[0:14]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:21]Mời quý cô với Phật tử ngồi xuống.
[0:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay tuy mình chưa hết năm âm lịch, nhưng mình đã bước sang cái năm mới dương lịch là năm 2001, thì đây mới bắt đầu một cái năm của thế kỷ mới. Nhưng mà chúng ta lại có cái hân hạnh nó cũng là năm bắt đầu của một cái thiên niên kỷ mới là một ngàn năm mới. Cho nên ai mà sống qua được cái giao điểm này phải nói rất là vinh dự. Cả ngàn năm mới có một lần mình gặp được cái lúc chuyển tiếp như vậy, vậy mà chúng ta may mắn chúng ta lọt vào đây. Còn những kiếp luân hồi trước thì mình không có lọt vào, mà sau này mình có tái sinh luân hồi cũng không lọt được vào cái kẽ này.
[1:07]Cũng may mắn chúng ta còn lọt vào được. Và như vậy trước cái dòng thời gian cứ dằng dặc mà nó trôi đi, là tạm là theo dương lịch là chúng ta có 2000 năm đã trôi qua, còn nhiều ngàn năm nữa. Nhưng mà trước đó nữa thì không biết bao nhiêu là chục ngàn năm, bao nhiêu triệu năm mà chúng ta đã từng luân hồi tái sinh với thân người, khi thì thân thú, khi lên trời, khi xuống địa ngục gì đó mình không có biết được. Nói câu này chứ cũng không có đơn giản. Thật ra nói câu là khi lên trời, khi xuống địa ngục không có dễ như vậy. Vì người nào mà đã lỡ lên trời rồi thì khó xuống địa ngục, vì có tái sinh trở lại làm người
[1:51]cũng rất khó xuống địa ngục vì cái nhân lành nhiều quá. Mà cái người đã từng xuống địa ngục rồi cũng khó lên trời, bởi vì cái ác tâm họ cũng dày quá, cho nên làm người rồi với ít bữa cũng rớt xuống làm thú, làm ngạ quỷ lại. Nên chúng ta thấy cái sức mạnh của nghiệp như vậy. Hôm nay, trước cái dòng thời gian như vậy, trước cái kiếp sống trôi nổi của con người như vậy, có khi nào chúng ta chợt thắc mắc là chúng ta sống để làm gì hay không? Thì hôm trước, vô tình có một người, không biết là họ gặp một cái chuyện buồn khổ gì trong á, họ gọi điện thoại cho thầy. Lúc đó thầy cũng đang bận gần chết á,
[2:34]cũng nhấc điện thoại tưởng chuyện gì quan trọng, nói: "Thưa thầy, con người ta sống để làm gì?" Không biết, không biết sao mà buồn khổ quá. Do cái câu hỏi đó mới làm cho thầy nghĩ ra cái bài giảng hôm nay, chứ nếu không có người mà than thở vậy chắc thầy cũng không biết kỳ này giảng bài gì. Nhưng vì có người hỏi câu đó, cho nên hôm nay chúng ta tiếp tục đi vào cái loạt bài của sự khác biệt với đề tài là "Sự khác biệt giữa nghiệp và nguyện, nghiệp và nguyện". Khi mà nói về nghiệp á thì chúng ta hiểu tổng quát trước một chút, lát nữa chúng ta trở lại. Nghiệp, tức là nói theo nhân quả, là một cái sức mạnh gì từ cái quá khứ nó thúc đẩy chúng
[3:18]ta, nó quy định chúng ta, nó bắt buộc chúng ta phải đi trong cái hoàn cảnh, đi trong một cái kiếp sống như thế. Cho nên nói nghiệp là cái sức mạnh của quá khứ. Còn nguyện, nguyện nghĩa là gì? Nghĩa là cái sự tự nguyện của chính mình để mình dấn thân vào nơi nào đó, hay là tự nguyện làm một cái điều gì đó. Nên ở đây là cái nghiệp là có nghĩa là bắt buộc, còn cái nguyện là chúng ta tự giác, tự ý mà làm. Vì cái nguyện có vẻ tự do và cái nghiệp thì có vẻ bị bắt buộc. Nên chúng ta có mặt ở đây thì chúng ta thấy như mình tự do, nhưng có những lúc nào đó chúng ta thấy như mình bị bế tắc, bị ép buộc trong một hoàn cảnh chứ không phải tự do hoàn toàn.
[4:12]Quý Phật tử có thấy như vậy không? Trong suốt cái kiếp sống của mình đã trôi qua vậy. Có những khi nghĩ: "À, tôi là người được tự do, tôi muốn làm gì được nấy tôi làm, miễn không vi phạm pháp luật." Phải không? Ví dụ hôm nay vậy, là tôi thích đi nghe giảng tôi đi, hoặc nếu không thích đi nghe giảng tôi tự tôi đi chơi ở đâu đó cũng được cho hết cái giờ rảnh. Thì như vậy cái việc mà chúng ta đi nghe giảng này giống như nó là nguyện, tự giác. Thấy như vậy, nhưng có những lúc trong cái cuộc sống của mình mà hoàn cảnh nó bắt buộc mà mình không hiểu được. Á, ví dụ như có một lần nào đó, hồi còn con gái, cái bị cha mẹ ép gả chồng,
[4:52]chọn phải lấy một cái người mà mình không ưng thì cái đó là là nghiệp. Hoặc là có những lúc nào đó cái hoàn cảnh như nó đưa đẩy, nó dung rủi, mình không có tự chủ được và mình bị ví dụ bị thất nghiệp hoặc rơi vào hoàn cảnh nghèo khổ, gặp những tai nạn xui xẻo, cái cuộc đời mình lúc đó thật là chật vật, khốn đốn. Những cái đó là mình không muốn được, mình không muốn, không ai muốn điều đó xảy ra với mình, nhưng mà nó vẫn xảy ra, một cái gì đó nó bắt buộc, nó khắc nghiệt, nó ép, nó đẩy mình. Thì cái đó mình không có nói theo cái gọi là ngẫu nhiên, vì chúng ta ở đây ai cũng tin vào luật nhân quả,
[5:33]nên chúng ta không nói những chuyện may rủi ở đời là một chuyện ngẫu nhiên, mà nó đều là quả báo của một cái gì từ kiếp xưa. Nên có những lúc mà chúng ta giống như bị đặt vào một cái hoàn cảnh mà mình không thoát ra khỏi được, nên đó gọi là nghiệp. Ngay cả những cái gọi là giàu sang, vinh hoa tới đôi khi cũng là nghiệp. Giống như có một cái câu chuyện, một anh chàng nghèo khổ, thất nghiệp, lơ thơ tứ cố vô thân không biết cha mẹ mình là ai. Cho tới một ngày rồi có một người luật sư đi tìm tới gõ cửa anh ta, hỏi anh ta, lấy dấu vân tay anh ta, xét nghiệm máu anh ta, xong mới kết luận là anh ta là một đứa con duy nhất của một ông tỷ phú
[6:15]vừa mới chết, và bây giờ anh buộc phải kế thừa một cái gia tài cả tỷ đồng. Thì cũng giống như vậy, những cái điều mà mình không nghĩ tới, không muốn, nhưng mà tự nhiên bị đẩy vào cái hoàn cảnh đó, nó cũng là nghiệp. Nghe, cái gì mình không tự ý mà nó đến. Nên trong kiếp sống của chúng ta, nếu mà chúng ta bình tĩnh mà nhìn qua nó thì chúng ta thấy có những lúc là chúng ta được tự do và có những lúc chúng ta bị bó buộc. Thì như vậy chúng ta tạm chia ra là có những lúc chúng ta sống bằng cái nguyện là tự ý mình, có những lúc chúng ta phải bị nghiệp chi phối, tạm thời là như vậy, chúng ta nghĩ như vậy trước.
[6:54]Chứ lát nữa chúng ta sẽ thấy nó rắc rối lắm, nó không đơn giản vậy. Như hôm trước vậy, có người mới hỏi chúng tôi là: "Chúng ta sống trên đời để làm gì?" Thì thầy mới đặt lại câu hỏi là: "Cái gì đã đưa ta vào cuộc sống này?" Phải hỏi lại câu đó. Khi mà chúng tôi đặt cái câu hỏi đó lại để làm cho cái người hỏi phải thấy được hai vấn đề của kiếp sống này. Cái thứ nhất á, khi mà người đó hỏi sống để làm gì, vì họ thấy cuộc đời có cái gì nó bất, nó buồn khổ gì đó, nên là sống để làm gì thì hỏi theo nguyện, mình sống như thế nào, tự ý mình cho nó cuộc sống này vui nhất, có ý nghĩa nhất. Nhưng mà chúng tôi đặt lại câu hỏi là cái gì đã đưa chúng ta vào cuộc sống
[7:39]này cái đã, rồi mới nói là từ đây về sau chúng ta sẽ sống để làm gì. Mà trước khi mà đặt cái câu hỏi từ đây về sau chúng ta sống để làm gì thì chúng ta hỏi lại quá khứ, cái gì đã đưa chúng ta vào cuộc sống này? Chúng ta phải nhìn thấy cả hai như vậy để chúng ta vượt lên, bình tĩnh lại đối với kiếp sống này, trước những cái vui buồn hay là khổ đau, sung sướng của cuộc đời. Bây giờ như vậy, nếu nói rằng chúng ta sống để làm gì, mình đi tìm một cái lý tưởng để sống, một cái cách để sống, thì như vậy nó thuộc về nghiệp hay nguyện? "Nguyện." Nguyện. Vì ta đang đi tìm cái lý tưởng để sống, nó là nguyện.
[8:21]Còn bây giờ chúng ta hỏi câu là cái gì đã đưa chúng ta vào cuộc sống? Đó là thuộc về nghiệp, là quá khứ đẩy chúng ta vào. Cho nên đối với cái kiếp sống này, kiếp sống dằng dặc này mà nó ngưng tụ lại, nó thoáng hiện hữu trong cái hiện tại này, trong cái kiếp này thì chúng ta nhìn thấy hai mặt của cuộc sống. Chúng ta có mặt ở đây vừa có mặt bởi nguyện mà vừa có mặt bởi nghiệp. Chúng ta thấy cả hai như vậy, nhưng mà chúng ta sẽ thấy nó khác nhau, khác nhau. Khác nhau là vì được tự do hơn và có người ít được tự do hơn. Bây giờ chúng ta thấy thế này, là trước hết tất cả chúng ta ở đây đều phải chịu sự chi phối của của nghiệp, phải không?
[9:07]Tất cả chúng ta đều bị chi phối bởi nghiệp. Và nghiệp đã lôi kéo chúng ta vào trong luân hồi vô tận. Cái sức mạnh của nghiệp rất là khủng khiếp, rất là khủng khiếp. Chúng ta thường hay nghe nói tới cái mục tiêu của đạo Phật tu là để được giải thoát. Nhưng mà đã nhiều ngàn năm trôi qua, ngoại trừ Đức Phật, số vị A-la-hán thời Đức Phật, rồi sau đó rất ít vị được giải thoát. Còn hầu hết những vị dù được chứng thánh, ngay cả những vị gọi là những thiền sư đắc ngộ cũng chưa hẳn thoát khỏi sức mạnh của nghiệp để ra khỏi luân hồi. Nên cái nghiệp mà nó kéo chúng ta đi trong luân hồi vô tận cái sức mạnh dữ dội
[9:53]lắm, chúng ta không cảm nhận nổi, mà mình hiểu sơ sơ không có đơn giản. Ở bên Ấn Độ như vừa rồi trên truyền hình có chiếu cái lễ hội gì đó, cái tới kéo nhau tới sông Hằng để tắm đó, quý Phật tử có coi cái đó không? Có coi không? Báo cũng có đăng đó, là có những người vì lạnh quá mà ráng nhúng xuống rồi sau đó chết luôn á, cũng có người đã chết. Mà có nhiều người bệnh, nhưng mà họ có niềm tin mãnh liệt là một đời họ đến sông Hằng họ nhúng họ tắm vậy thì họ được giải thoát. Nên cái niềm tin nó khá ngây thơ. Những người như vậy họ không hiểu được sức mạnh của nghiệp. Sức mạnh của nghiệp thần linh không xen tay vào được,
[10:30]không một thần linh nào mà nghe lời năn nỉ, cầu xin của mình mà dùng phép làm cho mình giải thoát được. Vì sao vậy? Vì chính ông thần linh đó cũng chưa ra khỏi luân hồi. Cái sức mạnh của luân hồi nó dữ dội lắm. Nên cái việc mà tu tập á dù chúng ta tinh tấn mà không đúng hướng vẫn không thể giải thoát được. Mà cái đúng, cái sai nó trong đường tơ kẽ tóc. Ai cũng cho mình đúng hết, ai cũng cho mình đúng. Mà rất nhiều trường hợp đã sai, mà nhiều người đã sai không biết nữa, cứ nghĩ rằng mình đúng. Nên chúng ta thấy ví dụ như ở các tôn giáo khác cũng cho mình đúng nhất, rồi trong đạo Phật mỗi tông phái cũng đều cho mình đúng nhất.
