[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là ngày đầu năm, ngày mùng một, một ngày rất là thiêng liêng và đẹp đẽ đối với tất cả chúng ta. Nên người nào đã dành cái ngày này để đi chùa nghe pháp thì chúng ta được cái phước lớn trong suốt cả năm. Ta thường hay có cái tin rằng là trong ba ngày Tết mà có cái chuyện gì xảy ra với chúng ta thì suốt năm, trong suốt năm đó nó là cái dấu hiệu để cho ta biết trong năm đó có cái chuyện gì đó nó nó cũng xảy ra. Ví dụ như nếu đầu năm mà ai chửi mình thì suốt năm, suốt năm mình sẽ bị chửi hơi nhiều. Còn mà đầu năm mình chửi người ta thì sao? Thì suốt năm người ta quánh mình.
[1:13]Ví dụ như là đầu năm mà mình được ai cho tiền thì suốt năm sao? Suốt năm là người ta tin rằng mình có tài có lộc, vì vậy cứ ngày Tết là ta cứ phải lì xì cho nhau vậy đó, để cho nhau cái hên. Nhưng mà sự thật thì cái người được lì xì thì sẽ hên cả năm, nhưng mà cái người phải móc tiền ra lì xì thì sao? Cũng sẽ rất đau khổ chứ không phải không, cũng hao tốn. Vì vậy là ta cứ dặn nhau là cứ theo phong tục ngày Tết á là cứ ráng cho nhau niềm vui thôi, để mong rằng là suốt năm cái người chung quanh mình được hên. Nên cái ý niệm mà cái tin rằng đầu năm có cái gì rồi cả năm sẽ bị như vậy á làm cho ta cảnh giác mà ta giữ gìn lời ăn tiếng nói.
[1:58]Cái là chính ta đề phòng đừng có ai nói nặng ta hay làm gì sai cho ta, nhưng mà chính ta cũng vậy, cũng cẩn thận, ta đừng nói nặng ai, đừng làm ai buồn lòng. Cái việc mà kiềm chế giữ gìn như thế nó thật là đẹp, nó làm cho cuộc sống bỗng nhiên đẹp lên. Có những người mà cả năm mình chả thèm ngó mặt tới, có những người hàng xóm vậy, chả cả năm chả thèm ngó mặt, nhưng vì đầu năm lỡ gặp nhau ngoài đường cái, "Á, sao anh khỏe không?". Cả năm ổng trúng gió ổng chết cũng không biết nữa. Nhưng mà đầu năm cái, "Á, anh khỏe hả? Trời, chúc anh vui vẻ, may mắn này kia nọ". Rồi thôi, qua ba ngày Tết hết, đường ai nấy đi, không còn gì nữa.
[2:33]Nên nếu giả sử như mà 365 ngày mà ta sống như là ba ngày Tết thì sao? Cuộc đời này sao? Cuộc đời đẹp lắm phải không? Cuộc đời đẹp và cái nền văn hóa nó bước lên một bước cao, cái văn minh loài người nó sẽ bước lên một bước cao hẳn, cái hạnh phúc của trần gian này bước lên một bước cao hẳn lên nếu mà ta giữ gìn như vậy suốt trong 365 ngày. Nhưng mà chỉ tiếc rằng ta chỉ cố gắng hết sức hết hơi được ba ngày. Tới ngày thứ tư ai đụng vô biết có chuyện à. Nhưng mà để nói rằng là hôm nay là ngày đầu năm, vậy mà quý Phật tử đã từ rất là sớm tìm lên chùa để nghe pháp thì biết rằng là suốt cả năm sao? Suốt năm nay làm sao?
[3:23]Không phải. Nó có nó có những cái mà ta suy luận. Đầu năm mà đi chùa thì ta có thể suy luận qua vài cái hệ quả trong năm. Tại vì như thầy nhớ có cái năm đó là ngày 30, mùng một thì ở chùa, không chịu về nhà đón giao thừa là năm đó thầy đi tu luôn á. Đi tu luôn. Cho nên coi chừng, mọi người coi chừng. Đầu năm mà lên chùa nghe pháp thì rất nguy hiểm, rất nguy hiểm. Đó là một cái hệ quả mà ta ta dự đề phòng. Cái hệ quả thứ hai á là nó nhẹ hơn, tức là không đến nỗi mà phải phải đi tu.
[4:04]Có thể là như vậy suốt năm ta sẽ làm được nhiều cái công đức lành ở trong cuộc đời này. Ta nghe được giáo pháp, ta làm được nhiều việc thiện, việc tu ta được tiến bộ. Mà đây là hệ quả này hơi chắc chắn á, hệ quả hơi chắc chắn. Vì cái người nào mà cái ngày đầu năm dành cho Phật thì tâm đạo người đó tương đối rất là tốt. Vì vậy không cần phải là thầy bói cũng biết chắc một điều cái người này suốt cả năm sẽ tiến tu, làm được nhiều điều thiện và sẽ mang được niềm vui đến cho mọi người chung quanh. Chúng ta để ý, để ý coi là thầy có nói trật hay không. Cứ nhớ hết những gương mặt mà hôm nay có mặt trên chùa,
[4:42]để ý coi suốt một năm họ có chửi lộn, có gây lộn, có hại ai hay không. Chúng ta sẽ thấy hầu như không có. Cái ngày đầu năm mà dám cúng dường cho Phật, lên chùa thì cái người đó tâm đạo rất là tốt. Nên cái hệ quả này không cần bói, ta cũng biết chắc là nó sẽ xảy ra như vậy là cái người này sẽ là người rất tốt. Đó là hệ quả thứ hai. Này không nguy hiểm lắm. Hệ quả thứ nhất mới sợ. Còn cái hệ quả thứ ba sẽ xảy ra thế này là suốt năm ta sẽ được Phật gia hộ nhiều điều may mắn. Cái này thì ta thấy hơi hơi bắt đầu có tính thiêng liêng mà không biết có thiệt hay không. Mà bởi vì cái hệ quả thứ hai có nên hệ quả thứ ba bắt
[5:22]buộc phải có, hệ quả thứ ba bắt buộc phải có. Nghĩa là cái người mà ngày đầu năm dám cúng dường cho Phật cái ngày này, cho nên chắc chắn là suốt năm mình sẽ làm được nhiều điều lành và như vậy chắc chắn suốt năm là ta sẽ được Phật gia hộ rất là nhiều điều trong cuộc sống của mình. Có những lúc mình khó khăn, có những lúc mình buồn khổ, có những lúc mình bế tắc hay gọi là bó tay đó thì ta cầu Phật, Phật sẽ gia hộ cho ta vượt qua được những cái chông gai, những nghịch cảnh như vậy. Đây là hệ quả thứ ba là hệ quả chắc chắn. Cho nên vì vậy, ngày hôm nay mà ta có mặt ở đây thì thầy không cần chúc quý Phật tử là năm nay sẽ
[6:01]may mắn, thành công, không cần, không cần. Qua ngày mùng hai, mùng ba bắt đầu thầy phải chúc. Tại ngày mùng hai, mùng ba là là là hơi yếu yếu nên thầy phải chúc để phụ thêm, phụ thêm. Chứ còn người nào mà ngày mùng một ngồi có mặt ở đây rồi thầy khỏi chúc nữa. Bởi vì người đó chắc chắn là Phật đã gia hộ, Phật sẽ đem đến nhiều điều lành cho người này suốt cả năm. Chịu không? Chịu.
