nương tựa cho chúng sinh. Nghĩa là làm sao? Nghĩa là cái đạo lực của chư tăng
[1:07:16]vững mạnh để cho người Phật tử ngày đêm gặp gỡ, nhìn mà soi mà ngắm. Thầy dùng cái chữ soi và chữ ngắm. Soi nghĩa là làm sao? Nghĩa là rình coi ông thầy mình có lỗi gì không. Ngắm là chiêm ngưỡng cái đức hạnh đẹp đẽ của ông thầy mình để mà kính trọng. Nên Phật tử lúc nào cũng soi và ngắm các thầy. Hễ các thầy họ chưa hiểu thì họ soi, không biết ông thầy này ổng tốt không, cứ rình ổng đi sao, ăn sao, nói làm sao, phải không? Rồi thì ổng bỏ chùa ổng đi đâu nãy giờ kìa, không biết có vân vân, thắc mắc trong đầu đủ chuyện, ổng ăn cái gì kìa, lén lén vô phòng ổng dòm coi cái mâm cơm dọn cái gì trong trỏng, tức là rình rập ổng đủ thứ chuyện gọi là soi.
[1:08:06]Nhưng mà khi đã yên tâm rồi, biết rằng thầy mình là người vững vàng giới hạnh rồi thì chuyển qua ngắm, tức là từng bước chân đi, từng lời nói của thầy là khuôn vàng thước ngọc để mình học hỏi. Mà ông thầy nào được như vậy thì ta gọi là ông thầy đó có đạo lực rất là mạnh. Tức là sau một thời gian dài, người Phật tử đi theo quan sát, giả bộ theo học cho đến khi từ từ học thiệt, lại thấy ông thầy ổng vững vàng, tâm hồn ổng thanh tịnh, giới hạnh ổng trang nghiêm là người ta nương tựa được, đó gọi là có đạo lực vững mạnh. Mà một ông thầy, một sư cô, một sư bà gánh bao nhiêu ngàn người Phật tử đó. Có nhiều khi người ta quy y chùa mình chỉ có vài người thôi,
[1:08:57]nhưng tính trên cái con số vẫn là chia theo tỉ lệ thì vẫn là một người xuất gia phải gánh mấy ngàn người không xuất gia, là một chỗ nương tựa cho mấy ngàn người không xuất gia. Vì có khi họ không có đi chùa đâu, họ cũng không quy y đâu. Nhưng mà sao? Ngày đêm họ đi qua lại dòm chùa và dòm mấy thầy, mấy cô á. Họ dòm á. Có không? Có không mấy ông? Nhất là mấy ông á. Đi qua lại, đi qua dòm, mà cứ bao nhiêu năm mình sống gần cái chùa, chẳng thèm quy y chùa, chẳng thèm thèm làm đệ tử chùa, nhưng mà trong chùa có chuyện gì ngoài biết hết á. Phải không ạ? Biết hết. Mà nếu chỉ toàn nghe những chuyện đẹp đẽ:
[1:09:41]ông thầy đó ổng tử tế, ổng từ bi, ổng thương người, giúp người, ổng đàng hoàng, ổng đạo đức, à rồi thế là dù không theo chùa nhưng vẫn có gì? Niềm tin với Phật pháp. Thì chính ông thầy đó là gì? Là chỗ dựa cho bao nhiêu ngàn con người không xuất gia, dù cho người đó có quy y hay không có quy y thì ông thầy vẫn là chỗ nương tựa. Đúng không ạ? Vẫn là chỗ nương tựa. Mà để ông có được đạo lực, để ông trở thành chỗ nương tựa cho bao nhiêu con người, để cho ông sống đúng với tinh thần của Hòa thượng Thích Quảng Đức là có trách nhiệm với cuộc đời thì ông phải tu dữ lắm đó. Mà những cái tu của một vị xuất gia nó bao gồm những điều gì?