[11:10]Giờ mình nói cái tông phái đó sai họ không tin, họ chống lại, họ cự liền. Nhưng mà sự thật có khi họ đã sai rồi. Mà đã sai rồi mà cứ nỗ lực, cứ tinh tấn vẫn không thể giải thoát được. Nên cái vòng luân hồi cứ lôi chúng ta tái sinh hết kiếp này đến kiếp khác. Mà sức mạnh của nghiệp nó mạnh, chúng ta không cưỡng lại nổi, chúng ta không cưỡng. Người bình thường á không biết tu thì bị cái sức mạnh của cái nghiệp nó cuốn vào trong cái tái sinh không cưỡng lại nổi là một chuyện bình thường. Nghĩa là họ chết kiếp này, họ tái sinh kiếp khác, chết kiếp này tái sinh kiếp khác là bình thường. Còn cái người biết tu theo đạo Phật là người đệ tử Phật á,
[11:48]vì lúc sống chúng ta có nỗ lực niệm Phật, có nỗ lực tọa thiền, có nỗ lực làm phước thì chúng ta sẽ có cái chiều hướng tốt đẹp để chúng ta xuất hiện. Nhưng cũng không đủ sức để dừng cái luân hồi đó lại. Thì cái sức mạnh của cái nghiệp gọi là sức mạnh của tái sinh á, nó ghê gớm lắm. Một lát chúng ta sẽ thấy nó ghê gớm ở chỗ nào, thấy nó không có mạnh, thấy nó không hình không dáng gì hết. Nhưng mà mình không thắng lại nổi, cuốn mình đi phăng phăng phăng giống như là mình đi chiếc xe đạp xuống dốc mà thắng đã đứt vậy đó, không có cưỡng lại nổi. Tuy nhiên, ừ nếu chúng ta có ý chí để gieo nhân lành,
[12:29]cái ý chí để gieo nhân lành gọi là cái gì? Nguyện. Đó. Hồi nãy chúng ta nói cái sức mạnh quá khứ là nghiệp. Nhưng nếu chúng ta có ý chí để gieo nhân lành là chúng ta biết nhân quả, rồi chúng ta làm nhiều công đức, chúng ta tôn kính Phật, chúng ta tu tập thiền định, giảm bớt chấp ngã, vân vân. Thì cái luân hồi nó vẫn đẩy chúng ta đi tới, không có dừng, nhưng bắt đầu nó lệch hướng. Nó quẹo đi, tức là nếu mình không tu tập, mình không có ý chí, không quyết tâm để làm điều lành á thì nó cứ thẳng trước mắt mà nó đẩy mình tới. Đẩy mình khi sa hầm, khi sa hố, khi vào bụi, khi vào gai, mình ráng chịu.
[13:12]Tức là thoát qua những bụi gai rách bươm người hết, rồi qua tới những sa mạc khô khan không một hạt nước, đẩy vào những cái vùng mà nước ngập lụt mênh mông, nghĩa là sức mạnh của nghiệp nó cứ đẩy phăng tới trước mặt không kể gì hết. Mà chúng ta cứ trôi vào luân hồi với tất cả sự đau khổ khủng khiếp, thấu thiết lắm. Nhưng mà nếu chúng ta có ý chí gieo nhân lành là mình có làm phước thêm, có tu tập thêm thì nghiệp nó đẩy mình tới nhưng tự mình đã có cái bánh lái mình lách qua chút xíu. Mình quẹo đi, thay vì đẩy mình vào bụi gai, mình quẹo khỏi bụi gai mình ra khỏi. Mình đi được trên đường yên ả hơn nhưng vẫn phải đi,
[13:47]không dừng lại nổi, không dừng lại nổi, sức mạnh của nghiệp. Ở đây vậy là chúng ta có cái nguyện lực, là có ý chí á để chúng ta làm điều lành, chúng ta tu tập, chúng ta lạy Phật. Mà thường các Phật tử ngồi đây là đều có ít nhiều đều có, có người rất là nhiều mà có người hãy còn ít, tuy nhiên chúng ta đã có. Đằng sau lưng cái lực của nghiệp nó đẩy mình, nhưng mình lại có được cái bánh lái, mình bẻ vô lăng cái nó lách mình đi qua nơi này nơi kia và thường là đi đến nơi tốt đẹp hơn. Nghĩa là nó cũng đẩy mình đi ào ào phía trước mặt, mình không cưỡng lại nổi, nhưng mà nó quẹo mình đi vào cái vườn trái cây, vừa đi vừa quơ vừa hái ăn,
[14:27]hoặc nó đẩy mình đi vào cái, thay vì một bãi lụt thì vào dòng suối mát, phải không? Thay vì đi qua một cái sa mạc thì mình đi vào một cái nơi mà muôn thú trăm hoa đua nở, lâu lâu buồn buồn đẩy mình qua một lâu đài có nhiều cái tiên nữ ca hát vậy, nhưng vẫn đẩy mình đi là không dừng lại nổi. Nhưng mà nhờ có nguyện là có ý chí để gieo nhân lành thì chúng ta bị nghiệp đẩy, nhưng mà đi vào nơi tốt đẹp. Thì đó gọi là phước hữu lậu, tạm gọi là phước hữu lậu, là cái phước của cõi người, cõi trời. Vậy bây giờ chúng ta thấy trong cuộc sống mình á, cái nghiệp và cái nguyện nó lẫn với nhau chứ không phải là luôn luôn tách ra làm hai.
[15:07]Giống như nãy chúng ta nói, một cái nghiệp nó cứ đẩy sau lưng, nhưng mà phía trước mình bẻ vô lăng quẹo qua quẹo lại, lách qua lách lại, mình lựa chỗ tốt mình đi tới. Trong cùng một lúc, vừa bị nghiệp đẩy mà mình chọn được cái chỗ mình đi tới. Trong cuộc sống này cũng vậy, ví dụ như có người đi làm nghề giáo viên dạy học thì đó là nghiệp hay nguyện? Nghiệp hay nguyện? Nghiệp hay nguyện? Cả hai. Cả hai. Mà có những người ví dụ học nghề sư phạm, tới chừng đi ra làm nghề kế toán cũng có nữa, phải không? Cho nên cái nghề của mình với cái mình chọn kia nó khác nhau á. Mình muốn cái nghề này, nhưng tới chừng cái cuộc
[15:47]đời đưa đẩy mình qua cái nghề khác mình làm. Cho nên đây cái nghề mà mình lựa để sống á, nhiều khi nó là nghiệp. Nhưng mà coi vậy chứ nó có nguyện lẫn ở trỏng á. Ví dụ trong một đời trước, mình thấy a mình có cung kính thầy cô giáo, mình có cái phước để sau này mình làm thầy cô giáo để được học trò cung kính lại, cái đó là nghiệp đó. Rồi thêm cái nguyện nữa, tự nhiên mình thấy nhiều người nghèo, ít học, mình thương mình muốn làm sao phải mình làm thầy cô giáo, mình dạy người ta. Ý nghĩ đó khởi lên là nguyện. Như vậy lúc đó cái nghiệp với cái nguyện nó trộn lại. Thì một lúc nào đó trong kiếp khác, tự nhiên mình đi vào cái ngành sư phạm,
[16:29]hoặc là bị bắt buộc hoặc là tùy chọn, nhưng rồi mình lọt đúng nghề đó để mình phải đi dạy học, rồi hưởng được cái sự cung kính của học trò. Cũng có trường hợp ví dụ như hồi nhỏ mình chuyên môn phá thầy cô giáo, thì mình mắc cái nghiệp sau này làm thầy cô giáo bị học trò phá lại. Rồi một lúc đó mình cũng khởi cái nguyện muốn đi dạy thì vừa nghiệp vừa nguyện nó trộn lại. Qua kiếp đó làm thầy cô giáo bị học trò phá riết. Rồi ngồi xuống là đứng lên không được tại vì nó trét dầu hắc vậy ở dưới ghế rồi, ví dụ vậy. Thì đó là cái vừa nghiệp vừa nguyện. Hoặc cái người phải đi lính, cái đi lính nó cũng là vừa nghiệp vừa nguyện.
[17:07]Nghiệp, nguyện sao? Là một đời nào đó đó họ có cái nghiệp sát sinh, rồi có cái nghiệp là đấu tranh, chiến đấu, đánh lộn, ví dụ vậy, hoặc là nuôi gà cho nó đá nhau, vân vân, thì nghiệp đó là nghiệp đi lính. Nhưng mà còn cái nguyện nữa, nguyện là có một lúc nào đó họ khởi lên lòng yêu nước và họ cảm thấy phẫn uất trước cái việc mà quê hương bị xâm lăng. Họ muốn chiến đấu bảo vệ độc lập dân tộc thì cái đó là cái nguyện. Thì có khi kiếp đó họ chưa làm được, nhưng mà một kiếp nào khác á cả hai cái nghiệp, nguyện trộn lại thế là họ đi lính một cách hăng say, đi lính một cách hăng hái, và có thể là lãnh được nhiều huy chương,
[17:47]thăng chức, và cũng có khi nhiệt tình quá rồi chết nửa chừng cũng có. Thì đó là chúng ta thấy một cái nghề mà mình chọn hoặc mình phải dấn thân vào, thì nó vừa là bị cái nghiệp thúc đẩy, mà trong đó có cái sự chọn lựa một phần, nên ở đây nó vừa là nghiệp mà vừa là nguyện, ưm. Vì vậy là khi chúng ta quyết định chọn cái gì đó, coi chừng không phải là hoàn toàn mình được tự do đâu, mà có nghiệp nó lẫn ở trỏng á. Cái mình chọn như là cái nguyện, nhưng mà cái nghiệp nó đẩy ngầm ngầm, nó vẫn là cái nghiệp, ừm. Hoặc có những điều vậy, có khi mình có một cái quyết định mình làm một điều gì đó, mình làm cái công chuyện gì đó
[18:28]cũng không phải là do tự ý mình, có khi do nghiệp nó thúc đẩy. Có nhiều người vậy, quyết định đi buôn một chuyến thì nghe bạn bè phân tích là đi buôn cái chuyến này sẽ rất là lời, là sẽ một hưởng lời bốn vì điều kiện thuận lợi, vân vân. Nói ra mình nghe mê, thế là mình vay tiền rồi cái mình để mình đi. Nhưng mà sao? Rồi chuyến đó bị mất sạch và phải mang nợ suốt đời. Nên chúng ta thấy là quyết định nhưng mà không ngờ nghiệp nó thúc đẩy sau lưng rồi đó, để mình có một quyết định sai lầm. Là nghiệp nó đã thúc đẩy. Mình thấy mình chọn là nguyện gì nữa, nhưng không ngờ nghiệp nó thúc đẩy cho mình chọn.
[19:09]Hoặc có những người vậy, cũng quyết định đầu tư một cái gì đó, cái may mắn thành công luôn thì cũng chính nghiệp thúc đẩy sau lưng mình, chứ cũng không hẳn là mình đã được tự do, không hẳn mình đã hoàn toàn sáng suốt lúc mà mình chọn lựa một quyết định như vậy. Nên cái đó là cái khó. Thí dụ bây giờ chúng ta có mặt ở trên cuộc đời này thì là vừa nghiệp mà cũng vừa là nguyện, phải không? Chúng ta nói chúng ta có mặt ở đây chắc chắn là do nghiệp, nhưng mà cũng là do nguyện. Nguyện là trong những đời trước á chúng ta đã chọn lựa cái sở thích này, chúng ta đã chọn lựa những việc làm thiện ác như thế
[19:48]kia, nên bây giờ chúng ta ở trong cái hoàn cảnh này. Có thể chúng ta sinh vào một đất nước còn nghèo, đất nước Việt Nam còn nghèo, nhưng mà một đất nước đó Đạo Phật còn đang phát triển, con người còn sống với nhau có cái tình, tình hàng xóm, tình bè bạn, nó có cái niềm vui. Ví dụ như mình có thể là mình đang không có việc làm, hoặc là việc làm mình nó lỡ dở, nhưng mà mình vẫn có những cái bầu bạn hoặc là có sự tương trợ nào đó, vân vân, vậy. Còn cái người khác, họ sinh vào một đất nước khác có thể là giàu hơn, nhưng mà tình con người nó ít hơn, vân vân. Cho nên cái hoàn cảnh mà mình sinh vào như vậy thì lúc mà
[20:26]cha mẹ mình sinh thì mình không có xin xỏ gì được, ha. Không, tôi không thích cha mẹ đó, nhà ổng nghèo lắm thôi tôi đầu thai qua nhà khác, được không? Hổng được, hổng được. Tới chừng mở mắt chào đời là bị nghiệp nó đẩy, và chúng ta có mặt ở đây vừa nghiệp vừa nguyện. Và chúng ta gặp Phật pháp này á là sao?
[20:46]Cũng là vừa nguyện mà vừa là nghiệp. Trong những đời trước à chúng ta đã đi chùa, mình nói tệ nhất đi, chứ mình chưa nói cái phước lớn. Phước lớn là những người mà gặp Đức Phật, những người mà sinh cùng thời Đức Phật, đã gặp Đức Phật, đã đảnh lễ Đức Phật, thì cái người đó duyên với Phật pháp sâu dày, cái người đó là hết nhúc nhích, không lung lay nổi, người đó từ từ từ từ trở thành những vị cao tăng mà hoằng dương Phật pháp được. Còn bây giờ mình nói thấp nhất đi. Ví dụ đời xưa mình không gặp Đức Phật, nhưng mình có đi chùa, gặp chư Tăng, rồi có lạy Phật, có tụng kinh, rồi thế nào cũng có phát nguyện đại, không phải phát đại nguyện mà phát nguyện đại.