[6:29]Giờ ta nói tới giáo pháp. Nhân hôm nay là ngày mùng một, ta nói cái bài pháp nhau là tựa đề là: Hãy Tự Mình Thắp Đuốc Lên Mà Đi. Thầy có cái cảm hứng cái bài pháp này từ hồi trong năm á thì có một cô Phật tử, cô bên Mỹ về thăm thì cô còn trẻ, cũng tiếp xúc với nhiều những bạn trẻ bên đó thì những người bạn trẻ bên đó họ cũng tìm hiểu Phật giáo, nhưng mà nhiều khi họ có những cái suy luận kỳ lạ rồi họ hỏi cô Phật tử này, cô này không biết đường trả lời. Cô không biết trả lời, cô chạy về tới đây hỏi thầy. Và thầy thấy đây cũng là một cái vấn đề cần phải nói nên hôm nay nói luôn. Thì là cũng cái câu nói là:
[7:12]"Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi" nên người ta suy luận đủ thứ hết trơn, buộc lòng hôm nay phải nói. Đây là từ cái di ngôn của Phật, nguyên văn gần như thế này là: "Này các Tỳ kheo, hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy là đảo cồn nương tựa cho chính mình, hãy tự mình nương tựa với chính pháp. Tất cả thế gian là vô thường, hãy tinh tấn lên để giải thoát, hỡi những người rất thương yêu của ta". Lời cuối cùng Đức Phật nói rất là tình cảm, ngài nhắn nhủ rất là tình cảm. Trong đó có mấy ý như vậy. Thì ngày nay mình nghe cái câu nói này thấy dễ hiểu không? Cũng dễ hiểu thôi. Hôm mà Đức Phật nhập Niết bàn giữa rừng cây Sa La thì ngài có hỏi các đệ tử là:
[8:06]"Các con, các ông còn thắc mắc gì về đạo lý hãy hỏi một lần cuối, vì Như Lai sắp vào Niết bàn". Nên trước cái giờ ra đi mà Đức Phật vẫn tỉnh táo, sáng suốt, khỏe mạnh bình thường, vì đó là Phật mà, đó là vị thánh á. Thì sau khi mà Đức Phật hỏi mấy lần không ai trả lời, một vị Tỳ kheo là ngài Anuruddha mới đứng lên bạch Phật là: "Bạch Thế Tôn, đối với những giáo pháp mà Thế Tôn đã tuyên giảng thì tất cả những vị Tỳ kheo ở đây, có những vị đã chứng A La Hán thì tuyệt nhiên không có gì phải nghi ngờ vì đã đắc được đạo quả. Thấp hơn là những vị Tỳ kheo cũng đã chứng từ A Na Hàm, Tư Đà Hàm tới Tu Đà Hoàn thì đối với giáo lý của Như Lai,
[8:57]một lòng kiên định sắt son, không có gì có thể lay chuyển được. Vì vậy nên các vị đã không còn gì thắc mắc, xin Thế Tôn an lòng". Thì có câu chuyện như vậy sau đó Đức Phật cũng dặn dò một số điều mà cái lời cuối cùng ngài nói là những lời rất là thống thiết: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy tự mình là đảo cồn nương tựa cho chính mình. Hãy thế tất cả thế gian là vô thường, hãy tinh tấn lên để giải thoát, hỡi những người rất thân yêu của ta". Trong cái câu nói mà: "Tất cả thế gian là vô thường" á, ta nghe bình thường. Tại cái khi mà người nào đến với đạo Phật cũng nghe cái giáo lý này một triệu lần, mà hỏi là:
[9:39]"Thế gian vô thường là sao?", cái gì cũng thay đổi, khỏi nói cũng biết. Mà thế mà tại sao Đức Phật nói một điều rất là đơn giản trong cái cái giây phút cuối cùng của ngài? Ta phải hiểu rằng cái người nào mà trước khi chết mà nói cái lời gì đó thì đó là cái lời quan trọng nhất, quan trọng nhất. Họ xem là quan trọng nhất họ mới nói. Ví dụ như có một người già chết, nói không được, thều thào thều thào kêu đứa con lại nói lí nhí trong tai á thì ta biết rằng cái đó là cái gì? Là nó nói gì á? Trăng trối cái gì? Cái gì là ổng coi là quan trọng nhất, mà cái gì là quan trọng nhất? "Hũ vàng chôn ở chỗ đó chỗ đó."
[10:22]Ổng cái giấu cả cuộc đời không cho ai biết, giờ ổng chết là mất liền. Cho nên ráng lấy hết tàn lực để nói mấy câu mà câu đó là quan trọng nhất: "Hũ vàng chôn ở đó, con ráng đào lên." vậy. Nên ở đây là cũng vậy. Cái giờ phút, cái lời cuối cùng của Đức Phật mà Đức Phật nói: "Tất cả thế gian là vô thường." thì phải nói đây là cái giáo lý quan trọng nhất của đạo Phật. Nhưng mà nào giờ ta coi rất là thường, vì ai cũng hiểu rồi. Hiểu rồi, hiểu... có nghĩa là đạo Phật cũng hiểu mà không đạo Phật cũng hiểu là mọi chuyện trên đời đều thay đổi. Thế nhưng mà tại sao đối với Đức Phật đó là giáo lý quan trọng
[10:59]nhất, chỉ có câu đó thôi để Phật nhắc lúc cuối cùng? Hôm nay ta cũng sẽ nói với nhau về những điều như vậy. Giờ cái phần thứ nhất là "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi." Cái câu này thì ai cũng hiểu thế này là "Ồ trước khi Phật nhập Niết bàn, thì Phật khuyên đệ tử hãy ráng nỗ lực, dồn sức mà tu." Chuyện cũng rất bình thường, phải không? Rất là bình thường. Ví dụ như một người cha vậy, người cha là trước khi chết nói con: "Ồ các con ráng lo làm ăn nghe không, chứ không tụi bây đi cờ bạc, ăn chơi chết đói bây giờ." Chỉ lo cho con mình đói, tức là chết rồi cũng sợ con mình đói, mà muốn cho con mình đừng đói đâu nuôi nổi nữa đâu, chết rồi.
[11:40]Chỉ có là bắt phải nỗ lực, chí thú làm ăn. Cho nên cái nỗ lực á, nên cái mà khuyên khi ta thương ai mà ta không còn bao bọc được nữa thì ta chỉ còn một điều duy nhất để dặn dò lại, để trăng trối lại, nhắc nhở lại: "Con hãy tự cố gắng lên." Hết. Đó là tâm lý rất bình thường. Là một người cha khi không còn nuôi được con mình nữa cũng chỉ dặn lại câu đó: "Con cố gắng lên nghe con." Rồi cái Đức Phật cũng vậy, tới khi rời khỏi thế gian, hình hài không còn ở lại nữa, cũng chỉ dặn là: "À các con cố gắng tu nghe con." Ví dụ như bây giờ mà thầy có chết nghe, thì cái lời cuối thầy cũng dặn đệ tử thầy, thầy cũng thều thào thầy nói nhỏ nhỏ:
[12:22]"Nhưng không có hũ vàng để đâu, không có, không có." Thì cũng: "Ráng tu nghe con." rồi chết, đúng không? Chứ không phải là thều thào: "Nè, hũ vàng chôn ở đó." Không có, chùa thầy không có vàng, khổ vậy. Nên ta thấy là cái lời cuối cùng mà Đức Phật nói là: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy tự mình là đảo cồn nương tựa của chính mình." Ta thoạt nghe ta cũng thấy rất bình thường. Vì giờ phút cuối cùng ai cũng nói những điều giống nhau như vậy. Nhưng nhưng nếu nó quá bình thường thì Đức Phật không nói. Ẩn chứa trong đó cái gì cực kỳ quan trọng Phật mới nói. Mà cái cực kỳ quan trọng đó ta hiểu là bình thường,
[13:00]ta suy luận lung tung, ta không làm được, không tu được, ta mất phước á. Vậy cái cái gì lạ lùng ở trong đó? Nên hôm trước mà cái cô Phật tử đó về hỏi thầy, hỏi thầy nói là: "Hãy tự mình nương tựa nơi chính mình thì mấy cái người thanh niên ở bển hỏi con nói là: "A, như vậy là Phật đâu có độ được mình đâu. Không độ được mình. Phật mới kêu mình hãy ráng tự mà đi mà, cho nên đừng không cần lạy Phật, không cần cầu nguyện Phật vì Phật không giúp được mình." Đó từ cái câu mà Phật nói: "Các con hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy tự mình là đảo cồn nương tựa của chính mình." Cái họ suy luận qua thêm một bước:
[13:34]"Như vậy Phật không độ được mình." Nghe dường như gần như là một sự suy luận hợp lý nhưng hoàn toàn sai, thấy chết người chưa? Chết người chưa? Trên thế gian này có những điều mà ta suy luận thêm một bước nữa hoàn toàn sai lầm, hoàn toàn sai lầm. Ví dụ thấy một cái người đó đẹp trai đi tu, nói: "Trời ơi, sao đi tu uổng vậy? Thất tình hay sao?" Tức là thấy người ta đi tu suy luận chắc thất tình. Đó cũng là một cái suy luận đó mà rất dễ bị suy luận vì mình bị ám ảnh bởi chuyện tình Lan và Điệp á, hoặc là không thì thấy thầy đi tu thì chắc chuyện tình Điệp và Lan, bảo đảm. Cho nên có những cái vậy, hoặc là ví dụ như ta
[14:18]ta thấy mọi người đang tụng kinh, cái người kia đang tụng nửa chừng cái bỏ không tụng kinh nữa bước xuống. Ta để ý coi đi đâu, thấy chạy vô nhà bếp, mở cửa nhà bếp rồi rón rén rón rén chạy ra lại đóng cửa lại, miệng nhai nhồm nhoàm thì chúng ta kết luận gì? "Đang đi tụng kinh mà vô bếp ăn vụng." Ta suy luận nhưng sự thực không phải. Nhiều khi không phải như vậy. Rồi có nhiều chuyện trên đời như vậy. Cái cái từ cái vế thứ nhất là đúng rồi, ta suy luận cái vế thứ hai hoàn toàn sai. Có nhiều trường hợp, ví dụ như là ngày ngày à ví dụ có cái người bạn của mình hỏi: "Ủa, sáng mùng một này anh đi đâu?" Nói:
[14:54]"Tôi đi chùa." Cái họ nhìn mình ngạc nhiên, họ suy luận: "Anh này chắc mê tín. Đầu năm không có đi thăm bạn bè, cha mẹ mà đi cầu xin, người này mê tín." Chúng ta thấy cái nghe người ta đi chùa là đúng rồi mà suy luận theo cái ý mình bắt đầu trật, không có đúng. Đâu có biết rằng là người ta đi chùa người ta không có cầu xin mà không cầu xin cho người ta nữa. Nếu có cầu người ta sẽ cầu cho bá gia bá tánh, mà sự thật đi chùa để nghe Pháp, để được gặp huynh đệ, để được gặp quý thầy, quý cô, để được tắm mình trong cái ánh sáng từ bi của Phật pháp, để một lát nữa ta sẽ được nghe bài hát Mái Chùa Yêu Thương vừa mới có một người nào đó sáng tác ngày hôm qua.
