[0:16]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Để nguyện cầu chư Phật gia hộ, giờ phút này chúng con cung thỉnh Thượng tọa cùng toàn thể chư tôn thiền đức Tăng Ni niệm Phật cầu gia hộ. Cung thỉnh Thượng tọa khởi niệm. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:46]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:15]Cung thỉnh Thượng tọa cùng toàn thể chư tôn đức Tăng Ni đồng an tọa.
[1:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch chư tôn thiền đức Tăng Ni, kính thưa toàn thể quý Phật tử. Chiều hôm nay, ngày mùng 8 tháng 6 năm Quý Mão, khóa bồi dưỡng nhiệm vụ trụ trì do Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long tổ chức được thành kính cung đón Thượng tọa, đạo tiến sĩ đạo hiệu Thích Chân Quang, Viện chủ Thiền Tôn Phật Quang, đương vi Thiền chủ hạ trường Thiền Tôn Phật Quang, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu quang lâm để chia sẻ những kinh nghiệm về công tác hoằng pháp cũng như quản lý tự viện của mình. Kính bạch trên Thượng tọa chứng minh, giờ phút này, nơi hội trường của chúng con đã được trang
[2:19]nghiêm, lắng lòng thanh tịnh, thành kính cung thỉnh pháp âm Thượng tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Dạ, cảm ơn thầy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thượng tọa
[2:40]Phó Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Vĩnh Long. Kính bạch trên chư tôn đức Tăng Ni trong cái khóa bồi dưỡng trụ trì của tỉnh Vĩnh Long đợt này.
[2:53]Chúng tôi trong cái tình pháp lữ, được Tăng sai cái vì yêu cầu về đây có một thời trao đổi về cái ý nghĩa, trách nhiệm của trụ trì, nên xin chia sẻ một số ý kiến.
[3:13]Chúng ta cũng thống nhất một số điều về làm việc chút xíu. Vì tuy là một cái khóa bồi dưỡng, nhưng nó là một khóa học nâng cao. Một khóa học nâng cao có cái giá trị của nó. Và chúng tôi có trao đổi với Thượng tọa Phó Thường trực là sau cái buổi học hôm nay, mỗi vị về làm bài về làm bài thu hoạch có cái đề tài.
[3:43]Và sau 15 ngày, thỉnh các vị nộp bài làm lên cho Thượng tọa Phó Thường trực để ngài chấm. Chấm cách nào đó tùy ngài. Và dựa vào đó để đánh giá kết quả và có phát thưởng, thưởng cách gì đó tùy ngài. Tuy nhiên, chúng ta có cái yêu cầu thế này: bài làm dưới 10 trang A4 là zero điểm, nói thẳng một câu. Tức là phải viết cho thật dài, viết thật nhiều, viết thật kỹ, viết thật chi tiết, chứ không có viết sơ sài. Như vậy, đó là yêu cầu. Nghĩa là dưới 10 trang mà chữ không có được viết to nha. Viết to mà 10 trang thì viết mấy chữ nó hết một trang mất rồi. Phải viết chữ vừa vừa, dễ đọc, mà một bài làm như vậy là không được dưới 10 trang A4.
[4:37]Hồi chúng tôi dạy ở Long An vậy, một bài không dưới 10 cái tờ giấy A4, 10 cái tờ giấy đôi đó.
[4:51]Nếu mà dưới đó là không chấm bài. Nhờ vậy là Tăng Ni sau này thuyết pháp được hết luôn. Bởi vì muốn thuyết pháp hay ta phải viết nhiều, đó là bắt buộc thôi. Cho nên ta thống nhất cái cách làm việc như vậy và yêu cầu các vị thực thi. Nhờ có Thượng tọa chứng minh.
[5:11]Kính thưa quý vị, trong hôm nay ta sẽ chia làm hai phần học. Sau cái một phần học thì ta nghỉ 15 phút để nghỉ giải lao, rồi học phần thứ hai. Phần thứ nhất là để định nghĩa trụ trì, trách nhiệm trụ trì, rồi trách nhiệm phát triển Phật pháp. Đó là những định nghĩa cơ bản. Phần thứ hai thì thách thức của thời đại mới. Đây là một điều có thật. Đạo Phật ta, Phật giáo ta đang gặp cái thời kỳ thách thức rất lớn trên nhiều phương diện mà trách nhiệm nằm nơi đôi vai của những vị trụ trì. Ta nhớ một điều thế này: có những xứ và có những thời gian, đạo Phật không có Giáo hội nhưng đạo Phật vẫn phát triển và tồn tại bởi vì có chùa.
[6:02]Cái vai trò chùa nó quan trọng như vậy. Ví dụ những người Phật tử, họ không biết Giáo hội là ai đâu, họ không biết. Họ chỉ biết có cái ngôi chùa, có Tăng Ni trong ngôi chùa đó, và họ đến chùa, họ được được dạy dỗ, được học tập, được tu hành, thế là ta có đạo Phật. Vào thời xưa vậy, cũng không có Giáo hội. Những vị Tăng họ đi từ chùa này, họ tham học qua chùa kia, cũng không có Giáo hội, họ chỉ nghe tiếng thôi. Tiếng có ông thầy đó giỏi rồi họ xin phép thầy, họ nói: "Thưa thầy, cho con đi du phương tham vấn." Và họ họ đi từ ngôi chùa này qua ngôi chùa kia. Rồi cái chư Tăng là biết nhau trong giới luật thôi.
[6:43]Thí dụ hỏi vị đó là ở đâu, nói: "Dạ, tôi là tông môn của chùa đó." "Mới thọ giới với ai?", nói: "Thọ giới bởi Hòa thượng đó." Không nói dối, vậy là đạt yêu cầu, thật ra cũng không có giấy tờ. Mãi sau này có những thời đại rồi người ta làm giả sư, cái giới hạnh bê bối, lúc đó bên triều đình mới can thiệp. Có một số triều đình họ can thiệp cực đoan mà giống như họ đóng cửa chùa luôn, họ không cho tu. Nhưng mà có một số là triều đình họ can thiệp một cách nghiêm khắc nhưng không cực đoan. Ví dụ như các đời vua nhà Lý, nhà Trần của ta, nhà Lê ta bắt Tăng Ni đấy đi ra thi. Thế anh thi mà làm bài được, cho tiếp tục anh là
[7:26]được là nhà sư để mà trụ trì mà giáo hóa, còn nếu thi rớt, đuổi về hoàn tục liền, bởi vì anh không có xứng đáng. Có những thời như vậy. Rồi sau này thì ta có tổ chức Giáo hội, tức là các chùa được quản lý bởi Giáo hội. Vào thời Đức Phật cũng vậy, vào thời Đức Phật thì ta có cái có chỉ có hai chức danh mà ta nghe cứ truyền đời lại, đó là Thống lĩnh Tăng đoàn của ngài Xá Lợi Phất và ngài Mục Kiền Liên. Nhưng mà lúc đó là chư Tăng có rất nhiều tinh xá khắp nơi, chứ không phải chỉ có Kỳ Viên và Trúc Lâm. Mà ngay nơi Xá Vệ cũng vậy, sau này mẹ của Migara là bà tín nữ Visakha nổi tiếng á, bà xây cả một tinh xá mới còn lớn hơn cả tinh xá Kỳ Viên để cúng dường Đức Phật.
[8:16]Đó là ngay nơi nơi kinh đô Xá Vệ, Phật có hai tinh xá. Còn ở rải rác khắp nơi có rất nhiều tinh xá. Nhưng mà ta vẫn chỉ nghe là có tôn giả Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, mà lúc đó hai vị tách ra hai nơi. Ngài Xá Lợi Phất là giống như là thống lĩnh tinh xá Kỳ Viên, ngài Mục Kiền Liên là quản lý Tăng xá tinh xá Trúc Lâm. Nhưng thực sự, nhưng thực sự các vị đã phân công rất nhiều vị tôn túc khác để chia nhau quản lý khắp nơi. Và ta hiểu cái điều này trong tâm linh. Trong tâm linh là các vị thời đó không có điện thoại, rồi ở khoảng cách xa, tuy nhiên bởi cái tâm linh chứng ngộ, các ngài lúc nào cũng nối kết với nhau được.
[9:01]Lúc nào cũng nối kết, lúc nào cũng hiểu về nhau, lúc nào cũng biết về nhau, lúc nào cũng liên lạc được với nhau. Đó là cái thù thắng trong đạo Phật. Cái thù thắng trong đạo Phật là các vị tu hành có đắc đạo, có chứng ngộ, nên tuy ở xa nhau nhưng mà các vị luôn luôn kết nối với nhau. Đây là điều đặc biệt trong đạo Phật mà các tôn giáo khác khó có được. Thời nay thì ta không có thần thông, nhưng mà ta có kỹ thuật, ta vẫn có thể kết nối với nhau được. Như vậy. Và cái còn cái người mà cư sĩ, Phật tử, họ không biết giáo hội, họ chỉ biết ngôi chùa. Và nếu họ phát tâm đi tu, chỉ bởi vì họ mến cái người trụ
[9:42]trì, người sư phụ trong cái ngôi chùa đó để họ xuất gia. Họ muốn quy y cũng bởi vì họ mến cái đạo hạnh của cái vị sư trụ trì đó mà họ quy y. Rồi nếu họ tới lui cái chùa đó để tụng kinh, để tu tập cũng chỉ bởi vì họ họ mến cái vị trụ trì nơi đó mà họ đến họ tu. Nên cái vai trò của trụ trì rất là quan trọng. Và chính vì điều đó mà Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức cái khóa bồi dưỡng trụ trì nhằm nâng cao cái nhận thức của trụ trì lên để các vị biết được cái trách nhiệm của mình đối với Phật pháp và cũng biết được cái thách thức của thời đại, chúng ta đang thua cái thời đại chỗ nào.
[10:25]Và chúng ta phải nhanh chóng thay đổi chính mình, nâng cấp chính mình, làm cái gì để ta theo kịp thời đại và đi trước thời đại. Tại sao ta phải đi trước thời đại? Bởi vì nếu ta đi sau thời đại, họ không ai cần phải theo ta cả. Họ không cần phải theo ta, tại vì ta đi thua họ mà. Ví dụ bây giờ một em sinh viên nó lên nó học thạc sĩ, nó học tiến sĩ, nó đến một ngôi chùa, gặp một ông thầy nói ba câu, năm câu rồi nó đi về, nó không quay lại nữa, tại nó thấy ông thầy đó không có gì để cho nó học. Rồi ta mất một người. Bây giờ nó học lên tới thạc sĩ, tiến sĩ, kỹ sư gì đó không biết thì nó tới một ngôi chùa, có thể là ông thầy ổng cũng không có cái bằng
[11:09]thạc sĩ, tiến sĩ đó, nhưng mà qua vài câu nói chuyện, nó cảm phục liền. Nó nói: "Ông này ở một cái tầm bậc cao hơn nó", nó quay trở lại. Nó quay trở lại để nó tìm hiểu thêm. Có thể là trong chuyên môn với cái ngành đó thì ông thầy không bằng nó, nhưng ở một cái lĩnh vực nào đó khác, ta chưa nói, lĩnh vực nào khác, ông thầy hơn nó bao nhiêu tầng bậc khiến cho nó nể phục và nó quay lại chùa đó tiếp tục để mà nó tu hành, nó học hỏi. Và được mình nó rồi nó kéo theo bao nhiêu người nữa. Như vậy ta thấy cái vai trò của trụ trì, có một cái ngôi chùa rõ ràng và có sư tăng rõ ràng, và trong đó có cái sư tăng,
[11:48]nghĩa là có Tăng Ni đó, có chất lượng cao thì đạo Phật còn tồn tại, còn phát triển, còn thu hút được tín đồ. Còn nếu ta có cái ngôi chùa rõ ràng, hợp pháp nhưng mà trong đó Tăng Ni không có chất lượng thì ta cứ yên tâm là chùa cứ vắng dần, vắng dần không ai tới nữa. Vì sao? Vì ta đi sau thời đại. Thời đại cứ tiến bộ đi tới, đi trước đi trước, còn ta cứ ở lại tại chỗ.
[12:16]Bây giờ ta trở lại là nói về những cơ bản, trách nhiệm cơ bản của trụ trì.
[12:23]Trụ trì là có cái ngôi chùa. Ngôi chùa bây giờ cần có cái cái hợp pháp, tức là được Giáo hội công nhận. Thực ra thì trước đây ngôi chùa cứ mạnh ai nấy xây, ta hay gọi là chùa tư, mà có khi là chùa trong tông môn là được quan sát từ xa, được kết nối lỏng lẻo bởi tông môn của mình. Là ông thầy ổng giao cho đệ tử trụ trì rồi thì lâu lâu đệ tử chạy về thăm thầy trình bày, báo cáo được nhiêu được, ông thầy cũng không rành lắm, chứ không có báo cáo mỗi ngày, không có cái kiểm soát mỗi ngày, tiền bạc chi thu bao nhiêu, làm gì kệ nó, nó giáo hóa được ai không gì cũng kệ nó, ông thầy không quan tâm. Nên thường trước đây ta quản lý các chùa là bằng tông môn.
[13:10]Bây giờ thì ta có Giáo hội. Giáo hội quản lý nó không thuộc tông môn, nhưng mà chính vì không có tông môn cho nên nó thiếu cái tình, nên sau này có lẽ đến lúc nào đó trong cái tăng sự ta sẽ đặt cái vấn đề này: một ngôi chùa được quản lý bởi ba hệ, một là ban tôn giáo vì đó là thuộc về nhà nước, theo pháp luật nhà nước; hai là Giáo hội, là tổ chức Giáo hội; và ba, nó có cái tính nội bộ, tình thân là tông môn. Có lẽ sau này sẽ như vậy, thì coi như một người trụ trì á chịu sự kiểm soát của ba nguồn thì người trụ trì đó đỡ phạm sai lầm. Tuy nhiên hiện nay là chủ yếu là vẫn ba nguồn đó nhưng mà không có chặt.
[13:55]Ví dụ về vấn đề tông môn, ông thầy giao cho đệ tử trụ trì rồi ổng ít có kiểm tra, lâu lâu hỏi câu lơ lơ thôi. Còn Giáo hội thì khi mà có Phật sự thì có liên hệ, còn không thì cũng không quan sát kỹ. Nên ta thấy gần đây trên mạng có những sư giả, sư đồ tràn lan vì Giáo hội cũng không nghiêm. Người ta hỏi: "Tại sao Giáo hội không làm gì?", nói: "Bởi vì Giáo hội mình chỉ có được một quyền tuyên bố ông thầy đó không phải là đạo Phật, còn cái kia là giả thì nhà nước làm gì đó làm." Cái sự can thiệp của Giáo hội không phải là nhiều. Còn bên nhà nước, ổng nói: "Chừng nào phạm pháp thì tui tới, còn chưa phạm pháp, ông phạm giới thì tui không
[14:30]có tới." Có nhiều cái lên có những người ta phản ánh, nói: "Ông thầy đó ổng vi phạm điều này, vi phạm điều kia, trong giới luật cũng không xứng đáng." Mấy ổng trả lời câu: "Ổng phạm giới chứ ổng đâu có phạm pháp, bắt tụi tui can thiệp." Đó, thành thử ra coi vậy chứ hiện nay chúng ta vẫn rất là lỏng lẻo. Và cái chính yếu vẫn là chính mỗi người Tăng Ni mình tự thân vận động. Cái trách nhiệm của trụ trì là quan trọng ở chỗ này, đó là những vị trụ trì thật là mẫu mực, thật là phẩm hạnh và làm gương, dạy dỗ cho đệ tử mình. Cho nên đệ tử là những người, những thành viên của một ngôi chùa ở trực tiếp với ông thầy.
[15:11]Cho nên cái sự liên kết rất là chặt chẽ, sự kiểm soát rất là chặt chẽ. Vậy mà vẫn có sự lỏng lẻo đó. Có những ngôi chùa cái mối quan hệ giữa thầy và trò rất là lỏng lẻo. Đây là những điều mà hôm nay chúng ta cũng nêu ra và cần chấn chỉnh lại. Cái trụ trì là người đứng đầu chịu trách nhiệm pháp lý với chính quyền và chịu trách nhiệm đạo lý đối với Giáo hội. Chúng ta định nghĩa là như vậy. Chịu trách nhiệm đối với chính quyền là bởi vì nhà nước bây giờ cấp cái con dấu cho mỗi chùa, xem mỗi chùa là một tổ chức chứ không phải là cá nhân, chứ không nói là chỉ Giáo hội mới có dấu mà chùa không có dấu.
[15:49]Nhà nước đồng ý cho chùa có con dấu do công an cấp, nghĩa là công nhận chùa là một tổ chức là cũng quan trọng. Đó là chịu trách nhiệm về pháp lý. Và chịu trách nhiệm đạo lý với Giáo hội thì Giáo hội có cái hiến chương, có tăng sự thì ta làm việc gì
[16:08]có sự kiểm soát của Giáo hội trong cái trong cái chừng mực của cái giáo luật là như vậy. Tuy nhiên vậy là
[16:18]không phải chùa nào cũng giống chùa nào. Có chùa nhỏ, có chùa lớn, có chùa đông người và có chùa ít chúng số. Và tuy nói nói chùa chung chung, sự thực đi vào sâu rồi thì cái sự khác biệt rất là nhiều. Có những chùa mà sư tăng trong đó có cái sức hút đối với quần chúng, người ta thích về ngôi chùa đó. Có những chùa mà sư tăng không có sức hút với quần chúng, ta thấy chùa rất là vắng vẻ, lạnh lẽo. Khác nhau. Rồi có chùa ông thầy ổng có cái duyên, ổng có nhiều đệ tử nên cái cách quản lý, cách dạy dỗ ổng nó phải
[16:59]phải phải kỹ lưỡng hơn. Mà có những chùa nhiều khi nhất tăng nhất tự, có mình ổng ở ngoài, không có cái duyên gì, không ai tới để làm đệ tử, không ai tới để quy y, không ai tới làm đệ tử. Vì ta đổ thừa là tại duyên. Không có duyên thì gieo, kết duyên chứ không có chuyện mà nói ờ nói: "Cái số tui sao nó cô đơn, cô độc? Cái chùa chùa cảnh vậy mà không ai tới." Không có, không có tại duyên tại gì đó, tại mình á. Nếu mình làm đúng đạo lý của Phật rồi, chùa phải đông lên. Đó là là là là ta đó là bắt buộc, đó là nhân quả, bởi vì Phật cho mình cái nhân quả. Và nếu mình gieo đúng nhân rồi, chùa bắt buộc phải đông lên,
[17:43]phải thịnh lên, mọi người kéo về tu đông lên dần dần, đó là bắt buộc. Nên hôm nay ta nói với nhau về những điều đó vậy. Và có những khi mà cái chùa mà vắng ít á, thì cần ông trụ trì, một vài chúng số, tăng chúng nữa là là xem như là có một cái chùa có trụ trì. Nhưng khi mà chùa quá đông thì ta có cả một cái ban trụ trì chứ không phải là một trụ trì. Một trụ trì là cái danh xưng thôi, nhưng nó có ban trụ trì, nó gồm có người quán viện, thủ quỹ, tri sự,
[18:14]thủ giáo thọ,
[18:19]nhà kho, nhà bệnh, nhà bếp, tức là chia ra nhiều ban bệ, đó là những cái chùa mà đông. Thì ở đây vậy, khi ta nói về cái trách nhiệm trụ trì thì ta cũng phải tự coi mình. Ví dụ như mình đang làm một cái chùa ít người thì ta xử sự, ta quản lý theo kiểu chùa ít người, nhưng trong tâm lúc nào cũng sẵn sàng là khi cái chùa nó đông chúng số lên thì lập tức ta phát triển cái sự quản lý lên là nó cho theo kịp với cái tình hình liền. Là lúc phát triển lên là bắt đầu lập ra, có thể là có chúng trưởng, chúng phó, có thể là có tri sự, phó tri sự, có thủ quỹ, có kế toán, rồi có người quản lý nhà bếp, nhà kho, người quản lý kho vật dụng,
[19:02]tri khách, à khám bệnh là đủ hết liền, ta sẵn sàng như vậy. Nhưng mà nếu ít thì một mình mình làm hết tất cả mọi việc á: trụ trì cũng tui, tri sự cũng tui, tiếp khách cũng tui, nấu ăn cũng tui, đi chợ cũng tui, nếu chùa ít người. Nhưng mà nếu nhiều một cái là ta ngay lập tức phát triển ra liền. Là cái tinh thần của chúng ta là như vậy, phải có cái sự phân công. Và mà ta phân công giỏi chừng nào thì ngôi chùa của ta hoạt động tốt nhiều chừng nấy. Bây giờ những cái những cái công việc mà ta liệt kê ra đây: Ta quản lý một ngôi chùa, quản người trụ trì đầu tiên là quản lý cái vật chất của chùa là một ngôi
[19:42]chùa cụ thể đó, là gồm cột kèo mái ngói đó, nền nhà cửa, giường, tủ, bàn ghế, tức là giữ cái ngôi chùa vật chất. Mà giữ cái này giữ cho đàng hoàng. Vì sao vậy? Vì tất cả coi vậy chứ cũng là của đàn na tín thí, mỗi một cái món nhỏ cái gì đó cũng là của ai đó dâng cúng từ xưa tới giờ và ta có trách nhiệm giữ gìn đừng để nó hư hao, cứ phải tài bồi, bổ sung, sửa chữa mãi cho ngôi chùa được bền vững. Và có những trường hợp nhiều người đã phá ra để làm lại vì lúc đó cái yêu cầu, yêu cầu là thời đại mới rồi chùa đã bắt đầu xuống cấp rồi và ta xin phép để xây lại một ngôi chùa khác. Cho nên nói trụ trì một ngôi chùa là ta quản lý cái vật chất của chùa.
[20:23]Cái cái yếu tố quản lý vật chất của chùa này là yếu tố cơ bản. Vì nếu mà ta không quản lý được cái vật chất của ngôi chùa cho kỹ thì những cái yếu tố khác ta ta là người kém cỏi. Nên đầu tiên làm trụ trì là yêu cầu quản lý cái vật chất của chùa cho kỹ cái đã, đừng để chùa hư, mái dột, à nhà bếp, nhà ăn nó đâu đó nó tươm tất đàng hoàng, nó gọn gẽ, nó sạch sẽ. Nên vô chùa nhìn cái đó trước cái đã. Ta vô chùa mà nhìn còn nhếch nhác, dơ dáy đặc biệt cái nhà vệ sinh. Hễ ngôi chùa đó mà nhà vệ sinh kém là ừ thầy trụ trì đó kém. Ta ta đừng đánh giá gì nhiều. Ta muôn muốn biết ngôi chùa đó tốt hay không, đừng vô chánh điện trước.
