[0:00]Nam
[0:08]Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:24]Đứng đứng đứng, đứng yên đứng yên. Vừa rồi chúng ta có một chuyện không vui là ni sư Thích Nữ Đàm Hân, trụ trì chùa Phúc Trung ở Thái Bình chẳng may gặp tai nạn và đã về với Phật. Đó cũng là một nỗi rất là đau xót của tăng ni và Phật tử chúng ta, và đặc biệt là đối với Thiền Tôn Phật Quang của chúng ta. Tại vì ni sư Đàm Hân lúc xưa là còn bé đã vào trong Nam cũng tu tập, rồi cũng về với sư phụ, rồi ni sư mới trở ra ngoài Bắc nhận rất nhiều chùa, cứ giữ các chùa đó với tâm nguyện là muốn giao lại hết cho Thiền Tôn Phật Quang để các thầy các cô ra mà giáo hóa. Mà cái thủ tục giấy tờ thì đúng là rất là phức tạp,
[1:13]nên công việc thì chưa xong quý thầy quý cô mình cũng đang trông giữ thì bất ngờ trong một buổi sáng, mặt trời chưa ló dạng là sư cô bị tai nạn, ni sư bị tai nạn mất. Nên tất cả chúng ta chắp tay một phút tưởng niệm và cầu nguyện trên chư Phật tiếp độ cho ni sư về với cõi an lành nha. Chúng ta chắp tay.
[1:45]Thôi được rồi. Thôi thỉnh đại chúng ta ngồi xuống hết đi.
[1:55]Con con quay cái máy này nó cũng lạnh chân sư phụ quá, nó thổi ngay chân sư phụ khó chịu quá.
[2:23]Nay sư phụ gặp lại Ngọc Ký rất là vui. Sư phụ nghĩ tới con rất là nhiều, nhưng mà cứ nghĩ là con đang bay bổng ở những phương trời nào rồi không biết làm sao liên lạc, không ngờ hôm nay là về đây hát cho huynh đệ mình nghe. Từ đây về sau là mình sẽ sắp xếp Ngọc Ký hát dần lại các bài, cả thời gian qua vắng có mấy cái bài hợp với giọng của Ngọc Ký lắm. Nha, ráng hát lại hết nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta sẽ nói về một loại hình tâm lý mà rất là quan trọng trong đạo Phật, đó là cái tâm an nhiên tự tại. Ta đến với đạo Phật, ta thường hay nghe nói về cái từ này không ạ, bốn cái chữ này: an nhiên tự tại.
[3:05]Hôm nay ta sẽ quan sát, phân tích về nó như thế nào.
[3:13]Chúng ta biết rằng sống giữa cuộc đời này thật là nhiều đau khổ. Ngay cả cái người mà được nhiều may mắn, phước lành từ đời trước, rồi đời này ta được nhiều cái thuận duyên, dễ dàng, có tài sản, có danh vọng, vậy mà cũng nhiều đau khổ. Cuộc đời này thật là bất toàn, vậy. Chúng ta sống giữa những điều nghịch cảnh và lầm lỗi. Ví dụ cái sự, ví dụ người ta được cái thuận duyên thì ta cũng dễ bị cám dỗ rồi bị lầm lỗi. Còn nếu ta bị nghịch duyên thì ta lại càng, càng đau khổ.
[4:01]Nên sống giữa cuộc đời này với biết bao nhiêu sóng gió, bao nhiêu sự bất toàn, bao nhiêu cái buồn thương giận ghét, khó ai giữ lòng mình bình an được. Và ban đầu, khi ta chưa hiểu biết về đạo lý thì ta phải đối phó với mọi cái buồn thương giận ghét trên cuộc đời này. Lúc đó ta còn sức khỏe, nghĩa là đời khó khăn thì ta buồn, buồn thì cứ buồn không sao. Rồi có những chuyện mà ai xúc phạm ta, làm tổn thương ta thì ta căm giận, thì cứ căm giận chẳng sao. Nghĩa là cái tâm lý của ta nó biến đổi theo hoàn cảnh như vậy. Ai khen ta thì ta vui mừng, thì cứ vui mừng. Ta đạt được một thành công gì thì ta
[4:55]tự hào, kiêu hãnh thì cứ tự hào, kiêu hãnh, không sao. Lúc đó cái sức khỏe ta còn đủ để lòng ta khởi lên rất nhiều dạng biến động tình cảm như vậy. Buồn khi thương, khi giận, khi ghét, khi vui, khi hờn, khi kiêu hãnh, khi chán nản, khi sụp đổ, khi đứng dậy, tức là ta biến thiên qua rất nhiều trạng thái của cái cảm xúc và tình cảm trong cuộc đời của mình. Mà lúc đó thấy không sao vì sức khỏe ta còn, và ta còn cái tương lai phía trước, ta còn nhiều thời gian, ta nghĩ như vậy ta còn nhiều thời gian phía trước, ta còn sức khỏe, ta còn nội lực là và ta đi theo cuộc đời. Cái những cái thác ghềnh cuộc đời khi thăng trầm,
[5:43]khi sủi bọt, khi sóng đánh, khi tan vỡ, đủ thứ, ta đủ sức ta đi theo hết và không chán nản, không sao hết. Nhưng cho đến một ngày, lúc đó cái phía trước cái thời gian không còn, cái cơ hội không còn và sức khỏe không còn, thì cứ mỗi một nỗi buồn là làm cho ta đuối sức. Một cái niềm vui cũng có khi làm cho ta đuối sức, một cái tác ý kiêu hãnh cũng làm cho ta mệt, một cái chuyện cái gì ai làm cho ta giận, ta cũng cảm thấy thấy như là muốn gục ngã. Đến một cái tuổi nào đó thì tự nhiên cái cái sức khỏe, cái nội lực và cả cái sức mạnh tinh thần ta bị suy giảm, ta con không còn đủ sức để đi theo những cái thăng trầm, trắc trở, buồn thương giận ghét của cuộc đời nữa.
[6:37]Và lúc đó bỗng nhiên người ta mới đủ trí tuệ, đủ kinh nghiệm, đủ chín chắn để hiểu rằng cái người sống trên đời mà hạnh phúc á chính là giữ được cái tâm bình an trước mọi biến động của ngoại cảnh. Đến lúc đó mới hiểu ra một điều như vậy. Nhưng mà đến khi hiểu được điều đó rồi thì có hai cái bất lợi: Một là
[7:07]tuổi đời không còn nhiều thì ta mới nghiệm ra được điều đó. Hai là để tu cho đạt được cái bình an đó thì ta không có phương pháp, không có lối đi tới, cái bất lợi. Còn nếu ai may mắn mà từ bây giờ, lúc còn tuổi trẻ, đã hiểu được cái triết lý, cái đạo lý cao siêu của một nội tâm an nhiên tự tại thì người này rất là hạnh phúc, rất là hạnh phúc vì ta còn sức khỏe, còn thời gian, và tìm còn tìm được phương pháp để tu tập giữ cho tâm mình, tâm hồn mình được bình an tự tại. Còn những người lớn tuổi rồi, thôi nhưng mà muộn nhưng mà muộn còn hơn không thì đi qua quá nhiều mệt mỏi cuộc đời, đến ngày hôm nay ta gặp đạo, dù là muộn nhưng vẫn phải
[8:04]ráng tu tập để tìm được cái sự an nhiên tự tại quý giá đó, vậy.
[8:11]Và ta thấy này, thực ra cái sự an nhiên tự tại tại sao gọi là quý giá? Bởi vì ta mới phát hiện ra một điều là trước đây ta có nhiều cái ta gọi là vui thực sự nó là một cái mệt, chứ không phải. Đây ví dụ như bây giờ à sư huynh Ngọc Ký hát, ta quơ tay quơ chân theo ta hào hứng nhưng lát mệt thấy mồ đi. Trẻ thì còn quơ tay được chứ già quơ chút xíu mỏi tay rồi. Nhưng những cái niềm vui nó đều làm cho ta hao tổn và mệt mỏi. Mà trong cuộc đời này có nhiều thứ ta tưởng là niềm vui, ta tưởng là hạnh phúc, nhưng thực sự cuối cùng lại là sự hao tổn của của cuộc đời này, của trái tim này, của tâm hồn này, chứ không phải là thực sự là vui, không phải thực sự là hạnh phúc.
[9:02]Cái câu vừa rồi mà thầy vừa nói là thầy nói bóng, thầy nói gió, chứ thầy không nói thẳng, nhiều người sẽ không hiểu, người nhiều người nghe sẽ ngủ đấy. Những cái mà ta cho rằng là niềm vui, những cái ta cho là hạnh phúc, thực sự nó là sự hao tổn của tâm hồn, nó là sự hao tổn của cuộc sống, chứ không phải là niềm vui, hạnh phúc thực sự đâu. Người lớn tuổi nghe câu này thì hiểu, đúng không ạ? Còn trẻ tuổi tụi con nghe không hiểu. Vì không hiểu nên tụi con phải sao? Cứ đi tìm những cái niềm vui, những cái hạnh phúc của thế gian tạm bợ. Ví dụ bây giờ mấy đứa con gái, nhỏ nhỏ vì ai nói yêu tụi con cái tụi con sao?
[9:44]Phấn khởi liền. Tình yêu là phấn khởi mà. Nhưng mà đằng sau đó rồi mới biết nó cũng là gì? Những cái điều hao tổn của tâm hồn, hao tổn của cuộc đời, của cuộc sống, chứ không phải là thực sự là là niềm vui, là hạnh phúc. Không phải như vậy. Mấy cái này mấy người lớn thấm lắm rồi, đúng không ạ? Nó là trách nhiệm, nó là bổn phận, nó là áp lực của cuộc sống nè. Nhưng ở tuổi trẻ thì nhìn khác, còn người già đi qua rồi nhìn nó lại khác liền. Thấy không, ông cụ ổng gật đầu quá chừng, ổng thấm thía đó, ổng ổng nhìn ổng gật đầu thấm thía.
[10:28]Nhưng mà cái tâm mà gọi là an nhiên tự tại, bất động trước mọi điều của cuộc sống mà ta cho rằng đó là một cái quý giá, đó là cái niềm vui chân thật, đó là hạnh phúc chân thật, ta không hiểu. Rất nhiều người không hiểu điều này. Nên đến khi ta đến với đạo, ta nghe các thầy, các cô giảng về cái đạo lý là giữ tâm an nhiên tự tại trước mọi biến động của cuộc sống, ta không hiểu, không hiểu. Mà ta cảm thấy giống như là khi ta đi vào cái gọi là an nhiên tự tại, bất động trước mọi biến động của cuộc sống, thấy giống như đạo Phật là đạo gì trơ trơ đó, không có chuyện gì hết, trơ trơ. Đạo không vui, không buồn nhưng mà cũng không vui.
[11:16]Đạo Phật là một loại đạo gì cũng không buồn, cũng không vui nên mới dùng cái chữ là an nhiên tự tại. Ta thích cái gì nó vui hơn. Ta thích cái gì nó vui, sôi động, phấn khởi, phấn khích, excited.
