[0:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Để trước khi đến với thời thuyết giảng của sư phụ, kính mời chư tôn đức cùng toàn thể quý vị sẽ cùng thưởng thức một ca khúc "Người thương người", một sáng tác của sư phụ qua phần trình bày của thầy Pháp Diễn. Xin hãy dành một tràng pháo tay thật lớn ạ.
[0:44]Người thương người à a bao nhiêu cũng thiếu.
[1:12]Người ghét nhau ý a chút xíu cũng thừa.
[1:22]Hoàng hôn vệt trăng lên gió gieo tơ sầu.
[1:30]Bình minh còn sương rơi vướng trên nụ hồng. Trời đông giá buốt có bóng chim bay về tổ, nắng chiều nhuộm khói nhấp nhô.
[1:49]Ai gọi ai dạ mỏi mòn, con đò trôi theo sóng chìm trong mơ.
[2:05]Người thương người à a biết sao là vừa.
[2:12]Người xa người ý a nghìn năm đợi chờ.
[2:20]Cả nhân loại từ lâu mơ từng giờ,
[2:28]được quây quần bên nhau nỗi vui tràn trề.
[2:36]Trong cơn bão bùng, người hiểu rằng phải yêu quý nhau.
[2:46]Bơ vơ kiếp người, đã nhiều rồi cay đắng thương đau.
[2:56]Thắp muôn tấm lòng, xây tình thương chân khắp tinh cầu. Và ca thái bình, lời nguyện ước mai sau.
[3:41]Người thương người à a bao nhiêu cũng thiếu.
[3:49]Người ghét nhau ý a chút xíu cũng thừa.
[3:56]Ngồi trên đồi miên man ngắm mây trời bay.
[4:04]Chèo con thuyền ven sông hái hoa đầu cành.
[4:13]Mặt trời ban trưa có bóng tre che đường về. Dưới giàn dây leo thắm xinh, ai ngồi mơ nơi thềm đá. Chuông chiều vọng đưa khói quyện hàng cau.
[4:40]Người thương người à a biết sao là vừa.
[4:47]Người khuyên người ý a nghìn năm trăn trở.
[4:55]Hành tinh này đẹp như ước mơ ngọc ngà,
[5:03]để ta cùng vang lên tiếng ca hiền hòa.
[5:11]Sau bao nỗi buồn, giờ hiểu rằng cần yêu quý nhau.
[5:22]Ai không có lần, những cuộc đời thao thức đêm thâu.
[5:31]Xây lên khát vọng, cho trần gian qua hết u
[5:38]sầu. Bầy câu giữa trời, lời nguyện ước mai sau.
[5:50]Bầy câu giữa trời, lời nguyện ước mai sau. Dạ chúng con
[6:09]xin trân trọng cảm ơn giọng ca rất tình cảm và rất tuyệt vời của thầy Pháp Diễn đã trình bày hết sức xuất sắc ca khúc rất hay và ý nghĩa của sư phụ. Xin hãy dành một tràng pháo tay thật lớn nữa cho thầy ạ. Và giờ này, chúng con xin thành kính cung thỉnh sư phụ quang lâm pháp tòa để ban bố cho chúng con tiếp tục về chuỗi pháp thoại về Tứ Diệu Đế rất thiêng liêng ạ. Chúng con xin thành kính cung thỉnh trên sư phụ.
[6:40]Chúng con kính thỉnh trên sư phụ và toàn thể hội chúng niệm Phật cầu gia hộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[7:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[7:14]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[7:26]Chúng con xin thành kính cung thỉnh sư phụ cùng toàn thể hội chúng đồng an tọa.
[7:52]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng ta nghe tiếp phần Tập đế. Tập đế nghĩa là nguyên nhân của đau khổ. Thì nguyên nhân của đau khổ là do lầm lỗi, do sai trái, ý là như vậy. Tức là do ta có sai lầm nên ta phải chịu đau khổ. Bây giờ mới phân tích cái sai lầm đó ra thì ta mới phát hiện ra là
[8:26]à nhưng cũng không phải tại ta sai hoàn toàn nữa.
[8:32]Như hôm trước ta nói về cái khổ là: cõi giới khổ, gì nữa, hoàn cảnh khổ, tâm lý khổ. Đó là... Thì bây giờ cái sai lầm nó cũng vậy, nó cũng nhiều thứ lắm. Ví dụ bây giờ ta nói cái vô minh là nguyên nhân của đau khổ, rồi ai tạo ra vô minh?
[8:59]Chúng ta không hề chủ động tạo ra cái vô minh của mình mà chúng ta đã vốn là, vốn là vô minh ngay từ đầu. Bây giờ đổ thừa ha: "Tại mày vô minh nên mày khổ", sự thật rất là oan ức. Tại vì cái vô minh cũng không phải do ta tạo ra, nó giống như là tự nó có vậy. Nên cái khái niệm mà tự có, không có bắt đầu, không có chấm dứt là một triết lý, một đạo lý, một chân lý, một sự thật cực kỳ khó hiểu, nhưng nó là sự thật. Chúng ta cứ quen cứ nhìn mọi thứ trong cái diễn biến ngắn, cái gì cũng có bắt đầu, cũng có chấm dứt. Nhưng nếu chúng ta nhìn đến cái khái niệm về sự vô tận thì thực sự, suy cho cùng không có cái gì bắt đầu, không có cái gì chấm dứt.
[9:56]Mà cái chỗ này thì khoa học nói được đúng nè: không có gì sinh ra, tự nhiên sinh ra, không có gì mất đi, nó chỉ thay đổi từ dạng này sang dạng khác. Khoa học nói ngang chỗ đó đúng. Nhưng bây giờ ta nói luôn tới là không có bắt đầu, không có chấm dứt thì khoa học khựng lại, khoa học chưa chấp nhận tới chỗ này. Nhưng mà điều này đã được các nhà đạo học nói tới, đặc biệt những nhà
[10:24]Đại thừa Phật giáo nói về điều này rất là nhiều: không có bắt đầu, không có chấm dứt. Cũng vậy, vũ trụ vậy. Thực sự nếu một ngày nào đó, đến lúc nào đó, khoa học cũng phải chấp nhận một điều, một sự thật là vũ trụ này không có bắt đầu và cũng sẽ không có chấm dứt. Sự tồn tại của mỗi cá nhân của chúng ta cũng vậy. Nếu trong một cái kiếp người ngắn ngủi, ta xuất hiện từ lúc cha mẹ sinh ra. Nhưng bây giờ nếu ta truy ngược đó, thực ra cái lúc ta thoát thai chỉ là giai đoạn thoát thai thôi, chứ ta có mặt ở trong bụng có rồi, cũng đầy đủ hình hài rồi, tâm thức có hết rồi. Giờ nếu truy ngược lúc đó, thì lúc đó là cái sự cấu thành giữa tinh cha huyết mẹ.
[11:09]Như vậy mà, nhưng mà trước đó nữa là gì? Luôn luôn có một cái gì trước đó, cứ luôn luôn có một cái gì trước đó, chứ không bao giờ thực sự có một cái từ hư vô bỗng nhiên xuất hiện. Không bao giờ có cái điều đó, không có một cái gì từ hư vô rồi tự nhiên bắt đầu có giây phút đầu tiên. Không, luôn luôn cứ có một cái gì trước đó, có cái gì trước đó. Và cả cái vũ trụ này, vũ trụ mênh mông này cũng vậy, cứ luôn luôn có một cái gì trước đó. Cái vô minh của chúng ta cũng vậy, ta cũng không đủ sức truy ngược lại cái vô minh từ đâu, nhưng nó vốn tự có và chính nó là mầm mống của đau khổ. Nên hễ ta còn vô minh thì ta còn đau khổ.
[11:49]Mà bây giờ nói đổ thừa vô minh tại ai, nói tại tui, mình ngỡ ngàng liền. Rồi cái vô minh nó tạo ra chấp ngã. Chấp ngã là thấy có ta, là nguyên nhân của đau khổ. Bây giờ nói: "Tại mày chấp ngã nên mày đau khổ", thực sự cũng rất là oan. Tại vì sao? Tại vì ta tự nhiên nó vậy rồi, ta tự nhiên nó như vậy rồi. Cũng giống như bây giờ nói mình gặp đứa nhà giàu, nói: "Mày là nhà giàu nên mày hách dịch này kia nọ", đứa bé nó ngỡ ngàng liền. Tại vì từ lúc nó sinh ra một cái là nó là nhà giàu, nó được người hầu kẻ hạ cung phụng, cái thái độ của nó là cứ phải là thái độ kẻ trên. Mình mắng nó cái, nó ngỡ ngàng nó không hiểu,
[12:37]nó hoàn cảnh sinh nó ra như vậy, nó không biết. Hoặc bây giờ mình gặp người nghèo, nói: "Mày sao mày cư xử sao mày hèn kém vậy? Ngồi, đi đứng đàng hoàng coi." Nó không biết, tại vì khi sinh ra nó ở trong gia đình như vậy, nghĩa là ai muốn chửi nó cũng được, ai muốn mắng nó cũng được, rồi nó cứ cười hề hề và miễn làm sao có cái ăn đi qua ngày thôi. Thì bây giờ ta trách nó: "Tại mày như vậy, cái lỗi mày như vậy", thực sự rất là oan. Đó là lý do mà khi chư Phật, chư Bồ Tát nghĩ đến chúng sinh đau khổ và nghĩ đến lầm lỗi của chúng sinh, các Ngài thương xót nhiều hơn. Bởi trong đạo Phật mới có cái từ "bi, hỷ, xả" là vậy á.
[13:20]Bi là thương xót cái khổ và xả là thương xót cái lầm lỗi, nguyên nhân của cái
[13:29]cái cái đau khổ đó. Nha, ta nhớ nha, bi trong cái là tứ vô lượng tâm: từ, bi, hỷ, xả. Bi nghĩa là thương xót vì chúng sinh đau khổ. Xả là thực sự thông cảm cho cái lỗi lầm của chúng sinh là nguyên nhân của đau khổ đó. Đây là cái sự tinh tế mà ta thấy chỉ trong đạo Phật mới nói đến như vậy. Thấy lỗi mà không phải lỗi, mà là lỗi. Vì là lỗi mà. Rồi bây giờ vậy ta nói nè, cái đó là ta nói cái lỗi của cá nhân là vì anh vô minh, chấp ngã, rồi từ cái vô minh, chấp ngã anh sinh ra một loạt các kiết sử: gì? Tham lam, đúng không ạ? Ích kỷ, sân hận, ái dục, kiêu mạn. Một loạt cái các kiết sử đó là những lỗi lầm, những bản năng mà tạo nghiệp.
[14:26]Ta biết như vậy. Nhưng bây giờ đó là cá nhân, nhưng chúng ta gì?
[14:34]Chúng ta là những con người vô minh, lầm lỗi ở chung với nhau, ta tạo thành một cõi giới lầm lỗi, à, chứ không phải mình ta nữa. Hôm trước ta nói là cõi giới khổ, phải không ạ? Hoàn cảnh khổ và tâm lý khổ. Giờ rồi ta nói là: Tâm lý lỗi lầm nên mới có cái cái tâm lý khổ. Ta có cái hoàn cảnh lỗi lầm nên mới có hoàn cảnh khổ. Và ta có cõi giới lỗi lầm nên ta có cõi giới trùng trùng đau khổ. Cái tâm lý lỗi lầm là gì? Vô minh, chấp ngã, kiết sử, kiêu mạn, ích kỷ, đó là tâm lý lỗi lầm. Hoàn cảnh lỗi lầm là gì? Ví dụ ta nói là bần cùng sinh đạo tặc, nó nghèo quá nó phải đi ăn cắp, đó là cái hoàn cảnh.
[15:28]Hoặc là trong hoàn cảnh đó nói: "Sao anh anh anh bắn người ta vậy?" Nói: "Tui không bắn nó nó cũng bắn tui." Rồi ra toà: "Sao anh anh phòng vệ quá đáng?" Nói: "Lúc đó tui không đánh nó, nó đánh tui." Nghĩa là gọi là hoàn cảnh của sự lầm lỗi. Đây là lý do mà khi mà toà án người ta xét, người ta xem cái lầm lỗi anh gây ra có phải là vì hoàn cảnh buộc đẩy anh phải vào lầm lỗi hay không, để mà họ xét tội nhiều, tội ít là như vậy. Là chúng ta rơi vào hoàn cảnh nhiều khi mình phải phải phải phải lầm lỗi mà không biết. Hoặc là ví dụ như vậy, bắt ra ông đó ổng chở mấy chục ký ma tuý, tuyên án tử hình.
[16:04]Tại vì sao? Ổng kêu ổng khóc ròng như mưa, ổng bỏ vợ, bỏ con, nói: "Tại sao vậy?" - "Nó thuê tui, nó thuê tui chở gói đồ này qua đây mà trả giá cao, mà đâu cho tui đụng tới, đâu cho mở ra, là tôi chỉ vì là bây giờ tôi chỉ là làm thuê lấy tiền, tôi không hề biết trong đó có ma tuý." Nhưng mà nói ai tin không? Nói về cái đạo đức hoặc là về cái ý thức vi phạm pháp luật người này không hề có, nhưng hành vi vi phạm pháp luật anh chở mấy chục ký ma tuý là phạm tội, anh đồng loã. Lúc đó mà cãi lên trời mà cãi, chết xong lên trời mà cãi. Đó là hoàn cảnh đẩy người ta tới lầm lỗi. Có những cái trên cuộc đời là vậy.
[16:44]Rồi còn cõi giới lầm lỗi là gì?
[16:49]Ai cũng sai lầm như nhau, sống với nhau và cái sai lầm đó, cái lầm lỗi đó nó cộng hưởng, nó kích hoạt và nó cứ lớn lên từ từ. Đây là một cái ví dụ rõ nhất là trong các trại giam. Ông bà ta có câu: "Gần mực thì đen, gần đèn thì thì rạng, thì sáng", ừ. Cái người sai lầm nếu họ được ở với những người đạo đức thì chuyện gì xảy ra?
[17:21]Từ từ họ họ sáng ra, họ được ảnh hưởng bởi cái suy nghĩ, hành vi, lời nói, cái phẩm chất của những người chung quanh từ từ họ sẽ sáng ra. Nhưng cái người lầm lỗi đó mà ở với những người lầm lỗi thì chuyện gì xảy ra? Họ sẽ sẽ lầm lỗi nhiều hơn nữa, vì gần mực thì đen, mà tất cả đen thì cực đen luôn. Đó là lý do mà thật sự tất cả các trại giam trên thế giới hầu như không hiệu quả. Vì sao? Vì toàn người đen ở với nhau, không có làm cho ai trở thành trắng cả, đó là nguyên nguyên tắc á. Nên nên là khi người ta bị phạm lỗi, ta bắt bỏ vô tù, phạm lỗi bắt bỏ vô tù, bỏ vô tù, tất cả cùng đen. Và ta gọi đó là cõi giới lầm lỗi, ai cũng như vậy, trong đó ai cũng như vậy.
[18:12]Thì bởi vì là ta đang viết cái cuốn mà Cải hoá phạm nhân, những điều đó ta được nghiên cứu rất là kỹ. Trong đó toàn những người thủ đoạn, gian manh, ác độc. Sơ hở cái nó rút dao đâm nhau liền. Dao ở đâu họ chế? Giấu một cây đũa lại đem mài cho nhọn, lén đi qua qua nó đâm cái bập một cái rồi đi luôn, rồi người này ôm xuống thực sự là không biết. Rút là bên giám thị có hỏi: "Ai đâm? Ai đâm?", nhưng tất cả những người khác đều nói: "Hổng thấy, hổng thấy." Ở trong đó họ giết nhau như cơm bữa. Và có những người họ không phải là những người gian ác, nhưng vì phạm một lỗi lầm gì đó rớt vào trong tù. Vào trong tù chịu không nổi cái sự ác độc đó,
[18:54]mình không thể đi theo nổi, vừa là sức khoẻ kém, vừa là đầu óc mình không có ác độc mà cái cõi giới nhìn đâu cũng là quỷ. Nhiều rất nhiều người tự tử chết, là họ thoát ra khỏi cái trại tù bằng cái chết. Vì sao họ không chấp nhận cái cõi giới lầm lỗi đó? Đó là nói trại tù rất là rõ. Rồi bây giờ trong cái cõi thế gian của chúng ta cũng vậy, trong cái cõi thế gian chúng ta như vậy ví 10 người thì mấy người tốt và mấy người xấu? Ta đếm được không? Không. Tương đối, ví dụ như bây giờ ngồi ở đây, nơi cái giảng đường này thì 10 người thì mấy người tốt, mấy người xấu?
[19:38]Ngồi ở đây thì con số tốt là, là gần như chiếm đa số, tại vì nếu không tốt không có về đây bữa hôm nay, không đội mưa đội gió đi đoạn đường xa về chùa như thế này, vậy. Cho nên cái người tốt rất là nhiều, trừ mấy người giả dạng, giả dối nghĩa là giả vờ thì thôi. Còn đa số về đây, chúng ta cái người tốt ta rất là đông. Nhưng ở một cái nhóm khác, một cái hội khác, một cái cộng đồng khác thì cái tỉ lệ mà người xấu sẽ cao hơn rất là nhiều.
[20:10]Và có những cái quốc gia mà thực sự khi ta xem cái tin tức về họ, ta nghĩ không bao giờ ta dám đặt chân tới.
