[0:00]Qúy Phật tử mày phải vào từng ngõ gõ từng nhà rà từng người, bắt đi quy y sạch sẽ không còn sót người nào, lần sau quay lại thăm, tặng quà tiếp, cứ vậy, hay nói. Mang đi giảng tôi hay dùng cái câu đó vậy đó, phải vào từng ngõ gõ từng nhà rà từng người. Thì sau này cũng vậy, cái việc mà trong những bài sắp tới đó, chúng ta học chúng ta sẽ thực hành rất là nhiều. Bài này bài thêm bài thứ hai cũng còn ngồi ở lớp học, nhưng tới bài thứ ba quý thầy muốn làm bài được quý thầy phải đi ra ngoài. Thì tôi có xin cái ban ban giám hiệu quý thầy sẽ đi tiếp cận với quần chúng trước, cứ hai ba người hai ba người đi,
[0:33]nơi này nơi kia, đi vào nhà của mọi người chung quanh đây. Những người nào mà chung quanh chùa mình đi trước rồi những từ những đối tượng tùy cái bài học. Ví dụ cái bài học đó là bài học là tiếp cận với người ở tôn giáo bạn thì mình phải lựa những người mà đạo khác mình đến thăm người ta. Đến thăm người ta. Phải học rồi về mới làm bài. Khi mình tiếp cận cái tâm tình người đó, suy nghĩ đó và mình đã theo tâm tình đó mình đưa giáo lý vào như thế nào thì về mới làm bài được, nên sắp tới là phải đi tiếp cận thường xuyên. Cứ đi hai ba người hai ba người. Riêng mà cái bài mà mình tiếp cận với những người ở tôn giáo bạn
[1:08]á thì khi mình vào nhà người ta mình chỉ nên vào một người. Còn một người ở bên ngoài nổ máy xe chờ sẵn, nhớ như vậy. Vì vậy quý thầy nhớ là cái hoằng pháp á nó là cái tính cách tiêu biểu của người đệ tử Phật. Ai mà không có cái tinh thần hoằng pháp thì chưa phải là đệ tử Phật. Ta nhớ như vậy. Cho nên khi mà chúng ta lựa người xuất gia á chúng ta để ý cái tiêu chuẩn đó. Là cái người nào á, ví dụ khi mình lựa một người xuất gia sau này quý thầy lớn lên, quý thầy làm thầy, quý thầy để ý coi cái người mà mình sắp nhận vào tu là người có cái lý tưởng hoằng pháp hay không và có bị ô nhiễm hay không.
[1:50]Để ý hai khía cạnh đó thôi. Mình sẽ cho lúc đang còn cư sĩ công quả, mình cho tiếp khách trước. Ví dụ khách tới, mình sai: "Ờ, con ra con tiếp khách đi con, nói chuyện với khách một chút rồi lát thầy ra." Thì cái người đó mà lúc đang còn cư sĩ công quả mà ra tiếp khách cái mình để ý mình thấy, thấy cái người đó họ không để ý đến cái màu áo, xe cộ người cư sĩ mà chỉ hỏi thăm: "À chú bác tới đây có việc gì? Chờ thầy con một chút." Rồi hỏi cái lân la trong khi chờ ra cái người đó hỏi: "Chú bác nào giờ có hay đi chùa không? Có nghe kinh gì rồi?" Rồi gợi ý là: "Ở đây có cuốn sách này hay lắm, Tâm Lý Đạo Đức mới in." Gợi qua ai đó mà "Ủa,
[2:30]có đọc chưa?" Hả, mình thấy là cái người này nói chuyện lát rề rề rề rề dụ người ta nghe sách rồi là biết cái người này có bản chất của người hoằng pháp, phải không? Mà không để ý chuyện thế gian, đó là người xuất gia tốt, người đó nên cho xuất gia. Còn nếu lúc xin vô chùa tu, mình không biết nguyên nhân xin thì sao cái mình cho tiếp khách thử. Khi khách tới cái bắt đầu ngồi nhìn cái áo chú mua ở đâu vậy, đẹp quá; cái xe này đời nào ha, biết nhiêu tiền. Cứ ngồi mà hỏi người ta toàn chuyện tào lao không à, biết cái người đó tu được không? Không. Nghĩa là không hướng dẫn người ta về đạo, mà trái lại bị cái đời nó nhiễm.