[1:10:34]Từ căn bản cho tới cái nâng cao. Cái căn bản đầu tiên của một người tu hành là gì? Ai biết? Căn bản, hả? Năm giới là của cư sĩ, việc của người xuất gia á
[1:10:51]Đây nè, cái căn bản nhất của một người tu, thầy nói tu chứ không phải là người mới học nha. Học là khác à, học thì muốn đọc nhiêu đó sách thì đọc. Nhưng mà thực sự bước vào cái tu thì cái căn bản đầu tiên là phải lạy Phật giùm cái đã. Lễ kính Phật. Nhất giả lễ kính chư Phật. Bồ Tát Phổ Hiền dạy rồi. Đó là cái tu đầu tiên á, mà người nào cái hạnh lễ kính Phật dày thì người đó tiến xa trên con đường tu tập. Người nào cái công hạnh lễ kính Phật ít thì người đó bước đi gần, không tiến xa được. Nên để có thể có cái đạo lực vững mạnh thì người xuất gia phải là người lễ kính Phật rất nhiều. Thầy nói chữ kính đó nha, chứ không phải lễ không à.
[1:11:45]Lễ thì chỉ là cuốc thôi, là hình thức thôi, nhưng trong tâm phải có lòng tôn kính Phật tuyệt đối. Nên một vị xuất gia, một vị sa môn phải là người tôn kính Phật sâu sắc hơn tất cả bao nhiêu người khác. Nếu mà lòng mình chưa có đạt được, chưa thành tựu được cái lòng tôn kính Phật thì vứt đi. Ta chưa có được cái căn bản tu hành. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai, cái phẩm chất thứ hai mà một người xuất gia phải tu tập, phải huân tập, phải thành tựu trong tâm hồn mình là cái gì? Là lòng từ bi, nha. Không thể xuất gia rồi mà ác độc với chúng sinh được. Xuất gia rồi thì phải từ bi với chúng sinh. Mà cái từ bi này nó không phải là hình thức, mà phải là trong nội tâm.
[1:12:38]Ví dụ ta thấy có đứa nhỏ nó giỡn chơi, nó bắt được con nhái, cái nó lấy dao nó, nó mổ. Thì mình là người tu, mình thấy mình ngăn lại, không à? "Ê, con, đừng sát sinh." Thì cái ngăn lại đừng cho đứa bé đó nó giết cái con nhái đó nghĩa là gì?
[1:12:57]Nghĩa là gì? Nghĩa là mình ngăn cho đứa bé đó đừng sát sinh. Nghĩa là chính mình không bị phạm cái tội kiến sát tùy hỷ. Thấy giết mà không ngăn lại, là mình không bị phạm. Cho nên để ngăn lỗi cho đứa bé đó, cũng là ngăn lỗi cho chính mình, thì ông thầy ổng nói, "Con, con đừng sát sinh." Thì cái việc mà ổng lấy tay ổng ngăn bé không cho nó giết con nhái, chưa chắc là từ bi nha, chưa chắc là từ bi. Chỉ mới là giới thôi. Còn nếu ông tu tập được cái tâm từ bi thì khi ông ngăn cái đứa bé nó giết con nhái, trong lòng ông có cái gì? Thương con nhái và thương cả đứa bé vô minh. Phải có cái lòng thương thì mới gọi là thành tựu được tâm từ bi.
[1:13:50]Rất nhiều người tu và kể cả tu rất nhiều năm vẫn chưa thành tựu được cái tâm từ bi trong lòng mình. Vì sao vậy? Vì tâm từ bi rất khó huân tập mà thành. Không phải dễ đâu. Có người tu 20 năm, 30 năm nhìn thấy vẫn ác như thường. Có không? Có không? Thầy nói câu này không biết có đụng chạm ai không biết. Nhưng đó là một sự thật. Không biết tu cách gì không biết, thấy mỗi ngày vẫn lên chùa tụng kinh đều lắm á chớ. Nhưng mà ra bên ngoài, cái cư xử bên ngoài nó vẫn bộc lộ cái gì đó khắt khe, ác ác ở trỏng á. Vậy là người này chưa thành tựu tâm từ bi. Còn cái người mà thành tựu tâm từ bi, nó hiện ra nơi dáng vẻ, hiện ra nơi ánh mắt,
[1:14:40]hiện ra nơi sự cư xử đối với mọi loài, mọi loài, không riêng chỉ là với con người mà thôi. Giống như một việc ông Tỳ kheo ngăn đứa bé giết con nhái, ông thương cả hai. Thương đứa bé vô minh suýt tí nữa gây một cái nghiệp vô ích và thương luôn con nhái bị đọa đày. Vậy phải có lòng thương. Đó, thì cái phẩm hạnh thứ hai của một người sa môn là phải huân tập được tâm từ bi nhanh chóng. Đừng để tới 30 năm sau mới bắt đầu xuất gia 30 năm sau rồi mới có một chút từ bi là quá muộn mằn. Nhớ, thứ nhất là lễ kính Phật, thứ hai là tâm từ bi. Tu sao đó không biết, phải có. Thứ ba là tâm gì? Khiêm hạ. Khiêm hạ. Khiêm hạ nghĩa là sao?