[20:21]Vì cái cái cái nước của họ nó xấu quá, tội phạm nhiều, rồi giết hại nhiều, băng đảng nhiều, rồi không có công lý, ở đó không có công lý, cảnh sát cũng bị tha hóa. Ta nói mấy cái chỗ đó mình tới ở làm chi trời. Thì cái đó nó tạo thành một cõi giới của sự lầm lỗi và cứ cộng hưởng, cứ lây lan. Chúng sinh không bao giờ thoát khỏi lầm lỗi, bởi vì ta lọt trong cái cõi giới lầm lỗi. Đừng bao giờ nói tới chuyện mà nghe những điều hiền thiện, đạo đức, tu hành, giải thoát, giác ngộ, không có đâu. Vì nó là cõi giới lầm lỗi. Và cái cõi giới lầm lỗi đó nó nuôi cái cái tội lỗi trong tâm chúng sinh, nó nuôi những cái kiết sử về kiêu mạn,
[21:05]tham gian, ích kỷ, cái sân hận, ác độc, đủ thứ trong lòng chúng sinh. Nó nuôi nuôi lớn mãi, nuôi lớn mãi. Và ta biết rằng những cái điều đó còn nuôi dưỡng, lỗi lầm còn thì cái gì còn?
[21:21]Còn thì cái gì còn? Đau khổ còn, nó vậy. Người ta nói Tập Đế mà, nguyên nhân của đau khổ, mà nguyên nhân của đau khổ là do do lỗi lầm. Mà có những cái lỗi lầm là nó được nuôi dưỡng bởi cộng đồng. Những lỗi lầm được nuôi dưỡng bởi cộng đồng ta không thoát ra nổi. Rồi có những lỗi lầm được nuôi dưỡng bởi hoàn cảnh, như người ta nói là bần cùng sinh đạo tặc, hay là rớt trong cái hoàn cảnh mình phải phạm tội, đó là cái lầm lỗi được nuôi dưỡng bởi hoàn cảnh. Và có những lầm lỗi tự thân mình tạo ra là gì? Nãy ta nói gì? Từ vô minh, chấp ngã, rồi cái ích kỷ, kiêu mạn, tham gian, ái dục, đại khái vậy, rồi bắt đầu thành sự sự ác độc.
[22:11]Nghĩa là cuối cùng cái lầm lỗi là nơi chính ta. Nhưng thực sự cái lỗi của ta lại do do hoàn cảnh và do do cõi giới nó nuôi dưỡng ta. Và trong cái thế giới mà lầm lỗi chập chùng này thực sự thực sự nhiều khi làm cho ta chán nản. Đây là điều thực sự. Ta yêu thương chúng sinh, ta muốn xây dựng một thế giới hiền thiện, tốt đẹp, hòa bình, thương mến nhau. Nhưng khi ta biết rõ về thế giới quá ta kinh sợ liền, ta kinh sợ. Thế giới không có chỗ cho sự hiền thiện phát triển, thế giới không có chỗ. Vì sao? Vì những cái những kẻ ác độc họ có nhiều thế lực, nhiều quyền lực và thao túng tất cả, sắp xếp mọi chuyện làm sao chỉ cho có lợi cho mình.
[23:11]Họ không có cái mục tiêu xây dựng một thế giới hiền thiện. Và họ cứ duy trì cái thế giới trong lầm lỗi, trong khổ đau.
[23:21]Và chính là điều đó, bây giờ những cái người mà có thiện chí muốn sửa đổi cái cõi giới này nhìn rồi ngán ngẩm.
[23:32]Lâu lâu vậy ta mới thấy có những vị xuất cách, cái phước họ rất là lớn họ xuất hiện và dóng lên một tiếng chuông về cái đạo đức, về sự thánh thiện, để lại cái lời dạy cho con người, rồi họ ra đi
[23:49]trong lặng lẽ. Rồi rồi con người có những con người có thiện chí giữ gìn cái lời dạy họ được chút nào hay chút đó, chứ sự thực là những cái lời dạy cao đẹp của những vị đó cũng không đủ trở thành một cái thế lực mạnh mà thay đổi cả cái thế giới này tốt đẹp hơn. Đó là một điều cực kỳ đáng buồn vậy. Ta hiểu về thế giới càng nhiều ta càng kinh sợ cái thế giới này. Sợ, đáng sợ. Và có những vị vậy, có những vị gọi là đạo sư, những vị Bồ Tát, những vị thánh hiền họ đến với thế giới này, nhưng không phải ai cũng có duyên để giáo hóa chúng sinh.
[24:40]Có những người đến họ có duyên đắc đạo, họ xuất hiện ở thế giới này họ tu xong họ đắc đạo rồi lặng lẽ ra đi, bỏ thế giới này lại sau lưng. Vì họ không làm gì được. Họ không làm gì được vì hai lý do. Lý do thứ nhất là họ ngán ngẩm cái thế giới này. Khi đắc đạo rồi họ nhìn thế giới này họ thấy không có chỗ, cơ hội để họ giáo hóa. Đây là một điều đáng buồn. Họ quan sát bằng cái đạo nhãn thanh tịnh của họ, khi họ ngồi thiền, họ nhập định, họ quan sát hết thế giới này, cõi nước này, cõi nước kia, nơi chỗ này, nơi chỗ kia, không có cơ hội cho họ giáo hóa. Đó là cái buồn thứ nhất. Cái buồn thứ hai, lý do thứ hai là họ cũng không có duyên với chúng sinh để giáo hóa.
[25:30]Đây là cái lý do thứ hai. Nên nhiều vị thánh đến rồi muốn thay đổi thế giới, muốn làm cho chúng sinh bớt lầm lỗi mà phải give up, bó tay, ra đi.
[25:45]Đây là điều rất là đáng buồn.
[25:50]Sư phụ cũng gặp một số vị vậy. Trong cuộc đời mình cũng có duyên gặp một số vị cũng có cái sự
[25:59]khai mở tâm linh đặc biệt, rất là kính nể. Tới chừng nghe lại cái vị đó ra đi mất tiêu. Ngồi cứ nghĩ tiếc hoài, nói tại sao vị đó không giáo hóa? Với cái kiến giải đó, với cái nhìn đó thì đủ để có thể giáo hóa, nhưng vị đó bỏ đi mất à. Ngồi cứ nghĩ hoài nghĩ không ra. Tại trong lòng mình thì đầy nhiệt huyết, lúc nào cũng muốn giáo hóa chúng sinh, làm cho mỗi người từng người tốt lên dần, tốt lên dần. Thế giới này thêm một người giác ngộ, thêm một người giác ngộ. Nhưng mà vị đó cái kiến giải họ sắc bén đến mức độ đó, cái tâm linh họ thẳm sâu đến mức độ đó, nhưng tại sao họ bỏ cái thế giới này ra đi lặng lẽ như vậy?
[26:41]Dĩ nhiên là họ không cần, họ không cầu họ không cầu danh vọng, họ không cờ- không muốn hơn thua thì đó là cái đạo đức của họ, nhưng tại sao họ họ vô trách nhiệm với cái thế giới này? Nhiều khi Sư phụ cũng trách. Nhưng mà đến khi hiểu sâu hơn mới biết, mới thông cảm. Các vị bó tay, vì cái đạo nhãn các vị nhìn hết thế giới này không có cơ hội để giáo hóa. Mà mở miệng ra nói coi chừng nó giết liền. Chớ đừng tưởng mình đem cái điều tốt đẹp mình nói, một sự thật, một chân lý, một đạo lý mà người ta hoan hô, ủng hộ, chấp nhận đâu. Người ta giết liền. Bởi vì sao? Mình làm thế giới tốt lên không đúng ý họ.
[27:26]Đó là điều rất là đau lòng. Nên có cái câu chuyện hai câu chuyện tương tự nhau giữa Chúa Giê-su với Phật vậy. Chúa Giê-su khi mà Ngài lên Ngài nói là cầu nguyện ở trên đỉnh núi, trên đỉnh núi ở Do Thái, mà th- mình thì nghĩ chắc là Ngài lên ngồi thiền, thì lúc đó quỷ Sa-tăng hiện ra cũng vậy, nói: "Ta cho ngươi cả cái thế giới này, vì thế giới này nằm trong tay của ta." Chúa Giê-su cũng khước từ. Rồi là Ngài chọn cái con đường đi giáo hóa, mà đúng là ba năm sau nó đem nó giết mất à. Đủ thứ kẻ thù. Những điều Ngài nói là những điều tốt đẹp cho thế giới này, và kết quả là bị đem, sao, bị đóng đinh, giết chết luôn.
[28:07]Còn Đức Phật thì Ngài chuẩn bị kỹ hơn trong nhiều kiếp, Ngài có phước hơn. Cũng cái đêm thành đạo, cũng ma hiện ra bày đủ trò, mà nhờ phước Ngài lớn rồi Ngài cũng vượt qua rồi Ngài đắc đạo, và Ngài giáo hóa được ta gọi là 45 năm. Theo lý thuyết là như vậy cho con số nó tròn trĩnh, nhưng có thể nó cũng không chính xác, 45 năm. Nhưng trong suốt cuộc đời giáo hóa của Đức Phật biết bao nhiêu là gian nan, cay đắng. Nhưng mà do là Ngài đắc đạo cao siêu và nhiều đệ tử của Ngài đắc đạo cao siêu, cái thần lực nó mạnh quá, nên chi họ không làm nổi. Nhưng sau đó các vị, sau đó những cái thế lực sâu ác cứ tiếp
[28:46]tục đeo đuổi theo Phật giáo, đánh phá mãi, đánh phá cho tới khi nào Phật giáo không còn trên thế gian thì thôi.
[28:55]Ta hiểu điều này rồi ta thấy là cái lầm lỗi ở ba cấp độ: lầm lỗi tự thân, lầm lỗi do hoàn cảnh xua nghĩa là đưa đẩy, và hoàn cảnh do cõi giới, cái c- và lầm lỗi do cõi giới thật là cay nghiệt. Giờ nói đây là khổ, đây là nguyên nhân của khổ, mà nguyên nhân của khổ là do lầm lỗi. Bây giờ sửa lầm lỗi thì sẽ hết đau khổ không hề đơn giản. Đó là lý do mà sau này Phật nói tới Bát Chánh Đạo, một cái hệ thống cực kỳ lớn của sự tu hành để ta vượt khỏi lầm lỗi mà có thể thoát được đau khổ. Nhưng đó là một hệ thống rất là lớn mà ta phải đi trong rất nhiều kiếp. Nhưng mà còn nếu nhìn trên mức độ cạn, lầm lỗi là một điều vừa đáng trách mà vừa đáng vừa đáng thương.
[29:50]Mà lầm lỗi là cái gì vừa có thể sửa được, hóa giải được, mà vừa dường như không thể thay đổi được, đến mức độ cay đắng như vậy.
[30:04]Bây giờ vậy,
[30:08]ta ta yêu thương chúng sinh, vậy. Ta có cái lý tưởng tu hành hướng về sự giác ngộ và ta biết rằng trên con đường đi tới sự giác ngộ đó không nên đi một mình. Phải cùng nhau mà mà đi, sách tấn nhau, nhắc nhở nhau, ta đi sẽ vững vàng hơn. Còn đi một mình thường cái người đó đã ngã gục đâu đó bên đường rồi lui lại rồi. Trừ một vài vị Độc Giác Phật có khả năng đi một mình cho tới đích luôn. Còn hầu hết tất cả chúng ta đều phải có có người đồng hành, có đồng đạo để để cùng tiến tu với nhau. Ta ước mơ như vậy và ta ước mơ cùng nhau đi rất là nhiều, đi rất là đông trên con đường giác ngộ đó cho thế giới này thành một cõi giới thiên đường.
[31:03]Cái ước mơ của chúng ta là cái Trái Đất này, cái tinh cầu này thành một tinh cầu giác ngộ. Cái số người hiểu đạo, cái số người tu hành, cái số người giác ngộ, số người chứng quả rất đông để cho bất cứ chúng sinh nào xuất hiện ở cõi này mà mang thân người là đều lọt vào cái cõi gì? Cõi hiền thiện, được nuôi dưỡng trong cõi hiền thiện để tiến tu. Ta ước mơ như vậy. Cái trường này trở thành cái cái hành tinh này trở thành cái trường học, ai vừa đầu thai vào cái hành tinh này thì lọt vào cái trường dạy về sự hiền thiện, đạo đức, giác ngộ thì không có chạy đi đâu được hết, đều sẽ trở thành các người thánh thiện, người giác ngộ mai sau.
[31:45]Ta mơ ước điều đó lắm. Nhưng mà sao? Đó giống như một điều điều không tưởng. Vì cái sự lầm lỗi của thế giới này là chập chùng và cái thế lực của những người lầm lỗi họ mạnh hơn thế lực của những người hiền thiện. Tại sao? Tại sao thế lực của những người ác độc lại mạnh hơn thế lực của những người hiền thiện?
[32:14]Tại vì cái người ác độc họ quyết tâm hơn, họ chịu cực hơn. Còn cái người hiền thiện thường là người sao? Hay nhường nhịn. Và khi ta nhường nhịn thì ta đã giao cái thế giới này lại cho kẻ ác độc chiếm giữ.
[32:35]Đó là cái tâm lý. Nên cái cái tâm lý vậy, hầu hết cái người hiền thiện đều sẵn sàng nhường nhịn. Đó là lý do cái thế giới này cái người ác độc luôn luôn chiếm ưu thế, là nỗi điều buồn cho thế giới. Rồi bây giờ vậy, có một lần có một cái người cũng làm cái chức gì không biết, cái nhắn tin hỏi Sư phụ nói: "Con đang làm việc này thì con cũng làm việc cũng rất là tốt. Nhưng mà có cái người trong cơ quan đồng nghiệp họ họ ham cái chức con quá. Họ ham quá đi, họ vận động đủ thứ để mà đẩy con đi mà họ nhảy vô cái chức này. Thì bây giờ theo cái quan điểm đạo đức tu hành thì con nên làm sao?" Là cái giọng của ổng nghe nói là biết muốn bỏ đi rồi đó, muốn nhường rồi đó.
[33:25]Tức là cái người mà tu đó không có cái tham, họ không có cái tham nên họ sẵn sàng buông bỏ, nhường nhịn. Thấy ông kia ham quá thôi nhường cho ổng rồi. Thì Sư phụ mới hỏi lại câu này: "Nếu ông đó ổng lên cái chức này thì nhắm rằng ổng sẽ phục vụ, phụng sự, cống hiến tốt hơn tốt hơn con hay không?" Ông kia nói: "Không, không Sư phụ ơi, ổng ác lắm." Nói: "Vậy con làm ơn con đứng đó giùm, con có chết con giữ cái chức đó giùm cho Sư phụ. Tại vì con buông ra đó không phải là cái phước mà đó là cái cái tội." Nhưng chúng ta đều bị người hiền thiện đều bị cái tâm lý nhường nhịn. Như vậy trong một gia đình cũng vậy, ông bố ổng chết.
[34:18]Như rồi có cái TikTok gì đó, người ta quay một cái đám tang. Cái đám tang có cái đội nhạc kéo cái đó, bỗng nhiên sao nghe toàn là kéo nhạc vui không, rồi nguyên tất cả con cái mà đeo tang nhảy, nhảy vui mừng quá chừng. Nói: "Cái đám tang gì kỳ lạ vậy nè?" Thì đây là lần thứ hai mà Sư phụ thấy cha chết mà con vui. Nói sao vậy? Sau mới biết là sau đó mấy cái dòng thứ đó là bởi vì khi ổng chết xong thì sau đó mới phát hiện ra là à từ sau khi mà làm mọi thủ tục đàng hoàng xong mới biết phát hiện là ờ bắt đầu từ hôm nay lát nữa là được ra chia gia tài. Gia tài ổng chắc cũng lớn hay sao đó, thấy mọi người vui quá chừng vui luôn.
[35:01]Đó là mọi người, đó chưa kể giai đoạn sau. Nếu sau khi họ nhảy nhót vui chơi xong bắt đầu mới bàn nhau: "Tôi lấy phần này, tôi anh lấy phần kia, chị lấy phần nọ" mà không vừa ý nhau thì chuyện gì xảy ra?
[35:16]Có thể xung đột và có thể có án mạng, sau đó có thể là nỗi buồn. Và trong đó nếu chỉ có một người nào gọi là đệ tử Phật Quang thì lẳng lặng sao? Xách gói đi. Nhường hết. Muốn giành gia tài nhường hết, không lấy cái nào nữa. Vì cuộc đời này cái đạo đức mới là cái quý chứ không phải cái gia tài. Còn tay trắng, còn còn đôi bàn tay, còn trí óc thì còn còn đi làm ăn được, không cần cái gia tài mà để dẫn tới cái xung đột mà mà mà nó nó nhìn như một bi kịch gia đình vậy họ không thích. Đó là cái tâm lý. Chứ còn hầu hết là con người ta cứ giành nhau. Mà cái người cái tâm lý họ có cái tham thì họ có cái chịu cực.
[35:59]Và chính cái chịu cực này làm cho họ có phước, không biết phải có phước không nữa, nhưng mà họ chiếm lấy ưu thế. Cái thế giới này nó là như vậy. Đó là lý do mà nhiều khi ta ngỡ ngàng những người hiền thiện đi đâu đi mà để cho cái thế giới này bị những người ác độc chiếm giữ mất vậy? Và cái lỗi lầm nó cứ được nuôi dưỡng, nó cứ được cộng hưởng và nó nó nó cứ kích hoạt lẫn nhau. Rồi ta lọt vào trong cái thế giới này rồi, ta muốn giữ gìn cái sự hiền thiện thật là vất vả, thật là khó khăn. Nên bây giờ vậy, nhìn thấy mỗi người Phật tử ngồi đây trong pháp hội, Sư phụ rất là cảm động. Vì sao? Vì giữa một cái thế giới này, thế giới lầm lỗi nè, một cõi giới lầm lỗi này
[36:45]mà có con người cố gắng phấn đấu đi ngược lại cái dòng đời, đi ngược lại cái khuynh hướng bây giờ gọi là cái gì? Cái gì trend trend đó nhỉ? Gì hả? Đu trend, à à đu trend, phải không? Phải đu trend không? Cái gì mà ngả theo trào lưu người ta đó, cái gì đu trend đu trend nè, hả? Tức là cái người đó không đi theo cái trào lưu của cái sự hơn thua, hưởng thụ, chộp giật mà lặng lẽ về với chùa để nghe Pháp, tu hành, thực là đáng quý. Đáng quý trên cái cuộc đời này, những người như vậy thật là đáng quý, không phải dễ. Chứ còn mà những người như vậy không được mấy người đâu, tính ra chứ chúng ta vẫn là số ít.
