[0:18]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca
[0:22]Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:41]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời các Phật tử ngồi xuống.
[1:04]Hôm nay mình lại có duyên gặp nhau, ha. Như đã hứa lần trước, kỳ này chúng tôi giảng về công đức của tâm vô ngã. Hôm trước mình có nói về phước và đức phải không? Phân biệt làm hai. Nhưng mà nói cái công đức như cái phước thường thường, lần này nói đến cái công đức cao tột là cái tâm vô ngã. Thì dĩ nhiên một cái công đức lớn nó không có phải dễ thực hiện, nó rất là khó. Nó đòi hỏi người có cái tâm đạo sâu xa, có cái sức cố gắng phi thường mới làm được. Đây là chuyện của các bậc Thánh thực hiện, chứ không phải là điều thường thường của các phàm phu. Cho nên bài pháp hôm nay nó hơi cao. Thường, nhắc lại các Phật tử còn nhớ những lần trước
[2:05]mà chúng tôi về đây để giảng, thì thường hay nói những vấn đề thấp thấp, như giáo dục trong gia đình, nhân quả trong tình cảm, cái chuyện đùa đùa trong cuộc đời thôi. Nhưng mà lần này thì nói tới công đức của tâm vô ngã là một vấn đề lớn của đạo Phật, cho nên nó hơi khó, các Phật tử cố gắng lắng nghe.
[2:32]Hồi xưa, khi mà Đức Phật ngài còn thời gian đi tầm đạo, ngài có đến học với hai vị thầy, à cũng đạt được cái kết quả thiền định rất là cao của hai vị thầy đó, một là ông Uất Đầu Lam Phất, hai là ông gì đấy cái tên Ấn Độ thầy quên mất. Thì đạt cái trình độ định cũng khá cao, ngài mới hỏi ông thầy là: "Thưa thầy, ở cái định này là còn bản ngã hay không còn bản ngã?" Thì thầy trả lời không được. Thầy trả lời không được, nên Đức Phật từ giã ra đi để đi tìm câu trả lời cho chính mình. Bởi vì cái ngài đặt ra thế này: nếu nói là cái định đó mà còn ngã, còn chấp bản ngã thì chưa giải thoát; còn nếu nói cái định đó hết ngã thì có phải là đồng với cây đá hay không?
[3:31]Cái chỗ hỏi của ngài quá sâu sắc, hai vị thầy không trả lời được, nên Đức Phật lúc đó từ giã ra đi để tìm cho nó thấu tột vấn đề. Hôm nay chúng ta học cái bài này là để trả lời cái câu đó, cái câu mà Đức Phật đã khắc khoải, phải bỏ thầy mình ra đi, nên vấn đề này nó hơi khó.
[3:56]Trước hết, muốn hiểu thế nào là không còn chấp ngã, thế nào là vô ngã thì chúng ta phải hiểu cái ngã là cái gì, bản ngã là cái gì.
[4:10]Bản ngã là cái gì? Bản ngã là một cái cảm giác nó làm cho chúng ta phân biệt được thấy có ta khác với mọi đối tượng chung quanh. Nhớ nghe. Cái cảm giác về cái ta đó, nó làm cho mình phân biệt được giữa mình với mọi đối tượng chung quanh.
[4:36]Ví dụ như là chúng tôi ngồi đây, chúng tôi nhìn cái hoa trên bàn thì chúng tôi thấy sao? Chúng tôi thấy mình khác với cái hoa, phải không? Thấy mình khác, nên thấy ờ đây là có cái ta rõ ràng, có mình đây và cái hoa nó không phải là mình. Hoặc là một người Phật tử nhìn tôi thì người đó tự thấy người đó khác với tôi. Đó là cái cảm giác phân biệt giữa mình với mọi người, cái cảm giác nó như vậy.
[5:09]Thì cái cảm giác mà thấy được mình á, gọi là ngã; còn cái đối tượng bên ngoài mình, gọi là pháp. Nhớ ngã và pháp là hai cái mặt đối lập, trái nhau. Mình là ngã, còn cái gì ở ngoài mình thì gọi là pháp. Ví dụ, giờ hỏi, ví dụ như con mắt của tôi nhìn cái bàn tay của tôi thì cái nào là ngã, cái nào là pháp?
[5:38]Giờ con mắt nhìn cái bàn tay thì cái nào là ngã, cái nào là pháp? Con mắt là gì? Con mắt là cái ngã, phải không? Bởi vì nó, nó chủ động nó nhìn để nó thấy được cái bàn tay. Cái bàn tay là cái đối tượng bên ngoài của nó, nên cái bàn tay trở thành là cái pháp, cái đối tượng bên ngoài. Giờ ngược lại, tôi lấy tay tôi rờ con mắt thì cái nào là ngã, cái nào là pháp? Tay là ngã. Ờ, ai mà thông minh quá vậy kìa? Đúng rồi, lúc đó cái tay rờ mắt thì cái tay nó là cái ngã mà con mắt nó là là pháp, nó trở thành cái đối tượng để mà cái tay nó nhận biết.
[6:22]Rồi ví dụ như là ví dụ như tôi với đạo hữu này nói chuyện với nhau, coi cái đạo hữu này, đạo hữu này thấy đen đen mà có duyên này nè, thì ví dụ như tôi nói tôi xưng là tôi, tôi gọi là đạo hữu thì như vậy tôi cảm thấy tôi là ngã, phải không? Mà đạo hữu này là là pháp. Nhưng bây giờ tôi và đạo hữu này cùng nói về cái cái cụ già này. Tôi và đạo hữu này cùng nói về cụ già này thì ai là ngã, ai là pháp?
[6:57]Thầy với đạo hữu là ngã. Sao người nào mà thông minh quá vậy? Đúng rồi. Thì lúc đó đó quý vị, là tôi với đạo hữu này trở thành như là một cái ngã chung, phải không? Để nói về một cái pháp bên ngoài là cụ già này. Như vậy, các Phật tử thấy cái ngã và cái pháp nó có cố định không? Nó thay đổi, phải không? À khi thì cái ngã là cái này, khi là cái ngã là ở trường hợp khác. Khi cái mắt nhìn cái tay thì mắt là ngã mà tay là pháp, nhưng mà tay nó sờ mắt thì tay là ngã mà mắt là pháp. Cũng người bạn này, tôi nói chuyện với ông thì ông là pháp của tôi, là đối tượng của tôi; nhưng tôi cùng với ông nói về một người thứ ba thì ông và tôi trở thành
[7:40]một cái ngã chung để nói về một cái pháp khác, một đối tượng khác. Đúng, phải không? À có người hiểu đó. Như vậy hiểu sơ sơ phải không? Đó là một cái cảm giác ha, đó là một cái cảm giác. Bây giờ cái ta nó lần lần nó mở rộng. À giống như là như là mấy đứa bé như tụi con vậy đó ha, bình thường không có gì, con ngồi chơi với bạn con cũng bình thường vui vẻ. Thầy lại mà thầy lỡ thầy cho tụi con một trái xoài chua, cái là bắt đầu có ngã, có pháp liền, phải không? Bắt đầu giành nhau mà ăn trái xoài là có ngã, có pháp. Là mình thấy thấy mình với cái người bạn bên cạnh á nó trở thành khác nhau liền, khác nhau liền.
[8:24]Cái cảm giác mà khác giữa mình với người nó tạo thành cái ngã, cái pháp, cái chấp ta. Nhưng bây giờ cứ mở rộng, ví dụ như mình nói là gia đình tôi thì cái ngã nó mở rộng ra tới cả một gia đình, nó không còn là một cá nhân của mình nữa. Hoặc là nói là: "Dân tộc tôi", thì cái ngã nó mở rộng tới gì? Tới cả một dân tộc, phải không? Chứ không còn cá nhân nữa. Hoặc là: "Quê hương tôi, đất nước tôi", vân vân, "tài sản của tôi, danh dự của tôi". Thường thì mình cứ tưởng là một cái thân một mình của mình là cái ta, nhưng mà đôi khi nó tới là cả cái cái danh dự của ta, tài sản của ta nó cũng là cái ngã nữa. Cho nên sao?
[9:11]Cho nên mà ai mà lỡ cầm nhầm cái cái gói tiền của mình thì mình sao? Mình thấy khó chịu. Thấy khó chịu tại vì nó đụng tới cái ngã của mình. Hoặc là ai kêu tên mình ra chửi mắng, tức là đụng tới cái gì? Cái danh dự của mình, phải không? Mình thấy là sao? Thấy cũng rất là khó chịu. Bởi vì khi đó cái ta nó mở rộng ra tới cái lĩnh vực lớn hơn là tài sản, là danh dự, là bè bạn, là quyến thuộc, là giai cấp, là gia đình, là dòng họ. Đó, cho nên cái ta nó mở rộng lần lần lần lần chứ nó không phải là cố định. Tuy nhiên nó xuất phát từ một cái cái chung nhất để thành ra tất cả mọi cái ta. Xuất phát từ một cái ta chung nhất.
[10:01]Mà cái ta chung nhất này rất là khó thấy, phải là người có trí tuệ, cái người thông minh, cái người thông minh giống như cái người hồi nãy đó. Nó là một cái cảm giác nơi chính mình thôi, một cái cảm giác nơi chính mình làm cho mình thấy cái ta mình nó hiện diện rõ ràng. Ví dụ như là một người trong lúc mà ăn uống vui vẻ bình thường, không có cái gì rõ ràng hết. Nhưng mà ai nhìn mình với cặp mắt khinh bỉ, bỗng nhiên mình cảm thấy cái cái cái tự ái nó khởi lên. Cái cảm giác tự ái khởi lên làm cho mình thấy rõ cái ta mình nó hiện hữu. Trong lúc đó mình mới thấy, chứ còn bình thường mà đang vui vẻ
[10:41]mình không có cảm nhận rõ cái cái ta của mình như thế nào. Nên chỗ này phải là người thông minh, người có trí tuệ trong đời sống bình thường bình thường vẫn thấy được cái cảm giác đó nó như thế nào, nó thường xuyên thường xuyên nó hiện hữu trong con người mình, nó chi phối cả cái tâm hồn của mình như thế nào. Cho nên nói thì nghe dễ, về cái ta thì nghe dễ, nhưng thấy được cái cảm giác về cái ta rất là khó. Nó đòi hỏi người phải phải lắng sâu, phải có trí tuệ. Ở đây ai thấy được? Khó thấy. Thấy thì thấy cái thô thôi, chứ khó thấy được cái tế. Người phải có thiền định, tâm hồn phải có cái sức lắng định xuống
[11:24]mới nhìn thấy cái cảm giác nó rõ ràng và hiểu được tất cả mọi cái đầu mối của luân hồi sinh tử từ đây mà phát sinh. Còn bình thường mình chỉ thấy được cái thô thôi, là thấy cái thân của ta đây, thấy cái ý nghĩ của ta thôi, chớ còn thấy được cái cái cái ta thực sự sâu lắng ở bên trong thì phải là người có tu rất là nhiều mới thấy được. Bây giờ mình nói tới cái phần thứ hai là cái khuynh hướng của bản ngã. Từ cái ban đầu á là cái cảm giác về ngã thì nó chưa có cái lỗi gì hết, chưa có lỗi gì hết. Nhưng mà cái khuynh hướng tiếp theo là bắt đầu sinh chuyện, làm cho cuộc đời này nó trở thành mưa gió bão bùng.
[12:10]Cái khuynh hướng kế theo mới là mệt. Khi mà mình thấy cái ta mình hiện hữu thì tự nhiên nó có cái khuynh hướng nó đi theo. Đi theo như thế nào? Là muốn cho cái ta mình nó hơn người khác. Đó là một cái khuynh hướng thứ nhất. Nó muốn cho cái ta hơn người khác. Bắt đầu sinh chuyện. Chứ còn đầu tiên á mình thấy mình khác với người khác cũng chưa có lỗi gì lắm. Mình thấy mình khác với người khác á nó cũng có cái đỡ là đồ của người ta mình không có cầm lộn phải không? Chứ còn mình tưởng mình giống như người ta cái xách đồ của người ta mình lại mình cầm lộn thì nó phiền phức. Còn ở đây ta với người khác nhau thì chưa có lỗi gì lắm.