[11:31]Bây giờ mà nói ta đi tìm một cái tâm lý, một loại hình tâm lý, một tâm hồn mà an nhiên tự tại, ta không hiểu, ta không hiểu. Và bảo rằng ta phải phấn đấu tu tập để đạt được một cái nội tâm an nhiên tự tại, ta không hiểu. Hỏi phấn đấu làm chi để làm chi cực vậy? Vì sao? Vì ta thấy sống trên đời cần cái sự phấn khích, cần cái phấn khởi, cần niềm vui, cần động lực, nghĩ như vậy. Nhưng mà chỉ những người rất có trí tuệ, chỉ những người rất có trí tuệ mới thấy rằng cái nội tâm an nhiên tự tại trước mọi biến động của cuộc đời này đó mới thật là là giá trị, là hạnh phúc. Vì sao vậy? Bởi vì cái nội tâm an nhiên tự tại cho ta nhiều điều lắm.
[12:26]Thứ nhất, ta không buồn, không giận là đúng rồi. Thứ hai, ta không có vui quá sức, không có vui. Vì sao vậy? Vì cái cảm giác vui coi vậy nó cũng là một cảm giác buồn trá hình.
[12:47]Cái điều này khó ai ngờ. Thấy vui thực sự nó là cái phản ứng ngược lại của cái buồn, là đối lập của cái buồn nhưng cũng là một cái buồn. À là như vậy, chứ cái vui không phải thực sự là cái vui, mà chính ta giữ được tâm ta rất bình an, cái đó mới thực sự là hạnh phúc. Cái chỗ này phải là người mà đã tu hành đạt được đến cái chỗ bình an nội tâm đó mới thấy đây thực sự mới là cái hạnh phúc mà Phật cho ta. Khi ví dụ bây giờ vậy, ta ta trúng số một số tiền rất là lớn, ta rất là vui.
[13:33]Hoặc là ta bị cướp một số tiền lớn, ta rất là buồn. Bị đánh mất, bị trộm mất một số tiền lớn ta buồn thì đương nhiên là buồn rồi. Nhưng mà khi ta trúng số một số tiền lớn, ta rất là vui và ai cũng đi tìm cái vui của cái mé này, ta tránh cái mé bên buồn, ta đi tìm cái mé của cái niềm vui. Nhưng mà sự thật, cái niềm vui của được một cái số tiền lớn nó đã ẩn chứa một cái phiền não, một cái tai họa, một cái xáo động và cái sự đau khổ về sau.
[14:07]Rất nhiều người trúng số xong gia đình tan vỡ liền, rồi sau đó tiêu xài bừa bãi, chìm vào trong tội lỗi rồi phải rồi gặp rất nhiều đau khổ về sau. Chỉ bởi vì họ không bình tĩnh được cái số tiền lớn mà họ có được. Nên cái mà ta bình tĩnh được trước cái số tiền lớn mà ta bất ngờ ta có, đó mới là bản lĩnh, là trí tuệ, là điều mà Phật muốn dạy cho ta. Hoặc là khi ta mất một số tiền lớn, ta đau khổ, nhưng mà nếu lúc đó ta không đau khổ thì đây chính là bản lĩnh, là trí tuệ, là hạnh phúc. À cũng như khi gặp cái niềm vui xáo động, ta bình thản không vui, không ngờ đó mới là tránh cho ta bao nhiêu lỗi lầm, bao nhiêu bất an về sau.
[14:57]Giữ được sự bình tĩnh giữa hai bên mé, một bên có tiền, một bên không tiền mất tiền, ta giữ được bình an hết, không cái nào làm xáo động ta hết. Cái đó mới là bản lĩnh, là sức mạnh. Còn cái gặp khổ, gặp chuyện xấu ta đau khổ theo, gặp chuyện may mắn ta vui theo, tâm ta cứ xáo động theo những biến động của cuộc đời, đến một lúc ta đuối sức và ta mới phát hiện rằng những cái vui, cái buồn đó chính là một sự hao tổn của nội tâm, của tinh thần, của cuộc đời này.
[15:33]Nói nãy giờ không biết có ai ngủ chưa, hiểu chưa? Chỗ này hơi bị cao siêu, hơi khó hiểu.
[15:40]Trong nhân quả nó có câu chuyện thế này. Có một người hỏi một vị thầy, nói:
[15:49]"Thưa thầy, trước đây con gây một cái nhân con làm khổ người khác, tức là con xúc phạm, con nhục mạ, con mưu hại người ta, làm người ta đau khổ.
[16:04]Bây giờ con tu tập thiền định vậy rồi con có hết nghiệp đó không?" Thì vị hòa thượng mới trả lời thế này:
[16:16]"À trước đây con xúc phạm, con nhục mạ, con mưu hại làm người ta đau khổ thì người ta cũng phải tìm lại con một lúc nào đó để xúc phạm, để nhục mạ, mưu hại con lại. Chuyện đó không tránh khỏi vì đó là nhân quả. Nhưng chỉ có một điều là bây giờ con biết tu, trước kia con gây điều đó người ta đau khổ, bây giờ người ta gây con con không đau khổ. Cái đó con lời là lời cái chỗ con không đau khổ đó. Chứ còn phải gặp lại à, rồi người ta người ta phải tới người ta trả thù thôi. Đó là nhân quả không còn cách nào khác, người ta trả thù thôi, không còn cách. Nhưng mà trước kia con làm người ta khổ, bây giờ người ta làm lại con, con không khổ,
[16:54]nguyên cái phần lãi là nằm ở chỗ đấy." Ông kia nghe gật đầu cũng thấm thía. Mình có thấm không dạ? Mình chửi mai mốt người ta chửi lại. Rồi do mình nói: "Tôi thôi tu cho nên thôi tha hồ chửi tôi không có buồn, tôi lãi hơn mấy người." Sự thật thì nó cũng là như vậy, nhưng bị chửi thì nó cũng làm sao? Cũng khó chịu, cũng khó chịu, bị mắng lại cũng khó chịu. Vì trước kia mình mắng người ta, giờ người ta mắng lại, mà hồi trước mình mắng người ta, người ta giận quá chừng, giờ bây giờ người ta mắng lại mình, mình không giận, đó là cái lãi. Nhưng mà thực sự ta vẫn mong làm sao trước mình mắng người ta
[17:33]nhưng mai mốt người ta đừng mắng mình nữa thì mới là mới là lãi, mới là lãi to.
[17:41]Nhưng mà có chuyện đó không? Có chuyện đó trên cuộc đời này không? Có không? Tức mình mắng người ta rồi người ta không mắng lại là có hả? Hay nhỉ? Tu sao giỏi vậy nhỉ? Tu sao mình mắng người ta, người ta không mắng lại nhỉ, hay nhỉ? Không có đâu. Cũng có, nhưng thực sự ta đã trả rồi bằng một cách khác. Ví dụ ta đã mưu hại ai làm người khá người đó đau khổ, nhưng mà trong suốt thời gian mà người ta chưa có mưu hại lại mình đó, mình đã tìm cách để giúp đỡ người ta rất nhiều, làm người ta nguôi ngoai. Sau này người ta gặp mình có một chuyện gì đó người ta giận lên một chút xíu thôi rồi tan, hết luôn.
[18:27]Thì cái đó mới gọi là mà xóa đi cái nghiệp xưa là chính trong cái khoảng thời gian mà chưa trả nghiệp, ta đã giúp đỡ người đó rất là nhiều. Nên ví dụ vậy. Ví dụ như trong nhiều kiếp trước, chúng ta cũng sát sinh hại vật, à hại người và cái nghiệp đó đang chờ chúng ta ở tương lai. Ngày nào đó ta sẽ gặp lại bao nhiêu cái oan trái, bao nhiêu cái đau khổ, nhưng mà không ngờ là trước đó, 10 năm trước đó ta gặp đạo là Phật dạy ta làm phúc, phóng sinh, trồng cây, nhặt đường, giúp người, bố thí, đủ thứ hết. Thì ví dụ một cái con đường đó là ta đi ta lấp cái ổ ổ voi, ổ gà à cho mọi người đi bình an thì cái người mà ngày xưa ta hại đó, họ cũng đi con đường đấy.
[19:20]Họ đi ngang qua cái cái ổ gà mà ta đã lấp, thế là cái oán thù với ta bỗng nhiên nó vơi đi một chút. Cứ họ đi về trở lại cũng con đường đó, đi qua cái ổ gà đó, cái oán thù với ta nó vơi một chút nữa. Rồi họ đi miết con đường đó, bỗng nhiên hết oán thù mình luôn, bắt đầu mắc nợ lại mình nữa. Chỉ vì ta biết làm phúc, ta biết giúp người, ta biết phóng sinh thì vô tình cái việc làm phúc của ta nó trải ra trong cuộc đời này nhiều quá, vô tình nó đã hóa giải, đã làm nguôi ngoai, bớt cái oan trái mà ta đã gây ra cho cho chúng sinh. Vì thế, cái người khôn ngoan là người sao? Cố gắng giúp ai được thì thì giúp.