[21:04]Ta vừa đặt chân tới chùa hỏi cái nhà vệ sinh đâu cho đi rửa tay rửa mặt đi trước chút đã. Ta vô đó chỉ nhìn cái nhà vệ sinh là biết ông thầy trụ trì giỏi hay không. Tại vì cái giỏi của một con người á dễ nhìn thấy nhất là cái chánh điện. Nhưng mà cái sâu xa nhất chính là cái nhà vệ sinh. Nếu cái nhà vệ sinh mà ông thầy đó ông giữ sạch sẽ, nề nếp, ngăn nắp mà thuận lợi, tiện à nhiều người sử dụng được thì ta biết ông thầy đó ông giỏi, giỏi tới cái nhà vệ sinh. Còn mà giỏi mà chưa tới cái nhà vệ sinh tức là khả năng quản lý của ông thầy đó còn kém về việc cơ sở vật chất. Chùa đó không ai tới. Vì sao vậy?
[21:45]Bởi vì cái thời đại ngày hôm nay cái yêu cầu của người ta về cái tiêu chuẩn vệ sinh rất là cao. Vậy người ta tới đâu người ta có thể ở lại lâu hay không là chính vì nơi đó có cái nhà vệ sinh tươm tất đàng hoàng. Vậy chớ nhiều người, nhiều cái chùa đến bây giờ vẫn còn những cái nhà vệ sinh sơ sài là các thầy cô trụ trì mình chưa tiến bộ theo kịp với thời đại. Chỉ cần bước vô nhà vệ sinh xong người ta không tới chùa đó nữa là cái nhận thức của mình về cái cơ sở hạ tầng còn kém lắm. Nên làm gì làm, bây giờ về chưa cần xây chánh điện, xây nhà vệ sinh trước. Hồi đó vậy, chúng tôi nhận xây một cái ngôi chùa ở Nghệ An vậy.
[22:27]Đang chờ xin phép, làm thủ tục đất đai, làm xin phép xây dựng. Trong thời gian chờ đợi như vậy chúng tôi yêu cầu xây liền cái nhà vệ sinh. Nói: "Xây làm sao thưa thưa thầy?". "Xây làm sao mà 30 năm sau vẫn chưa lạc hậu, xây đi. Nhà vệ sinh xây trước, mấy cái thứ khác xây sau". Mọi người nói hơi lạ. Thường thường là vô xây thì người ta xây nhà ở, xây chỗ thờ Phật, ông thầy này ông bắt xây nhà vệ sinh trước mà xây 30 năm sau không lạc hậu, vẫn còn sử dụng tốt được thì làm. Đến khi xây xong rồi mọi người mới phát hiện ra là họ có thể tới chùa họ ở cả ngày. Họ ở từ sáng tới chiều, họ không muốn đi về nhà vì cái nhà
[23:05]vệ sinh rất là đàng hoàng, cái đó cơ bản quan trọng. Sau cái nhà vệ sinh là cái gì? Nhà ăn á, cái nhà bếp á. Người ta ở lâu người ta cần miếng nước, người ta cần miếng cơm. Chùa phải là thảo ăn, đó là nguyên tắc. Bởi ông bà mình nói một câu rất là hay, có thực mới vực được đạo. Nên cái đầu tiên phải quản lý của ngôi chùa là cái nhà vệ sinh. Mà ngày hôm nay vậy, ngày hôm nay là ta không có được quyền mà xây nhà vệ sinh sơ sài hai ba buồng, nước bữa có bữa không, không được. Tới ngày hôm nay chùa nào cũng phải xây nhà vệ sinh để đủ sử dụng cho ít nhất 300 người. 300 người tới dự lễ là có. Như ở trên chùa Phật Quang của chúng tôi là khoảng 400 buồng vệ sinh.
[23:52]400 buồng vệ sinh. Khắp nơi, cứ nơi này người chỗ nào xây được là cứ xây, chỗ nào xây được là cứ xây, 400 buồng vệ sinh. Lễ Phật đản vừa rồi là 67.000 người về dự. Thì quý vị nghĩ coi là à cần bao nhiêu nhà vệ sinh, ừ vẫn không đủ, 400 buồng vệ sinh vẫn không đủ. Mà tại sao người ta về dự lễ đông? Chỉ bởi vì chùa Phật Quang có nhiều nhà vệ sinh.
[24:23]Ờ thứ hai, ăn. À, nguyên tắc của chùa là thảo ăn. Chùa là phải thảo ăn. Nói: "Làm sao thì con lo hết cho mấy ngàn người ăn?". Nói: "Lo không nổi cũng phải lo". Bởi vì đó là nguyên tắc của chùa là phải thảo ăn. Mà người ta mến ngôi chùa đó là là vì cái gì? Vì gì?
[24:47]Không biết ông thầy, bà cô đó tốt tới cỡ nào, tu hành tới đâu, mà hễ cho ăn thì người ta tới hoài, vậy thôi à. Nói a, nói: "Thưa thầy, cho ăn riết chùa hết tiền". "Không sao, đừng lo chuyện đó. Ta có một cái kho lớn ở trên trời, ở trên chư Thiên á, hãy tin điều đó đi". Giống như chùa chúng tôi vậy, nhiều khi chúng tôi mơ ước. Chị em giảng tới đâu, sư huynh ngáp tới đó vậy sư huynh? Trời đất ơi! Buồn ngủ. Hồi đó chúng tôi mơ ước là mở được một cái nhà hàng chay miễn phí. Ai ăn là tới tới ăn, mà không có bao giờ đủ tiền để mở một nhà hàng chay miễn phí nên cũng buồn buồn trong bụng. Một hôm ngồi ở trước chánh điện chống cái cằm ngồi nhìn, sực thấy: "Ủa!
[25:35]Mình có nhà hàng chay lâu rồi". Thì ra chùa chúng tôi ở trên núi nhưng mà luôn luôn lúc nào cũng có một cái bàn ăn buffet, khách tới bất cứ lúc nào cũng đều có ăn và miễn phí, luôn luôn như vậy là mấy chục năm cứ như vậy. Bây giờ ai hỏi tại sao chùa tới đông? Ăn miễn phí và nhà vệ sinh đầy đủ, hai món đó là xong. Thế là chùa người ta tới rất là đông. Chùa phải thảo ăn. Rồi có nhiều người hỏi nhiều người hỏi a là: "Vậy đồ ăn ở đâu?". Nói: "Biết chết liền á". Nói: "Biết chết liền á". "Sao vậy?". "Không biết". Nói: "Thầy là trụ trì mà thầy không biết đồ ăn rồi làm sao?". Nói: "Không biết luôn". "Rồi tại sao vậy?". "Tại cái người này ăn hết thì có người khác đem tới cúng".
[26:17]Ở trên ông có ông gì ở trên kia ông sắp à, tôi không biết. Rồi cái mấy cái người mà họ thấy chùa như vậy họ cứ đem họ cúng. Rồi mấy người đó họ sau khi họ cứ hay cúng chùa, họ hay cúng gạo, hay cúng thức ăn cúng đường cúng dầu ăn để cho chùa phục vụ cho bá tánh á, thì họ lại họ kể với mình, nói là: "Con làm theo lời thầy dạy, con được những cái may mắn kỳ lạ về tài chính. Là bây giờ con trước kia con phải bươn chải đi kiếm tiền rồi thương chùa nhiều khi cũng trích ra một ít để cúng chùa thế này thế kia. Nhưng từ khi mà con con biết rồi con cứ đem lên cúng chùa, bây giờ tiền nó tìm con chứ không phải con tìm tiền nữa". Nói:
[26:59]"Nghĩa là làm sao?". Nói: "Ví dụ thế này, hôm nay con đi ngồi uống cà phê với mấy ông bạn, có ông bạn hỏi: "Nè nè, anh biết đâu có cái nhà giống vậy bán chỉ tôi?". Lúc mình đâu biết đâu, mình nói: "Ờ ờ ờ". Thì 10 phút sau có một người gọi nói: "Tôi muốn bán một cái nhà anh có ai mua không chỉ tôi?". Thế là hai ông tự động tìm mình, ông muốn bán ông muốn mua, thế là mình chỉ cho hai ông gặp nhau trực tiếp. Mấy ông mua bán xong ông này cho mình ít tiền, ông kia cho mình ít tiền cò. Tự nhiên có tiền mà không có làm gì hết. Mà nó cứ cứ may mắn như vậy chỉ bởi vì mình cúng chùa. Mà cái chùa đó tại sao mà mình cúng cái chùa đó?
[27:33]Tại cái chùa đó thảo ăn và chùa đó có nhiều nhà vệ sinh nên trên chư Thiên thương, chỉ vậy thôi chứ không gì hết trơn". Nghĩa là khi ta mở cái tấm lòng ra, khi ta mở cái tấm lòng ra, ta động tới chư Thiên liền và chư Thiên họ nhìn xuống họ sắp xếp liền, họ can thiệp liền, ta phải tin vào điều đó. Còn đây là một sự kết nối với chư Thiên, còn nếu ta mất niềm tin với chư Thiên, hộ pháp, trên chư Bồ Tát, trên chư Phật, ta cứ sợ, ta sợ đủ thứ, ta sợ hôm nay thiếu này, ta sợ nay thiếu kia, ta sợ đủ thứ rồi không bao giờ ta làm việc Phật sự được, không bao giờ cái chùa ta phát triển được. Mà cuộc đời của chúng tôi vậy,
[28:11]chúng tôi nhớ nhờ không sợ mà làm nên rất nhiều Phật sự. Khi mà mua miếng đất làm chùa không có đồng nào trong túi, cứ liều mua. Rồi có khi thấy con vật nó bị người ta sắp giết, dốc hết tiền ra mua thả. Không biết là ngày sau mình sống bằng cái gì nhưng cứ làm. Rồi tự nhiên tới giờ vẫn sống mà làm được các Phật sự. Nên ta để ý vậy, chùa là phải thảo ăn vậy. Rồi thậm chí ví dụ như chúng tôi vậy có có đệ tử, đệ tử cũng đông á. Mà mỗi đệ tử của mình gia đình đằng sau nó có nhiều hoàn cảnh, chứ không phải người nào đến xuất gia với mình là đằng sau gia đình giàu có, không có đâu. Có nhiều cảnh rất là khốn cùng.
[28:54]Họ đi tu với mình như vậy chứ gia đình một đống nợ, cha bệnh, mẹ bệnh, nhà cầm cố giấy đất cho ngân hàng, đủ chuyện phức tạp hết. Và mình nuôi đệ tử rồi nghĩ luôn tới gia đình nó luôn, thương tới cái gia đình nó luôn. Tại sao vậy? Nó đi tu với mình bố mẹ đẻ nó ra lớn lên nó chưa báo hiếu gì gia đình hết rồi bây giờ nó nó hiến thân cho đạo, gia đình mất một đứa con, mất một cánh tay lao động, gia đình rơi thêm vào cảnh khó khăn. Lúc đó chúng tôi phải giúp luôn cho tới gia đình luôn của mấy đệ tử của mình luôn. Thì những cái điều đó nó làm chùa hao tốn quỹ nhưng những việc nghĩa đó ta phải làm. Mà chính vì điều đó mình dám làm những điều đó,
[29:41]rộng tay làm những điều đó vậy chớ mà cái tình thầy trò nó sâu đậm lên. Ta nhớ trong một ngôi chùa mà tình thầy trò sâu đậm thì ngôi chùa đó vững vàng. Cái ý là như vậy.
[30:05]Giờ ta trở ta nói lại, ta quản lý ngôi chùa tức là quản lý cái tài sản vật chất á.
[30:13]Cột kèo, mái ngói, nhưng mà làm ơn để ý giùm ha: nhà vệ sinh, nhà bếp, nhà ăn. Mà nhà ăn không phải là nhà ăn cho tăng ni, tăng ni có mấy người à. Nhà ăn cho Phật tử á. Nhiều khi chúng tôi bước vào ngôi chùa, dòm xong cái biết chùa này Phật tử ít tới. Nói sao vậy? Nhất nhà bếp nhỏ, nhà ăn nhỏ, và cái chỗ để dự lễ không có. Ông thầy ổng đem ổng chưng cái chậu kiểng, ổng chưng cái tượng, ổng chưng cảnh, đâu có chỗ cho người ta đứng đâu. Dòm biết chùa, tới thấy thấy chùa lớn lớn to to vậy chứ ít ai tới. Tại trong tâm của ông thầy đã không nghĩ tới đông người. Cái nhân quả nó lạ lắm nha, nhân quả nằm trong cái phát tâm ban đầu của mình á.
[30:58]Ví dụ khi mình cất ngôi chùa, trong đầu mình nghĩ thế này, quý thầy cô xem coi có đúng hay không: Làm sao ngôi chùa này có thể chứa được 3000 người về đây dự lễ. Mình thiết kế cái ngôi chùa để 3000 người có thể về đây dự lễ Phật đản. À mình phải có cái nhà vệ sinh như vậy, nhà ăn như vậy, chỗ hành lễ như vậy, à mọi thứ như vậy. Quý thầy quý cô sẽ thấy cái ngày đó nó sẽ đến, bởi vì trong tâm mình nghĩ tới cái điều đó 3000 người. Còn ví dụ khi ta cất cái chùa, trong lòng, trong tâm mình không nghĩ điều đó, không hề nghĩ tới cái số người, ta sẽ thấy chùa chẳng ai tới luôn. Cái phát tâm nó nằm bí mật ở trong cái ý niệm của mình á.
[31:43]Cho nên quý thầy vậy, sau này khi sửa chùa, khi cất chùa, vui lòng tác ý bí mật ở trong tâm: là ngôi chùa này sau này tới 10 ngàn người về dự lễ, Phật đản, hay Vu lan, hay lễ Thành đạo, hay ngày Tết, ngày Nhất? Ai biết! Nhưng mà trong đầu mình phải chuẩn bị, phát tâm 10 ngàn người về dự lễ, và ta tạo cái cơ sở vật chất cho 10 ngàn người về dự lễ. Rồi mỗi mùa hè cũng vậy, ta tổ chức cái lớp khóa hè dạy đạo đức cho thiếu nhi, thì khoảng được ba bốn trăm đứa, ba bốn trăm em, nó học ở đâu? Cái lớp ở đâu? Cơ sở ở đâu phải có. Mỗi tuần vào chiều Chủ nhật, ta dạy một cái lớp đạo đức cho thiếu nhi, rồi nó ngồi đâu nó học?
[32:25]Nó ăn ở đâu, nó uống ở đâu? Nhớ ăn là quan trọng, làm gì làm phải có ăn cái đã. Không có ăn là nghỉ chơi. Vậy. Còn mà trong cái đầu mình nghĩ điều đó thì điều đó nó sẽ tới. Còn bây giờ mình hỏi bất cứ ông thầy đó: Thầy cất cái chùa thầy nghĩ gì? Nói: Dạ cất cho đẹp. Vậy là xong, ta yên tâm cái chùa đó không ai tới. Tại cái đầu ổng chỉ nghĩ cho đẹp à, thì chùa đẹp thiệt, cất xong đẹp thiệt, không ai tới. Tại cái phát tâm ban đầu, cái nhân quả ban đầu nó không có chỗ cho 10 ngàn người đến dự, thì không ai tới. Biết ngay cái tâm người này hẹp hòi. Nên bây giờ các thầy các cô về sửa chùa lại giùm,
[33:06]mà khi sửa trong đầu mình nghĩ 10 ngàn người tới.
[33:12]Mà nói thì nói 10 ngàn người ghê quá, ở đâu mà 10 ngàn người? Ta dám nghĩ thì chư Thiên dám đưa cái số người đó tới. Nhớ giùm điều này: Cái số người tới chùa dự lễ không phải do ta dụ mà họ tới. Cái số người tới chùa dự lễ do chư Thiên dắt tới. Ta nhớ điều đó giùm. Là do chư Thiên dắt tới. Mà tại sao chư Thiên lại dắt đông người tới chùa ta dự lễ? Bởi vì nhìn thấy tâm ta thương được 10 ngàn người thì chư Thiên đưa tới 10 ngàn người. Còn dòm thấy tâm ta thương được ba chục người là chư Thiên cho ba chục người tới. Nhớ ta đừng tưởng ta độc lập ở dưới này, không, ta lúc nào cũng chịu sự kiểm soát của chư Thiên ở trên kia.
[34:07]Vâng, vì vậy đầu tiên là cơ sở vật chất: từ nhà vệ sinh, nhà ăn, ở không gian hành lễ, đủ thứ mọi chuyện tu tập. Như bây giờ vậy, chúng tôi yêu cầu các chùa: Trái Đất thì càng ngày càng nóng, vào cái mùa nóng mà thường xuyên quanh năm nó nóng, ta tụng kinh, ta lễ bái, ta ngồi thiền, có khi mất điện một cái nó nóng, mà hầu hết trong các chánh điện ngôi chùa đều không có lắp máy lạnh. Hôm nay thầy mới gắn được cái cái cái máy quạt kia, máy quạt nước kia, giải nhiệt ở đây, hai ba góc thành thử nó hơi mát mát, nhưng mà ta vẫn còn phải mở thêm rất là nhiều quạt và quạt tay. Bởi vì hầu hết tất cả các chùa đều không lắp máy lạnh trong
[34:48]cái khu vực tu tập, cứ nghĩ tu rồi không cần mát. Sự thực tu mới cần máy lạnh.
[34:56]Đó, người ta tu ta cần máy lạnh, không cần ăn nhưng cần máy lạnh. Có một câu chuyện trong Trưởng Lão Tăng Kệ: có một vị Tỳ kheo tu hành cũng siêng năng nhưng không đắc đạo. Hôm đó ngài cũng đi, ngài đi đến lúc đó trời oi bức, ngài mới thấy một cái hang. Mà đang nóng lắm, đang cái mùa hè hay mùa gì nó nóng bức bên Ấn Độ á, ngài mới thấy cái hang đó cái ngài mới leo lên cái dốc đi vào cái hang đó nghỉ lại, đêm trời nóng. Nóng rồi ngài mới bắt chân ngồi thiền, bỗng nhiên sấm chớp nổi lên, rồi mưa gió kéo tới nó mát mẻ. Trong cái khí hậu mát mẻ đó, ngài ngồi thiền ngài nhập định rồi ngài chứng A-la-hán luôn.
[35:41]Ta mới biết rằng cái yếu tố nhiệt độ, thời tiết, khí hậu rất quan trọng đối với người tu hành. Nên ngày hôm nay, khi ta nói tới cơ sở vật chất của chùa, ta để ý giùm cái vấn đề cái khí hậu biến đổi toàn cầu, khí hậu nóng lên, ta phải trang bị đầy đủ cho người tu, tăng ni chúng trong chùa và những hành giả, những cư sĩ họ tới chùa họ được thuận tiện mát mẻ trong sự tu tập. Nói như vậy là tốn kém quá! Cái gì cũng tốn, trên đời này cái gì cũng tốn á. Nhưng mà nếu ta tốn cho cái sự tu, cái tốn đó rất xứng đáng và rồi sẽ có cái bù đắp lại. Chỉ sợ ta tốn mấy cái chuyện tào lao á thì mất luôn á, hết phước luôn, nhưng ta tốn cho sự tu tập, rất đáng để tốn.
[36:27]Nên chúng tôi yêu cầu các chùa bây giờ phải lắp điện mặt trời, và ưu tiên dùng điện mặt trời đó chạy máy lạnh cho những ngày nắng nóng khi cúp điện, thì tăng chúng
[36:39]có một nơi mát mẻ để tu hành. Hồi đầu năm nay, cái cơn sóng nhiệt nó ập vô, rất nhiều vị ra đi, nhiều vị tôn túc ta qua đời. Ở ngoài đời rất nhiều ông già, cụ già chết chỉ bởi vì nắng nóng. Nhớ như vậy, nắng nóng coi vậy chứ giết người rất là nhanh. Ta thấy nắng rồi ta nói ráng chịu, không có đâu. Một cơn nóng đi qua rồi cái sức khỏe ta suy giảm hết, và nó nguy hiểm tới tính mạng. Nên cái việc mà các chùa lắp cái máy lạnh là không phải để cho mát mẻ, cho vui, cho tiện nghi, mà để bảo vệ tính mạng của người tu. Ngày hôm nay ta phải nhìn tới cái đó, hôm nay là phải nhìn tới đó. Lắp điện mặt trời thì bao nhiêu tiền?
[37:21]Thì tuỳ theo cái diện tích chùa, diện tích phòng của ta, nó có thể dao động từ một trăm mấy chục triệu, 120, 130 triệu cho tới khoảng dưới một tỷ. Tùy. À ví dụ như chùa ta giàu thì ta lắp cái số tiền nó nhiều hơn, ta có thể thay luôn cả điện lưới luôn, không cần điện lưới luôn. Nhưng mà như vậy thì tăng chúng tu hành dễ chịu và khi nắng nóng được bảo vệ sức khỏe, an toàn tính mạng. Đó. Thầy giảng hay tới nỗi Ni sư nhập định mất tiêu rồi.
[38:00]Nên về cái cơ sở vật chất á, ta nhớ cái này nè, quan trọng cái này:
[38:07]Tại hồi xưa là chúng tôi có học kiến trúc, nên trong kiến trúc họ có nói thế này: Khi ta bố trí cái kiến trúc một ngôi nhà, ta thay đổi số phận của cả cái gia đình, cả ngôi nhà đó luôn. Ghê như vậy. Ví dụ ta bố trí một cái, gia đình họ thương nhau. Mà ta bố trí không gian kiểu khác, gia đình từ từ họ xa cách nhau. Ta thay đổi số phận của cả một ngôi nhà vì cái bố trí không gian kiến trúc. Thì chùa cũng vậy. Ta xây một ngôi chùa xong rồi, thầy trò đầm ấm, đoàn kết, tinh tấn tu hành, chùa càng lúc càng đông vì cái không gian kiến trúc á. Còn ta bố trí sai một cái, chùa càng ngày càng vắng á. Cho nên cái cơ sở vật chất coi vậy quan trọng và các thầy các
[38:57]cô vui lòng phải tinh tế trong cái kiến trúc không gian vật chất của ngôi chùa, vì nó là nền tảng của tâm linh. Nên nói trụ trì, cái gì là quan trọng? Làm ơn kiểm tra, kiểm soát, quản lý cái vật chất của chùa trước. Trong đó có cả cái gì? Tiền! Tiền, tiền là quan trọng. Nhưng mà ở những cái ngôi chùa mà vắng người, ít á thì thầy trụ trì là người kiêm nhiệm giữ hết. À quản lý chi thu gì cũng người trụ trì chi thu. À và thậm chí là nhiều khi đông đệ tử rồi thầy cũng không thấy cũng không chia sẻ cái trách nhiệm tiền bạc với ai, bởi vì tiền bạc nó quan trọng quá. Mà nhất là bên Ni, bên Ni mấy cô quản lý tiền bạc kỹ hơn bên Tăng. Đúng không ạ?
[39:49]Đúng không? Thường vậy không? Hình như mấy cô quản lý tiền bạc kỹ hơn bên Tăng.