[3:05]Thì người này lớn lên khó đi hoằng pháp lắm. Vì ví dụ như là khi mà chúng ta đi tiếp cận với người đời để chúng ta hoằng pháp, tức là chúng ta giống như sẽ bị cái trao đổi á, chúng ta đem cho họ một số đạo lý và họ cho chúng ta lại một số gì? Chuyện phiền toái thế gian bỏ vô túi đem về lại, vô chùa lại. Cho nên ở đây chỉ cho đi, không lấy lại. Tức là khi mình đến với gia đình người ta, của thí chủ, mình cho đạo lý và không mang cái gì của nơi nhà người ta về chùa hết. Như vậy không ô nhiễm. Còn không có bản lĩnh đó thì mình đến mình cũng nói chuyện đạo cho người ta một mớ, rồi người ta kể một mớ chuyện đời
[3:41]mình cũng mang về chùa kể trong chùa lại, xong ngay. Huề. Cho nên cứ nhìn á cái người nào mà có thể là hoằng pháp được hay không á, xuất gia được hay không mình để ý hai tiêu chuẩn á là không ô nhiễm, không thích đời và và thích hoằng pháp, thích là thích làm cho người khác biết đạo lý, đó cái kiểu đó. Tức là người đó sau này tu tốt. Hồi đó quý thầy đi tu có vậy không? Có không? Không để ý. Nhưng sau này chúng ta sẽ để ý cái tiêu chuẩn đó mà mà lựa đệ tử nha. Thì cái người hoằng pháp này đó phải là cái người có thực hành, phải không? Thực hành tu hành rất là nhiều như nãy chúng ta nói. Chúng ta tu nhiều chừng nào thì chúng ta dễ thuyết phục người khác chừng nấy.
[4:30]Còn người nào mà không chịu thực hành thì bảo đảm một điều là mình ít có cái sức để thuyết phục người khác. Nguyên tắc là như vậy. Vì sao? Vì trong cái thực hành mình đã kinh nghiệm từng cái đường đi nước bước cặn kẽ, có những điều rất là mới mà khi thực hành mình mới thấy chứ người khác không thấy. Nhiều khi trong kinh điển, sách vở không có nhưng khi thực hành thì mình mới thấy ra được. Nên do vậy mà những bài giảng của mình nó cứ luôn luôn nó mới mới mẻ là vì mình có thực hành, chẳng vậy. Còn nếu chúng ta cứ chỉ trông đợi vào cái học, học bao nhiêu rồi nói lại bấy nhiêu thì giáo lý đó không mới và nhất là cái người nghe ta họ cũng nghe rồi.
[5:14]Ví dụ ta học cái bài đó, họ cũng học rồi. Chúng ta đọc cuốn sách đó, họ cũng đọc rồi. Rồi khi mình nói ra cái họ thấy mình cũng không có gì mới, đi nghe mình giảng cũng không có gì lạ, họ ở nhà luôn. Đây là cái nhược điểm của đạo Phật á. Cho nên chúng ta thấy ví dụ những nhà thờ, những ngày lễ họ đông bởi vì bắt buộc. Còn chùa mình không bắt buộc, chỉ để tự giác. Mà muốn người ta tự giác đi đông thì người ta phải sao? Có cái hứng thú đối với đạo lý. Còn không có hứng thú đối với đạo lý, người ta không tới chùa. Nên vì vậy là để cho người ta có cái hứng thú với đạo lý, mình giảng làm sao phải hấp dẫn, nói chuyện sao phải hay.
[5:50]Mà muốn giảng hấp dẫn, hay là có cái đạo lực ngầm ngầm ở bên trong. Bây giờ cái đối tượng để hoằng pháp chúng ta đem đạo lý đến cho ai? Đem đạo lý đến cho ai? Cho ai? Mọi người là thực tế, nhưng mà trên lý tưởng á mình dùng chữ là đem đến cho tất cả chúng chúng sinh. Chúng sinh ai mình cũng muốn cho người đó biết đạo lý hết. Nhưng mà cái ý nghĩa chúng sinh á mình nói không thực tế, tại chúng sinh bây giờ ví như con chó biết gì mà giảng, con mèo biết gì mà giảng, thôi giờ cứ con người là thực tế. Nên mình nói thực tế là nguyện đem đạo lý đến cho tất cả mọi mọi người. Nhưng thực ra tất cả chúng sinh vẫn là đúng, không có sai.
[6:36]Ví dụ ví dụ bây giờ nói mọi người á thì gồm nhiều thành phần người ta biết suy nghĩ, à biết tu tập, có hướng đến cái đời sống thánh thiện thì mình dễ rồi. Nhưng ví dụ một con vật, nhưng nói như một con chim khi mình thả phóng sinh mình nói đạo lý đâu được, nhưng mình sẽ có cái tâm nguyện. Mình có tâm nguyện là nguyện chim này đời sau thoát được thân cầm thú, tái sinh vào cõi người, biết được Phật pháp. Thì cái tâm nguyện của mình đó đã là hoằng pháp cho con thú rồi đó. Mặc dầu nó chả hiểu, nhưng mà cái tâm nguyện đó đã gieo duyên cho nó. Và sau này khi gặp lại tự nhiên nó mến mình, nó mến và mình có thể giảng pháp nó nghe được, lạ vậy.