[21:28]Là phát nguyện cho con nghĩa là đời đời cho con gặp được Phật pháp, ừ, đời đời xin cho con sinh ở đâu cũng gần chỗ con có chùa, xin cho con gặp được những thầy lành bạn tốt, những ông thầy nào đẹp trai, đừng có ốm yếu bệnh hoạn, vân vân. Nhờ như vậy thì biết đâu mình đã khởi một lời nguyện, mà có khi mình còn khởi lời nguyện lớn hơn nữa. Lớn hơn là con nguyện sau này con giác ngộ rồi con độ hết chúng sinh. Mình đã nguyện rồi chứ không phải không. Thì ở đây chúng ta gặp Phật pháp thường là lời nguyện nhưng mà cũng là do nhân quả, cái nghiệp nhiều trường hợp lắm. Nhiều trường hợp, ví dụ như cũng cái duyên gì không
[22:10]biết, cái con chó được vào trong chùa nuôi. Rồi sau này cái tái sinh qua kiếp khác nó được làm người thì cũng kiếm chùa mà đi vào. Nhưng mà cái người mà đi vào đó thường là cái người hơi khó tu. Khó tu cũng vào đó, mà ông thầy ổng nuôi cái người đó cực khổ dữ lắm. Tại vì nó ngỗn nga ngỗn ngẳng, nó bướng bỉnh, gặp ai cũng sủa, cực khổ lắm. Thầy cứ phải la hoài, rất là vất vả. Nên ở đây có ai mà gặp ai cũng sủa không? Hi vọng là không, chúng ta không phải là như vậy. Nhưng mà có khi nó giống như nghiệp, một cái nhân quả liên quan nào đó nhưng rồi cuối cùng đẩy chúng ta vào trong cái Phật pháp. Có những trường hợp như vậy mà thường là chúng ta có nguyện nhiều
[22:54]hơn nghiệp là một cái duyên may khi chúng ta gặp Phật pháp. Bây giờ chúng ta để ý thế này: Là trong cái nghiệp đó, trong cái nghiệp mà đưa chúng ta vào cuộc sống này chúng ta đánh giá là người có lý tưởng với cuộc sống hay là người không có lý tưởng với cuộc sống. Chúng ta để ý tại cái lý tưởng nó thuộc về về gì? Nguyện. Chúng ta có mặt đây là nghiệp rồi đó. Bây giờ nếu mình sống có lý tưởng tức là mình có thêm cái nguyện, nguyện lực. Còn nếu mình không có lý tưởng thì mình chỉ theo nghiệp lực mà sống, theo bản năng mà sống. Sống theo nghiệp và theo bản năng là như thế nào? Là trong thẳm sâu chúng ta, chúng ta có cái chấp ngã,
[23:36]có tham, có sân, có si, thì cứ theo tham, sân, si mà sống, theo ích kỷ mà sống. Gọi là người chỉ có nghiệp nó đẩy tới mà không có nguyện để luồn lách, lèo lái cuộc đời mình. Gọi là người đó chỉ có nghiệp. Ví dụ như cái người đó mà nghiệp cho mình giàu thì mình sẽ làm sao? Thì mình sẽ kiêu căng và hưởng thụ, kiêu căng và hưởng thụ. Đó là theo bản năng, người giàu mà không có lý tưởng cuộc sống, tức là sống theo nghiệp mà không có sống theo nguyện. Chúng ta thấy tại sao có nhiều người chúng ta gặp nói: "Sao ông đó ổng ác mà ổng giàu?" Mình có nghe nói vậy đó không? Nói: "Sao ổng ác mà ổng giàu, tôi hiền mà tôi nghèo?" Không
[24:19]phải ổng ác mà ổng giàu đâu, vì ổng giàu nên ổng ác, phải nói ngược lại mới đúng, là người đó cái nghiệp cho ổng giàu mà ổng không có đạo lý để sống, không có cái nguyện, cho nên giàu rồi theo bản năng nó sinh ra kiêu căng và hưởng thụ. Kiêu căng luôn luôn nó tạo ra sự ác độc. Cái người mà kiêu rồi là thế nào cũng ác độc. Nên đó lý do rồi tại ông đó ông ác mà ổng giàu, mà đúng phải nói ổng nói tại ổng giàu nên ổng ác. Chớ bây giờ đẩy ổng nghèo một cái ổng hiền lại liền. Bắt đầu ổng gặp ai ổng cũng nịnh, ổng cũng năn nỉ, rồi ừ lại liền. Nhưng mà hễ giàu cái ác liền. Người ta sống gọi là sống theo nghiệp,
[24:56]theo cái tham, sân, si, theo cái bản năng ích kỷ của con người. Bây giờ cái nghiệp mà cho mình nghèo thì mình sẽ làm sao? Nếu mình là người chỉ sống theo nghiệp và không biết sống theo nguyện thì nếu mình nghèo thì sao? Thì mình lập tức trở thành con người buồn khổ, bỏn sẻn, hẹp hòi, phải không? Tại cái đồng tiền làm ra khó quá, đồng tiền làm ra khó quá cho nên mình quý từng đồng nhỏ nhỏ nhỏ. Cái quý từng đồng là đúng á, nhưng mà cái gì cũng sợ mất từng đồng thì lại là sai. Để chúng ta nói về cái nghiệp mà giàu nghèo theo cách sử dụng đồng tiền một chút. Thường chúng ta hiểu bố thí tạo ra giàu sang, không hẳn như vậy.
[25:37]Nó còn cái nghiệp khác về giàu nghèo nữa. Trong cái nhân quả nó có cái quy luật thế này: Là chúng ta quý điều gì thì chúng ta sẽ được nhiều cái điều đó. Chúng ta biết quý trọng điều gì, chúng ta sẽ được nhiều cái điều đó. Ví dụ, chúng ta biết quý cái tình thân ái với mọi người, gặp ai chúng ta cũng quý trọng, thì người đó luôn luôn có quyến thuộc đông, bạn bè đông. Còn có những người cô đơn không bạn bè là chắc chắn trong kiếp này hoặc kiếp trước cái tình đối với con người họ lạt lẽo, họ không biết quý trọng tình người thì những kiếp khác họ cô độc lắm, tự nhiên cô độc. Là cái gì mình quý trọng cái đó sẽ có nhiều.
[26:16]Nó có cái câu chuyện, câu chuyện này thì chúng ta không biết thực hư thế nào nhưng mà rất là phù hợp với luật nhân quả, nghiệp báo. Là ở ngoài miền Bắc nước ta đó, cái tín ngưỡng là tôn thờ đức Trần Hưng Đạo còn rất là mạnh và ngài rất là linh theo nhiều người như vậy. Thì chúng tôi có gặp một gia đình ở ngoài Bắc vào Nam ở thì gia đình đã lên chùa quy y hết. Thì bà vợ bà mới kể thế này, bà nói rằng: "Đức Trần Hưng Đạo rất là linh và con luôn luôn cầu nguyện ngài và được nhiều điều." Trong đó có một cái câu chuyện thì bà kể: "Một lần đó ngài đạp đồng vào một người nào đó. Mấy vị thần thì hay đạp đồng.
[26:56]Thì có một cặp vợ chồng không có con đến xin ngài thì ngài mới nói: 'Về đi, sáu tháng sau ta cho.' Thì hai vợ chồng mới về, sáu tháng sau trở lên cũng không thấy cấn thai. Mới đến hỏi lại ngài thì ngài mới nói: 'Ngươi xin con tức là ta thưởng ngươi cái lòng mà ngươi yêu quý con trẻ. Nhà ngươi có trồng vườn cam, vườn táo, người ta cho trẻ nó tới nó nghịch nó phá chơi với ngươi mà ngươi cầm roi, cầm gậy ngươi đánh ngươi đuổi nó. Như vậy ngươi đâu có lòng yêu quý con trẻ. Ngươi không xứng đáng để có con. Đi về, không bao giờ có con nữa.' Mà đúng không bao giờ có con nữa. Mà chuyện đó đúng đâu ai biết là chuyện hai vợ chồng đó là cầm
[27:38]gậy cầm cây mà phang mà rượt mấy đứa nhỏ nó vô trong vườn. Chỉ vì thử thách coi coi có thật lòng yêu quý con trẻ hay không rồi mới cho." Cái câu chuyện đó thì mình không biết nó có thực hư thế nào nhưng mà cái điều được kể rất đúng với luật nhân quả, nghiệp báo. Thì như vậy đối với tiền bạc cũng vậy. Bây giờ chúng ta có tiền, chúng ta xài phung phí, nhất là những cái ông mà phất lên giàu có rồi đi bia ôm, tiếp viên, bo cho một cô người mẫu một lần vậy là một trăm đô la, ví dụ vậy, chỉ ngồi nói chuyện với mấy ổng chút xíu thôi, vui vẻ là sau cái bữa tiệc ổng bo một trăm đô la, trong khi còn rất nhiều người nghèo cần cái
[28:14]số tiền đó để sống cả tháng được, nhưng mà ổng sẵn sàng vậy thôi. Thì như vậy cái ông đó ổng xài tiền kiểu đó là ổng có quý tiền không? Có không? Không. Thì như vậy kết quả là gì? Sẽ không còn tiền. Vì sao mà không còn tiền? Vì ở trong tù rồi không cần tiền để xài nữa. Thấy không, không cần tiền. Người ta phát hiện ra tham nhũng nhiều quá rồi người ta nhốt mất. Còn cái người biết giá trị đồng tiền, cần thì ky cóp, tằn tiện từng năm trăm, giờ hai trăm ít thấy ai xài á nhưng mà cần thì vẫn tiết kiệm, nhưng mà khi có người nào cần á thì mình có thể giúp đỡ cả năm chục ngàn, một trăm ngàn. Mặc dù số tiền đó đối với mình rất lớn nhưng mình biết
[28:55]giúp người này một trăm ngàn là điều rất cần thiết. Thì cái người đó biết quý đồng tiền, phải không? Từng năm trăm, một ngàn quý không bỏ, từng hột cơm, hột gạo quý không bỏ, luôn luôn dùng rất có ích lợi cho con người, cho bản thân mình, cho gia đình mình và cho người khác thì người đó tương lai chắc chắn sẽ có tiền nhiều vì biết quý trọng đồng tiền. Đó, cái nhân quả nó lại như vậy đó. Nên ở đây chúng ta phải biết đừng hà tiện, vì mình hà tiện thì rơi vào cái nghiệp bỏn sẻn sẽ nghèo. Đừng phung phí vì phung phí cũng là không biết quý trọng đồng tiền, cũng sẽ nghèo. Nên ở đây là chúng ta sử dụng đồng tiền thật hợp lý mà cái gọi
[29:34]là thật hợp lý nghĩa là chúng ta rất quý trọng đồng tiền từng một trăm, hai trăm, năm trăm ngàn và có khi phải dám sử dụng năm chục ngàn, một trăm ngàn, hai ba trăm ngàn gì đó xài rất hợp lý thì người như vậy sẽ không nghèo, từ từ sẽ khá lên. Nên ở đây chúng ta nói lại là người mà không có lý tưởng á sống á hễ bị nghiệp đẩy cho mình giàu thì mình kiêu căng, hưởng thụ và ác độc. Nghiệp đẩy cho mình nghèo thì mình đau khổ, hẹp hòi, bỏn sẻn. Còn bây giờ ngược lại ví dụ người có lý tưởng sống tức là có cái nguyện lực để sống, biết hướng cuộc đời mình đi về cái chỗ tốt đẹp theo đạo lý của Phật dạy.
[30:14]Thì bây giờ ví dụ cái người đó mà nghiệp đẩy cho mình giàu thì mình sống làm sao? Giơ tay lên đi. Ở đây coi bộ có nhiều người biết á, trả lời đi. Nếu mà nghiệp lỡ đẩy mình giàu, mình sẽ làm điều gì? Bắt đầu hứa nha, hứa. À, dạ. Dạ, tôi sẽ nghĩa là bố thí hết ga, ha. Sẽ nghĩa là đụng đâu cúng đó. Nói ngon lắm nha, nhớ nha. Lỡ mà mốt mà trúng số rồi nhớ nha. Đó, mà nghiệp mà đẩy cho mình giàu á thì người mà có lý tưởng thì thường là lo làm phước, lật đật lo cái đó trước đi, lật đật lo cái đó trước. Nghĩa là nào giờ mình ấm ức, nào giờ mình nghèo, mình muốn làm phước mà nghèo không làm được. Đến lúc nào đó mà có tiền thì cái người đó là người lật đật lo làm phước trước.
[31:02]Mà đó là người hứa thiệt á, chứ không phải hứa lèo. Không biết có ai hứa lèo nữa mà giàu sợ là quên nữa nha. Hồi nãy hỏi thì hứa ngon lắm. Nhưng mà cái người có tiền á mà cái nguyện lực mình mạnh quá, lý tưởng mình mạnh quá thì thường là hay lo làm phước, lo làm giúp đầu này giúp đầu kia. Như nãy ni sư khuyến khích mà nói giúp cái trường cơ bản ngoài Ninh Thuận cũng là một cái gợi ý á. Thấy không, Tết này lỡ ai mua vé số trúng thì nhớ đến gặp ni sư, phải không? Đó là cái tốt là mình sẽ sử dụng đồng tiền để làm lợi cho nhiều người. Giờ đặt vấn đề mình là người sống có lý tưởng mà nghiệp đẩy cho mình phải chịu nghèo thì mình sống làm sao?