[12:51]Nhưng mà những cái khuynh hướng đi theo nó bắt đầu sinh chuyện. Trước hết là muốn hơn người. Mà muốn hơn ở trong các cái lĩnh vực nào? Muốn hơn trong lĩnh vực nào? Thứ nhất là mình muốn mình đẹp trai hơn người ta, phải không? Con có không? Thấy con gật đầu nè. Mình muốn mình đẹp trai hơn người ta ha? Rồi mình muốn mình gì? Mình giàu hơn người ta. Mình muốn mình giỏi hơn người ta. Giữa chỗ đông người như thế này, người mà có cái ta mà nặng á luôn luôn có cái muốn gì? Nổi bật trước mặt mọi người. Cái khuynh hướng nó tiềm tàng tiềm tàng, nó cứ thúc đẩy nè. Nó lạ lùng á, nó cứ thúc đẩy mình phải làm sao
[13:35]mình nổi hơn một người mọi người một tí. Còn chìm chìm mình thấy khó chịu. Đó là cái khuynh hướng của bản ngã. Nó thấy mình khác với người ta mà chưa yên, bắt đầu phải muốn hơn người ta mới chịu. Cho nên tâm lý bình thường á là mấy cô gái ít có ưa mấy cái cô mà đậu hoa hậu đó, phải không? Nghe nó đậu hoa hậu là thấy bực mình rồi. Tại vì mình cảm thấy mình thua người ta. Cái tâm lý nó kỳ cục. Còn bây giờ mình cất nhà mình nhà tôn, bên nhà bên nó xây lên cái nhà lầu cái là mình cả tuần mình ngủ không được. Mình thấy mình cảm giác thua sút. Còn mà cái người mà đang từ chiếc xe đạp mà leo lên được chiếc xe Dream mà đi ngoài phố thì mình thấy gương mặt làm sao?
[14:15]Gương mặt họ hừ nó khác liền. Thấy coi nó nó đẹp mà nó trơn kỳ lạ á. Nên cái ta nó như vậy. Luôn luôn nó có một cái gì nó thôi thúc mình phải hơn người khác. Mà chính từ cái khuynh hướng này cuộc đời này nó bỗng trở nên ha bão bùng mưa gió. Mọi cái rắc rối từ đó ha. Chưa hết chuyện đâu. Ví dụ như là trong một buổi nói chuyện với nhau bình thường, nói qua nói lại, hoặc là nói chuyện đạo cũng vậy, hoặc là nói chuyện đời. Thì cái ta của mình á nó muốn cái gì? Nó muốn rằng giành phần đúng về nó. Cái ý kiến mình đưa ra phải được người ta chấp nhận. Các Phật tử có thấy điều đó không? Cái ý kiến mình đưa ra người khác phải chấp nhận.
[15:01]Mình mà đưa ra mà người ta không nghe là mình thấy làm sao? Mình cũng xót xa và bực bội á. Ví dụ như vầy, nhất là mấy cụ già đó, à tục ngữ mình có câu: "Già sanh tật cũng như đất sanh cỏ", có nghe không? "Già sanh tật, đất thì sanh cỏ". Đố ai biết tại sao già hay sanh tật? Ai trả lời được khen hay. Người nào mà trả lời được câu này là già hết sanh tật á.
[15:39]Nhất là mấy cụ già già thấy tại sao mà già hay sanh tật? Gắt gỏng, bực bội, chối gắt rồi con cháu sống hết nổi rồi. Có hiếu thì cứ lại lén lén rồi trốn đi mất, lại hỏi thăm vài câu trốn mất, khó quá chịu không nổi. Mà tại sao?
[16:01]Đúng rồi, chấp ngã, mà tại sao cái chấp ngã mình nó lớn lên?
[16:08]Tại vì cái tuổi đời nó lớn lên. Hồi mình còn nhỏ đó thì ở trên mình là anh, là chị, là cha, là mẹ không? Nhưng mà khi mình lớn từ từ cái mình bắt đầu mình làm cha, làm mẹ. Lớn chút nữa mình làm ông, làm bà. Thì giữa cuộc đời này, chung quanh mình toàn là người nhỏ hơn mình, ai cũng phải tôn trọng mình. Khi mà được nhiều người tôn trọng quá cái mình quên, cái ngã mình nó lớn lên mà không hay. Ngã lớn lên mà không hay. Khi mà cái ngã mình nó lớn rồi đó thì cái khuynh hướng của bản ngã là gì? Luôn luôn muốn rằng ý của mình phải phải được mọi người chấp nhận. Đó, cho nên cái người già mà hễ họ đưa ra câu nào
[16:48]là phải như đinh đóng cột, không được làm khác. Quét nhà phải quét là cong quét vô rồi hốt chứ không được mà quét ra đi mất tài lộc hết. Ví dụ vậy. Từng chút thì nấu cơm phải để làm sao cái đã, sao từng chút từng chút mới là không chịu đựng được thấy con cái làm gì cũng sai. Mà thực ra những điều đó nó không quan trọng lắm, không đáng để mình phải phiền não. Nhưng mà vì cái ngã mình nó lớn quá, khi thấy một người không nghe lời mình không chịu nổi. Cho nên phải gắt gỏng, phải bực bội, phải la, phải rầy. Cuối cùng, cuối đời của mình là một cái mùa đông dài dằng dặc, không có mùa xuân nữa, không mùa xuân. Tại vì chỉ có gì?
[17:25]Chỉ có bão tố thôi. Nên già sinh tật là vậy, bởi vì cái tuổi đời lớn nó làm cho cái ngã mình nó lớn lên. Cho nên các Phật tử biết điều này đó thì từ đây về sau á đừng thấy mình già, đừng thấy mình lớn nữa. Cái ngã biến mất, cái ngã nó nhẹ, cái tật cũng mất luôn. Cái tự nhiên con cháu nó thích nó quây quần quanh mình. Nói: "Bà ngoại bữa nay vui tính quá." Đi đâu cũng ghé thăm bà ngoại một chút, mua cho bà ngoại trái sầu riêng, trái xoài để ăn. Đó, rồi nghe bà ngoại kể chuyện. Còn lúc trước mà bà ngoại đăm đăm là hầm hầm dòm thấy như mặt hình sự là thấy ớn rồi thôi.
[18:03]Trong mọi cái môi trường khác cũng vậy. Ví dụ như là trong một buổi họp của cơ quan hay ý kiến ở trong gia đình, thì cái người mà cái ngã lớn á lúc nào cũng nói năng hằn học, gắt gỏng, cau có buộc người khác phải nghe lời mình. Người ta không nghe lời mình thì phản ứng mạnh nên nó sinh chuyện bất hòa. Nên sinh chuyện bất hòa. Ở trên núi của tôi, tôi cho tụng cái bài kinh là bài kinh Sống Hòa Hợp. Bài kinh đó nó kể chuyện ba tôn giả sống với nhau trong một khu rừng: ngài Anuruddha, ngài Kimbila với ngài Nandiya. Ba ngài sống trong một khu rừng tu với nhau. Hôm đó Đức Phật ngài đi thăm ba vị tôn giả.
[18:51]À ngài đến ngài mới hỏi là: "Ở đây, các con sống có hòa hợp, yên vui chăng?" Thì các vị trả lời là các vị sống rất hòa hợp. Thì Đức Phật mới hỏi: "Bằng cách nào mà thực hiện được cái đời sống hòa hợp đó?" Thì các ngài trả lời cái câu trả lời thật là đặc biệt, mà đúng là chỉ có những vị Thánh mới có thể làm được điều đó. Ngài trả lời là: "Bạch Thế Tôn, chúng con sống hòa hợp bởi vì con không sống theo ý của con, mà con sống bằng tâm của các huynh đệ của con." Câu trả lời thật là đặc biệt: "Con không sống theo cái ý của con, mà con sống theo tâm của các huynh đệ của con." Nghĩa là con làm cái gì
[19:43]thì con nghĩ rằng điều này là cái tâm của các huynh đệ con nghĩ như vậy, nên con làm theo cái tâm đó chứ con không làm theo ý con nữa. Sống cuộc sống vô ngã hoàn toàn, không còn có cái ý kiến của mình ở trong đó. À không không còn có ý kiến mình trong đó. Chỉ sống nhu thuận hoàn toàn với mọi người chung quanh, lấy tâm của mọi người để mình hòa theo đó mà sống, chứ không còn gán cái ý kiến mình vào trong đó nữa. Ví dụ như là các huynh đệ mình muốn để cái ghè nước bên này, mình để cái ghè nước bên này. Các vị muốn quét nhà vào lúc nào, mình quét nhà vào lúc đó. Các vị đi khất thực về à ngồi ở gốc cây nào ăn
[20:23]thì mình lại mình trải tọa cụ ngồi đó ăn. Cứ hoàn toàn sống nhu thuận theo, không có ý kiến mình thêm ở trong đó. Có một thời gian tôi lúc mà còn sống ở trong chúng, thì cái vấn đề này cũng nghiệm rất là rõ. Thường cái người nào mà cái hạnh tu chưa thuần á, hạnh tu chưa thuần thì luôn luôn có ý kiến, có nhiều ý kiến, thích là phải làm cái này theo ý mình, phải sắp chuyện này, phải đặt chuyện kia, đó, là có vẻ năng nổ lắm. Nhưng mà sao? Người có tu nhìn vô biết người này tu chưa thuần, cái hạnh chưa có sâu. Còn cái người mà tu lâu rồi đó, cái hạnh thuần á, họ ít có ý kiến, họ chỉ mỉm cười thôi, mà sống theo huynh đệ à.
[21:08]Các huynh đệ muốn cái gì thì họ tùy thuận họ làm theo cái đó. Đôi khi công việc nó sẽ hư. Ví dụ như là tới phiên mà làm vườn á, đáng lẽ phải bón phân theo cách này nhưng mà những người kia không chịu, thì thôi họ cũng tùy thuận, bón phân theo cái cách của các huynh đệ mình muốn, chứ không cần phải gượng ép. Có thể là hư công việc, nhưng cái công việc thành bại nó không quan trọng bằng cái mình phải diệt cái bản ngã mình trước. Có thể là mùa đó cái trái cây nó không có đậu nhiều, nó sẽ không tốt lắm, nhưng mà cái đó nó không quan trọng bằng cái việc mình lo diệt cái bản ngã mình trước. Trong từng ngày, từng giờ mà mình sống thuận theo được tâm của
[21:52]huynh đệ mình thì cái ngã của mình nó mất dần, mất dần. Đó, cái đạo nó lớn lên, lớn lên. Chính cái đó mới là cái giá trị trong cuộc đời tu hành của một người, chứ còn cái công việc thành bại coi vậy chớ nó phù du, nó vô nghĩa lắm. Còn cái tâm mình á, cái ngã chấp mà nó nhẹ dần, nhẹ dần đó, đó mới là cái cái kết quả đáng nói của một người đã từ bỏ tất cả mà đi tu, phải không?
[22:24]Thì các Phật tử cũng vậy, sống trên cuộc đời này còn phải lăn lóc, còn phải bon chen, còn phải phấn đấu để tìm cái miếng ăn miếng mặc thì cái mà buông trôi như quý thầy hơi khó thực hiện, phải không? Ví dụ như người ta tới nói: "Chị cho em mượn đỡ năm cây, ba ngày nữa em trả bốn cây cũng được." thì mình không thể nào chấp nhận được. Bởi vì mình còn phải nuôi sống gia đình, làm ăn, vân vân, nên không có cái tùy thuận cái kiểu như quý thầy mà phủi lơ được. Quý thầy thì tu quyết liệt hơn nên chấp nhận là thua hết, chấp nhận bỏ hết để đạt được cái hạnh của mình cho sâu. Nhưng mà quý Phật tử thì không phải như vậy.
[23:08]Cho nên, thầy kể câu chuyện các vị tôn giả là kể để các Phật tử hình dung được cái tâm của một người vô ngã như thế nào. Đó, tuy nhiên khi mà các Phật tử áp dụng lại cho mình thì phải hơi khác một chút, hơi khác một chút, phải không? Chớ không phải là ai nói sao làm vậy. Hơi khác một chút là cái gì?