[1:15:33]Đừng thấy mình cao hơn chúng sinh.
[1:15:38]Đừng thấy mình cao hơn chúng sinh, đừng thấy mình giỏi hơn chúng sinh, đừng thấy chúng sinh thấp hơn mình, đó là tâm khiêm hạ. Và nhờ như vậy, cái thái độ, cái lời nói của mình đối với mọi người sao? Nó khả ái, nó nhã nhặn, dễ thương, lễ độ. Ví dụ bây giờ ổng là ông thầy trụ trì, rồi có Phật tử họ vô tới chùa, đây mình hỏi, "Đi đâu đó bà?"
[1:16:07]Đi đâu, cái câu này có khiêm hạ không? Không. Coi cái người Phật tử mới vào ở một giai cấp thấp hơn mình rất nhiều, phải không ạ? Cho nên mình mới được quyền nạt nộ người ta. Thì ông thầy này thiếu khiêm hạ. Còn nếu ông thầy này ổng tu tập được cái hạnh khiêm hạ, ổng thấy bà Phật tử vô, ổng hỏi, "A chào bà. Bà khỏe hả? Bà vô lễ Phật đi." Đó, còn nếu gặp bữa cơm thì mời vô ăn cơm, chỉ nói nhã nhặn thôi, mình biết ông thầy này có cái tâm khiêm hạ. Nghĩa là tuy làm thầy, tuy được mọi người kính trọng mà tự trong tâm mình không thấy mình hơn ai cả. Nhớ cái tâm này. Chứ còn chúng ta đều bị một cái bệnh,
[1:16:53]hễ được người ta kính trọng thì mình leo lên luôn. Mình leo lên đầu người ta luôn. Hễ được người ta kính trọng thì mình kiêu mạn liền.
[1:17:04]Nên đây là cái chỗ mà ta tan vỡ hết, kiếp sau đọa lạc trở lại, là một người tầm thường, không ra gì. Còn nếu mình là ông thầy tu hành, đạo cao, được bao nhiêu người kính trọng mà vẫn kiềm chế, vẫn giữ lòng, vẫn tự nhắc mình khiêm hạ, tôn trọng được mọi người, không thấy mình hơn ai, thì cho tới khi làm hòa thượng vẫn sao? Vẫn khiêm cung, tôn trọng được chúng sinh. Nên chúng ta thấy khác lắm. Ví dụ ta gặp một hòa thượng, mình bước vô, mình thấy hòa thượng, chưa kịp chào ổng, ổng đã chắp chắp tay ổng chào, "A Di Đà Phật, đạo hữu mới tới à?" Mình chưa kịp chào, ổng đã chào mình trước rồi thì mấy con người đó mình gặp mình ráng mà lạy đi nha.
[1:17:55]Người đó là thánh đó. Họ không còn cái tâm hơn thua. Còn mình phải đợi người ta lạy trước, chào trước mình mới chào lại. Phải không à? Còn mà có những ông thầy mình gặp mình chào, ngơ ngơ luôn không thèm chào lại thì ông thầy đó thua rồi, thua rồi. Tại thường thường, cái người dưới phải chào người trên trước, đó là nguyên tắc trong cuộc đời này. Trong quân đội cũng vậy. Nếu bây giờ ông trung úy gặp đại úy, ai phải đưa tay chào ai trước? Ở đây ai đi lính rồi biết rồi ha. Phải không? Thì hễ mà ông trung úy gặp đại úy thì phải "Mốt, chào thủ trưởng!", phải không? Rồi ông kia mới đưa tay chào sau.
[1:18:34]Đó là kỷ luật của quân đội. Mà trong cuộc sống này cũng vậy và trong đạo cũng vậy. Nhưng có những vị hòa thượng họ tu đến cái mức độ cái bản ngã họ mất, họ đạt được sự khiêm hạ. Mình là một người cư sĩ bình thường, bước vô gặp ngài, ngài chắp tay ngài chào trước liền. Nếu mình gặp được mấy vị hòa thượng đó là đời mình tốt số đó. Cố cố gắng nương theo cái chùa đó, nương theo vị đó mà tu tập, thế nào cũng được nhiều lợi ích, nha. Gặp như vậy. Rồi một cái phẩm chất thứ tư nữa của một người xuất gia nữa là cái gì? Giới hạnh, nha. Giữ giới, giữ giới. Giới của một người tỳ kheo thì chúng ta không được quyền biết.