[39:57]Ý nói là các cô khe khắt hơn á, không biết có đúng không?
[40:06]Cái về vấn đề tài chánh á thì nó có vẻ là cái gì mà xã hội người ta tôn trọng. Vì Phật tử cúng dường mà, người ta phát tâm, rồi chùa cứ cố gắng làm những điều gì có ý nghĩa cho sự tu hành, cho đạo, cho đời sống của Tăng Ni thì ok, cũng không ai nói gì. Tuy nhiên thời gian gần đây ta nghe nhiều cái dư luận về tài chánh của các chùa, mà nhất là các chùa xếp hạng di tích. Trong đó nó có cái trách nhiệm của nhà nước ở trong đó. Cái thùng công đức đó ban đầu thì cả suốt thời gian dài thì cái khu di tích là nhà nước quản lý, nhưng mà cái thùng công đức á thì nhà nước không quản lý, ông trụ trì ổng cứ quản lý thôi.
[40:51]Tuy nhiên thời gian gần đây có nhiều cái dư luận về các khu di tích mà
[40:58]người ta cho rằng cái số tiền nó quá lớn. Cái thu nhập quá lớn, nhưng mà cái việc ông thầy đó ổng chi tiêu có khi là không hợp lý và vừa rồi Bộ Tài chính bắt đầu tiến hành kiểm tra các chùa mà khu di tích. Ờ coi thu nhập bao nhiêu, anh chi những điều gì, coi như tài chánh đã bị kiểm soát. Còn các chùa nhỏ thì không bị. Nhưng ta phải sẵn sàng cho cái ngày đó. Nên cái việc mà quản lý tiền bạc tài chánh trong chùa bắt đầu ta phải có khoa học, chứ không có tùy ý nữa, không có tùy tiện. Tiền vô nhiêu cứ bỏ vô trong túi mình đó, rồi khi nào chi thì móc túi ra, tới chừng thò tay vô lấy không còn đồng nào thì lúc đó: "Hết tiền rồi con".
[41:40]Không biết không phải biết, phải biết theo con số hết. Vô bao nhiêu ghi sổ, chi bao nhiêu ghi sổ. Ta kiểm soát được mức độ chi thu bằng cách nhìn vào con số, thì ta biết chùa mình nên làm cái gì và nên không nên làm cái gì. Thấy tiền nhiều hôm nay thu nhiều quá, ta bắt đầu nghĩ tới một số Phật sự cần thiết để phát triển. Thấy tiền nó giảm, cái việc thu thấp, người ta cúng dường ít, có thể là xã hội đang khó khăn thì ta thu ta thu gọn lại mọi cái hoạt động của chùa, dè xẻn, tiết kiệm lại để đồng hành với xã hội tại xã hội đang đang khó khăn. Hoặc là nó cứ ít hoài thì coi chừng tại sao à có ai phá không, có ai nói ra nói vào không.
[42:23]Tại vì nó có cái âm mưu để phá chùa bằng cách này. Ví dụ như là mình đi vô chùa, mình cúng chùa, mình bước ra tới cổng chùa cái có người đứng đó họ nói: "Ờ tôi mới cúng ông thầy 5 tỷ". Nói trời ơi mình mới vô cúng cho ổng có 3 triệu, mà ra đây nghe được nói: "Tôi mới cúng ổng 5 tỷ" thế là mình không muốn cúng nữa. Đó là một loại âm mưu phá chùa. Cứ cứ đồn ra là ông thầy đó được cúng rất nhiều rồi. Thế là không còn ai muốn cúng nữa. Đó là một loại âm mưu tiêu diệt đạo Phật bằng cách là cái gì? Phá, ngăn chặn để cho đừng ai phát tâm cúng dường nữa thì các chùa tự động suy yếu rồi mất luôn, không hoạt động được nữa.
[43:03]Cũng là một loại âm mưu, nên ta nhìn cái chi thu tài chánh của chùa và mình có thể suy nghĩ đoán ra có những chuyện đang xảy ra chung quanh của một ngôi chùa. Là ta đang tu hành tốt, mọi người phát tâm cúng dường và ta phát triển Phật sự, ta cũng tu hành ổn định, bỗng nhiên cái việc cái cúng dường nó giảm đi là do xã hội bên ngoài họ khó khăn hay có ai phá hoại hay không. Phải biết mà xử lý. Nên trong cái nhiều việc quản lý ngôi chùa, quản lý tài chánh nó có nhiều ý nghĩa đối với người trụ trì. À ta sau này xã hội càng lúc càng phát triển, chùa ta càng lúc càng phát triển, thì việc quản lý tài chánh phải càng lúc càng khoa học.
[43:46]Và nhìn con số chi thu của chùa, ta biết được cái xã hội bên ngoài cũng giống như những âm mưu chung quanh ngôi chùa của ta như thế nào. Thì cứ nhìn con số chi thu như vậy nha. Một trách nhiệm của người trụ trì hay là của ban trụ trì nữa là
[44:04]giữ nề nếp tu hành cho Tăng Ni chúng. Chùa làm gì? Chùa để tu. Cái đơn giản nhất của định nghĩa một ngôi chùa là để thờ Phật. Đó là căn bản nhất, nhiều khi chả ai tu, nhưng miễn có ông Phật ngồi trong đó ta gọi đó là ngôi chùa. Nhưng mà ý nghĩa thứ hai của ngôi chùa là có Tăng Ni ở trong tu hành. Và Tăng Ni tu ra sao? Đó là giá trị của ngôi chùa. Nhưng Tăng Ni ở trong chùa như thế nào? Nó ảnh hưởng lớn tới xã hội, tới cộng đồng, tới tương lai của Phật pháp á. Người ta không bao giờ tới chùa nữa khi người ta tới chùa lạnh tanh à. Nhìn mấy thầy cô không thiện cảm, không từ bi, người ta không tới nữa.
[44:49]Như chúng tôi vậy, có một cái cô Phật tử cô kể, nói: "Dạ, con đi chùa gần nhà, tối tối con cũng thích đi chùa tụng kinh. Đi vô chùa tụng kinh thì chả thấy ông thầy trụ trì đâu, tụng xong đi xuống thì ổng ổng đứng ổng chờ để ổng khóa cửa lại, nói trời tối rồi. Mặt lúc nào ổng cũng lạnh đăm đăm, riết con nản, con không thèm đi chùa nữa". Ngồi mà hiểu tại sao vậy ta? Tại sao Phật tử tới chùa tu hành tụng kinh mà ông thầy ổng lạnh băng băng à? Mình cũng không hiểu lý do. Thì trong nhiều cái không hiểu lý do đó có một lý do là ăn trộm cắp nhiều quá. Hở cái là ăn trộm, vỗ ăn trộm đồ chùa. Nên cái nghĩa là thấy Phật tử tới ông thầy đầu tiên
[45:29]ổng nhìn là phải ăn trộm vô hay không, để ăn cắp. Nên lúc nào cái đôi mắt cũng nhìn nghi ngờ. Mình là một người đàng hoàng mà bị nhìn bằng đôi mắt nghi ngờ ai cũng cảm thấy bị xúc phạm, nên không tới nữa. Đó là nhiều lý do, nhất là mấy chùa ở thành phố đó, mà bây giờ cái dân ăn cắp thì nó chả có tha chùa đâu. Nó vậy. Tuy nhiên, ngoài cái đứa ăn cắp ra, ta còn rất nhiều người tốt. Mà Tăng Ni phải sống làm sao, phải tu làm sao, thể hiện cách nào mà làm người ta thương chùa. Người ta thương người ta mới tới. Cái thương nó quan trọng lắm, kính trọng thì hơi hơi, nhưng đầu tiên thương cái đã. Mà tại sao họ thương thầy, thương bà cô?
[46:10]Bởi vì từ bi thôi chứ gì. Như chúng tôi vậy, nhiều khi nghĩ một đời mình đi tu được cũng là nhờ cái chùa quê. Hồi đó vậy cái chùa quê mình cứ tới, tới thì gặp ông thầy với bà cô, tức là bà cô bà xuất gia trước, ông thầy là chồng ổng xuất gia sau thì ổng ở cái góc bên kia, ổng chạy qua chạy lại ổng lo. Vậy đó, hai người tách ra. Nhưng mà đầu tiên cứ thích cứ quấn quýt hoài là bởi vì ông thầy bà cô ổng rất là từ bi. Mình chả phải là con, nhưng mà ông thầy bà cô cứ coi mình như con, thế là cái chùa đó cứ dính chân mình hoài rồi tới cái ngày rồi cái mình phải đi tu luôn vì thương chùa. Chỉ vậy thôi.
[46:47]Nên cái lòng từ bi của thầy cô là cực kỳ quan trọng. Mà tại sao mà thầy cô có được từ bi?
[46:58]Nhớ không dễ chút nào nha. Chúng ta cứ tu hành đều đều, đều đều, đều đều rồi tới ngày chết cũng chưa có chút từ bi nào trong tâm. Tại sao vậy? Tại cái lòng yêu thương là một điều rất khó hình thành, mà nếu mình không có từ bi Phật tử nhìn nó biết liền à.
[47:22]Người ta cũng tinh ý lắm, người Phật tử người ta cũng khôn lắm, người ta biết hết à. Bước lại chùa thấy ông thầy bà cô nhìn không có từ bi là biết liền, cái chùa đó người ta không thích nữa, không tới. Mà làm sao để có từ bi? Phật dạy: "Ta phải quán từ bi". Là tâm ta không có lòng yêu thương, nhưng bắt mình phải yêu thương. Mỗi ngày lạy Phật xin cho con yêu thương được chúng sinh. Rồi mỗi ngày ngồi thiền á quán từ bi tưởng tượng mình thương yêu tất cả chúng sinh. Thì bao lâu ta có từ bi? Làm như vậy là bao lâu? Qua khỏi 5 năm thì ta có chút xíu, một gem từ bi trong tâm. Nhưng một gem từ bi trong tâm là đã bắt đầu chuyển hóa
[48:03]được chúng sinh rồi đó, chúng sinh bắt đầu nhận ra. Mà ta cứ như vậy đều đặn như vậy, mỗi ngày đều tự nhắc mình yêu thương chúng sinh qua 10 năm, 20 năm, 30 năm thì cái lòng từ bi chúng ta bắt đầu đầy. Đôi mắt của ta, nụ cười của ta, lời nói của ta, cử chỉ của ta, nhúc nhích cái gì đều thể hiện được cái từ bi. Và bắt đầu sao? Thuyết phục được cư sĩ. Họ thấy liền, người cư sĩ họ thấy liền. Đừng tưởng là họ không biết gì, không có đâu. Cư sĩ họ nhìn ta họ biết liền. Mà khi ta
[48:40]có từ bi, mà khi ta có từ bi rồi ta có cái sức hút vô hình, tự nhiên mọi có cái sự chiêu cảm, ai cũng thích đến gần mình. À mà cái công phu để tu tập từ bi không hề dễ chút nào. Quý thầy quý cô nhìn lại mình coi, mỗi ngày mình có quyết tâm buộc mình phải yêu thương mọi người chưa? Cái đó nhiều khi mình bị lười, không có. Nhiều khi mình tụng xong thời kinh rồi nghĩ mình tu rồi, không có đâu. Những cái tâm hạnh đó nó là một cái công phu vất vả, chứ không phải là chỉ tụng thoáng qua một cái rồi hết, như: "Chúng sinh vô biên thệ nguyện độ, phiền não vô tận thệ nguyện đoạn". Đọc xong rồi nó có không? Không có đâu.
[49:27]Không phải là đọc cái rẹt xong rồi mình có cái đó trong tâm mình đâu, không có đâu. Phải chiêm nghiệm rất là vất vả, nhất là về lòng từ bi. Ta phải chiêm nghiệm về điều đó, phải buộc mình thương chúng sinh. Buộc là sao buộc? Rồi làm gì đó làm, tự ra lệnh cho chính mình, Phật gọi đó là như lý tác ý. Tự mình buộc mình phải thực hiện được điều đó. Mà phải 5 năm, 10 năm, 20 năm sau bắt đầu ta mới có từ bi, chứ một, hai năm không có đâu. Phải 20 năm trở lên rồi ta mới bắt đầu có từ bi, mà ta có từ bi rồi chúng sinh họ nhận ra liền, họ cứ thích đến chùa hoài. Rồi nhiều người thích xuất gia luôn với mình là vì vấn đề đó.
[50:08]Ví dụ ở nhà cha mẹ cũng thương con, nhưng mà cái thương của cha mẹ chắc nhiều khi còn có những cái bỗ bã, có khi nói năng bừa bãi tại cha mẹ đâu có tu hành gì đâu. Cũng tùy hứng và tùy theo cảm tính. Nhưng mà vô chùa thì thầy cô với cái lòng từ bi nhưng mà nó có cái chuẩn mực của cái đạo đức, của cái giới hạnh, cái làm mấy đứa bé nó thích liền. Nó thích ở đây mình nhận được cái lòng yêu thương của thầy cô mà nó đàng hoàng quá, nó đúng đắn quá, từng cử chỉ từng lời nói của thầy cô nó đàng hoàng đúng nó chuẩn mực quá cái nó thích, nó thích ở cái môi trường này hơn ở nhà nó. Và nó về nó năn nỉ nó xin xuất gia.
[50:45]Nhờ vậy mà ta có thêm người xuất gia cho Phật pháp. Nhiều khi ta nhớ 1.000 người quy y chắc được một, hai người xuất gia thôi à chứ không phải dễ đâu. Mà điều đó cũng chính là từ đâu? Từ cái lòng từ bi. Nên cái việc nơi chùa nhiệm vụ thứ hai của ngôi chùa là tạo cái nề nếp tu hành cho Tăng Ni, làm cho Tăng Ni có cái đạo hạnh càng lúc càng cao. Mà cái đạo hạnh càng cao của Tăng Ni là cái từ bi. Rồi có một cái điều này nữa.
[51:20]Bây giờ ta nghĩ làm sao ta đắc đạo? Mình tu là cần đắc đạo, cần giác ngộ, chứng quả Thánh. Mình làm gì để chứng quả Thánh?
[51:33]Ta niệm Phật? Ngồi thiền quán hơi thở hả? Mình tụng kinh là bao nhiêu bộ hả?
[51:47]Ta xem trong kinh Phật ta mới thấy, khi một vị mà chứng A La Hán rồi, Đức Phật không bao giờ nói tại vì cái vị đó tu cái quán chiếu pháp môn này, đề mục kia mà đắc đạo, không có. Đức Phật đều nhắc lại mấy ngàn kiếp trước, cái ông này ổng cúng dường, cung kính một vị Bích Chi Phật, một vị A La Hán nào đó, nên đến ngày hôm nay được đắc quả.
[52:14]Lạ lùng như vậy, mà chỉ có Đức Phật mới nói câu đó. Ngài mới nhìn thấu suốt trong vô lượng kiếp, biết cái người đệ tử của mình tới duyên đắc đạo, chứ Phật cũng không nói là nhờ theo ta mà đắc đạo, nhờ ta dạy cho cái đề mục này quán chiếu mấy bữa nay mới đắc đạo, không có nói câu đó. Mà nói lại ngày xửa sửa xưa đó có một vị A La Hán, vị Bích Chi Phật xuất hiện, cái người này ở gần đó và cứ thường cúng dường, thường cung kính nên bây giờ mới đắc đạo, mà trải qua mấy ngàn kiếp khủng khiếp luôn, sợ chứ. Thì chúng ta cũng vậy, bây giờ ta muốn đắc đạo thì làm ơn có đủ lòng tôn kính Đức Phật của ta cái đã.
[52:54]Coi mình xuất gia vậy chứ bây giờ hỏi mình tôn kính Đức Phật tới mức độ nào, kiểm tra nếu mà có một cái máy để kiểm tra cái lòng tôn kính Đức Phật của chúng ta, coi chừng tất cả chúng ta đều bị điểm dưới trung bình. Đó là lý do ta tu hoài không bao giờ đắc đạo. Nếu có máy đo, biết đâu ngày nào có máy đo.
[53:20]Giống như ngày xưa, ta không giờ biết có cái bệnh tiểu đường tại vì đâu có máy đo đâu. Sau này nhờ y học hiện đại phát triển, ta mới biết được cái lượng đường ở trong máu của ta nhiều hay ít mà nó tạo ra quá chừng bệnh luôn. Thật là khốn đốn với thời đại này người ta bệnh tiểu đường rất là nhiều. Nhưng mà may là nhờ có máy đo ta biết và ta có cách xử lý, chứ còn hồi xưa chết hết. Mấy ông vua vậy đó, sống ba mấy tuổi, bốn mấy tuổi chết hết trơn, chỉ bởi vì bệnh tiểu đường mà thời đó không ai biết cái vấn đề đường, bây giờ nhờ có máy. Cũng vậy, bây giờ đạo hạnh một vị tăng ni cao hay thấp chính là do cái lòng tôn kính Đức Phật của vị đó nhiều hay ít.
[54:01]Mà làm sao biết cái lòng tôn kính Đức Phật của vị đó nhiều hay ít? Ta không biết vì chưa có máy đo. Mà nếu hôm nào có ai phát minh ra cái máy đo lòng tôn kính Phật của một người, coi chừng tất cả chúng ta đều bị dưới trung bình, chết á. Tu mãi không tiến bộ, đạo hạnh không tăng. Nhớ như vậy, đạo hạnh, đạo lực của ta nhiều hay ít, cao hay thấp chính là do lòng tôn kính Phật của chúng ta đến mức độ nào. Bây giờ phải làm sao? Thì mỗi ngày tự buộc mình giống như ta buộc mình phải thương yêu chúng sinh vậy đó, mỗi ngày phải buộc mình tôn kính Phật tuyệt đối. Ta cũng chưa hiểu tôn kính Phật tuyệt đối là gì nhưng cứ nói câu đó,
[54:47]thật lòng nói câu đó, buộc mình phải thực hiện như vậy, mỗi ngày quỳ trước Phật, lạy Phật nói câu đó trong đầu mình, trong đầu mình: "Con nguyện lòng tôn kính Phật tuyệt đối." Cứ nói câu đó. Nói một bữa nó chưa xuất hiện đâu, nói hai bữa chưa xuất hiện, một năm cũng chưa có gì, mười năm cũng chưa có gì, nhưng hai mươi năm rồi bắt đầu có á. Bắt đầu nó thành tựu cái lòng tôn kính Phật. Mà ta nhớ điều này, một trong những tính chất của một vị chứng Tu-đà-hoàn là lòng tôn kính Phật tuyệt đối. Khi nào lòng ta tôn kính Phật tuyệt đối thì giây phút đó ta chứng Thánh quả Tu-đà-hoàn. Như vậy. Nên cái công hạnh mà lễ kính Phật cực kỳ quan trọng.
[55:32]Ta lễ kính Phật dù chưa đạt tuyệt đối, nhưng mà cái phước đó giữ cuộc đời tu hành của ta ổn định và phát triển. Còn nếu ta đạt được lòng tôn kính Phật tuyệt đối thì ngay giờ phút đó ta chứng Thánh quả Tu-đà-hoàn. Mà người trụ trì là phải tự mình làm gương, tự mình mỗi ngày huân tập lòng tôn kính Phật tuyệt đối và dạy cho tăng ni chúng mình cái công hạnh đó. Mà dễ biết lắm. Ta vào một ngôi chùa, ta nhìn các thầy các cô,
[56:09]tự nhiên ta kính trọng thì biết rằng thầy cô đó có lòng tôn kính Phật. Và nó ảnh hưởng ngược qua ta, chuyển tâm ta, là cái thầy cô đó có lễ kính Phật mà có tác ý tôn kính Phật. Rồi cái chùa đó ta mến, ta cứ tới hoài. Còn ta gặp ông thầy đó tự nhiên, mặc dù mình nói là kính Phật thì trọng tăng, mình cũng ráng gắng gượng mà mà thôi cũng chắp tay xá chào, mình cũng làm cho nó có nhưng lòng mình không có cảm xúc,
[56:40]mình không có lòng yêu kính cái vị đó, chỉ bởi vì cái vị đó không có lòng tôn kính Phật nhiều. Nhân quả nó là như vậy. Còn nếu thầy cô đó ngày nào cũng huân tập cái lòng tôn kính Phật rất kỹ, chúng sinh, người cư sĩ ngoài họ bước vô họ gặp mình cái họ kính trọng liền, họ nể phục liền, không biết tại sao. Không biết tại sao, đó là sự chiêu cảm vô hình, lạ như vậy.
[57:10]Trong cái việc mà cái người trụ trì có cái trách nhiệm là giữ nề nếp tu hành cho tăng ni chúng, nói tới việc tu hành nó nhiều thứ, ta trong một ngày này ta không nói ra hết được. Mà các vị còn học quá chừng mà học hết năm này tới năm kia vẫn chưa hết cái đạo lý của Phật mà. Cho nên ta trong một vài tiếng đồng hồ này ta không có nói được. Tuy nhiên cái ý nghĩa, trách nhiệm của người trụ trì là giữ nề nếp tu hành cho tăng ni chúng. Mình phải làm gương và các tăng ni chúng trong chùa phải tinh tấn tu tập, vì đó là nhiệm vụ của ta khi ở chùa. Mình vô chùa rồi mình ở cả đời rồi bắt đầu mình lờn. Lờn là sao?
[57:53]Ở chùa quen rồi, thử mình ra ngoài đời ba ngày biết liền.
[58:02]Ta ra ngoài đời biết liền, biết liền là sao? Trong một ngôi nhà nhỏ, chật, tất cả mọi người nói chuyện chung quanh tai mình đều là chuyện thế gian, là hơn thua, tham lam, sân hận, ích kỷ, đua đòi, đấu tranh, ganh tị, đố kỵ, đủ thứ chuyện trên cuộc đời này. Thế là mình muốn trốn quay lại vô chùa liền. Ở trong chùa mình lờn mình nhìn ra ngoài đời thấy đẹp á, nhưng mà đừng tưởng, những cái nóc nhà ngoài kia giăng đầy khắp nơi đều là những cái ổ đau khổ ngoài đó đó. Người ta sống trong những ngôi nhà lửa của tham sân si, thù hận. Nó không phải chỗ mà để cho con người có lý tưởng tu hành có thể cư trú được.
[58:46]Nhưng mà ta ở trong chùa lâu quá cái ta lờn. Chứ sự thật ta ở trong chùa, ta ở trong cái cõi của Phật, ta ở trong vòng tay thương yêu của chư Phật, nhìn đâu cũng thấy Phật. Trên chánh điện Phật, chung quanh là hình Phật, hình Tổ, cái không khí nó trang nghiêm, ngắt bởi cái cổng chùa, cái hàng rào của chùa, ta đã ở trong cái xứ của Phật, thì ta có điều kiện thuận lợi vô cùng để tu hành. Mà nếu trong cái xứ của Phật, cái cõi của Phật đó mà mình không tinh tấn tu hành, mình văng ra khỏi á. Nhân quả là văng ra khỏi á. Ra khỏi vô mấy cái nhà, ta thấy nóc nhà ngoài kia nhà lầu, nhà đồ vậy chứ toàn nhà lửa không à,
[59:26]ở một bữa biết liền, ta ra ở ba bốn ngày biết liền. Thế gian là những chuyện đó, hơn thua, cơm áo, gạo tiền, sân si, đấu tranh giành giựt, nói xấu qua, xúc phạm lại, cực kỳ phiền não.