[37:27]Trong cái lầm lỗi đó, chập chùng chập chùng của cõi giới của lầm lỗi, hoàn cảnh đưa tới lầm lỗi và bản thân chúng ta lầm lỗi, chúng ta không thoát ra được lầm lỗi. Và khi không thoát được lầm lỗi thì cái gì kế tiếp? Khổ đau. Khổ đau cứ mãi mãi nhưng ta không thoát ra được. Cho nên ta đừng nói rằng là à ta cứ sống tự tại đi là hết khổ, không đơn giản như vậy. Cái khổ đau nó là một hệ thống. Khổ khổ đau nó là một hệ thống và nó khống chế, nó thống trị cả cái thế giới này, cả pháp giới vũ trụ này. Cho nên không có đùa để mà nói cứ muốn hết khổ là cái tâm bình an đi, tự tại đi, buông đi, đố mà buông á, không bao giờ buông được.
[38:13]Và bây giờ hôm nay vì ta nói cái nguyên nhân của đau khổ lại lầm lỗi, rồi ta lại phát hiện một điều nữa: lầm lỗi cũng là cả một hệ thống. Nó khống chế ta, nó thống trị ta, bao trùm hết cả cái thế giới này, cả cái pháp giới này, ta cũng không làm sao mà vùng vẫy thoát ra được, không đơn giản chút nào. Cho nên khi mà hiểu được tới mức độ này ta mới kinh sợ và mới đáng nể Đức mới mới kính kính tôn kính Đức Phật đã nói ra được những sự thật này. Chứ nếu không có Đức Phật không nói ra, ta vẫn nhìn cuộc đời nó đơn giản: khi thì vui khi thì thì buồn, khi thì khổ khi thì sướng, khi thì lên voi khi thì xuống chó.
[38:53]À thôi cứ đắp đổi vậy rồi thôi sống cũng lây lất qua ngày. Thôi thôi cũng được. Cho nên ta ta cứ cũng được chỉ bởi vì ta không hiểu hết cái lầm lỗi và cái đau khổ nó thống trị cái thế giới này chặt chẽ đến đến như thế nào. Chỉ có Đức Phật là bậc giác ngộ toàn vẹn mới nhìn ra được cái sự thống trị, cái khống chế, cái thao túng của khổ đau và lầm lỗi đầy hết cả cái nhân sinh, của kiếp người, của luân hồi, của cả cái pháp giới này. Ta mới đáng sợ. Chứ còn bây giờ ngồi ngẫm lại, nói thật sự thì ta cũng có nhiều triết lý lý, nhiều triết gia, nhiều đạo lý, nhưng mà cũng không ai có thể nói được cái cái chân lý cội nguồn
[39:40]của kiếp sống con người là khổ đau và lầm lỗi. Chúng ta cứ bị lẩn quẩn đó, cứ khổ đau rồi lầm lỗi, lầm lỗi tạo ra khổ đau và khổ đau khiến cho ta lầm lỗi. Đây là vòng tuần hoàn ác tính. Nói theo nhân quả thì lầm lỗi gây ra khổ đau, nhưng mà điều bất ngờ: chính khổ đau cũng gây ra lầm lỗi trở lại. Đây là vòng tuần hoàn ác tính. Rất đáng sợ. Ví dụ sao mà gọi là khổ đau lại gây ngược lại lầm lỗi?
[40:26]Vừa rồi có cái chuyện vậy, có một ở bên nước mình đâu Nam Mỹ á, anh chàng đó ảnh mới vừa ra tù. Trước đây ảnh là một ca sĩ trong một ban nhạc nổi tiếng, anh bị gài bẫy,
[40:44]cái anh bị vô tù. Rồi bây giờ được tha tù, tha tù thì ảnh tuyên bố kẻ thù của ảnh là những người đó, những người đã đưa anh vào tù đó. Rồi bắt đầu ảnh phấn đấu. Trong cái phấn đấu của ảnh thì lại thành công trở lại, tại anh này có giọng hát rất là hay. Giọng hát cũng không thua gì Thầy Pháp Diễn của ta, rất rất là hay. Thì bắt đầu nổi lên trở lại và người ta nghe trở lại, nhưng mà người ta nghe ổng tới đâu thì trong những lúc mà phát biểu công chúng ổng cứ đem mấy cái người mà kẻ thù trước đây gài bẫy ổng ra ổng chửi.
[41:18]Và một ngày đẹp trời, khi chiếc xe ổng dừng ở đèn đỏ, một chiếc xe khác nó lại đậu kế bên và súng kề qua bắn chết liền tại chỗ, vừa mới chết xong.
[41:32]Cái ông đi tù là là khổ đau, nhưng từ cái khổ đau cái đi tù ổng thù hận, phải không ạ? Và thù hận là lầm lỗi, khổ đau gây ra lầm lỗi. Đó, cái vòng tuần hoàn ác tính là như vậy. Trước đây thì lầm lỗi gây ra khổ đau, nhưng với chúng sinh si mê thì khổ đau lại kích thích lầm lỗi trở lại, và chúng ta cứ lẩn quẩn mãi giữa khổ đau và lầm lỗi dường như không thoát ra. Ở trong đạo Phật có cái câu chuyện mà có hai người phụ nữ cứ căm thù nhau hết kiếp này tới kiếp kia. Đầu tiên là họ là gì? Người vợ lớn, vợ bé gì đó không biết. Bà này giết con bà kia, rồi bà kia đầu thai giết con bà nọ, rồi cứ giết qua giết lại cho tới cái ngày mà mà thành cả hai đều thành quỷ.
[42:23]Khi gặp Đức Phật, mà lúc đó là đang rượt nhau tính giết nhau nữa, thì Đức Phật mới kêu: "Thôi, dừng lại. Lửa nào tắt được lửa, thù nào diệt được thù? Từ bi diệt thù hận là chân lý nghìn thu." Chúng ta mới có cái câu đó trong câu Pháp Cú. Nên vì họ họ bị giết, họ đau khổ, nhưng họ thù hận giết lại là lầm lỗi. Nên từ khổ đau cũng gây ra lầm lỗi trở lại. Cái vòng tuần hoàn ác tính này chúng sinh không thoát ra nổi, chỉ trừ khi chúng ta có một đạo lý rất cao siêu, lòng chúng ta cũng như mà một đóa hoa hướng dương hướng về ánh mặt trời, đón nhận ánh sáng chân lý đó, ta mới dừng lại cái lầm lỗi từ đau khổ.
[43:12]Tức là từ đống tro tàn của đau khổ, ta đứng lên làm lại cuộc đời, xây dựng lại mọi thứ tinh khôi tốt đẹp, buông bỏ hết cái lầm lỗi trước kia, không để đau khổ kích hoạt cái lầm lỗi trong lòng chúng ta. Rồi ví dụ, ví dụ thế này. Đói, đói có phải đau khổ không? Đó, rồi cái đói nó kích hoạt lầm lỗi là làm sao?
[43:48]Ta phải cướp, hoặc là ta không cướp thì ta đi ăn ăn xin, nhưng mình lành lặn như vậy thì không ai cho, cho nên buộc phải làm sao?
[44:07]Phải tạo ra một cái chân lở loét, máu me thì cho người ta mới thương xót. Trong khi đến cái người nào đó họ thảy con rắn vô thì mình đứng dậy mình chạy thì chân mình còn nguyên, còn cái chân giả thì nằm lại, cái chân mà mà máu mủ lại lở loét thì nằm lại, còn mình hai chân lành lặn đứng lên chạy mất. Thì cái đó cũng là lầm lỗi, tức là lừa dối á để được xin nhiều hơn. Và nhiều khi xin cũng rất là đắt khách. Có người là một đời ổng đi xin ổng xây được bốn cái nhà lầu. Có người như vậy, đắt như vậy. Nghe nói thì thôi chớ đừng đi xin nha, kỳ lắm, phải không? Nói người ta đi xin được bốn nhà lầu xúm nhau đi về đi xin hết đi.
[44:53]Rồi bây giờ ta thử đặt vào cái hoàn cảnh này nha. Ta đói, ta bơ vơ, ta trơ trọi, không ai giúp đỡ ta, ta không xin ai được. À, chỉ có một người ta có thể xin được, nhưng mà lúc trước ta đã tự ái, ta đã thề cạch mặt người đó, không bao giờ gặp lại, giờ không thể vác mặt tới nhà người đó xin hay mượn nữa, thì cắn răng chịu đứng ở góc đường đó mà đói, ta làm gì? Đó là đau khổ đó, đau khổ đó, mà không dám đi ra để thò tay xin, không thể đóng vai một người ăn xin được nữa, tại cái đồ mình vẫn còn mặc được. Không thể mặc đồ như vậy mà ngồi xin tiền người ta, mình không quen cái đó, không xin được. Đi ăn cắp thì dứt khoát không phạm không để không vi phạm luật
[45:43]pháp, bụng thì đói càng lúc càng nặng, càng lúc càng dữ dội. Giờ ta làm gì?
[45:52]Cái đói là cái khổ cơ bản lắm. Ta làm gì?
[46:04]Có ai chấp nhận đói rồi ngồi đó chết luôn không? Chết vì đói luôn không? Ngồi yên lặng chờ chết vì đói, có không? Có không? Có. Tức là không để cho đau khổ tạo ra lầm lỗi. Số đó rất là ít. Có chứ không phải không, trên đời vẫn có những con người quyết không để đau khổ kích hoạt cái lầm lỗi trong lòng mình lên, thà chết, không không để lầm lỗi trở lại. Con người đó có chứ không phải không, cũng nhiều. Hôm hôm đó Sư phụ hay đến gặp ông thầy thuốc ở ngoài Hà Nội thì ổng hay nói triết lý, ổng ngồi ổng nói chuyện triết lý, thì ổng sống qua cái năm 1945, năm đó là có cái trận đói ở miền Bắc rất là khốc liệt.
[46:53]Và ổng kể thế này, đó là mắt ổng chứng kiến: Có những người đang đi mặc đồ lịch sự, ngã khuỵu trên đường rồi chết vì đói quá, đi không nổi nữa, rồi nằm yên đó cũng không ai cứu ai được, rồi nằm đó chết luôn. Và trong suốt cái trận đói của ngoài miền Bắc kéo dài từ Hà Nội lan ra các vùng nơi đó, ổng nói có một điều đặc biệt là không ai cướp của ai, không ai giết của ai. Ổng nói đây cái điều này nó đi ngược lại với quy luật của tâm lý con người. Vì cái kinh nghiệm xảy ra cho biết trên thế giới này trong suốt mấy nghìn năm qua, hễ đói thì sao? Giết nhau, cướp nhau cái đã, tính gì tính, no cái bụng cái đã, đạo đức gì đó tính sau.
[47:37]Nhưng đặc biệt ổng nói là không hiểu tại sao mà trong cái trận đói năm 1945 thì cái người Việt Nam ở miền Bắc họ chết thì chết, chứ không giết nhau, không cướp nhau và vẫn giữ bên ngoài rất là thanh lịch, mặc bộ đồ cái áo dài rất đẹp rồi gục ngã trên đường mà chết. Ổng nói ổng cũng rất ngạc nhiên về người Việt Nam. Nghe ổng kể xong thì mình rất là xúc động và cũng rất là tự hào. Như vậy người Việt Nam ta có cái phẩm chất gì trong thẳm sâu á là đau khổ nhưng mà không để bị kích hoạt thành lầm lỗi. Đây là một phẩm chất cực kỳ đáng quý vì điều đó cực kỳ hiếm. Chứ còn tất cả chúng ta đều bị gì? Bị đẩy vào trong cái vòng lẩn quẩn:
[48:19]Lầm lỗi gây ra đau khổ, đúng rồi ta hiểu rồi đó, Phật dạy ta hiểu rồi, nhưng mà đau khổ kích hoạt ngược lại lầm lỗi. Cái vòng tuần hoàn này và hầu hết ai cũng bị, không biết tại sao người Việt Nam không bị. Đây là điều ta cũng không lý giải được, nhưng đây là điều ta mong ước như vậy. Ta cũng nguyện lòng mình: Nếu lỡ một lúc nào đó cái nghiệp của ta từ kiếp trước đẩy ta vào khốn cùng, đau khổ thì ta chấp nhận điều gì?
[48:53]Ôm lấy niềm đau mà chết. Chết tươi đó, cái người đó là người chết tươi không phải chết héo á. Chấp nhận ôm lấy niềm đau và ra đi, chứ không để cho cái đau khổ biến mình thành lầm lỗi, nó vậy. Đó, và phải nguyện, ta phải nguyện rất nhiều lần ta mới được điều này. Chứ còn bây giờ thì vỗ tay, nghe Sư phụ nói hay quá vỗ tay, nhưng tới lúc mình đau khổ lên thì làm sao? Mình phùng mang trợn mắt liền, mình hung dữ lên liền, mình tham lam, mình ích kỷ, mình kiêu mạn, mình lừa dối, ác độc liền. Nghe thì vỗ tay hay, nhưng tới lúc ta gặp đau khổ rồi ta vì bản năng nó kích hoạt lại, ta sẽ lầm lỗi. Nên để tránh được cái tình trạng mà dù rơi vào đau khổ không để
[49:43]cái đau khổ đó kích hoạt lầm lỗi của ta lên thì bây giờ phải phải tu rất là nhiều, phải lễ Phật, phải sám hối, phải phát nguyện dữ lắm, vì những điều đó nó thường xảy ra trong cuộc đời ta. Trong cuộc đá đời ta vậy, cứ lặp đi lặp lại rất nhiều lần ta sẽ gặp những cái đau khổ. Còn nếu người nào mà chưa từng đau khổ là bởi vì quá sung sướng, chứ thường ai cũng phải đã từng đã từng đau khổ.
[50:13]Bây giờ mà đem kể cái đau khổ của từng người ra, có nhiều người lại gặp Sư phụ than: "Đời con khổ quá". Đau khổ gì nói Sư phụ nghe, nghe xong Sư phụ cười, tại điều đó chưa được một phần ngàn những nỗi khổ mà Sư phụ phải chịu đựng, chứ mấy ai. Đừng than khổ Sư phụ mệt lắm.
[50:40]Giờ thế này đó. Giờ ta ta ta nhìn, hôm trước thì ta nói về cái cái khổ, hoàn cảnh khổ hả, và tâm lý khổ, rồi tự quan sát. Bây giờ ta đang nói về nguyên nhân khổ. Trong các nguyên nhân của đau khổ thì Đức Phật nhấn mạnh cái ái dục. Từ cái chấp ngã sinh ra các kiết sử: Ái dục, kiêu mạn, ích kỷ, tham lam,
[51:08]nóng giận, rồi những cái điều đó nó tạo ra ác độc, và ác độc cho ta khiến ta tạo nghiệp. Đó, và những cái khối đó, cái khối kiết sử đó thành một cái gì? Thành một sự động loạn, căng thẳng của nội tâm, mà cái sự động loạn, căng thẳng của nội tâm đó ngay đó đã là đau khổ. Giờ ta trở lại cái này, ta trở lại cái ví dụ cái người đói. Cái người đang đói quay đói quắt á thì có những cái điều gì xuất hiện trong tâm họ?
[51:42]Tức nó đánh vào cái bản năng ham sống sợ chết. Rồi cái cảm giác cồn cào của cái bụng, cái thèm ăn, nó khởi lên cảm giác thèm ăn. Lúc đó thật sự cái gì túi tới miệng ăn cũng được hết. Bởi vì cái đó là bản năng rồi, nó khủng khiếp, khốc liệt vô cùng. Và cái vừa bản năng tham sống sợ chết bắt đầu nó kích hoạt cái tham ăn. Khi kích hoạt cái tham ăn lên rồi thì đi tìm thức ăn, và trong cái đi tìm tiền để thức ăn hay tìm thức ăn hay tìm bánh, tìm trái gì đó, con người ta bỏ hết mọi cái nhân phẩm lại. Nên có câu chuyện hoặc là những cái camera nó quay lại, có ông đang ngồi trong nhà hàng ăn, tự nhiên ở có một ông ở ngoài
[52:23]mở cửa đi vô, ổng xăm xăm lại cái bàn đó, ổng bưng cái tô mì lên ổng húp húp húp cho hết luôn, để tô mì xuống đi ra. Ông này ổng ngỡ ngàng, ổng đâu dám ăn nữa. Mà làm nhanh quá không ai trở tay kịp, cả cái chủ nhà hàng và các bồi bàn cũng trở tay không kịp, rồi ổng bỏ ổng đi mất tiêu. Nhìn cái đó, bây giờ nếu mình trách thì trách không lịch sự, không đàng hoàng, vi phạm pháp luật cướp đồ ăn của người ta, nhưng nếu mình nhìn sâu vào nội tâm thì rất là đáng, rất là đáng thương. Lúc đó cái giằng xé của cái cái đói ăn là không chịu nổi, thì ngay cái đói đó là gì? Là đau khổ. Rồi cái đói đó mới kích hoạt cái gì?