[31:43]Thì sống làm sao? thì cũng bình an không đau khổ. Phải không? Không đau khổ. Là chúng ta biết đạo, biết à cái nghiệp còn đeo đẳng nên không đau khổ. Và trong cái nghèo đó, trong hoàn cảnh khó khăn đó, hết sức ráng làm phước, ráng làm phước theo cái khả năng mà mình có được. Ví dụ như người có sức khỏe thì mình đi đắp đường, bắc cầu mấy cái đường còn hư mà nhà nước chưa kịp làm mà nó ổ gà quá sợ người ta đi nguy hiểm mình cứ vác cuốc đi mà ban. Đó là không tốn gì hết á, không tốn tri thức cũng không tốn tiền, chỉ mượn tiền mua cái cuốc. Về nhà năn nỉ cha mẹ cho ăn cơm rồi đi làm phước vậy, đó. À, nói chuyện này nói thêm chút xíu nữa,
[32:30]như có lần chúng tôi đến gia đình đó thì có đứa bé, cháu của cái gia đình đó, nghĩa là đến nhà đó ăn cơm, người bác, nhưng mà hễ rửa chén thì nó trốn không bao giờ nó rửa, mà như ba mẹ nó có dặn nó điều đó. Là con ăn có một chén cơm, hai ba chén cơm mắc chi phải rửa hết thau chén nhà người ta làm chi cực. Rồi hễ đụng tới rửa chén, quét nhà nó lách mất, nhưng hễ tới giờ ăn thì luôn luôn có mặt đầy đủ, và ăn rất nhiệt tình. Thì nghe kể lại thì chúng tôi mới nói cái nhân đó là nữa dù nó bây giờ nó học giỏi, mà đúng đứa bé đang học giỏi, lớn lên nó sẽ thất nghiệp. Vì nói theo nhân quả, vì nó không yêu quý việc làm, đúng không?
[33:09]Không yêu quý việc làm. Cho nên dù nó có học giỏi, dù có thi đậu vẫn sẽ thất nghiệp. Cho nên muốn không thất nghiệp thì sao? Mình cứ làm công không rồi sẽ có việc làm. Mà cái người nào từ nhỏ mà đi siêng làm việc á, chúng ta để ý đi, trong gia đình nó có ba bốn anh em, mà cái người nào mà từ nhỏ là đã hay giúp việc gia đình, rửa chén, nấu cơm, làm lụng, quét nhà, thì cái người đó lớn lên là người có công ăn việc làm ổn định. Còn người nào hồi nhỏ mà cứ trốn, cứ lách á, để ai làm đẩy đẩy làm, người đó lớn lên cũng sẽ không có việc làm. Không biết nói này có đụng chạm với ai đang ngồi đây hay không.
[33:46]Đụng chạm thì giơ tay lên tôi xin lỗi, tôi sẽ nói ngược lại. Thì khi mà gặp trường hợp như vậy thì chúng ta thấy là cái người vậy không yêu quý việc làm sẽ thất nghiệp. Bây giờ chúng ta đặt vấn đề là nghiệp đẩy chúng ta nghèo nhưng chúng ta là người có lý tưởng sống thì chúng ta vẫn cố gắng làm phước trong khả năng của mình, mà đơn giản nhất là mình lấy công sức lao động. Hoặc hàng xóm có chuyện bắt bóng đèn, câu dây điện chạy qua làm liền, giúp liền. Hoặc là khi mình đã tốt nghiệp ra trường rồi chưa có việc làm thì lấy cái nghề mình đi làm công không giúp người ta cái đã, không cần. Người đó rồi từ từ thay đổi cuộc đời mình,
[34:23]nghĩa là trong cái nghèo mà là nghiệp bắt mình nghèo nhưng mình có nguyện lực, có lý tưởng sống, cuộc đời mình từ từ thay đổi. Hổng 5 năm cũng 10 năm, hổng 10 năm cũng 20 năm, mà chết rồi chưa thì kiếp khác cũng sẽ được, không sao. Nhưng mà nói thiệt chớ, mình quyết tâm làm phước thì trong 5 năm thay đổi à, 5 năm. Mà mình làm mạnh mạnh chút, có cơ hội chút, chừng 3 năm cuộc đời mình thay đổi mất á. Chúng ta khảo sát qua vậy chúng ta mới hiểu thêm điều là ý nghĩa của nghiệp là cái sự ràng buộc, nghĩa là những hoàn cảnh xảy đến mà chúng ta không muốn, chúng ta không muốn. Ví dụ chúng ta không muốn giàu mà giàu nó tới, cái đó gọi là là nghiệp.
[35:07]Ở đây có ai không muốn giàu không? Còn ý nghĩa của nguyện là là sự tự giác, tự nguyện, tự chọn mà ở đây thường là chúng ta chọn lấy trách nhiệm cho mình và thường là chúng ta chọn lấy điều thiện thì mình gọi là gọi là nguyện. Chứ nếu mà chọn lấy điều ác thì chúng ta không gọi là nguyện, dù có vẻ chọn á, mà chúng ta gọi là gì? Chúng ta gọi nó là bản năng. Ví dụ bây giờ có người nào đó chửi mình, cái mình ngồi mình suy nghĩ, tức là mình chọn ba điều: một là nhịn, hai là chửi lại, ba là đánh nó. Bắt đầu mình cân nhắc mình chọn một trong ba, thì như vậy cuối cùng mình quyết định là chọn hai cái sau,
[35:51]tức là vừa chửi vừa đánh, thì cái đó là tùy mình chọn vậy là nguyện hay nghiệp? Thấy có cân nhắc chọn lựa nhưng mà nó nghiệp á, vì nó là bản năng của cái gì? Cái tham sân si nó thúc đẩy nên gọi là nghiệp. Còn nếu mình nhịn được, mình nhịn mình không có trả lời lại, không phản ứng, mình bỏ đi, nhẫn nhục, buông xả trong lòng luôn, cái đó mới gọi là nguyện. Vì cái mà chúng ta thắng lướt được bản năng á, ích kỷ tham sân thì mới là nguyện, mới là nguyện. Đó là như vậy, nên cái nghiệp là cái ràng buộc và nguyện là cái tự chọn, mà phải là cái chọn về điều thiện. Rồi có cái trường hợp này nữa là có khi ở trong nghiệp mà chúng ta chuyển thành
[36:31]nguyện, mà cũng có khi ở trong nguyện mà chúng ta bị chuyển thành nghiệp. Nghiệp mà chuyển thành nguyện là sao? Chúng ta nhớ lại câu chuyện tiêu biểu, câu chuyện này cho rằng là tiền thân của Đức Phật. Dĩ nhiên nói chuyện tiền thân Đức Phật thì mình cũng không biết có thiệt hư, nhưng mà có chuyện kể như vậy, có kinh kể như vậy thì chúng ta tin như vậy. Là chuyện kể rằng vào một thời xưa, lúc đó Đức Phật ban đầu mới phát tâm, là trong cái đời đó Ngài có làm số điều ác và Ngài bị đọa địa ngục, bị đọa địa ngục. Cái khái niệm địa ngục bây giờ đó thường là chúng ta ít có tin. Chúng ta ít có tin rằng khi chết chúng ta xuống một cái nơi mà
[37:16]có những cái vạc dầu sôi sùng sục và người ta bị quăng vào đó bị luộc, luộc mà không chết, luộc mà hễ chết hết đau mà nó không chết mới khổ, nó nóng rát mà không chết, cứ đau hoài. Hoặc có những cái cột đồng bị đốt nóng mà người ta phải ôm chặt vào đó, hoặc là bị nằm trên bàn chông nó đâm cắt đau người mà không chết, hoặc là quỷ sứ kéo cái lưỡi ra, lấy cái búa đập, đập ra một cái nó gần đứt nó lành lại rồi đập nữa. Đó là cái mấy người nào mà bị cái nghiệp bị quỷ sứ kéo? Ai? Hồi nhỏ chúng ta nghe rồi. Nói dối, gì nữa? Nói lời ác độc, nói những lời mà làm người ta ghét nhau, vân vân. Thì cái cảnh địa ngục mà mình thấy trong mấy hình mấy chùa
[38:00]Thập Điện Diêm Vương á giờ mình bớt tin rồi phải không? Lớn lớn mình hơi bớt tin, mà sự thật đừng nghĩ là không nha, đừng nghĩ là không. Cứ phải tiếp tục tin giùm để cho mình mình biết ớn. Mà có nha, đừng nghĩ là không, bởi vì nghiệp chiêu cảm, có đó. Chúng ta có thể thoát được luật pháp của trần gian, nhưng sẽ không thoát được cái luật pháp của thế giới siêu nhiên của vũ trụ, nên địa ngục là có. Thì một thời đó vậy, Đức Phật không biết Ngài làm cái điều gì cái Ngài bị đọa địa ngục, lúc mà Ngài còn làm chúng sinh á nghe, chưa phát tâm. Thì khi mà xuống cái địa ngục á thì Ngài cũng bị nấu trong cảnh dầu sôi lửa bỏng như vậy,
[38:38]nhưng mà Ngài nhìn thấy chúng sinh ở trong đó thê thảm quá. Lúc đó rồi mặt ai cũng coi ghê rợn lắm, mặt bây giờ mình đẹp như vậy đó nhưng mà nếu mình rớt xuống địa ngục thì gương mặt không còn như vậy nữa, mặt ai cũng xấu ghê gớm lắm. Thì khi mà rớt xuống đó rồi Ngài mới nhìn thấy cái cảnh mà chúng sinh trong địa ngục quá kinh khủng đi, đau đớn rên la mà không bị dừng lại, không dừng lại được, cứ bị cắt, bị xé, bị đốt, bị nấu, rồi vân vân. Thì lúc đó Ngài cũng đang bị, người ta đang bị cắt xé, nhưng mà chợt Ngài phát một lời nguyện. Ngài nói: "Xin tất cả những tội lỗi của chúng sinh ở đây xin cho một mình con chịu hết.
[39:15]Xin tất cả nỗi đau khổ này một mình con chịu hết." Thì Ngài thiết tha Ngài phát cái lời nguyện rất chân thành là quyết tâm nhận cái đau khổ hết về mình. Ngay lúc đó, bỗng nhiên địa ngục dừng lại liền. Cái lời nguyện Ngài vừa phát lên xong, tự nhiên quỷ sứ dừng tay lại, cái bàn chông tự nhiên dừng lại, chảo dầu ngưng sôi lại hết toàn bộ hết, mọi người ngơ ngác tự nhiên thoát nghiệp. Và Ngài lúc đó Ngài cũng thoát cái nghiệp của Ngài luôn, ngay đó Ngài tái sinh lên trời liền. Một lời nguyện vĩ đại! Lát nữa chúng ta nói cái lời nguyện nó vĩ đại mà nó có giá trị như thế nào. Cái lời đại nguyện đó nó khác với cái lời nguyện đại
[39:49]ở chỗ nào, lát chúng ta phân tích, khác nhau hẳn á. Lúc đó Ngài phát đó với tất cả cái tâm tư và trí tuệ của Ngài nên nó là đại nguyện. Còn mình nghe ai xúi xúi phát nguyện đại, đó là nguyện ẩu, nó không phải. Nó không có giá trị, nó không có sức mạnh lắm, mặc dù nó có cái nhân lành, nhưng không có sức mạnh lắm. Lát mình trở lại coi tại sao vậy. Đó là cái trong nghiệp mà chuyển thành nguyện, phải không? Rõ ràng là Ngài bị đẩy trong nghiệp, mà ngay trong cái nghiệp đó Ngài bừng lên cái lý tưởng, một cái đạo lý và một cái nguyện lực chuyển cái nghiệp mình mất luôn, từ trong nghiệp mà biến thành nguyện.
[40:26]Ví dụ chúng ta cũng vậy, ở trong cái cuộc đời đầy đau khổ này mà nếu chúng ta cũng đang đau khổ, cũng bữa đói bữa no ví dụ vậy, nhưng mà mình có cái tâm nguyện là mình sẽ tiếp tục cực khổ như vậy, tiếp tục đói no như vậy để mình gánh được cái khổ đau, giúp đỡ đỡ đần người khác một chút. Thì cái lời nguyện mà chân thành đó tức là ở trong nghiệp mà chúng ta có được cái nguyện. Khác với cái người mà nghiệp là trong nghiệp và đi theo nghiệp, tức là trong đau khổ chỉ biết rên la và thấy người khác khổ mình sao? Mình đẩy cái khổ mình qua người khác thôi, để cho ai khổ ráng chịu mình đừng khổ nữa, thì đó nghiệp mà chồng thêm nghiệp, chồng thêm nghiệp.
[41:09]Là ví dụ nói trong cái hoàn cảnh mà khổ đi, là mỗi người được phát hai chén cơm ăn thì ai cũng đói, hai chén cơm thì không đủ ăn. Nhưng mà mình rình rình thấy người ta liếc qua chỗ khác cái mình múc bớt, xúc vài muỗng bỏ qua bên mình, tức là để cho mình bớt khổ và cho cái người kia khổ thêm chút, là đẩy cái khổ qua người khác chút xíu, thì đó nghiệp chồng thêm nghiệp. Còn mà nghiệp trong nghiệp mà nguyện là lại thấy người ta tội quá, xúc bớt cơm mình cho người ta ăn, thì đó là nghiệp mà thành nguyện. Thì dĩ nhiên mình sẽ khổ tại vì mình hy sinh là phải khổ, nhưng mà khổ để trả nghiệp nhanh rồi thoát cái
[41:45]cảnh đó liền là do cái tâm tốt của mình. Nên chúng ta nhớ mình là người Phật tử thì ráng ở trong nghiệp mà chuyển thành nguyện, chứ đừng để trong nghiệp mà dồn thêm nghiệp. À, như Hướng Dương á cũng là trong nghiệp mà thành nguyện á, đó cũng đó đang sức đó, đang đội cái đầu tóc model đó là được á. Ví dụ như một trường hợp nữa là bố thí trước thay vì phải mất cắp cũng là trong nghiệp mà thành nguyện. Nhưng trong cuộc sống chúng ta, chúng ta không biết khi nào mình sẽ bị mất trộm, phải không? Không biết đâu. Ăn trộm nó đang rình mình nhưng mình đâu có biết, nhất là mấy ngày Tết này cẩn thận nha,
[42:21]coi túi xách túi đồ đó, coi lại người bên cạnh mình phải huynh đệ Phật tử hay không nha. Gặp người lạ lạ thì phải thủ ôm cái túi cho chặt vô. Liếc qua chung quanh hai bên lại một chút, vì lúc này Tết nhất. Thì mình không biết lúc nào mình bị trộm cắp viếng thăm, mà tuy nhiên à ví dụ chúng ta sắp mất cắp, mà không ngờ trước đó mình tự nguyện cái mình đem cái tiền mình bố thí, mà tự nhiên cái không mất cắp nữa. Dĩ nhiên cái điều này không ai kiểm chứng được, phải không? Thì mình đâu có biết là mình đáng lẽ bị mất cắp mà nhờ mình trước đó mình bố thí nên mình đã không bị. Thì điều này nói ra đâu có ai kiểm chứng.