[20:04]Giúp không cần biết vì cái người giúp có khi ta gặp mặt, có khi ta không gặp mặt. Nhưng mà biết đâu đó cũng là kẻ thù của của ta đang chờ ta một ngày sẽ ra tay tàn khốc. Nhưng mà trước đó 10 năm ta đã vô tình ta làm phúc nhiều quá, vô tình ta làm phúc nhiều quá là những kẻ thù đó họ cũng được ta giúp đỡ luôn, cái nó nguôi ngoai dần, nguôi ngoai dần. Rồi đến cái ngày 10 năm sau có cái chuyện xảy ra, họ muốn cái họ giận lên cái họ muốn trả thù ta, giận vô cớ, nhưng do chính vì ta làm phúc nhiều quá cái nguôi ngoai nó xóa hết rồi thì bây giờ họ không không ra tay nữa, nó chỉ xung đột nhẹ một cái, cãi nhau sơ sơ cái rồi chuyện
[20:42]nó chìm lắng qua luôn, hết luôn, cái nghiệp xưa đã hóa giải mất. Đó là cái giá trị của việc làm phúc. Làm phúc cứ làm mãi, không cần biết ai là ai, cứ giúp người, cứ giúp đời. Vì vậy, ví dụ như là các chúng thanh niên của ta thường hay tổ chức vá đường, sửa đường phải không ạ? Đêm xuống mọi người ngủ ngon rồi ta lại rủ nhau đi vá những con đường hư. Nói: "Vá đường rồi mà sao chả thấy may mắn gì cả?" Là bởi vì sao? Bởi vì vô tình là ta chỉ làm dịu bớt những cái oan trái đời đời xưa chứ ta chưa có cái phúc mới. Cứ kiên nhẫn làm mãi rồi đến khi mà oan trái xưa bị hóa giải hết rồi, được hóa giải hết rồi thì tự nhiên
[21:26]ta có phúc mới, đời sau đó mới được may mắn. Chứ còn cái người mà không có oan trái xưa, mình đi đắp đường bữa nay tháng sau đã gặp chuyện may mắn rồi. Hoặc bữa nay, sáng nay đi đắp đường qua ngày mai có chuyện may tới rồi, nó nhanh đến như vậy. Còn mình đi đắp đường rồi năm tháng chưa thấy gì may mắn là do cái nghiệp xưa nhiều quá mà ta đang hóa giải dần, hóa giải dần bởi những cái việc phúc của mình. Đó là ta nói cái việc mà làm phúc làm tội mà hóa giải cái oan trái xưa. Vì vì vậy người nào cũng vậy, hễ có cơ hội cố gắng mà mà làm phúc, mà giúp người giúp đời đừng tiếc công tiếc sức là vậy. Còn cái tâm trở lại cái tâm lý an nhiên tự tại, đó là
[22:12]ta giữ lòng mình bình an trước những biến động của của cuộc đời. Và giữa một thế gian mà người ta khổ đau, phiền não mà ta giữ được tâm mình bình an thì xem như là một gì? Một thắng lợi lớn, nhớ như vậy. Ta hiểu được điều này ta mới thấy vậy. Thắng lợi lớn nhiều khi không phải là được phát thưởng. Ví dụ được phát thưởng này nè, thắng lợi nè. Nhưng mà chưa phải. Mà chính cái mà ví dụ như bây giờ ta xách cái phần thưởng này về nhà bắt đầu có người hỏi: "Thế bà bà bà bà đi đâu có có có có gói quà?" Nói: "Nè, bà học tiếng Anh chăm chỉ cho nên là được sư phụ khen thưởng." À! Thì mình vui chứ gì phải không ạ? Bắt đầu người ta nói xách nói mé:
[23:05]"Học tiếng Anh như bà mà cũng được thưởng hả? Nói không có chữ nào ra chữ nào, nói cà bẩy cà bạ quên trước quên sau. Nói người ta practice nói bờ rắc tít, học không nghe chữ gì hết. My name..." nghĩa là không đâu ra đâu, nghĩa là ngồi nó mắng cho một hơi, rồi ta buồn không? Buồn không? Bực liền, ta bực, ta giận. Khi ta nhận được quà ta vui, cũng cái sự việc làm ta vui đó, có người tấn công ta, xúc phạm ta ngay cái điều ta vui đó làm cho ta bị xúc phạm, buồn liền. Mà nhất là con cháu trong nhà mình. Nghĩa là gì? Nhưng mà bây giờ cái thắng lợi lớn của ta là thế này: Lúc đứng lên đây nhận quà lòng ta rất bình thản,
[23:48]nhận quà bởi vì sư phụ bắt nhận thì phải nhận. Mình tùy tùy thuận thôi, không có chối. Sư phụ bắt nhận thì cứ lên nhận. Thầy cho thì cứ nhận. Rồi về con nó trách, nó chê mình học tiếng Anh dở, mình cũng không giận. Đó là thắng lợi. Cái nội tâm bất an nội tâm bình an đó mới là thắng lợi chứ gói quà này không phải thắng lợi. Mà cái sự xúc phạm của người khác mình cũng không phải là một điều bất hạnh gì cả. Chính cái nội tâm bình an của ta mới là sự thắng lợi của việc tu tập. Mà mình vượt trên cuộc đời này cũng là nhờ điều đó. Đi giữa một cuộc đời này biến động, con người ta khóc, người ta cười, người ta vui, người ta buồn, ta chỉ nở một nụ cười nhẹ nhàng đi qua tất cả.
[24:36]Đó là một cái thắng lợi lớn. Người đệ tử Phật coi đó là thắng lợi lớn.
[24:45]Nãy giờ ta nói như vậy để làm cái gì? Để thấy cái giá trị lớn của cái việc tìm thấy được một nội tâm an nhiên tự tại mà rất nhiều người chưa hề biết điều này.
[25:01]Người ta đi sống trên cuộc đời này, người ta đi tìm những giá trị ta gọi là ảo. Ảo là gì? Tức là vui những điều tầm phào, vui những điều không đáng để để vui. Thế gian này là vậy. Tìm chỗ nào chụp hình, kiếm cái xe hơi của ai đẹp đẹp đứng đó nhờ chụp cái đưa lên post lên, cái người ta nhìn người ta thấy: "Ồ! Bữa nay bạn có chiếc xe hơi giàu quá!", thì ta vui. Cái vui đó thiệt hay giả? Giả tạm. Vì mình xe của ai mà mình chụp, rồi bây giờ có từ đó gọi là gì? Sống sống ảo á! Tức là cứ đưa hình lên mạng mà thực sự không biết nó là cái gì, không biết thật hay giả, mà nhờ những cái bức hình đó người ta cũng
[25:39]bấm like cho mình một cái là mình cũng thêm niềm vui trong cuộc đời. Cái vui đó là vui thiệt hay giả? Mà thế gian họ đi tìm những điều đó. Thế gian đi tìm những điều đó. Ví dụ như bây giờ thực sự ví dụ cái người ca sĩ cũng vậy, cũng có cái cái khổ của người ca sĩ. Tại vì sư phụ từng là ca sĩ sư phụ biết. Lên hát rồi cái người ta nhìn mình như là người ngoài hành tinh, đau khổ vô cùng. Đây có Bởi vậy sau này sau sư phụ không bao giờ dám lên hát nữa là vậy. Tại khi mình hát lên kêu người ta vỗ tay người ta không vỗ, người ta dòm mặt người ta ngó, không ngờ, không ngờ. Thấy không? Đó. Lúc đó mình rất rất khát khao cái vỗ tay của
[26:21]người khác để mình có động lực mà phấn đấu. Mà sau khi hát xong rồi: "Vỗ tay đi!", người ta cứ nhìn mình người ta không vỗ. Chết chưa? Thế rồi thôi bỏ nghề luôn, mới đi tu đấy chứ không phải dễ đâu. Mới đi tu. Nó cũng là một cái khổ của người ca sĩ chứ không phải là không đâu. Bởi vậy sau này khi đi tu rồi sư mới nói là hễ mà ai lên hát mà không vỗ tay là chết với sư phụ á. Thấy không? Người ta lao động nghệ thuật rất là vất vả, mình nghe mình thưởng thức thì mình không hiểu hết cái hay của người ta rồi mình thờ ơ. Nghĩa là mình tiếc một cái tràng vỗ tay mà không vỗ nữa thì rất là ác độc. Nha, vậy á. Thấy không?
[27:04]Sư hiểu cái nỗi đau khổ của mình mà, nên vậy. Thì thế giới này sống bằng những cái điều đó như vậy, mà ta gọi là gì? Niềm vui tạm bợ. Bây giờ có thêm cái là những niềm vui ảo. Nhưng mà nếu ta đi qua trên cuộc đời này ta tìm được một nội tâm bình an tự tại thì thứ nhất, nói về nhân quả ta lãi lớn một cái nữa. Trước ta làm khổ người khác, bây giờ người đó trả lại ta không khổ thì ta lãi hơn. Đó là một chuyện. Cái thứ hai, cái lãi nữa, cái thứ hai nữa nè. Ví dụ như khi người đó xúc phạm ta làm cho để làm cho ta giận. Và ta giận rồi thì ta làm sao? Ta muốn trả đũa. Nha! Ta muốn trả đũa, ta muốn nói lại, ta muốn làm lại cái đó cái gì đó
[27:55]và người đó phải khổ, phải đau để đáng với cái mà họ đã làm cho ta. Nhưng bây giờ ta không giận, ta không trả đũa, tạo nên một cái gì? Một sự độ lượng lớn, một sự tha thứ lớn, một cái đạo đức lớn. Đó là cái lãi rất là lớn trên cuộc đời này. Thường thường khi ta trả đũa nhau thì lúc nào ta cũng muốn kiếm lời. Ví dụ thế này, ví dụ nó nó ai chửi ta đó là: "Bố mày thế này!", thì mình phải chửi: "Ông nội mày thế kia!" Tức là ta phải nâng cấp lên, phải lãi hơn, phải chửi phải nặng hơn một tí. Nó lãi rồi vì ta mới mới thỏa lòng. Nó chửi tao ở cấp ba má, bố mẹ thôi thì tao phải chửi lên tới cấp ông bà nó.
[28:37]Như vậy mới gọi là lãi, là vậy. Mình đọc mấy cái truyện Kim Dung thấy mấy cái đó rõ lắm. Tức là nói: "Ta mắng ba đời tiên sư nhà hắn", Vi Tiểu Bảo mới đứng đó: "Ta mắng 18 đời tiên sư nhà hắn." Tức là lãi hơn nhiều rồi. Đó là ý là vậy. Và trong cuộc đời này nó trả đũa là vậy. Ví dụ như bây giờ vô trong quán gặp nhau, cái người này đi lườm lườm lườm lườm nhìn nhau, cái mắng: "Mày là cái thằng nào vô đây ăn ở cái xứ này?" Chửi đồ cái cái đồ gì đó. Đại khái nó dùng cái từ nào rất là nặng. Thì nó chỉ dùng cái từ nó xúc phạm thì cái cái tay kia trả đũa lại bằng cái gì? Bước sang cầm cái chai đập lên đầu người ta.
[29:20]Tức là khi ta trả đũa lúc nào ta cũng muốn sao? Nặng hơn. Có lãi hơn. Nó đánh mình một cái, mình phải đánh nó cho nó gục luôn, đánh nhiều cái. Thế giới này thế gian này là như vậy, hễ trả đũa nhau là phải trả đũa nặng hơn. Mà người ta kiếm lãi bằng cái gì? Kiếm lãi bằng cách là ta gây đau khổ cho người khác nhiều hơn mà người khác đã gây đau khổ cho mình. Họ tìm lãi trên cái đó đó. Còn bây giờ ta biết đạo rồi, cái lãi của ta là gì? Là không trả đũa. Họ xúc phạm ta, gây tổn hại ta nhưng ta tha thứ, ta độ lượng, ta chịu đựng, ta không trả đũa. Cái đó là cái lãi rất là lớn. Mà cái người có được cái tâm hồn an nhiên tự tại là được cái lãi này.
[30:07]Còn cả cái thế giới chúng sinh này chỉ tìm cái lãi bằng cách trả đũa nhau nặng hơn lần trước. Họ họ họ hơn thua nhau bằng cách đấu đá, trả đũa nhau như vậy và họ cho đó là để thỏa mãn cái tôi, cái tự ái của mình. Nhưng mà đối với người biết đạo của ta, ta đi tìm cái sự an nhiên tự tại. Ta vượt qua điều đó, ta không trả đũa, ta tha thứ, ta độ lượng, ta gọi là nhẫn nhục á. Mà nó không phải là chịu nhục đâu, mà chỉ bởi vì ta tha thứ, ta độ lượng. Cũng giống như có câu chuyện ở nhà quê bác bác Hai bác kể vậy. Cái thằng kia nó nó nó gây gổ, gây lộn xong nó đánh cái thằng nọ. Mà thằng mà cái thằng mà nó đánh nó lớn con hơn,
[30:52]nó dọng thì nó đánh đuổi thằng này cứ lui lui lui lui rồi bỏ đi luôn à. Rồi cái người kia hỏi: "Ủa, sao mày không đánh lại nó?" Thằng này mới trả lời: "Em đánh lại nó nó chết á." Tại lớn hơn, khỏe hơn và hình như biết võ. Cái thằng lớn con nó biết võ, nó học võ hết, nó đánh một cú thì chết liền. Nhưng làng kia hung dữ quá, nói vui với nhau rồi đứng lên tự ái đánh thằng này, nó rượt đuổi đánh thằng này, thằng này từ từ lui lui rồi bỏ đi luôn không đánh lại. Hỏi lý do tại sao không đánh, nói: "Vì em đánh lại nó chết á. Em biết võ mà em lớn con hơn nó nữa, mạnh hơn nó nữa, đánh là chết nhưng mà không đánh."