[53:03]Vô cướp đồ ăn của người ta. Đó là ổng này ổng nhẹ đó, còn không đi ổng chặn đường ổng giết người ta để lấy tiền để ổng mua đồ ăn. Cái đó là tạo thành tội ác, và sau này trả quả báo gì? Bị giết lại. Như vậy, ta nhìn thấy có hai cái đau khổ: một là đau khổ tự tự thân, cảm giác giằng xé của thân, của tâm tự thân là đau khổ; rồi cái tạo nghiệp mắc quả báo, lúc trả quả báo lại làm sao? Cũng đau khổ một lần nữa. Đây hai cái đau khổ vậy. Và Đức Phật nhìn xuống chúng sinh cứ luẩn quẩn trong hai cái đau khổ này. Cái đau khổ tự thân, tự tâm là ngay đó họ đang đau khổ. Bây giờ ta nhìn vậy,
[53:50]à ừ bây giờ ta hừm à trong bây bây giờ trên TikTok ta hay thấy đó, ừ một cái anh chàng ảnh quỳ xuống ở ngoài đường,
[54:00]ờ rồi cái cô kia thì không thấy đâu, chắc cổ đâu trong nhà đó. À. Ổng cứ ờ cầm bó hoa,
[54:08]ổng la lên, "Anh xin lỗi em! Lan ơi! Anh yêu em!" Ví dụ vậy, ổng la lên. Ổng la rồi người ta đi qua đi lại người ta dòm. Kêu ông này ổng có chuyện gì kìa. Ổng ổng cứ gào lên, "Lan ơi!" Rồi bắt đầu trời nắng như đổ lửa ổng không đi, ổng cứ quỳ đó. À. Rồi một lát mưa xuống ha, ổng cứ quỳ đó. Còn cái cô kia thì không thấy đâu, không biết trong nhà cổ là cô có đứng cô nhìn ra hay là cô ngủ hay là cô đang ăn hủ tiếu trong nhà, mình không biết, tại cái phim nó chỉ quay được cái phần đó thôi. Ổng ngồi ổng gào, ổng gào, "Anh xin lỗi em! Anh nghĩa là trong đời này anh chỉ thương mình em! Ờ ờ cái gì đó bồ của anh, anh bỏ rồi,
[54:47]anh chỉ thương mình em." Đại khái vậy, "Em tha thứ cho anh!" Ổng la lên. Rồi cái a mọi người đi qua lại cứ nhìn ổng, rồi trời nắng như cháy rồi bắt đầu cái mà tới đó bắt đầu cũng phải đói rồi chứ, mồ hôi thì nhễ nhại rồi chứ, phải đói rồi, nhưng mà cứ quỳ gào thét. Bắt đầu từ từ cái giọng nó khản, không la hết nổi. Bắt đầu phải ngồi đó quỳ, mới đầu còn quỳ thẳng chân, từ từ làm sao? Quỳ thụng người xuống, mà cũng không thấy cô kia đâu. Rồi câu chuyện ngang đó dừng lại, người ta cũng không theo dõi nữa vì nó mệt quá đi. Cái thằng ba thằng tào lao này ở đâu mà nó nó nó si tình cái độ phiền quá đi thôi, người ta không quay phim nữa, người ta bỏ đi luôn.
[55:20]Thì mình coi tới đó rồi mình cũng không hiểu cái đoạn kết nó có happy ending hay không. À. Nhưng đó là gì? Tụi con thấy sung sướng hay đau khổ? Hả? Quá đau khổ đi phải không? Đó, yêu là đau khổ. Nhớ như vậy, Đức Phật nói rồi đó, haha yêu là đau khổ. À cái dằn vặt, cái căng thẳng á trong tâm là là đau khổ, rồi quỳ đau chân là đau khổ, rồi chịu mưa, chịu nắng, chịu đói, chịu khát là đau khổ, rồi năn nỉ đủ thứ cách này rất là mệt mỏi, mệt mỏi. Thì lúc đó mà ai lại khuyên thôi đi tu cho rồi đi thì á thiệt đó là lời khuyên chí lý nhất trên đời, nhưng mà khi đã yêu thì
[56:07]mơ mộng nhiều. Có bài hát gì đó hay lắm này kia nọ thấy không? Gì đó, đại khái. Ờ, bài hát không lâu rồi, không biết biết Pháp Tâm biết bài đó không con? "Khi đã yêu thì lo sợ nhiều...
[56:25]hửm hửm hửm hửm..." Gì nè? "...lo tình yêu không đến tim người..." À, anh ví hoàng tử ân? Không biết bài đó hả? Ủa thế hệ đó mà thế hệ 6 7X rồi mà không biết bài đó hả? Kỳ vậy ta? Chắc không phải đâu, bài nổi tiếng. Tuấn Hổ còn biết mà phải không? Đó, thấy cô yêu ví dụ thấy không? Dễ sợ chưa, cô yêu cô biết luôn, ai cũng biết bài đó. Đó. Thì à mà mình bắt đầu mình ngồi mình suy nghĩ thế này, dù gì cũng là một thằng đàn ông, thấy không? Có cái phẩm giá của đàn ông, quỳ ngoài lề đường, bà con đi qua đi lại không sợ mắc cỡ, gào thét, chịu đói, chịu khát, chịu xin lỗi, chịu hèn hạ. Mà nói thực ra, nếu mà anh này ảnh cô kia cổ cổ tha thứ mà lấy thì
[57:10]ngay lập tức vô hội liền, không nói thế nào hết, thấy không? Lập tức con người đó cái tâm thế đó là sẵn sàng vô hội liền, giao cho anh Từ Ân. À phải anh Từ Ân không kìa? À xin lỗi, I'm sorry.
[57:22]Giao quản lý liền, nói đại khái. Ừ nếu mà con người đó mà được cô kia cổ tha thứ, cổ mở cửa ra, "Thôi em tha thứ cho anh", thì mày đừng giật vô hội liền cái rẹt. Đại khái là vậy. Thì bây giờ đó, phẩm giá của một thằng đàn ông quỳ đó trước mặt bàng dân thiên hạ đi qua đi lại ai cũng dòm, xầm xì, cười, đứa nít nó lại nó chọc qua chọc lại, bất chấp, bất kể hết, trời mưa, trời nắng bất chấp, đói, khát nữa. Cái sức mạnh ở đâu vậy?
[57:51]Đó là sức mạnh của của tình yêu. Mà đó chính là gì? Là đau khổ, chính là đau khổ. Thật ra khi Phật nói cái chữ ái dục á, nó không phải chỉ là cái yêu không, của tình yêu nam nữ không. Bây giờ nó thêm có vụ mà gì đó, phi giới tính nữa, hơi rắc rối chút xíu nữa, nhưng mà Phật ám chỉ tình dục. Tình dục mới là vấn đề, chứ không phải là là cái ái luyến của tâm lý không, nó thuộc về tình dục. Và tình dục là một loại cảm thọ rất là mạnh, mà đến nỗi trong kinh Đại Bát Niết Bàn Đức Phật có nói câu này: "Nếu còn một cái nữa nó giống như ái dục này thì chúng sinh không ai có thể tu hành được." Bây giờ có rồi, ma túy á.
[58:41]Nó cũng dễ sợ lắm chứ đâu phải đơn giản đâu. Nên thật ra ta sinh vào cái thời đại có nhiều cái cái cái cái mà tạo ra cảm thọ khủng khiếp, chúng ta rất khó tu, Đức Phật đã nói rồi. Nhưng mà cái bản năng của chúng sinh bản năng tự nhiên của chúng sinh là ái dục mà thật sự là tình dục. Nó là một điều gì rất là mạnh và rất là tự nhiên, chúng sinh rất khó thoát ra và khi vướng vào đó rồi thì làm sao? Thì bị ràng buộc bởi trách nhiệm, đó là người có đạo đức á. Ví dụ khi người ta thương nhau, người ta cưới nhau, người ta thụ hưởng cái ái dục, tình dục với nhau, người ta tạo nên một gia đình có con có cái, là nó hình thành một cái gì?
[59:29]Một cái trách nhiệm. Trách nhiệm nó rất là nặng. Trách nhiệm nó đè lên vai mình cả một cuộc đời này. Đó là điều tự nhiên. Và cái trách nhiệm đó xui sướng hay khổ? Sướng hay khổ? Hả Đạt Tiến Ngộ? Sướng hay khổ? Hả? Đâu dám nói khổ đâu. Đằng sau lưng người ta cú đầu chết, nha. Phải dù quá cực khổ vẫn phải nói, "Dạ, hạnh phúc vui lắm", phải không? Chứ không là chết nè nha. Lát về là không yên thân à, hừm.
[59:59]Cho nên là dù miệng rất méo, nhưng mà phải nói dạ không khổ, phải không? Nhưng mà nhìn cái mặt méo đó ta biết là rất là rất là khổ, à. Bản thân trách nhiệm nó rất là khổ. Ta nhìn các phim ta thấy á, cha mẹ nuôi con nuôi cái rồi đủ thứ chuyện hết. Ta nói thiệt đúng là cái trách nhiệm gia đình quá khổ, quá khổ quá tội luôn á. Nhìn thấy mà cha mẹ nuôi một đứa con cho nó nên người, lo lắng đủ thứ, ta nói quá khổ. Rồi mới nói là nói về tình mẹ, tình cha là bao la, là thiêng liêng, không hề oan chút nào. Vì cái việc mà cái công lao và cái tấm lòng của cha mẹ đối với con cái thiệt đúng như trời như biển, mà đó cũng là nghiệp, mà đó cũng là đau khổ.
[1:00:42]Rồi bây giờ nói, "Tôi không thèm có trách nhiệm thì tôi không đau khổ." À, "Giờ bây giờ tôi lấy vợ, vợ tôi đẻ con kệ nó, tôi không nuôi, tôi không lo. Tôi chỉ hưởng thụ ái dục, tình dục thôi thì tôi không đau khổ." Nghe được không? Nghe được không?
[1:01:02]Tức là người vô trách nhiệm sẽ không bị cái gánh nặng của cái trách nhiệm, là không bị khổ. Đúng không? Ai nói đúng giơ tay lên.
[1:01:15]Logic ngang tới đó thấy hợp lý đó, nhưng sau đó mới khủng khiếp. Sau đó mới khủng khiếp. Khi một người mà đã vô trách nhiệm đối với gia đình mình rồi thì quả báo là thê thảm. Sau này quả báo thê thảm. Thì có một cái có có một cái bài báo bữa đọc thấy đọc cái tiêu đề, mấy cái đó không có thời gian để đọc, nói: "Bố không nuôi con một ngày nào, bây giờ bố già, bố bệnh, bố về, bố kêu con phải lo cho bố, bố." Tức là ổng không có trách nhiệm, bây giờ bắt đầu ổng già yếu rồi, giờ bắt con nuôi lúc bệnh, con nó cảm thấy nó không nó không cần, không cần phải lo cho ổng. Mà nếu bây giờ nếu có thiên hạ có nói ra nói vào
[1:01:57]quá ổng nuôi và nuôi có trọn lòng không? Không, cũng bỏ bù lăn bù lóc à. Bệnh bữa đói bữa no, đi tiểu đi tiêu tại chỗ ráng chịu, lâu lâu nó bước vô hôi quá nó còn chê nữa. Tức là cái quả báo của cái sự vô trách nhiệm là khốc liệt, lúc đó mới là khổ. À. Vì lúc ta gánh vác trách nhiệm bởi cái ái dục là khổ, nếu ta cắt cái trách nhiệm đó để đừng khổ thì quả báo sau này là khổ gấp ngàn lần. Không bao giờ thoát khổ khi đã có ái ái dục. Mà đó là ta nói trên cái chính thức là có gia đình đồ đàng hoàng đó, chứ còn cái mà ái dục thì nó tạo ra vô số những cái dây mơ rễ má, những cái mắt xích, đủ thứ chuyện phiền toái ở phía sau.
[1:02:46]Phức tạp vô cùng. Mà cái điều đó nó nó đẩy chúng sinh đi vào trong luân hồi sinh tử rất là mạnh. Cái sức mạnh mà đẩy chúng sinh đi vào trong luân hồi sinh tử, ái dục là số một. Đức Phật đã nói cái đó. Nên khi mà nói cái nguyên nhân của đau khổ, Đức Phật chỉ cái tên ái dục ra trước. Mà tu làm sao thoát khỏi ái dục á là ta thoát được một cái cái nguyên nhân của khổ rất là lớn. Ta thoát được nguyên nhân rất là lớn.
[1:03:21]Đó là cái ái dục mà thuộc về ái luyến nam nữ và tình dục. Nhưng mà nó không phải có một cái đó. Cái khổ là trên cuộc đời nó không phải chỉ có một cái đó. Những cái gì ta nghiện cũng đều là nguyên nhân của đau khổ. Giờ mà cái nghiện mà khủng khiếp nhất mà cả thế giới phải kinh sợ là ma túy. Ừ ma túy bây giờ, hồi hồi xưa thì nó có cái gì là cái cần sa, cần sa là một loại thuốc phải không? Rồi thuốc phiện, thuốc phiện mà nó làm họ chế thành loại nhựa đen đen mà họ hút bằng đèn, rồi sau nữa qua họ chế thành cái heroin, cocain. Rồi bây giờ nó có cái gì hồng phiến, cái gì đá, mấy cái cái tên bây giờ báo nó đăng đăng mình cũng không hiểu hết.
[1:04:10]Có ai biết không? Có ai dùng chưa kìa? Những cái đó nó phá hư não chớp mắt. Kì về có cái người mẹ dắt thằng con trai lên đây, thằng con trai nhìn thấy nó trí thức, ừ, bà mẹ thì rất là đau khổ. Nói với thầy: "Giúp giùm con, con nó mất ngủ liên tục vì nó không tập trung học hành được nữa." Mà nhìn thấy thằng này có năng lực nghe. Nhưng mà truy hỏi cho ra thì gọi là bị có gì? Có đá, có dùng đá. Kích lúc mà uống đá là nó hít hay chích hay cái gì ta? Thầy không biết nữa. Đại khái là hấp thu nó đó, đưa nó vô người thì phấn khích, nhảy cuồng loạn, rồi thấy sung sướng, thấy vui vẻ lắm, thấy sung sướng lắm đại khái rồi nghiện,
[1:04:57]nhưng nó phá hết cái hệ thống thần kinh não. Đầu tiên là mất ngủ cái đã, rồi sau đó ảo giác, rồi ngu rồi mất trí, và có thể là trong cái ảo giác có thể là gây tội giết người. Thật sự những cái nghiện nó cực kỳ đáng sợ. Ma túy. Nhẹ hơn ma túy là gì? Rượu. Cũng là một loại làm ta nghiện mà đã nghiện rồi thì tội lỗi ở phía sau. Cái người đã nghiện ma túy rồi thì họ sẽ lừa hết tất cả người thân trong gia đình đó để lấy tiền đi mua ma túy. Tại hồi đó có một thời gian, lúc đó sư mới lên đây vậy, có mấy gia đình Phật tử họ có con họ nghiện. Thấy mình từ bi đem lên đây để cho nó cai nghiện, đâu có hiểu cái nghiện nó khủng khiếp thế nào đâu.
[1:05:42]Cứ nghĩ nó nghiện rồi thôi mình truyền nước biển cho nó rồi nó ráng nhịn nhịn mấy bữa chắc nó hết. Trời ơi, nó lừa sạch gia đình, nó lừa luôn cả chùa, lừa luôn sư phụ miễn sao có tiền mày kiếm thuốc hút lại. Lúc đó mới biết là ồ cái nghiện nó mạnh quá, chùa mình không đủ sức để mà cai. Chùa mình quá lỏng lẻo, không cửa không nẻo, không có kỷ luật, không có gì hết, chỉ tụng kinh. Trời ơi, cái tụng kinh ngồi thiền làm sao mà hết nghiện ma túy được, không hết nổi. Thôi đành phải từ đó chấm dứt không có không có giúp đỡ mấy đứa cai nghiện nữa. Về nó làm gì? 5 năm sau quay lại thì nó bị sida chết gần hết trơn rồi.
[1:06:20]Nên khi nghiện rồi, bắt đầu mới có những lúc mà nó nó tỉnh táo thì nó tâm sự, nó tâm sự nói: "Dạ tụi con phải nói dối bằng mọi cách, miễn làm sao lấy tiền. Đục hết cha mẹ, mình biết cha mẹ mình thương mình nhất cho nên về nói dối để cha mẹ đưa cho hết tiền. Khi cha mẹ mình hết tiền rồi qua tới anh chị, rồi qua tới bạn bè, rồi đủ mọi cách lừa gạt nói dối. Rồi ai mà kiếm mình đòi nợ thì cứ lẩn tránh thôi, đi tìm chỗ khác nữa." Mà từng ngày từng ngày như vậy phải làm sao chứ đâu còn khả năng mà làm ra tiền nữa đâu. Cứ phải đi lừa, tới khi nào mà chịu hết nổi rồi đi cướp. Cướp thì công an bắt vô trại, lúc đó sẽ chấp nhận cai vì vô trại là hết.
[1:07:04]Về nó cũng lừa sư phụ, nó viết thư về xin tiền sư phụ chứ: "Dạ, con là Hùng đây. Con đang nằm ở trại giam này, tức là sư phụ gửi cho con ít tiền." Đó, nó cũng lừa tiếp nữa. Mà miễn làm sao thôi. Không còn lương tâm nữa. Mà nói ngọt lắm. Cho nên ai gặp tụi con mà nói rất là ngọt và xin tiền có thể đó là người nghiện. Họ nói ngọt, lễ phép lắm, lễ độ lắm. Nói một chữ dạ thưa, hai chữ dạ thưa. Lái xe đưa sư phụ đi, nó lái đi qua cái vũng nước, nước bắn tung tóe lên người ta cái người ta chặn đầu xe lại. Sư phụ ngồi sau không biết tụi nó làm cái gì bây giờ. Cái cái cái thằng lái xe nó cứ cười cười cười,
[1:07:46]nó nói gì cái thằng đi sau như vậy nè. Rồi cái nó làm dữ quá rồi sao nó cũng bỏ đi. Cái sư phụ mới quay sang hỏi: "Ủa lỡ nó nó nó nó nó làm dữ thì làm sao?" "Dạ đâu có gì đâu sư phụ, cái dù cứ thả con xuống." Nó nói nhẹ nhàng nhưng mà thật ra là nó đánh người ta. Nó coi như tỉnh queo à, mặt nó tỉnh không có cái gì hết trơn. Nó không hề có một chút sợ, mình còn thấy sợ sợ, nó không có chút gì sợ. Nó sẵn sàng chiến đấu mà. Nó nói giống như mặt liều bất cẩn, lạ. Rồi còn tới rượu. Rượu, cái người nghiện rượu thì ta chứng kiến quá nhiều. Cái cơn nghiện lên thì bao nhiêu tiền gia đình cũng bán hết. Nghèo vì cái nghiện rượu.