[23:30]Hơi khác một chút là cái gì? Là những chuyện đáng quan trọng để mình phải có ý kiến, phải sắp đặt á thì mình cố gắng, biết cố gắng làm cho nó đàng hoàng, tươm tất. Những chuyện mà nó không đáng, không quan trọng thì đôi khi mình biết sao? Biết nhu thuận với mọi người để cho cái cuộc đời này nó hòa, vui hơn. Mình bỏ bớt cái ý kiến của mình trong những chuyện nó không đáng, những chuyện lặt vặt, để cuộc đời này nó vui hơn. Có một lần ở a ở trên núi, có hai vợ chồng nọ lên than với chúng tôi, nói: "Ở nhà con có đứa con gái sao nó bướng quá, à nói nó không nghe lời. Thì con rất là buồn." Thì một lần khác,
[24:19]cái đứa đó đó, đứa con gái đó cũng lên núi nó thăm chúng tôi. Cái tôi mới hỏi là: "Thầy nghe ba mẹ con than là con bướng lắm, phải không?" Nó cúi đầu, không có trả lời. Cái chúng tôi mới hỏi thêm: "Theo như thầy nghĩ là con không thấy rằng con bướng, mà chỉ tại vì những điều ba mẹ con nói con không thấy đúng, con không cho là đúng nên con không có chấp nhận, con không làm theo, phải không?" Nó mới gật đầu, nó nói: "Dạ đúng." Tức là nó không phải là nó vô lý, nó bướng bỉnh một cách ngu xuẩn, mà nó có cái cân nhắc của nó là nó thấy những điều ba mẹ nó nói ra à không hợp lý cho nên nó không nghe thôi, chứ không phải là tại vì nó bướng.
[25:06]Cái lúc đó lại chúng tôi mới nói tiếp là: "Chỗ này con phải khéo, tại trong cái cuộc sống á đôi khi mình phải hi sinh cái gọi là sai đúng để được một cái nó quan trọng hơn, đó là cái tình gia đình. Đó là cái tình gia đình. Có những chuyện nó không quan trọng lắm, con chấp nhận cái sai về phần con, con chấp nhận theo ý kiến của ba mẹ con để nó được cái tình gia đình vui hơn. Chứ còn cái gì mà mình cũng lấy cái sai đúng để mình test, trăm rắp hết thì nó sẽ đổ vỡ một cái khác, đó là cái tình gia đình. Mà trong nhiều trường hợp thì chính cái tình gia đình nó mới hạnh phúc hơn, nó mới đáng quý hơn cái giá trị sai
[25:50]đúng lặt vặt." Các Phật tử có nghĩ như vậy không? Trong đời sống cũng vậy, nhiều khi mình cố chấp những cái đúng sai nó quá nhỏ nhặt cũng làm bất hòa, cũng làm mất vui. Đôi khi có những chuyện không đáng, thôi mình nhịn, mình tùy thuận được với mọi người để làm nó vui hơn vẫn là tốt. Đó là người biết đạo. Còn những chuyện mà nó quan trọng thì buộc lòng mình phải có cái thái độ dứt khoát thì đó là chuyện đương nhiên, phải không? Trong các cái khuynh hướng của bản ngã mình á nó còn có cái này nữa, nó có một cái sự đố kỵ âm thầm. Cái đố kỵ âm thầm là khi thấy người khác mà có vẻ vượt trội hơn, mình không có vui.
[26:36]Các Phật tử có thấy trong tâm mình có điều đó không? Ở đây thì tu nhiều quá, về tu Bát quan trai mấy năm nay chắc thuần lắm rồi, cho nên thấy nhìn mặt ai coi bộ cũng tốt, ít có. Nhưng mà cái chung chung á mình rất dễ bị điều đó, rất dễ bị điều đó. Ai có một cái gì vượt trội hơn mình, tài sản họ vượt hơn, tiếng tăm họ vượt hơn, họ làm phước được nhiều hơn, lòng mình vẫn có một cái gì đó chua xót, chua xót. Đó là cái đố kỵ. Rồi cũng như vậy nữa là mình ít có công nhận cái hay của người khác, mà mình thích để ý cái lỗi người ta thôi. Ví dụ như là người ta sống một cuộc đời rất là đức hạnh, cả tháng trời người ta không có chuyện gì xảy ra,
[27:20]người ta tu, nhưng chỉ cần trong một một phút thôi, một phút người ta lỡ nói một cái lời gì nó sơ suất cái mình nhớ hoài, mình nhớ hoài. Cái tâm của mình như vậy, mình thích để ý cái dở người khác, chớ hay bỏ qua cái hay của họ. Cả tháng họ sống rất là tốt, mình quên mất cả cả tháng họ sống rất là rất là tốt. Nhưng chỉ trong một phút họ lỡ lời thì mình nhớ suốt đời. Đó là vì sao? Bởi vì cái ngã của mình á nó muốn mọi người phải làm sao? Phải kém. Cái cái ngã của mình nó không muốn cho mọi người hay. Cho nên, cái khía cạnh hay của người khác mình ít có quan tâm, mà mình nhìn rất kỹ cái dở của họ.
[28:02]Vừa mới có gì sơ suất, nhúc nhích cái là mình thấy liền, mình giỏi.
[28:10]Nó có những cái để mà làm cho cái bản ngã nó tăng trưởng. Hồi nãy chúng tôi nói là theo cái tuổi đời bản ngã tăng trưởng, phải không? Theo cái tuổi đời, mình càng lớn nhiều người càng trọng vọng cái tuổi tác thì mình cũng thấy mình là quan trọng. Theo địa vị mà bản ngã cũng tăng trưởng. Ví dụ như mình là một người quét rác ở ngoài đường hoặc mình đạp xích lô bình thường thì cái ngã mình không lớn lắm. Ai kêu tiếng mình dạ, dạ rân à, "Ê, xích lô", "Dạ, chạy tới liền." Nhưng mà lỡ mình làm chủ tịch huyện, phải không, ai mà kêu "Ê" cái là thấy làm sao? Không được nữa, khác rồi, không còn được như vậy nữa.
[28:53]Không ai mà được quyền kêu "Ê" nữa. Cũng cái con người đó thôi, hễ đạp xích lô người ta kêu thì dạ, mà cũng cái con người đó làm chủ tịch huyện thì không ai được quyền mà kêu "Ê" mình nữa. Đó, nó khác. Cho nên theo cái địa vị bản ngã mình nó tăng trưởng. Cái người biết đạo, cái người mà sáng là để ý chỗ này. Khi mình bước lên cái địa vị cao thì coi chừng cái ngã mình nó cũng leo lên cao hơn cái địa vị đó nữa. Mình mới leo lên làm một cái chức gì, nghĩa là phó giám đốc gì đó thì cái bản ngã của mình nó leo lên tới giám đốc rồi chứ nó không có đứng ở đó. Hồi xưa có ông vua Philippes ở xứ Macédoine,
[29:36]ổng là cha của Alexandre le Grand, Alexandre Đại đế. Ông vua này ổng cũng có cái tư tưởng triết gia kỳ lạ lắm. Ổng biết rằng cái tật của mấy ông vua đó là tự cao. Mình là vua thiên hạ mà ai cũng phải là trọng vọng, kính trọng mình một cách là mọp, nên sinh cái bệnh tự cao. Thì ổng mới sai người lính, người hầu bình thường thôi, ổng dặn người lính như thế này: là mỗi sáng đứng ở đầu giường ổng khi ổng vừa thức dậy á, nói câu này, "Này Philippes, ngươi nên nhớ ngươi chỉ là một người bình thường như mọi người khác mà thôi." Ổng dặn người lính hầu ổng làm như đó đó. Sáng nào ổng vừa mở mắt ngáp dài dậy cái là nhắc liền,
[30:20]"Philippes, ngươi phải nhớ ngươi chỉ là một người bình thường như mọi người khác mà thôi." Nhắc như vậy để ổng bớt cái tự cao, chứ làm vua tự cao ghê gớm lắm. Mà có lẽ nhờ một ông cha triết gia như vậy nên đẻ ra cái người con là Alexandre le Grand á. Ông này là một dũng tướng đem quân đánh chiếm hết cả một vùng đất rất là lớn, chiến công hiển hách. Cái thành công cũng là vượt bực mà cũng như một triết gia. Alexandre le Grand là người con cũng hay lắm. Một lần đó đi đến cái xứ của xứ Trung Đông, gần Do Thái, Ai Cập gì đó. Ở xứ đó có một triết gia tên là Diogène. Ông Diogène này ổng sống cuộc đời
[31:00]phải nói là siêu thoát, trong mình ổng không sở hữu cái gì hết. Mới đầu thì giữ một cái bát để uống nước thôi, giữ cái bát uống nước. Đến một lần đó ổng thấy có một người bụm hai cái tay lại bốc nước uống được, ổng nói: "Vậy là mình dư cái bát", ổng ném luôn cái bát. Sống thật là rất siêu thoát. Nhiều khi mình nhớ tới cái ông Diogène, chính chúng tôi cũng mắc cỡ nữa. Chúng tôi thấy mình cũng còn có đồng hồ, còn có dép rồi còn có xe, ví dụ vậy, mình còn rất là nhiều tiện nghi. Còn cái ông triết gia đó ổng đi lang thang một mình không vợ không con, nhưng mà chắc không thể có một bộ áo, có được cái bát ổng cũng...
[31:33]uống nước ổng quăng luôn. Rồi thường thường ổng ở trong xin cái thùng gỗ ai tối ổng chui vô ổng ngủ. Thì Alexandre le Grand là một nhà chinh phục vĩ đại đi chiếm hết xứ này tới xứ kia. Một lần mới dẫn quân tới cái chỗ của Diogène. Thấy nghe tin ở đây có một cái triết gia sống cuộc đời kỳ lạ, siêu thoát, đặc biệt. Ổng đến thăm. Ổng cùng với những cái tướng lĩnh lớn của ổng cỡi ngựa đến, đứng ngay trước mặt, lúc đó Diogène đang nằm trong cái thùng gỗ. Thì thấy ông vua tới, ông kia vẫn nằm ngủ tỉnh là ổng... Cuộc đời ổng thì vua chúa hay là vàng bạc với đất bụi giống, không có gì giá trị khác nhau hết, nên ông vua đứng cỡi ngựa nhìn
[32:11]ổng, ổng cứ nằm phè ổng nhìn vua lại không có chuyện gì xảy ra, coi tất cả như củ khoai thôi không có gì quan trọng. Thì ông vua đó, Alexandre le Grand ổng mới hỏi là, "Ngài có muốn điều gì hay không? Ngài có muốn điều gì hay không?" Thấy ông triết gia này đặc biệt quá, đứng trước một vị đế vương tức là uy quyền lẫm liệt mà tỉnh queo, coi như củ khoai không cần thiết gì hết, nên cũng hơi nể, muốn để lại một cái kỷ niệm gì đó. "Ngài có muốn điều gì hay không?" Thì ông Diogène ổng mới nói, "Tôi chỉ muốn một điều là ngài xích xích qua chút xíu để cho nắng nó rọi tôi cho ấm. Ngài đứng che cái nắng của tôi mất."
[32:49]Thì Alexandre le Grand mới quay lại nói với những người cận thần của mình: "Nếu ta không là Alexandre le Grand, ta sẽ là Diogène." Nghĩa là sao? Nghĩa là nếu mà ta không phải là ông vua đó, uy quyền, ta cũng sẽ thích một đời sống triết gia nghĩa là thanh thoát như vậy. Đó là chuyện mà ông vua Alexandre le Grand là người làm vua mà họ biết thiên hạ. Thế còn đa phần mình mình không đủ cái trí, hễ cái địa vị mình lớn lên một cái cái rồi sao? Cái cái ngã mình nó tăng theo. Mà chính những ông thầy tu cũng bị nữa chứ đừng nói người đời. Đừng nói mấy cụ, đừng nói mấy cụ, chính mấy ông thầy tu mình cũng bị nữa.