[15:36]Lát nữa sẽ thầy Thiện Hòa sẽ hát với sư bác Thông Nguyên sẽ hát. Chứ không phải là người ta mê tín. Ta dễ ta dễ ta dễ suy luận bậy, ta dễ suy luận. Hôm qua đó có người nào mới sáng tác được cái bài Mái Chùa Yêu Thương. Thì cũng vậy, từ cái vế đầu tiên là: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi." Cái nói: "À, như vậy ông Phật ổng không độ được mình ổng mới kêu mình ráng tu." Cái câu đầu Phật nói hay, suy luận thêm câu mất tất cả tình nghĩa thầy trò hết trơn, mất tất cả cái tình nghĩa giữa ta và Phật hết. Đức Phật thiêng liêng, từ bi, siêu việt, trí tuệ như thế, cao cả như thế, chỉ cần ta suy luận bậy một cái thế ta và Phật trở thành người dưng xa lạ.
[16:19]Nên cái suy luận rất là tai hại. Nên ở đây ta phải hiểu họ sai ở chỗ nào mà ta biết như vậy. Ví dụ bây giờ có cái ông cha ổng giàu có và ổng rất thương cái người con của ổng thì ổng muốn giúp cho cái người con này nên người thì ổng làm sao? Đó ai cũng là cha, là mẹ rồi đó, vậy làm sao? Ổng rất giàu, rất có thế lực, dưới tay là cả một tập đoàn kinh tế, nhân viên đông nghẹt và ổng có người con, một người con một luôn, ổng rất thương yêu. Vậy ổng ổng ổng muốn cho con ổng cũng như ổng thì ổng phải làm sao? Ai giơ tay trả lời. Dạ, Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Dạ thưa, con xin trả lời. Dạ, theo như con nghĩ là nếu mà ổng có một
[17:11]tài sản, ổng có một cái tập đoàn lớn như vậy và có một đứa con duy nhất thì ổng sẽ tiếp tục cho con ăn học và nối cái sự nghiệp của ổng, chứ ổng không có để lại cái gia tài, một cái gia tài tiền bạc, nhưng mà cái gia tài của ổng là một cái gia tài thành công của sự nghiệp giống như ổng đã từng đi. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Đúng một phần. Ổng muốn giao hết gia tài sự sản cho con ổng nhưng để cái người con này có thể kế thừa được, lãnh đạo được cái tập đoàn kinh tế của ổng thì người này phải sao? Phải rất là giỏi, phải không? Có ăn học, phải học và phải bước vào thực làm việc thử cho ổng coi,
[17:53]phải cũng năng nổ như ổng, phải chịu cực chịu khó như ngày xưa ổng gầy dựng lên cái sự nghiệp như vậy, phải cực khổ như vậy thì mới có thể là nối tiếp được cái lãnh đạo sự nghiệp đó. Còn nếu không thì ổng giao ổng mà giao sự nghiệp mà ổng không ngó không trông coi tới, ba tháng sau bị người ta lừa người ta lấy mất hết sự sản liền. Cuộc đời này đủ thứ cạm bẫy, đủ thứ cái cái kẻ thù, kẻ xấu, nguy hiểm chực chờ. Cho nên vì vậy là cái người cha thương con, muốn giúp cho con mình, muốn con mình nên sự nghiệp cũng phải buộc một điều là bắt con mình phải phải rèn luyện, không còn cách nào khác. Rồi mới giúp, mới giao gia tài.
[18:33]Con phải đậu được cái bằng tiến sĩ quản trị, con đậu bằng tiến sĩ kinh tế, con đi vào con thực hành thử, cha mới kèm. Tức là người con đó phải làm sao? Phải tự mình, tự mình sao? Hết sức là nỗ lực học và rèn luyện thì người cha mới mới giúp được. Đúng không? Đúng không? Cái chân lý nó không khác được, cho nên cái việc mà người cha nói với con thế này: "Con hãy tự con, con cố gắng con học." Chứ ông ông bố học giùm được không? Ông bố có giải bài tập giùm được không? Không được. Rồi bây giờ ra điều hành công việc thì con phải tự mình giải quyết, xử lý, sáng tạo, sắp xếp rồi mới giỏi lên được. Thì lúc đó ông già mới thấy con cố gắng rồi mới chỉ:
[19:16]"À, con sắp chỗ đó sai nha, con phải làm qua chỗ này. Con tính như vậy chỗ này hơi chưa ổn nè, con phải sắp cái người này đứng qua chỗ này. Cái công việc mà con bày ra ba bốn món vậy nó sẽ bị phiền toái, con gom về một mối như thế này." Tức là, cái người con cố gắng làm thì ông bố mới chỉ vẽ, mới dạy được, rồi mới giao vốn, giao sự nghiệp cho được. Nên cái cái việc mà ông bố ông nói: "Con ráng lên nghe con! Con phải tự con ráng." không có nghĩa là ông bố không giúp. Phải không? Mà chính vì ông bố muốn giúp nên phải bắt con phải... phải ráng. Quý Phật tử đồng ý không? Cái này có logic không? Quá đúng, không thể khác được. Quá đúng, không thể khác được.
[19:56]Vì muốn giúp cái người nào ta buộc người đó phải cố gắng. Như bây giờ vậy, ta thấy có những gia đình mà con rất hư, cha mẹ rất giàu mà con rất hư. Tại sao? Tại vì cha mẹ quên cái chỗ này. Cha mẹ chỉ giúp là thế này: Hễ con: "Mẹ ơi, cho con 10 triệu." móc 10 triệu đưa. "Ba ơi, con cần 50 triệu." đưa 50 triệu, không cần biết nó làm gì. Thì tới một ngày nó không không kêu nữa mà công an tới gõ cửa: "Con bà bị còng nhốt trong khám rồi, vì đi ăn cướp." Hư hỏng rồi. Mới bật ngửa ra: "Trời ơi, nó muốn cái gì tôi cho cái đó mà tại sao nó phải đi ăn cướp?" Thì nó đi ăn cướp không phải tại nó thiếu, mà tại vì nó hư, nó không nghĩ tới nỗi đau của người khác,
[20:40]nó muốn đua đòi bạn bè, muốn tìm cảm giác mạnh chứ không phải tại nó thiếu. Nên cái mà giúp mà không buộc con mình phải tự rèn luyện là giết con mình. Vì vậy, cái câu nói mà: "Con cố gắng lên nghe con, con phải tự con cố gắng." không có phải là ông bố không giúp, mà chính vì muốn giúp rất nhiều, cho nên buộc cái người đó phải cố gắng rất nhiều. Mà người nào hết sức nỗ lực, người đó mình sẽ giúp rất nhiều. Ví dụ bây giờ có ba đứa con, ông bố có cái gia tài rất lớn, có ba đứa con: một đứa lình xình đi chơi, một đứa nỗ lực làm ăn vừa vừa, một đứa hết sức chí thú làm ăn, thì ba người đó ông bố sẽ giúp ai nhiều nhất?
[21:23]Cái người nào mà hết sức chí thú làm ăn thì ông sẽ dồn gần hết gia tài cho thằng đó luôn, phải không? Cái người này mới quản lý được. Còn cái đứa mà nỗ lực chừng chừng: "Nói thằng này nỗ lực vừa vừa, tôi cho một phần nhỏ gia tài." Còn cái thằng mà nó cứ lông bông đi chơi không chịu làm ăn thì sao? Không dám giao gia tài, dặn mấy anh: "Thôi con nuôi cái thằng đó, nó l- tới chừng nó đói thì cho nó ít tiền nó sống lây lất lây lất thôi chứ đưa nó nhiều nó đánh bài hết liền." Hư. Nên vậy ta thấy á là kêu mình cố gắng là không phải là không giúp, mà kêu mình cố gắng để giúp, mà mình càng cố gắng nhiều chừng nào thì Phật giúp nhiều chừng nấy.