[31:25]Thì sau cái việc đó rồi ai là người có lãi? Cái thằng mà nó thằng nhỏ mày đánh người ta là nó có lãi hay là cái cái thằng mà nó nhịn thì nó có lãi? Chính cái người biết nhịn mới là có lãi. Cái lãi được cái gì? Lãi là ta vừa pass the exam. Ta vừa vượt qua được một bài học, một cuộc thi của cái lòng đạo đức, sự nhẫn nhục, sự tha thứ. Cái lãi này ở trên chư thiên chấm á. Còn cái mà mình đánh lại mình thắng người ta đó, được cái lãi đó, cái lãi đó là ai chấm? Quỷ sứ nó chấm á. Và sau này thì sao? Thì cứ oan trái đời đời theo nhau mà khổ đau không dứt được. Còn một lần vậy, ta vượt qua cái cái sự xúc phạm của người
[32:11]khác để giữ lòng mình bình an, tha thứ, độ lượng. Ta được cái lãi rất lớn và lãi này chư thiên chấm. Đó là cái cái lợi thứ hai của một tâm hồn an nhiên, tự tại. Ta không giận vì những điều xúc phạm của người khác. Đúng vậy.
[32:30]Rồi cái thứ ba nữa, cái thứ ba nữa mà ai làm những nhà lãnh đạo thì quan tâm giùm cái này. Ai mà muốn làm lớn thì thì phải để ý cái thứ ba, yếu tố thứ ba này.
[32:54]Có hai cái ông nhà giàu trong một cái khu làng quê, nói là làng quê chứ nó là một làng chài. Cho nên cũng có những người tự nhiên họ phất lên họ giàu vì có nhiều thuyền bè đi đánh cá thì giàu. Và trong cái làng quê đó thì nổi tiếng hai cái nhân vật đó đại gia, giàu. Vì cái người dân cứ đồn là ông này giàu, ông A giàu, đồn ông B giàu. Và cái ông này cũng nghe tiếng của ông kia, ông A cũng nghe tiếng người ta khen ông B giàu, ông B cũng nghe tiếng người ta khen ông A giàu. Cho đến một ngày đẹp trời, hai ông ngồi uống cà phê chung nhau ngoài quán, và cái cái tiếng mà giàu bao nhiêu năm nay cứ đồn
[33:34]qua đồn lại cái nó bỗng nhiên nó biến thành một cuộc đua. Rồi nói qua nói lại bắt đầu khoe giàu. Khoe giàu rồi một ông mới thách: Bây giờ tôi với anh đem hết tài sản ra để đây đo, hễ người nào hơn thì lấy hết của người kia luôn. Tại vì thực sự không ai biết cái giàu mỗi người là con số bao nhiêu, chỉ nghe đồn giàu đồn giàu thôi chứ không biết con số bao nhiêu. Thì bây giờ hôm nay đem ra hết, nghĩa là anh có bao nhiêu đem ra hết, tôi có bao nhiêu đem ra hết, mà nếu mà cái ai là giàu hơn thì gom hết tài sản của người kia luôn. Thấy ghê không? Hồi hộp không?
[34:14]Ví dụ như mình giấu đi, ví dụ mình có 20 tỷ mình giấu, ông này ổng đem ra 10 tỷ thì mình đem 11 tỷ, thì hơn là lấy đúng không? Nhưng bất ngờ ổng thấy mình đem 11, ổng bỏ thêm 2 tỷ nữa ổng thành 12, thế là mình phải bỏ thêm 2 tỷ nữa để thành 13, ví dụ vậy để hơn. Nhưng mà đến giờ phút cuối cùng rồi không biết thực sự ai mới giàu hơn thì người còn lại là mất hết tài sản vì đem ra đánh hết mà, giống như đánh một ván bài. Thì như vậy nếu trường hợp là ta thì ta tính làm sao?
[34:46]Nghe cái lời thách thức đem tài sản ra để đo, ai hơn sẽ lấy hết tài sản của người kia, nếu là ta thì ta tính làm sao? Trước cái lời thách thức xấc xược đấy, nó quá xấc xược, nó thách mình cái kiểu đó. Phải không à? Quá xấc đi. Mình mình mình phải có cái tự ái, có cái tự trọng của mình chứ. Mà nó thách mình như vậy mình phải làm sao?
[35:14]Mình mới nóng máu lên, đồng ý liền! Deal liền, phải không? Nóng máu lên, mà cái nóng máu đó là cái gì? Tâm bị loạn, bị động. Mà lỡ thua cái mất hết tài sản, con cháu mình thua hết, thuyền bè đều đem giao cho nó hết luôn. Vì cái nóng máu á, vì cái tức á, tức bởi cái sự thách thức xấc xược của người khác. Còn nếu ta không có nóng máu, ta không tức giận vì cái sự thách thức xấc xược của người khác, đem ra đo làm chi, lỡ mất hết mất hết tài sản rồi toàn bộ cái nhân viên của mình thất nghiệp à? Nó đuổi đi hết rồi làm sao? Rồi nhà mình con cháu mình lấy gì ăn cơm đi học, lấy luôn cái nhà mình á, bị thách thức tới mức độ đó mà,
[35:56]nhà cửa thuyền bè đi đi biển như vậy nó lấy hết luôn. Lỡ thua thật thì sao? Và có đáng gì một cái lời thách thức xấc xược đó để ta đánh cược cả một cái sự nghiệp của mình và của nhiều người liên quan? Cho nên lòng ta bình an trước những điều đó, không có tham gia cái đánh cược kiểu này, tươi cười thôi thua, coi như anh giàu hơn tôi, tôi thua. Thôi rồi uống ly cái mời anh ly cà phê này, tôi trả tiền anh, rồi đi về, nhà ai người nấy về nhà nấy, cứ tiếp tục lo làm ăn, không có bị nóng máu, tức giận bởi cái sự thách thức của người khác. Và trong kinh doanh, trong cuộc sống này cũng vậy. Mỗi một quyết định của mình nó ảnh hưởng đến cái kinh tế.
[36:34]Mà càng lớn hơn nữa lại là những ở cấp độ quốc gia, ta mà đọc các bài báo ta sẽ thấy mấy cái người làm chính trị cái đầu họ lạnh tanh à. Đừng có nói họ giận họ hờn, không có chuyện đó. Vừa nghe tin, ví dụ nghe tin một cái nước nó bắn bắn vào máy bay của nước mình, ta sẽ nghĩ ông này chắc ổng đem bom nguyên tử ổng trút qua nước kia để ổng ổng trả đũa qua, không! Ít bữa sau thấy ổng đi qua ổng bắt tay ổng ôm vui vẻ, mặc dầu là trước đó không có bao lâu cái nước đó nó bắn rớt máy bay của của mình. Rồi đáng lẽ phải nổi điên lên mà đánh lại chứ, ngày xưa là nổi điên lên đánh lại, bây giờ không có nổi điên đánh lại, không có nổi điên.
[37:15]Cái đầu người nào người nấy lạnh tanh à. Mấy người làm chính trị họ là như vậy, cái đầu lạnh tanh à. Thấy không có lợi không làm. Thấy khóc không có lợi thì cười, cười có lợi hơn nên không thèm khóc. Mà nếu khóc có lợi thì khóc ngay, khóc bù lu bù loa liền, nước mắt chảy ròng ròng liền, vì lúc đó khóc có lợi. Mà lúc đó khóc không có lợi, cười mới có lợi thì nở miệng cười toe toét liền. Lợi hay không lợi chứ không có đi theo cảm xúc. Đó cũng là một dạng gì? Giữ được bản lĩnh, giữ được nội tâm bình an. Chỉ có một cái khác thế này, chỉ có cái khác là mấy cái người mà họ kinh doanh lớn quá, hoặc họ làm chính trị tầm cao
[37:52]quá là cái giữ cái đầu họ cho lạnh là bởi vì cái lợi, cái hại của họ và của quốc gia họ. Còn ta là người học đạo thì ta giữ cái đầu lạnh, tức là cái sự bình an tự tại để làm chi? Để ta không bao giờ làm một điều gì do cảm xúc sai khiến! Nhớ như vậy giùm. Sư phụ nhắc lại một điều: Tuyệt đối không bao giờ làm một điều gì do cảm xúc sai khiến! Nhớ giùm. Ví dụ khi ta buồn thì đừng vì cái buồn đó mà làm bất cứ chuyện gì. Vì sao vậy? Vì ta buồn mà ta làm, thường là ta đi đâu? Ta lên cầu Thanh Thanh Trì. Thì việc đó là đi làm do cái buồn nó sai khiến mà. Không vậy. Rồi khi ta giận mà ta làm thì ta ta làm ta làm gì?
[38:54]Ta lấy lửa ta đốt nhà. Toàn những chuyện tào lao mà, hễ là do làm do cảm xúc sai khiến tất cả. Rồi tự ái, tự ái đùng đùng bỏ đi, thế là mất việc làm luôn. Vì do tự ái, tức là do cảm xúc sai khiến. À. Rồi vui quá, vui quá nhảy ra đường cởi tung quần áo hết nhảy tưng tưng cho vui, giống như mấy cái cổ động viên vậy. Vui quá, tức là làm do cảm xúc sai sai khiến. À, rồi ví dụ như đi vay một số tiền, đi mượn một chiếc xe, một số tiền rất là lớn vậy đó, để đi hỏi vợ. À đi hỏi vợ, tại vì sao? Tại trước ai thấy nó mặt mày bảnh bao chắc nhà khá giả, hôm nay đi hỏi vợ mà đi bằng chiếc xe cà tàng kỳ quá,
[39:40]mới thuê chiếc Rolls-Royce để đi đi hỏi vợ, rồi việc. Thì thấy cái xe đỗ ngoài cổng thì mọi người nhà nghĩ là: Ồ thằng này nó có tới chiếc Rolls-Royce lận. À đi. Nhưng mà sau khi mà làm đám cưới xong thì bao nhiêu tiền mừng cưới: Anh xin lỗi em, phải lấy hết để trả nợ cái tiền mua thuê xe. Chứ chứ nếu mà không thuê xe Rolls-Royce, bố em đâu có gả em cho anh, như vậy. Những cái đó là cái khoe khoang, cái kiêu hãnh mà ta làm những điều đó là do cái gì? Do cảm xúc sai khiến. Nên ở cái cái bản lĩnh thứ ba của một nội tâm an nhiên tự tại là không bao giờ làm việc gì do cảm xúc sai khiến. Tất cả mọi điều ta làm đều do cái gì? Trí tuệ. Nhớ như vậy.
[40:28]Cái người mà họ làm chính trị á hay những doanh nhân á thì họ có cái trí tuệ của họ theo cái cách của chính trị chứ không để cảm xúc chi phối. Còn ta á, ta là người học đạo thì cái trí tuệ của ta là làm cái gì đều làm theo làm theo đạo lý. Cái gì đúng đạo lý thì làm, cái gì sai với đạo lý thì không làm. Nên nếu ta có cảm xúc thì lúc đó ta quên đạo lý ngay lập tức á, nhớ như vậy. Vừa có cảm xúc là ta quên đạo lý liền.