[59:44]Sư phụ nói vậy có đúng không?
[59:49]Khổ sở vô cùng. Nên vì vậy, ta ở trong chùa là được, có cái phước lớn ta mới vào chùa để tu, mà cũng có phước mình mới trở thành trụ trì. Nên phải cố gắng tu tập. Còn tu tập cách nào thì ta lại bị nhiều cái pháp môn, nhiều cái đường lối, nhiều cái trình độ, nên hôm nay ta không bàn. Tuy nhiên nó có một số điểm cơ bản ta không được quyền quên.
[1:00:17]Cái điểm cơ bản thứ nhất: đạo Phật là đạo giác ngộ, ta tu làm sao phải đạt được sự giác ngộ, giải thoát. Đây là điều chung nha, không biết pháp môn nào không biết, nhưng mà đạo Phật là đạo của sự giác ngộ, ta phải nhắm tới điều đó. Thứ hai nữa, giác ngộ là giác cái gì? Là vô ngã. Ta tu để khi mà ta không còn là chính mình nữa, ta trở thành tất cả, ta yêu thương được tất cả.
[1:00:48]Rồi vô ngã, phải nhắm tới mục tiêu vô ngã, không còn là ta nữa vậy. Rồi cái điểm cơ bản của sự tu tập nữa là gì? Từ bi, yêu thương được tất cả chúng sinh, tu sao mà càng lúc càng có từ bi. Rồi cái cơ bản nữa là gì? Giới luật. À ta không có
[1:01:09]vi phạm những điều mà giới luật đã cấm. Tuy nhiên về vấn đề giới luật thì...
[1:01:19]Nó có những điều tinh tế, tế nhị ở trong. Tại vì trước khi Đức Phật nhập Niết bàn, Đức Phật có nói với ngài A Nan câu này: "Một số giới luật có thể được thay đổi." Mà lúc đó ngài A Nan ổng khóc bù lu bù loa, ổng không hỏi tới. Tại thấy Phật nói là Phật sắp nhập Niết bàn đó, ổng buồn quá, ổng khóc bù lu bù loa. Phật có nói câu đó mà ngài A Nan không hỏi. Nên sau này khi mà kiết tập lại kinh điển thì ngài A Nan có nhắc câu đó. Ngài có nhắc câu đó là Thế Tôn có nói là một số giới luật có thể thay đổi, thì ngài Đại Ca Diếp nói: "Sao lúc đó ông không hỏi điều nào?" Ngài... mà ngài Ca Diếp ngài nghiêm khắc.
[1:01:57]Lúc đó là ngài giống như là đại diện quản lý Tăng đoàn á, mặc dù là không chính thức, nhưng mà ngài Ca Diếp lúc ngài nghiêm, ngài mới nghiêm khắc hỏi: "Sao lúc đó ông không bình tĩnh để hỏi Thế Tôn là điều luật nào có thể thay đổi để ngày hôm nay chúng ta biết mà có thể linh động?" Vì ổng không hỏi, thế là chư Tăng nhất trí là thôi trước giờ mình giữ được như vậy, thôi giờ cứ giữ tiếp. Thế là cái Tạng Luật của ta cứ y như vậy mà làm, nhưng mà thực sự trong thực tế cuộc sống nó thay đổi nhiều quá, đến bây giờ có một số giới ta muốn giữ cũng không giữ được. Nhiều khi ta thấy một vị thầy đắp cái y cà sa,
[1:02:38]quấn y cà sa gì đó, với một... đội cái nón bảo hiểm, đi trời nắng đeo kiếng đen, chạy chiếc xe gắn máy. Mình nhìn xong mình ngồi mình nghĩ trong đầu, không biết nếu Đức Phật còn tại thế có... Ngài có cho ông thầy tu chạy xe gắn máy mà đội mũ bảo hiểm, đội... đeo kiếng đen đi ngoài đường không, không biết. Ngồi nghĩ hoài nghĩ không ra. Thì thấy nó kỳ kỳ, nhưng mà bây giờ luật pháp bắt buộc thì ông phải đội mũ bảo hiểm. Nếu không đội mũ bảo hiểm, công an bắt phạt liền. À, anh thầy tu hay không tu tôi không biết, nhưng mà ra đường cái luật là phải đội mũ bảo hiểm. Ông thầy tu tự nhiên đội cái mũ bảo hiểm lên rồi đeo mắt kiếng đen,
[1:03:12]vì trời nắng quá không đeo lại hư, rồi đục thủy tinh thể làm sao. Ờ, mà quấn y cà sa chạy rồi mình ngồi nghĩ cũng không ra. Cho nên có những điều thực sự là ta không biết tính thế nào, mà ta cũng không biết linh động thế nào, rồi thôi cứ du di, rồi thôi ta cứ xuề xòa với nhau. Rồi như thời Đức Phật vậy đó, không có lấy tiền á. Chỉ ôm bình bát đi khất thực à. Ai cúng dường, mà hồi đó cũng không có tiền giấy, hồi đó thường là tiền vàng, từng mấy đồng đồng vàng á, là không có nhận, chỉ nhận thức ăn. Lý do làm sao? Không có tích lũy, đi xin ăn được rồi. Đức Phật: "Này các tỳ kheo!" Cái câu đó mình trong kinh đọc
[1:03:50]lại thì nghe hay, nhưng mà nếu mình dịch ra nè: "Nè, mấy đứa ăn xin!" Nói vậy thôi chứ có gì đâu. Nè, "Nè, mấy đứa ăn xin!" Chỉ vậy thôi, nhưng mà qua kinh thì mình sửa lại: "Này các tỳ kheo!" Nghe nó hay hay. Chứ nè, mấy đứa ăn xin. Nói: "Mày thọ giới gì rồi?" Nói: "Thọ giới ăn xin chứ có gì đâu, tỳ kheo á, ăn xin chứ có gì đâu." Nhưng mà mình dịch qua rồi nó vậy thôi. Chứ hồi xưa thì vậy, bây giờ mình không làm đó được. Trong chùa không có nấu bếp. Nhưng mà lúc đó thật ra ngài A Nan cũng có nấu bếp để cho Phật tắm bằng cái nước nóng chứ không phải là không, hoàn toàn không. Nhưng mà cứ nguyên tắc là cứ đi ăn xin, người ta cho gì ăn nấy.
[1:04:29]Rồi bây giờ mình cũng không làm điều đó được. Chùa phải có bếp, mà chẳng những mình ăn thôi, mình còn đãi Phật tử tới chùa ăn nữa. Hồi đó mình đi xin ăn ngoài đường á, bây giờ Phật tử tới chùa mình phải có cái bếp rất là to để nấu đãi Phật tử, nó ngược lại hoàn toàn. Rồi xưa không cho nhận tiền, bây giờ không có nhận tiền mình chết liền á. Giờ chùa buộc phải có tiền để mà nó nó hòa nhập với xã hội, mọi việc chi tiêu mọi thứ nó đều là lưu thông bằng tiền, ta không thể không có tiền. Thì nếu mà nói theo giới luật, ta phạm nhiều lắm á. Phạm nhiều lắm thì không biết tính làm sao. Tuy nhiên, có một số giới cơ bản thì không được quyền phạm:
[1:05:09]dâm, đạo, sát, vọng. Thì đó ta không được phạm, nhưng mà còn rất nhiều thứ, còn rất nhiều thứ nó cũng rất là cơ bản ta không được phạm. Ví dụ như bây giờ trong giới Tỳ kheo nó có cái giới: không được thờ Phật ở dưới mà đi, đứng ở trên. Trong cái giới Tỳ kheo nó có cái giới đó. Thì ngày hôm nay cái giới đó vẫn còn nguyên giá trị. Đừng ai nói không chấp nha. Trước tôi có ông sư đệ, nói sư đệ chứ thật ra ổng là sư điệt của mình, sư cháu. Cứ đến thăm cái chùa, ngồi nhìn cái chánh điện, thấy trên chánh điện tự nhiên có cái... trên đầu Phật vậy đó, có cái móng... tầng, có cái sàn. Thấy cái sàn ở trên trống trống, cái nói:
[1:05:48]"Ủa, mấy thầy làm cái gì mà trên chỗ thờ Phật có cái sàn trống trống vậy?" Thì cái ông trụ trì ổng nói: "Dạ, cái huynh đó là trưa trưa hay lên đó ngủ."
[1:05:58]Leo lên đầu Phật mà nằm, muốn chết hả? Vì trong giới Tỳ kheo ghi rõ ràng mà. Ba tháng sau nghe tin bị xe tông chết rồi. Mà chết xong chắc xuống địa ngục rồi. Mấy... Đó, có những cái giới cơ bản thì muôn đời nó có giá trị, nhưng có một số điều thì ta có thể thay đổi, không biết tại sao. Thì đó, trong cái việc mà quản lý nề nếp cái tu hành của tăng ni, nhất là các ni sư tới 348 giới. Các ni sư thường để giữ được 348 giới, ni sư tự biến mình thành con người khó tánh. I am sorry, nói không biết có đụng chạm không.
[1:06:39]Nhưng đó là sự thật đó. Các thầy 250 giới Tỳ kheo, giữ được nhiêu giữ không biết, nhưng mấy thầy tương đối còn dễ tánh. Qua các sư bà đều là những người khó tánh hết. Tại sao vậy? Vì các sư bà tới 348 giới sợ phạm, nên các sư bà cứ canh, cứ soi, canh, soi, canh, soi. Bỗng nhiên sư bà biến thành người khó tánh, chúng sinh rất khó gần. Và cái khó tánh rồi nó đi tới cái ác. Hôm nay nói xin lỗi nha. Tại sao vậy? Tại vì nó có thế này: ta nhớ một cái người mà chứng được Thánh quả Tu Đà Hoàn á, họ phá được ba cái kiết sử cơ bản: một là ích kỷ là mất nè; hai là cái không phân biệt đúng sai phải mất; ba là cố chấp, giới cấm thủ, giới cấm thủ tức là cố chấp.
[1:07:31]Ta giữ giới để cái giới đó giúp ta tu, chứ không phải ta giữ giới làm cho ta biến thành khó tánh, vì cái khó tánh với cái ác là nó cùng một phía với nhau. Ta cố chấp rồi ta khó tánh rồi ta ác là một cái chuỗi của tâm lý. Nên ở đây cái giới, ta đừng có rẽ trở thành cái cố chấp, cái khó tánh rồi thành cái ác. Cái giới phải giúp cho ta tu hành giải thoát. Đây là chỗ rất nhiều ni sư, ni trưởng bị nhầm. Chúng ta không biết là bên đó các vị truyền đời dạy luật như thế nào, nhưng hôm nay vì tập huấn trụ trì nên điều này chúng ta xin phép được nêu ra. Vì các vị giữ giới tới 348 giới nên các vị lo sợ phạm,
[1:08:19]lo sợ phạm rồi vô tình trở thành cố chấp, khó tánh rồi ác, nên các vị phải lọc ra, lọc ra. Có những cái giới mà bên tăng xem như là ở mức độ thấp nhưng bên ni coi như đó là mức độ nghiêm trọng. Thì hôm nay chúng ta không có tiện nói vì cư sĩ ngồi đầy hết nên ta không có nói ra từng giới. Cái cái ví như bên tăng mà phạm cái giới đó thì xem như là mức độ thấp, nhưng bên ni mà phạm cái giới đó bị đuổi khỏi chúng liền. Khiếp như vậy. Cho nên là bên ni giữ mình chặt chẽ hơn, nhưng mà vui lòng vậy, đừng trở thành cố chấp, khó tánh rồi ác. Do đó ta phải có cái trí tuệ tu tập của một Tu Đà Hoàn, tránh được cái giới cấm thủ, cố chấp.
[1:09:10]Bên tăng cũng vậy, bên tăng mà ta nói tới cái giới là ta đi giữa cái cái cái cái cái con đường, như đi trên một lưỡi dao bén. Giữ giới để cái giới đó giúp ta tu hành giải thoát, chứ không phải giữ giới rồi ta biến thành cố chấp, khó tánh và ác. Nhớ nha, cái khó tánh lăn tới cái ác đó. Nên giữ nề nếp cho tăng chúng tu hành, rồi thêm một cái nhiệm vụ của trụ trì nữa là thế này: tạo một môi trường thuận lợi, yêu thích cho cư sĩ tới lui tu học, chứ đừng để ngôi chùa mà không ai thèm tới. Mà không ai thèm tới, không ai cúng dường đói chết á, cũng không tu được luôn á. Nên cái ngôi chùa phải đủ sức hấp dẫn Phật tử
[1:09:55]mà nhiệm vụ của ta là nằm ở ngoài Phật tử đó. Cái ngôi chùa mọc ở đâu thì chung quanh ở đó người dân phải theo đạo Phật hết, phải theo chùa hết. Đó mới là một ngôi chùa tốt. Có một lần tôi dạy ở ở Trung cấp, tôi mới nói: "Khi quý thầy về nhận một ngôi chùa thì việc đầu tiên quý thầy làm cái gì? Nói nghe coi." Cái thầy, ông trả lời câu này, ông trả lời câu kia, nói: "Không. Cái việc đầu tiên quý thầy leo nóc nhà nóc chùa." "Nói chi vậy?" "Các thầy phóng tầm mắt nhìn ra hết chung quanh chùa. Mắt các thầy nhìn thấy được ngôi nhà nào thì các thầy phải thề trong tâm là phải độ cái ngôi nhà đó về chùa tu hành.
[1:10:41]Hễ ngôi chùa mọc ở đâu, toàn bộ cư dân chung quanh đó phải về chùa tu tập. Phải thề cho được điều đó. Đó là mục đích của ngôi chùa, nhiệm vụ của ngôi chùa, giá trị của ngôi chùa, chứ không phải để ngôi chùa mọc lên có một mình mình tu ở trỏng. Nên phải tạo ngôi chùa trở thành cái môi trường mà ai cũng thích tới chùa tu. Có thể họ không xuất gia được, nhưng họ phải yêu ngôi chùa, họ phải thích tới chùa." Thì làm sao được như vậy? Thì dĩ nhiên nó là cả một bề dày, vừa là đạo hạnh tu tập, vừa cơ sở vật chất, vừa tăng ni chúng hòa hợp, đủ thứ yếu tố hết, nhưng mà làm cho họ rất là yêu thích ngôi chùa để họ tới họ tu tập.
[1:11:19]Đó là nhiệm vụ của của của chúng ta là như vậy. Như vậy tôi có một sư đệ, ổng ở cái thiền thất của ổng, hỏi: "Đệ em tu sao, em giáo hóa làm sao?" Nói: "Không không ai tới hết sư huynh ơi." Nói: "Em tu kiểu gì mà không ai tới hết trơn vậy?" Nói: "Vì tại cái duyên em nó vậy." "Không có duyên dùng gì hết trơn á. Em sai chỗ nào á, chứ không có đừng đổ thừa duyên dùng gì hết trơn á." Cái bắt đầu mới tôi mới cho mấy đệ tử về ở chung với ổng. Cho hai đệ tử về ở, bắt đầu dọn dẹp mọi thứ lại, trang trí nhà bếp rồi nhà vệ sinh lại hoàng, bắt đầu là đi tới từng nhà ở trong cái xóm đó, mời họ tới chùa tụng kinh.
[1:12:05]Đến nhà gõ cửa: "Hôm nay à cô ở đây hả, lâu chưa?" Nói: "Ở tụi con ở đây mười mấy năm rồi." "Nói tụi con ở đây ba chục năm rồi." "Có biết cái chỗ cái thiền thất của ông thầy đó không?" Nói: "Không." Ở cùng xóm mà họ không bao giờ biết có cái chùa, cái thiền thất ở đó, lạ chưa. Tại ổng có ở ở trỏng chùa không à. Nói: "Thôi mời cô tới chiều nay 7:00 tới chùa tụng kinh nha." "Dạ dạ." Thực ra họ sẵn lòng tu mà không ai kêu. Cái đi hết ngôi nhà này tới ngôi nhà kia, đi gõ cửa từng người mời. Thế là bữa đầu tới được bảy tám người tới chùa tụng kinh buổi tối đó. Rồi qua bữa sau mấy thầy đi nữa, đi rủ nữa, rồi nấu bánh đem lại cho họ ăn, bánh ít bánh tét này nọ.
[1:12:45]Rồi nói đây chùa có làm miếng bánh cho mời cô ăn lấy thảo, tối nay 7:00 tới chùa tụng kinh nha. Cái họ tới, lần lần cũng tới được hai ba chục người mỗi tối tụng kinh như vậy. Cái ngôi chùa nó ấm lên và ta làm được nhiệm vụ của một ngôi chùa. Thì bây giờ chúng ta mới hỏi, nói như thầy đi từng nhà mời người ta tới chùa tu rồi đem bánh cho người ta ăn chắc bán chùa chưa đủ. Cứ làm đi, tự nhiên chùa giàu lên à. Nhớ như vậy. Ta thảo ăn mà thảo ăn để dụ người ta tu chứ không phải mình thảo ăn để làm cái việc gì sai trái, tự nhiên chùa giàu lên. Nên các thầy cứ thảo ăn với Phật tử, cứ đãi cho Phật tử ăn cho ngon, mời họ về tu.
[1:13:28]Mà nếu các thầy mà hết tiền á vì đãi ăn vì thảo ăn cho Phật tử mà quý thầy hết tiền, quý cô hết tiền á thì lại bắt đền Thượng tọa Phước Hạnh.
[1:13:42]Sao nghe em nói rồi sư huynh nhắm mắt rồi ngồi im không trả lời ừ hử gì hết trơn vậy?
[1:13:49]Ta tin vào cái nhân quả đó. Ta giúp cho người khác tu, trời Phật không bỏ ta, chư thiên hộ pháp không bỏ ta. Chùa tự nhiên ấm cúng à, rồi có ăn hoài, ăn hoài không hết. Nhớ cái điều đó. Mà rồi mấy cái cơ sở của chúng tôi cũng vậy, chúng tôi cũng không phải là chỉ có một ngôi chùa Phật Quang, cũng có cơ sở nơi này nơi kia. Rồi khi mà các thầy về ở tạm trú rồi xong giáo hội rồi chính quyền ổn xong rồi, bắt đầu tôi mới nhắn tin: "Tụi con bắt đầu đi thăm từng ngôi nhà trong xã này cho sư phụ." Bắt đầu tới nhà đem quà, đem bánh lại thăm từng nhà, từng nhà, từng nhà. Nói là mới xưng là à các thầy đang ở chùa đó trong cái xã
[1:14:34]này, hôm nay tới thăm ông bà nha và chúc ông bà an vui. Ông bà có rảnh thì tới chùa lễ Phật nha. Trời, tất cả người dân đều mừng, tất cả người dân đều thích. Rồi có khi họ cũng không tới chùa, nhưng rồi có dịp họ sẽ tới. Chúng nghĩa là chúng sinh không đến với ta thì ta đến với chúng sinh. Mà ta nhớ trong kinh Hoa Nghiêm á: "Vị chúng sinh tác vô thỉnh hữu", vì chúng sinh ta làm người bạn mà không cần mời. Họ không mời mình tới nhưng cứ gõ cửa tới, mời họ về chùa tu tập. Về tới chùa mình đãi ăn, thảo ăn, nhìn cái thái độ đàng hoàng tu tập của mình họ thích, họ tới hoài. Họ tới hoài bắt đầu họ tu tập, họ được học hỏi về đạo lý,
[1:15:20]họ được tu dưỡng, được lễ Phật, được ngồi thiền rồi vân vân, tụng kinh, họ thay đổi đạo đức của họ, ta có phước và ta thực hiện được nhiệm vụ của một ngôi chùa là gì? Là một môi trường mà ai cũng thích tới tu. Chứ đừng có ngồi cứ chống tay lên cằm ngồi chờ: "Sao bữa nay không thấy ai tới?" Đừng ngồi chống cằm chờ nha, mà xách giỏ đi, xách giỏ đi tới người ta. Vậy đó, mà đừng đi một mình, đi một mình nhiều khi nó không hay, cứ đi hai người, đi hết mà vậy đó, mình leo nóc chùa mà nhìn, mắt mình nhìn tới cái mái nhà nào thì tất cả khu vực đó phải về chùa mình tu tập. Đó là như vậy. Mà nó có cái lạ, nếu mình đủ sức hấp dẫn hết cả cái khu vực của
[1:16:06]mình thì tự nhiên những Phật tử ở rất là xa đâu họ nghe tiếng họ cũng sẽ tìm tới vì cái đạo hạnh cao siêu của mình. Nên phải, đó là cái nhiệm vụ ngôi chùa đó.
[1:16:21]Rồi một nhiệm vụ nữa là ta giữ cái quan hệ tốt đẹp với chính quyền địa phương, ta tuân thủ pháp luật. Vì bất cứ thời nào cũng vậy, ta sống trong một đất nước thì nói theo người xưa là ơn vua, phép nước. À! Chính nhờ có cái hệ thống triều đình vững mạnh, đất nước được bình yên, không bị trộm cướp, giặc giã mà ta bình yên tu tập và giáo hóa. Còn nếu triều đình dở, cướp bên ngoài, giặc bên ngoài đánh vô tới quê hương mình, nó xâm lược quê hương mình, khắp nơi loạn lạc, giặc cướp nó nổi lên tùm lum, ta không tu được. Giống như thời nhà Đường cũng vậy, lúc đó là bên Trung Hoa họ chia ra nhiều quốc gia lắm, mấy nước đó oánh nhau liên tục à.