[42:58]Thì mình vẫn thấy à tháng trước tôi có cúng chùa đó mười triệu, rồi tháng sau may ghê suýt bị giật giỏ tiền không bị mất, may ghê ăn trộm vừa cạy cửa nhà cái hàng xóm người ta phát hiện giùm người ta la lên. Thì mình không nghĩ rằng trước đó mình cúng mười triệu ngày hôm nay mình có này, không bị mất hai chục triệu, không biết. Tại vì điều đó không kiểm chứng được, chỉ có người nào có đạo nhãn á, có thần thông, họ nhìn vào họ mới biết điều đó đã xảy ra. Bây giờ mình nói trong nguyện mà biến thành nghiệp là sao? Điều này nhiều người bị lắm, nhiều người Phật tử chúng ta bị điều này lắm, trong nguyện mà biến thành nghiệp.
[43:40]Nguyện là điều thiện hay điều ác? Điều thiện. Vậy mà trong đó rồi bắt đầu biến thành nghiệp ác, là tại sao? Đạo Phật mình suy thoái là do từ nguyện biến thành nghiệp. Nhiều người tu hành tinh tấn rồi đổ vỡ là do nguyện mà biến thành nghiệp là chỗ này. Là chúng ta tự nguyện làm điều thiện, rồi làm được nhiều điều thiện, chúng ta phát nguyện tinh tấn tu hành và tu hành rất tinh tấn. Nhưng rồi trong những công đức đó, trong cái sự tinh tấn đó, chúng ta kiêu mạn, thì bắt đầu nó là gì? Biến thành nghiệp, biến thành nghiệp. Nên tại sao mà người chúng ta thấy có một cái khởi sự tốt nhưng mà có một kết thúc xấu, là bởi vì ở khoảng giữa,
[44:31]cái nghiệp đã chen vào trong cái nguyện và nó phá cái nguyện đi mất, mình không hay. Không hay. Giống như chúng ta lái cái bánh xe đời của mình, chúng ta bẻ cái vô lăng cái chiếc xe cuộc đời của mình đi về nơi cao thượng, và nó đang đi về nơi cao thượng. Trước mặt nó là cái ánh mặt trời vinh quang, huy hoàng, rực rỡ, nhưng mà chúng ta chưa tới, mà nửa đường trước mặt mình là cái sự đẹp đẽ, mà bây giờ mình đã kiêu mạn từ từ cho nó kịp thời, chứ tới đó kiêu mạn không kịp, nên trên đường đi đã kiêu mạn, và nghiệp nó thổi ngang một ngọn gió, nó đẩy chúng ta rớt vào một cái hố bên đường. Và dưới đó là rắn, rết, bọ cạp, cọp, beo.
[45:16]Nên ở đây tại sao trong nguyện mà biến thành nghiệp là như vậy. Nên ở đây là điều chúng ta cẩn thận. Nên có những Phật tử đến chùa, cũng phụ đóng góp với chùa nhiều điều thiện, nhưng mà rồi hơn thua. Nên đây chúng ta cẩn thận, là chúng ta tu tập, chúng ta đến với Phật pháp, đến với chùa, đến với quý thầy quý cô, đó là thiện nguyện, là cái tâm nguyện tốt đẹp, và chúng ta ráng giữ từng giây phút trong lòng mình, đừng để khởi cái niệm nào đó sai lầm, mà nguyện rồi phải chồng lên nghiệp, rất là uổng phí. Đúng vậy. Rồi chúng ta để ý thêm khía cạnh này nữa giữa nghiệp và nguyện, là khi mà chúng ta chưa hiểu rõ đạo lý,
[45:58]khi tâm mình chưa có tự tại, thì hầu hết là do nghiệp chi phối hoàn cảnh và hành vi. Còn khi mà chúng ta có cái trí tuệ và tự tại, thì mọi việc làm thường là nguyện. Như vậy cái hạng người mà chưa biết đạo lý, tâm hay phiền não, thì người đó sống là do nghiệp đẩy tới mà sống, đẩy tới vui chịu vui, đẩy tới khổ chịu khổ, mà mọi cái hành vi, cái việc làm người đó là cũng do nghiệp thúc đẩy, do tham sân si thúc đẩy. Người đó là ai? Là hầu hết những người chưa có biết đạo, chưa có giác ngộ. Còn cái hạng người mà có trí tuệ và tự tại, có khi hoàn cảnh đẩy vào khổ, vào vui nhưng lúc nào cũng tự tại, thì cái việc làm của người đó thường là
[46:46]là nguyện chứ không phải là nghiệp, không phải là bị bản năng thúc đẩy. Mà tại sao chúng ta phải ráng tu tập để đạt được sự tự tại? Để đạt được sự tự tại là là cái chỗ đó đó, là chúng ta bình thản trong khổ vui, kiểm soát được tâm hồn mình trước đúng sai, từ đó mọi hành động rút ra đều là cái điều tốt đẹp hết. Chúng ta có khởi tay khởi chân, cử tay nhấc chân làm một hành động gì, chắc chắn điều đó là điều thiện, điều tốt đẹp, điều ích lợi cho mọi người. Vậy cái hạng nào là có trí tuệ và có tự tại? Hạng nào? Hàng đệ tử Phật chân chính, tinh tấn tu hành và là những người đã chứng thánh, chứng một phần nào đó của quả thánh,
[47:34]chứ chứng hoàn toàn thì chưa hẳn, nhưng mà được một phần nào thì chúng ta đã có trí tuệ và có tự tại, thì người đó thường đi trong nguyện, làm chủ được cuộc đời của mình, dẫn dắt cuộc đời của mình đi về cái nơi mình muốn. Còn mà chúng ta chưa có trí tuệ, không biết đạo lý, không có trí tuệ tức là không biết đạo lý, không tự tại, trong tâm mình dễ bị phiền não, thay đổi, biến động, thì chúng ta thường nghiệp đẩy mình tới đâu, mình cứ đi theo cái đó và tạo nghiệp thêm. Vì lý do đó mà luôn luôn Đức Phật dạy chúng ta phải tu tập trí tuệ và tự tại là như vậy, phải hiểu biết đạo lý, nhìn đâu biết đúng sai tới đó, và tâm hồn phải bình an không buồn,
[48:17]không giận, không vui, không khổ, phải rất là bình thản, vững chắc. Thì như vậy đó, để chúng ta có thể sống theo nguyện, chứ còn không là mình bị sống theo nghiệp. Rồi cái ranh giới giữa nghiệp và nguyện, có nhiều khi rất là mơ hồ, rất là mơ hồ nên không có rõ ràng, không có rõ tách bạch à cái điều này ràng buộc là nghiệp và cái điều này tự do mình được chọn là nguyện, có khi không hẳn như vậy, có khi cái này nó lẫn vào cái kia mà mình không biết được. Ví dụ thế này, có khi chúng ta khởi tâm giúp ai, thì đó là điều thiện hay điều ác? Điều thiện, vậy đó là nguyện hay nghiệp? Chưa chắc nè, có khi nó là nghiệp nữa. Sao vậy?
[49:01]Là có khi là đời trước mình mắc nợ người này, đó là đời trước người này cũng thương yêu, tử tế giúp đỡ mình, thì mình gặp lại người đó tự nhiên mình thương yêu và mình muốn giúp đỡ lại. Nó có hai cách trả nợ: một cách trả nợ trong thương yêu và một cách trả nợ trong cái bực tức. Nhiều khi mình làm ăn với ai á, rồi họ có cái thủ đoạn, họ cao cơ, họ lấy được cái phần lời về họ, mình bị thiệt thòi, mình bực tức, trả nợ đời trước á mà trong bực tức, là vì đời trước mình cũng lấy của người ta, làm người ta bực tức. Còn khi mình gặp người nào đó mà tự nhiên người ta thương mình, người ta giúp mình, vì đời trước mình cũng đã thương yêu và giúp
[49:48]đỡ người đó, nên đó là nợ, việc giúp qua giúp lại. Nên vì vậy sống trong cuộc đời này, có khi chúng ta giúp người và có khi người người giúp ta, hay như vậy. Nhưng mà chúng ta mong điều gì? Chúng ta mong rằng dù ta giúp người hay người giúp ta thì xin cho cái sự giúp đỡ đó luôn luôn ở trong tình thương yêu với nhau, phải không? Chứ không có cái sự gắng gượng, ép buộc và bực tức, là như vậy. Nên ví dụ như là quý Phật tử khi gặp quý thầy quý cô, trong cái lòng thương quý mà mà cúng dường, thì đó là cái nhân lành với nhau. Thì mai mốt đời sau, nhiều khi ngược lại, lúc đó quý Phật tử lên làm thầy cô cái thầy gặp lại thầy cũng phải sao?
[50:36]Thầy cũng thương mến cúng dường lại nữa. Nhưng mà dù như vậy thôi nó cũng là điều cũng là điều vui trong luân hồi này, hơn là mình gặp nhau mình cũng chỉ tranh mà chiếm đoạt của nhau thì nó không đẹp. Và cái việc mà dù ta giúp người hay người giúp ta mà luôn luôn trong tình thương yêu, thì cả hai người đi lên dần dần trong luân hồi, tức là từ cõi người mình lên dần lên cõi trời, vì cái tình thương yêu đó nó đưa chúng ta lên cao dần trong những cảnh giới tốt đẹp, cao thượng. Còn mà cũng lấy qua lấy lại, khi mình giật người ta, khi người ta giật mình, khi mình giật người ta giật mình, hai người đó từ từ đi xuống dần dần, và cuối cùng gặp nhau ở địa ngục, giỏi. Đó.
[51:17]Nên vậy, nên việc mà chúng ta thấy nghiệp và nguyện nó không có ranh giới rõ, là khi mình tự nguyện giúp người khác, coi chừng nghiệp cũng thúc đẩy trong đó, chứ không phải là hoàn toàn là sự tự nguyện, có khi vậy, có khi nợ qua nợ lại, nhưng dù sao đó cũng là điều vui, cũng là điều vui. Dù sao cái tâm tự nguyện, cái tâm thương yêu cũng làm mình mình dễ chịu. Nhắc ai gần mình hút thuốc đừng hút thuốc nữa nha. Đừng hút thuốc. Khói thuốc lá của người này vẫn có thể làm cho người khác bị ung thư phổi, với một điều nữa là cái không khí này là không khí chung của mọi người để hít thở trong lành, mình không được quyền nhả cái
[51:57]khói độc hại vào trong cái bầu không khí chung này. Và vì vậy, quý Phật tử nào có lỡ ghiền thuốc lá, mình ráng phát nguyện trước Phật, mình bỏ đi, ha. Mình vì thương yêu mọi người, mình cái phần mình ghiền á thì thôi mình ráng chịu được rồi, nhưng mình hãy nghĩ rằng mình thương mọi người, nên mình đừng có nhả khói thuốc lá vào trong cái bầu không khí quý giá này nữa, vậy. Rồi ví dụ như thế này, chúng ta rơi vào một hoàn cảnh ngang trái, đau khổ. Lúc đó mình bị rơi vào hoàn cảnh là nghèo khổ, thiếu ăn, à phải đi làm thuê cực khổ, thì cái đó là nghiệp hay nguyện? Nghiệp hay nguyện? Nghiệp hay nguyện?
[52:41]Nghiệp, chưa chắc. Cũng có khi đó là nguyện. Lạ không? Lạ chứ. Đó, bởi chúng ta thấy cái ranh giới giữa nghiệp và nguyện khó. Mà tại sao mình nói rằng: ủa, cái nghiệp ràng buộc đẩy con vào trong đau khổ, mà sao thầy nói là nguyện? Ừ, có khi là nguyện. Là vì đời trước có một lần nào đó mình phát nguyện. Mình phát nguyện sao? Lúc đó mình gặp ai đó, mình đã làm một điều sai để giúp người đó. Nghĩa là mình giúp người kia bằng việc làm sai của mình. Ví dụ thế này: mình thấy người kia khổ quá mà mình không có cách gì để giúp, cái mình lén mình chôm của ai đó một mớ tiền đem giúp người ta, và mình biết quả báo của nó, biết quả báo, và nguyện:
[53:21]con nguyện chấp nhận quả báo này, giờ con giúp cái người này cái đã. Thì đời sau đúng là mình phải bị đẩy vào trong cảnh thiếu hụt, khó khăn, đói kém. Như có một lần vậy, có một ông thầy ổng sửa nhà, cái ổng bị rớt xuống, ổng té trên nhà xuống rồi ổng bị bất tỉnh luôn. Thì té bầm như vậy thì cái gì mà trị hay nhất? Ai biết? Có ai biết thuốc không? Cái gì trị mà bầm té hay nhất? Mật gấu, phải không? Thế là có hai cái người Phật tử đó đi tìm mật gấu, đi vào những phường săn để đi tìm. Thì hy vọng là con gấu họ giết đâu mất, họ còn lấy cái mật thôi, thì như vậy mình không mang tội sát sinh. Nhưng mà lùng không ra cái đó, mà chỉ người ta dắt ra một con gấu còn sống. Nói:
[54:04]giờ chịu tôi mổ tôi lấy mật gấu đem về liền. Thì người này bắt đầu mới mới day dứt, phải không? Một là cứu cái ông thầy đó đem về cho ổng sống lại mà là phải chịu nghiệp sát sinh, còn không, để tránh nghiệp sát sinh thì ông thầy ổng nằm luôn ở nhà luôn. Tại vì chỉ có mật gấu mới trị tan cái bầm vậy đó, thì cái này mình cũng chả hiểu, chẳng biết sao. Thì cuối cùng hai cái người chị em mới quyết định là chấp nhận nghiệp sát sinh và đồng ý cho cái người thợ săn giết con vật trước mắt mình, mổ ra lấy đúng cái mật gấu trước mắt mình để bảo đảm là mật thật, rồi đem về cứu ông thầy, đúng ông thầy ổng sống dậy.