[41:02]Vì lúc ta giận lên thì chắc chắn mình nói là nói bậy, làm là làm bậy, không còn nhớ đạo lý nữa. Chỉ khi nào ta lắng được cái giận nó xuống, cái giận hờn nó xuống thì lúc đó mới biết là mình nên nói câu gì, nên làm câu gì. À. Ví dụ như bây giờ vậy, có người họ lại họ mắng mình là gì: Đồ đạo đức giả! Hà. Bày đặt đi chùa. Có không ạ? Có khi người ta cũng mắng mình như vậy. Thấy mình đi chùa cái người ta người ta không đi được mắng mình đạo đức giả. Mình giận không? Mình cũng tự ái đấy, mình giận đó. Nếu mình tu không tốt là cái đó mình mình mình mình động tâm liền, mình giận liền. Mà mình giận thì có khi mình mắng lại,
[41:46]mình chửi lại, mà mình chửi nó phải lãi hơn rất là nhiều. Đó là ta nói và ta làm theo cảm xúc sai khiến. Còn bây giờ mình lắng cái giận nó xuống lại, mình không nói theo cảm xúc sai khiến. Bắt đầu họ họ mắng mình xong, họ chờ mình một câu trả lời thì mình đã trả lời nói: Rất cảm ơn anh. Từ lâu tôi biết tôi đạo đức giả. Từ lâu tôi biết tôi cũng đạo đức giả. Ừ. Nhưng mà tôi cũng ráng đi chùa mãi mà cũng chưa hết được. Thì cũng hôm nay cũng nhờ anh nhắc thêm một lần nữa để tôi biết rằng cái lỗi đó chưa chưa hết. Nè. Tôi cũng sẽ cố gắng tu tập để hết cái lỗi đạo đức giả, được ngày nào tôi được cái đạo đạo đức thật
[42:30]để cho anh không còn phải chê tôi nữa. Rất cảm ơn anh. Mình nói một câu vậy là được rồi. Nghĩa là cái cái tâm bình an tự tại nó cho ta ba cái lãi,
[42:49]ít nhất ba cái lãi. Cái lãi thứ nhất là gì?
[43:06]Cái lãi thứ nhất là
[43:12]đó là một cái hạnh phúc thực sự, chứ không phải là những vui buồn, cảm xúc tạm bợ của thế gian này. Ta tìm được cái đó là một cái hạnh phúc thực sự. Cái thứ hai nữa là gì? Là thật ra nó cũng là một rưỡi á, là
[43:31]đối trước những cái nghiệp xưa mà ta phải trả thì ta
[43:38]ta không đau khổ. Đó là cái lãi. Rồi cái thứ hai là gì?
[43:48]Cái thứ hai là khi ta giữ được tâm bình an, tự tại thì đạo đức ta hiện ra. Ta xử sự mọi việc theo cái cách mà độ lượng, tha thứ. Cái lãi thứ ba là gì? Cái lãi thứ ba là ta không bao giờ làm điều gì mà do cảm xúc sai sai khiến, chỉ làm bằng đạo lý, bằng trí tuệ mà thôi.
[44:18]Cuộc đời như vậy rất là an toàn. Cuộc đời như vậy rất là an toàn. Đó là ta chỉ nói ba cái cơ bản thôi, chứ còn nếu phân tích nữa thì cái hạnh hạnh phúc, cái giá trị quý giá mà do cái sự cái nội tâm an nhiên, tự tại đem đến cho ta là vô cùng lớn lao, là vô cùng lớn lao. Đó là lý do mà các nhà đạo học sâu sắc
[44:47]đều yêu cầu chúng ta nhắm đến cái mục tiêu tu tập để được nội tâm an nhiên, tự tại. Còn những cái nhà đạo học mà không sâu sắc á thì hay khuyến khích những cái mục tiêu khác. Còn những nhà đạo học sâu sắc đều dạy ta phải ráng tu tập để được nội tâm thanh tịnh, bình an, bất động trước mọi biến động của cuộc đời. Nhớ vậy. Nghe chỗ này thì ta ta hiểu vậy.
[45:20]Tới phần này đã nắm được chưa? Nắm được rồi phải không?
[45:29]Rồi bây giờ tới cái phần bắt đầu mới bào vào cái phần khó là chỗ này.
[45:36]Đến khi ta hiểu được cái giá trị của một nội tâm an nhiên, tự tại là quý như vậy, ta nhắm đến ta ráng ta tu tập để được như vậy, để được nội tâm bất động, bình an giữa cái cuộc đời lao xao, biến động này, quyết mọi thứ để tập như vậy thì bắt đầu mới nhiều cái sai, cái tà kiến nó xuất hiện sau đó.
[45:59]Vì để đừng có bị động tâm
[46:04]thì ta có hai trường hợp. Một là ta tránh né những phiền toái để cho tâm mình đừng có động, phải không ạ? Thấy có chuyện người ta gây nhau ở chỗ đó thì thôi mình đi chỗ khác, họ cứ gây nhau, họ chém nhau, giết nhau kệ họ, mình đi chỗ khác cho nó mà yên cuộc đời này, yên cuộc đời mình. Thế là cái cách thứ nhất của ta để tâm ta được bình an là tránh những phiền toái của cuộc đời. Nhe? Đó là cách thứ nhất. Nhưng mà có tránh được không? Không, cái phiền toái nó tới ta chứ không phải là ta tới nó đâu. Mình núp trong nhà nó cũng vô tới đó. Có nhiều người đang ngủ trên giường mà xe tải vô tông chết luôn, có không ạ?
[46:47]Đó, như vừa rồi có cái bà cụ đó ở Hưng Yên á, ngồi một cái thúng mẹt ở bên đường, đã trong đường rồi, bình yên rồi, vậy mà có một chiếc xe máy đằng xa đằng kia lái sao không biết bỗng nhiên nó tăng ga lên, cái người lái xe không làm chủ được rơi xuống nằm luôn, và chiếc xe tiếp tục chạy. Chạy ào ào không người lái, tránh hết bao nhiêu người, không đụng ai hết, tông đúng vào bà cụ, bà chết liền. Là cái phiền toái tìm tới bà đó chứ bà đâu có đi tìm nó đâu. Bà đâu có ra đòi bà chửi lộn với cái thằng mà lái xe kia đâu. Bà ngồi yên bình yên trong hè, nép trong hè để bán một cái hàng mẹt nhỏ mà, vậy mà nó bỗng nhiên một cái chuyện gì xảy ra là hất văng cái người tài xế xuống
[47:28]đường, ông kia xuống đường nằm gục luôn, và chiếc xe cứ chạy băng băng, lách hết bao nhiêu người ở chợ không tông ai, tông đúng bà cụ chết liền. Kỳ lạ, vừa rồi báo cũng đăng lên như vậy, ta xem ta không hiểu được. Rõ ràng là cái phiền toái tìm tới ta chứ không phải ta tìm tới phiền toái. Nên cái cách thứ nhất mà ta nói rằng để giữ tâm mình bình yên không bị xáo động bằng cách tránh mọi phiền toái cuộc đời, đây là một cách rất là yếu kém, không phải là bản lĩnh. Đó là cách thứ nhất. Cách thứ hai là ngay trong phiền toái mà ta không phiền toái. À, ví dụ như bà cụ đó, ngồi xe tông chết? Chết, chết thôi, đi về với trời với Phật,
[48:13]không sao hết, là nó tới mình, mình bình an mà đón nhận. Thì cái này mới là mục tiêu mà người tu hành tìm tới nè, là ngay trong đau khổ cuộc đời mà ta không đau khổ,
[48:29]ngay trong cái cái buồn phiền, ta không buồn phiền, ngay trong cái mất mát, ta không để tâm hồn mình mất mát. Đó là cái bản lĩnh mà Phật muốn dạy cho những đệ tử của người là như vậy.
[48:45]Nên ở đây vậy, ta nếu mà chọn cái cách thứ nhất là tránh mọi phiền toái của cuộc đời nên bằng cách ta lảng đi hết mọi cái trách nhiệm của mình thì ta rơi vào một cái điều rất là tệ hại là trở thành một người gì? Vô trách nhiệm, lười biếng, vì cái gì cũng tránh né hết. Vì vì sao vậy? Trên cuộc đời này hễ ta thò tay vào làm bất cứ điều gì, thế nào cũng có sai, có phê bình, có góp ý, có người trách, có người rầy, cũng có người khen, nhưng mà sẽ có những người ác ý nói này nói ra nói vào không vừa ý, phiền vô cùng. Là để tránh cái phiền toái đó ta lảng đi và ta vô trách nhiệm với cuộc đời. Mà cái vô trách nhiệm cuộc đời này mới là điều gì?
[49:32]Mới là điều đáng trách nhất. Sống trên đời này không lo cho ai, không giúp ai là điều đáng trách nhất. Ngang cái chữ vô trách nhiệm này, sư phụ nói một chút xíu về cái việc phụ, nó không nằm trong bài giảng ngày hôm nay, nhưng mà để ta thấy cái chữ trách nhiệm nó quý giá đến chừng nào. Nó là như cái chuyện nó như thế này. Sư phụ có nhiều đệ tử tại gia và một số trong các đệ tử tại gia đó, có một số người sợ vợ. Cho nên sư phụ có lập một cái hội thứ tư của chùa mình là hội sợ vợ. Cái hội này tế nhị, đến hôm nay cũng chưa tìm ra được người hội trưởng.
[50:18]Đứng yên, vỗ tay!
[50:22]Nhưng mà rồi lần lần cái sư mới phát hiện ra: "Ủa! Hầu hết đệ tử đều đàn ông đều sợ vợ." Mới đầu mình nghĩ vài ông cho vui thôi thì lập cái hội để mấy ông nương tựa lẫn nhau trong cuộc đời bèo bọt này. Con có bận gì không? Con bận thì con phải đi đi, nha. Rồi lúc khác trở lại, con nói về với huynh đệ đi. Rồi chào con. Nó chào sư huynh Ngọc Ký kìa. Rồi chào con nha. Thấy con đứng ngồi ngồi không yên tội nghiệp á. Đúng là ca sĩ, đời ca sĩ lăn lóc dưới mương á, ba ngày sau nổi lên sình trương.
[50:57]Đó là một bài nhạc tiền chiến ngoài Bắc á, ngày xưa lâu lắm rồi. Đó. "Đời nghệ sĩ lăn lóc gió sương."
[51:15]Tôi mới phát hiện ra là mới đầu là tưởng tưởng có vài người nên mới lập cái hội để tương trợ với nhau giữa cuộc đời bèo bọt này. Đến một lúc phát hiện ra là: "Ủa, gần hết các ông đều sợ vợ!" Sao mới ủa tại sao vậy cà? Thì mới ngồi quan sát kỹ, quan sát mà mình dùng cái lý nhân quả để phân tích thì mới phát hiện ra một điều thế này: Chính cái tình yêu thương của người vợ, của người phụ nữ, của người mẹ, cái sự chịu cực, cái gian khó, cái trách nhiệm của người mẹ, người vợ mà nhất là người mẹ, người vợ Việt Nam á, nó là một cái điều hết sức là lớn lao, to tát. Cái người đàn ông đi làm đem tiền về tưởng là mình là
[51:57]nhất rồi, coi vậy chứ không bằng cái công lao khó nhọc của người vợ, người mẹ trong nhà đâu, không bằng. Đó là lý do cái phước các bà từ từ lớn dần mà không hay cho tới cái ngày các bà biến thành nóc nhà, các ông phải ngồi trong đó mà được chở che. Không sợ sao được, phải sợ chứ! Đúng không ạ?
[52:21]Đó là lý do mà ta có ngày Phụ nữ mà ta không bao giờ được quyền lập ra cái ngày đàn ông nha, lập ra chết á. Mấy bà không cho, không cho lập.