[33:31]Hồi mới vô tu làm điệu bình thường ai kêu cũng dạ, nhưng mà lần lần lên sao? Đại đức, Thượng tọa, Hòa thượng rồi là hết biết rồi đó, hết biết rồi. Nói như vậy á, theo tuổi đời và theo cái địa vị cái ngã mình nó lớn lên nếu ngày nào mình quên, mình quên tỉnh giác. Đó là điều đáng sợ ghê gớm. Bởi vậy chính chúng tôi cũng vậy, chúng tôi cũng rất là sợ. Như hồi nãy mà nói gì mấy thầy mời tôi lên giảng kêu là Thượng tọa là tôi sợ lắm. Nói cái ngã mình nó ghê, nó lừa mình lắm. Người ta kêu mình Thượng tọa cái nó cái ngã nó leo luôn tới Hòa thượng liền, không nói gì hết trơn á. Thấy mình nó lớn liền à.
[34:09]Mà cái đó là điều nguy hiểm, nó phá tan hết công đức của mình. Cho nên có một lần tôi nói với các đệ tử của tôi, khi mà tôi giảng các đệ tử ở trên núi ngồi trong nhà nói chuyện với nhau, tôi nói rằng thầy không có sợ ai hết. Ma thầy cũng không sợ, cọp thầy không sợ, mà thầy sợ cái ta của thầy. Nó sẽ lớn lần lần thầy không hay nếu thầy quên tu. Tại vì càng lúc thầy sẽ có đệ tử, có nhiều người cũng biết trọng thầy, cái ngã thầy nó lên từ từ. Đến một lúc nào đó thì thầy không kiểm soát được nữa, thầy cũng sẽ hư như mọi người thôi. Mình không còn được cái đạo hạnh ban đầu nữa bởi vì cái ngã nó lớn quá.
[34:49]Cho nên tất cả chúng ta đều phải như vậy, đều coi chừng cái bản ngã mình nó đang tăng trưởng lần lần lần lần, nó phá hết cái công đức của mình. Bao nhiêu năm mình theo Phật đi chùa, tụng kinh, lễ Phật, làm phước, bố thí, cúng dường đủ mọi điều. Nhưng mà có một cái âm thầm âm thầm nó phá hết sạch những cái công đức đó, đó là cái gì? Cái bản ngã mà nó theo tuổi đời, nó theo địa vị, nó theo tài sản, theo kiến thức, nó đang lớn lên lần lần. Rồi theo tài sản nữa. Ví dụ như là mình chỉ có 5.000 trong túi, lâu lâu có người ngoắt lại, "Ê, cho thêm 2.000 mua bánh mì ăn" thì nó kêu mình cũng dạ. Nhưng mà lỡ hôm nào mình lượm tờ vé số trúng độc
[35:32]đắc 25 triệu, lúc đó mà ai mà kêu "Ê" là chết. Khác rồi, lúc đó là mình khác rồi. Tại vì cái ngã mình nó tới 25 triệu. Hồi trước cái ngã mình nó có 5.000 đồng, bây giờ cái ngã mình nó tới 25 triệu đồng, nó lớn như vậy. Cho nên nhìn đời bắt đầu bằng nửa con mắt. Cho nên cái ngã vậy nó theo tuổi đời, theo địa vị, theo tiền bạc nó lớn dần lớn dần. Ở đây có ai có tới 25 triệu không? Thì coi cái ngã mình nó bao nhiêu. Ngã mình nó 20 triệu thì đỡ đỡ, mà ngã nó leo luôn tới 30 triệu là sai lắm nha. Nhưng mà cái hay của một người biết đạo là trong túi mình có 25 triệu mà siết cái ngã mình lại nó còn chừng 5, 10 ngàn thôi, 5, 10 ngàn thôi.
[36:15]Ai kêu cũng dạ hết, đưa cái gì cho ai mình cũng đưa bằng hai tay, nói chuyện với đứa con nít mình cũng trân trọng, nói chuyện với cụ già dù là người nghèo mình cũng quý hóa. Đó, đó là tuy mình có 25 triệu mà mình vẫn xử sự như là cái ngã mình nó mới có gì, 5, 10 ngàn thôi thì người như vậy thì sao? Cái người như vậy thì cái công đức như thế nào?
[36:39]Cái công đức rất là lớn, phải không? Khi mình thấy mình nhỏ thì tự nhiên cái đức nó lớn lên, còn mình thấy mình lớn thì cái đức mình nó teo lại.
[36:51]Rồi bây giờ cái kiến thức nữa. Cũng hai người, cũng mình thôi. À ví dụ như hồi mình mới mới đến cái chùa, mới quy y, chưa biết gì hết thì mình nhìn ai mình cũng nể lắm, ha. Người này hiểu nhiều, người kia hiểu nhiều, mình chưa có biết được gì hết. Bỗng một thời gian mình được theo học với một ông thiền sư nào đó, mình theo học được một cái pháp thiền, à nói ha, "Tất cả chúng sinh đều có Phật tánh, phải không? Phật nơi chính tâm mình, phải không? Ngộ được tâm này tức là bao gồm cả pháp giới, phải không?" Nói khẩu hiệu không à, nói ghê gớm lắm. Cái bắt đầu sao? Bắt đầu cái ngã mình sao? Nó lớn lên luôn, nó lớn theo cái cái hiểu của mình luôn. Bắt đầu cái sai.
[37:35]Cho nên hiểu đạo nhiều mà cái đạo hạnh thì biến mất. Đó là cái nghịch lý. Cái người đi chùa nhiều, học được nhiều, hiểu được nhiều mà cái hạnh biến mất. Bởi vì cái ngã nó lớn lên theo kiến thức của mình. Hiểu được nhiều thì sinh hư. Đây là một điều điều lạ, điều nghịch lý. Mà đố các Phật tử biết tại sao hiểu nhiều mà sinh hư? Hiểu nhiều mà cái ngã lại lớn? Ai trả lời được?
[38:07]Nói gì thầy nghe?
[38:12]Dạ, đúng vậy. Hiểu nhiều mà cái ngã nó tăng á, nó có nhiều lý do, nhưng trong đó có một cái là hiểu chưa tới nữa, hiểu chưa tới hoặc là hiểu sai nữa. Cái người mà hiểu đạo đúng á thì càng hiểu nhiều, cái hạnh sẽ càng tốt. Ví dụ như là hiểu như thế nào mà gọi là tốt? Ví dụ mình hiểu được cái điều là bản ngã luôn luôn lừa gạt mình trong từng giờ, từng phút, phải cẩn thận, đừng chủ quan. Cái người mà hiểu được điều đó thì rất là có lợi, phải không? Thì họ càng hiểu điều đó càng tốt, cái ngã họ sẽ thấp, cái đạo hạnh họ sẽ tăng. Còn hiểu mà hiểu trên mây xanh á, ai hỏi nói: "Phật đây nè, đừng tìm Phật đâu nữa hết trơn á,
[38:54]nè, trong tâm mình Phật nè." Mấy người hiểu cái đó coi chừng, giống như dì bà dì Thanh Hải bên Mỹ đó, gieo cái hiểu kiểu đó. Nào là đây nè, Phật đây, chỉ trong ngực mình á, mà thật ra trong phổi mình á nó có mấy cái đốm ho lao ở trỏng chứ hổng có Phật gì ở trỏng hết. Đức Phật là vô ngã thôi. Khi nào mình vô ngã, đó là Phật. Cứ việc mà chỉ trong hông, trong ngực gì không có gì ở trỏng đâu. Cho nên, cái kiến thức mà hiểu sai gọi là tà kiến, nó vẫn làm cho cái bản ngã mình tăng lên, mình thấy mình là quan trọng, thấy mình là lớn và cái công đức nó biến mất.
[39:31]Hai người cùng tu thiền, hai người cùng tu hành, hai người cùng được định, nhiếp tâm được vào định sâu, nhưng một người sẽ được giải thoát và một người sẽ không được giải thoát. Một cái lý do thế này: Lý do là một người đó, tuy được cái định nhưng luôn luôn nghĩ rằng cái định mình còn dở, còn có thể lui sụt, cho nên người đó giải thoát. Còn cái người được định mà nghĩ rằng: "À, mình cũng ngon rồi. Tu bữa nay cũng khá, nhiếp tâm được định sâu, bốn năm tiếng đồng hồ ngồi không nhúc nhích, tâm không khởi vọng tưởng. Ngon, được." Thì người đó ít bữa bỏ tu. Chỉ cái ý nghĩ thầm trong đầu chưa nói ra mà công đức mất hết, chỉ cái ý nghĩ thôi.
[40:24]Còn cái người mà nói ra đó thì nó còn mất lẹ hơn chút nữa. Ví dụ như mình ngồi thiền, tâm mình được thanh tịnh, xả thiền ra chạy lại hàng xóm: "Anh năm, anh ba, anh ba! Trời ơi nãy tôi ngồi được hai tiếng đồng hồ nghen, tâm tôi thanh tịnh không khởi cái gì hết." Thì sao? Thì chiều đó thế nào cũng có người rủ đi nhậu, ăn thịt chó, mất cái hạnh liền. Mình sẽ không làm chủ được, bị người ta xúi vào những chỗ sai lầm mà tự nhiên mình làm. Đó là do cái ý nghĩ hoặc là do sự khoe khoang trong việc tu hành. Đó, cho nên người biết tu, họ cẩn thận, họ sợ cái ngã lừa gạt. Chẳng những là không bao giờ mình khoe khoang cái công phu của
[41:03]mình, mà trong cái ý nghĩ của mình cũng không dám tự hào, lúc nào cũng đau đáu, lo sợ lui sụt, lúc nào cũng cẩn thận, nói: "Chưa chắc ăn, chưa chắc ăn đâu. Phật còn tu rất là cực khổ mới thành, dù mình có được chút nào đó cũng thấy ráng lên, ráng lên." Người đó, cái người mà họ cẩn thận á, không có cái tự cao, người đó cái đức họ giữ được, cái phước họ tròn, họ tiến lên được. Bây giờ, không nói tới việc tu thiền, chỉ nói tới việc tụng kinh, niệm Phật, tu Bát Quan Trai của các Phật tử thôi. Mà nếu các Phật tử trong cái ý nghĩ của mình à cho rằng kiểm lại một năm qua, nói rằng: "À, mình thọ Bát Quan Trai rất là đều,
[41:43]mình tu tinh tấn, kiểm lại là mình không bỏ ngày nào, ăn chay kỳ đúng hạn, mình cũng có trích tiền ra để làm phước, bố thí, cúng dường. Tu tích phước cũng khá nha, năm rồi coi bộ phước cũng bộn nè." Chỉ cần cái ý nghĩ đó thôi, chưa cần khoe, thì kỳ tới coi chừng bỏ Bát Quan Trai. Kỳ tới coi chừng bỏ, khiến chuyện này chuyện kia bỏ, sẽ không có được lễ Phật nữa, tụng kinh tự nhiên bị trục trặc. Đó, chỉ cần một cái ý nghĩ tự hào thôi là cái công đức nó giảm, cái trở ngại nó phát sinh liền. Còn cái người cũng như vậy nhưng mà nghĩ rằng: "Thì Phật thì tu vô lượng kiếp, mình mới được có hơn năm tu,
[42:23]cũng có cúng dường chút đỉnh, chưa có thấm thía gì với những chuyện mà Đức Phật đã làm, những vị thánh đã làm, mình chắc phải ráng nữa, ráng nữa." Người đó sẽ tu được viên mãn. Hết cái kiếp này sẽ được hưởng nhiều phước báo không thể nào kể được. Từ cái tâm mà không dám coi thường, không dám tự hào.