[54:36]Đến một đời khác thì ví dụ hai người chị em đó bị người ta đâm, người ta mổ, thì mình thấy đó là nghiệp hay nguyện? Thấy là nghiệp nhưng mà đúng là... đúng là nguyện, đó. Nên chúng ta thấy không, cái ranh giới giữa nghiệp và nguyện không rõ ràng đâu, mình không biết là mình đang sống đây là sống theo nghiệp hay theo nguyện nữa. Giống như đời trước mình phát nguyện: hãy cho xe lửa cán hai cái chân con cho con biết, ví dụ vậy, thì bây giờ cũng bị, thử coi sao. Nên có những trường hợp, có những lúc, có những hoàn cảnh mà cuộc đời chúng ta đi vào trong cái ngang trái, đau khổ, thiếu thốn, coi chừng nó là một cái lời nguyện gì đó.
[55:15]Và ở đây nếu nó đã là lời nguyện thì nó luôn luôn có cái... cái hậu, có kết quả tốt. Cái hậu đó là cái gì? Đó là chính trong cái hoàn cảnh đau khổ đó mà chúng ta có cơ hội để vươn lên, vươn lên cao trong đạo lý và trong tâm hồn của mình. Cái lời nguyện như vậy, nó khác với cái người bị nghiệp đẩy vào trong đau khổ. Cái nghiệp chỉ thuần là nghiệp đẩy mình trong đau khổ thì trong đau khổ đó tâm hồn mình bị chà đạp, bị giằng xé bởi khổ đau, bởi day dứt, bởi ước muốn, bởi tham vọng, bởi mộng mơ, bởi ảo vọng, vì trong đau khổ. Nhưng cái người mà họ khổ mà vì cái nguyện đời trước á thì bây giờ trong
[56:00]cảnh khổ tâm hồn họ vươn lên, họ cao thượng hơn, họ cao thượng hơn. Trong cái khổ mà học ra được nhiều bài học cần thiết và họ sống càng lúc càng đẹp trong cái đau khổ đó. Và đến khi nào hoàn cảnh đau khổ đã hết, họ gặp được những hoàn cảnh thuận tiện thì những người đó là những người mà đem lại được ích lợi cho mọi người chung quanh rất nhiều. Đó, đó là cái hậu của cái nguyện. Dù đau khổ nhưng mà một kết thúc có hậu. Nó khác với là chỉ thuần đau khổ của nghiệp. Mình thấy cái người mà ví dụ trong đau khổ mà tâm hồn họ càng lúc càng thấp hèn thì mình biết cái đau khổ của nghiệp. Còn mình thấy một cái người trong đau khổ
[56:42]mà họ bình an, họ tự tại, họ phấn đấu, họ vươn lên, họ chịu đựng, coi chừng cái đó là đau khổ của nguyện. Nó khác nhau á. Nên bây giờ chúng ta nhìn lại cuộc đời mình đã có những lúc mình trải qua đau khổ, coi lại coi lúc đó mình đã đau khổ vì nghiệp hay đau khổ vì nguyện? Nhớ lại. Vì vậy, chúng ta thấy là những cái tâm nguyện là thường hướng dẫn chúng ta đi qua nhiều kiếp luân hồi. Ví dụ như là mỗi ngày vậy, chúng ta quỳ lạy Phật, chúng ta phát nguyện. Một cái lời nguyện như vậy có khi phát hai, ba năm chúng ta mới đổi qua lời nguyện khác. Mà những lời nguyện đó nó không có mất đâu, nó sẽ dẫn cuộc đời mình đi đó.
[57:27]Vì những lời nguyện đó được chứng minh bởi Phật thì không bao giờ mất. Ví dụ như mình nguyện khơi khơi, mình nguyện với chính mình thì lời nguyện cũng thành tựu mà hơi khó khăn. Ví dụ như mình nguyện là mình nói: phải ước gì mình làm bác sĩ ha, mình sẽ chữa bệnh cho mọi người không tiếc công tiếc sức. Mình nói với chính mình thì một lúc nào đó mình cũng sẽ làm được, mà không mạnh, không nhanh. Mà mình quỳ trước Phật, mình nói xin Phật gia hộ cho con lúc nào đó, một kiếp nào đó con được làm một lương y giỏi để xoa dịu nỗi đau khổ của con người và song song đó, kết duyên lành với chúng sinh để đem chúng sinh đạo lý.
[58:11]Ví dụ một cái lời nguyện mà mình xin Phật, rồi tới liền, tới lẹ. Ví dụ kiếp này bỏ, ví dụ mình già rồi, qua kiếp sau mình quên nhưng mà tự nhiên Tam Bảo dung rủi gia hộ khiến mình đi vào cái ngành lương y, thầy thuốc, bác sĩ rất là lẹ, rất là có khiếu và được trợ duyên. Giống như vậy, có một kiếp nào đó mình phát nguyện xuất gia tu hành mà mình nguyện trước Phật, mình không có tự nguyện một mình thì Phật thế nào cũng đẩy qua đẩy lại đẩy vào chùa. Dù qua kiếp sau mình quên mất rồi, quên mất rồi mình tính, ví dụ mình tính mình gặp một cái người nào đó xinh đẹp mà mình không có nhớ đời xưa mình đã hứa đi tu, không nhớ.
[58:48]Giờ mình gặp cái người có duyên và xinh đẹp mình cũng tính lập gia đình nhưng sẽ không bao giờ lập được vì mình lỡ mắc cái lời thề với Phật, thế là Phật chặn đầu này chặn đầu kia đẩy vô chùa rồi mới xong. Đó là cái lời nguyện. Những lời nguyện mà nguyện trước Phật hướng dẫn mình đi trong nhiều kiếp luân hồi là như vậy. Cho nên bình thường á chúng ta hay phát những lời nguyện và những lời nguyện đó rất có giá trị để đưa mình đi hết kiếp này sang những kiếp khác đi đúng hướng. Giờ mình có chưa lọt vào hoàn cảnh nhưng bây giờ mình phát nguyện vậy. Ví dụ những lời nguyện là: con nguyện là nếu con sống ở đâu xin cho con
[59:26]đem tình thương yêu đến với mọi người ở đó. Thấy câu nguyện nghe rất là trừu tượng, khơi khơi, nhưng mà nguyện trước Phật rồi phải thành. Thì mai mốt ở kiếp nào mình xuất hiện thì từ từ mình xây dựng, mình giáo hóa rồi mọi người cũng biết thương nhau hết. Đúng cái lời nguyện mình đã làm. Lúc đó mình làm một cách hăng hái lắm. Mình thấy người ta ghét nhau cái mình lại làm cho người ta thương nhau. Thấy bên kia xung đột, mình lại làm cho người ta thương nhau. Tự nhiên mình làm hăng hái làm như điên như khùng á mà đâu có ngờ rằng vì lời nguyện đời trước thúc đẩy. Là như vậy. Nên có những việc từ thiện chúng ta làm hăng say mà quên
[1:00:01]đời, quên kiếp của mình hết, chính vì cái lời nguyện. Chứ còn nếu bình thường một người mà chưa có cái chuẩn bị bằng những lời nguyện ở kiếp trước, chúng ta không đủ siêng năng để mình làm những việc thiện bền bỉ, lâu dài một cách cực khổ như vậy. Thường là không. Đó là những cái lời nguyện. Mà nhiều khi cả những cái lời cầu nguyện van xin, nó cũng là cái nhân để thành tựu cho vị lai đó, ngay cả mình cầu nguyện đó. Ví dụ như mình cầu nguyện là: xin Phật gia hộ cho đời sau con đẹp hơn cả Hoa hậu Hà Kiều Anh, ví dụ vậy, cũng được luôn, rồi cũng được luôn, không sao hết. Được rồi nhưng mà sau cái được đó nó có hậu hay không nữa, lại là chuyện khác.
[1:00:45]Hoặc là ví dụ có người cầu nguyện là: xin Phật gia hộ cho con kiếp sau con được làm Thủ tướng. Có khi được luôn, cũng được luôn. Nghĩa là cả những lời cầu nguyện van xin, xin xỏ kiểu mà thấy kỳ khôi nhất mà cũng có khi được luôn nữa. Có ai có phát hai lời nguyện đó chưa? Chưa. Nhiều khi có mà mình không có nói, nói lén với Phật, giờ ở đây không ai biết hết. Thì nó cũng là cái nhân để thành tựu á. Ví dụ cái người mà phát cái lời nguyện là được đẹp đẽ thì thế nào Phật cũng gia hộ cho người đó biết gây những cái nhân đúng. Dù mình thường đem hoa mình trang trí ở tượng Thánh hoặc là mình hay giúp cho con người được đẹp đẽ,
[1:01:29]tặng quần áo hay là mình làm cho con người được đẹp đẽ, tự nhiên mình gây cái nhân trước và đến một kiếp khác nào đó mình vô cùng đẹp đẽ. Cũng thành tựu lời nguyện. Nhưng mà vì mình cầu xin cái quả cho nên Phật gia hộ cho mình gây cái nhân đúng để mình được cái quả. Rồi ví dụ như một người cầu xin làm Thủ tướng đi, thì Phật cũng gia hộ khiến cho người đó làm phước này, làm phước kia trong bao nhiêu kiếp á rồi họ sẽ làm được Thủ tướng. Cũng được luôn, không có sao hết. Cái lời cầu nguyện, lời tâm nguyện, lời cầu nguyện đều được hết, nhưng mà nó khác nhau ở chỗ thế này, ở chỗ là những lời cầu nguyện nếu là những lời cầu nguyện
[1:02:07]vị kỷ thì sau đó không có hậu, không có hậu, nó sẽ có điều xấu xảy ra. Ví dụ như mình cầu nguyện được đẹp rồi thôi, không, tức là lời cầu nguyện đó vị kỷ hay vị tha? Vị kỷ, thì có cái kết thúc không tốt. Là lúc đó khi mình được trong cái vinh quang của sự đẹp đẽ, được mọi người ca ngợi rồi, mình sẽ kiêu mạn rồi sẽ đủ thứ chuyện xảy ra rồi kết thúc không tốt. Hoặc là mình làm Thủ tướng vậy, làm Thủ tướng rồi vì mình chỉ cầu làm Thủ tướng thôi, nên lúc trong cái quyền uy trong tay rồi, mình sẽ kiêu mạn, sẽ hống hách, vân vân, tạo nghiệp rồi sẽ có một cái kết thúc không có hậu. Còn nếu mình cũng cái lời cầu nguyện như vậy mà mình vị tha thì cái hậu nó tốt hơn.
[1:02:52]Ví dụ như mình phát nguyện, quý Phật tử phát nguyện là: xin Phật cho con đời sau con làm một ni cô đẹp nhất trong tất cả ni cô để cho ai gặp con rồi cũng phát tâm tu hành, con sẽ giảng pháp người đó cho họ được phát tâm vô thượng Bồ Đề, thì cái lời nguyện nó có hậu, phải không? Lời nguyện nó có hậu, thì đời sau mình cũng sẽ đẹp, người ta nghĩa là ai gặp mình cũng nói: trời ơi, ai đi tu mà uổng quá, ví dụ vậy, nhưng mà rồi người ta sẽ nghe mình giảng pháp rồi sẽ được giác ngộ tâm vô thượng Bồ Đề, là cái có hậu. Hoặc là cũng có lời nguyện cầu xin được làm Thủ tướng, nhưng mà nguyện: nếu con được làm Thủ tướng thì con sẽ hết lòng giúp
[1:03:29]dân, giúp nước, con sẽ truyền bá Phật pháp mạnh mẽ, thì cái lời nguyện nó có hậu, nó vị tha hơn. Đó, nên kể cả lời cầu nguyện nó cũng là... là cái ý vậy. Nên thường là chúng ta bảo đảm nhất là mình cầu nguyện điều gì? Là xin cho mọi người biết thương yêu nhau. Nói là lời cầu nguyện là cầu xin không có vị kỷ, xin cho mọi chúng sinh đều được giải thoát. Cái câu xin đó nó rất là trừu tượng, quá lý tưởng, khó được. Nhưng nó vẫn hướng dẫn cuộc đời của mình đi. Nên chúng ta nên cầu nguyện như vậy, là cầu nguyện cái gì tốt đẹp, cầu nguyện chung cho mọi người, đừng có cầu riêng cho mình như vậy. Đây là chúng ta có ba giai đoạn của những lời cầu nguyện, nếu chúng ta để ý.