[1:17:12]Rồi các thầy mình nhiều khi tu cũng không thành cũng không yên được. Ví dụ như ngài Nham Đầu Toàn Hoát là một thiền sư đắc đạo cao siêu. Ổng ngộ đạo còn giỏi hơn thầy ổng nữa. Rồi khi ổng về cái Nham Đầu ổng tu tập thì tăng chúng cũng đông lắm tại vì ổng ổng đắc đạo cao siêu, trí tuệ tâm linh, thần thông dữ dội. Mà lần đó giặc cướp nổi lên, giặc cướp nổi lên nó làm quá đi, tăng chúng mới xin phép đi hết, ổng kêu tăng chúng bỏ chạy hết đi, còn mình ổng ở lại, ổng ngồi đó lặng lẽ ổng chờ, ổng ngồi im ngay cái chỗ nhà tổ đó ổng ngồi lặng lẽ ổng chờ. Cái một tên cướp, giặc cướp á, có tổ chức vô tới, nó hỏi:
[1:17:52]"Ông có cái gì đưa không?" Cướp mà. Ngài lắc đầu không nói gì. Tại vì ổng giao ổng chia tăng chúng đi rồi, xách người xách gạo, xách tiền, xách đồ đi hết rồi, còn mình không có gì. Rút dao đâm ổng vô cái tim, chết liền. Lúc đó ngài hét lên một tiếng vang xa mười dặm đều nghe rồi ngài chết liền. Thì ta thấy khi đất nước loạn lạc ta cũng không tu được. Còn khi đất nước bình yên ta mới có thể tu được. Nên ta phải tuân thủ luật pháp, phải có cái mối liên hệ đối với chính quyền tốt đẹp để người ta biết rằng à trong cái ngôi chùa đó, ông thầy, bà cô trụ trì đó là cái người yêu nước, yêu chế độ, tuân thủ pháp luật.
[1:18:35]Thế là nhà nước người ta yên tâm, người ta yên tâm là Phật tử tới lui đông mình người ta không còn lo lắng. Chứ còn ví dụ bên bên an ninh á, bên công an á thì họ lúc nào cũng sợ là có bạo loạn, có những người phản động, có những người chống phá thì làm đất nước bất an. Mà mà nếu có cái điểm đáng ngờ xuất hiện thế là họ ăn không ngon, ngủ không yên, phải tìm cách theo dõi coi có đúng như vậy không, mà nếu đúng như vậy phải tìm cách dập tắt là họ tốn công, tốn sức. Còn nếu mà họ biết rõ mình là người đàng hoàng, mình yêu nước, mình yêu chế độ, mình tuân thủ pháp luật thì họ trong tâm của họ họ không còn nặng về mình nữa, họ lo chuyện khác thì mình cũng có phước.
[1:19:21]Cái chữ có phước là gì?
[1:19:25]Tận cùng của chữ có phước là gì? Không làm người khác khổ tâm về mình. Đó là có phước. Cái mốc chỉ nằm vậy thôi.
[1:19:41]Nên ở đây vậy, ta cần có một mối quan hệ tốt đẹp với chính quyền. Và nhiều khi vậy, chính quyền cũng hay đi vận động, ví dụ vận động xây nhà tình nghĩa, xây nhà tình thương, hay làm những việc từ thiện thì nếu ta có khả năng ta cũng cũng hỗ trợ, ta cũng hỗ trợ. Hỗ trợ thì đúng là nó cũng có tốn kém, nhưng mà cũng thể hiện cái tinh thần từ thiện xã hội của chùa. Mà chùa là nơi cái gì? Cội nguồn của từ bi. Mà đã là cội nguồn của từ bi thì ta không tiếc điều gì để mà đóng góp, cống hiến cho những cái việc phúc lợi của xã hội. Vậy nó cũng tốn kém nhưng cứ làm rồi trời cho mình cái khác trở lại, không sao hết nha.
[1:20:22]Vậy nên ta giữ mối quan hệ. Rồi ta giữ mối quan hệ tốt đẹp với giáo hội địa phương. Ta tuân thủ giáo luật. Thì giáo hội thì cứ phải củng cố hoài thôi, nhưng mà trên nguyên tắc như vậy, ta cũng có cái mối liên hệ tốt đẹp với với giáo hội. Mà cái mối liên hệ tốt đẹp với giáo hội thì nó nhiều việc, nó có ba cái cái phương châm:
[1:20:47]Xin phép, vâng lời, báo cáo. Như vậy, là ta làm gì ta cũng bốc điện thoại ta gọi lên ta hỏi ý kiến ông ban Trị sự một chút là: "À tôi muốn làm cái việc đó nè, mấy thầy có ý kiến gì không?" Đó là là xin phép. Vâng lời, ví dụ ở trên ban Trị sự họ chỉ đạo xuống cái gì đó, yêu cầu các chùa triển khai thực hiện cái điều gì thì ta vâng lời. Ba là báo cáo. Báo cáo là khi ta làm xong được việc gì tốt đẹp ta đều gửi báo cáo lên trên giáo hội cho họ biết. Nhiều khi giáo hội cũng chả yêu cầu, nhưng mà ta tập cứ phải báo cáo, bắt giáo hội phải nghe. Ví dụ hôm nay mình tổ chức cái khóa tu trì, hôm nay mình tổ chức cái khóa học hè,
[1:21:22]hôm nay mình tổ chức cái khóa Bát quan trai, hôm nay mình tổ chức khóa diễn giảng, đều có một bản báo cáo vắn tắt gửi lên cho giáo hội xem. Mà giáo hội cũng nhiều khi mấy ổng cũng thờ ơ, cũng hời hợt lắm. Ta cứ tập cho mấy ổng phải xem báo cáo, ta cứ phải tập cho mấy ông giáo hội để biết cái cách quản lý. Vâng lời, xin phép, báo cáo, cứ vậy ta cứ tuân thủ. Đó là ta giữ cái mối quan hệ tốt đẹp đối với đối với giáo hội. Chết cha! Bây giờ ta trách nhiệm là phát triển Phật pháp. Đứng yên tức là thụt lùi. Tại vì sao vậy? Nếu ta biết được trên thế giới người ta đang mưu tính chuyện gì ta kinh sợ liền, ta sợ cho vận mệnh của Phật pháp liền.
[1:22:07]Vì ở các phòng thí nghiệm bí mật của nơi các nơi trên thế giới họ đang ngày đêm họ cạnh tranh nhau, họ nghiên cứu chế tạo ra những cái cỗ máy, những kỹ thuật, những cái phương pháp, những công nghệ càng ngày càng tiến bộ rất là cao. Ở các nơi ở những cái trường đại học, cái học thuật của họ, kiến thức của họ càng ngày càng phát triển rất là cao, còn đạo Phật không có gì hết. Từ thời Đức Phật dạy, rồi đời các đời luận của các chư tổ, rồi sau đó bắt đầu ta dừng luôn tới bây giờ ngày hôm nay ta không có phát triển gì nữa. Điều đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là ta bị xã hội bỏ lại phía sau. Cái câu mà nói:
[1:22:50]"Ta bị xã hội bỏ lại phía sau", nghe không hiểu. Không hiểu nghĩa là thế này: Chùa ta càng ngày không ai tới nữa có nghĩa là ta bị xã hội bỏ lại phía sau. Nó là vậy đó. Mà tại sao chùa mình không ai tới nữa? Tại vì chùa không hấp dẫn bằng ở bên ngoài, không hấp dẫn bằng cái điện thoại di động. Trong cái điện thoại di động họ đủ trò chơi trong đó, chùa không có. Chùa lại gặp ông thầy bà cô nói vài ba câu bắt niệm Phật gần chết, bắt tụng kinh gần chết, không có gì vui. Cầm điện thoại vui hơn. Nghĩa là ta bị xã hội bỏ lại phía sau. Ta phải làm sao mà khi một người Phật tử họ đến chùa họ thích hơn họ cầm cái điện thoại.
[1:23:37]Cuối cùng họ thấy cái điện thoại trong đó cũng có một số điều có lợi, nhưng cũng rất nhiều điều nhảm nhí. Mà đến chùa có lợi hơn, hạnh phúc hơn, an vui hơn, tiến bộ hơn thì như vậy chùa ta đi trước thời đại. Còn mà ta họ không tới chùa nữa là chùa ta bị xã hội bỏ lại phía sau. Nên vì vậy, ta phải phát triển Phật pháp mỗi một ngày một tiến bộ chứ không được đứng yên. Nếu ta cứ ngày này qua ngày kia cứ cứ giống hệt như vậy, tu cũng giống hệt như vậy, sinh hoạt cũng giống hệt như vậy, kinh tụng cũng giống hệt như vậy, mọi cái thứ đều giống hệt như vậy thì yên tâm một điều là ta đang bị xã hội bỏ lại phía sau.
[1:24:30]Lấy ví dụ thế này: Cứ mỗi năm là cứ vào mùa hạ ta an cư,
[1:24:37]đầu năm ta đối thứ đối thú an cư, à đầu hạ ta đối thú an cư, cuối hạ ta đối thú tự tứ. Đều đặn như vậy rồi trong trong cái suốt mùa hạ đó ta tu cái gì thì tùy chùa. Cứ đều đặn chùa này ngày này qua ngày kia, năm này qua năm kia, rồi từ từ không ai tới chùa nữa hết. Nghĩa là ta đang đứng yên và ta đang bị xã hội bỏ lại phía sau. Ở trên chùa Phật Quang chúng tôi vậy, trong ba tháng an cư chúng tôi tổ chức một khóa học hè, khóa đạo đức cho thiếu nhi. Như vừa rồi tổ chức là một tháng á, cho 780 em ở trên chùa một tháng luôn. Tức là ba tháng mình đáng lẽ phải an cư tu tập thì trong đó hết một tháng lo
[1:25:17]cho mấy đứa nhỏ nó tu dưỡng đạo đức, dạy dỗ đạo đức cho nó đủ mọi thứ hết. Qua một tháng về mấy đứa nó thay đổi hết, về nhà nó ngoan. Mà không phải nó ngoan cho nó đâu, về nó dạy lại bố mẹ nó luôn. Về nó bắt bố mẹ nó phải lạy Phật, bắt bố mẹ nó phải tụng kinh, phải ngồi thiền. Nó bắt bố mẹ nó nói chuyện với ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại phải lễ phép. Nó bắt bố mẹ nó phải tiết kiệm nước, tiết kiệm điện. Nó bắt bố mẹ nó không có được phí tiền mà phải lấy tiền đi bố thí cho người ta. Nó về nó dạy ngược lại bố mẹ nó. Mà đầu tiên là bố mẹ rất thích cho con đi dự cái khóa này vì mình dạy cái bài quan trọng là bài hiếu kính với cha mẹ.
[1:25:55]Đó là cái văn hóa, cái đạo đức của Á Đông, ta không thể để mất được. Ta phải duy trì cái đạo đức đó cho các em. Ba tháng an cư hết một tháng mà dạy mấy đứa nhỏ vất vả vô cùng. Như vừa rồi vậy, chúng tôi tổ chức cho 780 em, thêm gần mấy trăm em để lo huynh trưởng, hậu cần đủ thứ. Chi phí là 3 tỷ rưỡi và không lấy một đồng nào chi phí nha. Khi mà nhận các em là tuyệt đối không lấy một đồng chi phí nào hết, chỉ miễn phí hoàn toàn. Chi phí là hết 3 tỷ rưỡi mà một số mạnh thường quân đóng góp 1 tỷ rưỡi, chùa lời 2 tỷ.
[1:26:38]Nói vậy chắc là 10 năm nữa bán chùa luôn. Nói: "Không sao, trên chư thiên cho, miễn mình đem được đạo đức, đạo lý đến cho các thế hệ trẻ thì Phật pháp còn con người nối tiếp." Chỉ sợ mấy đứa nhỏ ba mẹ nó từ từ chết mất, còn mấy đứa nhỏ lớn lên nó không biết Phật pháp nữa thì đạo Phật mất luôn á. Vận mệnh của Phật pháp suy tàn liền, cho nên ta phải nhắm tới mấy đứa nhỏ. Mà các thầy các cô thấy 3 tháng an cư mà bỏ hết một tháng để dạy mấy đứa nhỏ, cái điều này là mới hay cũ? Mới. Nó đi ngoài cái quy định, cái truyền thống an cư của tăng ni. Nhưng chúng tôi dám đột phá thực hiện bởi vì sao? Nói vì quanh năm mình tu đều đặn nghiêm túc
[1:27:26]rồi, quanh năm ngày nào, giờ nào cũng ráng tu cả, giờ 3 tháng cũng không thêm không bớt, mà tranh thủ lợi dụng mấy đứa nhỏ nghỉ hè dạy cho tụi nó một cái khóa đạo đức á, chùa có phước hơn, về tụi nó có lý tưởng á. Giống như có đứa bé vậy, mẹ nói: "Con ráng đi học đi rồi kỳ này về mẹ mua cho con cái vé để tham dự một cái ban nhạc Hàn Quốc nó qua cho đi coi." Thì nghĩ mà một cái vé đi coi là 10 triệu, hai đứa là hai vé là 20 triệu. Thì khi mẹ lên đón con về mới nói, mà nói rằng nghĩ là tụi nó sẽ nhảy tưng lên, nó vui mừng vì được cái mua vé đi coi một cái ban nhạc ở Hàn Quốc đi qua. Nói: "Thì kỳ này về rồi mẹ mua cho con cái vé đi
[1:28:10]coi cái ban nhạc đó." Nó lắc đầu, nó nói: "Không mẹ, mẹ lấy tiền đó mẹ đi làm từ thiện đi. Con hết thần tượng họ rồi, bây giờ thần tượng của con là Đức Phật." Mẹ khóc liền! Nó trưởng thành, nó thay đổi liền! Nó thay đổi liền, người mẹ khóc liền! Và đó là hiệu quả mà ta 3 tháng an cư bỏ hết một tháng dạy mấy đứa nhỏ cái điều đó. Và chúng tôi cũng vậy, khuyến khích các chùa các nơi nên mở một cái lớp đạo đức mùa hè 7 ngày hoặc 10 ngày hay 15 ngày, mà chúng tôi cho các thầy cô đi hỗ trợ. Đó là điều mới á. Chúng ta không có duy trì cái 3 tháng an cư nó cứ đều đều năm này qua năm kia hoài, bắt đầu có phát sinh có điều mới là có đột phá.
[1:28:54]Kinh tụng cũng vậy. Từ nhỏ chúng tôi vậy, cũng vô chùa Tịnh Độ rồi vào chùa Thiền cũng tụng kinh. Nhưng đọc mấy kinh này xong phát hiện một điều: Cứ thời đại càng đi tới, cái kinh này sẽ bị người ta bỏ lại phía sau. Vì cái ngôn ngữ của thời đại nó càng lúc nó càng khác, cái nhận thức con người càng lúc càng khác, mà cứ tụng mấy bài kinh này hoài người ta bỏ chùa người ta không tới á. Chúng tôi buộc phải biên soạn lại, xin giấy phép Nhà xuất bản Tôn giáo đàng hoàng rồi cho áp dụng. Mà nhờ những bài kinh đó mà thu hút được cái lớp trẻ trí thức. Tại lớp trẻ bây giờ nó có học, nó học cao và cái ngôn ngữ của nó nó ở tầm cao của cái hàn lâm.
[1:29:45]Hồi xưa cái bài kinh đó ông bà mình thấy thích, chứ giờ mấy đứa nhỏ nó chê rồi, tại cái ngôn ngữ thời đó là ngôn ngữ quê mùa, không có hàn lâm. Nó chê! Đòi hỏi một cái từ hàn lâm, có trình độ tri thức cao nó mới chấp nhận. Phải sửa lại, chúng tôi phải biên soạn lại hết.
[1:30:06]Cái ngôn ngữ mà ta tụng kinh hằng ngày, một là ta giấu trong cái chữ Nho không ai hiểu hết, vài thầy cô có học chữ Nho thì biết, ở ngoài họ không hiểu. Và họ không hiểu thì không có lý do gì bắt họ thích á. Chừng nào họ hiểu họ mới thích. Rồi cái nữa là có một số kinh tụng bằng tiếng Việt, nhưng tiếng Việt của cái thời cách đây khoảng 7, 8 chục năm.
[1:30:30]Bây giờ bắt mấy đứa nhỏ có học thức cao mà nó học ngoại ngữ nhiều, dùng ngôn ngữ rất là kĩ lưỡng mà bắt nó phải tụng mở miệng đọc cái chữ đó, nó không đọc được.
[1:30:46]Cho nên ta buộc như vậy, về kinh tụng cũng phải thay đổi, cũng phải phát triển. Đó là lý do mà chùa chúng tôi coi vậy chứ được Phật tử đông là bởi vì chúng tôi dám đột phá điều này, sửa lại cái ngôn ngữ lại cho ai cũng hiểu, mà nhất là giới tri thức hiểu và thích vì cái tính hàn lâm của nó.
[1:31:10]Ai chà! Rồi một điều ta phải phát triển nữa là thế này: là đạo hạnh của trụ trì và tăng ni chúng phải cao dần lên, chứ không có đứng yên ạ. Mười năm trước mình ghé ngôi chùa đó mình gặp ông thầy đó, 10 năm sau quay lại gặp ổng, là ổng phải ở một tầm cao mới nha, chứ không phải ổng cứ đứng đó hoài. Nghiêm trang hơn, đĩnh đạc hơn, chững chạc hơn, trầm tĩnh hơn, từ bi hơn, chứ không có giống y như 10 năm trước hoặc thậm chí còn hư hơn 10 năm trước là không được. Là cái đạo hạnh của tăng ni chúng tu cách gì đó phải càng ngày càng tiến bộ, chứ không được đứng yên. Vì ta đứng yên rồi ở ngoài đời cư sĩ họ bị mất điểm tựa, họ mất điểm tựa.
[1:31:58]Mà làm sao ta biết mình đạo hạnh mình tăng lên hơn ngày xưa? Là nhìn cái giới định tuệ của ta đó, quan trọng cái định ở giữa đó. Tâm ta thanh tịnh hơn ngày xưa, ta ngồi thiền tâm nhiếp yên hơn ngày xưa, thì tự nhiên mọi cái đạo hạnh khác nó tăng trưởng hơn ngày xưa. Tự nhiên giới luật mình dễ giữ hơn, nhận thức trí tuệ mọi điều nó sâu sắc hơn. Chỉ bởi vì trong cái thiền định tâm ta thanh tịnh hơn ngày xưa là đạo hạnh ta lớn hơn ngày xưa. Đó là cái thước đo. Chứ không được là 10 năm xưa vậy mà 10 năm sau cũng y như vậy, thì Phật tử họ biết liền. Nói: "10 năm gặp thầy, vậy nay thầy chỉ được có cái tóc bạc hơn,
[1:32:41]già hơn, thầy cũng y chang không khác gì", là ta thua rồi đó, tức là ta không phát triển được đạo hạnh. Mà nếu đạo hạnh ta không phát triển, có nghĩa là Phật pháp này cũng đang đứng yên. Ta làm cho đạo Phật bị đứng yên tức là thụt lùi và bị xã hội bỏ lại phía sau. Ở ngoài kia người cư sĩ người ta có tiền bạc, người ta có học thức, ta có kiến thức, người ta có đủ thứ, có gia đình, dòng họ, mà tại sao người ta đến với mình chỉ bởi vì có một cái đạo hạnh vô hình nhưng nó cao đẹp để làm cho người ta yêu kính mà người ta tới chùa? Nếu ta mất cái đó, ta không phát triển được cái đạo hạnh đó thì Phật tử họ bỏ ta hết á, chùa vắng tanh trở lại liền.
[1:33:32]Nên mỗi một ngày tu là mỗi một ngày phấn đấu vất vả để cho cái giới, cái định, cái tuệ càng ngày càng được tăng trưởng, chứ không được đứng yên. Ta cứ đếm năm để ta tính cái tuổi đạo mà cho mình là hơn, đó là một sai lầm.
[1:33:51]Đừng có đếm năm. Nói: "Tôi là tuổi đủ ni sư 25 năm tỳ-kheo lên ni sư, rồi 40 năm lên ni trưởng rồi", đừng có đếm cái năm nữa, cái năm đó vô nghĩa rồi. Ta phải nhìn vào nội tâm của mình, tâm có thanh tịnh hơn hay không, mọi cái oai nghi có chững chạc hơn hay không, lòng yêu thương ta rộng lớn hơn hay không, mà nhận thức mọi điều trong cuộc đời này sâu sắc hơn hay không. Đó mới là giá trị thực chứ không phải ta đếm cái năm, không phải đếm tuổi đạo. Đếm cái tuổi đạo là bởi vì ta không còn biết cái gì để đếm thì đành phải đếm cái tuổi đạo để căn cứ dựa vào đó mà phong giáo phẩm này, giáo phẩm kia cho vui.
[1:34:27]Nhưng cái quan trọng là cái giới định tuệ của chúng ta, mỗi ngày mình phải phát triển. Mà muốn giới định tuệ mỗi ngày phát triển thì không có tu chơi chơi được, mà phải tu rất là nghiêm túc, rất vất vả và đúng phương pháp. Nếu không đúng phương pháp, đạo hạnh ta không tăng trưởng. Mà trong cái đúng phương pháp đó, nó có một cái động lực lớn để ta vượt lên chính là lòng tôn kính Phật của ta. Mỗi ngày lòng tôn kính Phật của ta được hun đúc, được bồi đắp thì đạo hạnh ta theo đó mà tăng dần, tăng dần như vậy.
[1:35:03]Một cái trách nhiệm phát triển Phật pháp nữa là cái chúng số ta phải tăng lên. Chùa không có được mà tăng chúng càng lúc càng ít, Phật tử càng lúc càng vắng, vậy là ta sai. Chùa phải làm sao Phật tử càng lúc càng phải về quy y nhiều, tăng chúng, chúng số phải càng lúc càng đông. Tùy làm sao đó làm, đó là sự phát triển Phật pháp. Rồi chùa phải có thuyết pháp. Những ngày sám hối không phải chỉ có tụng kinh, lễ Phật mà gọi là sám hối, không, phải tổ chức thuyết pháp, bắt buộc. Trong chùa thay phiên nhau thuyết pháp, phải tập thuyết pháp. Đừng nói dài, nói dài người ta sợ. 30 phút thôi, 45 phút thôi.
[1:35:53]Hồi xưa chúng tôi cũng vậy. Hồi xưa chúng tôi còn nhỏ về chùa cứ ngày rằm, 14 sám hối là cứ giảng 45 phút á. Rồi cả một cái làng đó họ về chùa hết luôn, chỉ bởi vì có thuyết pháp. Rồi chúng tôi mới gặp một cái ông sư đệ, ổng về ổng trụ trì ngôi chùa. Chúng tôi nói là: "Em thuyết pháp đi. Mỗi ngày sám hối thì thuyết pháp đi, chứ đừng có để người ta tới chỉ có lễ bái không". Đâu một năm sau quay lại, hỏi: "Sao rồi? Thuyết pháp sao rồi?". Ổng nói: "Dạ, em cũng ráng nghe lời sư huynh em thuyết pháp. Rồi em thuyết pháp xong họ trốn hết trơn à". Nói: "Sao vậy?". "Mấy ban đầu á thì
[1:36:38]khi đến nhà tổ, xá tổ rồi mới lên chánh điện thì họ để dép ở nhà tổ. Thì họ lên chánh điện tụng kinh xong, tụng kinh xong rồi phải đi xuống nhà tổ họ xá tổ rồi họ mang dép họ đi về. Còn bây giờ họ biết em thuyết pháp cái họ không để dép nhà tổ nữa, họ để dép ở chánh điện. Lễ bái sám hối xong thì họ ra chánh điện họ mang dép họ đi về luôn". Nói: "Là sao vậy? Tức là nghĩa là làm sao?". "Tức là họ không chịu ở lại nghe thuyết pháp". Nói: "Sao kì vậy? Em thuyết pháp bao lâu?". "Dạ em thuyết pháp hai tiếng". "Đúng rồi, em giết người ta rồi. Ai mà ngồi mà nghe hai tiếng trời? Chỉ trừ tăng ni mà có kỷ luật nghiêm túc mới ngồi nghe được hai tiếng,
[1:37:17]chứ trên đời này không ai nghe thuyết pháp được hai tiếng cả. Mỗi buổi sám hối người ta người ta tụng kinh, lễ Phật mệt gần chết rồi, chỉ nghe được 30 phút thôi". Đó, có nhưng mà phải thuyết pháp, không được không thuyết pháp, như vậy. Một cái quan trọng nữa là những cái lễ hội, chùa ta thường có ít nhất ba cái lễ hội chính và nhiều cái lễ hội phụ. Một cái lễ hội chính là lễ Phật Đản, lễ Vu Lan, lễ Thành Đạo. Những lễ hội phụ như là những ngày Tết, những ngày sám gì vân vân. Thì ta phải tổ chức những lễ hội này càng lúc càng chuyên nghiệp, ý nghĩa rất là, cái nội dung đạo lý rất là sâu xa, làm cho ai cũng cảm xúc và tăng trưởng đạo tâm.