[21:56]Mà cái sự gia hộ của Phật là mênh mông, là thường xuyên, là vĩ đại, là hoàn hảo, nhưng mà ăn thua sự nỗ lực của mình. Mình nỗ lực rất nhiều thì Phật hộ trì rất nhiều, mình nỗ lực ít thì Phật hộ trì ít, nhưng lúc nào Phật cũng hộ trì. Đây là điều hợp lý và không thể khác được, không thể khác được. Chứ không thể có cái tay mà lông bông đi chơi dãi đãi, Phật hô biến cái biến thành A-la-hán liền, không có chuyện đó. Không có chuyện đó. Cũng giống như đứa con lông bông đi chơi đánh bài đánh bạc, uống rượu chè, mà ông bố chỉ cần giao cho nó: "Ờ thôi, ba giao cho con một 50 triệu đô la." cái nó lập tức
[22:34]biến thành một ông giá- tổng giám đốc giỏi liền, không có. Giao nó 50 triệu đô la, ba ngày nó bay qua Thượng Hải đánh bài hết liền, bị người ta lừa ăn sạch liền. Cho nên là chỉ có cái người nào hết sức cố gắng thì mới được sự giúp đỡ lớn. Cũng vậy là ví dụ ở trong chùa vậy, Thầy nhìn những người đệ tử của mình mà cái người nào mà rất cố gắng thì mới giao công việc, chứ cái người dãi đãi đâu dám giao, giao làm hư công việc của chùa thì sao? Mà người đó càng cố gắng chừng nào thì càng giao nhiều trách nhiệm, rồi từ từ chỉ các phương pháp tu hành kỹ lưỡng hơn, rồi lần lần đề bạt nâng lên vì người đó hết sức cố gắng.
[23:13]Nên cái người mà mình thương á, mình mới kêu người đó nỗ lực lên, hãy thắp đuốc lên mà đi. Cũng vậy, có những bậc cha mẹ thương con mà thương không có trí tuệ, cứ sợ con mình cực, không ngờ làm hư cuộc đời nó luôn, nó lớn lên nó không biết làm gì hết. Nhà nó không biết quét, cơm nó không biết nấu, rồi đến khi ví dụ nó tự nó có một căn nhà, cái nhà nó bầy hầy, rồi cái nó muốn làm ăn, cái người ta khách tới nhìn vô căn nhà đó người ta thấy cái người này cái nhà không thể làm cho tươm tất được thì người này ra làm ăn được không? Giỏi không? Không làm ăn. Cái nhà mình mà không sạch, không tươm tất,
[23:49]mình tổ chức cái nhà mình không nề nếp, ngăn nắp thì người này không bao giờ tổ chức cái doanh nghiệp nào được hết, nên thôi bỏ, không dám làm ăn với người như vậy. Mà lý do là tại vì xưa kia ở nhà có người làm làm hết, cha mẹ thương con không cho con đụng cái móng tay, không ngờ giết cuộc đời nó về sau luôn. Vì vậy là cha mẹ thương con chừng nào thì bắt con cố gắng nhiều chừng nấy. Nên cái câu mà Phật nói: "Này các Tỳ-kheo, hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy tự mình là đảo cồn nương tựa của chính mình." là Phật muốn cho mình có một sự tự cường tuyệt đối. Mà cái người mà tự cường tuyệt đối thì sẽ được Phật giúp tuyệt đối luôn.
[24:31]Là muốn trao cái gia tài thật lớn, muốn có sự gia hộ hoàn toàn thì người đó phải nỗ lực hết mình. Vì vậy, cái người nào hiểu rằng Phật kêu mình nỗ lực tức là Phật không giúp được, đó là hiểu sai hoàn toàn và sẽ mang tội rất nặng, mang tội rất nặng, vì gieo rắc cái tà kiến, như vậy. Ừm. Rồi một cái vế nữa thế này, là tất cả đều là vô thường, mọi việc trên đời đều thay đổi, ai cũng biết. Ta nhìn hoa nở rồi tàn, con người trẻ rồi già rồi chết, ờ chuyện gì có mới rồi sẽ cũ, ai cũng biết cả, ai cũng biết cả. Nhưng mà hiểu điều đó để rồi phát tâm tu hành lại là chuyện khác, là chuyện đó dành cho những người có trí tuệ thật sự.
[25:16]Còn người mà chưa có trí tuệ, nhiều điều đó hiểu không ra. Mặc dầu ai cũng biết là chuyện gì cũng thay đổi. Từ hồi nhỏ, chúng ta được học văn, ta cũng đã nghe các triết gia nói thoáng thoáng trong các bài văn lớp 6, lớp 7, lớp 8: "Đời người là phù du, sớm nở tối tàn." ai cũng biết hết. Nhưng mà rồi lớn lên thì sao? Cũng tham lam, cũng thù hận, cũng cố chấp, cũng bướng bỉnh, cũng tham vọng, không hề biết thế gian là vô thường. Nên cái việc mà thấy thế gian vô thường mà đủ thành sức mạnh để tu hành là chuyện nó không có b- bình thường, chuyện đó phải là những người rất có trí tuệ. Hoặc là trong kinh Phật có câu này,
[25:55]Phật nói câu này, nói rồi quý Phật tử nữ đừng buồn, Phật nói thật: À Phật có nói rằng: "Khi mà nhìn thấy một người nữ trẻ đẹp, hãy nghĩ đến 30 năm sau cái nhan sắc đó không còn. Cái làn da mịn màng mà mình mơ mộng á, nó nhăn nheo nhúm nhúm nhúm nhúm lại, nhúm nhúm lại, rờ nó nhăn nheo, da tay nó nhăn sờn sờn sờn hết." À cái đôi mắt mà mình nhìn thấy như một cái hồ thu lóng lánh: "Nhớ thuở ấy ta nhìn em kinh ngạc, Hồn mất dần trong cặp mắt lưu ly. Ôi mắt xa khơi, ôi mắt dị kỳ! Ta trong đó thấy trời ta mơ ước. Thấy cả bóng vầng đông thuở trước, Cả con đường sao mọc lúc ta đi, Cả chiều sương mây phủ lối ta về, Khắp vũ trụ bỗng vô cùng thương
[26:52]nhớ." Cái đôi mắt mà hút mình hồn không còn thấy gì nữa đó, nhưng mà hơn 30 năm sau bị đục thủy tinh thể, còn có cái màng trắng không, mà nếu mổ không kịp là đui luôn, không thấy đường. Cái mái tóc mà mượt mà như cái dòng suối mùa xuân chảy qua cánh rừng nghĩa là xanh tươi bất tận, giờ bạc, xù, gãy, xước ra, chẻ ra làm bốn cọng, mà Sunsilk chữa không được, xức cũng không lành hết. Còn cái dáng em mà tha thướt yểu điệu, đi như làn mây chớp, bây giờ Phật dạy: Còng xuống như cái mái nhà, chống gậy. Cái nụ cười em làm cho trăng phải ghen, gió phải hờn, thì nếu không có tiền thì tất cả hàng tiền đạo đã biến mất.
[27:40]Mà Phật giảng ở trong kinh rất là rõ, Phật giảng ở trong kinh rất là rõ, à nhưng mà người ta không hiểu đâu, không hiểu. Nên khi một người thanh niên mới lớn thấy một người con gái là đắm đuối, say mê, thương yêu, cuồng si. Mà nếu cái người nào mà nhìn được như Phật nói trước á thì bớt cái độ cuồng si của mình, bớt đi. Nhưng mà thường lúc đó người ta không tỉnh, đợi tới lúc mà em già thiệt sự rồi thì mới thôi bó tay thua. Nhưng mà nếu cái tâm tham mê còn, kiếm em khác, do cái tâm tham nó còn. Còn cái người có trí tuệ đó, ngay khi cái việc đang tốt mà đã thấy trước cái điều nó không hay. Mà tại sao Đức Phật nói cái lý vô thường nó nặng như vậy?
[28:24]Bởi vì chính Đức Phật là người thấm thía nhất đó. Trong vô lượng kiếp luân hồi đi qua ở giữa trần gian này, Đức Phật đã từng là bá chủ thế giới. Có một kiếp ngài là bá chủ thế giới, quyền lực trong tay rất là mạnh. Mà bá chủ thế giới vào cái thời đó à Đức Phật như có thần thông luôn vậy đó, là muốn gì được nấy, điều hành cả năm châu bốn biển, là có những cái cỗ xe, có những đoàn quân hùng mạnh để nghĩa là giữ vững cái quyền cai trị của mình. Còn cái kiếp mà Đức Phật sinh làm thái tử ở cái kinh thành à Ca-tỳ-la-vệ thật ra là một cái thân phận cực kỳ nhỏ trong nhiều kiếp luân hồi của ngài, chẳng có đáng.