[1:04:17]Giai đoạn thứ nhất là giai đoạn nguyện đại, tức là phát nguyện ẩu á, không có biết suy nghĩ cân nhắc, phát nguyện đại, giai đoạn đầu là nguyện đại. Giai đoạn thứ hai là rút lại lời nguyện, xin lỗi Phật, rút lại, sợ không dám nữa. Còn giai đoạn thứ ba mới là đại nguyện thật sự của Bồ Tát. Là làm sao? Nghĩa là mới ban đầu khi mình mới biết tu á, mình thấy đạo Phật đẹp quá, là những lời nguyện các vị Bồ Tát được thành, cái mình trong cái bồng bột, hứng chí và hiếu thắng, mình phát những lời nguyện vĩ đại, mình phát đại những lời nguyện vĩ đại, là giai đoạn đầu. Nghĩa là đầu tiên vô: \"Con nguyện trong kiếp này con thành Phật độ khắp tất cả
[1:04:59]chúng sinh được giải thoát.\" Mấy lời nguyện mà nghe Phật cũng rùng rợn luôn chứ đừng nói tới người khác. Nghĩa là những lời nguyện nguyện đại, nguyện ẩu, không cần biết. Cứ nhưng mà phát nhiều cái lời nguyện khủng khiếp lắm, ghê gớm lắm, lớn vô cùng. Nghĩa là phát cái lời nguyện nghĩa là: \"Khi mà trước mặt con, ai gặp con thì người đó đều phải nghĩa là được giác ngộ, giải thoát, được mến đạo hết.\" Những lời nguyện mà nghe dữ dội lắm, nghĩa là đó là giai đoạn đầu. Mình trong cái hứng chí, bồng bột, cạn cợt và hiếu thắng, mình phát những lời nguyện như vậy. Ở đây có ai phát vậy chưa? Có chưa? Có chưa?
[1:05:38]Giai đoạn thứ hai là giai đoạn xin lỗi Phật thôi cho con rút lại. Hồi mấy năm trước nguyện vì con con phát ẩu, giờ cho con rút lại, mấy lời nguyện nó ghê quá. Là vì sao rút lại? Vì khi mình tu hành nhiều mình mới biết nó không đơn giản như vậy. Cái nhân quả đi rất là khó khăn, nghĩa là cuộc đời thì quá phức tạp, lòng người thì quá sâu hiểm, và nghiệp chướng thì quá ràng buộc. Cho nên không dễ thực hiện những lời nguyện như vậy. Nên chừng tới lần đó cái mình nhìn lại những lời nguyện ban đầu của mình, mình thấy nó bồng bột, nó trẻ con, sợ, thôi khoan, từ từ, tu từ từ tính sau, chứ hồi cũng phát nguyện độ chúng
[1:06:19]sinh, gặp ai cũng độ mà sao người ta cứ chửi mình hoài. Vừa mới nói đạo mấy câu cái người ta chửi, thành thử thất bại. Cái cuộc đời này nó phức tạp, con người ta kiên cường và ngang trái quá. Cho nên xìu bớt, không dám không dám phát nguyện mà gặp ai cũng độ họ thành Phật liền trong tích tắc. Hồi lúc đó là gặp ai là độ nguyện thành Phật liền, bây giờ thấy không được, vừa mới độ mấy câu người ta chửi tạc mặt hết trơn, thôi bây giờ mình rút lui. Cho nên giai đoạn thứ hai là giai đoạn của một người bắt đầu có trí tuệ, có chín chắn và thấy cái sự khó khăn khi mà thực hiện một lời nguyện. Cho nên lúc đó bắt đầu mình do dự lại,
[1:06:57]dè dặt lại, không dám phát nguyện ẩu nữa, không dám phát nguyện đại nữa. Đó là giai đoạn thứ hai. Tới giai đoạn thứ ba là bắt đầu mình tu tập sâu dày, nghĩa là cái kiêu mạn đã tan, cái ngã chấp đã lắng, hùng lực đã xuất hiện, trí tuệ đã phát sáng, bắt đầu mới lập những lời nguyện lớn lao, mà biết trước cái thực tế của những cái lời nguyện đó là vô cùng khắt khe và khăn khó, nhưng mà vẫn phát nguyện, đó mới là lời nguyện của Bồ Tát. Tới lúc đó mới là giai đoạn thứ ba là lời nguyện của Bồ Tát. Tới đây cái trí tuệ mình soi sáng mọi vấn đề hết rồi, biết nhân biết quả chặt chẽ hết rồi, nghĩa là biết kiếp trước kiếp
[1:07:43]sau, nhân gì đưa đến quả này, cái lòng người của con người ra sao, cái tâm niệm của con người ra sao, chuyển được cái tâm niệm nó sẽ như thế nào, khó khăn ở mức độ nào, nhìn thấy hết toàn bộ. Và cái hùng lực nó phát mạnh lên để mình thấy thời gian bắt đầu là vô nghĩa, thì tới lúc đó, vì thương chúng sinh, bắt đầu phát những lời nguyện lớn, chấp nhận khó khăn, chấp nhận gian khổ để mà làm, thực hiện cho bằng được, đó mới là lời nguyện của Bồ Tát. Thì ai đã tới giai đoạn này giơ tay lên? Có không? Có không? Nên ở đây nghĩa là phải tu rất sâu dày. Chúng ta phải có thiền định, phải có định lực sâu,
[1:08:27]có trí tuệ sáng, thông suốt hết mọi điều thì mới có được những lời nguyện ở giai đoạn thứ ba này. Giờ chúng ta nói về cái này một chút, là cái sức mạnh của tái sinh, hồi nãy chúng ta nói là cái sức mạnh của nghiệp mà đẩy chúng ta cuốn trôi trong luân hồi rất là khủng khiếp, rất là mạnh, mà nhìn thì không thấy gì mạnh. Nhưng mà tu gì tu rồi cũng luân hồi tái sinh là do đâu vậy? Chính là do chấp ngã. Hễ chấp ngã còn thì chúng ta còn tái sinh. Nhưng mà cái chấp ngã ở đâu mình không thấy. Nếu mình thấy, mình lấy búa mình gõ cái bụp, xong, giải thoát. Nhưng mà không thấy, không thấy nó đâu hết. Chính vì vậy, dù mình đã cố gắng rất nhiều,
[1:09:15]đã tu tập rất nhiều điều thiện lành tốt đẹp, làm rất nhiều công đức, rồi vẫn tái sinh, vì không thấy được cái ngã, không xóa được chấp ngã. Cái chấp ngã đó nó ẩn núp sâu lắm. Nó núp trong điều thiện cũng như núp trong điều ác. Nó núp trong sự hưởng thụ cũng như nó núp trong cái sự khổ hạnh. Nó núp trong cái tâm loạn động cũng như nó núp trong cái tâm mà đã an định. Khủng khiếp như vậy. Nó núp trong mọi góc cạnh. Và chính vì vậy mà chúng ta không biết đường để hoá giải nó. Cứ tưởng mình như vậy là vượt qua chấp ngã, nhưng đâu ngờ chấp ngã vẫn tồn tại và vẫn ẩn núp, và vẫn đưa mình tiếp tục vào luân hồi tái sinh.
[1:10:01]Nói rằng là cái chấp ngã ẩn núp trong mọi điều ác, kể cả trong điều thiện, nghĩa là làm sao? Cái ngã núp trong điều ác thì dễ hiểu phải không? Dễ hiểu. Bởi vì khi chúng ta làm điều ác là do cái gì mà làm? Do tham lam chúng ta mới cướp của người khác, do ác độc chúng ta mới mưu hại người khác, phải không? Thì như vậy là cái tham lam, cái ác độc đó là là do chấp ngã, rõ ràng. Vì vậy, nói rằng cái chấp ngã nó núp trong điều ác thì dễ hiểu. Nhưng mà nói rằng nó núp trong luôn điều thiện là khi chúng ta giúp đỡ, làm bao nhiêu điều thiện, giúp người này, giúp người kia, xả thân vì đạo, xả thân vì đời, mà nói rằng cái ngã nó vẫn núp trong đó thì mình khó biết, khó thấy.
[1:10:52]Nhưng nó vẫn có, vì sao? Vì sao? Nói rằng cái ngã nó núp trong điều thiện là bởi vì khi chúng ta làm điều thiện mà chúng ta còn lẫn một chút cầu quả báo. Chúng ta biết nó có quả báo, biết nhưng đừng cầu, điều này vô cùng khó. Thường chúng ta biết chúng ta có quả báo thì luôn luôn mình có cái tâm chấp nhận quả báo đó. Chính tâm chấp nhận đó mà cái ngã nó tồn tại. Ví dụ khi mình đi bố thí thì mình biết theo nhân quả, việc bố thí này đưa tới giàu sang. Và khi mình biết như vậy, trong tâm mình có chấp nhận để chờ sự giàu sang đó đến với mình, ngã tồn tại liền. Mấy cái đó nó tinh vi, nó thầm kín mình không thấy, không thấy.
[1:11:39]Bây giờ hỏi lại quý Phật tử là biết mình giàu nhưng mà không ai thấy được mình có cái tâm chấp nhận cái giàu sẽ đến với mình, hỏi cái tâm đó đâu, con không thấy, nhưng mà nó có, tâm nó quá sâu kín. Quý Phật tử đồng ý không? Đồng ý không? Nó khó như vậy. Đó là lý do mà tại sao cái chấp ngã nó núp trong điều ác, núp luôn trong điều thiện là ở cái chỗ đó. Cái người tu đến cái giai đoạn mà trí tuệ họ sắc bén, họ làm bao nhiêu điều thiện, biết quả báo mà trong tâm lọc sạch khỏi cái chấp nhận đó, cái người đó mới thoát được chấp ngã. Họ làm mọi điều tự tại, ung dung trong cuộc sống này, làm siêng năng làm mọi điều, không dính gì tới cái điều thiện
[1:12:21]mình làm hết, chỉ thuần vì lòng thương yêu chúng sinh thôi, còn thật sự trong tâm mình họ không mong một chút xíu nào cái quả báo đó, và chỉ mong mình không cần quả báo, không có quả báo luôn, chỉ mong cho chúng sinh được điều tốt đẹp thôi, mà trong thẳm sâu tâm hồn họ được như vậy thì cái người đó đó mới hy vọng là thoát được chấp ngã. Đó, chúng ta thấy là tại sao cái ngã nó núp luôn trong điều thiện. Cho nên vì vậy, hôm nay chúng ta nghe bài này, quý Phật tử cẩn thận, mỗi khi làm điều thiện, biết có quả báo mà phải nguyện Phật: \"Con không nhận quả báo này, xóa hẳn luôn.\" Như vậy. Rồi nói rằng cái chấp ngã nó ẩn núp trong sự hưởng
[1:13:02]thụ cũng như trong cái sự ép xác, khổ hạnh. Trong cái hưởng thụ mình dễ hiểu phải không? Ví dụ cái người có tiền mà cứ lo ăn sung mặc sướng mọi điều hết thì rõ ràng cái người này là tham lam, ích kỷ, đúng không? Dễ hiểu. Và tham lam, ích kỷ là do đâu? Do do chấp ngã, dễ hiểu. Nhưng mà nói tại sao cái người không hưởng thụ, ép xác khổ hạnh mà cũng nói là cái chấp ngã nó cũng núp trong đó luôn, tại sao? Bởi vì dù hưởng thụ hay dù ép xác cũng chỉ là chú ý cho mình, cho chính mình, phải không? Cái người ép xác cũng là người đang lo cho chính mình, mà lo theo một cách khác ngược lại. Và cái người hưởng thụ là hoàn toàn lo cho mình thì rõ rồi.
[1:13:48]Nhưng mà người ép xác cũng là người đang chăm chú chỉ lo cho mình nên vẫn là chấp ngã nằm trong đó. Đó là lý do tại sao mà Đức Phật mới nói rằng con đường của Phật đi là trung đạo, đừng hưởng thụ, đừng ép xác, mà xem cái thân này như là một gì? Một chiếc bè, một cái phương tiện để mình sống giữa đời này mà sống vì mọi người, mình tu tập sống vì mọi người. Chính vì cái thân này là phương tiện nên mình đối xử với cái thân này nó công bình là giữ cho nó có sức khỏe, đừng có bệnh lặt vặt tầm bậy tầm bạ như cái ông đó, như ông Chân Quang đó, là để cho nó tốt đẹp và nó làm được điều tốt trên cuộc đời này.
[1:14:25]Cho nên mình không bận tâm để hưởng thụ cho nó, cũng không bận tâm phải ép cho nó cho cực khổ. Chúng ta thấy không? Đó là tại sao nói chấp ngã nó núp trong cái hưởng thụ cũng như núp trong cái khổ hạnh. Rồi ta nói câu là: cái chấp ngã nó ẩn núp trong cái động cũng như trong cái định. Đây là cái chỗ khó thấy. Ví dụ trong cái tâm động thì mình nói người này còn chấp ngã, dễ hiểu, phải không? Dễ hiểu. Tâm loạn động thì chấp ngã còn đầy, dễ hiểu, nhưng mà tại sao nói tâm an định mà vẫn có chấp ngã? Cái này rất khó thấy, rất khó thấy. Là có những vị mà tu tập đến cái trình độ là nội tâm được thanh tịnh, rỗng rang,
[1:15:09]sáng suốt, sắc bén mà tưởng tâm này gọi là cứu cánh. Ở ngoại đạo thì gọi là chân ngã, trong đạo Phật mình gọi là chân tâm, đâu ngờ rằng ngã chấp vẫn núp trong đó. Chính vì ngã chấp núp trong đó mình không hay mà mình chấp nhận cái thanh tịnh đó là cứu cánh và nghiệp đẩy mình vào tái sinh tiếp tục, không thoát ra khỏi. Đó là lý do tại sao nhiều người tu mà được tôn xưng là thiền sư mà cứ tiếp tục tái sinh vì vậy. Vì khi họ được cái tâm thanh tịnh, rỗng rang, sáng suốt đó, họ tưởng là cứu cánh, họ không ngờ rằng ngã chấp vẫn còn núp trong đó, vẫn tồn tại trong đó, rất là đáng sợ. Cho nên chúng ta nhìn lại vào lời dạy của Đức Phật.