[52:33]Các ông có đồng ý không à? Thấy không? Đó là đồng ý hết trơn. Nhưng các ông đồng ý không à? Gượng gạo thấy không? Cười gượng gạo lắm, gật gật mà gượng gạo lắm vậy. Và ở đây lý do bắt đầu là hôm đó Sư phụ mới hỏi, thật sự Sư phụ mới hỏi những người Phật tử của mình, Sư phụ nói Sư phụ thấy như vậy đó, không biết là cái chuyện gì tại vì Sư phụ không hiểu nhiều về đời sống vợ chồng lắm. Nhưng mà Sư phụ ấy hỏi thì bắt đầu có một cái cái em Phật tử mới phân tích cho Sư phụ nghe, ở trong gia đình nó nói ví dụ như hôm nay vậy, con đi về chùa, con lo việc chùa, thì mọi việc nhà vợ con phải lo hết, cả việc làm ăn, con cái, việc hiếu nghĩa, một tay vợ con lo hết.
[53:19]Mặc dù thấy con là người đi ra ngoài làm việc, việc đến đi về chùa mà thăm chùa, làm công quả này kia nọ, nghe cũng vĩ đại lắm, nhưng mà thực sự chính cái người ở lại gia đình mới cực kỳ vất vả. Mà tự nhiên trong lòng con thấy thương vợ mình vô cùng, vì cái cái trách nhiệm, cái tinh thần, cái sự chịu đựng, cái gian khó đó. Mà những cái điều sâu sắc đó thực sự là nó làm cho giá trị của người phụ nữ lên vượt lên hồi nào ta không hay. Đó là lý do mà từ từ rồi ai cũng phải
[53:50]à không thể không sợ vợ.
[53:56]Cái trách nhiệm, nên ta trở lại bài giảng cũng vậy, ta đi tìm một cái nội tâm an nhiên tự tại, nhưng mà nếu ta đi tìm bằng cách sai lầm là bằng cách tránh né các phiền toái, tránh né công việc và tránh né trách nhiệm thì từ từ ta trở thành một loại người sao? Mất hết phúc, không có phúc và không còn giá trị cuộc đời. Cái quan trọng là không còn giá trị trên cuộc đời này nữa, cái đó mới ghê gớm á. Không có gì đau khổ bằng cái là sống giữa cuộc đời này mà ai cũng coi thường mình vì mình không có giá trị. Tại sao mình không có giá trị? Tại mình là loại người vô trách nhiệm, không chăm lo được cho ai cả. À!
[54:37]Rồi rồi cái cách thứ nhất mà nói rằng để đi tìm sự bình an bằng cách là tránh né mọi phiền toái, ta sẽ đi dần dần vào cái lỗi cực đoan là vô trách nhiệm với cuộc sống. Còn cái cách thứ hai là ta bình an trong phiền phiền toái, đây mới đúng là người đệ tử Phật đây. Nên Đức Phật có một lần Ngài nói trong bài kinh Pháp Cú đó: "Hạnh phúc thay, ta sống không thù hận giữa những người thù hận. Hạnh phúc thay, ta sống không đau khổ giữa những người đau khổ. Hạnh phúc thay, ta sống thanh tịnh giữa những người đắm chìm trong trong dục lạc. Hạnh phúc thay, ta được giải thoát giữa những người đang còn ràng buộc, trầm luân."
[55:20]Đức Phật nói điều đó, nghĩa là ngay trong cái đau khổ mà ta bình an, ngay trong phiền toái mà ta bất động, ngay trong cái vất vả công việc, trách nhiệm mà ta có niềm vui, chứ không phải là ta vô trách nhiệm, không phải vô trách nhiệm. Đó là người đệ tử Phật vậy, là người xốc xáo, gánh vác, có trách nhiệm, và hạnh phúc bình an trong cái tinh thần trách nhiệm, gánh vác đó. Và khi cần, ta đi luôn vào những nơi khó khăn, phiền toái, rắc rối nhất mà đón nhận nó. Cái cái này vậy, trong cái Góp nhặt cát đá có một cái câu chuyện, câu chuyện nhỏ nhưng mà cái hàm chứa một cái triết lý lớn. Là có một à vị sư đó tới phiên đi nấu bếp,
[56:11]thì thường người xưa là vậy đó, cái nhà bếp ít người lắm, mà cái chúng tăng đi lao động nhiều việc, rồi nhà bếp một vài người đó, nên làm việc làm bếp rất là cực. Ngày xưa Sư phụ cũng từng làm bếp trong chùa vậy đó, phải chạy không chứ không có thời gian mà đi. Từ nhà lò bước qua chỗ kho, chỗ kho chạy sang nước, nước chạy vô nhà lò, chạy chạy chạy chạy không chứ đi là không kịp, chạy chạy chạy chạy không. Mà làm một thời gian rất là dài, nên vào vào đó mà không có sức khỏe là gục hết nửa chừng, vì làm bếp vất vả phải, khi mọi người đang ngồi thiền bình yên là mình đã phải xả thiền đi rồi. Nghĩa là sao? Nghĩa là mình phải dậy sớm hơn mọi người,
[56:47]dậy sớm hơn mọi người để ngồi thiền, ngồi thiền xong đến khi mà bắt đầu mọi người thức dậy để ngồi thiền thì mình mới chạy xuống bếp là nấu bếp buổi sáng sớm. Mọi người ăn xong đi làm việc, bắt đầu mình dọn dẹp chuẩn bị buổi kế tiếp, buổi kế tiếp, buổi kế tiếp. Khi mọi người về nghỉ ngơi rồi mình đang còn dọn dẹp nhà bếp rồi đi về nghỉ sau. Nhà bếp cực lắm, nên đó là lý do mà người làm bếp được cũng có cái phước. Thì ông sư này cũng vậy, trong cái chùa đó phiên làm bếp ổng cũng vội vàng vội vàng, ổng cũng vậy. Đến khi mà nấu canh, bữa đó cái nấu canh cái tăng chúng ăn nói: "Ông nấu ăn ngon." Nói: "Bữa nay nồi canh ngon quá." Thì cái ông Thầy Trụ
[57:21]trì ổng gắp sao gắp được nguyên cái đầu con rắn. Thì ra ổng cắt luôn con rắn bỏ luôn qua nồi canh ổng nấu luôn, hèn chi bữa đó các chư tăng ăn ngon ghê, ngon miệng. Nên lạ một cái vậy, đồ ăn mặn vẫn rất là hấp dẫn cái khẩu vị vì nó có cái men tiêu hóa ở trỏng á. Đó là lý do mà người ta tìm ra được lý do tại sao mà ăn đồ mặn ngon hơn đồ chay, là vì nó có cái men tiêu hóa. Thì bữa đó tăng chúng khen: "Trời, bữa nay sao nấu nồi canh này ngon quá, nó ngọt! Cái nồi nước nó ngọt ghê vậy nè." Thì cái ông Thầy Trụ trì ổng gắp được nguyên cái đầu, ổng gắp lên và ổng đưa lên ổng không nói gì. Ổng đưa lên, ổng đưa lên ổng nhìn cái nhà sư mà
[57:58]nấu bếp á, ổng gắp nhìn, tức là đó là cái gì? Nghĩa là cái gì? Đây là lời trách mắng. "Ông nấu ăn cái kiểu gì mà ông cắt luôn nguyên con rắn, ông sát sanh mà rồi ông cho mọi người bữa nay ăn mặn hết trơn vậy nè." Rồi ổng cắt ổng lên đưa, ổng lên ổng nhìn không nói, mà ông thiền sư ông trụ trì ổng cũng điềm đạm, ổng không có quát mắng, không có la lối gì nữa um sùm, ổng chỉ gắp đầu rắn đưa lên nhìn vậy thôi, nè, cái đầu rắn, bữa nay canh ngon quá là do nguyên con rắn nó ở trong nồi canh nè. Ổng im lặng ổng nói, cái nhà sư kia chạy lại chộp cái đầu rắn bỏ miệng nhai nuốt luôn.
[58:35]Nghĩa là cái gì? Nghĩa là ông thầy ổng gắp cái đầu rắn đưa lên nhìn, không nói tiếng nào, nhưng đó là gì? Đó là lời trách mắng. "Làm ẩu quá vậy con! Hả? Con nấu cái kiểu gì mà không khéo cho chúng ăn rắn, ăn thịt rắn vậy trời?" Ha? Thì ổng kia lại chộp đầu rắn nhai miệng nuốt luôn. Nghĩa là gì? Hai người không ai nói ai tiếng nào, không ai nói tiếng nào cả, ông đưa đầu rắn lên là chộp đầu rắn bỏ miệng nhai nuốt luôn. Nghĩa là gì? Đúng rồi, nhận lỗi á, ăn lời trách mắng, con giỏi nha, con đi tu được á. Thấy không, biết rồi.
[59:17]Bỏ miệng nhai luôn, tức là con nhận đây là lỗi của mình, chứ không có đổ thừa. Không có đổ thừa là nói là, hông, cái này không phải tại con, mà cái này hồi nãy là cô Nụ ở Bắc Giang cổ tới cổ bỏ vô cổ nấu ở trỏng á, cho nên nay cái vậy chứ con không phải. Là không có chối, không đổ thừa, mà ăn luôn nghĩa là lỗi tại lỗi tại con, không nói tiếng nào. Thì cũng vậy, ta đi vào trong cuộc đời này, bao nhiêu phiền toái, bao nhiêu khổ đau, ta thanh thản đón nhận hết. Nếu hồi nãy ổng chối tội, coi chừng trong bụng ổng vẫn còn phiền não. Ổng nhận tội một cái, mọi chuyện bình an trở lại liền, thôi chư tăng cứ tiếp tục ăn, không ai cật vấn ai nữa hết,
[1:00:01]vì ổng ăn cái đó là ổng nhận lỗi, mà biết lỗi rồi là thôi. Thì trong cuộc sống này cũng vậy, có khi ta ta chấp nhận cái đau khổ, ta chấp nhận cái lỗi lầm để sửa, ta chấp nhận nghịch cảnh rồi để vượt qua, và nếu có cái tổn thương, ta chấp nhận luôn, mà chính cái chấp nhận lại là sự bình bình an, chứ không phải sự chối bỏ mà là bình an. Giống như ông sư ổng ăn luôn cái đầu rắn rồi, tự nhiên bỗng nhiên không khí trầm lắng xuống rồi lại vui lại bình thường, không có gì hết, mọi người ăn cơm vui vẻ, kệ, bữa đó ăn cơm ngon ngon cũng được, không sao. Chứ nếu ổng chối, chuyện sẽ rắc rối thêm rất là nhiều.