[29:07]Ngày hôm nay á người ta nói là à Đức Phật làm một vị hoàng tử mà còn bỏ hoàng cung đi tu, người ta thấy trời sao uổng quá vậy, thế còn mình mà được hoàng tử chắc mình thôi từ từ tu tính sau, phải không, từ từ tính toán rồi sẽ tu, phải không, chứ còn mà ừ làm hoàng tử bỏ đi tu uổng. Nhưng không phải, Đức Phật đã từng là bá chủ thế giới. Nên ngài thấy là thế gian vô thường thực sự là vô thường. Những cái gì mà ngài đạt được được nghĩa là xuất sắc trong những kiếp xưa thì cái kiếp ngài trở lại nó không còn, không còn. Nên điều đó ngài thấm vô cùng. Giờ ví dụ như ta ta đắm đuối thế gian, ta đắm đuối cái phước của thế gian,
[29:48]ta muốn ta trở thành một người giàu, Đức Phật mỉm cười, chưa ai giàu bằng ngài. Trong những kiếp trước chưa ai giàu bằng ngài. Bây giờ tiền muôn bạc vạn như ông Cấp Cô Độc mà trải vàng cả khu rừng cũng chưa giàu bằng ngài. Nhưng rồi ngài cũng đã hết. Vì nói mà nói mà cao to lớn đẹp thì cũng chẳng ai bằng ngài, mà nói quyền uy danh vọng chẳng ai bằng ngài. Nhưng mà tất cả đã đi qua hết, cho nên cái mà hoặc là ta dùng tham lam, thù hận, mưu mô thủ đoạn để ta đạt được cái cái cái cái cái cái mục tiêu của mình, Đức Phật chê vì nó sẽ tạo nghiệp rất nhiều. Có thể ta cũng đạt được do cái phước mình cũng có, nhưng mà tạo nghiệp rất nhiều.
[30:31]Hoặc là cái người tốt hơn một chút là cố gắng hết sức mình để làm phước, để làm sao cho cái phước mình lớn lớn lớn vượt bực vượt bực lên, rồi một ngày kia mình cũng sẽ thành vua, Đức Phật cũng mỉm cười chê vì ngài biết nó cũng vô thường, coi vậy chứ cũng vô thường. Thấy không? Vì vậy là chỉ có Phật ngài mới thấm cái chữ vô thường, không có gì tồn tại. Cái phước tột bực tột bực lên tới cả cõi trời là vua cõi trời rồi cũng hết. Nên vì vậy, chỉ có một cái mục tiêu chân chính duy nhất là đạt được sự giác ngộ, giải thoát, siêu việt ra khỏi luân hồi sinh tử thì mới là bền vững muôn đời, mới là chỗ an lạc, hạnh phúc, không có gì làm thay đổi được.
[31:13]Tuy nhiên, nghe câu này cũng phải cẩn thận. Nghe câu này rồi nói, "Thôi giờ tôi chán đời quá, tôi không muốn làm gì nữa, tôi đi tu", người đó cũng sẽ không tu được luôn. Tại sao vậy? Tại vì sau khi ta chán đời, sau khi ta hiểu thế gian vô thường là cái gì rồi cũng hết, rồi ta ta chán ngán, ta muốn đi tu, nhưng xin thưa, muốn đi tu phải thực hành đầy đủ Bát Chánh Đạo, nghĩa là phải có phước rất lớn mới tu được. Nghĩa là ta phải sao? Là ta phải làm mọi điều tốt trong cuộc sống này, ta phải đem niềm vui đến cho rất nhiều người trong cuộc đời này, ta phải đem đến bình an, ta đem đạo lý đến cho vô số người chung
[31:52]quanh mình, lúc ta mới đủ phước mà đi vào bầu trời giải thoát. Cho nên chán đời để tu, thôi được rồi đó, nhưng lại phải rất yêu đời. Nó hơi nghịch lý nhưng có nghĩa thế này, nghĩa là ta chán đời, đúng rồi, ta muốn tu, đúng rồi, nhưng ta phải à năng nổ, năng động, dấn thân để xây dựng cuộc đời rồi mới đủ phước để tu được. Đây lại lại là một chỗ mà nhiều người không hiểu. Có nhiều người chỉ hiểu một phần, nghĩa là đầu tiên chưa hiểu vô thường là gì nên đắm mê cuộc đời, thôi cái người này là sai rồi. Rồi tiến lên một bước là cái người hiểu thế gian là vô thường nên muốn tu quá rồi muốn bỏ hết tất cả để tu, cái người này tiến hơn một bước nhưng vẫn còn sai.
[32:39]Cái người thứ ba này mới là đúng. Biết thế gian vô thường, không có gì tồn tại nên muốn tu giải thoát, đúng rồi đó, nhưng muốn tu giải thoát thì phải đối xử rất tốt với cuộc đời, phải để lại rất nhiều ân nghĩa công đức trong cuộc đời này rồi mới buông tay mà ra đi được. Cái người thứ ba này mới là người hiểu đúng Phật pháp. Nên vì vậy, cái người thứ ba này mình sẽ thấy họ như thế nào? Họ rất là năng nổ, rất dấn thân, rất siêng năng để đem lại lợi ích cho cuộc đời. Nhưng mà trong thâm sâu tâm hồn của họ, lúc nào họ cũng tinh tấn tu hành để giải thoát. Đây là cái người ta không hiểu. Còn ta nhìn á thấy, "A, cái người này lo nhiều việc đời,
[33:21]cái người kia, ô cái người kia chỉ lo tu", thôi ta nhìn nó rõ, dễ thấy. Còn cái người mà thứ ba á, cái người giác ngộ thứ ba mới là người khó thấy, là cái người mà ở bên ngoài thì năng nổ, dấn thân lo cho cuộc đời, nhưng bên trong lúc nào cũng thúc liễm tu hành nghiêm túc. Mà người như thế này mới là con của Phật. Cái người như vậy là biết thế gian vô thường nhưng mà rất là nỗ lực. Nỗ lực như thế nào thì ta nói thêm. Nên là khi mà ta hiểu được một phần nào như Phật nói là trong nhiều kiếp luân hồi ta cũng đã được nhiều vinh quang, ngày nay mất hết. Bây giờ mình có ráng làm phước rồi mình cũng sẽ đạt được
[34:05]vinh quang đó rồi sẽ mất lại, ta giật mình liền. Từ bây giờ nếu có làm phước là không phải để hưởng vinh quang nữa, mà nếu có làm phước, chỉ dồn cái phước đó đi vào tâm linh giải thoát mà thôi. Nơi đây ờ ta hiểu một điều này nữa là hãy tự mình làm đảo cồn nương tựa cho chính mình. Cái chỗ này á nó nói đến cái ý chí tự lập rất cao. Cái người này phải có ý chí tự lập rất cao nhưng không có nghĩa là tách biệt với cộng đồng. Lát nữa chúng ta sẽ nói lại cái chỗ tách biệt với cộng đồng. Bây giờ chúng ta nói cái ý chí tự lập như thế nào mới là đạt được cái cái điều mà Phật muốn dạy ta. Người tu á phải đủ ý chí đứng một mình,
[34:46]tự đi được trong giông bão mà không cần ai giúp sức. Đây là cái bài học á. Cái người nào mà chưa có cái ý chí này á là người đó chưa phải con cưng của Phật, nếu có, con ruột dư thôi. Cái người nào á chưa thể đi trong giông bão một mình, chưa có đủ ý chí tự cường như thế, chưa phải con cưng của Phật. Ta thấy ở Trung Quốc á là nhà nước ra lệnh là mỗi gia đình chỉ có mấy con? Mấy? Một con duy nhất thôi. Và vì một đứa con nên họ cố gắng là có một đứa con trai. Ta tưởng tượng cả đất nước Trung Quốc đẻ toàn con trai không thì sao? Đi lật đật đem quân chiếm hết thế giới để lấy con gái về làm dâu người ta không.
[35:28]Ta thấy hai vợ chồng đẻ được một đứa con trai, cưng đứa đó thì sao? Như ông vua. Tức là hai đứa đó có hai người hầu là cha và mẹ, muốn gì được nấy, đi đâu là ổng bố ổng cõng trên vai mà đi, cưng hết mực luôn. Mà đứa đó làm sao, lớn lên làm sao? Thành quái vật hết. Nên con người nó không sống được với thế gian này, tánh tình nó kỳ lạ lắm. Tại vì nó không tự lập được, quen được nuông chiều và nhõng nhẽo, đòi hỏi, bản ngã lớn, ích kỷ. Tại từ nhỏ tới lớn là chỉ được dạy một điều là con muốn gì sẽ có người cho con điều đó, chứ không bao giờ nó được học cái điều là con phải coi coi người khác muốn cái gì để con giúp, không được học như vậy.