[1:37:57]Chứ đừng có dự lễ về xong chỉ vui vui rồi đi về là không được, là lỗ á, coi như chi phí ta bỏ ra tổ chức lễ hội là bị lỗ vì người ta không tăng trưởng được đạo tâm. Mục đích của ta tổ chức lễ hội là giúp cho mọi người được tăng trưởng đạo tâm, chứ không phải tổ chức cho vui. Và tuyệt nhiên trong đầu không có ý nghĩ là lời lãi, không có ý nghĩ tính toán tiền bạc. Mục tiêu của chúng ta tổ chức lễ hội để mọi người được tăng trưởng đạo tâm và phải tổ chức cho chuyên nghiệp. Hôm nay ta không có thời gian để nói về điều đó. Và các cư sĩ cũng vậy. Tập cho các cư sĩ biết quản lý với nhau chứ chúng ta không quản lý hết đâu.
[1:38:40]Khi mà cư cư sĩ quy y đông rồi thì phải có đạo tràng, có tổ, có nhóm, có những người có trách nhiệm tổ trưởng, nhóm trưởng, chúng trưởng gì đó để họ quản lý lẫn nhau, khuyến tấn lẫn nhau tu hành, chứ các thầy cô mình không đủ sức trực tiếp vì nếu đông quá. Và ta làm sao cái nhiệm vụ của ta nữa là ta có uy tín với chính quyền càng lúc càng nhiều. Ngày xưa thì họ yên tâm về ta, họ biết ta không có phản động, nhưng mà càng lúc họ phải càng mến ta hơn, thương ta hơn, quý ta hơn vì ta quá tốt. Đối với Giáo hội cũng vậy, ta càng lúc càng phải có uy tín hơn. Đó là nhiệm vụ của một người trụ trì, vừa là quản lý chùa và trách nhiệm phát triển Phật pháp.
[1:39:25]Qua tới phần thứ hai sắp tới thì ta sẽ nói về những thách thức trong thời đại mới. Những thách thức gì mà ta phải vượt qua để phát triển đạo pháp và ngôi chùa của mình. Giờ ta nghỉ 15 phút ha, vô ngồi lại. Đừng có trốn nha!
[1:39:41]Ta nghỉ xả hơi 15 phút rồi mời vô lại.
[1:39:52]Giờ ta bắt đầu lại.
[1:40:00]Trong phần hai này ta nói về những thách thức mà
[1:40:07]Phật giáo ta phải đối diện. Đây là ta nói những nhược điểm của mình đó. Mà tại sao ta phải nói những nhược điểm của mình? Ta phải nói nhược điểm mình ta mới tiến bộ, còn cứ nói ưu điểm rồi ta hư hồi nào ta không hay. Giống như khi ta lau cái nhà nếu mình chỉ nhìn những cái chỗ đã sạch mình không lau nhà được, mình phải tìm cái chỗ dơ rồi ta mới biết phải lau như thế nào. Cũng vậy, giờ tới cái phần mà những thách thức trong thời đại mới. Đây là những cái nhược điểm trong của đạo Phật mà ta phải nhìn cho ra, phải nói thẳng và đừng có phiền lòng. Ta nghe cái gì mà có khó chịu cũng đừng phiền lòng, vì đây là sự thật.
[1:40:57]Cái điều thách thức thứ nhất đó là khoa học tiến bộ và giải thích được mọi điều làm cho tín ngưỡng nói chung trông có vẻ ngây ngô.
[1:41:15]Ví dụ ngày xưa ta cứ nói cái này có ông thần này làm mưa, ông thần kia làm gió rồi ông Thượng đế tạo ra trời đất đủ thứ hết, nhưng bây giờ khoa học họ giải thích một cách khác. Và khi khoa học họ giải thích thì họ đưa ra chứng cứ, họ đưa ra số liệu, họ thuyết phục hơn. Ví dụ ta nhớ vậy ở một số đạo ở bên phía Tây phương hoặc là cả Ấn Độ hay nói là ông trời tạo ra tất cả và ông trời tạo ra trời đất trong một bối cảnh đó, trong cái không gian đó, trong cái thời gian đó. Nhưng bây giờ thì khoa học họ nói khác ế, họ nói trời đất vũ trụ được tạo ra trong một cái bối cảnh khác, không gian khác, thời gian khác.
[1:42:04]Mà khoa học thì cái lý luận, lập luận, chứng cứ họ mạnh hơn là tín ngưỡng. Do đó con người thời nay họ nhìn tín ngưỡng rất là dễ
[1:42:20]gán cho cái tôn giáo nói chung
[1:42:25]là môi trường của những người mê tín ít học, ít hiểu biết.
[1:42:32]Nhiều cái tôn giáo bị sa sút tín đồ
[1:42:37]bởi vì khoa học tiến bộ mạnh quá và Đạo Phật cũng bị ảnh hưởng rất là lớn. Nhưng mình thuần trong Đạo Phật thì mình cứ nghĩ Đạo Phật là cao siêu, là vượt thời gian, là hơn tất cả nhưng mà cái người mà họ chưa tìm hiểu sâu Đạo Phật thì họ cứ nhìn chung chung đạo là cái gì của cái thời xưa mê tín lạc hậu, không có tính khoa học. Rồi ví dụ bây giờ hồi xưa á nghĩa là cái mình ở đây mà mình muốn nói chuyện với người xa cách cách nghĩa là là mấy ngàn cây số là chỉ cái ai có phép thì mới nói được. Bây giờ có cái điện thoại là nói được, nhìn thấy mặt nhau luôn. Thì như vậy kỹ thuật nó đã thay thế cái thần thông phi thường của con người,
[1:43:23]những cái ước vọng ước mơ con người trong cái cái cái tôn giáo. Bây giờ kỹ thuật nó làm được hết. Tự nhiên những cái mà ngày xưa là cái sự hứa hẹn
[1:43:36]tắc nên cái là mầu nhiệm của tôn giáo vì người ta không cần nữa. Người ta chỉ cần kiếm được mấy triệu mua cái điện thoại là người ta có cái điều đó rồi. Chứ không cần phải theo mấy thầy tu vất vả để đắc đạo rồi mới có thể nói chuyện với nhau từ khoảng cách xa. Cho nên khoa học kỹ thuật nó thay thế từ từ tôn giáo và những cái càng lớp càng trẻ về sau thì là càng bớt niềm tin với tôn giáo. Đây là một cái thách thức rất lớn cho mọi tôn giáo không riêng gì Đạo Phật. Nếu ta không chứng tỏ rằng Đạo Phật hay hơn khoa học thì
[1:44:11]người ta quay lưng với Đạo Phật luôn, mà quay lưng với mọi tôn giáo luôn là như vậy.
[1:44:19]Một điều thách thức nữa là cái sự đua đòi về đời sống kinh tế khiến người ta phải dồn nhiều thời gian cho việc làm ăn kiếm tiền hơn là tu tập. Bên kia họ mới xây được cái nhà lầu, bên nọ ông kia mua được chiếc xe hơi, mình không thể không có rồi con cũng đi du học. Rồi họ sắm này sắm kia, mình không thể đứng yên, buộc phải có như người ta. Mà muốn có như người ta thì phải cày, làm việc vất vả hơn, phải dành nhiều thời gian làm ăn hơn, nên bớt cái chuyện đi chùa lại. Nên cái đua đòi về đời sống kinh tế cũng làm cho người ta xao nhãng việc chùa chiền tu tập. Đây là một thách thức rất là lớn nha chúng ta.
[1:45:04]Rồi một cái yếu tố nữa là các tăng ni bị tụt hậu về kiến thức, đạo hạnh, năng lực tôn giáo, năng lực xã hội. Bốn cái điều này mà ta nói phân tích ra thì mất rất nhiều thời gian, nên ở đây các vị đã là trụ trì thì nói ít các vị hiểu nhiều. Đây là điều ta lo ngại nè. Tăng ni mình bị tuột hậu về kiến thức, đạo hạnh, năng lực tôn giáo, năng lực xã hội.
[1:45:40]Tăng ni mình bị tuột hậu về kiến thức nghĩa là gì? Ví dụ bây giờ mấy đứa trẻ nó tới chùa nó tham quan. Nó nói chuyện lát cái nó mới phát hiện ông thầy này không biết gì hết trơn. Về khoa học kỹ thuật ngoài đời không biết cái ấm lên toàn cầu là do đâu, không biết ô nhiễm môi trường là gì, à rồi không biết cái cái cái cạnh tranh kinh tế hay là không biết cái dịch bệnh nghĩa là gì. Không biết gì hết, ông thầy ngơ ngơ ngơ, nói chuyện ổng ổng cứ kêu niệm Phật không à, rồi nó chán nó bỏ đi liền. Ở đây đó cái kiến thức thì ta không đòi hỏi ta quá cao nhưng không thể quá thấp. Như ở riêng chùa của chúng tôi vậy tăng ni phải hiểu về kiến thức và cả kiến
[1:46:26]thức khoa học, thậm chí còn nhiều hơn những điều khoa học đang nói. Làm cho các em nó rất là ngạc nhiên và rất là thích thú. Như chúng tôi có thể giải thích được vũ trụ được thành lập như thế nào, các nguyên tắc của các hố đen, các vụ nổ vũ trụ, các các bức xạ tàn dư thế nào chúng tôi giải thích được hết. Những điều nhiều khi thậm chí khoa học chưa nói chúng tôi giải thích được luôn. Có lúc nào giống như mình đi trước khoa học, đi trước khoa học một bước á. Rồi từ từ những việc đó xảy ra. Ví dụ như là thế giới yêu cầu bảo tồn các động vật hoang dã để giữ cái đa dạng sinh học cho rừng. Chúng tôi nói điều đó đúng nhưng yêu cầu không được bảo tồn thú dữ.
[1:47:11]Tại bảo tồn thú dữ như hổ mang chúa, cá sấu mấy cái ba cái thứ mà nó nó nó thú dữ thì bảo tồn làm gì chi cho nhiều. Nó cũng là thú hoang dã đó nhưng nó là dữ quá. Bảo tồn nó thì giết hại các loài khác lại mất đa dạng sinh học. Nói người dữ mình bắt nhốt bỏ tù, thú dữ mình đi mình thả tự do. Mình suy nghĩ làm sao vậy trời? Những điều đó khoa học sai. Cho nên nghĩa là các thầy các cô mình á phải có kiến thức, thậm chí kiến thức còn đi trước cả các nhà khoa học, phát hiện ra những cái sai của các nhà khoa học thì lớp trẻ nó mới nể mình, nó nói đúng là các thầy, cô tu hành có trí tuệ. Nhìn trước thời đại đó là về kiến thức, rồi về đạo hạnh cũng vậy.
[1:48:00]Đạo hạnh thì nó là cái giá trị muôn đời từ xưa cho tới ngàn sau, nhưng mà hồi xưa nó ít có thách thức, bây giờ cái thách thức về đạo hạnh nó nhiều hơn ngày xưa rất là nhiều. Tại vì sao? Vì cái thông tin truyền thông nó nhiều quá. Nói nội cái này thôi, nói nội là ví dụ như ngày xưa ta không bao giờ dám nói một cái lời dung tục với nhau, nhưng bây giờ phim của Mỹ là nó cứ chửi tục ở trên đó đó. Rồi ngày xưa những cái chuyện mà gọi là phòng the vợ chồng người ta giấu rất là kín, bây giờ nó bày lên trên màn ảnh á. Thì những cái đó là những thách thức về đạo hạnh của các thầy. Phải các thầy các cô mình đi trong cái xã hội này
[1:48:41]mà giữ được tâm hồn bất động khó hơn ngày xưa. Vì ngày xưa những chuyện đó họ kín đáo, họ làm đâu mình không thấy, ngày xưa họ ăn mặc đàng hoàng, bây giờ nghĩa là nó hở hang, mặc quần đùi áo ngắn rồi nó nó phô bày cơ thể trên màn hình và ngay trong đời sống trước mặt mình. Cái thách thức đối với đạo hạnh đối với giới hạnh các thầy cô khó khăn hơn ngày xưa rất là nhiều. Rồi cái lòng tham, mình tu là không tham nhưng mà cái nhà bên kia nó cứ cất năm mười tầng, cái chùa mình cứ một tầng ở dưới này hoài cũng khó chịu, phải chùa cũng phải lớn lên, phải rộng lên chút xíu. Ta vô tình rơi vào một sự cạnh tranh đối với xã hội về vật chất.
[1:49:28]Thì có khi ta cũng phải xây chùa to lên một chút, vậy nhưng mà không có nghĩa là ta bị rơi vào cái tâm đua đòi, tranh hơn về vật chất. Rồi bây giờ thí dụ ông thầy kia ổng có xe hơi cái mình cũng muốn có chiếc xe hơi. Mấy cái nó nó tế nhị vô cùng mà cái đời sống vật chất giờ vậy nó cứ thúc đẩy người ta chạy đua với nhau, nên về cái đạo hạnh tăng ni ngày hôm nay ta bị thách thức nhiều hơn ngày xưa. Ngày xưa thầy nào cũng giống như thầy nấy cũng đi bộ, ông nào giỏi lắm có chiếc xe đạp. Rồi đi qua chùa này kia, bây giờ ổng đi tới chùa mình ổng đi bằng xe hơi, ổng mời mình xong cái mình đi tới chùa ổng mình đi bằng xe máy thấy cũng quê quê.
[1:50:09]Cứ bị như vậy, ta bị thách thức bởi cái vật chất rồi và nhiều thứ nữa. Nên ngày hôm nay vậy, trước những cái thách thức của thời đại vậy việc giữ gìn đạo hạnh ta phải cao hơn rất là nhiều, bản lĩnh ta phải đứng vững hơn rất là nhiều. Ngày xưa ta chỉ cần ý chí một là ta giữ được giới hạnh, bây giờ cái ý chí ta phải gấp 10 lần ta mới giữ được giới hạnh. Nhưng mà ý chí ở đâu ra? Ý chí không phải do gồng người lên mà có, ý chí là do ta lễ Phật á. Ta cứ lễ kính Phật đều đặn tự nhiên nó có cái sức mạnh ý chí nội tại để ta giữ gìn được giới hạnh. Rồi bây giờ năng lực tôn giáo, năng lực tôn giáo là gồm những điều gì?
[1:50:53]Nhiều thứ lắm. Năng lực tôn giáo là ta khả năng ta tụng kinh, khả năng ta ngồi thiền, khả năng tổ chức lễ hội và những khả năng siêu nhiên, khả năng siêu nhiên. Khả năng siêu nhiên nghĩa là sao? Giờ người ta gặp chuyện xui người ta tới chùa: "Thưa Thầy ơi, chồng con cũng bị tai biến
[1:51:17]Ổng mà có chuyện gì cả nhà con đi ăn xin á. Thầy làm sao thầy cầu nguyện giùm cho chồng con ổng phục hồi lại để ổng còn đi làm nuôi vợ nuôi con. Lúc đó là họ hết đường rồi, bị tai biến đi nhờ bác sĩ mà bác sĩ là phải tốn tiền. Không còn cách nào khác thì đây năng lực tôn giáo nó tới mức độ siêu nhiên không phải là tụng kinh, ngồi thiền hay thuyết pháp nữa mà năng lực siêu nhiên là can thiệp vào cái nghiệp của người ta. Thầy phải lấy tên đó chú nguyện, thầy cầu nguyện làm sao mà đúng là ông kia ổng hết bệnh thiệt á, ở nhà ổng ổng hết tai biến thiệt á. Thì người ta mới làm sao, mới có niềm tin với tôn
[1:51:52]giáo đối với chùa, đây là năng lực siêu nhiên. Năng lực tôn giáo thì nhiều loại, trong đó có một năng lực siêu nhiên. Mà nếu các thầy, cô mình không có năng lực này, họ chạy qua thầy bùa. Mà các thầy, cô mình vậy chỉ tu hành chân chính thôi là ta vẫn có năng lực siêu nhiên là cầu nguyện, ta chú nguyện, ta can thiệp được vào cái nghiệp của chúng sinh làm cho họ có tăng niềm tin đối với đạo. Mấy cái đó gọi là năng lực tôn giáo đó, mà nó đi tới năng lực siêu nhiên. Năng lực tôn giáo là gồm có tụng kinh, bái sám, thuyết pháp, tổ chức lễ hội ừm đại khái là nhiều á, nhưng mà nó đi tới một cái chỗ là năng lực siêu nhiên, quý thầy, cô mình cũng phải có tới cái năng lực này.
[1:52:33]Như ta vẫn hay cầu siêu, cầu an trong chùa mình. Nhưng mà cái cầu an, cầu siêu chúng ta ta không đủ lòng thành lắm nên nhiều khi nó không trở thành cái năng lực siêu nhiên cái làm cho người ta cũng mất niềm tin. Bây giờ là phải có cái năng lực siêu nhiên. Phải, là cái lòng thành và ta nhìn nhân, nhìn quả, ta can thiệp được vào cái nghiệp của chúng sinh. Thì đó cũng là một cách mà làm cho mọi người họ tăng niềm tin đối với đạo, ờ cái năng lực tôn giáo. Còn cái năng lực xã hội là gì? Năng lực xã hội là khả năng ta giao tiếp, ta giao tiếp với giáo hội, ta giao tiếp với chính quyền, ta làm việc từ thiện xã hội, ta tổ chức những cái giáo dục đạo đức cho trẻ.
[1:53:14]Nhiều nhiều việc ta phụ bảo vệ môi trường, Trái Đất, vân vân, đó là những năng lực xã hội mấy thầy, cô mình phải có. Chớ không phải thầy tu chỉ biết ro ro ở trong chùa ngoài ra không biết gì hết là không được. Phải có năng lực xã hội. Cho nên đây ta nói là có bốn cái điều mà ta đang bị tụt hậu và làm cho cái lớp trẻ mới lớn sau này nó quay lưng với chùa. Một là ta bị tụt hậu về kiến thức, kiến thức khoa học ta kém quá. Hai là đạo hạnh, đạo hạnh ta không phát triển được. Ba là năng lực tôn giáo và bốn là năng lực xã hội. Phải, phải ta phải tu làm sao để bốn cái năng lực này cứ càng ngày càng lên cao
[1:53:48]dần cao dần thì ta mới giáo hóa được chúng sinh trong thời đại ngày hôm nay. Một cái thách thức ta đây là tình trạng các chùa đang vắng dần. Người già thì chết từ từ, lớp trẻ nó không tới chùa nữa. Và người kế thừa không có. Có một cái xứ đó họ tự nhận họ là cái nôi của Phật giáo.
[1:54:13]Họ tự nhận họ là cái nôi của Phật giáo, họ tự hào. Nhưng mà một buổi lễ Phật Đản mà do đích thân ban trị sự tổ chức chỉ có 200 cư sĩ già già thỉnh cái tượng đi ngoài đường. 200 cư sĩ già đi cũng nhếch nha nhếch nhác, ráng mặc cái áo dài cho đẹp đi nhếch nha nhếch nhác không có gì. Nhìn cái đó rồi ta hiểu Phật giáo đó đã suy tàn. Lòng tự hào thì còn, nhưng mà giá trị thật thì đã hết. Nhưng cứ bị ảo tưởng mình là cái nôi của Phật giáo. Tại sao vậy? Vì lớp trẻ nó không tới chùa nữa. Mà tại sao lớp trẻ nó không tới chùa nữa? Tại vì nó tiếp nhận những cái kiến thức của thời đại quá kỳ vĩ mà trong chùa không có, trong chùa không có gì để nó tới.
[1:55:05]Đây là một cái thách thức rất là lớn mà không riêng gì ở cái tỉnh đó, rất nhiều chùa hiện nay đang bị. Mà trong cái lý do mà nhiều chùa hiện nay đang bị là ta nói rằng là do bản lĩnh, năng lực của Tăng, Ni ta sút giảm, nhưng cũng có yếu tố phá hoại. Yếu tố phá hoại là như thế nào? Là có những cái thế lực ngoại đạo, thù địch, phản động nó cứ canh hễ thấy cái chùa nào đông người cái nó trà trộn vô nó giả bộ làm Phật tử và nó rỉ tai, nó nói xấu ông thầy trụ trì. Ví dụ như một cô gái vậy cô cũng trà trộn vô với Phật tử. Thì ai cũng thấy cổ cũng đi tới chùa như mình thôi. Nhưng một bữa bất ngờ cô nói, "Bữa hôm thầy kêu em vô
[1:55:51]phòng, thầy." Nó nói lơ lửng vậy nó không nói nữa. Mọi người ngỡ ngàng hết, sao kỳ, sao ông thầy hết chuyện thầy kêu cô gái trẻ này vô phòng ổng làm cái gì? Bắt đầu cứ ngờ ngờ ngờ ngờ không biết ông thầy mình làm cái gì trong đó. Cái bỗng nhiên cái cảm xúc để đi chùa bớt dần, bớt dần. Đó là cũng là một màn phá hoại.
[1:56:13]Còn cái ông ví dụ nói như nãy ta nói vậy, ta có người tới phát tâm cúng chùa cái họ nói, "Ồ, anh tôi mới cúng chùa đó 5 tỷ." Cái mình hết muốn cúng, mình mới tính mình tính cúng 2 triệu mà có người mới cúng 5 tỷ, 2 triệu mình có đáng gì đâu? Thôi không cúng nữa. Đó cũng là những cách phá hoại. Cho nên trong nhiều lý do mà chùa ta vắng dần có lý do, có phá hoại, có âm mưu, ta phải tỉnh thôi. Như vậy, tôi có tiếp quản một ngôi chùa mỗi ngày Phật tử tới tụng kinh, ngồi thiền rất là đông. Là ngay lập tức có người tới liền, tới ngồi trà trộn và bắt đầu nói bậy, bắt đầu nói xấu. Nhưng cái may mắn là chúng tôi cho mấy em thanh niên ngồi đó nó lắng nghe.