[1:19:21]Chỉ người nào thọ rồi mới được học, mới được biết, chứ chúng ta không được quyền biết. Chúng ta chỉ hiểu rằng cái người tu thì phải đàng hoàng, đạo đức, giới giới gì đó không biết rõ nha, giới giới gì đó không biết rõ, nhưng mà mình chỉ nhìn bằng con mắt mình mà thấy đàng hoàng là ok. Thầy này, bà cô này tu được, là giữ giới. Thấy đàng hoàng thôi, chứ còn đàng hoàng theo mức độ thế nào, theo từng điều giới như thế nào thì mình không biết. Vì các điều giới trong giới tỳ kheo, tỳ kheo ni chi ly lắm, từng chút từng chút nhỏ nhỏ vậy. Nhưng mà mình cứ nhìn thấy đàng hoàng thì là ông thầy này, bà cô này giữ giới đàng hoàng.
[1:20:04]Đó, mà cái giữ giới đàng hoàng
[1:20:10]Nó gồm có mấy điều? Mấy điều gì? Ví dụ như cái việc mà ổng ăn trộm ăn cắp có không? Chắc là mấy thầy không đến nỗi, phải không ạ? Giết người có không? Chắc là không. À nói dối có không? Không đến nỗi. Nhưng có một cái thế này, thường bây giờ người ta đánh giá cái giới hạnh của người xuất gia ở chỗ này: Có hưởng thụ hay không? Đúng không ạ? Hưởng thụ hay không? Tức là cái người mà biết giữ mình, ít có hưởng thụ, thì ta cho rằng người đó là người giữ giới. Đó vậy, ta đánh giá trên chỗ đó. Và chúng sinh cũng nhìn cái chỗ đó để mà có niềm tin hay không? Đó. Mắc cười lắm, hồi đó thầy có nghe vụ kể chuyện sau buổi lễ,
[1:21:01]có một số người đến xin thầy quy y, thì làm lễ quy y xong thầy cũng chẳng biết nhưng có một người khác mới nói, nói: Dạ thưa thầy, hồi nãy có cái nhóm đó mà xin quy y thầy là bởi vì từ buổi lễ tới cuối buổi lễ họ chỉ nhìn cái đôi dép thầy đi. Thầy nói: Thì là sao? Nói: Dạ thấy thầy đi dép lào cái họ chịu quy y. Đúng là hết sức vô duyên vậy đó. Lỡ bữa đó mà thầy đi dép da cái họ không chịu quy y? Tâm lý con người có một số như vậy. Nhưng bây giờ thì thầy không còn đi dép lào được nữa, bây giờ thầy phải đi dép da là vì sao? Vì bây giờ bắt đầu là thị giả sắp xếp cho thầy mặc áo nào thầy mặc áo đó, cho mặc quần nào mặc quần đó, cho mang dép gì mang dép đó.
[1:21:45]Thì bây giờ là cuộc đời của thầy giờ già rồi, cho nên là giao phó cho cho thị giả, giả cho gì mặc nấy. Mà bây giờ mà ai mà đòi phải mang dép lào mới quy y chắc thầy không còn ai quy y nữa, tại thị giả bây giờ cho tùm lum dép, chả biết nữa, khi xỏ đôi dép này mai xỏ đôi dép kia, không biết được. Nhưng mà cái tâm lý của chúng sinh là vậy đó, coi coi người tu có có hưởng thụ hay không? Đúng vậy. Thì cái yếu tố này do ta không hiểu giới luật là gì, nên ta theo cái tâm lý thông thường, ai hưởng thụ nhiều thì ta không thích nha, do đó mà có một cái phát sinh ra cái khuynh hướng là thầy tu phải khổ hạnh.