[36:09]Cho nên lớn lên là nó bị biến thái về nhân cách mà trở thành cái khủng hoảng của xã hội Trung Quốc. Bây giờ xã hội Trung Quốc họ phải đặt lại vấn đề đó dữ lắm. Những gia đình có con một mà là con trai, những đứa đó lớn lên nó bị biến thái nhân cách vì cha mẹ nuông chiều nhiều quá. Và đặt một vấn đề ngược lại là cái người nào mà tự lực, có ý chí, có tự cường đi lên được thì người đó có phẩm chất của thánh. Bởi vì để làm một vị thánh là sao? Là người đó có sức tự cường rất lớn, tự một mình đi được trong khó khăn, trong nghịch cảnh. Nên vì vậy, cái người nào mà phát tâm theo Phật á thì không bao giờ Phật để cho người đó yên. Không bao giờ nói:
[36:52]"Ờ ngày nay con xin quy y Tam Bảo, con sẽ tu hành theo Phật đời đời kiếp kiếp. À Phật cưng ha, thế là mình về mình tự nhiên mình được sung sướng nha, mình muốn gì mình có nấy, muốn tiền có tiền, muốn trúng số có trúng số, muốn có xe có xe", không có chuyện đó đâu. Xin báo một điều, hễ từ ngày mà ta phát tâm quy y Tam Bảo rồi, bắt đầu Phật sẽ đưa ta vào những bài tập khó dần, khó dần. Khó dần là sao? Mới đầu á, cho người lại chửi ta coi có nhịn được hay không, cho người hại ta, rồi cho cái người nghèo đi trước mặt ta coi ta có giúp được hay không. Nghĩa là từ lúc mà ta phát tâm tu theo Phật, nói:
[37:29]"Con nguyện đời đời kiếp kiếp phát tâm vô thượng Bồ Đề, đi theo con đường Bát Chánh của Phật, sau này sẽ đắc đạo thành Phật độ chúng sinh", cứ phát nguyện cho đã đi, cứ nói cho mạnh cho lớn đi, bắt đầu Phật đưa bài tập rồi về mà khóc. Mà Phật sẽ đưa bài tập, nhớ như vậy. Nói: "Con nguyện thương yêu tất cả chúng sinh", bước ra khỏi cửa có người giãy lăn lóc lóc trước mặt mình liền coi mình có giúp được hay không. Rồi về tới nhà mình bao nhiêu cái người tới than, khóc đủ thứ coi mình xử lý như thế nào trong khi mình không đủ khả năng. Tới mình người ta đến người ta than mình có khả năng mình cho,
[38:00]dễ rồi, nhưng mà sẽ có nhiều người đến than mà mình không đủ khả năng. Phật coi coi lòng từ bi mình tới đâu, mình xử lý tới cỡ nào, mình có được cái đạo đức là là nghe một lời than của người không bao giờ bỏ qua hay không. Nghĩa là Phật sẽ đưa mình những bài tập dồn dập dồn dập hết kiếp này tới kiếp kia và càng lúc càng khó. Mới đầu Phật còn giúp chút xíu, lúc mình bó tay bế tắc quá cầu Phật, Phật cho liền. Lúc mình khó, hết đường tính rồi, cầu Phật, Phật cho liền. Nhưng mà sẽ tới lúc từ từ Phật không cho gì nữa, mà ai muốn giúp mình Phật chặn ngang luôn, không cho luôn. Một mình mình phải loay hoay
[38:36]trong gian khó, trong cái bế tắc như vậy, không còn ai giúp sức hết để rèn luyện cho mình cái ý chí tự cường. Chưa hết, bắt đầu Phật sẽ cho khó khăn tới, nghĩa là một mình mình đi là đã cực, không ai kèm mình đã cực rồi, ví dụ như bắt mình đi từ đây cho tới thành phố Hồ Chí Minh là mới đầu cho mình đi xe bốn bánh, ra tới ngoài đường lộ xe bốn bánh hư, cho mình đi lên xe hai bánh. Đi xe hai bánh được gần tới nghĩa là Mỹ Xuân xe hai bánh hư, có người cho mình chiếc xe đạp, đạp tới Long Thành xe đạp bể bánh hư luôn, gãy niềng luôn, rồi đi bộ. Thì đó đó, ta sẽ thấy là ta tu theo Phật tự nhiên ta xui từ từ, tự nhiên mình khó khăn dần dần lên.
[39:15]Mà xin thưa đó là người Phật đang cưng á, đó cái người con của Phật á. Tới lúc mà phải đi bộ, từ Long Thành mà đi bộ về Sài Gòn mà chưa hết nha, đi nửa đường gặp bà già bả xách quẩy xách đồ bả đi không nổi bả ngồi bả khóc. Mình một thân một mình xách cái túi đã đã đuối rồi, gặp thêm bà già bên đường bả ngồi khóc nữa thì sao? Thì bắt đầu phải vừa lết vừa khiêng giùm cho bả, kèm bả đi nữa. Khổ như vậy, tu theo Phật là vậy đó, chịu chưa? Chịu không? Khổ không? Phật là vậy đó. Chưa. Tưởng vậy là ngon hả? Không. Tới chút nữa, tới chút nữa gặp đám côn đồ nó chặn đường nó oánh cho một trận, nó giựt hết đồ luôn.
[39:56]Rồi đi lát nữa bắt đầu bệnh, đói, người trúng gió sốt mà đường thì chưa tới. Rồi đi chút nữa gặp công an: "Sao thấy thằng này sao nó giống trộm xì ke quá, sao đi đâu tới mà sao nó tơi tả vầy nè?", nhốt vô luôn một cái đã, nhốt khám điều tra cái đã, tính sau. Nghĩa là chỉ trên đoạn đường từ đây đi về Sài Gòn mà ta đi theo Phật là ta sẽ vậy đó, nó rồi xe bốn bánh bể, tới xe hai bánh hai bánh hư máy, qua xe đạp xe đạp rồi bể bánh, rồi đi bộ, đi bộ lát gặp bà già phải kèm, gặp lát ăn cướp nó oánh, rồi tới bệnh tới gió rồi bị công an bắt luôn. Mà đó là con đường của Phật dạy ta đó. Tức là Phật sẽ dồn ta vào cái khó khăn:
[40:33]thân bệnh, tâm bệnh, hoàn cảnh đầy nghịch cảnh, đầy những người chống đối ta để coi ta trong cái đó ta tự cường đứng lên nổi hay không, có một chút tâm niệm nào bi quan chán nản hay không. Cái người nào mà bị dồn tới nghịch cảnh tột độ như vậy, hoàn cảnh không còn ai giúp sức mình nữa rồi, một mình đã đi là đã khổ rồi mà thân bệnh, tâm bệnh, hoàn cảnh đủ thứ tan nát hết, mọi người chống đối, khổ sở tứ bề hết mà người đó không bao giờ có một niệm chán nản, buồn bã, vẫn vững vàng như sắt như đá bước tới từng ngày từng ngày, đó là con cưng của Phật. Và đó chính là người mà Phật sẽ giao những trọng
[41:07]trách lớn, những sứ mạng lớn cho mình sau này. Nên ai muốn là con cưng của Phật hãy nhìn tới cảnh đó, hãy nghĩ tới cái tưởng tượng cái cảnh mà đi bộ trưa nắng, bị bệnh, bị đói khát, phải khiêng giúp đồ người ta rồi bị công an bắt luôn, hãy tưởng tượng cảnh đó mà hãy bắt đầu phát tâm tu. Mà hiểu như vậy mới hiểu đúng đạo Phật. Còn mà hiểu là: "A Phật linh lắm nha, muốn gì Phật cho nấy, thôi về lật đật lát vô ghi tên quy y Tam Bảo, quy tên cầm lá phái khỏe nha, giờ đi xin gì Phật cho nấy", không, đó người hiểu lầm á, bắt đầu cuộc đời khốn khổ rồi đó. Hễ làm con Phật rồi á, mới ban đầu Phật còn cưng được mấy
[41:45]bữa cho đi xe bốn bánh, nhưng đi chút xíu bể bánh liền. Sáng giờ có ai ghi tên quy y chưa cà? Có hả? Có rút lại chưa? Nghe giảng rồi có rút lại không? Còn ai đã quy y rồi thì đã thấy cuộc đời mình đau khổ chưa? Có chưa? Phải thấy như vậy, mà đó chính là điều mà Đức Phật là hãy tự mình làm đảo cồn nương tựa cho chính mình là chỗ đó đó. Tức là giữa sóng ba sóng gió, giữa bão tố, cuồng phong, giữa đầy nghịch cảnh, không một ai giúp sức, thân bệnh, tâm bệnh mà vẫn phải bước đi, vẫn đi tới, trong lòng không có một chút buồn chán nào, người như vậy mới là con của Phật. Mà cái ý chí như vậy mới là ý chí của thánh.