[1:56:52]Và khi nó nghe được rồi, cho quý thầy mình tới tận nhà của người đó cảnh cáo liền. Nói, "Còn tới chùa mà còn nói bậy nữa đi thưa liền, thưa công an bắt liền." Thôi, không dám tới nữa. Nghĩa là bất cứ chùa nào hễ đông cái là có người trà trộn tới nó rỉ tai nó phá hoại. Nên các thầy, các cô cẩn thận điều này. Là ngoài những người Phật tử tới, ta phải có cái cách để ta xem ai là người phá hoại đang trà trộn trong cái số người Phật tử có mặt ở đây. Chớ không phải ai tới chùa. Mà những người nào mà họ có vẻ tử tế nhất thì đó là những người đáng ngờ nhất, nhớ giùm như vậy. Tại cái người mà họ không có cái gì đó họ bình
[1:57:31]thường lắm, họ cứ thành kính và tu tập. Còn những người mà ân cần nhất, tử tế nhất thường là những người đang diễn, diễn kịch, diễn sâu. Để ý cái điều đó. Ta bị vắng dần là do nhiều lý do. Lý do nội tại là ta không còn đủ sức hút, lý do ngoại tại có người phá. Ta để ý điều đó, nên chùa vắng quá ta coi tại sao. Một lý do nữa là cái nghi thức tụng niệm không còn phù hợp với cảm quan thẩm mỹ của thế hệ mới. Cảm quan thẩm mỹ là gì? Hai điều: điệu tụng và ngôn ngữ tụng. Ngôn ngữ ta giấu trong chữ Nho hoặc là nếu dịch qua chữ Việt thì chữ Việt cũng khoảng 7 80 năm trước, giờ nó không hợp.
[1:58:20]Và cái điệu tụng ta tụng bằng cái điệu cổ của 300 năm trước.
[1:58:26]Mà cái 300 năm trước thì cái điệu đó là sang vì người ta hát bằng cái điệu đó. Nhưng bây giờ qua 300 năm rồi, lớp trẻ bắt đầu nó không thích nữa. Giống như là vọng cổ, cải lương của ta hiện nay vậy, cũng đang hát bội, vọng cổ đang đi vào chung cái số phận. Hồi xưa mỗi lần mà mình nghe hát bội đâu mà thôi bỏ nhà, bỏ cửa cầm đuốc, cầm dầu mà đi xách mà đi coi hoặc là nghe có đoàn hát cải lương về là là là là là thôi xếp gói đồ lại mà đi nghe đi xem cải lương. Nhưng ngày nay mấy cái đó hết ai coi rồi. Bị coi phim sướng hơn, hồi hộp hơn, hành động hơn. Và âm nhạc cũng vậy, bây giờ âm nhạc nó nguyên một ban nhạc đủ thứ âm thanh,
[1:59:06]còn mình có ò e kéo dây mấy cái và điệu nhạc chỉ có một điệu duy nhất, nhất là sáu câu vọng cổ của ta có một điệu duy nhất chỉ đổi lời. Hết hấp dẫn, còn lớp trẻ bây giờ nó có quá nhiều chọn lựa: nhạc của Mỹ, nhạc của Anh, nhạc Pháp, nhạc Hàn Quốc, nhạc Đài Loan, Hồng Kông, nhạc Việt Nam. Bây giờ là thế giới hội nhập đan xen và cái âm nhạc nó ảnh hưởng lẫn nhau rồi làm cho lớp trẻ nó rất là thích. Nên cái ta bị hai cái điều trong nghi thức tụng: một là ngôn ngữ tụng và hai là điệu tụng không còn hấp dẫn đối với lớp trẻ. Đây là điều ta phải nhìn nhận sự thật, có tự ái ta phải chấp nhận. Đó là lý do mà chúng tôi đột phá luôn.
[1:59:45]Thậm chí chúng tôi có làm những bài kinh tụng hát bằng nhạc hiện đại luôn. Và cái lớp trẻ rất là thích. Lớp trẻ như sinh viên nó có học, đến chùa tụng một bài sám hối thay vì là tụng điệu cổ, tôi cho hát một bài sám hối, nội dung là giống như vậy, ý nghĩa là giống như vậy nhưng được hát bằng nhạc hiện đại, đúng cái sở thích của tụi nó, tụi nó rất thích đến chùa. Có đúng không? Rất thích đến chùa. Đó là một lý do vậy, ta thấy. Một lý do nữa là cái ngôn ngữ thuyết pháp của trong các trường Phật học không còn phù hợp với quần chúng. Người ta ở trong trường Phật học á, các thầy lấy kinh lý luận ra dạy cho tăng ni sinh.
[2:00:31]Dạy thì ai cũng học cái ngôn ngữ đó, làm bài ngôn ngữ đó, thi bằng cái ngôn ngữ đó, rồi đi ra giảng cũng ngôn ngữ đó và không ai tới nghe nữa. Sao vậy? Vì mình là tăng ni sinh, mình cần lấy bằng, nên ông thầy giáo thọ ổng dạy gì phải ráng học, ráng làm bài cho đúng ý ổng để ổng chấm điểm, nhưng còn quần chúng bên ngoài hoài họ không thích, không thích ngôn ngữ đó họ bỏ hết trơn. Có một lần vậy, chùa chúng tôi về mỗi ngày Tết đều có thuyết pháp, từ mùng tối 30 cho tới mùng 6, sáng nào cũng có thuyết pháp, ăn Tết bằng Pháp. Chúng ta nhớ, một trong những cái, có nhiều loại đau khổ, trong đó có một loại là nghe thuyết pháp dở.
[2:01:17]Nghe thuyết pháp dở, đau khổ vô cùng. Nãy giờ quý vị có đau khổ không? Nếu có đau khổ là ta thuyết pháp dở. Mà cái ngôn ngữ không còn phù hợp với quần chúng. Nên khi ta bắt đầu chuyển sang thuyết pháp cho quần chúng, vui lòng thay đổi ngôn ngữ. Vui lòng. Như hồi nãy vậy, khi chúng tôi giải thích về ba cái kiết sử mà một vị Tu Đà Hoàn phá được. Trong kinh ta học là gì? Thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Bây giờ nói ba từ đó đố ai hiểu. Không hiểu thì họ bắt đầu mất tập trung liền. Ta phải dùng cái ngôn ngữ của thời đại. Thân kiến là gì? Là ích kỷ. Người chứng Tu Đà Hoàn rồi không còn ích kỷ nữa. Nghi nghĩa là gì?
[2:02:08]Là do dự không biết đúng hay sai. Mà cái người chứng Tu Đà Hoàn rồi là không có chuyện do dự không biết đúng hay sai, cái gì đúng, gì sai, biết rất rõ ràng. Và thứ ba là giới cấm thủ, mà nói giới cấm thủ không biết, nhưng mà nói cố chấp người ta biết liền. Nên rất nhiều cái ngôn ngữ thời xưa, ta phải chuyển thành ngôn ngữ của thời nay để mọi người hiểu. Đó, cái ngôn ngữ quan trọng, nên khi thuyết pháp cho quần chúng, ta để ý điều này vậy. Một cái nhược điểm của ta nữa là lễ hội, vì ta có những lễ hội rất là quan trọng, lễ hội chung của đạo Phật và lễ hội riêng của mỗi chùa. Thì mỗi khi có lễ hội như vậy,
[2:02:48]ta mời nhiều người tới, có khi mời tăng ni tới, mời Phật tử tới. Tới cho đông rồi thôi. Chỉ đông, người ta gọi là đây là một cái lễ thành công. Nói trời, bữa lễ đó tới ba trăm người tới.
[2:03:06]Ba trăm người tới làm gì đó? Tới cho đông rồi ăn rồi về hả? Nên nội dung lễ hội không có, không làm cho người ta cảm xúc, không làm cho người ta lay động. Sau khi rời buổi lễ ra về, tâm người ta được nâng lên một bước, đạo tâm người ta thêm một trình độ mới. Tức là ta chuẩn bị tổ chức buổi lễ hội là phải đầu tư rất là nhiều, cân nhắc, tính toán từng chút một để làm sao rời lễ hội ra về, ai cũng dâng trào cảm xúc, đạo tâm tăng lên được nhiều hơn nữa. Cái đó mới là một buổi lễ hội thành công. Còn ta cứ tổ chức, ông thầy mình ngày xưa ổng tổ chức sao, giờ mình tổ chức y như vậy, riết rồi không còn ai tới dự nữa.
[2:03:50]Vì ta không tiến bộ, ta đứng yên, ta không theo kịp thời đại. Đây là những thách thức tổng quát mà ta phải thấy vậy. Bây giờ ta để ý những giải pháp đi, là ta phải làm gì
[2:04:05]để mà phát triển đạo pháp ha? Tăng ni phải nâng cấp chính mình và chủ động tiếp cận với quần chúng. Ta bị, ta bị cái hình ảnh mà ngài Huệ Khả đến với ngài Đạt Ma.
[2:04:23]Chuyện kể, chuyện kể thôi chứ không biết có thật hay không, là ngài Đạt Ma cứ chín năm ngồi nhìn vách để chờ đợi một người thượng căn tới với mình. Họ thượng căn rồi thật ra họ cũng chẳng cần mình đâu. Nhưng mà câu chuyện cứ kể như vậy, và ngài Huệ Khả đã đến. Ngài Huệ Khả đã đến và để chứng tỏ tấm lòng cầu đạo, ngài chặt tay.
[2:04:47]Thì ngài Bồ Đề tới chừng đó mới chấp nhận nhận ngài Huệ Khả là đệ tử, và sau này Huệ Khả nối ngôi Tổ thứ hai. Ta bị ám ảnh bởi câu chuyện đó, nên ta cứ ngồi trong chùa chờ cái người tới họ chặt tay rồi ta mới nhận làm đệ tử. Và lý do đó là...
[2:05:11]Bây giờ chuyện đó xưa rồi. Không có cái chuyện mà thầy ngồi chờ trò tới nữa, mà bây giờ ông thầy phải đi lùng sục mà tìm, tìm trò ở khắp nơi trong cuộc đời này. Biết bao nhiêu mảnh đời trong cuộc đời này có những người có duyên với Phật pháp nhưng họ đang bị lôi kéo bởi những duyên trần, ta phải đi vào đó đi tìm họ, đưa về với Phật pháp, chứ không có ngồi chờ họ tới họ chặt tay, hết chuyện đó, chuyện đó xưa rồi nha. Không phải. Cái quan trọng là làm sao cho mọi ta, người ta thấy ta đến với tăng ni người ta thích hơn là người ta đến với cái điện thoại. Điện thoại bây giờ nó chứa cả cái thế giới trong đó đó,
[2:05:56]nhưng mà đến tăng ni là một thế giới khác hẳn, nó thật hơn, cảm xúc hơn, nhân quả, nghiệp báo nằm trong đó hơn. Nghĩa là làm sao? Nghĩa là điện thoại cho người ta rất nhiều thông tin, đúng có, sai có, tốt có, xấu có, nhưng mà đến với tăng ni là một con người bằng xương bằng thịt, mà cái con người bằng xương bằng thịt này tràn đầy đạo hạnh, tràn đầy uy nghiêm, tràn đầy thần lực, người ta bị hấp dẫn liền. Và cái hấp dẫn khi đến với tăng ni nó, nó mạnh hơn là người ta đến với những khoa học công nghệ, kỹ thuật, kinh tế ở ngoài đời. Tăng ni mình phải đạt đến cái mức độ đó, phải đạt được cái trình độ đó.
[2:06:37]Phải tu làm sao đạt được trình độ như vậy, hơn cả một cái điện thoại di động. Nói tăng ni tu hơn cái điện thoại di động nghe nói kỳ kỳ, nhưng nó là một thách thức có thật. Phải làm sao người ta đến với mình rồi người ta thích ngồi nói chuyện với mình hơn là người ta cầm cái điện thoại. Vì sao vậy? Vì cái sao đó thì tự biết. Ta phải lễ Phật, phải từ bi, phải tu hành, phải kiến thức, phải trí tuệ, phải sâu sắc trên mọi điều. Và có một điều là năng lực tôn giáo ta phải rất là cao. Trong cái năng lực tôn giáo đó, ta phải có năng lực siêu nhiên, can thiệp được vào nghiệp của chúng sinh. Như vậy.
[2:07:16]Hồi nãy như nãy ta kể đó, ta phải chủ động thăm viếng nhà của cư sĩ chung quanh chùa để mời họ về chùa tu tập. Ta phải làm sao cho tất cả những ngôi nhà ở quanh chùa trở thành một bức tường thành bảo vệ chùa. Họ phải yêu chùa, họ quý chùa, họ mến chùa, họ thương chùa. Càng gần chùa chừng nào, họ càng tin tưởng chùa chừng nấy. Chính những người ở gần chùa là những người thương chùa nhất. Bởi vì sao? Bởi vì đạo hạnh của các sư, tăng, ni trong chùa quá tuyệt vời, mà ta cũng chủ động đến với họ. Nhiều khi họ cũng mến chùa, nhưng mà mến để trong bụng à. Ta phải biến cái mến đó thành hành động, phải tới thăm họ, hỏi thăm chuyện này chuyện kia rồi khuyên
[2:08:00]lơn họ, rồi mời họ về chùa tụng kinh, tu tập, ngồi thiền, vân vân như vậy. Dần dần cái họ hòa nhập vào trong cái dòng tu tập của chùa, họ trở thành cái Phật tử thuần thành và trở thành cái lớp tường thành để bảo vệ chùa.
[2:08:22]Như ta nói vậy, chùa phải đủ tiện nghi cơ bản cho đời sống. Như hồi nãy tôi nói: buồng vệ sinh, nhà ăn, máy lạnh, ghế ngồi thoải mái.
[2:08:41]Ghế ngồi thoải mái, không ngờ nó là một yếu tố khá quan trọng. Không ai đứng mãi được, phải ngồi. Nhưng mà có chỗ nào ngồi không hay ngồi bệt dưới đất? Ngồi bệt dưới đất rất là mệt, vì sao? Vì cái chân và cái lưng nó vuông góc chín mươi độ, ngồi lâu ta bị tê người. Nhưng nếu có cái ghế ngồi dựa lưng, ta ngồi lâu được, ta thoải mái được. Nơi nào mà cho ta có cái ghế ngồi thoải mái, nơi đó là nhà của ta. Yếu tố đó rất là nhỏ, nhưng nó là quan trọng. Có một lần thì chúng tôi nghe có người đến hỏi, nói: "Bây giờ con muốn mở một quán cà phê, giờ thầy cho con xin lời khuyên." Nói: "Con đi con lựa cái ghế nào cho người ta ngồi người ta không muốn đứng dậy
[2:09:27]là cái quán cà phê sẽ đắt." Ngồi ổng nhìn nhìn ổng không không hiểu. Nói: "Nó là yếu tố quan trọng đó. Ta ngồi ta thích, không muốn đứng dậy thì quán đó sẽ đắt." Cái ghế ngồi rất là quan trọng. Như chúng tôi cũng vậy, ở trên chùa cũng lâu lâu tổ chức cái khóa thiền bảy ngày cho tăng ni chúng ở trong chùa, việc đầu tiên mà chúng tôi phải sắm là mấy cái ghế bố ngả lưng. Ghế bố nó nhỏ, ngồi ngả lưng được. Tại vì sao vậy? Ngồi là ngồi dưới đất là kiết già, đi là đi kinh hành, đứng không đứng lâu được, phải có những lúc ngồi ghế dựa. Cái lúc ngồi ghế dựa rất là quan trọng. Người ta thoải mái, buông xả được, là lấy sức lại mới có thể ngồi thiền tiếp.
[2:10:08]Phật tử cũng vậy, có buồng vệ sinh, có cơm ăn, có kinh tụng, có thầy giỏi, nhưng còn một yếu tố chúng ta ít để ý là cái ghế ngồi. Mệt không biết ngồi đâu, rồi người ta cũng không tới chùa nữa. Một lần thì tôi tới thăm cái chùa đó, phát hiện ra rằng là ông thầy ổng sắm rất nhiều cái ghế cho mọi người ngồi nhưng ghế không có cái dựa, không có dựa lưng. Nói kiểu này Phật tử cũng không tới chùa, mới phát tâm kêu mọi người cúng ghế ngồi phải có cái chỗ dựa lưng thế này. Và Phật tử tới đông liền. Nói không ngờ có những điều rất là nhỏ nhưng nó quan trọng. Nên chùa quý thầy quý cô coi nha, nếu chưa có ghế ngồi mà thoải mái về sắm,
[2:10:51]nếu không có tiền thì đến nhờ thầy Phó thường trực thì cho tiền sắm ghế.
[2:10:58]Nói tới câu này cái ổng làm lơ.
[2:11:03]Chùa ta phải tổ chức cái lớp học đạo đức cho thiếu nhi hằng tuần, ví dụ như chiều chủ nhật, ta phải có mở một cái lớp dạy đạo đức hằng tuần cho thiếu nhi. Để sao vậy? Để ta xây dựng cái thế hệ mới kế thừa, còn lớp già đang chết dần rồi. Ta bị trống một cái khoảng 30 năm là cái lớp Phật tử cũ ngày xưa được các hòa thượng giáo hóa, vào thời đó chưa có khoa học kỹ thuật, nên những vị đó họ còn trẻ và họ theo chùa nhiệt tình. Sau đó cái lớp hòa thượng mất, họ với lớp Phật tử này họ cũng già dần già dần rồi họ chết từ từ chết từ từ, còn lớp con cháu họ không đi chùa nữa. Các chùa vắng luôn. Mà lý do tại sao con cháu họ không đi chùa nữa?
[2:11:52]Tại vì ở chùa không có mục tiêu dạy cho con cháu họ. Chùa chỉ kế thừa cái lớp Phật tử già nua rồi thôi, và lớp Phật tử già nua đó từ từ cũng phải chết. Nên từ bây giờ, để xây dựng lại cho tương lai của Phật pháp, chùa nào cũng phải có một cái lớp dạy đạo đức cho thiếu nhi mỗi tuần. Và cái nội dung bài giảng thì chúng ta có thể chia sẻ nhau được, vì trên chùa Phật Quang chúng tôi có nhiều cái bài học đó, quý thầy cô có thể liên lạc lấy những đề tài đó về để dạy cho trẻ mỗi tuần, mà nhớ một điều, sau khi tan buổi học phải cho mấy đứa nhỏ nó ăn cái gì? Ăn chè ha, cho ăn chè. Chứ còn không cho nó ăn cái gì nó không tới nữa đâu.
[2:12:39]Tụi nó ăn nó quan trọng hơn là đạo. Nhưng rồi từ từ đạo sẽ quan trọng hơn ăn, nhưng buổi đầu ăn quan trọng hơn đạo. Cho nó học xong cho nó mỗi đứa một ly chè là hạnh phúc vô cùng, nó tới chùa hoài. Nhớ như vậy.
[2:12:57]Cái phương pháp tu tập của chùa phải khế lý, khế cơ. Đó, ta vừa dùng cái chữ khế lý, khế cơ, ở ngoài kia không ai hiểu hết. Đó là ngôn ngữ Phật học chuyên môn trong các trường, bây giờ mình dùng lại mình không có dạy ai được á, đổi cái từ khế lý, khế cơ lại. Cái cái pháp môn, phương pháp tu hành của chùa phải khế lý, khế cơ. Khế lý nghĩa là đúng đạo lý của Phật dạy, khế cơ phù hợp với thời đại khoa học này. Bây giờ khoa học họ đã tiến tới đâu, họ đã lý luận như thế nào thì đạo Phật của ta phải phù hợp với họ và thậm chí giỏi hơn họ thì mọi người họ mới nể đạo Phật. Chứ còn ta nói những điều, cái này con biết rồi,
[2:13:50]thì họ cũng cảm thấy đạo Phật cũng không hấp dẫn. Ở đây ta có coi phim hành động xã hội đen không? Có không? Các thầy có coi không? Các thầy có, các cô có coi không? Trong cái phim xã hội đen nó có có cái câu chuyện thế này. Một cái tay xã hội đen nó bắt một cái cái tên nào đó, bắt vô, đánh để cho khai. Nó ngồi nó đánh vô mặt chảy máu rớt răng ra tùm lum hết trơn. Rồi, "Mày khai ra đi." Cái tay kia bị đánh đau quá phải khai một cái điều gì đó. Thì cái thằng mà cái thằng mà cái thằng mà sếp, thằng trùm mới nói thế này, "Cái này tao biết rồi. Mày nói cái gì tao chưa biết á." Thì nó cần cái chưa biết thì ta mới quan tâm.
[2:14:35]Thì sau khi mà khai ra cái điều đặc biệt nó chưa biết, khai xong nó bắn cái đùng chết luôn. Đấy, nguyên tắc là vậy, khai xong là bị giết. Chưa khai thì nó đánh chứ nó chưa giết, khai xong thì nó giết chứ nó không đánh nữa. Đường nào cũng chết. Trong cái thế giới đó là vậy. Thì bây giờ các thầy cô mình cũng vậy.
[2:14:55]Mình vừa tu đúng đạo lý của Phật, nhưng mà đừng nói cái bằng cái ngôn ngữ của mấy ngàn năm trước hay mấy trăm năm trước. Đúng hệt cái đạo lý đó nhưng sâu sắc hơn, kỹ lưỡng hơn và phù hợp với khoa học hơn.
[2:15:17]Ví dụ như bây giờ ta nghe nói ngồi thiền hít vào thở ra thì mấy ngàn năm trước cũng nói như vậy, gần đây ta cũng nói như vậy, nói, "Dạ, hít thở thì con ngày nào con cũng hít thở mà." Thì mình phải có cái cách giải thích. Nói cái hơi thở là một điều đặc biệt. Ngoài cái ý nghĩa là nó cung cấp oxy cho máu thì cái việc mà vận động thở, cái thần kinh thở nó làm ta tập trung lại,
[2:15:52]ta bớt loạn tâm. Nhưng mà cái kỹ thuật thở làm cho ta thở có chú ý đó, thở có tỉnh giác, thở có ý thức, nó chỉ là kỹ thuật chứ nó không phải đạo lý. Mà tu tập là đạo lý chứ không phải kỹ thuật. Nhưng mà thực ra ta tu tập ta cần vừa có kỹ thuật, vừa có đạo lý. Kỹ thuật, có thể ta nhờ hơi thở, nó nhiều thứ lắm, nhưng mà kỹ thuật là có thể nhờ hơi thở. Thở có ý thức, thở làm sao chậm, ít, êm, tức là kỹ thuật. Nhưng đạo lý là gì? Đạo lý là ta quán được nghiệp của mình.