[1:22:26]Ai mà khổ hạnh thì tự hào: Tôi khổ hạnh, tôi ăn cơm ngày một bữa, tôi mặc cái áo ba năm chưa giặt, vân vân, tự khen mình là khổ hạnh vì ít có hưởng thụ, nhưng mà nó tạo thành khuynh hướng cũng hơi cực đoan trong đạo Phật. Điều đó không cần thiết lắm. Cái đạo đức nằm ở chỗ khác. Nhưng mà tâm lý chúng sinh lạ như vậy, tức là ai mà không hưởng thụ, người đó hay. Ông đó ăn ngày ăn hai bữa, ông đó hay hơn ông ngày ăn ba bữa. Ông này ăn một bữa thôi, ông đó hay hơn ăn ngày hai bữa. Ông đó ba ngày tắm một lần, không bằng ông thầy của tui, ổng ba tháng ổng mới tắm một lần. Vậy á. Mấy vị có dám lại gần ổng không?
[1:23:08]Không biết, mà nghe nói ba tháng tắm một lần vậy á. Nhưng mà ổng hay, đó cứ nghĩ như vậy. Mà nghĩ như vậy là nó không phải đạo Phật, không phải chánh pháp, không phải chánh pháp. Mình mà nghe nói người nào mà chỉ cần nửa tháng không tắm là mình sao? Đã... Thôi, hổng nói nữa. Rồi một cái công hạnh của một người xuất gia phải biết nữa là cái gì? Là thiền định, nha. Thiền định để đạt được nội tâm thanh tịnh, vì người tu không được phép để cho tâm hồn loạn động. Ta không chấp nhận người xuất gia tu hành lâu năm mà tâm vẫn loạn động. Tâm vẫn loạn động là cái gì? Chạy theo trần cảnh bên ngoài. Đụng chuyện là nổi sân, đụng chuyện là phiền não, tự ái, ta không chấp nhận.
[1:24:00]Ta cần cái người xuất gia tâm phải thanh tịnh. Chuyện gì cũng thò miệng vô tám, bàn, là hông... là nội tâm loạn động. Ví dụ như đi ngang nghe người ta nói: Trời ơi, cái cái ông đó phát hiện ra ổng mới có bồ, trời nhà gây lộn quá chừng. Thế là mình xề xuống ngồi bàn liền, nhào vô tham gia liền, là tại sao có bồ, làm sao để cho hạnh phúc khi vẫn có bồ, vân vân. Thì đó là cái tâm gì? Tâm loạn động, chạy theo trần cảnh. Mà người tu không được phép. Tu phải tâm thanh tịnh. Mà để cho thanh tịnh thì người tu phải có công phu thiền thiền định. Đó là một cái công phu, công hạnh rất quan trọng người tu phải biết.
[1:24:48]Rồi một cái công hạnh quan trọng của người xuất gia nữa là gì? Giáo hóa, nha, phải giáo hóa. Vì nếu mà không đem Phật pháp truyền bá được thì sự có mặt của mình trên cuộc đời này vô nghĩa. Giống như vừa rồi thầy mới đi sang Nhật thì thăm số ngôi chùa nổi tiếng, thì chùa đẹp khủng khiếp, họ xây hồi xưa mà hổng biết họ xây kiểu nào mà lớn quá, đẹp quá, người Nhật họ làm gì đẹp quá, mà không thấy người xuất gia nào hết, không thấy một bóng dáng người xuất gia nào. Rồi thầy mới đi hỏi: Vì sao? Nói: Dạ con cũng nghe đồn là cũng có người xuất gia mà họ ẩn tu đâu mất rồi. Thầy mới nói: Nếu ẩn tu không ai biết, không có tác dụng gì với cuộc đời
[1:25:32]thì cũng coi như không có, cũng coi như hổng có người tu. Tại vì cái trách nhiệm người tu có mặt trên cuộc đời này là làm gì? Là giáo hóa, mà không chịu cực chịu khổ để đi giáo hóa cho chúng sinh biết Phật pháp tu hành thì sự có mặt của mình là vô nghĩa. Cho nên đừng có nói cái chuyện mà có những người tu đắc đạo cao siêu rồi ẩn tu. Nói câu đó vô trách nhiệm. Người tu là người phải có trách nhiệm. Nói: Dạ chưa đắc đạo lấy gì giáo hóa? Chưa đắc đạo thì mình giáo hóa theo kiểu chưa đắc đạo, nhưng cũng phải giáo hóa. Tuy mình chưa đắc đạo nhưng mình có biết nhân quả không ạ? Biết chứ! Thì dạy người ta nhân quả, đúng không ạ?