[42:29]Cái ý chí đó đó mới là một trong những phẩm chất của thánh. Nên ta thấy thế này, hãy nhớ rằng Đức Phật công đức vô lượng như vậy mà cái đêm Ngài ngồi dưới cội cây bồ đề để thành đạo, Phật còn phải bị buộc thử thách một lần cuối cùng Ngài mới đắc đạo thành Phật được, vẫn phải có Ma Vương hiện ra, hiện ra đủ cách thức để phá hoại một lần cuối cùng là mới đủ công đức để thành Phật. Nếu không có Ma Vương phá, người đó không bao giờ có công đức để bước lên một bước cao hết. Cho nên lúc đó như vậy ta nhìn lại ta nói: "Ma sao ác quá à, người ta tu vậy đi chơi phá người ta", nhưng bây giờ nếu ta hiểu thì ma là tốt hay xấu?
[43:08]Ma tốt hay xấu? Tốt không? Ma quá tốt đi. Quá tốt luôn. Cho nên bây giờ ta gặp cái người nào đó họ xấu ta, họ chửi ta, họ chống ta thì bây giờ họ còn là người xấu nữa không? Còn không? Hãy nhớ nha, trên đời mà nếu thiếu người đó là đời ta buồn tẻ vô cùng. Đời ta buồn vô cùng. Đời buồn tênh sao người không đi xe ngựa cho tôi nghe tiếng lóc cóc trên đường. Cũng đời lại cũng sẽ buồn nếu không có những người chống ta, chửi ta, mắng ta, hại ta. Mà ta Phật pháp là nằm ngay đó đó. Hồi trước ta lúc nào ta cũng tránh, ta chỉ tìm đến người nào thương ta, còn người nào ghét ta ta né, không phải. Bây giờ hiểu Phật rồi, chính những người ghét ta
[43:56]là những người ân nhân của ta, rèn luyện cho ta thêm nghị lực, thêm ý chí để ta được thành con cưng của Phật, làm đúng lời Phật dạy: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy tự mình là đảo cồn nương tựa cho chính mình". Cái điều này thấm thía vô cùng. Rồi từ cái kinh nghiệm này ta cũng hiểu như vậy là khi ta dạy ai cũng vậy, ban đầu ta phải dìu dắt cho người đó đi khi họ còn yếu đuối, nhưng mà khi người đó giỏi lên rồi thì ta phải đẩy họ đi vào khó khăn để cho họ rèn luyện ý chí, chứ không phải là mình thương đệ tử mình là mình cứ dìu dắt đủ thứ chuyện người đó sẽ không gánh vác được chuyện của Phật pháp.
[44:37]Khi mình thương đệ tử mình, ban đầu mình dìu dắt, nâng đỡ, tạo điều kiện, nhưng mà khi người đó đứng vững dần dần đứng vững dần dần rồi mình phải đẩy người đó vào trong khó khăn, vì đó là con đường của Phật, không còn con đường nào khác. Phải có ý chí kiên cường như vậy người đó mới làm thánh được, còn đi trong sự dễ dàng không ai làm thánh được hết. Và ta cũng thấy là cái ý chí tự cường nó khác với cái sự tách biệt, lập dị, chia rẽ. Cái khuynh hướng mà tách biệt, lập dị, chia rẽ, muốn cho khác lạ với người khác, đó là dấu hiệu của bản ngã. Ví dụ có cái người một cái cô đó đi vào cái cửa hàng may mặc thời trang rồi mới đi lựa hết,
[45:19]cái mới lựa được một bộ đồ đẹp rồi mới hỏi cái người bán hàng á: "Cái bộ đồ này là trong cửa hàng này có mấy bộ?" À nói: "Dạ cửa hàng này được hai bộ." "Bộ kia có ai mua chưa?" Nói: "Dạ đây đã có một ca sĩ mua rồi." Nói: "Thôi tôi không mua nữa, tại mặc cái đụng hàng. Tôi phải mua bộ nào duy nhất, mặc không đụng hàng, không giống ai trên cuộc đời này hết tôi mới mua", gọi là không đụng hàng. Cái dấu hiệu mà muốn lúc nào phải khác người khác hết, đó là dấu hiệu của bản ngã. Mà cái người có bản ngã như vậy, hợm hĩnh, khoe khoang như vậy là cái người không tốt, không hòa đồng được với mọi người là người không tốt.
[46:00]Nên vì vậy ta thấy cái người đi tu là luôn luôn mặc đồ đụng hàng, thấy đồ ai cũng giống ai hết trơn. Vô nhìn xa xa không biết người đó là ai hết. Ta đi vào quân đội cũng vậy, đồ nào cũng giống như nhau hết để ta phá cái bản ngã đi. Tức là ta cũng như mọi người, mọi người cũng như ta mà thôi, lỡ mặt khác nhau rồi thôi, lỡ tên khác nhau để dễ phân biệt thôi, chứ còn mọi cái gì giống được, ráng giống với mọi người là hay nhất. Còn đây người ta tóc người ta mượt mà, dài như thế này, cái mình chơi nhuộm một đường đỏ ngay đúng chính ngay giữa cho nó khác thiên hạ chơi. Mai mốt đi có người cũng nhuộm y chang cái đường đỏ ngay giữa,
[46:36]thế ta nhuộm hai bên hai đường xanh hai bên chơi cho khác thiên hạ. Tức là cái khuynh hướng mà muốn tách biệt, lập dị, chia rẽ khác lạ với người là dấu hiệu của bản ngã, và cái người đó quậy trời thần không ai chịu nổi. Còn cái người mà không muốn khác, lúc nào cũng muốn mình như mọi người, mọi người cũng như mình, ta thấy người đó sống hiền lành, dễ chịu, thân ái, ta dễ gần gũi, phải không?
[47:03]Nói này giờ không biết có đụng ai không? Không biết có đụng ai không? Thì tính chọc mấy người tóc quăn á mà thấy tóc quăn nhiều quá sợ giận. Thôi. Nên nếu hiểu lầm về ý nghĩa tự lực á thì ta sẽ trở nên kiêu ngạo, bất cần, ngông nghênh, sẽ thành cái tội mà không đúng ý Phật. Tự lực có nghĩa là không ỷ lại, nó cũng khác với tự cao. Mà cái người nói: "Tôi làm gì là tự lực tui à, không cần ai hết", người đó trở thành tự cao. Tự cao. Khác chút xíu nó khác liền. Và tự lực thì ta làm thánh, mà tự cao ta trở thành ác quỷ liền. Nhưng mà chút xíu nó bước qua liền, nên chỗ này ta phải biết giữ gìn. Thế nào tự lực mà không tự cao? Tự lực là sao?
[47:50]Là ta phải cố gắng rất nhiều để làm những công đức, để tu hành và thậm chí còn phải giúp người khác làm các công đức, giúp người khác tu hành, nhưng không có nghĩa là ta bất cần ai. Khác cái đó. Khác cái bất cần. Ta ráng hết sức, nhưng mà nếu ai giúp ta, ta rất cảm ơn. Nếu Phật hộ trì cho ta, ta tha thiết tôn kính Phật. Chứ không phải là mình đi giữa cuộc đời, mình xách cái túi nải mình đi, cái hành trang cuộc đời, rồi à có một người nào đó cái họ tiện dịp: "À có xe, thôi mời anh lên đi cho lẹ", cái nói: "Tôi bất cần, tôi tự lực", cái nó nó trở thành ngông nghênh, không hòa hợp, nó khác nhau hẳn.
[48:32]Còn ở đây mình tự lực để cho không ai giúp mình hết, mình vẫn tự mình đi nổi. Nên cái tự lực và tự cao khác nhau. Có một lần thì cũng kể câu chuyện có một anh Phật tử cũng vậy, nói: "Thưa Thầy, con mỗi lần con thắp nhang Phật, con chỉ thắp thôi, con không cầu xin điều gì hết. Điều đó đúng không?" Mình nói: "Sai. Bởi vì lúc đó anh có cái tư tưởng bất cần, và đó là tư tưởng tự cao, hãy xét lại." Nên cái người hiểu đạo lạy Phật cầu xin đủ thứ chuyện trên đời, nhưng cầu xin những điều cao thượng, phát nguyện những điều cao thượng mà thôi. Nó khác nhau, khác với cái người tự lực rồi biến thành tự cao và bất cần.