[1:00:42]Cũng vậy, ta có khi bị thiệt thòi, bị tổn thương trong cuộc sống này, nhưng ta chấp nhận, chính cái chữ chấp nhận đó mà ta bình yên. Và ví dụ như sự cực khổ, ta chấp nhận, vậy mà đời ta ta hạnh phúc. Như có cái chuyện vậy, có cái bà cái bà cụ, bả có sáu đứa con,
[1:01:09]bả có sáu đứa con rồi rồi bả đi ra ngoài đường, bả đi lang thang bả xin ăn luôn. Hỏi vì sao? Tại không đứa nào chịu nhận nuôi bả lúc tuổi già. Đứa con trai muốn nhận nuôi thì đứa con dâu nó từ chối, nói: "Anh nuôi anh nuôi em dắt con đi về bên nhà ngoại." Còn đứa con gái muốn nuôi, ông chồng nói: "Tôi ly dị bà, tôi chịu không nổi, tôi không có thời gian. Cái nhà này không đủ điều kiện, đông con mà, mấy người khác nuôi đi, tại sao phải mình nuôi?" Cứ người nào cứ chối qua chối lại rồi rồi bà đi lang thang ăn xin luôn, chuyện có thật á. Chuyện này có thật. Rồi ở bên Trung Quốc cũng có câu chuyện có thật vậy.
[1:01:53]Cái ông đó ổng có bảy người con, cái nhà tồi tàn, bảy người con có bảy cái biệt thự chung quanh. Mọi người mới thắc mắc, con cái xây cái nhà to vậy sao để ổng ở cái nhà tồi tàn ở giữa? Đến khi người ta mới đi hỏi, mấy nhà báo đi về hỏi từng người thì ai cũng có cái lý do để không đưa tiền ra xây. Nói sao? "Vì muốn xây, tôi phải chở vật liệu đi qua cái nhà cái ngõ con đó mà tôi với nó giận nhau." Lý do giận rồi cũng làm lý do thôi, nhưng mà rồi cuối cùng là ông kia cứ sống trong căn nhà tồi tàn lúc cuối đời cũng không nương tựa với ai được. Còn đó là cái vô trách nhiệm. Còn bây giờ vậy, một người con nói:
[1:02:32]"Thôi ai ai, mỗi người có gia đình riêng." Này cứ đem bố mẹ mình về nuôi, vậy mà lòng rất hạnh phúc, rất hạnh phúc. Vì sao? Vì mình gánh lấy cái trách nhiệm rất là thiêng liêng.
[1:02:47]Và cứ nuôi, cứ chăm, cứ lo, lo cho ai được cứ chăm cứ lo, không có sợ vất vả, lúc nào cũng gánh những cái trách nhiệm đáng để gánh, mà nhiều khi gánh nhiều hơn cái trách nhiệm yêu cầu, vậy mà cuộc đời mình bình an, hạnh phúc. Nên ở đây nó có cái điều nghịch lý lại, tưởng là ta đi tìm sự bình an bằng cách trốn trách nhiệm, không ngờ khi trốn trách nhiệm mới thực sự là bất an. Tâm ta đủ thứ chuyện lăng xăng, xáo trộn. Vì sao? Vì ta đã quyết định sai lầm. Còn khi ta dấn thân vào cuộc đời, đi vào đau khổ, đi vào trách nhiệm, thấy vất vả, thấy phải lo toan, không ngờ sau đó là một nội tâm bình an, hạnh phúc.
[1:03:35]Đây là điều ta phải để ý lại.
[1:03:44]Nên vì vậy mà
[1:03:48]ta cứ cố gắng càng có trách nhiệm với mọi người, với cuộc đời, vậy mà tâm ta bỗng nhiên mạnh lên. Tinh sức mạnh tinh thần ta tăng lên, và ta được nhiều quả báo lành về sau. Vậy đố nhau cái trách nhiệm cao nhất, quý nhất là gì?
[1:04:16]Nãy nãy giờ thì ta chứng minh rằng cái người mạnh dạn gánh vác trách nhiệm vậy chứ là người hạnh phúc, là người bình an, là người hạnh phúc. Người lảng tránh trách nhiệm vậy chứ là người bất an, đau khổ.
[1:04:35]Rồi ta sẽ vì ta theo Phật nên ta sẽ chọn cái con đường là dấn thân, đối mặt, gánh vác trách nhiệm. Vậy cái trách nhiệm lớn nhất của ta là gì?
[1:04:50]Hửm? Sư phụ không nghe con nói, nhỏ quá, con đứng lên con la cho to thử coi. Chạy xuống hỏi coi em nói cái gì vậy, nói lại cho sư phụ nghe. Con muốn trả lời câu gì vậy?
[1:05:16]Dạ.
[1:05:26]Dạ con bạch Thầy, như vậy theo con thì cái trách nhiệm cao nhất, lớn nhất ở đây đó chính là mỗi chúng ta, mỗi một cá nhân, mỗi một người đều sống có trách nhiệm với chính bản thân chúng ta, với chính cuộc đời này ạ. Chưa. Đúng nhưng chưa.
[1:05:52]Thôi để sư phụ nói luôn đỡ mất thời gian. Ta có loại nhiều loại trách nhiệm, nhiều đối tượng để ta phải chăm lo, nhưng trách nhiệm lớn nhất là cùng nhau xây dựng một tinh cầu giác ngộ. Đó mới là trách nhiệm lớn nhất.
[1:06:10]Còn những người tưởng rằng, cho rằng cái tâm bình an bằng cách lảng tránh trách nhiệm, sau này sẽ mắc cái quả báo gì? Phước hết. Không còn cái tương tác với mọi người, rồi cuộc đời rơi vào cô độc. Nhớ như vậy. Mà hiện nay trên thế giới, cái số mà người già bị cô độc nhiều quá. Đến nỗi một số nước, như nước Pháp, nước Nhật phải lập ra một cái Bộ, có ông Bộ trưởng, Bộ trưởng Bộ Cô Đơn.
[1:06:43]Để giải quyết vấn đề cô đơn của tuổi già, vì nó trở thành vấn nạn toàn cầu. Lần lần những đứa trẻ rời xa bố mẹ, ông bà đi tìm sự nghiệp của nó, thậm chí có người bỏ xứ đi luôn qua xứ kia, bỏ mặc cho bố mẹ mình ở lại xứ này. Và người lớn tuổi từ từ rơi vào cảnh cô độc. Nên Đạo tràng của ta có một cái mục tiêu mà sư phụ dặn về các Ban Điều hành phải nhớ như vậy, là lúc nào cũng chăm lo cho người lớn tuổi để ngăn chặn cái tình trạng cô đơn của tuổi già. Và ta mở Đạo tràng để làm gì? Thật ra nó thì nói thì cao siêu, nhưng mà trong thẳm sâu trong nội tâm của sư phụ có mục tiêu đơn giản nhất: để về già không có cô đơn, ta có bạn đạo với nhau.
[1:07:31]Ta có bạn đạo lo cho nhau. Đó là điều quan trọng. Và đầu tiên là cái lớp tiếng Anh á. Các cụ đi học, mình mặc áo dài đẹp, mình ngồi mình học, bỗng nhiên cảm thấy mình có giá trị, gặp được nhau vui vẻ, không ở nhà cô đơn, rồi có thể có tương tác được với các cháu mình nhiều hơn. Đó cũng là một cái tuổi già bớt cô đơn. Là cũng do cái gì? Do ta tham gia Đạo tràng tu tập, nên ta có bạn đạo, ta giải cái nghiệp cô đơn liền. Chứ nếu không tham gia Đạo tràng tu tập, có khi giờ này ta cũng đang rơi vào tình trạng cô đơn của tuổi già, đúng không ạ? Ta bị liền. Mà tại sao khi tu tập như vậy thì ta giải cái nghiệp cô đơn?
[1:08:15]Bởi vì khi ta bước vào Đạo tràng, ta phải thương yêu nhau, phải lo cho nhau. Chính cái thương nhau, lo cho nhau, ta bị xóa cái nghiệp cô đơn của mình đi. Còn người nào mà không thương ai, không lo cho ai thì từ từ sẽ rơi vào nghiệp cô độc, cô đơn hết. Mà đó là người mà đi tìm cái sự an nhiên tự tại một cách sai lầm bằng cách lảng tránh trách nhiệm. Tâm lại loạn lên, cuộc đời lại hết phước và rơi vào cô độc. Đó như vậy, đó là cái sai lầm rồi đấy.
[1:08:46]Thế nào là một cuộc sống có ý nghĩa và thế nào là một cuộc sống vô nghĩa?
[1:08:53]Cuộc sống vô nghĩa gồm hai điều. Một là ta để thời gian trôi qua vô ích. Một ngày cũng trôi qua giống như nhau, tất cả mọi người đều có giống nhau, 24 tiếng đồng hồ một ngày. Nhưng có những người trong 24 tiếng đồng hồ đó, ta làm việc có ý nghĩa, ta giúp người này, ta lo người kia, ta rèn luyện, ta tu dưỡng bản thân. 24 tiếng đồng hồ của ta rất là đắt giá, vì ta sử dụng nó một cách hợp lý. Kể cả lúc ngủ cũng là lúc sử dụng hợp lý. Ngoài cái giấc ngủ ra, ta vừa rèn luyện, vừa tu học, vừa giúp đời, vừa giúp người và gánh vác trách nhiệm. Cũng 24 tiếng đồng hồ đó mà người không có đạo lý, không có lý tưởng sống, cứ nó trôi qua nhàn nhàn,
[1:09:39]không biết làm cái gì mà ta hay gọi là giết gì? Giết thời gian. Bởi sư phụ nói thời gian là một nạn nhân thê thảm, vì hết người này giết tới người kia giết. Thời gian rất là tội nghiệp. Trên mình đầy những vết thương, hết người này đâm chém tới người kia chém đâm, vậy đó. Còn và cái điều mà để thời gian trôi qua vô ích, đó là một cuộc sống vô nghĩa. Còn cái người sống có ý nghĩa là sử dụng thời gian triệt để, tận cùng luôn, không để hở. Ngay những lúc mà mệt ngồi không làm gì, lúc đó đang cái gì? Đang an trú trong thiền định. Đang biết toàn thân, biết thân vô thường, biết hơi thở, chứ lúc đó họ không phải ngồi không.
[1:10:21]Ngồi ngồi vậy chứ không phải ở không. Ủa cái nhóm Quảng Ngãi được con đây hả con? Mấy người tự tụ Quảng Ngãi ra tới đây, tội chưa? Hồi Huynh Đệ có thấy không con? Con thấy chưa? Nhớ lo cho các huynh đệ nha con. Từ Quảng Ngãi ra tới đây nghe pháp, bốn năm người, lo cho người ta. Tội ghê.