[1:08:29]Đều là một cái đau khổ. Rồi một cái nữa có một cái nghiện nữa cũng làm cho ta nghèo, mất hết phẩm giá là gì? Nghiện gì? Nghiện gì? Cờ bạc, lô đề. Nó giống như có con ma á. Không biết là tại sao người ta nghiện mình cũng không hiểu. Thật ra mình không mình không nghiện, mình không thông cảm người ta được. Chứ còn họ bị một cái gì đó mình không hiểu nổi. Cứ bao nhiêu tiền, bao nhiêu thời gian, bao nhiêu đầu óc là cứ dồn vào trong cái nghiện. Và chính những cái nghiện này đẩy cuộc đời họ vào tăm tối, vào vực thẳm. Sư phụ nghe kể những cái sòng bạc của quốc tế bên nước ngoài, có những người mà ngồi gục ngật gà ở cửa trước
[1:09:10]cửa cái sòng bạc vì hết tiền rồi, đói rồi. Bây giờ không biết đi đâu về đâu. Mà hết tiền rồi thì sòng bạc nó đá ra thôi, đâu có tước đoạt được mình nữa. Cái không còn, chỉ nhiều khi xòe tay xin ai được một ít đồng gì đó để đi ăn đỡ. Rồi cứ lượn qua lượn lại rồi tìm cách để vô đánh nữa. Gọi là gỡ gạc. Thì cái mà ham đánh bài là ham cái gì?
[1:09:39]Có tiền mà không phải lao lao động. Đó là nên có hai dạng mà cái người mà nghiện là có tiền nhanh, nhiều mà không cần phải làm việc vất vả, có hai người: một là người cờ cờ bạc, hai là người vay mượn. À. Có những người vay mượn bắt đầu thành nghiện luôn. Là rất thích vay mượn, tại vì sao? Chỉ cần nói vài lời, cái là mình có một số tiền, nhưng mà rồi không bao giờ trả được, tại có làm gì ra tiền đâu. Nên cái vay mượn cũng là một loại nghiện, sư phụ cũng gặp một số người như vậy. Vay mượn rồi đến khi vỡ vỡ nợ ra hết rồi bỏ xứ đi luôn, rồi cù bơ cù bất ở xứ người làm gì đó thì không biết nữa. Nhưng mà cũng là một loại nghiện.
[1:10:21]Vì cái nghiện nó nó làm cho người ta có một cái cảm giác khoái chí. Khoái chí là không phải lao động vất vả mà rất dễ có tiền, nhưng dĩ nhiên quả báo là khốc liệt vô cùng. Đại khái là như vậy. Nên nói khi Phật nói cái ái, nhưng mà cái ái bùa ngài Tôn giả Xá Lợi Phất ngài suy luận ra rất nhiều cái thứ khác. Đức Phật chỉ nói đơn giản ái dục, nhưng mà ngài Xá Lợi Phất nói tất cả những gì ta cần trên cuộc đời này đều làm cho ta đau khổ. Cái gì ta cần? Cần sống, đó là bản năng sinh tử đó, bản năng sinh tồn á. Cần ăn, ta cần yêu, ta cần tài sản, ta cần địa vị, ta cần danh dự. Tất cả những cái cần đó đều là mồi nhử cho ta rơi vào đau khổ.
[1:11:13]Tất cả đều là mồi nhử. Ví dụ nói như thế cái cần yêu, cái chữ yêu này nó không phải là ái dục như nãy, nhưng nó có nghĩa là thế này: chúng ta cần có cái cái mối quan hệ, cái tương tác và ta rất sợ cô đơn.
[1:11:33]Ta không sống nổi trong sự cô đơn. Và những người mà bắt họ phải sống trong sự cô đơn là họ hư não, họ điên liền, phát bệnh tâm thần liền. Như hôm trước ta nói, cái người mà tự mình làm cho mình cô đơn, không tương tác với ai, mất trí liền. Và con người là bị hoàn cảnh ép vào cái cô đơn, ví dụ họ giam họ biệt giam, hay là trong hoàn cảnh ở trên một hoang đảo mà không có cái gì để tương tác thì họ cũng rơi vào trầm cảm, có khi phát điên liền. Vì ta luôn luôn cần sự tương tác, não ta luôn luôn cần sự tương tác, trái tim ta luôn luôn cần sự tương tác. Đó là lý do mà ta thích lên mạng xã hội để ta chơi,
[1:12:12]vì trong đó ta tạo ra được rất nhiều bạn. Trên đó bạn nhiều lắm, ở ngoài đời ba bốn người chơi bạn vậy thôi, mà lên mạng nhiều khi có cả năm sáu trăm người bạn. Chả ai biết ai, nhưng vẫn cho ta có cảm giác là ta quan trọng. Ừ, vậy thôi. Còn cái cần tài sản, cần địa vị, cần danh dự là những cái cần rất là lớn và đó đều là những cái mồi nhử cho chúng ta. Đối với những người có tham lam, có tham vọng thì những cái cần tài sản, cần địa vị, cần danh dự đều là mồi nhử nguy hiểm, đẩy ta vào tội lỗi và đau khổ. Nên ta phải tu làm sao ta tỉnh táo ấy. Cái gì vào tay ta rồi ta không dùng nó cho mình thì ta tránh được cái cần, cái ái này.
[1:13:01]Đó ví dụ bây giờ cơm đưa đến ta thì ta không từ chối, phải ăn. Nhưng ta ăn để sống, mà sống không phải sống cho mình, sống cho Phật pháp, cho chúng sinh, sống cho đất nước thì cái ăn đó không sao hết. Vì nói là sống, có khi ta cũng cần phải sống, chứ không phải đùng đùng cái tự tử chết, nhưng ta sống là để đem cái cuộc đời mình mà cống hiến, mà phụng sự. Cái cần đó tốt. Vì ta cần yêu, cái yêu này không phải là ái dục, mà là một sự gì? Mối quan hệ tốt đẹp với với mọi người. Thì ta cần điều đó không phải để giải để để để để giải tỏa nỗi cô đơn, mà ta cần sự tương tác tốt đẹp đó để ta đem điều hiền thiện đến cho cho mọi người.
[1:13:45]Khi ta thương mến nhau, ta nói những điều đạo lý với nhau, điều đó làm cho thế giới này tốt đẹp lên thì cái yêu đó tốt. Đó, vì nói cần tài sản, ta cũng cần. Nếu có tài sản thì cũng được, không sao hết, nhưng mà ta không dùng tài sản đó để hưởng thụ cá nhân, mà dùng tài sản để làm những điều phúc thiện, truyền bá Phật pháp, đạo lý, giúp đỡ mọi người. Hay ta cần địa vị, có địa vị thì cũng không sao, cũng tốt thôi. Dùng cái địa vị quyền lực đó để mà gì? Giúp đỡ được mọi người nhiều hơn trong cái quyền hạn của mình, cũng tốt thôi. Ta cần danh dự, ta cũng cần. Nếu cái danh dự đó khiến cho cái lời nói của ta được nhiều
[1:14:25]người lắng nghe thì ta sẽ nói nhiều cái lời đạo lý. Còn khi những cái cần đó biến thành đau khổ chỉ bởi vì nó quy về cái kiết sử gì? Ích kỷ. À, quy về bản năng ích kỷ thì tất cả những cái cần đó là mầm mống của đau khổ, là mồi nhử của ma cả. Bây giờ ta nói cần gì? Cần ăn, ta cần sống, cần yêu, cần tài sản, cần địa vị, cần danh dự. Cần hết á! Nhưng mà cần cho mình một cái thì lập tức lọt về cái bản năng ích kỷ nó quản lý liền. Và như ta đã biết, hễ là bản năng ích kỷ thì tạo ra sự ác độc và đưa đến quả báo đau khổ, và ngay sự ích kỷ đã là đau khổ. Nhớ như vậy! Ngay cái kiết sử đã là đau khổ, rồi từ cái kiết sử đó nó tạo ra vô số
[1:15:18]cái tội lỗi phía sau thành ra quả báo đau khổ mà ta nói là hoàn cảnh đau khổ.
[1:15:31]Ở đây ta ta trở lại ta nói cái này, vì ta đang nói về tập đế là nguyên nhân của đau khổ, mà nguyên nhân của đau khổ là lầm lỗi. Ừ, ấy là tại sao mà bị phạt? Bị phạm tội. Tại sao bắt bỏ tù? Vì phạm pháp. Nhưng trong cái đau khổ là bị trừng phạt của chúng sinh á là do lầm lỗi, mà cái lầm lỗi này giống như nó tự nhiên mà có. Cho nên nhìn chúng sinh ta thương là vậy đó. Đó là lý do mà Bồ Tát nhìn chúng sinh thương cảm, thấy nó phạm tội khủng khiếp, nhưng mà cái lỗi của nó nhiều khi nó tự có mất tiêu rồi, mà ta không có được một môi trường giáo dục. Ví dụ bây giờ ta cũng nghèo vậy, nhưng ta nghèo nghèo ta không đi ăn cướp.
[1:16:26]Nhưng mà ở cái một cái xứ kia nó nghèo thì nó đi ăn cướp. Tại vì sao? Tại vì nó tiếp nhận hai cái nền giáo dục khác nhau. Cũng giống như vậy, hễ đói là phải đi ăn cướp, nhưng mà cái người miền Bắc của Việt Nam năm 45 đói, chết nằm xuống chết êm ả, không đi ăn cướp. Lý do là vì sao? Lý do là bởi vì cái nền giáo dục, cái nền giáo dục. Và
[1:16:54]bây giờ ta thấy một người đói rồi đi ăn cướp, ta trách họ được không? Không. Bởi vì họ nằm trong cái cõi giới lầm lỗi. Người nào cũng như người nấy, ai cũng suy nghĩ như vậy cả thì họ cũng suy nghĩ như vậy: đói thì đi ăn cướp. Giống như bây giờ ở cái xứ mà bên cái xứ Tây phương vậy á, ta không có tiện nói đúng cái cái xứ nào, có một trận biểu tình nổ ra phản đối cảnh sát. À, thế là người ta xuống đường người ta biểu tình, người ta đập phá các cửa hàng. Đập phá cửa hàng để làm gì? Đi cướp sạch đồ trong đó, đem về á. Bắt đầu thấy họ bưng hết cái này ra mà họ đi ra họ cười tươi lắm. Mới đầu họ khi mà họ mới biểu tình thì mặt họ phẫn nộ
[1:17:47]vì họ đòi công lý, họ đòi chân lý, họ đòi lẽ phải. Thấy mặt mày họ hùng hổ mà cao thượng lắm! Đến khi họ đập bể cửa hàng rồi chạy vô họ lấy đồ, quá chừng người lấy rồi thì mặt cười hớn hở, không phải con người cao thượng lúc nãy nữa mà lộ ra bản chất là một kẻ gì? Một kẻ hôi của tham lam. Mà ai cũng như vậy! Mình dòm coi cái clip mà quay á, ai cũng chạy vô cửa hàng lấy đồ đi ra, không có thấy có người nào mà cao thượng thấy cửa hàng đập mà lặng lẽ bỏ đi, không có không thấy. Thì ra lúc đó cái hoàn cảnh đưa đẩy người ta rơi vào lầm lỗi, mà điều đó nó tự nhiên, ai cũng như vậy nên mình cũng như vậy.
[1:18:28]Rồi bây giờ thấy chúng sinh lầm lỗi mình trách người ta, nhưng sự thực cái lầm lỗi đó có khi nó lại rơi vào như nãy chúng ta nói đó, cõi giới lầm lỗi, ai cũng vậy hết và mình xem điều đó là tự nhiên. Bây giờ có ai có thể giáo dục những người đó lại để họ thoát khỏi cõi giới lầm lỗi? Trong cái môi trường ai cũng suy nghĩ sai, một mình mình tách ra suy nghĩ đúng, dễ không? Không dễ chút nào. Nên chúng ta rất là may mắn khi chúng ta có một môi trường Phật pháp, một cộng đồng Phật pháp, từng người huynh đệ sống với nhau chan hòa, yêu thương, nhắc nhở nhau. Mình muốn làm bậy mà thấy huynh đệ mình cái không dám làm bậy.
[1:19:03]Mình có muốn làm sai, mai đi họp đạo tràng rồi mình nhìn mặt huynh đệ mình thấy ngại, cái thôi không làm sai. Đó là lý do mà sư phụ khuyến khích mọi người phải tham gia tham gia đạo tràng tu tập là vậy đó. Có huynh đệ, đạo tràng, có đồng đạo, ta kềm chế mình dữ lắm. Cái hoàn cảnh đáng lẽ phải đẩy ta vào lầm lỗi, nhưng mà nhờ có sự giáo dục, nhờ có sự nhắc nhở, nhờ có đạo lý, ta giữ mình lại. Cũng giống như là cái người dân Việt Nam ta năm 45 đó, đói thì đói, nằm xuống chết, không ai cướp ai cả, không ai làm điều gì mà mất đi cái vẻ quý phái, thanh lịch của con người Việt Nam thời đó cả, lạ lùng ghê, rất là lạ.
[1:19:47]Nên nên bây giờ ta nhìn cái lầm lỗi mọi người mà ta không hờn trách họ lắm là vậy đó. Vì hiểu được tới cái tập đế, nguyên nhân của đau khổ, hiểu tới cái tận cái nguồn của họ là cái vô minh, không biết ở đâu ra, nó bẩm sinh; hiểu tới cái chấp ngã tự nó có; rồi hiểu tới cái cõi giới lầm lỗi, con người ta không có giáo dục, ai cũng như ai; rồi bây giờ người ta lầm lỗi, mình không biết trách ai. Mà quả báo mà nhân quả thì nó không tha. Hễ anh gây nhân rồi anh gặt quả, nó không có xét nguyên nhân, không có xét hoàn cảnh lý do gì hết trơn á. Hễ anh cướp của giết người thì quả báo thê thảm nó xảy tới.
[1:20:27]Rồi đừng có đổ thừa nói là tại không ai dạy tui, không có nó không có đổ thừa. Thì ta nhìn cảnh đó ta thật ra là thương xót. Đó là cái nhìn của những bậc thánh ở trên cao, nên các ngài nhìn chúng sinh thấy thấy thương là vậy. Và các vị có cái lòng từ bi mênh mông vô tận là vì hiểu tới ngọn tới nguồn của lầm lỗi của chúng sinh là ở chỗ này. Và chúng ta cũng vậy, hôm nay ta học cái tập đế để ta hiểu tới tận cái nguồn cái ngọn lầm lỗi của chúng sinh mà lòng chúng ta rất là nhẹ. Nhiều khi nghe nói lỗi lầm người khác cái mình không căng thẳng, mình không có trách cứ vì biết cái để gây nên cái lầm lỗi nó nhiều lý do
[1:21:05]quá, mà có những lý do mà người ta ta không biết đường đâu nữa, đâu trên trời nó ập xuống, nên thấy cái lầm lỗi mà ta không nỡ trách là vậy. Vì ta hiểu tới tận nguồn tận ngọn của lầm lỗi là như vậy.
[1:21:30]Ừm lúc ta trả quả báo thì ta làm sao? Ta đau khổ, ta căng thẳng và ta tạo nghiệp tiếp. Đây, cái chu trình này mới là mới là cay đắng đây. Khi ta trả quả báo, thì đáng lẽ trả quả báo là thôi, nhưng không. Lúc ta trả quả báo thì bắt buộc ta phải căng thẳng, phải đau khổ, và nó kích thích chúng ta tạo nghiệp tiếp. Mai mốt trả nữa. Đây là cái vòng rất khó thoát ra. Trừ những số người mà được học đạo lý, thì ví dụ khi ta trả quả báo, ta căng thẳng, ta đau khổ nhưng ta không tạo nghiệp tiếp, ta dừng được cái chỗ này. Đó là do may mắn ta có đạo lý, có tu hành. Còn đa phần chúng sinh, khi ta trả quả báo,
[1:22:18]ta đau khổ, ta căng thẳng và ta tạo nghiệp tiếp. Ví dụ ta bị xe tông, hai xe va nhau, lỗi của thằng kia, nó chạy ẩu, ta té xuống, ôi đau quá chừng, thì ta làm gì?
[1:22:35]Ta làm gì? Đau là khổ phải không ạ? Đau quá thì nó rất là căng thẳng. Để chịu đựng cơn đau, ta phải vận hết mười thành công lực trong con người mình, đó gọi là căng thẳng, đó là nguyên tắc á nha. Khi ta đau, não ta căng thẳng lên liền. Và cái cảm giác đau đã là đau khổ, cái căng thẳng não là đau khổ. Nhưng mà ta có chịu nằm im cho nó hết đau khổ không? Không. Ta lại ta túm đầu nó ta oánh cái đã, tại mày. Mà đánh có lại không? Đau quá đánh có lại không? Rồi nó đánh không lại nó, nó dọng cho mấy cái nữa, lại đau khổ và căng thẳng tiếp. Đó, nên cái chu cái cái chu kỳ là khi ta trả quả báo thì ta căng thẳng, ta đau khổ và ta tạo nghiệp tiếp, cái chu trình.
[1:23:16]Bây giờ ta là người đệ tử Phật thì ta phá vỡ cái chu trình đó. Ta trả quả báo, có thể tâm ta chưa thanh tịnh nên ta còn đau khổ, ta còn căng thẳng, nhưng dứt khoát không tạo nghiệp tiếp. Đó là do ta được Phật dạy. Còn cái người mà họ tu tốt hơn nữa đó, thì khi trả quả báo,
[1:23:40]cái cảm giác đau khổ nó sẽ xuất hiện, ví dụ cái chân đau quá thì phải đau chứ làm sao, đó là cảm thọ, nhưng không để cho đầu căng căng thẳng, và dứt khoát không tạo nghiệp tiếp. À, đó là do ta mức độ tu ta khá rồi. Còn trường hợp mà khi ta trả quả báo mà không có cảm thọ đau khổ luôn, nên không căng thẳng và dĩ nhiên không tạo nghiệp tiếp, là ai?