[42:45]Là từ cái chấp ngã mà tạo nghiệp. Mới đầu thì mình nói về cái cảm giác của bản ngã, ha. Thứ hai là mình nói cái khuynh hướng của bản ngã, từ đâu mà nó phát sinh cái bản ngã, thì cái muốn hơn người thế nọ. Bây giờ, cái chấp ngã nó tạo nghiệp như thế nào? Khi mình mình muốn hơn người, mình muốn có nhiều về mình á, thì đó là cái gì? Đó là cái gì? Phải là tâm tham không? Phải không? Cho nên từ cái ngã mà nó thành cái cái tham. Mà khi mình tham thì sao? Mình chiếm đoạt của người khác về mình, chiếm đoạt của người khác về mình. Mà mình chiếm đoạt của người khác về mình như thế nào? Ví dụ như trong công việc hùn hạp làm ăn,
[43:30]mình muốn giành cái phần lời nhiều cho mình, đó là cái tâm tham, là cái tạo nghiệp đó. Hoặc là mình cho vay ăn lời quá nặng, nó cũng là một cái tâm tham, cũng là cái nghiệp. Cái người theo cái luật kinh tế, người bỏ cái đồng vốn ra để người khác kinh doanh thì được quyền hưởng lãi, đó là cái điều công bằng, không có gì có tội. Nhưng cái lãi đó quá nhiều thì thành tội, thành tội. Tại vì cái công lao của người ta làm cực khổ, người ta trả hết tiền lãi cho mình, thì bắt đầu mình thành cái tham, thành cái tội và kiếp sau mình trả cái nợ rất là vất vả. Còn mình cho mình lấy cái tiền phần lãi nó vừa đủ,
[44:12]nó hợp lý, công bằng thì mình không có tội. Đó. Đó là từ cái ngã mà nó thành cái tham. Bây giờ, cũng từ cái ngã như nói là danh dự của ta, phải không? Hôm nào đó có người xúc phạm mình, họ chê mình, họ mắng mình, thì mình sao? Mình thấy sao? Mình giận, phải không? Mình tức giận, mình nổi sân. Thì từ cái ngã sinh ra cái cái sân. Đó, hồi nãy ngã sinh ra tham, bây giờ ngã sinh ra sân khi mình bị xúc phạm.
[44:47]Thì khi mình bị xúc phạm, khi mình giận mình làm điều gì? Thường mình làm điều gì? Mình làm điều gì? Nếu mà người quá hung dữ á thì đánh đập người ta, phải không? Mà nếu mà không hung dữ thì sao, mình cũng phải chửi mắng, mình cự nự lại, phải không? Còn nếu mình không chửi mắng cự nự lại, thì mình làm gì? Mình lầm bầm trong miệng mình rủa thầm, cầu cho nó đừng có mặt trên cuộc đời này nữa, ngày mai cầu cho nó trúng gió nó đi đâu nhà thương rồi chết đâu, đừng có mặt trên cuộc đời này nữa. Còn có người giận quá thì sao, uống thuốc rầy luôn. Cách nào cũng tạo nghiệp. Từ cái ngã sinh ra cái tham, cái sân.
[45:29]Đó, tham thì mình chiếm đoạt người khác, sân thì bắt đầu mình hại người khác, mình gây tổn hại người khác, thì cũng thành ra cái nghiệp. Người mà có tu đó, ví dụ thôi, nếu mà trong đây người nào có cái sức thiền định vững sẽ có cái kinh nghiệm như thế này, kinh nghiệm thế này: Ví dụ như cái người đó tên là tên là gì, tên là gì đẹp ghê lắm, ví dụ Thùy Trang chẳng hạn, cái tên Thùy Trang ví dụ, đẹp lắm, mà cũng hên là cái người này được cái định, tu được cái định sâu. Bỗng nhiên có một người kêu ngay cô đó ra: "Cô Thùy Trang, cô là xấu lắm, cô là đồ chó, cô là đồ trâu, à mặt cô xấu như ma lem", ví dụ vậy đó.
[46:17]Thì cái người mà không có cái sức định á thì mình thấy kêu cái tên mình ra mắng cái mình chịu không nổi, tâm mình nó động, nó loạn lên, nó bực, nó giận liền. Còn người có sức định á, nghe kêu hai cái chữ Thùy Trang mà sao thấy nó không có dính gì tới mình hết trơn, không dính gì tới tâm mình hết trơn. Giữa cái tên á và cái tâm mình nó không dính nhau. Cho nên họ cứ kêu họ chửi một lát cái mình cứ trơ trơ ra, bình thường nhìn họ, tâm tỉnh tỉnh, coi không có chuyện gì hết trơn, nên không có sân. Đây là cái kinh nghiệm của người tu. Lúc đó nó không có cái nhẫn nhục. Các Phật tử nhớ để ý cái chỗ nhẫn nhục của người
[46:52]mà biết tu khác, mà người không biết tu khác. Cái người không biết tu á, người ta chửi mình á, mình nóng á, cái mình: "Thôi nhẫn nhục, đè xuống, đè xuống", thở mấy hơi, uống ly nước đá đè xuống, nói: "Nhẫn nhục rồi", không phải, cái đó bậy, nhẫn nhục cái đó đè nén, giận dữ lắm á nhưng mà đè nén. Còn cái nhẫn nhục thật sự á, tâm nó như hư không, nó không có một cái hạt bụi khởi lên khi mà người ta đụng tới mình. Khi người ta kêu cái tên mình ra người ta chửi, mình thấy cái tên đó với cái tâm mình nó không dính nhau, lòng mình nó không có khởi, nó vẫn tiếp tục nó rỗng như bình thường. Cho nên nói là nhẫn nhục cái mình thấy:
[47:28]"Ủa, có gì đâu mà nhẫn nhục? Mình có giận đâu, không có gì ở trỏng hết trơn." Cái cười cười mình né một chút cho nó bớt giận rồi lại nói chuyện lại bình thường, vui vẻ. Đó là người biết tu.
[47:40]Rồi nó có thêm cái nghiệp của cái ngã nữa là từ cái đố kỵ là mình dễ sinh cái vu khống, gièm pha. Khi mình thấy người khác có một cái gì hay, mình ít có chấp nhận, mình không có chấp nhận cái hay của người ta, mình thích nói cái xấu để đè người ta xuống bớt. Ví như cái người đó giàu quá, cái mình nói: "Giàu coi vậy chớ lăng nhăng lắm." Cái mình thích nói thêm một cái lỗi để đè cái giá trị người ta xuống. Hoặc là mình thấy cái người nào đi chùa ngoan ngoãn á, mình thường: "Đi chùa coi vậy chớ đạo đức giả, tôi ở gần nhà tôi biết hết à." Đó, mình thích nói thêm một cái để đè giá trị người ta xuống,
[48:18]chứ mình không có muốn cho người ta được tiếng tốt. Chính cái mà mình nói thêm một câu phía sau á, làm cho cuộc đời mình nó mang nghiệp. Mình nói xấu người khác, làm cho cuộc đời mình nó mang nghiệp. Từ cái ngã âm thầm mà mình không thấy được thì cái nghiệp nó cứ tạo mỗi ngày, mỗi ngày. Cho nên từ đây về sau mà các Phật tử nhớ hễ mà mình có giận cái gì, cái mình có ghét ai cái gì, mình coi chừng, mình nhớ làm sao? Mình nhớ: "À, cái ngã ở đây, cái ta đây, đó, nó đó, nó tạo nghiệp." Mình ý thức được điều đó, mình tỉnh giác được điều đó thì mình dừng cái ý nghĩ mình lại, không tạo nghiệp nữa thì cái đường tu mình
[48:56]nó trơn tru, nó tiến bộ, đến được cái chỗ hoàn hảo, viên mãn. Còn mỗi cái một chút mà mình không cảnh giác, để cho cái ngã sai khiến mình, cứ mỗi ngày mỗi tạo nghiệp bằng cách là xúc phạm người khác, vu khống người khác, là mắng chửi, nói hại người khác thì sao? Thì dù mình có đi chùa nhiều, cái phước nó vẫn không có thành được, chỉ thành được cái tội mà thôi. Rồi một thêm một cái mà do cái ngã nó tạo cái nghiệp nữa là gì? Là muốn được người khác nể phục. Mình có cái khuynh hướng kỳ lạ lắm, là luôn luôn muốn được người khác nể phục. Thấy các Phật tử có không? Có, phải không? Mình lúc nào cũng thích người khác nể mình lắm, đó. Cho nên sao?
[49:44]Mà muốn vậy phải làm sao? Phải làm ra vẻ đạo mạo, đàng hoàng và khoe khoang. Khoe khoang mà chúng ta hay gọi là nổ đó, tức là khoe khoang đó. Tức là mình mà kể về mình là kể thôi nghe mê luôn, nghe đủ chuyện trên trời dưới đất hết trơn, hay lắm. Đó. Gọi là khoe khoang mà khoe khoang là thế nào sao? Nó cũng thế nào cũng thêm ít tiêu, ít bột ngọt trong đó. Đó. Nó không có thật, mà như vậy làm tổn phước. Thường cái người biết đạo á, mình tốt 10, giấu bớt mình chỉ nói một thôi. Giấu bớt đi. Mình tu được 10, giấu hết mình chỉ nói được một, còn để người ta nhận xét gì đó kệ người ta, mình cứ che đậy lại, không nên nói cái hay ra.
[50:28]Còn cái xấu của mình thì rất là dễ nói, ai hỏi cái nói xấu liền. Ví dụ như là có hỏi ơ lúc này sao? Nói, "Dạ sao lúc này con tu sao nó dở quá đây." Khuya dậy, dậy không nổi, sao nó buồn ngủ quá. Mình cứ chê mình đó, mà người đó tu được. Còn cái người mà ví dụ như mình ngồi thiền được nửa tiếng, lúc này anh ngồi thiền được nhiêu? Dạ nói chắc cũng gần một tiếng rồi. Thì nửa tiếng thì cũng gần một tiếng thiệt chứ không phải không. Nó không phải nói láo lắm, nhưng mà nó cũng ráng kéo thêm được mấy phút cho gần được một tiếng, cái khoe đó. Rồi mình làm một mình nói thành một rưỡi, thành hai, thì cái phước nó hết,
[51:03]sau này ngồi chừng 5 phút thì đau chân, hết ngồi được. Còn mà mình ví dụ mình đêm ngày tinh tấn, hỏi anh lúc này anh tâm anh có thanh tịnh không? Anh ngồi thiền thế nào rồi? Anh niệm Phật có như nhất tâm không? Cái nói, "Dạ sao thấy nó cũng bình thường, chưa có gì đặc biệt hết." Đó, người trả lời vậy người đó tu được. Cho nên ở trên chùa của chúng tôi vậy, cái dặn những đệ tử, nghĩa là ai mà tới đây hỏi tu sao? Nói, "Dạ ở đây tu cũng bình thường, không có gì hết." Không có gì hết. Họ đi đâu đi kệ họ, nhưng đừng không có được khoe, không được nói gì về mình, không được làm cho mình nổi tiếng. Tại vì làm cho mình nổi tiếng thì phước nó hết, không tu được.
[51:41]Cái mà sợ nhất của người tu là cái nổi tiếng. Nên phải giấu cái tiếng tăm mình đi, không cho ai biết cái hay của mình. Các Phật tử thấy như chúng tôi nói như vậy mà cũng rất là khó xử, nhưng mình phải đi giảng pháp. Thì khi mình giảng pháp là gì? Nó cũng giống như là một sự khoe khoang phải không? Nó cũng giống như là một sự phô bày để được nổi bật trước mặt mọi người mà, tự mình ngồi trên bục giảng thì cũng giống như là là làm nổi trước mặt mọi người, nên đây cũng là một cái khổ tâm chứ không phải là dễ đâu. Thế người ngồi trên bục giảng mà không khéo, cái tâm mình không tỉnh giác, mà mình có cái tự hào, mình nói mình là giảng sư,
[52:21]mình ngon lành lắm, mình ngồi mình giảng cho người ta nghe, mình kiến thức nhiều lắm, thì phước sẽ hết, phước sẽ hết, hết sạch liền, không nói gì hết. Chỉ trong chừng nghĩa là người phước nhiều thì một, hai năm là hết, còn người phước ít thì chừng một, hai tháng là mất liền. Cho nên, khi mà người mà có cái nhiệm vụ phải thuyết pháp cho mọi người thì càng phải cảnh giác, càng phải coi chừng cái ta của mình nó đang lớn lên từ từ, mà lúc nào cũng phải hiểu rằng mình có làm được cái gì đều là do chư Phật gia hộ chứ không phải là tự cái tài của mình mà làm được. Mình phải nghĩ đây là cái công đức của bao nhiêu người
[52:59]là công đức của thầy trụ trì, công đức của các Phật tử đang siêng tu nè, công đức của mười phương chư Phật gia hộ nè, công đức của bao nhiêu là những vị tổ nối tiếp, nối tiếp truyền dạy, truyền dạy cho tới ngày hôm nay, thì chúng ta mới được ngồi trong một cái đạo tràng để cùng nhau mà nghe pháp, chứ mình đừng bao giờ nghĩ rằng, "À, tôi là số một, tôi ngồi tôi giảng cho mọi người nghe." Nghĩ như vậy là mất phước liền, hết, hết liền. Cho nên, tuy mình có cái phước có thể được người ta kính trọng, có thể được có một chút tiếng tăm, nhưng mà phải dè chừng, phải giấu giếm, phải cẩn thận để mà tu, hết phước rồi là hết tu.