[1:10:50]Cái thứ hai nữa là cái người mà quan điểm mà sống an nhiên tự tại mà không đúng á dễ rơi vào cái lỗi này là không sử dụng hết thời gian, để thời gian trôi qua suông, vô ích, làm cho mình hết phước. Mà nhân quả nó có cái này: Trong nhiều lý do để ta phải chết sớm, có một lý do là ta không dùng thời gian nữa. Ta có thời gian mà không biết làm gì là nhân quả khiến cho ta bị chết sớm luôn. Tại để sống làm gì, chả sống làm gì cả, thôi cho chết cho rồi. Là một nhân quả. Nhưng cũng có những người trường hợp không phải như vậy. Có những người hy sinh vì nghĩa cử, có những người nghiệp xưa nó trả, và có những trường hợp những thiên thần ở trên đầu thai xuống
[1:11:40]đến với gia đình đó trong mười mấy năm thôi rồi đi về. Họ đi họ chết sớm, nhưng sự thật không phải là họ là người tầm thường. Nhưng mà cũng có một lý do là những người tầm thường không biết làm gì trong một ngày trôi qua, thế là họ không xứng đáng để sống nữa, tự nhiên phải chết yểu, đó là trường hợp khác vậy. Còn về còn cái người mà
[1:12:06]có đạo lý để sống, họ không sống phí một thời gian nào. Hồi đó sư phụ có đọc cái câu chuyện này mà lúc đọc thì thấy hơi kỳ kỳ, nhưng mà ngẫm lại rồi mới thấy đạo lý nó sâu sắc. Có cái ngôi chùa đó vậy thì cũng đông tăng chúng, nhưng trong đó có một cái ổng là sa di thôi, ổng mới là sa di, còn nhỏ. Lúc nào cũng mũi lấm lem à. Mũi, nước mũi chảy ròng ròng hai mũi, nhìn cười thì mấy ông sư huynh mới la: "Sao mày không đi không không lau mũi đi?" Ổng nói: "Em không có thời gian." Cái câu trả lời rất là kỳ: "Em không có thời gian mà quẹt cái mũi này một cái, ổng lại nói không có thời gian." Bộ tính để mũi sao mà mà vỗ tay vậy trời? Ổng bảo:
[1:12:47]"Em không có thời gian." Cho nên rồi người ta nói: "Thôi cái ông này ổng bất trị rồi." Thấy không? Tới cái nước mũi chảy lòng thòng mà mà không có thời gian để quẹt thì thì ông này bất trị rồi, thôi tao cũng không để ý nữa, không để ý nữa. Thì lần đó là lúc là vào cái
[1:13:08]như một cái nó không phải là cung vua mà giống như một cái cái cái cái cái dinh, à cái dinh của một ông quan lớn thì vợ ổng bị bệnh. Vợ ổng bị bệnh mà mấy thầy thuốc tới chữa mãi không được. Rồi cả nhà ổng cũng tin Phật nên ổng khấn dữ lắm, khấn xin dữ lắm. Khấn xin thì đêm Hộ Pháp mới đến nói: "Trong chùa đó có một vị thánh tăng á, thỉnh vị thánh tăng nó về đây thì chữa hết bệnh cho phu nhân." Thế là ổng mới đến chùa. Ổng đi một vòng, ổng không biết ai thánh tăng. Ổng đi thì gặp cái mới ổng mới nghĩ ra một cái kế. Thì ổng làm quan, ổng này cũng lại có trí tuệ. Ổng mới lên bạch Hòa thượng trụ trì, nói:
[1:13:48]"Ngày hôm đó nhà con cúng dường trai tăng, con xin mời toàn bộ tăng chúng không sót người nào đến dự trai tăng ngày hôm đó." À và ổng ấn định ổng mời đàng hoàng. Tới giờ là ổng cho người nhà đến hầu đưa các thầy về, đón các thầy về. Ổng bí mật ổng chôn cuốn kinh nó ngay cái cổng đi vào, chôn dưới đất, ổng lấy gạch ổng đè lên vậy. Thì ổng mới đứng đó ổng chắp tay ổng đón từng thầy đi vào, từng thầy đi vào. Mọi người cứ giẫm lên cái bục đó đi, ổng rất là thất vọng. Cuối cùng có ông sa di, ông sa di nhỏ nhất mũi chảy lòng thòng. Ổng đòi mấy ông sư huynh cho đi theo, không cho đi theo. Ổng nói: "Trời ơi, chú mày ở đây. Giờ người ta đi cúng nhà người ta là nhà quan.
[1:14:26]Chú mày đi cúng mà mặt mũi lòng thòng thế này nhục nhã." Nói: "Kệ cho em đi, ổng mời hết mà, đâu có sót ai." Thì cho đi. Nói: "Thôi đi mà đừng có giỡn đùa nha, đừng phải cẩn thận nha, nghiêm trang nha." - "Rồi rồi, yên tâm đi." Thì khi mà ổng ông quan ổng đứng ổng đón từng vị tăng đi vào, mọi người cứ đi vào, đi vào, đi vào, ổng không thấy ai hết. Đến cuối cùng ông sa di, ổng đi tới đó cái ổng ổng khựng lại liền. Ổng nói: "Pháp bảo của Phật mà ai dám giẫm lên." Ổng lật ngược người ổng lại, ổng chống hai tay xuống, ổng chúi đầu trước, ổng đi bằng hai tay đi qua. Thế là ông quan quỳ xuống đảnh lễ liền.
[1:15:00]Quỳ xuống đảnh lễ là mời ổng lên ngồi trên tòa. Thỉnh ăn cơm xong mời ổng thuyết pháp rồi mời ổng vào chữa bệnh rồi hôm đó là phu nhân của ông, vợ ông quan hết bệnh liền.
[1:15:14]Cho nên cái người mà đến nỗi mà hai cái mũi chảy lòng thòng không có thời gian thì coi chừng là thánh đó chứ không phải vừa. Phải không? Những người như vậy. Và chúng ta cũng vậy, chúng ta sống tu hành.
[1:15:34]Lúc mệt nghỉ ngơi rồi người ta tưởng mọi người mình là ngồi rồi ngồi nghỉ không? Không có đâu. Lúc đó đang an trú tâm hồn trong hơi thở, biết toàn thân để tu dưỡng cái chánh niệm, không bỏ không lúc nào. Đó vậy. Nhưng mà hôm nay nghe nói như vậy thì đừng có mà về nhà nói không tắm nha. Có ai hỏi: "Tại sao không tắm?" - "Tại không có thời gian, mắc tu." Chết nha. Là lúc đó không vào đây dự khóa tu được nha. Những người người như vậy là không vào dự khóa tu được. Cứ đổ thừa tại không có thời gian không tắm thì không ai cho vào dự khóa tu đâu à. Ban tổ chức không cho vào dự à. Như vậy nha.
[1:16:16]Rồi bây giờ quý người mới hỏi, nói: "Bây giờ làm việc mệt quá, để thôi
[1:16:23]đi đi đi đi đi đi đi đi Đà Nẵng đi tắm biển được không? Vậy có lỗi gì không?" Có lỗi gì không?
[1:16:38]Hửm?
[1:16:43]Nói mệt quá hôm nay có cái phim gì bom tấn gì đó, thôi bây giờ đi coi cho vui chút. Rồi có lỗi gì không? Đúng không?
[1:16:56]Nhớ thế này, trừ những bậc thánh cao siêu thì ta không nói, còn bình thường chúng ta vậy, có một chút vui chơi giải trí, nó cũng làm cho ta phục hồi năng lượng, cho nên cái đó không sai. Ta không lạm dụng, nhưng những lúc vui chơi giải trí nhè nhẹ cũng làm cho ta dễ chịu, phục hồi năng lượng rồi học tập, lao động, chiến đấu theo gương Bác Hồ vĩ đại tiếp tục, không sao hết nha. Không phải, chứ ta không khắt khe cái điều đó, chứ đừng bắt chước ông ông thánh tăng kia mà nói không có thời gian mà mà ngửa này kia, không phải. Nó không sai. Cho nên lâu lâu mà có cái phim bom tấn hay, sư phụ cũng hay cho tiền để bắt tụi con đi coi là vậy đó.
[1:17:37]Có một chút xíu cũng có những điều học hỏi trong đấy chứ không phải là không. Ừm. Chỉ có cái là nếu ta dừng lại quá lâu ở chỗ mà thư giãn giải trí thì ta phạm sai lầm liền, ta bắt đầu có tội liền, cái gọi là lạm dụng cái thư giãn giải trí. Chà, hết giờ rồi. Thôi, bài còn nhiều quá. Thôi thì bỏ hết đi, thì nói vài cái để kết luận là vậy.
[1:18:07]Cho nên đối với một bậc thánh đúng nghĩa thì an nhiên tự tại nó gồm những cái ý như thế này: Thứ nhất, không làm việc gì vô nghĩa, tất cả mọi việc làm đều rất có ý nghĩa. Thứ hai, làm phúc rất nhiều mà không chấp công, giỏi. Thứ ba, là đối trước những cám dỗ không bị lung lay, không bị động tâm, mới là an nhiên tự tại. Thứ tư, gặp những nghịch cảnh bất hạnh thì lòng không buồn giận, đúng như vậy nha. Rồi, thứ năm là bất cứ hoàn cảnh nào tâm cũng thanh tịnh. Điều thứ sáu, điều thứ sáu này là mới kỹ nè, khi nghỉ ngơi thì nghỉ rất sâu, khi làm việc thì làm rất kỹ lưỡng. À, nhớ giùm vậy. Cái người an nhiên tự tại là cái người
[1:19:05]khi nghỉ ngơi thì nghỉ rất sâu, khi làm việc thì làm rất kỹ lưỡng.
[1:19:14]Hai ý này thôi, nếu ta thảo luận ra thành một bài giảng khác đó. Khi nghỉ ngơi thì nghỉ rất sâu, khi làm việc thì làm rất kỹ lưỡng. Về chiêm nghiệm giùm nha, về chiêm nghiệm rồi huynh đệ trong đạo tràng trao đổi với nhau nha. Từng cái ý một. Nghỉ ngơi rất sâu là nghỉ ngơi làm sao? Nha. Làm việc rất kỹ lưỡng là như thế nào? Đó là những người, đó là người tự tại là gồm những cái ý đó, sư nhắc lại vậy để nhắc lại sáu cái ý này chút xíu để ta nhớ. Bậc thánh đúng nghĩa an nhiên tự tại nghĩa là: Không làm việc vô nghĩa, nghĩa là làm gì cũng có rất có ý nghĩa vậy, yêu thương, chăm chút, làm phúc, gánh vác trách nhiệm.
[1:19:57]Thứ hai là, làm phúc rất nhiều mà không không chấp công. Thứ ba là, đối trước cám dỗ lòng không không xao động. Thứ tư là, đối trước nghịch cảnh lòng không buồn giận. Thứ năm là, dù đi trong hoàn cảnh nào tâm cũng thanh tịnh. Và cái thứ sáu là, khi nghỉ ngơi thì nghỉ rất sâu, khi làm việc thì làm rất kỹ lưỡng. Như vậy nha, đó là người an nhiên tự tại. Chớ ta đừng hiểu lầm cái chữ an nhiên tự tại là không làm gì, là vô trách nhiệm, là lảng tránh, không phải như vậy. Xin mời quý Phật tử chúng ta cùng chắp tay trang nghiêm để đọc kệ hồi hướng. Nguyện pháp giới chúng sinh cùng tinh
[1:20:47]tấn tu hành, thoát chấp ngã vô minh, đồng viên thành Phật đạo.
[1:21:05]Chúng con cũng thỉnh Sư phụ.
[1:21:53]Ta đi trong đời một đời nặng mang biết bao nhiêu nợ ân sâu.
[1:22:04]Ơn cha ơn mẹ từ khi ấu thơ bồng bế nâng niu dịu dàng.
[1:22:14]Ơn cô ơn thầy, bài học sáng hôm đưa bước chân qua tuổi thơ.
[1:22:24]Trăng soi bên thềm, mặt trời ban mai, phơi phới câu hát êm đềm. Phật Pháp bao la như trời sáng,
[1:22:39]soi vào cuộc
[1:22:44]đời tối tăm, mịt mờ.
[1:22:49]Từ đó ta đi trong vị tha, yêu thương vạn loài thiết tha, đậm đà. Lòng biết ơn xin như biển
[1:23:04]khơi, sáng cả cuộc đời mênh mông, từ bi. Đỉnh núi hay con sông lặng trôi, cho ta trời đất tinh khôi, đẹp ngời.