[1:24:10]Là Bồ tát Quảng Đức á. Tức là Ngài tự thiêu, Ngài ngồi bình thản tự thiêu, ngọn lửa khởi lên mà không dường như Ngài không đau. Tức là không xuất hiện cảm thọ đau khổ. Và lòng Ngài rất bình an trong thiền định là không căng thẳng, và dĩ nhiên Ngài không chửi bới ai, không có tạo nghiệp tiếp. Đó đó, nên trong trường nên ta nói về khi ta trả quả báo là có ba điều xuất hiện phải không? Một là cảm thọ đau khổ, hai là đầu óc căng thẳng và ba là tạo nghiệp tiếp. Thì bây giờ ta biết tu rồi, ta dừng cái tạo nghiệp tiếp thì vẫn còn hai cái là căng thẳng và cảm thọ khổ. À, bây giờ ta biết tu tốt hơn nữa, ta không có cảm giác căng thẳng,
[1:24:53]giữ tâm mình bình thản, nhưng cái cảm thọ khổ vẫn vẫn còn. Nhưng mà tới chứng đạo, chứng Thánh thì cảm thọ khổ sao? Mất luôn.
[1:25:06]Ai không tin chứng đạo đi biết liền. Mất luôn cả ba cái đó luôn. Nên có trường trường hợp thế này, tức là lúc đó là Ngài Mục Kiền Liên, Ngài bị cái nghiệp là phải bị đánh chết. Mặc dù là Ngài là bậc A La Hán, nhưng mà nghiệp đó vẫn còn, lạ vậy. Thì ngoại đạo nó cứ đi kiếm Ngài nó giết riết à, nhưng mà Ngài có thần thông. Việc Ngài chưa xong, Ngài thoát ẩn thoát hiện nên này kia hổng cho giết, mà chung quanh toàn là A La Hán mà, ai giết ai được. Nhưng mà đến lúc đó Ngài thấy là thôi đã đủ rồi, mọi việc trên đời mọi việc đã sắp xếp xong hết rồi, thôi bây giờ trả nghiệp lần cuối, thế là ngồi trong cốc Ngài ngồi yên.
[1:25:44]Tới chừng nó vô, thì thời xưa giờ đâu có ảnh trên mạng đâu mà biết, nhưng mà có một thằng nó chỉ điểm, nó hô: "Đây đây, Mô-ga-la-na đây, Mô-ga-la-na đây!" Ô, nó xúm vô đứa đấm, đứa chém, đứa đập Ngài. Và trong kinh kể là xương Ngài bị dập dẹp hết trơn. Nhưng mà Ngài ngồi đó cho đánh để trả nghiệp xưa nào đó. Rồi khi mà nó bỏ đi rồi, nó nghĩ Ngài là mềm nhũn hết rồi, máu me tung tóe hết rồi, thì Ngài dùng thần lực Ngài thu gom thân người Ngài lại, thân lại nó toàn vẹn lại, nhưng dĩ nhiên là còn máu, và Ngài hiện ra trước mặt Phật để lạy Phật lần cuối rồi Ngài mới tịch luôn. Cái chết cũng siêu đẳng chứ không phải đơn giản,
[1:26:22]Ngài Mục Kiền Liên á, vĩ đại chứ không phải là ấy. Giống như Chúa Giê-su vậy. Chúa Giê-su á Ngài đi giảng đạo ở nước Do Thái và cái thời đó thì La Mã đang cai trị Do Thái, và những điều Ngài giảng hay quá, lợi ích quá, lay động tâm hồn người quá, được nói bởi một bậc Thánh, cho nên cái dân Do Thái mê quá, kéo theo ùn ùn ùn và người ta không thèm đi tới mấy ông thầy kia nữa, mấy ông tu sĩ kia nữa. Thế là mấy ông mới kết bè nhau mà hại Chúa Giê-su, hại đủ cách á. Trong các nhiều cách hại thì cứ đi mách với lính La Mã cái tay Giê-su đó là cái tay đó là tay chống La Mã đó, chống La Mã. Mà La Mã đang cai trị mà ai chống lại là ổng giết liền, đâu có nói tiếng nào.
[1:27:09]Thế là cứ đi lùng bắt lùng bắt thôi. Lùng bắt nhưng mà không bao giờ bắt được Ngài. Có mấy người nói: "Thưa Thầy thưa Thầy, nó đi bắt Thầy." Chúa Giê-su trả lời thế này: "Cái thời gì? Cái thời của ta chưa tới, cái lúc mà để ta trả quả báo chưa tới." Mà Ngài bảo là: "My time is not coming yet." Cái thời của ta chưa tới. Thế là nó vô trùm Ngài cái Ngài biến mất, không thấy nữa, Ngài biến mất khỏi cái đám đông liền. Lúc Ngài đang giảng đạo, mọi người vây quanh nghe Ngài nói, mà lính nó lùng lùng lùng lùng lùng đi vô tới nơi rồi không thấy Ngài đâu hết, Ngài biến mất, Ngài hổng cho bắt. Ngài nói: "Cái thời của ta chưa tới." Nhưng mà đến cái lúc rồi,
[1:27:49]đến lúc rồi bắt đầu Ngài mới Ngài chấp nhận, hôm đó là ăn tiệc ăn bữa tiệc cuối cùng á, Vượt Qua, thì
[1:28:00]Ngài có cái cảm giác này: "Ôi linh hồn ta buồn rầu quá đỗi!" Cái linh hồn buồn rầu quá đỗi đó là cái điềm báo, cảm giác khi mà cái nhiều người họ họ họ hại mình mà họ cái họ cái không gian họ đến gần tới quá, đến gần mình quá cái nó tạo một cảm giác buồn buồn trong tâm mình. Đó là cái cảm giác linh cảm. Rồi Ngài mới quỳ xuống, Ngài mới chắp tay nói: "Nhưng con không theo ý con, mà con xin theo ý Cha." Thế là Ngài tùy duyên sống, à tới lúc Ngài phải trả quả Ngài chấp nhận. Thì sau đó thì nó vô nó bắt được Ngài. Có câu chuyện lúc đó là Thánh Phê-rô vậy mới không biết đâu có cây gươm, ổng ổng đánh ổng chém cái cái cái cái một cái người lính La Mã rớt cái vành tai.
[1:28:45]À, Chúa Giê-su nói: "Này Phê-rô, hãy cất gươm lại, vì ai dùng gươm sẽ phải chết vì gươm." Rồi Chúa Giê-su mới lấy cái vành tai lên, đặt vào cái tai cái đầu của người lính La Mã vuốt một cái trở lại như cũ. Có câu chuyện như vậy cũng rất là hay. Ừm, nhưng nếu mà tụi con có bị gì tai lại nhờ Sư Hải vậy có khi Sư vuốt cái nó cũng dính thòng teng. Thấy không? Khi đem lên Ngài mà trước khi mà đem lên Ngài đóng đinh trên thập giá, ôi chu cha nó hành hạ Ngài đủ thứ chuyện, mà Ngài chấp nhận thì ta không hiểu cái cảm giác Ngài chấp nhận như thế nào, có giống như Bồ tát Quảng Đức hay là giống với Ngài Mục Kiền Liên hay không?
[1:29:27]Ta cũng không biết được, tại vì cái thời đó cái kinh Phúc Âm mà ghi lại nhiều khi nó cũng không có hết ý, những người đó không hiểu cái trạng thái của một người thiền định như thế nào, ta không biết, nhưng đại khái là như vậy. Thì đây ta nhớ như vậy, khi ta trả quả báo thì có ba cái ha, một là ta gì? Cảm thọ đau khổ, hai là gì? Đầu óc căng thẳng và ba là tạo nghiệp tiếp. Thì bây giờ do cái tu của ta ta bớt dần dần, bớt cái tạo nghiệp tiếp, bớt cái căng thẳng và nếu chứng đạo thì mất luôn cái cái cảm thọ đau khổ luôn, đó là như vậy nha. Rồi bây giờ những cái mà làm cho ta đau khổ tiếp đây nè. Làm phước mà chấp công.
[1:30:07]À. Khi ta làm phước thì ta được phước, và cái phước đó cho ta nhiều chọn lựa về sau. Nghĩa là làm cho ta thấy đỡ khổ, làm cho ta thấy sung sướng, nhưng khổ cái có cái ông nội chấp công ổng ngồi phía sau cái làm phước á, à là cái ông này mới là rắc rối đây. Là ta làm ở đâu ta chưa khoe ra mà trong tâm ta là đã thấy mình là là ngon lành rồi. Đó, cái ông đó đó, cái ông đó mới là là nguyên nhân của đau khổ lần nữa. Chứ nếu mà ta chỉ làm phước thôi đừng chấp công, thì cái làm phước này cho ta cái phước để ta được nhiều chọn lựa, trong cái chọn lựa đó ta chọn lựa tu hành giác ngộ thì đi luôn á. Mà khổ có cái ông chấp công ổng ổng ngồi đó,
[1:30:52]ổng cứ trì ổng kéo lại và phá hủy tất cả những điều tốt đẹp. Là trong tâm ta cứ nhớ hoài cái công của mình, cái điều phước mình làm, rồi buột miệng nói ra nữa thì càng mau tiêu luôn nữa. Hễ làm phước mà kể ra rồi cái phước đó mất, giảm rất là nhanh, rất là uổng đi. Thấy họ làm phước tốt quá thấy mừng ghê, cái đem kể khoe tùm lum ra cái mình thấy buồn thiệt, mất tiêu hết trơn không còn hết trơn. Nên đó là lý do mà Phật tử ở chùa mình á, ai ngáp thấy ham vậy cà?
[1:31:27]Thấy Sư phụ giảng hay chứ hả? Giảng trình độ nữa chứ, giảng mà đến mức độ, trời ơi trời!
[1:31:36]Trời ơi, nãy không buông sớm cái nghe. Ngáp một cái thiệt ngon thiệt ngon gì đó, không biết.
[1:31:49]Bởi đó là lý do chùa mình á có nhiều Phật tử làm phước rất là nhiều mà sư không khen. Nhiều người cúng dường cũng nhiều, sư phụ không khen.
[1:32:02]Cúng thì biết có phước rồi mà làm im im giấu luôn à. Có nhiều người rất giận sư phụ điều này. Có ai giận không? Ai giận? Tại vì sư muốn giữ phước người đó cho tròn vẹn luôn. Nhưng mà có những người sư phụ cũng gửi cái bản tán dương công đức. Thí dụ vậy. Có những người sư thấy: Thôi, cái tấm lòng họ vậy cũng được. Sư mới làm cái bản tán dương công đức, Thiền Tôn Phật Quang tán dương công đức Phật tử gì đó, và bí mật gửi tới người đó, để cho biết rằng chùa mình không hề bỏ qua ai, nhưng mà không ai biết. Cái bản tán dương công đức đó trong chùa các thầy, cô cũng không thấy, mà các Phật tử đạo tràng cũng
[1:32:37]không thấy, chỉ có mình người đó biết thôi. Nhận được cái bản đó, treo cũng được mà không treo cũng được thì tùy. Mà đề cái bản tán dương công đức, mà nếu ai vô hỏi tán dương cái gì thì người đó tùy mình trả lời, nà nà là tui cúng chùa được 3 triệu thì 3 triệu bay mất liền. Còn nếu ai hỏi gì, nói: Bữa đi công quả được mấy bữa thì thôi không sao. Cái cái khoe, cái ông chấp công, cái ông rầu ổng lắm. Nhưng mà ổng lúc nào ổng cũng xao, ổng nằm ở trong tâm thẳm sâu của mình, nó là chấp ngã, nó là kiêu mạn. Mình gỡ nó không ra, nó là bản năng và phải chiến đấu thôi. Chiến đấu kềm thôi chứ hết thì không hết.
[1:33:17]Và cái chấp công này nó khổ đến mức độ mà Phật phải giảng kinh Bát Nhã 700 quyển, 600 quyển chỉ để nói về cái chấp công này. Nếu mà ta đọc cái 600 quyển kinh Bát Nhã rồi ta kinh hoàng cái trí tuệ và cái công lao của các vị Bồ tát. Kinh khủng, các ngài làm những điều phước từ những điều lắt nhắt chi tiết đến mà những mênh mông bao la trong pháp giới này, nhưng cuối cùng chỉ làm cái gì? Không, không chấp công. Cái vĩ đại của Bồ tát là chỗ đó thôi. Và các ngài là Bồ tát bởi vì các ngài không chấp công. Chứ còn làm điều thiện thì ta có thể làm được giống các ngài, nhưng mà ta không giữ được cái không chấp công.
[1:33:55]Còn các vị Bồ tát giữ được cái không chấp công nên các ngài lên làm Bồ tát luôn. Mà 600 quyển Bát Nhã chỉ nói về cái không chấp công. Nhưng mà phải làm sao? Muốn không chấp công thì phải làm sao? Phải, phải làm. Chứ không phải ngồi không chắp tay sau sau đít dòm bờ rồi nói: Tôi không chấp công. Không có làm gì đâu mà không chấp công. Nên phải làm cho cực khổ đi mà không chấp công thì cái đó mới là không chấp công. Còn nói: Tôi không bao giờ chấp công, anh để tay sau đít không thì lấy gì mà chấp công, có làm gì đâu mà chấp công. Cho nên đó là lý do mà Bồ tát làm sao? Làm các công đức rất vất vả, độ sinh tới vô lượng,
[1:34:31]đi qua các cõi Phật đảnh lễ Phật, cúng dường, thừa sự Phật. Rất là khó, rất là là là khó nhọc nhưng không bao giờ chấp công. Vì hễ có chấp công rồi tiêu tan hết và nó trở thành ma sự. Cái cái sợ là trở thành ma sự. À, ma sự là làm sao? Là khi ta làm phước, lòng ta chấp công. Ta chưa khoe nha, khoe thì nó mất liền, nhưng ta không khoe nhưng lòng ta lúc nào cũng tự hào vì cái công đức mình làm được. Kiếp sau sinh ra ta được phước, được địa vị cao và ta rất là ác.
[1:35:10]Trở thành một người thủ đoạn, ác độc. Và nếu phước nhiều quá mà chấp công thì thành ma vương luôn. Đó, ma vương có mặt là bởi vì có những người làm phước rất là lớn nhưng chấp công, thấy mình là quan trọng nhất, chết thành ma mất tiêu. Ma vương chứ không phải ma mà vong hồn, cô hồn, các đẳng đâu, không phải. Nên cái chấp công làm cho ta đau khổ. Đó nguyên nhân của đau khổ trong đó có một cái: làm phước mà chấp công. Biết làm phước là quý, nhưng nếu còn chấp công đau khổ đi theo ta nữa. Thấy chưa? Rồi một cái nguyên nhân đau khổ nữa là kiêu mạn. Bây giờ ta nói về kiết sử kiêu mạn. Kiêu mạn là thấy mình hơn người.
[1:35:53]Ta thấy mình hơn người vì hai lý do: một, hơn thiệt. Mình giỏi hơn người ta thiệt, cho nên mình thấy mình hơn người ta. Hai là không giỏi hơn người ta mà cứ ráng nói mình giỏi hơn người ta. À. Ai là người mà không giỏi hơn người ta mà vẫn thấy mình giỏi, giơ tay lên! Sư đập cho ba roi. Đó là vừa nói dối mà vừa vừa tổn phước nữa. Có những người bị như vậy nha. Có những người bị như vậy đó, không giỏi hơn người ta mà trong lòng lúc nào cũng chứng tỏ là mình giỏi hơn người ta. Mấy người đó thật là tội. Mấy người đó thật là tội. Còn những người mà họ giỏi thật và họ thấy họ giỏi hơn người ta vẫn là gì?
[1:36:36]Vẫn là đau khổ. Vẫn là nguy hiểm vô cùng, vẫn nguy hiểm vô cùng. Mà trong cái kiêu mạn mà mình thấy hơn người đó, nó tạo nghiệp ở chỗ này nè: chê, chê bai, xúc phạm. Đó, cái kiêu mạn tự nó là cái lơ lửng nguy hiểm rồi, nó chưa thành nghiệp đâu, nó mới là cái sai lầm của nội tâm. Nhưng mà cái kiêu mạn rồi nó thế nào nó cũng đưa ra một cái nghiệp là chê bai, xúc phạm, công kích. Cái này mới là khổ nè. Mà mình chê ai thì mình bị cái đó. À chửi ai cái gì, mình dính cái đó. Còn nếu mình lỡ xúc phạm tới thần thánh thì rồi xong đời luôn. Nếu mình lỡ xúc phạm tới thần thánh mà cái lời xúc phạm đó đâu 30
[1:37:24]năm trước anh quên mất rồi, 30 năm sau mình sẽ làm một chuyện
[1:37:31]tội lỗi, bị bêu riếu, bị tù đày, nhục nhã vô cùng, chỉ bởi vì 30 năm trước mình lỡ xúc phạm một bậc đáng kính, rồi mình quên mất rồi. Nhưng mà nghiệp nó theo mình cho tới khi nó nó trừng phạt mình một cách thê thảm. Đây là điều rất là đáng sợ. Điều rất là đáng sợ, ta cẩn thận. Vì mọi cái trên cuộc đời này, ta không biết ai là ai. Vì những vị Bồ tát nhiều khi họ mang trong hình thù họ ta không lường được. Ví dụ như cái chuyện mà ông tú tài Trương Triết ổng được ngộ đạo, bài kệ ổng rất là nổi tiếng. Ổng đến thăm cái thiền viện, chùa của ngài Thạch Sương Khánh Chư. Mà cái chùa ngài Thạch Sương Khánh Chư đệ tử cả ngàn người và người
[1:38:15]người nào người nấy ngồi thiền tốt lắm, ngồi riết là lặng yên. Thì khi ổng vào ổng vô cái cái cái cái cái cái cái tự hào của ổng, ổng vô ổng gặp ông trụ trì trước, chê, coi đệ tử đâu ra gì. Vô gặp trụ trì nói qua nói lại mấy câu không ăn đâu vào đâu hết trơn, ổng chán thôi ổng chào đi ra ổng chơi, ra cái ổng vô nhà khách. Vô cái ổng gặp cái ngài Hoa Hoa gì đó, cái này sư quên tên lâu quá. Ổng ngồi nói chuyện, nói hợp quá. Ngài nói hay quá, mà ngài đẹp quá, tướng mạo ngài đẹp như là toàn ngọc vậy. Phát hiện: "Ô đẹp quá!" Thế cái lúc ổng mới buột miệng nói câu này, nói: "Sao mà mà mà", ổng buột nói:
[1:38:52]"Sao hai vị tri khách ở đây không bầu ra một vị làm trụ trì đi, phương trượng, trụ trì?" Thì hai ông tri khách ổng nghe xong ổng biết là cái gì? Chê sư phụ trụ trì. À. Thì ổng mới nói câu này, nay chúng ta học cái câu của ngài đây. Là: "Thưa cư sĩ, thưa đạo hữu, trong đây có 1.000 người, chúng này 1.000 người, bằng chúng tôi là 500 người và hơn chúng tôi là 500 người, còn Hòa thượng Phương trượng là nhục thân Bồ tát." Là ổng tôn vinh thầy mình bằng cái câu đó. Thế ông kia nghe vậy sợ tái mặt hết trơn. Sợ run, lật đật chạy vô lại phương trượng gặp quỳ xuống đảnh lễ rồi để để cẩn thận. Tại cái ông mà mình nể ổng còn tôn vinh ông Phương trượng trụ trì mà.