[53:41]Mà người khoe khoang, tự cao thì sao? Quả báo đời sau như thế nào? Cái người mà hay khoe khoang, tự cao,
[53:52]đời sau luôn luôn làm một người thấp hèn, hạ liệt, hay bị người ta chê để bù lại. Bù lại cái mà mình đã khen mình đó. Thế mình khen mình bao nhiêu, mai mốt người ta sẽ chê lại đúng cái số đó để cho nó bằng, cho nó bù lại, nhớ điều đó. Còn mình chê mình bao nhiêu á, tự nhiên người ta nhìn mình người ta lại mến phục bấy nhiêu. Nhớ điều đó. Cái mà nhân quả của cái tham lam, trộm cắp, sân hận, giết hại này kia nọ thì quý Phật tử hiểu quá rồi phải không? Nào giờ đã nghe giảng rất nhiều, cho nên ở đây chúng tôi không có nói, chỉ nói rằng từ cái ngã chấp nếu mà mình không nhìn được, nó len lén, nó thầm lặng nó chi phối mình làm mình tạo nghiệp mà
[54:35]phước hết, cái khổ nó sẽ giăng bủa chờ đón mình phía trước. Bây giờ nói qua phần thứ tư là cái bản chất của cái bản ngã là gì? Thực chất của bản ngã là gì?
[54:51]Nếu người chứng được thiền định á thì cái cảm giác về cái ta sẽ biến mất. Bây giờ hồi nãy chúng ta nói á, cái ta ở đây là mình thấy mình phân biệt khác với mọi người phải không? Mình ngồi đây, mình thấy mình khác với mọi đối tượng xung quanh. Đó là cái cảm giác, mình thấy khác. Nếu một người chứng được thiền định, cái cảm giác đó biến mất. Cảm giác đó biến mất. Tự nhiên mình ngồi đây mà không còn thấy có cái ta để khác với mọi người nữa, thấy tất cả như là một mà thôi. Đó là cái trạng thái của một người chứng đạo. Quý Phật tử có thể hiểu nổi không? Cảm nhận được cái câu nói này không? Giờ thầy nói lại nghe, nói lại bởi vì câu này rất quan trọng.
[55:37]Người hiểu được cái câu này là gieo được cái nhân lớn với Phật pháp để có thể tiến tu, nghe rồi nói lại.
[55:46]Người bình thường á, mình có cái cảm giác khác mình với mọi đối tượng xung quanh. Phải không? Mình thấy mình nè khác mọi người. Nhưng người mà đạt được cái thiền định sâu đó, thì cái cảm giác khác đó nó biến mất, biến mất, nó chỉ còn cái tâm mà nó chung hết tất cả mọi người, mọi vật là một. Chỉ còn cái tâm chung đó thôi. Nó không còn cái cảm giác ta với người khác nhau nữa. Chỉ còn một cái tâm mà mình thấy mình với mọi người là chung đồng lại một thôi. Quý Phật tử hiểu được điều này không? Thầy nói hiểu không? Dạ. Hiểu ha. Hiểu được điều này là phước lớn, nhớ. Từ cái này mà ráng tu. Người mà có cái cảm nhận được cái chỗ thầy vừa nói,
[56:31]cũng là người có cái nhân chánh kiến, ráng giữ điều này để tiến tu về sau. Rồi cái lợi của nó như thế này, khi mà mình thấy chỉ còn cái tâm chung đồng giữa mình với mọi người không còn khác nhau nữa đó, thì nó xuất hiện cái gì? Xuất hiện cái lòng từ bi. Xuất hiện cái lòng từ bi vô hạn. Ví dụ như là một ngày nào đó, mình đi trên đường mình thấy một người bị tai nạn xe, họ đau đớn họ ngã xuống, họ bị sưng mình, sưng mẩy, họ đau rồi họ rên họ khóc, ha. Thì mình thấy xót không? Mình thấy mình có tội nghiệp không? Mình thương phải không? Tại mình là người Phật tử mà, mình biết đạo, mình thấy tội nghiệp quá, mình lại mình đỡ,
[57:12]mình lấy dầu mình xức, mình kêu xe mình chở đi bệnh viện rồi mình cáng, mình làm phước, thôi mình bỏ công việc mình đi. Thôi hôm nay mình lo cho một người bệnh cũng là cái việc tu, ha, mình ý của mình rất là tốt. Tại vì nào giờ mình đi chùa mình biết rồi, cái đó phải là từ bi không? Phải không? Không, chưa.
[57:34]Cái đó chưa phải từ bi đâu. Đó là cái lòng thương người, cái lòng từ thiện thôi. Cái từ bi nó thật sự nó từ cái tâm vô ngã hồi nãy mà thầy nói đó. Tức là từ cái tâm mà thấy mình và mọi người chung nhau là một đó. Lúc đó là sao? Lúc khi mình thấy cái người đau khổ á, mình sẽ cảm nhận được cái đau của người đó như chính mình đau. Còn khi mình chưa có cái tâm chung đó, họ đau, mình đoán rằng họ đau nên mình tội nghiệp. Mình đoán là à chắc họ đau lắm, nên mình tội nghiệp. Còn cái người mà có cái tâm vô ngã đó, sẽ cảm nhận được cái đau của người đó như chính mình đang đau. Cho nên cái lòng thương đó là vô hạn.
[58:14]Cái lòng từ bi đó là vô hạn, nó không còn bị cái ngăn cách nữa. Còn hồi nãy đó mình thương mình tội nghiệp á, sự thật nó còn cái ngăn cách. Mình với người đó khác nhau, mình không có đau, người đó đau, mình thấy người đó đau mình xót xa, mình tội nghiệp. Đó. Đó là chưa phải từ bi. Cái từ bi là giữa mình và người đó không còn cái ngăn cách nữa, không còn có cái ngã pháp nữa, chỉ là một cái chung thôi, mình sẽ cảm nhận cái đau của người đó như chính mình đau. Cái lòng thương yêu nó vô hạn, nó rất là trọn vẹn. Câu này hiểu được không? Hơi khó hiểu thôi nhưng rất là hay, rất là hay. Cho nên một người mà được cái tâm vô ngã á,
[58:57]thấy tất cả chung là một á, thì cái lòng từ bi đó nó mới gọi là tứ vô lượng tâm là vì vậy. Chứ còn mình bây giờ mình nghĩ mình thương mọi người, chứ nó chưa phải là vô lượng, chưa phải là vô biên. Chỉ khi nào cái ngã mình biến mất rồi, thì lòng thương yêu của mình với mọi người nó là vô hạn. Mình thấy cái đau khổ của người, mình cảm nhận được như chính mình đau khổ. Mình thấy được cái hạnh phúc của người, mình sẽ vui như chính mình được hạnh phúc. Đó là cái tâm tùy hỷ á, hỷ tâm vô lượng đó, cái tâm hỷ vô lượng là như vậy. Từ, bi, hỷ, xả. Tâm từ là gì? Tâm từ là cái lòng thương yêu khi thấy tất cả mọi người
[59:38]chỉ là một, không còn có cái ta cái người sai khác nữa, lòng thương yêu nó tràn đầy gọi là tâm từ vô lượng. Tâm bi vô lượng là gì? Là mình cảm nhận được cái đau khổ của chúng sinh như chính mình đau khổ, cho nên cái lòng bi, lòng xót thương á, nó phủ trùm vô hạn. Còn cái tâm hỷ là gì? Hỷ tâm vô lượng là gì? Là mình thấy được cái hạnh phúc của chúng sinh đó, thấy được những cái mà chúng sinh làm được, thành tựu được, tạo được những công đức gì, gặt hái được những cái hạnh phúc gì, mình đều vui như chính mình thành tựu được. Phải không? Còn trước kia, khi mình chưa có cái tâm vô ngã đó, thì mình thấy người khác hạnh phúc mình có vui không? Mình không vui, phải không?
[1:00:24]Tại vì mình thấy mình với họ khác nhau, cái niềm vui của họ nó không dính gì tới mình hết. Họ có đi chùa, siêng tu cũng chuyện của họ, không phải chuyện của mình. Họ có cúng dường mấy bao gạo cho viện mồ côi cũng là cái chuyện của họ, không phải là chuyện của mình. Họ có xây được cái nhà lầu cũng là chuyện của họ, không phải là chuyện của mình. Nhưng mà khi cái tâm vô ngã mình đã thành tựu, mình thấy tất cả đều chung đồng thì sao? Thì cái điều mà họ vui, điều họ thành tựu, mình cũng cảm nhận như chính mình đạt được. Cho nên do đó mình cái vui của mình nó hòa theo cái vui của họ, hòa theo cái vui của họ, cho nên mình đạt được cái gì?
[1:01:06]Đạt được cái tâm hỷ vô lượng. Cái tâm hỷ vô lượng là vậy, vui theo cái niềm vui của chúng sinh chứ không có đố kỵ.
[1:01:17]Ở đây chúng ta trở lại một câu hỏi mà Đức Phật đã hỏi hai vị thầy. Đức Phật hỏi là: "Trong cái định này còn bản ngã hay không còn bản ngã?". Thì hai ông thầy không trả lời được, bởi vì Đức Phật gạn như thế này: "Nếu nói là còn bản ngã thì chưa giải thoát. Mà nếu nói không còn bản ngã thì có phải như cây đá hay không?". Hai ông thầy không trả lời được, thì ngày hôm nay mình giải quyết câu đó luôn theo tinh thần của đạo Phật. Khi mà một người tu thiền định, cái cảm giác về bản ngã biến mất, không còn bản ngã nữa, thì ngay lúc đó là đạt được cái vô ngã. Nhưng đạt được cái vô ngã rồi nó không phải là ngơ ngơ như
[1:02:02]cây như đá, mà nó là một thể tánh tuyệt đối phủ trùm. Mà đôi khi chúng ta gọi là gì? Chúng ta gọi là Phật tánh, là chân tâm, là Niết bàn, vân vân, vân vân. Nó từ cái thể tánh tuyệt đối đó. Cho nên vô ngã không phải là mất hết, không phải là mất hết, mà vô ngã chính là mình đạt được cái tâm đại bi phủ trùm để từ đây mình biết thương yêu tất cả chúng sinh nhiều hơn trước, để từ đây mình biết quên mình, mình đủ cái dũng lực để mà đi vào luân hồi sinh tử mãi mãi hóa độ làm lợi ích cho chúng sinh, không bao giờ biết mệt mỏi. Đó là cái tâm vô ngã. Nên chúng ta đừng tưởng khi mà không còn bản ngã là mất hết.
[1:02:48]Không, chính khi không còn bản ngã thì một cái mới đã xuất hiện, nó thay thế cho bản ngã. Đó là gì? Đó là Phật tánh tuyệt đối phủ trùm. Đây là chỗ mà thành Phật. Thành Phật, thành tổ là cái chỗ này. Cho nên khi một người tu hành, chúng ta khéo không có đặt cái mục tiêu thành Phật. Ở đây có ai tu để muốn thành Phật không? Chắc cũng có. Nhiều người cũng có chí lớn lắm phải không? Hỏi tu làm gì? Nói tu thành Phật, ghê vậy đó. Nghe mấy người đó thầy cũng nể nữa, thầy không bao giờ dám mơ ước tu thành Phật hết trơn á, thầy sợ. Cho nên ai mà nói mà: "Dạ con tu thành Phật ạ" là thầy, thầy nể lắm, thầy xá dài.