[1:26:12]Mình chưa đắc đạo nhưng mà mình cũng biết giữ đạo đức chứ, thì dạy người ta đạo đức. Mình chưa đắc đạo nhưng mình cũng biết lễ kính Phật thì mình dạy người ta lễ kính Phật, chứ không có chuyện mà nói tu chưa xong không dạy, nói vô trách nhiệm, không được. Nên một cái công hạnh quan trọng của người xuất gia là phải giáo hóa. Đó. Rồi một công hạnh quan trọng nữa là gì?
[1:26:38]Hộ pháp, bảo vệ đạo pháp, nha. Đoàn kết xây dựng giáo hội, hộ quốc an dân. Đó là trách nhiệm như vậy. Tức là chúng ta có mặt trong đất nước này, ta hưởng cái sự lãnh đạo của chính quyền của đất nước này, ta hưởng sự hòa bình thống nhất này, thì ta phải có trách nhiệm sao? Đóng góp lại cho đất nước này bằng cái giá trị của một người trong đạo Phật. Hồi nãy thầy đi từ Nha Trang về đây, thầy đi theo con đường ven bờ biển, mà con đường ven bờ biển thì mới làm mấy năm nay, mà để làm được cái con đường đẹp như vậy, nhà nước phải xẻ núi. Hai bên thầy thấy rõ ràng đây là bờ đá, bên đây là bờ đá, con đường chạy ở giữa,
[1:27:26]thì rõ ràng là nhà nước phải phá một lượng núi đá rất lớn mới xẻ con đường đi ngang đó được, để cho hôm nay thầy đi giảng được, hôm nay thầy mới đi về thăm Hòa thượng trưởng ban trị sự được, hôm nay thầy mới về mà ngợi ca công hạnh của Hòa thượng Bồ Tát Thích Quảng Đức được là cũng nhờ đi ngang cái con đường đó, và con đường đó của nhà nước làm. Nên mình được hưởng bao nhiêu là ân nghĩa của cái sự lãnh đạo quốc gia thì trách nhiệm của người tu theo Phật phải là hộ quốc an dân. Nhớ như vậy. Ta đóng góp cái hiền lành, cái đạo đức, cái trách nhiệm, cái sự cầu nguyện cho Tổ quốc mình. Đó cũng là cái tinh thần trách nhiệm.
[1:28:15]Đó là một cái công hạnh của người người xuất gia, một lần nữa là như vậy. Nên bây giờ thầy nói là bây giờ đó người xuất gia là gồm có những cái phẩm hạnh gì, công hạnh gì nè: Một là lễ kính Phật, hai là từ bi, ba là khiêm hạ, bốn là giới hạnh, năm là thiền định, rồi phải giáo hóa và hộ pháp, đoàn kết xây dựng giáo hội và hộ quốc an dân. Đó là người xuất gia như vậy, thì ta mới gọi là sống có trách nhiệm trong cuộc đời này, ta mới có trách nhiệm với đạo pháp, với dân tộc, ta không có cái tu lánh đời, thì ta mới là gì? Mới theo được cái dấu chân mà Bồ Tát Thích Quảng Đức đã bước qua.
[1:29:08]Người Phật tử của ta cũng vậy. Đó là trách nhiệm người xuất gia. Bây giờ người tại gia Phật tử ta cũng vậy, cũng phải có trách nhiệm với đạo pháp, với dân tộc. Mặc dù ta còn trách nhiệm với gia đình, nhưng lòng của ta cũng mở ra để có cái trách nhiệm với một cộng đồng lớn hơn là với đạo pháp và với dân tộc. Cho nên ta ủng hộ chư tăng, ta ủng hộ đạo pháp, ta cũng hộ quốc và ta cũng tinh tấn tu tập. Thì như vậy ta tự hào nói với mọi người rằng: Dạ em là đệ tử của Hòa thượng Bồ Tát Thích Quảng Đức.
[1:29:50]Vì ta học được cái tinh thần trách nhiệm của của ngài, nha. Và có như vậy, tất cả chúng ta đều như vậy, tất cả chúng ta đều như vậy, từ tăng cho tới tục, xuất gia cho tới tại gia thì chúng ta tiếp tục giữ được hai điều: Một là cái ngọn lửa thiêng của ngài đã cháy lên cho đạo pháp, cho dân tộc. Hai là ta đang lễ kính cái trái tim bất diệt của ngài. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.