[49:12]Cái ý chí mà Phật dạy á: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, hãy là đảo cồn nương tựa của chính mình" á là ta phải áp dụng vào trong Bát Chánh Đạo. Bát Chánh Đạo thì rất là dài, nói vắn tắt thôi chứ không có thời gian. Thứ nhất là chánh kiến, là ta phải nỗ lực học để mà hiểu được đạo lý cho đúng. Ta trong đó nhưng mà tự ta nỗ lực ta cũng sẽ hiểu sai, trong đó phải cầu nguyện Phật gia hộ cho ta gặp được đúng giáo pháp, đúng thầy lành bạn tốt để ta không đi lầm đường. Vừa nỗ lực học tập để cho có chánh kiến, nhưng cũng phải nhờ Phật gia hộ giúp đưa ta đưa ta tới chân sư, thiện tri thức. Còn mình nỗ lực mình dồn sức vô ông tà sư rồi
[49:53]là mình muôn đời muôn kiếp đi trật luôn. Nên cái chánh kiến như vậy. Rồi còn cái chánh tư duy, tức là sửa tâm hồn của mình lại, là ta thấy tâm ta còn ích kỷ thì phải nỗ lực để làm cho trở thành vị tha. Ta thấy tâm ta tham lam, phải nỗ lực để buông xả. Ta thấy tâm ta còn thù hận, còn ganh ghét thì phải nỗ lực sống từ ái, thương yêu, vân vân. Nghĩa là những cái mà cái nỗ lực đó, cái đó là sự cố gắng vượt bực, vì nếu ta không cố gắng vượt bực, ta không thắng nổi chính mình. Nên nói là thắng cả ngàn quân địch không bằng ta thắng chính mình là như vậy. Nên vượt qua chính mình là cái vượt qua khó nhất,
[50:29]mà kẻ thù ghê gớm nhất cũng chính là là chính mình, không ai khác hết. Cho nên cho nên là để thay đổi được tâm hồn của mình, ta phải có ý chí phi thường, lúc đó Phật không sửa giùm ta, Phật không sửa giùm ta. Không có chuyện mà này tham lam quá cái Phật độ cho nó hô biến cái nó hết tham lam, tự nhiên gặp ai móc tiền ra cho, không có chuyện đó, không có. Mà chính mình phải hiểu, hiểu rằng: À, cái tham lam này là tội lỗi, là xấu xa, là đọa lạc, là đi xuống. Chính ta phải phải nghiến răng, kéo cái tay mình, đưa vô trong túi mình, móc cho ra được một tờ giấy rồi đưa cho người khác. Đổ mồ hôi trán luôn vậy đó mới móc được một tờ đưa ra.
[51:10]Mà đưa ra người ta cầm rồi còn muốn giật lại nữa chứ không phải dễ. Là là ta thấy cái tâm tham mình á nó ghì nó kéo, ta phải nghiến răng trợn mắt mà chiến đấu với cái tham của mình để ta có thể buông xả mà giúp đỡ người khác được. Cái thay đổi tâm hồn của mình là một sự chiến đấu rất vất vả. Rồi làm các công đức trong chánh nghiệp cũng vậy, đâu có dễ mà đi giúp người, thương người, khuyến hóa, đem đạo lý đến cho người. Thấy người ta nghèo, người ta chưa có công ăn việc làm, mình muốn người ta có công ăn việc làm. Người ta chưa có nhà ở, muốn ta có nhà ở. Người ta chưa biết Phật pháp, mình muốn cho người ta biết Phật pháp.
[51:43]Những cái muốn đó hoàn toàn rất khó khăn. Ta giúp một người rất là khó, không phải dễ. Vậy mà Phật bắt ta phải giúp hết người này, giúp tới người kia trong suốt cuộc sống của mình, mà không dễ chút nào. Do đó, nếu ta không có ý chí tự cường, quyết tâm cao độ, ta chẳng bao giờ tạo được công đức trong chánh nghiệp của Bát Chánh Đạo. Bất cứ cái gì, trong Bát Chánh Đạo cái gì cũng đòi hỏi ta nỗ lực phi thường. Rồi bước vào thiền định còn khủng hoảng nữa, bước vào thiền định còn dữ dội nữa. Là bước vào thiền định là cái gì? Là ta nỗ lực hết sức để làm một cái không làm, nên rất khó làm. Như bây giờ á ta ráng ta chạy cho nhanh, cái chạy đó ta dễ nỗ...
[52:25]ráng, thấy rõ ràng mình chạy. Giờ ta ráng bửa củi, ta bửa hết sức mình khỏe, nhưng mà ta ráng cái để ngồi yên bất động, không làm không nghĩ gì hết, khó không? Cực kỳ khó. Ta ráng làm một cái gì đó nó có công việc rõ rất dễ, còn ở đây ta ráng hết sức để làm một cái không làm gì cả, để làm một cái vô tác vô niệm, cực kỳ khó. Cho nên đi tới cái chỗ này rồi á nó không còn cái ý chí thô bạo được nữa. Ví dụ như người vận động viên á, họ có ý chí phi thường để họ ráng họ bơi để họ vượt qua mặt đối thủ, hoặc là một người chiến sĩ trong chiến trường hết sức cố gắng để chiến đấu với quân địch, đánh phá, đánh giết rồi leo bờ rồi vượt suối
[53:09]rồi qua chông qua gai, cái đó là cố gắng mà có một việc làm cụ thể. Nhưng mà đến cái ý chí của thánh, làm một cái không làm gì hết, ngồi bất động ngày này qua ngày kia, giữ cho tâm mình hư vô, thanh tịnh, không niệm nào hết. Không làm gì hết mà không phải dãi đãi. Không làm gì hết mà hết sức cố gắng, cái đó cực kỳ khó, cực kỳ khó, mà đây mới là cái ý chí của thánh thật sự. Thì ta thấy là bởi vì Phật khuyên ta và phải nỗ lực lên: "Hỡi những người rất thân yêu của ta, thế gian là vô thường, hãy tinh tấn lên để giải thoát, hỡi những người rất thân yêu của ta." Cái câu nói nó rất thấm thía. Thấm thía vì sao vậy? Bởi vì sau bao nhiêu khó khăn cực khổ mà ta đã tu
[53:53]tập, ta đã hiểu được đạo lý, ta đã chuyển đổi được tâm hồn mình, ta đã tạo được vô số công đức rồi, bây giờ tới lúc mà đi vào thiền định hư vô, ta vẫn phải cố gắng cố gắng còn hơn trước đó nữa, nhưng mà cố gắng làm một cái không làm, mơ mơ hồ hồ, không có gì hết, vậy mà vẫn phải cố gắng, thì tới chỗ này mới gọi là ý chí phi thường. Con người đó ta nhìn thấy hiền lành, điềm đạm, hư vô, nhưng mà ý chí của thánh cực kỳ cao cả. Người này mới đạt được cái mà Đức Phật gọi là tự mình là đảo cồn nương tựa của chính mình được. Vì làm một cái, ráng làm một cái không làm, ráng làm một cái vô tác vô niệm.
[54:35]Nên vì vậy, tất cả đệ tử Phật của ta phải chuẩn bị cho tới cái ngày đó, tới cái ngày mà ta bắt chân lên ngồi kiết già, nhiếp tâm trong thiền định hư vô, cố gắng phi thường mà không có gì để nắm, để giữ, để làm hết, mà vẫn phải cố gắng. Đây là cái cái cái cái mấu chốt, cái chìa khóa, cái đỉnh cao của việc tu tập trong đạo Phật. Mọi người hãy hãy chuẩn bị như vậy. Rồi ta trở lại này nữa, là Đức Phật có nói thế này: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi." Muốn thắp cây đuốc thì ta phải làm sao? Thứ nhất là ta phải chế cho được cây đuốc, phải không? Phải lấy bó tre bắt đầu quấn rồi quấn vải rồi nhúng dầu,
[55:19]rồi sau đó phải phải mồi lửa, thắp lên với ngọn đuốc của chánh pháp, nghĩa là ta phải mồi lửa mà lửa của Phật á, mồi lên ngọn lửa của Phật. Thì lúc đó ta, rồi sau đó ta phải làm gì? Sau đó làm gì? Hả? Đi. Đó, đúng rồi, phải đi, chứ sao thắp thắp đuốc lên thấy rồi cái đứng đó luôn à, là sai với Phật dạy. Bởi vì Phật dạy ta: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi", chứ không phải là Phật dạy mình "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đứng", không có, mà đi. Nên vậy, bây giờ ta đã nỗ lực, có công đức rồi, ta có cái đạo lý rồi, là ánh sáng của Phật rồi, bắt đầu tới lúc đi, tàn tàn đi, tới lúc đi. À là lúc đó là từng ngày từng ngày ta làm các điều
[56:06]lành, ta tụng những lời kinh, ta lễ Phật, ta tọa thiền, vân vân, là lúc đó bắt đầu thực hành đó. Còn bây giờ thì người ta thay đuốc bằng cái gì? Bằng đèn pin. Đáng lẽ cũng giải thích đèn pin luôn cho vui, nhưng mà thôi không giải thích, để cho quý Phật tử tự suy nghĩ. Thì chúng ta có cái bài thơ nho nhỏ đọc cho vui: Đời là bóng đêm bất tận, mắt mở nhưng chẳng thấy gì, vây quanh tham lam thù hận, chìm trong ích kỷ ngu si. Hỡi những người con của Phật, hãy tự làm đuốc cho mình, mồi bằng ngọn đèn chân thật, từ nguồn giáo pháp quang minh. Rồi ta dấn thân cất bước, vượt qua hầm hố chông gai, nương theo Cha Lành đi trước, thoát ra sinh tử đêm dài.