[2:16:34]Mình nhìn thấy mặt ai cũng đẹp vậy á, nhưng ẩn sâu trong mỗi con người của chúng ta, ta chứa cái nghiệp bất thiện từ nhiều kiếp. Bây giờ làm sao phải nhìn cho ra cái nghiệp đó, mà nhìn ra cái nghiệp đó chính là đạo lý của sự tu tập. Nói làm sao mà nhìn được? Nó nhìn đó được. Ta chịu khó quan sát, ta sẽ biết được cái nghiệp bất thiện của mình nằm ở chỗ nào, nằm ở tầng nào.
[2:17:05]Ta chịu khó quan sát tâm mình, ta biết cái nghiệp bất thiện của mình. Mà cái nghiệp bất thiện đó nó có bốn loại. Một loại nó làm cho ta tái sinh lại cõi người, thiện ác lẫn lộn. Một cái loại nó làm cho ta hết phước, chết xong làm ma đói. Một cái loại nghiệp bất thiện khiến cho ta chết xong đọa làm súc sinh. Một cái loại nghiệp bất thiện khiến cho ta chết rớt xuống địa ngục. Và bốn cái nghiệp đó nó đang nằm ở trong tâm ta bây giờ. Mà ta quan sát ta sẽ thấy mình thuộc loại nào. Có khi ta quan sát xong mới phát hiện ra trời bao lâu nay mình mang nghiệp súc sinh mà không hay. Bây giờ còn mang hình tướng người nhưng chết xong làm súc sinh liền,
[2:17:56]vì cái nghiệp đó đang ẩn tàng trong tâm ta mà ta không biết á. Mà ta không biết tại thấy mình có gương mặt người, cứ nghĩ mình là gương mặt người; thấy mình mặc đồ tu, cứ nghĩ mình là gương mặt tu, đâu có biết rằng ở dưới địa ngục kia rất nhiều tăng ni đang đọa ở dưới.
[2:18:16]Đừng chủ quan là vậy. Nên trong cái phương pháp tu tập á ta cần vừa kỹ thuật, vừa đạo lý. Kỹ thuật thì có một phương pháp gì đó, có thể dùng hơi thở, nên hơi thở không phải là tất cả, hơi thở chỉ là kỹ thuật. Giữ cho hơi thở tỉnh giác, có ý thức, biết rõ, chậm, ít, êm, đó là kỹ thuật để cho tâm đừng loạn. Nhưng quan trọng là quán nghiệp. Ta nhìn được cái nghiệp của mình để mà sám hối. Mà cái hay nó thế này, mình biết được cái nghiệp của mình thì nghiệp nó tự mòn. Mình không biết nghiệp của mình, nghiệp nó cứ bị dày lên từ từ. Ví dụ như mình có cái nghiệp làm ngạ quỷ nhưng mình không biết thì cái nghiệp ngạ quỷ nó cứ dày lên từ từ từ từ, chết mình đọa làm quỷ đói liền á.
[2:19:04]Nhưng mà nếu mình biết mình có cái nghiệp ngạ quỷ thì tự nhiên nghiệp nó nó mòn dần mòn dần. Đây là điều rất là lạ của nhân quả. Giống như khi ta biết lỗi của mình thì lỗi đó từ từ nó tan, còn ta không biết lỗi của mình, lỗi mình càng lúc càng càng dày. Ví dụ như người có cái tâm ích kỷ mà mình không biết mình ích kỷ à thì cái ích kỷ nó càng ngày càng lớn càng lớn đến đến chừng chung quanh mình không ai chịu nổi mình nữa. Sống gần mình chịu không nổi, mình ích kỷ quá, cứ lo cho mình thôi, đụng chút là tranh hơn tranh thua chịu không nổi. Nhưng mà nếu một ngày nào đó mình phát hiện ra mình là người ích
[2:19:41]kỷ thì cái ích kỷ nó từ từ nó bớt dần, nó mòn dần mòn dần. Thì cũng vậy, nếu ta biết cái nghiệp của mình thì cái nghiệp đó nó cũng mòn dần mòn dần. Ta mất đi cái nghiệp người tái sinh làm người lăn lộn, thiện ác lẫn lộn, ta phải tu hết cái nghiệp đó có nghĩa là sao? Thuần thiện, chứ không có thiện ác lẫn lộn, phải chắc chắn là thuần thiện. Mà nhất là người xuất gia, người trụ trì không có được cái việc mà thiện và ác lẫn lộn, vì thiện ác lẫn lộn là quay trở lại cõi người rất là vất vả. Ta tu làm sao trong đời này ta thuần thiện, không có bị lẫn lộn á. Hoặc là ta biết mình có cái nghiệp súc sinh,
[2:20:21]nhìn thấy mặt đẹp đẽ chứ thật ra nghiệp súc sinh đã đã xuất hiện rồi mà ta không hay. Nếu ta biết, tự nhiên nghiệp đó nó cũng mòn dần mòn dần vì ta có cái tâm thành, có cái sám hối, có sự khiêm hạ, nghiệp nó mòn dần. Cho nên vậy, cái phương pháp tu hành của chúng ta vừa đúng đạo lý của Phật, vừa phù hợp với khoa học, vừa có lợi cho cái sức khỏe mà vừa có lợi cho tinh thần. Thì chính ta được lợi mà ta đem cái pháp môn ta dạy cho mọi người, mọi người cũng được lợi và chùa sẽ đông, huê thịnh là vậy, vì người ta tới chùa người ta được lợi. Những cái điều mà ta nói với mọi người không có đâu có nói
[2:21:01]hết, khoa học cũng không nói, kỹ thuật không nói, bác sĩ không nói, kỹ sư không nói, không ai nói hết, chỉ có về với chùa mới mới nghe thầy cô nói những điều này. Và họ thích chùa vì điều đó có lợi. Họ có lợi về gì? Sức khỏe, họ khỏe hơn. Họ có lợi về cái gì? Về đạo đức, trong gia đình họ ấm êm, hạnh phúc hơn vì ai cũng thương yêu nhau. Họ có lợi về cái gì? Lợi về tinh thần, sự phát triển tinh thần, về kiến thức, về trí tuệ. Họ có lợi về cái gì? Về tâm linh giác ngộ, họ tu theo mình tâm linh khai mở ra. Đó là những cái điều vậy. Mà có một cái điều này tế nhị nữa, đừng có đụng chút kêu cúng dường, người ta không dám tới chùa nữa.
[2:21:47]Nhiều khi cắn răng mình chịu nghèo vậy mà người ta tới chùa, vì người ta tới chùa người ta cần cái sự thanh thản, còn hễ tới chùa là phải nghĩ tới tìm cách cúng cái nó bị áp lực liền, áp lực tài chính, áp lực tâm lý người ta không dám tới. Đó cái áp lực tài chánh ghê gớm, vì cái số tiền mà ta làm ra ta vừa đủ để nuôi gia đình mình thôi, dư ra chút ít thì cúng chùa hay làm việc thiện. Nhưng mà nếu hễ tới chùa, tu đâu chưa thấy, thanh thản đâu chưa thấy, là phải là nghĩa vụ tài chánh cúng dường ta đuối liền, ta căng thẳng liền. Cho nên ta nhớ vậy, chùa là nơi tới nơi người ta không còn gì phải lo lắng nữa.
[2:22:28]Tới nơi chỉ được hưởng những hạnh phúc, những đạo lý, sự an vui, sự thư thái. Tới chùa là hạnh phúc, không bị áp lực gì hết thì người ta sẽ tới chùa. Nói nói như thầy chùa đói không ai cúng á, nói vậy chứ có chư thiên nuôi, ta đừng lo. Vậy chứ Phật nuôi mình, chư thiên nuôi mình. Như tôi hồi xưa vậy á, như có một lần ở trên núi vậy á, dân thợ săn nó bắt cái con hoẵng đi ngang, trong chùa tiền quỹ chùa có đúng 300 ngàn đồng kêu chặn lại, nói bán cho thầy. Nó đòi 300 ngàn, nói không giảm giá vì thầy thả. 200, chùa đang có 10 người mà chỉ còn có hai 300 ngàn, móc ra 200 ngàn mua con hoẵng thả, còn lại đúng 100 ngàn để cho 10 người sống.
[2:23:20]Và vẫn phải liều vậy, chuyện trước mắt mình không thể từ chối, không thể nào mà vì tiếc ít tiền của mình và biết chắc con hoẵng kia nó đem xuống núi rồi nó giết liền, trong tâm mình bị ám ảnh cái đó cả đời. Thà mất tiền, thà là có thể mình đói nhưng cứu được mạng nó trước mắt mình cái đã, cứ vậy. Nhưng mà tới giờ vẫn chưa chết, sống. Và nhiều trường hợp như vậy. Trường hợp với một em nó vậy, nó học kỹ sư gì đâu biết, tới năm cuối cùng sắp ra trường, nhưng lúc đó là phải đóng tiền học phí là 700 ngàn, quỹ chùa còn đúng 1 triệu. Ngồi nghĩ nó không cha, không mẹ, không bà con thân thích, chỉ còn biết nhờ chùa, xin chùa, mình không cho nó nó nó không
[2:24:06]ra trường được, nó không đi làm, không tự nuôi sống bản thân nó được, thôi đành phải cho nó 700 ngàn để nó đóng học phí. Chùa lúc đó là chùa khoảng hai chục người chỉ còn 300 ngàn để sống, phải chấp nhận. Có những điều như vậy, tới giờ chùa ta vẫn vẫn tồn tại. Nên có những việc nghĩa, có những việc thiện, có những việc thuộc về cái ý niệm thanh cao của sự tự tại, thanh bai mà ta phải chấp nhận là mình kém về vật chất, tiền bạc thì mình sẽ được những cái cái giá trị khác. Trong đời ta vậy, có những lần mà ta dám gọi là hy sinh á, chia sẻ mà chấp nhận rất thiệt thòi về mình, vậy chứ sau này mỗi một lời ta nói ra nó
[2:24:54]đầy cái sức mạnh thuyết phục người khác tu theo. Còn trong đời mình chưa bao giờ mình mạnh mẽ làm cái điều thiện, mình cái lời thuyết pháp mình không đủ sức lay động người khác. Như có khi vậy, cái này nói thì hơi khoe vậy nhưng mà vậy, như chúng tôi có lần về ở cốc một mình trong cái chòi nhỏ trong cái nghĩa địa. Cái chòi rất là bé, nằm dưới sàn ở trên đầu sàn của mình làm cái cái hình Phật để mình lạy, rồi ngay cái cửa đường đi để cái xô bỏ mười mấy lít gạo trỏng, tự nấu ăn. Rồi có cái ông thầy ổng ở xa trong núi ổng tới thăm, mà nhìn mặt ổng biết ổng nghèo hơn mình nữa. Mình đã nghèo gần chết ổng còn nghèo hơn mình.
[2:25:37]Thế là thấy cái túi múc hết gạo đưa ổng, còn giữ lại mình được lít, hai lít gì đó, cho ổng hết trỏng luôn, trong túi rờ rờ trong túi còn được mấy chục đồng móc hết đưa cho ổng luôn về. Rồi chấp nhận mình thiệt thòi, tại vì nghĩ mình còn chạy vạy được, chứ còn như ổng rất khó chạy vạy, thôi cứ có cứ cho ổng như vậy. Vậy mà tới giờ mình vẫn sống. Mà trong cuộc sống của ta lại vậy, cứ hy sinh, cứ chấp nhận một cuộc đời thanh bai, vị tha, giúp người tử tế, vậy rồi chưa, ta có đạo lực để thuyết phục được người khác. Mà đạo lực ta phải đi qua những lần như vậy, phải đi qua những lần thử thách, hy sinh, từ thiện như vậy.
[2:26:20]Điều cuối cùng hôm nay cái đề tài của... là có những sự cạnh tranh thầm lặng nhưng gay gắt giữa các tôn giáo.
[2:26:29]Tôn giáo thì ta có các tôn giáo bạn, tôn giáo bạn nghĩa là những tôn giáo mà được Nhà nước công nhận, có giấy phép thì ta gọi họ là tôn giáo bạn, vì cũng giống như mình, họ có phép. Có một số đạo lạ không hợp pháp và cũng đang tìm cách lôi kéo quần chúng. Mấy cái độ đạo lạ mà không hợp pháp á thường là phía sau lưng họ có những ý đồ xấu, họ phản động, họ lôi kéo quần chúng rồi họ chống Nhà nước. Mấy cái đó, họ cũng đang cạnh tranh với Đạo Phật ghê gớm. Họ giả vờ mang hình thức Đạo Phật để lôi kéo tín đồ Đạo Phật, sau đó họ chuyển thành cái đạo của họ. Đó là cái mánh khóe, đó là cái mánh khóe của họ.
[2:27:16]Một số thế lực tình báo chính trị cũng tìm cách chống phá Đạo Phật vì họ có cái lý do gì đó họ cũng không thích Đạo Phật. Mà trong một số lý do đó là vì sao? Vì Đạo Phật ta đồng hành với dân tộc. Qua các cuộc qua các lịch sử chiến tranh kháng chiến vậy Đạo Phật ta luôn luôn đứng về phía dân tộc. Nên cái để muốn đánh Đạo Phật ta thì phải đánh Đạo Phật trước... muốn đánh dân tộc ta thì thì phải đánh Đạo Phật trước. Nên ngày xưa vậy, cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc khi mà muốn kháng chiến chống Pháp, cụ đã kêu gọi phải phục hưng lại, chấn hưng lại Đạo Phật cái đã rồi hãy bắt đầu đánh Pháp. Nên cụ đi khắp nơi vận động, cụ đi vận động Hòa thượng Khánh Hòa,
[2:27:59]Hòa thượng Tuệ Đăng Thiên Thai, đi khắp các hòa thượng của mình thời đó vậy, xây dựng lại, chấn hưng Đạo Phật mạnh lên rồi bắt đầu đánh Pháp. Nên cuộc cách mạng của miền Nam của ta là bắt đầu từ trong các chùa. Đây là điểm mà ta có thể tự hào Đạo Phật luôn đồng hành với dân tộc. Và ngày hôm nay cũng vậy, ngày hôm nay đất nước bình yên, phát triển nhưng không phải là hết rắc rối, vẫn biết bao nhiêu âm mưu thế lực thù địch dòm ngó quê hương ta thì Đạo Phật ta vẫn luôn giữ vững cái lập trường mình yêu nước thương nòi, đó, giữ gìn cái chính nghĩa là như vậy thì không phải là mọi thế lực đều thích ta.
[2:28:43]Họ tìm cách phá ta và ta phải hiểu về họ để đề phòng cho chính mình. Rồi một số các phong trào, các câu lạc bộ nó không phải là đạo nhưng nó cũng nói cái hơi hướng tâm linh để thu hút quần chúng, và ta cũng không biết là khi họ thu hút quần chúng rồi họ làm cái trò gì, rất là đáng ngại. Có một lần vậy, chúng tôi mới nói với người đệ tử của mình thế này: Nếu ai mà thực sự đi tìm chân lý thì đều phải trở thành đệ tử của Đức Phật, bởi vì mọi chân lý trong vũ trụ này đã nằm hết nơi nơi Đức Phật, ta không cần làm cái gì mới.
[2:29:29]Còn nếu ai đó muốn tạo ra cái gì mới thì có một điều chắc chắn á, rất là dễ là thường là tà kiến, tà đạo. Chứ còn nếu mà ta đi tìm lẽ phải, tìm chân lý, cứ làm đệ tử Phật, có hết, có đủ hết trong đó. Nên những cái mới mà nó xuất hiện làm cho ta rất là dè dặt là như vậy.
[2:29:53]Nên vì vậy, Tăng Ni của ta ngày hôm nay vậy, ngoài cái nhiệm vụ ta phải tu hành, ta phải giáo hóa, ta cũng phải có một chút cái bản lĩnh của cái tình báo chính trị để hiểu được cái ý đồ của những kẻ xấu mà phòng bị, mà bảo hộ cho chùa mình, cho Tăng chúng của mình. Có một lần nhưng chúng tôi mới hỏi mấy vị á: Mấy vị biết Đệ nhất Mật hạnh La Hầu La là làm gì? Không ai biết hết. Nói Phật có mười vị đại đệ tử thì chín vị kia đều có đệ nhất thì ai cũng hiểu, đệ nhất thần thông, đệ nhất trí tuệ, đệ nhất nghị luận, đệ nhất thuyết pháp rồi đệ nhất gì đó đủ thứ giới luật gì đó, nhưng Đệ nhất Mật hạnh La Hầu La là cái gì?
[2:30:46]Không ai biết hết.
[2:30:50]Đệ nhất Mật hạnh La Hầu La là đệ nhất tình báo đó mấy ông. Nói: Có không? Nói: Bị là tình báo nên đâu có nói rõ, chỉ nói chữ mật hạnh thôi. Mật hạnh tức là mật vụ chứ có gì đâu. Nói: Thiệt không? Nói: Thiệt. Sao thầy biết? Thì biết mới nói.
[2:31:12]Tức là trong cái thời Đức Phật á, rất nhiều ngoại đạo chống phá Đức Phật, chống phá Tăng đoàn. Và dĩ nhiên là chư Tăng phải có cái nhiệm vụ bảo vệ, nhưng mà chuyên một người bảo vệ là ngài La Hầu La. Vì ngài là A La A La Hán, và ngài nắm giữ một lực lượng từ cái thời vua Tịnh Phạn kéo dài xuống, ngài có một lực lượng. Ngài đi xử lý từ từ ngọn từ gốc rồi. Mới ở đâu nó cứ manh nha tìm cách phá Phật là ngài đã cho người tới để xử ngay đó rồi. Xử không phải là giết đâu nha, xử là làm cho êm thấm, làm cho nó tắt cái ý đồ nó đi để mà bảo vệ đạo Phật cho yên bình cho chư Tăng tu. Cho thời đó chống dễ sợ, ta nhớ
[2:31:57]sau này mà nó móc được vua A Xà Thế, rồi nó móc được Đề Bà Đạt Đa, thì ta biết rằng cái âm mưu chống Phật nó chưa bao giờ ngừng, suốt cuộc đời của Đức Phật cho tới những khoảng cuối đời Đức Phật. Tại cái đoạn mà vua A Xà Thế và Đề Bà Đạt Đa là khoảng mà Đức Phật đã tới gần nhập Niết bàn rồi. Đó, mà nó vẫn theo đeo đuổi Phật nó chống như vậy. Nên cái sự chống phá là không bao giờ ngừng, và ngài La Hầu La chính là người nhận cái nhiệm vụ đó, bảo vệ Tăng đoàn trong âm thầm, trong bí mật bằng nhiều phương pháp. Thì chúng ta cũng vậy, ta tôn thờ mười vị đại đệ tử thì vui lòng nhớ cái mật hạnh La Hầu La.
[2:32:39]Phải có cái con mắt của tình báo chính trị một chút. Cái con mắt tình báo chính trị này là ta hòa hợp với cái ngành an ninh của quốc gia để cùng bảo vệ an ninh trật tự của Tổ quốc, nhưng trong đó cũng bảo vệ đạo pháp của mình. Họ tới chùa họ nói ngon nói ngọt là những người đáng ngờ nhất á. Tại những người thật tu ít ai biết nịnh. Mà cái người nịnh quá đi, coi chừng, coi chừng không phải. Và nhớ hồi nãy tôi có nói câu chuyện, hễ chùa nào đông, thả một người vô trà trộn bắt đầu nó nói xấu trụ trì. Mình không biết, ồ thấy Phật tử đông quá mình mừng ghê ha! Tháng sau không còn ai, không biết tại sao.
[2:33:19]Đứng lơ ngơ mình nói mình đâu có lỗi gì đâu. Mình tu vẫn ổn định mà, chùa vẫn đàng hoàng, sao giờ tự nhiên không ai tới hết? Mà tới hỏi thì không ai trả lời. Tại vì sao? Vì nó nói lấp la lấp lửng, nó nói xấu kiểu lấp la lấp lửng làm cho Phật tử nghi ngờ, Phật tử cũng không nói thật cho mình nghe. Rồi từ từ mất hết Phật tử mình không hay. Cho nên ta phải lường trước mọi cái âm mưu chống phá và mình chủ động gắn kết, giáo dục, giữ gìn với cái Phật tử mình cho kỹ. Đừng để cho những cái thế lực nào chen vào mà đánh phá làm suy giảm tín đồ của mình, suy giảm cái số lượng Phật tử của mình. Nhớ! Suy giảm cái sự cúng dường, ta không đòi hỏi sự cúng dường,
[2:34:00]nhưng mà sự cúng dường mà suy giảm thì phải có nhiều lý do, phải tìm hiểu liền. Một là do đời sống xã hội khó khăn, hai là do ai nói bậy. Có ai nó nói bậy làm cho mọi người không cúng nữa, mà chùa mà không có cúng dường ta đói à, ta không phát triển được á. Nên vậy, nên có hai điều ta để ý: một là cái số Phật tử tới chùa mà giảm, hai là cái số cúng dường mà giảm, phải tìm cho ra nguyên nhân. Đó là nguyên nhân khách quan, bình thường thì thôi, còn nếu có nguyên nhân mà có cái thế lực phía sau thì phải xử lý như vậy. Kính thưa quý vị, thì hôm nay chúng tôi được lệnh của ban Trị sự yêu cầu về đây trao đổi cái kinh nghiệm về trụ trì, nên chúng tôi cũng mạo muội chia sẻ
[2:34:42]những cái kinh nghiệm của mình trong việc trụ trì của bao nhiêu năm qua. Ngưỡng mong rằng những cái điều mà chúng tôi có nói cái gì sai, quý vị cũng niệm tình tha thứ, mà cũng hy vọng rằng một số ý kiến của chúng tôi cũng gợi mở để quý vị về nâng cấp chùa mình lại, để mỗi chùa là một điểm son làm cho đạo Phật được được phát triển. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thượng tọa giảng sư chứng minh. Trải qua hơn 2 giờ đồng hồ, thính chúng nơi hội trường khóa bồi dưỡng nhiệm vụ trụ trì chúng con đã được lắng nghe những chia sẻ về kinh nghiệm hoằng pháp, cũng như kinh nghiệm quản lý,
[2:35:28]những thách thức và cơ hội trong quá trình làm trụ trì nơi cơ sở tự viện của mình. Chúng con thành kính đảnh lễ niệm ân Thượng tọa, nguyện cầu hồng ân Tam bảo thùy từ gia hộ Thượng tọa được pháp thể vạn an, Phật sự viên thành. Giờ phút này, chúng con xin thành kính cung thỉnh tranh thủ cúng dường cho nhanh đi Thầy cung thỉnh Thượng tọa cùng toàn thể đại trường đồng hồi hướng.
[2:35:59]Nguyện đem công đức này, hướng về khắp tất cả, đệ tử và chúng sanh, đồng trọn thành Phật đạo.