[1:03:31]Nhưng mà coi chừng, cái đó cái ngã nó đang lừa mình đó, cái ngã nó đang gạt mình. Tại vì sao? Tại vì ai cũng biết cái địa vị của ông Phật là địa vị tối tôn, tối thánh, phải không? Khắp cả trời người đều cung kính, ca ngợi. Mình cũng ước mơ cái địa vị đó để được người ta cung kính, ca ngợi. Cho nên ở đây mình tu không phải là để giải thoát cái gì mà để được một cái ước mơ, để đạt được một cái ước mơ vinh quang, cho nên nó không phải là cái tu hành đúng nghĩa. Các Phật tử hiểu điều này không? Thì nói tu là để thành Phật phải không, thì điều đó không ai chối cãi, nhưng mà ngay khi đó cái ngã mình nó đã gạt mình rồi đó,
[1:04:11]ngã mình nó gạt mình xong rồi đó, là bắt đầu mình đang đi vào ma đạo. Hễ nói thành Phật là đang bắt đầu đi đường ma, kỳ vậy đó. Tại vì Phật là địa vị tối tôn, tối thánh mà mình ao ước, mình khát khao để đạt được thì nó là cái gì? Nó là cái phóng hướng của bản ngã thôi, đó là điều thêu dệt của bản ngã thôi. Cho nên người mà tu cho đúng đó, phải đặt cái mục đích làm sao? Có một lần ở trên chùa, vào cái ngày, như ngày sám hối thì phải, thì chúng tôi có hỏi đệ tử: "Ở đây mình cũng bày đặt tu thiền, mà tu thiền nghĩa là đi tìm cho được cái định, phải không?". Tu thiền là đi tìm cho được cái định. "Bây giờ thầy hỏi được cái định, dùng cái định đó để đạt được mục đích gì?".
[1:05:04]Mình tu thiền được cái định, bây giờ dùng cái sức định đó để đạt đến mục đích gì? Ai trả lời được khen hay.
[1:05:12]Thì mỗi người trả lời mỗi cách hết, sau đó thì cũng không đúng lắm nên thầy mới trả lời lại là như thế này: Có rất nhiều phái thiền, hiện nay có rất nhiều phái thiền, thì mỗi người đều có một cái mục đích. Người thì tu để làm gì? Để được xuất hồn. Người tu để có thể đạt được cái năng lực khí công, được nhân điện, được khả năng tiên tri, được thần thông. Có người tu để được minh tâm, kiến tánh, để ngộ đạo, để chứng đạo, để thành Phật, thành Bồ tát, thành thành gì đó thầy không biết nữa. Thôi, còn ở đây khác. Thầy chỉ dặn một điều cho tất cả các đệ tử của thầy: Dùng sức định đó để diệt cái ngã của mình. Nhớ điều đó.
[1:05:56]Không bao giờ được ước mơ một cái gì khác, không bao giờ được ước mơ là được ngộ đạo, kiến tánh, ngộ được chân tâm, Phật tánh, thành Phật, thành tổ, chấm dứt hết mọi mục đích đó giùm thầy. Chỉ dùng cái sức định để diệt cái ngã giùm thầy thôi. Nhiêu đó thôi, thầy không dám mơ ước gì nhiều, còn làm Phật làm đồ thì sợ lắm, thầy không dám.
[1:06:18]Cái bản ngã của mình á, nó có nhiều lớp, coi vậy chứ nó nhiều lớp, có khi sâu, khi cạn, có người thô, có người tế. Ví dụ như là trong các hàng Phật tử đây, như thầy kêu người này, thầy mắng một câu, thầy kêu người kia, thầy mắng một câu, thì cái người này sẽ giận nhiều hơn, người này ít giận hơn, thì hai người, người nào cái ngã nặng? Cái người mà giận nhiều là cái ngã nặng phải không? Đó, vì tâm họ động hơn, cho nên cái ngã họ nặng hơn. Như vậy đó, tâm mà động á thì cái ngã nó càng thô, tâm mà càng động thì cái ngã càng thô, còn tâm mà càng định á thì cái ngã càng tế dần, tế dần, bớt dần, bớt dần.
[1:07:03]Cho nên các Phật tử đó, người nào mà tu tâm được thanh tịnh á, tự nhiên cái ngã mình nó lắng dịu, lắng đọng, dịu dàng xuống. Ai nói đụng tới mình mình cũng thấy nó bớt khó chịu, bớt có xao động. Còn mình suy nghĩ nhiều quá cái ngã mình thô lên, ai nói động tới một chút mình thấy khó chịu. Nên các Phật tử mà tu đó, hoặc là niệm Phật, hoặc là ngồi thiền, mà ngày nào, giờ nào mà tâm mình lắng được xuống thì biết rằng lúc đó cái ngã mình nó cũng bớt một chút, bớt một chút. Mình sẽ thấy trong đời sống mình vui nhiều hơn, bớt đi cái phiền não lặt vặt. Đó là đạo hạnh nó đang tiến. Còn người mà tâm thô cứ suy nghĩ hết chuyện này tới chuyện
[1:07:44]kia suốt ngày á, thì cái tâm hạnh người đó rất là thô. Mình để ý mình sẽ thấy, họ dễ phiền, dễ giận, dễ cáu gắt. Cho nên muốn diệt cái ngã thì phải lắng tâm xuống, tâm hồn mình phải trầm lắng xuống mới nhìn được bên trong của nó. Còn tâm mình quá thô động, mình sẽ không thấy được cái ngã nó đang chi phối, đang sai sử mình như thế nào. Mình vừa bị xúc phạm, mình nổi nóng, đó là gì? Cái ngã sai sử mình. Nhưng nếu mình bị xúc phạm mà tâm mình yên lặng, thanh tịnh, mình không nổi nóng thì là sao? Là cái ngã không sai sử mình được nữa. Nên người tu là cái gốc nằm ở chỗ đó: kiểm soát được cái tâm từng giờ,
[1:08:29]từng phút, giữ cho nó thanh tịnh để cho mọi sóng gió cuộc đời không có lung lay được tâm hồn của mình. Chúng ta sống trong cuộc đời này, các Phật tử có thấy nó là phù du, tạm bợ mà đầy sóng gió không? Nhất là các cụ mà sống qua tới chừng này tuổi đời, nhìn lại cuộc đời như một giấc mộng phải không? Mà trong cái cuộc giấc mộng đó, phần nhiều là ác mộng, phần nhiều là những chuyện không vui. Đó, phải nói là chúng ta sống trên thế gian này như là dong buồm đi vào biển khơi đầy phong ba bão tố. Cái niềm vui không bao nhiêu mà nỗi buồn thì rất nhiều. Nó chỉ có một cái ốc đảo để chúng ta có thể nương tựa cho mình là cái gì?
[1:09:11]Là cái gì? Đó là tâm hồn không phiền muộn, tâm hồn không lung lay trước phong ba bão tố của cuộc đời thôi. Chúng ta là đệ tử Phật, dù chúng ta nói ngàn kinh muôn quyển, dù chúng ta niệm Phật rất nhiều thời, dù chúng ta lễ Phật rất nhiều lễ, nhưng nếu chúng ta chưa đạt được cái nội tâm thanh tịnh, thì chúng ta vẫn còn cách Phật rất xa. Còn nếu một người mà tâm được thanh tịnh, thì người đó là sao? Người đó đặt chân được lên đúng con đường Phật đạo, mà đức Phật hằng mong muốn mình đi theo được cái lối mà ngài đã dạy. Ngài dạy rất nhiều, nhưng mà cái chủ yếu nhất, cái quy về đặc biệt nhất, chủ yếu nhất mà ngài muốn
[1:10:09]là làm sao tâm hồn của tất cả chúng sinh đạt được sự thanh tịnh. Đó là cái quan trọng. Nên các Phật tử là làm gì làm rồi vẫn nhớ cái điều đó, là làm sao cho tâm hồn mình thanh tịnh trong từng giờ từng phút, là mình đi theo được con đường mà đức Phật đã vạch ra. Thôi bây giờ nói thêm một phần nữa cho nó kỹ. Phần này cũng hơi cao, là những tầng lớp chấp ngã. Các Phật tử ráng nghe ha. Có nhiều người cũng nhập định luôn rồi chứ không phải không đâu. Nhập định kiểu sơ này tôi cũng khá nghe. Cái chấp ngã thứ nhất là chấp ngã nơi cái thân của mình, thấy cái thân này là là cái ta, phải không? Cho nên là bình thường ai lại mà đánh mình một cái thiệt đau thì mình thấy sao?
[1:10:59]Mình khó chịu, tại vì thân này mình chấp là ta. Mình soi gương mà bữa nào mình thấy nó đẹp đẹp mình thấy nó dễ chịu, mà thấy nó xấu xấu thì mình sao? Hơi khó chịu, tại mình chấp cái thân này là ta. Đó là cái lớp thứ nhất. Cái lớp thứ hai là mình chấp cái tư tưởng này là ta. Cái tư tưởng này là ta, những cái ý nghĩ của mình nghĩ ra mình cho đó đó là ta. Nên khi mình nói ra thì mình muốn mọi người phải nghe, ý kiến mình đưa ra người ta phải chấp nhận, những cái suy nghĩ dù sai dù đúng gì đủ thứ trong đầu mình nó đang diễn lung tung ở trỏng đó, mình nghĩ đó là cái ta. Đó là cái lớp chấp thứ hai. Cái lớp chấp thứ ba là cái trạng thái tỉnh giác.
[1:11:40]Có người do tu tập, tâm không còn suy nghĩ nữa, tâm không suy nghĩ nữa, chỉ còn một cái trạng thái tỉnh giác, yên lặng. Cái đó cũng còn kẹt tà, đó vẫn là cái chấp ngã, ở một cái lớp tế hơn. Nó không có thô như cái người chấp thân là ta, nó không có thô như cái người chấp cái tư tưởng là ta. Tuy nhiên, cái trạng thái mà tỉnh giác, thanh tịnh của nội tâm vẫn còn là một trạng thái chấp ngã chưa có hết. Tu mà người tu thiền đến cái chỗ này, nếu không khéo vẫn có thể bị thối đọa như thường. Người nào mà tu có khi được một chút tỉnh giác trong tâm, mới nói rằng à mình đã ngộ được cái tâm, mình tu có tiến bộ, thì người đó làm sao?
[1:12:30]Ngay tức khắc bị cái ngã lừa liền. Tại cái đó nó vẫn còn trong cái ta, chưa có hết. Rồi có người tu sâu hơn trạng thái đó, đạt cái trạng thái cao hơn nữa là nhập cái định vào sâu thẳm, vượt khỏi cái tỉnh giác đó luôn, vào trong vô thức luôn, nhập được cái định vào tới vô thức luôn. Người này có thể có thần thông, có thể bay lên hư không, có thể biết chuyện quá khứ vị lai, có thể biết nhiều kiếp quá khứ, nhiều kiếp vị lai sắp tới, có thể tiên tri, chữa bệnh, vân vân rất nhiều vấn đề. Họ đạt được cái định rất sâu, có thể đi xuyên qua vách tường, đủ thứ như vậy. Mà có hết cái ngã chưa? Vẫn chưa hết cái ngã.
[1:13:11]Mặc dầu đạt được cái định rất sâu, nhưng ở chỗ này cái ngã vẫn còn, chứ chưa có hết. Cho nên nó có bốn cái trạng thái ngã mà chúng ta nhớ: Thứ nhất là mình chấp cái thân này là ta. Thứ hai mình chấp cái tư tưởng này là ta. Thứ ba là mình chấp cái trạng thái thanh tịnh, tỉnh giác là ta, là thật, cho là thật, mà sự thật cái ta nó vẫn còn. Và thứ tư là cái trạng thái định rất sâu, định ở trong vô thức, có thể phát được thần thông, có thể hiện ra làm mưa làm gió, bay lên hư không, đi xuyên qua vách núi, là biết quá khứ vị lai hết, nhưng mà trạng thái đó vẫn còn bản ngã, chưa hết bản ngã. Nên một người tu hành phải biết rõ bốn cái trạng thái này,
[1:13:56]mà mình tu có đến đâu, mình biết tới đó, mình thấy: À, đây là qua một cái ngã mới, chưa hết ngã, mình ráng thêm. Rồi mai mốt đắc được một cái trình độ mới thì nói: À, nó qua một cái trạng thái mới, nhưng vẫn còn bản ngã, chưa hết. Nhờ biết như vậy nên mình không có chủ quan, cứ thầm thầm lặng lặng mà tiến tu mãi cho đến khi viên mãn, không còn bản ngã, đồng với chư Phật. Mình nói đồng với chư Phật là nói khích lệ thôi, chứ cái câu đó bắt đầu nguy hiểm rồi đó. Câu đó bắt đầu là nó lừa gạt rồi đó. Nhưng nhiều khi mình cũng phải khen một câu cho người ta thích, người ta khoái mà lo tu. Tu tới đó là đồng với Phật đó, nghe khoái khoái là tu.