[1:39:39]Nên biết tại ngài Thạch Sương Khánh Chư cái tướng ngài không đẹp. Cái tướng ngài có vẻ là ngài tầm thường quá, ngài không đẹp. Sư phụ không dám nói chữ xấu tại vì hễ nói ngài xấu, sư phụ mắc quả báo xấu 300 kiếp. Ngu sao nói ngài xấu, phải không? Chỉ nói ngài không được đẹp lắm, vậy thôi, để mình không bị quả báo xấu. Nhưng mà có lẽ là tướng ngài không hảo lắm hay sao đó, không biết. Cái vô gặp lại ngài Thạch Sương Khánh Chư cái cái cái lúc ổng hỏi đạo, cái ngài mới cái ngài Thạch Sương Khánh Chư mới hỏi ông đó: "Ngươi tên gì?" Nói: "Dạ con tên là Trương Triết. Trương là cái họ, còn Triết, triết trong chữ Nho có nghĩa là vụng về.
[1:40:14]Không biết ai đặt tên con kỳ quá, vụng về." Cái ngài Thạch Sương mới nói câu này: "Ở trong đây tìm cái xảo còn không có, cái triết ở đâu mà thấy?" Ngay đó ổng đại ngộ liền. Ông này cũng có cơ duyên lớn. Ngay đó ổng đại ngộ, ổng ngoảy sau ổng lấy tờ giấy ổng viết liền tám câu thơ nổi tiếng trong nhà thiền.
[1:40:39]Trong cái tám câu thơ Sư lâu quá Sư không đọc lại Sư quên mất rồi, có lần "Phá trừ vọng tưởng trùng tăng bệnh, thấu hướng Chân Như tổng thị tà." Có hai câu thơ nữa, à
[1:40:54]để bữa nào tụi con tìm lại cái bài thơ đó, tức là cố ý mà đối phó với vọng tưởng là sai, hoặc là cố ý níu giữ cái thanh tịnh cũng là trật. Là từ đó cái bài thơ ổng nổi tiếng luôn, Trương Chiết nổi tiếng với cái bài thơ đó luôn, rất là hay. Ừ "Phá trừ phiền não trùng tăng bệnh, thấu hướng Chân Như tổng thị tà."
[1:41:15]Một bài đó tám câu, lâu quá Sư không đọc lại mấy ba chục năm rồi, quên mất, nhớ được hai câu. Nhưng mà đại khái là như vậy. Suýt tí nữa là ổng rơi địa ngục rồi. Tại vì trong tâm ổng khinh thường ngài Trụ Trì, may là nhờ ông Tri Khách gỡ lại một cái, cứu được cuộc đời ổng. Cho nên ta cẩn thận, ta cẩn thận với mọi điều trên cuộc đời này, không biết ai là ai. Nhiều khi vị đó là Tu Đà Hoàn họ trở lại, kiếp này họ chưa khai mở tâm linh nhưng họ là Tu Đà Hoàn kiếp trước. Mình xúc phạm mình coi chừng á, đời mình đi đứt luôn á. Như Sư có gặp một vị đó vậy. Thì ngài... cũng Hòa Thượng ngài cũng là một người tu bình
[1:41:54]thường, lúc đó ngài cũng là Thượng Tọa. Thì khi mà ngồi trong pháp hội vui với các Hòa Thượng, Thượng Tọa khác thì các vị cũng vui vẻ với nhau. Không ai biết ổng là người ngộ đạo, chỉ có mình Sư Phụ biết à. Chỉ mình Sư Phụ ngồi đó Sư Phụ biết à. Cho nên Sư rất là kính trọng, nhưng mà những vị kia thì coi ổng cũng như mình. Ngồi nói chuyện cũng vui vẻ, tại ổng nói chuyện vui vẻ, không có gì hết, chỉ có mình Sư Phụ biết ổng.
[1:42:23]Ừ lúc đó là là là Sư có nói vài điều để gợi ý cho các vị Thượng Tọa, Hòa Thượng khác biết là cái vị này rất là đặc biệt, nhưng mà hình như không ai quan tâm, không ai quan tâm. Rồi sau này ngài cũng tịch sớm quá, Sư cũng rất là tiếc. Có những vị như vậy, họ đặc biệt nhưng mà không biết sao họ bỏ cái thế gian họ đi vội quá, chẳng hiểu tại sao.
[1:42:45]Nên ở đây ta nhớ vậy, cái kiêu mạn là một lỗi lầm lớn đưa đến đau khổ khốc liệt.
[1:42:54]Mà từ cái kiêu mạn đưa đến đau khổ khốc liệt, cái quả báo đau khổ khốc liệt chỉ bởi vì cái tạo nghiệp của kiêu mạn ghê gớm. Ghê gớm trong đó có chê bai, xúc phạm, gây tổn thương. Mà mình xúc phạm cái người thấp mình cũng bị quả báo, còn mà xúc phạm với người cao coi như mình đi đứt cuộc đời mình luôn, tiêu luôn, mình rớt xuống vực thẳm luôn. Nên hết sức là cẩn thận, hết sức là cẩn thận.
[1:43:23]Mà nhớ vầy, ta chưa chứng đạt trong cái vô ngã nên ta cứ kẹt trong sự ích kỷ.
[1:43:31]Mà khi ta ích kỷ thì nỗi buồn xâm chiếm tâm hồn ta.
[1:43:41]Ở đây ta nhớ cái công thức này: cái nỗi buồn tức là đau khổ, mà đau khổ do tâm lý ích kỷ, mà cái ích kỷ là do chấp ngã. Chấp ngã thì ta chưa diệt được nên ta đang chấp ngã. Ta đang chấp ngã nên ta đang ích kỷ, ta đang ích kỷ nên ta không thể nào vui được, không thể nào vui được.
[1:44:04]Ta đang chấp ngã nên ta ích kỷ. Nhưng mà do ta có đạo lý nên ta cứ kềm cái ích kỷ này lại. Ta cố gắng sống đừng ích kỷ, ta cố gắng sống vị tha. Nhờ cái ta kiềm chế bằng đạo lý đó mà ta đỡ bị đau khổ. Chứ nếu một người không kềm được cái ích kỷ thì ta sẽ thấy tâm lý người đó cứ buồn khổ mãi, buồn khổ mãi, buồn khổ mãi. Vì ích kỷ luôn luôn sinh ra một nỗi buồn tự nhiên. Nghĩa là cái cái thẳm sâu của sự ích kỷ của những người yêu chính mình á, bỗng nhiên nó làm cho nguyên cái bộ não không tiết ra dopamine nữa. Và khi không có dopamine nữa người ta buồn. Và khi người ta buồn rồi người ta làm bậy, người ta nói bậy không có lý do, buồn không có lý do.
[1:44:48]Depression là trầm cảm, cái trầm cảm đó do ích kỷ, tìm nguyên nhân không ra vì nó chỉ là sự ích kỷ trong nội tâm, bên ngoài mình không thấy gì hết. Nhưng bên trong là sự ích kỷ. Nên ở đây vậy, nó có cái câu chuyện thế này. Cái người phụ nữ đó sinh con rơi vào trầm cảm và tự tử chết, bồng đứa con mình nhảy nhảy sông luôn, nhảy xuống hồ luôn.
[1:45:18]Thì cái cái buồn trầm cảm đó đó
[1:45:22]thì ta gọi là cái buồn bệnh lý. Tức là do sau khi sinh, mất sức quá cái não nó tuột cái năng lực xuống, nó không tiết ra dopamine, cho nên buồn và ôm đứa con mới đẻ của mình nhảy sông luôn. Chuyện này là chuyện có thật. Rồi cái buồn tâm lý, ví dụ như khi ta bị phụ bạc, à ta bị phụ bạc, ta buồn quá ta cũng nhảy lầu.
[1:45:49]Đó là buồn tâm lý và cái buồn bệnh lý. Cái buồn bệnh lý này không tìm ra nguyên nhân, buồn tâm lý thì ta gặp nhà tâm lý hỏi han một lát lòi ra khai chuyện tùm lum ra thì ta biết có nguyên nhân gây nên cái nỗi buồn đó là sự thất tình, tương tư rồi gì gì đó, mất tiền hay gì đại khái, thua bài thua bạc gì đó rồi bán nhà giá rẻ tự nhiên bán xong nó lên giá, vân vân, tức là nhiều cái lý do làm cho ta có cái buồn tâm lý. Nhưng cái buồn bệnh lý không biết đường đâu mà tìm. Mà cái buồn bệnh lý này thực sự thẳm sâu nó vẫn là ích kỷ. À. Lý do tại sao cái người sản phụ sau khi sinh dễ xuất hiện cái cái buồn bệnh lý, mất dopamine?
[1:46:28]Chỉ bởi vì ích kỷ. Trong suốt thời gian mang thai cứ nghĩ: "Con tao". Ông chồng ông nói: "Con tôi". "Không, tôi đẻ, con tôi." "Tôi mang nặng đẻ đau, con tôi", cứ tôi tôi. Cái tâm lý ích kỷ nó làm xuất hiện nỗi buồn sau khi sinh. Vừa rồi có câu chuyện trên mạng trên đăng trên báo. À "Chị dâu tôi đang có bầu, chị dâu tôi bỗng thèm món ăn lạ." Cái người có bầu hay thèm mấy món ăn kỳ lạ lắm. Có không cà? An Huệ Khả có không? Cái này Sư cũng không rành lắm. Cái gì đó? Như là Dung Viên Huệ có không cà? Đó, khi có bầu cái tự nhiên thèm cái món ăn lạ. Cái ỷ chồng mình thương mình, cái kêu ông chồng: "Đi kiếm giùm em cái món đó." Không biết ông chồng đang
[1:47:21]có cái cái cái tâm lý tâm trạng gì không biết, ổng cự. Ổng nói: "Giờ này đâu mà đi kiếm cái món đó! Ba thiệt!" Nó chạm vào cái tự ái của người phụ nữ đang mang nặng, chưa đẻ đau nhưng đang mang nặng, đang cái tự hào, đang cái ích kỷ, trốn nhà mất tích luôn không tìm ra được luôn, không biết bả nhảy sông hay là bả đi đâu, đến giờ vẫn chưa tìm ra được. Cái cái tổn thương á dễ sợ. Và cái ông chồng đó cũng cà trớn thiệt.
[1:47:53]Tự nhiên không có mua được không tìm ra được thì cũng nói cái lời nào đi, nói gắt gỏng, bả kêu bỏ đi mất luôn. Đó là cái tổn thương về cái cái tâm lý nhưng cũng bởi vì nó có cái ích kỷ tiềm tàng tiềm tàng ở đâu, nó gài bẫy sẵn á. Nên ta nhớ vậy, ta chưa chứng đạt vô ngã, ta còn ích kỷ, mà nếu ta không chiến đấu được với ích kỷ như thế này, tâm ta sẽ bị buồn khổ. Nó cứ vậy, nguyên nhân của đau khổ là là do ích kỷ, người càng ích kỷ càng có nhiều nỗi buồn, trách cứ, trách móc, than thở đủ thứ hết chỉ bởi vì cái tâm lý ích kỷ. Còn khi ta có đạo lý ta cứ kiềm chế cái ích kỷ lại, cố gắng sống vị tha thì trong cùng cái hoàn cảnh đó ta không bị buồn khổ.
[1:48:40]Giờ trở lại cái bà đòi ăn đó vậy. Ví dụ như bả là đệ tử của chùa Phật Quang, à bả có bầu bỗng nhiên bả thèm cái món món gì lạ nha, Sư cũng không rành lắm món gì. Món gì con? Có món gì lạ lạ? Bánh tráng trộn, ờ hay. Thèm bánh tráng trộn. Bả thèm món tráng trộn, giờ đó đã khuya, mấy xe bánh tráng trộn đã đẩy về hết rồi, nha. Lúc đó 12:00 đêm ở đâu mà bánh tráng trộn? Thấy không? Rồi ông chồng ổng gắt lên. Nhưng bởi vì bả là đệ tử chùa Phật Quang, bụng đang mang nặng nhưng mà vì không có lý do ích kỷ nên nghĩ thông cảm ông chồng: "Chắc ổng làm cả ngày nay cũng mệt. Bây giờ mà hành ổng đi kiếm bánh tráng trộn mà giờ này đã hết rồi,
[1:49:23]thôi thông cảm cười xòa xòa thôi ở lại." Nhưng mà bởi vì không vượt qua được điều đó, cái ích kỷ nó lớn quá, biến đi mất trong đêm luôn không tìm ra được. Cả nhà tá hỏa, tới giờ vẫn chưa biết ở đâu. Nên vì vậy là sống trên cuộc đời này mà chúng ta càng
[1:49:42]quan tâm cho mình, thương mình, chỉ lo cho mình thì ta nhớ cái hệ quả ngay tức khắc không đợi xa, không đợi quả báo về sau. Ngay đó lúc nào nỗi buồn cũng vây quanh ta, dễ xâm chiếm tâm hồn ta. Vì cái tâm lý ích kỷ là vậy, nó cứ làm cho ta buồn một cách tự nhiên, không cần quả báo gì cả, đó vậy. Còn bây giờ ta nói một loại nguyên nhân là tham lam, là thích cái lợi cho mình. Cái người mà tham lam cứ đi tìm cái lợi cho mình thì thế nào cũng bị cái gì? Thứ nhất là vất vả, xoay xở vất vả. Hai là gì? Thế nào cũng có gian dối, lừa đảo và chắc chắn đó là ác độc. Tại vì mình lấy của người khác về cho mình mà, đó là ác độc.
[1:50:31]Nên cái người tham sẽ trở thành ác độc và người tham sẽ phải cực khổ vì phải xoay xở đủ thứ chuyện. Giờ nói về không tham, lát nữa sẽ nói cái không tham mà tốt, cái lát sẽ nói về. Về không tham, nói không tham cũng coi chừng. Ta cần phải tham nhưng mà không phải tham cho mình. Lát nữa ta sẽ nói điều đó, ừm. Nên cẩn thận với cái tâm tham và cái tâm tham này nó gây vô số lỗi lầm, đau khổ, tội ác trên thế gian này. Người ta giết nhau cũng vì cái tham, anh em giết nhau cũng vì gia tài, rồi mọi người tranh giành nhau quá chừng cả cái thế gian đau khổ này cũng chỉ vì cái tham. Từ hồi mới tạo thiên lập địa, cái dân số trên thế giới còn rất
[1:51:19]là ít, nhưng mà hai bộ tộc gặp nhau là đánh giết nhau liền. Bởi vì sao? Giành người của nhau, giành nhà của nhau, bắt thú của nhau, giành lãnh địa của nhau, cũng là tham. Nhiều khi ta coi mấy cái phim ta cũng ngỡ ngàng. Coi phim trời, cái thời đó đâu có dân số được bao nhiêu người đâu mà gặp nhau là cứ giết, gặp nhau cứ giết à. Kì trời! Đáng lẽ ít người gặp nhau phải mừng ha, phải bắt tay, vui, nhưng cái bản chất con người ta vậy, cứ sợ người ta giết mình, giết người ta trước, sợ người ta cướp mình, cướp người ta trước. Rồi cứ gieo cái nghiệp khổ đau, gây khổ đau cho nhau chỉ vì cái tâm tham. Nên cái người mà dừng được cái tham,
[1:51:57]ta dừng được biết bao nhiêu là cái ác nghiệp trong cuộc đời này. Dừng được cái tham, cẩn thận cái tham này. Mà vượt qua được cái tham không hề dễ, vì sao vậy? Vì cái tham nó hiện hữu trong tâm ta, trong đời sống ta trong từng giây từng phút, từng chút từng chút một. Bưng mâm cơm lên là tham nó hiện ra, cái tham ăn rồi, vậy đó. Cầm cái bộ đồ lên là tham hiện ra rồi, tham đẹp rồi. Rồi tham đủ thứ cái gì á. Cái tham nó hiện hữu từng chút từng chút và tới những cái tham lớn như của những người mà có phước lớn mà tham cả những lãnh thổ mênh mông đồ cũng đều là tham, gây biết bao nhiêu là tội lỗi và đau khổ cho cuộc đời này.