[1:15:54]Đức Phật dạy cái căn bản là luôn luôn thấy năm uẩn này, tức là thấy thân và tâm này, mọi tầng lớp của tâm này đều là vô thường, là hư rỗng. Vậy đó, mà người này có thể thoát được luân hồi, thoát được tái sinh. Là như vậy sao? Thì khi một người mà họ tu tập như lời Phật dạy đúng như vậy, luôn luôn thấy cả thân, tâm này là vô thường, hư rỗng, đừng có nhận cái gì trong tâm này hết. Thì khi tâm vào định rồi, thanh tịnh rỗng rang rồi, vẫn tiếp tục thấy nó đang còn trong năm ấm, còn chấp ngã không chấp nhận, không chấp nhận cái tâm thanh tịnh rỗng rang đó là cái gì hết, không kêu nó là Phật tánh, chân tâm gì hết, vẫn bỏ nó, vẫn buông nó, người này đạt được cái không tuyệt đối.
[1:16:39]Như hôm trước chúng ta nói với nhau cái bài Có và không, phải không? Bài Có và không. Cái người này hoàn toàn đi nắm chặt cái không, không chấp nhận một chút cái có nào. Cuối cùng người này đạt được tuyệt đối luôn, giải thoát hoàn toàn, giác ngộ hoàn toàn, đạt được Niết bàn thực sự. Còn nếu chúng ta vội vã, được cái chút tâm thanh tịnh nào đó đã đặt cho nó một cái tên rất là đẹp: chân tâm, Phật tánh gì đó, không ngờ mình đã đứng lại, mình ôm cái tâm đó, cái ngã chấp trong đó tiếp tục tồn tại và nó đẩy mình đi vào tái sinh tiếp tục. Nên đó là lý do mà chúng ta nói vậy là tại sao nói cái ngã chấp nó núp trong cái động mà nó cũng núp luôn trong cái định.
[1:17:25]Thì chỗ này cái người đệ tử Phật phải hết sức là khéo léo. Khi chúng ta tu tập mà đạt được kết quả tốt đẹp là tâm được an định, phải biết rằng trong đó chấp ngã còn tồn tại. Đây là điều cẩn thận và khi chúng ta cảnh giác được điều đó thì mình còn hy vọng để tiến lên, còn nếu ngang đó ngừng lại nói đây là chân tâm rồi thì ngang đó chúng ta dừng lại và nghiệp tiếp tục đẩy chúng ta vào luân hồi bất tận. Nhớ điều đó. Tuy nhiên, hồi nãy chúng ta nói về hai cái khía cạnh đối lập thì khía cạnh nào cái ngã nó cũng núp vào trong đó, tuy nhiên ở cái khía cạnh thiện thì chúng ta gần với vô ngã hơn. Ví dụ như chúng ta nói cái ngã núp trong điều ác như điều
[1:18:14]thiện, nhưng nơi điều thiện chúng ta dễ gần với vô ngã nếu mình khéo loại trừ ra được cái cầu quả báo, nếu chúng ta khéo là khi làm điều thiện là chúng ta thật sự thương yêu chúng sinh thì dù sao điều thiện vẫn gần với cái vô ngã hơn, còn điều ác thì dứt khoát là xa cái tâm vô ngã. Cũng như nói cái ngã nó núp trong cả sự hưởng thụ và trong cái khổ hạnh, nhưng dù sao cái đời sống đơn giản, ít hưởng thụ nó vẫn gần với vô ngã hơn, phải không? Đó, nghĩa là hưởng thụ thì rõ ràng là chấp ngã, tham lam, ích kỷ, ép xác thì cực đoan, nhưng mà nới chút xíu sống đơn giản lại thì rõ ràng nó gần với vô ngã hơn.
[1:19:01]Cũng như chúng ta nói cái ngã núp trong cái động cũng như trong cái định, nhưng dù sao trong cái định chúng ta vẫn gần với vô ngã hơn nếu chúng ta khéo đừng chấp vào cái trạng thái định đó, nghĩa là tâm mình dù nó trong trạng thái nào cũng đừng chấp thì chúng ta đã đến rất gần với cái vô ngã như vậy. Do đó cái điều thiện nè, cái điều khổ hạnh nè, cái thiền định nè nó là nguyện. Chỉ vì chúng ta không khéo biến thành nghiệp, phải không? Điều thiện là điều tốt nên nó là nguyện, khổ hạnh cũng là nguyện, thiền định cũng là nguyện. Chỉ vì trong thiền định chúng ta chấp tâm thanh tịnh, chỉ vì trong khổ hạnh chúng ta chăm chú cho chính mình,
[1:19:47]chỉ vì trong điều thiện chúng ta bí mật cầu quả báo nên nguyện đã bị biến thành nghiệp. Còn nếu khéo chúng ta vượt qua những cái nhược điểm đó thì nó thật sự là nguyện và nó đưa ta đến cái sự giác ngộ, giải thoát thật sự, không bị lừa gạt. Chúng ta để ý thêm điều này nữa là cái nguyện dẫn đường cho quả báo. Là khi chúng ta làm một việc thiện thì nếu chúng ta không có nguyện thì tự nó nó sẽ tìm đường nó đi đến quả báo. Nói nó tự tìm đường chứ không có tự đâu, nó theo cái tâm mình nó tìm, tâm bí mật của mình, còn nếu mình phát nguyện thì nó sẽ đi theo cái lời phát nguyện của mình. Ví dụ như là khi chúng ta làm một điều thiện thì chúng ta nên
[1:20:34]hồi hướng cái phước đó cho chúng sinh, mình không giữ cái phước đó lại cho mình thì đó là cái nhân vô ngã, phải không? Hoặc là chúng ta làm điều thiện thì chúng ta cầu xin Phật là cho cái quả báo này nếu có đến với con thì cho con được cái tâm đại bi, thương yêu chúng sinh tuyệt đối, xin cho con được cái trí tuệ vô ngã, không thấy có mình nữa, thì mình dùng cái lời nguyện để hướng cái quả báo nó đi. Chứ còn nếu mình không hướng, nó tự nó đi. Ví dụ như khi mình lần nào đó mình tập hợp nhiều huynh đệ với nhau, mình đi cứu trợ vài trăm triệu đồng trong một cái trận thiên tai nào đó, mà nếu mình không nguyện gì hết thì ở kiếp khác mình được giàu có.
[1:21:19]Nó sẽ tự đi con đường của nó, nhưng mà nếu mình phát nguyện thì xin đem cái công đức mà chúng con làm ngày hôm nay cho tất cả chúng con đều thành tựu được tâm đại bi, thành tựu được trí tuệ vô ngã để tiếp tục hy sinh phụng sự cho chúng sinh mãi mãi. Như vậy thì do cái lời nguyện mà hướng dẫn cái quả báo chúng ta đi. Còn nếu mà không có lời nguyện thì coi chừng cái công đức đó đưa chúng ta đi vào cái quả báo danh lợi, và nơi cái quả báo danh lợi này chúng ta rất dễ bị cái kiêu căng hưởng thụ và dĩ nhiên là phía sau của sự kiêu căng hưởng thụ đó là, là gì? Lại là đau khổ trở lại. Vì vậy là chúng ta tinh tấn tu tập, chúng ta siêng năng làm những điều công
[1:22:09]đức phải luôn luôn có cái lời nguyện để hướng dẫn cái quả báo của mình. Nhưng mà mỗi giai đoạn chúng ta sẽ có cái trí tuệ mới, chúng ta biết hướng dẫn cái quả báo của mình đi về đâu, biết rồi. Cái người mà có cái trí tuệ sâu rồi đó, họ làm một điều thiện, họ biết cái nhân cái quả của nó và họ biết họ lợi dụng nhân quả đó để làm điều gì thì cái trí đó của Bồ Tát mình không có lường được. Mình chỉ phát nguyện khơi khơi thôi, chứ còn những vị mà có trí tuệ Bồ Tát á họ làm điều thiện họ biết quả báo và họ biết khi quả báo tới họ biết họ sẽ làm điều gì tiếp tục có lợi cho chúng sinh. Đó là cái điều khó như vậy.
[1:22:49]Bây giờ một năm đã trôi qua với chúng ta là với cả nghiệp và cả nguyện cho từng người, phải không? Mà chúng ta đã lẫn giữa nghiệp và nguyện, mình không biết rõ được. Ngày hôm nay chúng ta trao đổi với nhau cái đề tài "Nghiệp và nguyện" thì chúng ta hi vọng là bước sang năm mới cũng là bước sang thế kỷ mới, cũng là bước sang cả một ngàn năm mới, từ đây chúng ta không mơ hồ giữa nghiệp và nguyện nữa mà chúng ta sẽ biết đi trong nghiệp mà tạo thành nguyện, phải không? Chúng ta biết là trong cái nguyện tiếp tục tạo thành những điều nguyện cao đẹp hơn để lèo lái cuộc đời của chúng ta một cách nào đó có ích lợi cho Phật pháp và có ích lợi cho chúng sinh.
[1:23:42]Và mong sao là mọi cái nỗ lực, mọi sự hi sinh của chúng ta là đem đến cái kết quả cuối cùng là tất cả chúng sinh đều được giác ngộ giải thoát. Còn mình chỉ xin làm điều gì? Ai thuộc bài nhắc lại. Là một hạt bụi bay trong buổi chiều lộng gió, không làm gì hết. Có cái câu hỏi của ai đây: Có người thắc mắc về cái án oan của Nguyễn Trãi là bị tru di tam tộc là bị cái nhân gì mà kinh khủng như vậy? Thì dĩ nhiên là chúng ta không có đạo nhãn để chúng ta có thể khẳng định là ông đã gieo nhân gì mà trong cái đời đó ông phải bị tru di tam tộc. Nhưng chúng ta cứ suy luận là biết đâu trong một đời xưa nào đó
[1:24:27]là ông cũng đã bị hớ, vội vàng hoặc là tức giận hay là vội vã nào đó đã kết luận giết rất nhiều người, đã kết tội, kết án, phán quyết và đã giết nhiều người. Thì cái quả báo mà giết nhiều người thì đời này cả gia tộc mình bị tru di. Đó, mình không có biết được hết nhưng mà mình chỉ suy luận như vậy thôi. "Người bị bệnh già trước tuổi là do nhân gì? Một năm của họ bằng 10 năm người thường và không sống lâu quá 20 tuổi." Trong y khoa nó có cái bệnh gọi là bệnh già nhanh đó, họ bị một cái gen gì đó, một nhiễm sắc thể nào đó mà cứ mỗi một năm trôi qua họ bằng 10 năm của người khác, họ già rất là nhanh.
[1:25:09]Cái nhân quả này dĩ nhiên nó là một trường hợp lạ, chúng ta cũng chưa thể kết luận. Chúng ta chỉ biết rằng cái người này bị cái tuổi thọ ngắn, cái vòng đời họ quay nhanh hơn người khác là bởi vì một đời xưa nào đó họ cũng làm cho cái kiếp sống của những người khác bị nhanh đi, bị úa tàn, bị héo úa vội đi. Đó, làm cho người khác phải sống trong một đời sống là ngắn ngủi và già háp. Nói như mình dếu, dếu sữa, dếu xoài mà nó chín háp vậy. Cái này nó cũng hơi lạ, để khi nào có duyên chúng ta sẽ đào sâu lại một chút. Cái nhân quả mình chỉ suy luận chứ mình không dám khẳng định lắm. Vì có nhiều cái trường hợp, ví dụ người bị điên,
[1:25:53]hỏi tại sao điên, nó nhiều trường hợp lắm, nó không phải một nhân, mình khó kết luận. Mà thường là do phỉ báng bậc Thánh, khinh thị con người thì hay bị điên. Có người hỏi: "Trong bài viết và làm, người sống làm được nhưng biết rất ít, người chết thì biết nhiều nhưng không làm được vì không có cái thân xác nghe. Như vậy thì những đau đớn thể xác và tinh thần của lúc bệnh và lúc chết không ảnh hưởng gì hết đến trí nhớ và thần thức ở giai đoạn thân trung ấm?" Có sao không có? Cái người chết rồi họ vẫn nhớ lúc mình còn sống mình đã khổ như thế nào chứ, đâu có mất. Vì lúc thân trung ấm là cái ngã còn.
[1:26:27]Khi mà chúng ta nhập thai nó biến qua một cái ngã khác, ngã mới. Ví dụ như mình tên là Nguyễn Văn Xoài, lúc sống mình tên Nguyễn Văn Xoài, lúc chết rồi cái thân trung ấm mình vẫn biết mình tên là Nguyễn Văn Xoài, con ông A, ông B, ông Mít, ông Ổi, cái ngã đó còn, nhưng đến khi tái sinh qua kiếp khác thì mất hoàn toàn luôn, cái ngã đó biến mất, qua một cái ngã mới. Cái thần thức á thì nó còn nhớ, nhưng mà tái sinh thì hết nhớ nha. Dĩ nhiên là cho ăn cháo lú là không phải. Có phải là lúc do lọt lòng mẹ đứa bé bị những đau đớn quá sức tưởng tượng tác dụng lên hệ thần kinh và bộ não làm cho nó quên hết chuyện kiếp trước? Không phải.
[1:27:04]Nếu tác dụng vậy là đứa bé nó bị sẽ thiểu năng tâm thần rồi lớn lên không học được. Những đứa bé ví dụ như khi sinh mà bị hút á, bị hút do sinh khó cái người ta để cái máy hút nó ảnh hưởng tới não, đứa bé đó lớn lên hư luôn, chậm phát triển. Còn bình thường thì không bị ảnh hưởng tới bộ não mà để gọi là quên kiếp trước. Khi mà nó nhập