[1:14:32]Chứ câu đó là bắt đầu nguy hiểm rồi đó, bắt đầu ma nó rình mình rồi đó. Bây
[1:14:40]giờ cuối cùng mình nói về cái công đức của cái tâm vô ngã. Người có cái tâm vô ngã thì tự nhiên công đức nó phủ trùm vô lượng, bởi vì nó phát sinh được cái tứ vô lượng tâm là từ, bi, hỷ, xả. Khi mình chưa được cái tâm vô ngã thì dù mình có thương người cũng còn hạn chế. Còn khi mình được cái tâm vô ngã rồi thì cái lòng thương yêu chúng sinh là vô biên vô lượng, nên cái công đức của người này không thể nào kể được, rất là lớn. Cả cái đời sống của một người này là một tấm gương đẹp. Nhiều khi họ không nói không rằng, mình chỉ nhìn họ sống thôi, mình nhìn họ đi, họ đứng, họ ăn cơm, họ nói chuyện, mình cũng có thể cảm nhận được những bài học quý giá.
[1:15:33]Họ chưa cần phải nói lên một bài pháp, chỉ cần cái đời sống đạo hạnh của họ tràn đầy, đủ để mình tiến tu, mình nương tựa được. Còn ví dụ như thầy đây, thầy ngồi thầy nói pháp nãy giờ hơn một tiếng đồng hồ, mà chỉ cần thầy bước ra ngoài kia, thầy gặp ai thầy trợn mắt thầy nạt một cái, nguyên bài pháp này bỏ đi hết, không ai nghe nữa. Phải không? Không ai nghe đâu. Còn cái người mà họ được cái tâm vô ngã, suốt ngày họ chỉ mỉm cười, không nói lời nào, mà mình nhìn họ mình tự nhiên mình phải tu, mình ráng mà tu. Bởi vì cả đời sống của họ là một bài pháp tuyệt vời hơn tất cả mọi bài pháp nào khác. Cho nên họ nói họ không có biết giáo hóa chúng sinh,
[1:16:17]nhưng mà trong từng giây phút của cuộc sống, cái lợi ích của họ nó lan tỏa, lan tỏa vào trong cuộc đời này, làm cho không biết bao nhiêu người phải thay đổi tâm hồn để mà tu tâm sửa tánh. Phải không? Cho nên ở đây mà các Phật tử người nào đó mà có lỡ phát nguyện làm Bồ-tát, ở đây có ai phát nguyện làm Bồ-tát không? Có không? Có phát nguyện thì cũng tốt lắm, không có sai, nhưng mà nhớ làm sao được cái tâm vô ngã. Bởi vì chỉ có cái tâm vô ngã đó thì mình mới làm lợi ích được cho chúng sinh theo như bổn nguyện của Bồ-tát. Bồ-tát tức là mãi mãi làm lợi ích chúng sinh mà, mà muốn làm lợi ích chúng sinh thì mình làm sao?
[1:16:59]Không cần phải nói nhiều như thầy. Nói nhiều như thầy bẻn mép, coi chứ lanh miệng không hay gì lắm. Mà chính cái người im lặng đó mà có cái tâm vô ngã đó, thì cái lợi ích nó giăng phủ, tràn đầy, tràn đầy vào trong cái cuộc đời đau khổ này, vào trong cuộc đời tăm tối này. Họ không nói gì, không nói gì, chỉ một trái tim từ ái vô ngã thôi, nó đã như một vầng mặt trời, như một ánh đuốc soi vào thế gian đau khổ tối tăm này, làm cho mọi người cảm thấy ấm áp hơn, yên tâm hơn, tin tưởng hơn để mà tu. Chứ còn mà người không có cái tâm vô ngã, dù có nói nhiều, nói hay cũng làm người ta nghi ngờ, người ta cũng không tin mình lắm.
[1:17:40]Giống như nãy thầy nói, thầy nói hơn tiếng đồng hồ, chỉ cần ra đằng kia thầy gặp ai thầy trợn mắt, thầy nạt một câu là nguyên bài pháp này bỏ đi hết, không có giá trị nữa. Cho nên cái căn bản của mọi việc mà làm lợi ích chúng sinh á là từ cái tâm hồn của mình, từ cái đời sống cao đẹp của mình. Nên người có cái tâm vô ngã, công đức luôn luôn phủ trùm, cả cuộc đời của họ là cái lợi ích lớn lao cho chúng sinh. Mà nếu họ có giảng đạo thì mọi người sao, rất là tin phải không? Tại thấy ổng làm được. Cái ông đó ổng làm được, ổng nói được. Ổng nói từ cái ổng làm, nên mình ráng mà tu theo, lợi ích rất là lớn.
[1:18:18]Một cái người mà đạt được cái tâm vô ngã vậy thì họ xưng họ là cái gì? Ai biết? Họ xưng họ là cái gì? Họ có xưng họ là Vô Thượng Sư không? Họ có xưng họ là Bồ-tát không? Họ có xưng họ là thánh không? Không có xưng gì hết. Nhưng mà làm sao? Nhưng mọi người sao? Luôn luôn nể phục. Không bao giờ cho mình là cái gì hết, nhưng mà chính cái hành động của mình, chính cái đời sống của mình đã nói lên được cái giá trị của mình. Chúng ta là đệ tử Phật nhớ điều đó, cái giá trị của mình từ cái tâm hồn của mình, từ cái đời sống thực sự của mình chứ không phải từ cái lời khoe khoang của mình. Hôm nay chúng ta có duyên nói với nhau về cái công đức của tâm vô
[1:19:08]ngã, thầy mong rằng các Phật tử từ đây về sau tỉnh giác, coi chừng cái ngã mình nó lừa gạt mà nó đánh mất cái công đức của mình. Còn nếu mình tỉnh giác giữ gìn được á, thì mình có bao nhiêu phước mình giữ được trọn hết. Tại vì cái ngã nó không có phá được, mình biết mình giữ mình không khoe khoang, phải không? Còn mình không biết thì nó sẽ phá hết. Thì cuối lời, thầy cũng cầu chúc cho các Phật tử thân tâm được an lạc, tinh tấn tu hành, và nhất là không bị cái ngã nó lừa gạt.
[1:19:43]Thôi đứng lên.
[1:19:52]Mà chân lý đạo Phật là như vậy, cái gì hữu hình hữu hoại tất cả đều phải vô thường với thời gian. Cho nên cái chỗ nương tựa của chúng ta không phải là một cái thành quách, không phải là một cái sự nghiệp, không phải là tài sản, mà cái chỗ nương tựa của chúng ta là cái tinh thần của đức Phật, cái giáo lý của đức Phật bây giờ truyền khắp cả thế giới. Bao nhiêu người còn phải đi theo, ngay cả cái ông cầu thủ người Ý Baggio nữa, cũng còn phải đi theo đạo Phật nữa. Cho nên cái đó, cái giá trị đạo Phật là chỗ mà nó không có dựa trên cái cái vật chất, không dựa trên hình thức, nó tồn tại khắp tất cả nơi trong lòng mọi người.
[1:20:26]Giá trị chỗ đó, chỗ mà chúng ta nương tựa. Và chúng ta đừng có nhìn nó vào cái hình tướng cái vật chất đó. Như cái chùa Từ Tân này rồi có ngày nào nó cũng sẽ sập. Nhưng mà những cái gì chúng ta học được từ đây nó mang theo chúng ta mãi mãi trong nhiều kiếp luân hồi để chúng ta vượt lên, vượt lên. Nó có giá trị là cái đó. Thầy cho con hỏi ví dụ như Ấn Độ là cái nôi của Phật giáo đó, những con người này giờ đệ tử này tu hay là chùa Đức Phật, hoàn cảnh này kia mà tại sao mà dân Ấn Độ lại nghèo với lại nghèo dữ vậy hả thầy?
[1:21:02]Đâu phải là cái người hưởng phước lại ở lại Ấn Độ hưởng. Ví dụ như đời Đức Phật, họ gieo phước với Đức Phật, nhưng rồi họ sinh qua Trung Hoa họ hưởng, họ sinh qua Nhật Bản họ hưởng. Biên giới đâu có ngăn ngại được luân hồi. Bây giờ chúng ta kiếp này Việt Nam, biết đâu kiếp sau mình qua Pháp hay là qua Mỹ mình ở rồi. Thì lúc đó qua bển mình giàu, bển mới nói: "Ủa, sao hồi Việt Nam đạo Phật mà nghèo?". Tại vì cái người họ có phước, họ qua nước khác họ hưởng, ví dụ vậy. Hoặc là nếu Việt Nam mình giàu lên, thì người có phước họ sinh về đây họ hưởng, chứ nó không có biên giới. Dạ, cho con hỏi thêm ví dụ như là có người nhiều tiền với lại
[1:21:33]người ít tiền, có phước tất cả những người mà ít tiền hay không có tiền đi, cái phước tất cả có bằng nhau lại không?
[1:21:50]Cái phước nó do hai cái yếu tố: Một là do cái người kia được bao nhiêu lợi ích, ví dụ như mình đem cúng chư Tăng thì cái lợi ích mà chư Tăng được hưởng á là cái thứ nhất; cái thứ hai là từ cái tâm của mình. Nên nếu cái người nào mà đem lại lợi ích nhiều cho chư Tăng thì phước lớn, và thứ hai là người nào tâm hồn lớn thì người đó được phước nhiều, hai yếu tố. Dạ, cho con hỏi thêm, ví dụ dạ, bây giờ có người có tiền
[1:22:16]nhiều thì họ có phước nhiều, còn người ít tiền, cái tâm cũng vậy, thì có phải là bình đẳng không thầy? Được rồi, nó cũng có bề nhưng mà tuy nhiên khác nữa, thầy nói thêm cái tâm nữa. Ví dụ như là hai người: một người giàu, một người nghèo. Một người giàu họ cúng một triệu đồng, một người nghèo họ cúng năm chục ngàn. Thì nếu mà xét trên cái lợi ích á thì cái người cúng một triệu đồng đem cái lợi ích cho bên kia nhiều hơn nên phước lớn hơn. Nhưng mà cái người nghèo đó, ví dụ như họ làm rất vất vả mới được năm chục ngàn, cái công mà họ có được năm chục ngàn nó lớn gấp mười lần của cái người giàu có được một triệu đồng.
[1:22:54]Thì chính cái tâm này á làm cho cái phước họ vượt lên trên, có khi hơn của cái một triệu đồng kia, có khi hơn, thầy nói có khi thôi, nói như vậy. Chính cái tâm, chính cái tâm thật sự nó quyết định mạnh hơn. Cho nên thầy vẫn thường khuyến khích các Phật tử nè: Đừng có cầu mong con trúng số con cúng chùa, không bao nhiêu phước đâu. Chính cái đồng tiền mồ hôi nước mắt của mình, mình bót một ngày được hai ngàn, ba ngàn đó, mà đem làm việc từ thiện á, cái phước nó rất lớn. Cái phước đó nó thay đổi cả cuộc đời của mình. Đó, nó vậy, từ cái tâm của mình. Thôi mình hồi
[1:23:35]hướng ha. Nguyện đem công đức này hướng
[1:24:15]về khắp
[1:24:25]tất cả,
[1:24:31]đệ tử và chúng sanh đều trọn thành
[1:24:41]Phật đạo.