[1:52:34]Nên ta dừng được cái tham là đỡ biết bao nhiêu là ác nghiệp, cái tham. Và bây giờ những người mà tu tập vào được thiền định là đã hết đau khổ, đúng không ạ? Đúng không? Đúng không? Không. Vì sao vậy? Ta nhớ Phật nói cả hai điều: Vào định nhưng mà chưa diệt được kiết sử tham thì mầm mống đau khổ vẫn còn. Và vì vào định mà chưa chứng Thánh, vào định mới chứng thiền thôi. Nói mới chứng thiền cũng diệt trừ được triền cái. Trong triền cái cũng có tham, trong kiết sử cũng có tham, hai cái tham đó khác nhau. Cái tham của triền cái là cái tham cạn, tâm ta vào thanh tịnh một chút xíu của chánh niệm là cái tham của triền cái mất liền.
[1:53:30]Cuộc đời này chả có gì quan trọng, tất cả đều vô nghĩa. Thấy cái đó rất rõ! Cái người mà họ chứng được chánh niệm rồi họ vượt qua được cái tham của triền cái, họ thấy rất rõ thế gian này chẳng có gì quan trọng, sống cứ thanh thản mà sống, tới đâu tới, chả quan trọng. Nhưng cái tham trong kiết sử thì còn, vì nó nằm thẳm sâu ở trong bản ngã. Cái đó phải chứng Thánh mới hết được. Mà chứng cho sạch cái tham là phải chứng A-na-hàm, tam quả mới sạch, khủng khiếp như vậy. Nên cái tham là cái gì rất dày, không đơn giản đâu. Ví dụ ngày hôm nay ta ngồi được thiền, tâm ta thanh tịnh, tự tại, thấy không màng chuyện gì trên đời,
[1:54:09]đừng tưởng mình đã hết tham, đừng tưởng mình đã chứng Thánh, nhớ giùm điều đó. Nhớ giùm nha! Vì cái tham nó sâu lắm. Rồi cái sân cũng vậy. Cái sân, cái độc, cái ác vậy nó cũng sâu lắm. Nó cũng có cái sân cạn của triền cái và nó có cái sân hận sâu ở trong kiết sử. Nên ta cẩn thận thấy mình thanh thản nhẹ nhàng tưởng mình hết sân, không có đâu, còn trỏng á. Vì chứng A-na-hàm mới hết, mới thực sự hết mấy cái đó. Nguy hiểm như vậy.
[1:54:42]Bây giờ lỡ như chúng ta đắc đạo,
[1:54:47]lỡ xui ta đắc đạo.
[1:54:51]Đắc đạo rồi thì còn gì để bận tâm nữa không?
[1:55:05]Chưa kịp đắc đạo, tâm mới thanh tịnh thôi thì một cái tà kiến đầu tiên đã xuất hiện là không còn
[1:55:15]lo điều gì nữa, không còn bận tâm điều gì nữa. Sư phụ nói trước điều này để nữa ai tu tới cảnh giới đó thì ráng mà cẩn thận chỗ này chút. Ta chưa đắc đạo, ta chỉ mới định thôi là cái tà kiến tự nó xuất hiện: không màng bất cứ chuyện gì nữa, không bận tâm bất cứ chuyện gì nữa. Rất là thanh thản, tâm thanh tịnh đi, đứng, nằm, ngồi hổng màng chuyện gì, hổng mong chuyện gì, không care chuyện gì nữa. Và tà kiến xuất hiện: Không cần phải lo cái gì nữa. Cái đó là một tà kiến.
[1:55:53]Mà nó tự nhiên.
[1:55:58]Nếu ai tu đến giai đoạn đó tâm thanh tịnh vằng vặc tự nhiên trong đời sống, làm ơn nhớ ngày hôm nay sư phụ dặn: coi chừng xuất hiện cái tà kiến không cần quan tâm điều gì nữa. Đó là một cái tà kiến sai. Cái người giác ngộ không có cần gì cho mình nữa, nhưng vui lòng phải cần cho chúng sinh, nhớ cái điều đó. Nhưng rất khó! Rất khó ai đến giờ phút đó bỗng nhiên bận tâm vì chúng sinh. Vì cái tâm thanh tịnh nó dập tắt hết mọi sự bận tâm, làm cho mình giống như thụ động, không thoát nổi.
[1:56:44]Vậy phải làm sao? Làm ơn từ lúc chưa đắc đạo bây giờ, mỗi ngày mà lễ Phật phát nguyện, những bài kinh tụng của chúng ta đều như vậy, phát nguyện giáo hóa độ sinh không dừng nghỉ. Cứ phải phát nguyện mãi như vậy thì sau này khi mà tâm ta đạt được sự thanh tịnh, không còn mong muốn gì nữa, không còn bận tâm gì nữa thì cái lời nguyện ngày hôm nay nó khởi động, nó đẩy ta đi tới. Thế là ta vẫn phải sao? Vẫn phải tích cực, lo việc này lo việc kia giáo hóa việc nọ, lúc đó vì cái nguyện mà ta làm, vì nguyện mà ta sống, chứ không phải là vì động tâm, vì bận tâm mà ta ta làm nữa. Nó khác.
[1:57:35]Chứ lúc đó không còn bận tâm nữa. Lúc hết bận tâm rồi. Mà nếu trước đây không có nguyện, không có đại nguyện thì là mình sống im lặng một đời rồi ra đi luôn đó. Tới lúc nào đó là hợp duyên thấy không, chán sống, không quan trọng nữa ngồi thiền cái là bay đi mất á, không sống nữa. Rất là uổng. Nên vì vậy, trong từng lời kinh ta tụng mỗi ngày ta đều phát nguyện giáo hóa độ sinh là để đề phòng trước cái ngày đó. Cái ngày mà tâm mình vào chỗ cực kỳ thanh tịnh không còn bận tâm gì nữa, nhưng còn nhân quả. Còn cái nguyện này nó dắt ta, dắt ta đi. Và không phải là một kiếp này, cái nguyện ước nó dắt ta đi
[1:58:14]hết kiếp này sang kiếp khác, từ chỗ này sang chỗ khác. Khi nào ta xây dựng cái thế giới này thành một tinh cầu giác ngộ thì thôi. Phải như vậy, dù vất vả gì cũng chịu, khổ sở gì cũng chịu, gian nan gì cũng chịu. Đó, cứ mãi mãi xây dựng thế giới này thành tinh cầu giác ngộ. Chứ lúc đó cái tâm nó không còn bận tâm điều gì nữa, nhưng nhờ nguyện, nhớ như vậy, nhớ giữ cái nguyện như vậy, ừm.
[1:58:46]Ở đây chúng ta nói cái muốn.
[1:58:51]Nếu chúng ta có nghe cái bộ Kinh Kim Cang mà sư phụ giảng thì sư phụ định nghĩa tâm là gồm cái gì? Ba thành tố phải không? Một là cái gì? Biết. Hai là? Muốn. Ba là? Nghiệp. Nên khi nào ta còn tâm thì ta còn muốn. Ta còn tâm thì ta còn cái biết. Ta còn tâm thì ta còn nghiệp.
[1:59:16]Như vậy, nếu một vị A La Hán họ hết tâm thì sao?
[1:59:22]Hổng lẽ hết biết, hết muốn, hết nghiệp? Thì cái điều này sư phụ sẽ giảng trong cái đêm giao thừa, cái tựa là "Nền tảng của vũ trụ", phân tích cái này lại. Nhưng bây giờ trở lại nói chút. Là chúng ta luôn luôn có cái biết, nó là đại diện của tâm thức, và có cái muốn, muốn là cái khởi động của chúng sinh, của bản ngã, của luân hồi là cái muốn. Thì chúng ta chưa bao giờ tắt được cái muốn này, vì ta chưa đắc đạo, ta chưa đạt tới cái hết vô minh, nên cái muốn này luôn luôn còn. Và cái muốn này là động cơ tạo nghiệp. Nhưng bây giờ, ta biết đạo rồi thì ta dằn cái muốn này lại. Không muốn cho mình nữa mà chỉ muốn những điều tốt đẹp cho chúng sinh mà thôi.
[2:00:15]Sửa cái muốn này lại, kiểm soát cái muốn này lại. Mỗi khi thấy động lên cái muốn gì cho mình thì sám hối, bỏ nó đi. Chỉ làm sao trong tâm chỉ còn những cái muốn, những ước muốn tốt đẹp cho chúng sinh mà thôi. Bởi vì nếu ta động tâm muốn cho mình một cái gì là mầm mống đau khổ xuất hiện rồi, đó và sẽ tới ngày đau khổ hiện ra. Vừa muốn cái gì cho mình là mầm mống xuất hiện, mà trong một ngày, trong một tháng, trong một năm biết bao nhiêu lần ta đã muốn cho mình. Nên giờ phải kiểm soát lại, do ta có biết tu, ta lễ Phật, tụng kinh, ngồi thiền, ta luôn luôn đánh giá những cái biết, cái muốn của mình, nó là muốn cái gì?
[2:00:56]Nếu là muốn cho mình thì sám hối, bỏ đi. Và cuối cùng sống một cuộc đời trong tâm ta chỉ còn thuần là những ước muốn tốt đẹp cho mọi người mà thôi, nhớ như vậy.
[2:01:16]Và sắp tới ngày rằm rằm tháng Tám, ta có cái đại lễ cầu siêu chẩn tế.
[2:01:24]Thì trong cái cầu siêu chẩn tế, ta cầu siêu cho rất nhiều loại chúng sinh, và trong đó ta dành một cái cái niềm cảm kích đối với các anh hùng chiến sĩ, những liệt sĩ, những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Thì các anh ở khắp nơi, tuy nhiên không phải các anh là liệt sĩ thì các anh đã đủ phước lên cõi trời, nhớ như vậy. Và dĩ nhiên các anh chưa hề tu hành đắc đạo, các anh vẫn còn ở trong cái cõi đó, vẫn chờ cái nhân duyên vì không dễ để có chỗ để đầu thai. Giờ các anh vẫn tập hợp với nhau thành đội ngũ để nhắc nhở nhau những cái lý tưởng sống vì những khi còn sống là là là sống vì đồng đội mà, chết vì đồng đội.
[2:02:09]Đó, thì ngày hôm nay vậy. Nhưng mà do cái cõi người của chúng ta ta không đủ cái đạo nhãn để nhìn thấy cái cõi âm, ta không hiểu về các anh nên chúng ta bị thờ ơ. Và đôi khi ta nghĩ tới các anh cái kiểu như hình thức, ví dụ ngày 27 tháng 7 tới viếng nghĩa trang chút cho nó có, chứ ta không hiểu cái sâu sắc cái sự tồn tại của các anh để chúng ta yêu quý, chúng ta mang ơn. Cái lòng chúng ta đối với các anh hùng liệt sĩ coi vậy chứ hời hợt, cạn lắm, nên các anh cũng tủi thân. Bây giờ ta phải hiểu thêm nhiều về cái cõi đó để khi mà nghĩ tới các anh hùng liệt sĩ, ta ta có cái có cái tấm lòng hơn, nhiều hơn, rất là nhiều.
[2:02:52]Và hiểu một điều như thế này: Khi các anh cầm cây súng đi chiến đấu vì Tổ quốc thì cái tâm đó là một một thiện nghiệp rất là lớn, mà đi vào cái cuộc chiến đấu, chiến trường là sẵn sàng sao? Sẵn sàng chết mà. Cái bản năng sinh tử là bản năng rất là lớn, vậy mà các anh dám đi vào cõi chết để chiến đấu vì quê hương. Cái tâm đó nó thiện thiện thiện ghê lắm, tâm rất là thiện, nhưng mà tâm thiện nhưng mà phải làm được điều thiện và phải tích lũy và tu hành rất là lâu. Nhưng mà các anh chết sớm quá, các anh ngã gục xuống sớm quá, vùi thây ở chiến trường.
[2:03:39]Thì bây giờ cái tâm thiện nó còn, nhưng mà các anh vẫn phải ở đó chờ đợi. Tuy nhiên, cái tâm thiện đó nó là một cái mầm mống ta nói g- giống như của thánh vậy đó. Tại vì dám hy sinh cái mạng sống của mình cho quê hương, cái cái thiện tâm nó rất là lớn, nên nếu các anh hùng liệt sĩ mà các anh gặp được một cái đạo lý tu hành để làm thánh, các anh rất dễ tu hành để làm thánh. Rất dễ, vì nó có cái mầm của cái thiện lớn lao nằm ở trong đó. Còn chúng ta bây giờ mà thấy ai đói mình chia cho mấy đồng nhiều khi mình còn tiếc nữa, còn con người mà dám cầm súng bỏ cả mạng sống mình cho quê hương, cái ý nghĩ nó thiện và cao thượng.
[2:04:24]Nên đây là những cái trường hợp như vậy, thì sắp tới cái rằm tháng Tám chúng ta có cái lễ cầu siêu cũng vậy. Nếu ai rảnh về đây cũng đưa tên tuổi gia đình mình về rồi các thầy mình cũng hôm đó tụng cầu siêu. Buổi sáng thì tiếp nhận hả con? Buổi chiều cùng nhau tụng, đại chúng cùng nhau tụng hết, cả cư sĩ, các thầy cô mình đều cùng tụng hết, và ta cũng mời các anh hùng liệt sĩ về. Hôm trước về ở có nghĩa trang ở Bình Phước, các anh nhập vô ai đó không biết rồi đòi về. Hỏi ra tới 5.600 người, sư phụ nói: "Chùa mình không có chỗ." Cho nên nói thỉnh các anh về cái chùa gần ở đó thì các anh cũng nghe lời về cái chùa của Quang Minh nào ở gần đó.
[2:05:04]Thì bây giờ sắp tới lễ chẩn tế, các anh nhập xác vô, các anh nói: "Không được, phải về Phật Quang." Lý do: "Chùa kia tụng kinh không hiểu, cúng kiếng cho ăn sơ sài. Ở đây mình ăn ngon, tụng kinh dễ hiểu, mấy cô, mấy thầy mình dễ thương." Như vậy đó, đòi 5.600 người. Ôi da, 5.600 người sư phụ không biết đường đâu mà chứa nữa, nói: "Làm sao không có chỗ." Nhưng mà thôi, cái tấm lòng của các anh vậy rồi thì sư phụ cũng khấn là thôi cũng đón nhận, mời các anh về hết. Thì đó nên gởi hết cho bên ni, gởi hết qua nhà ni.
[2:05:49]Hôm nay vậy, hôm nay chúng ta kết thúc cái bài Tập Đế, để lần tới thì ta sẽ bắt đầu nói về Diệt Đế. Diệt Đế còn kinh khủng, rất là khó hiểu. Thì trong cái Tập Đế này, Tập Đế có nghĩa là gì? Nguyên nhân của đau khổ. Mà nguyên nhân đau khổ là cái gì? Lầm lỗi. Nhớ lầm lỗi là lầm lỗi. Mà khi ta phân tích về lầm lỗi vậy đó, rồi cuối cùng ta thấy nó cũng không phải lỗi nữa. Giống như có lỗi mà giống như không phải lỗi. Cái trạng thái mờ mờ này rất khó định nghĩa mà ta phải hiểu thấu đáo như vậy thì ta mới hiểu đúng chân lý. Ta kết luận một chiều không được. Nói, "Không, không có tội đâu," là sai, tại vì nếu không có tội thì sao tạo nghiệp?
[2:06:31]Mà nói, "Có tội," cũng sai, vì cái vô minh đúng là nó đâu có sẵn rồi, ta không biết đường mà xoay xở. Nên khi hiểu tới Tập Đế rồi ta vừa thương vừa giận. Giận thì thế nào cũng có cái lỗi cụ thể, nhưng thương là sao? Vì thật sự có những cái lỗi không phải do mình, là do cái gì? Do cõi giới đầy lỗi ta bị lọt trong đó, ta bị dính lỗi theo. Do cái gì? Do hoàn cảnh lỗi ta bị đẩy vào hoàn cảnh đó, đành phải làm phạm lỗi mà không có thoát ra được. Do cái gì? Do tâm lý lỗi. Tâm lý lỗi này thì có khi là do ta cố ý mà cũng có khi là do ta không có được sự giáo dục đàng hoàng. Và cái chuỗi của cái lầm lỗi đó thật là thật là nặng nề.
[2:07:21]Bây giờ vậy, chúng ta tu theo Phật đã đến giờ phút này, nhưng có ai dám bảo đảm trong tâm mình đã đạt được thuần thiện chưa? Chưa, phải không? Ta vẫn còn thiện ác lẫn lộn, nên cái mầm mống của đau khổ vẫn còn lẩn khuất đâu đó, phải biết như vậy mà ráng tu. Mà ta hôm nay ta hiểu cái Tập Đế này để biết cái nguyên nhân của đau khổ chúng sinh nó chập chùng, nó bủa vây hết trong tâm con người ta, trong hoàn cảnh sống người ta và cả cái pháp giới này là trong lầm lỗi. Hiểu như vậy thì là thực là một cái hiểu cũng vĩ đại lắm mới hiểu ra được điều này, và hiểu ra được điều đó rồi ta phát sinh hai cái tâm lý:
[2:08:00]một là phát sợ vì cái lầm lỗi của chúng sinh không có đường để gỡ, và cái tâm lý thứ hai là thôi, dù chúng sinh lầm lỗi chập chùng, nhưng ta nguyện mãi mãi thì sao? Ráng tu hành, đi trên con đường Phật đạo để đem ánh sáng đạo lý cho tất cả chúng sinh, nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng con xin thành kính tri ân sư phụ, kính thỉnh toàn thể hội chúng cùng khởi thân niệm hồi hướng ạ. Nguyện pháp giới chúng sinh, cùng
[2:08:45]tinh tấn tu hành, thoát chấp ngã vô minh, đồng viên thành Phật đạo.
[2:09:06]Thay mặt cho toàn thể hội chúng, chúng con xin thành kính đê đầu cung tiễn sư phụ hồi quy phương trượng.
[2:09:23]Chúng con xin thành kính tri ân những lời giáo huấn cao quý và sâu sắc của sư phụ cho chúng con hiểu tường tận về ngọn nguồn nguyên nhân của đau khổ.