[7:17]Hoặc là một con chó cũng vậy, nó đâu biết nghe đạo lý. Nhưng mình đến á mình mình vỗ vỗ về, mình vuốt ve nó rồi mình nâng niu nó mà với cái ý niệm rõ ràng là hoằng pháp là mình gieo duyên, mình trải tình thương đến con chó và mong sau này con chó đó nó trở lên nó làm người, nó biết Phật pháp. Cái ý niệm mà mình nghĩ như vậy đã là ý niệm hoằng pháp cho chúng sinh. Mà đúng như vậy, sau này con chó nó gặp mình, bỗng nhiên nó mến và mình nói đạo nó nghe. Chỉ vì ở kiếp trước lúc mình nâng niu nó, mình vuốt cái đầu nó mình có nghĩ đến cái điều giáo hóa nó. Còn mà cái lúc mà mình ôm rồi mình nựng nựng mình không nghĩ
[7:55]đến cái giáo hóa thì không có cái hoằng pháp trong. Kiếp sau gặp lại cảm tình với nhau nhưng mà không có cái duyên trong đạo. Nên cái việc mà nói là giáo hóa chúng sinh là là cho cả chúng sinh là vậy đó. Hoặc là cái vong linh, mình nói không phải người đâu, cả cái vong linh họ vất vưởng ở ngoài đồng, ngoài trống vậy đó. Họ mình đâu có thấy họ đâu, nhưng mà khi mình tụng kinh hoặc khi mình cúng thí thực mình đều hướng đến cho họ. Mình nói chung quanh đây có bao nhiêu cái vong linh xin về đây ăn cơm, thọ thực, nghe kinh, hướng tâm về Phật pháp, nguyện những vong linh đó trải lòng thương yêu chúng sinh.
[8:30]Khi mình nói như vậy, mình tụng như vậy thì nó chấn động hết, cái vong linh chung quanh họ nghe hết. Thì họ nặng nghiệp á, họ cũng không có chuyển biến được liền, nhưng mà cái tâm của họ bị dẫn bởi cái lời chúc nguyện của mình, cái tâm họ bắt đầu có từ bi, có thương yêu, có tin Phật thì một thời gian cái họ tái sinh, họ bỏ cái thân mà vong linh vất va vất vưởng đó rồi họ tái sinh vào người, họ gặp Phật pháp, họ mến, họ mến. Họ đi ngang cái chùa tự nhiên họ thích vào ăn miếng cơm. Cái bữa ăn miếng cơm là vì lúc mà họ làm ma họ hay vô chùa ăn cơm. Họ thích ghé vào ăn cơm rồi nghe cái lời kinh tụng, rồi nghe pháp.
[9:05]Đó là bởi vì đời trước chúng ta đã có cái tâm hoằng pháp đến cho những đối tượng đó luôn, là chúng sinh luôn. Và cả chư thiên trên trời luôn, cũng là đối tượng để chúng ta giáo hóa. Chúng ta nói câu này nghe hơi hỗn. Vì sao vậy? Bởi vì chư thiên là những người mà họ họ hơn mình, cái đẳng cấp họ hơn mình, hơn loài người nhiều. Vì ở trên đó nhìn xuống họ biết mình hết à, mình nghĩ gì trong bụng biết hết trơn. Nhân quả mình sắp tới làm sao họ biết hết á. Sắp tới mình xảy ra chuyện gì nhiều khi mình không biết chứ họ biết mình hết trơn. Nhưng mà sao mình dám nói là mình hoằng hóa họ? Vì sao? Bình thường á thì chúng ta thua cái đẳng cấp của cái vị chư thiên.
[9:46]Nhưng mà có những trường hợp chúng ta hơn là đối với những người mà họ đã từ trên trời họ xuống. Đó là những bậc đại sư mà họ có nguồn gốc ở trên trời. Từ trên trời họ đã từng thuyết giảng ở trên thì khi họ xuống đây họ mang thân phận con người nhưng mà cái trí tuệ của họ nhiều khi vượt khỏi chư thiên. Và họ biết được cái nhược điểm của chư thiên là gì. Đôi khi trong cái bài giảng của họ, họ cũng cảnh giác, họ nhắc chư thiên phải làm cái bổn phận của mình cho đúng. Thì là chư thiên cũng là đối tượng để mình hoằng hóa là vậy. Nhưng mà trường hợp này ít, ít là vì sao? Vì lâu lâu chúng ta mới gặp được một cái người hoằng hóa,
[10:23]một cái người hoằng pháp mà họ có cái nguồn gốc trí tuệ từ trên trời họ xuống. Trí tuệ họ vượt trùm đời. Cho nên tuy mang thân phận người nhưng mà trí tuệ họ hơn cả chư thiên. Hiếm. Còn bình thường thì chúng ta chỉ gặp những vị hoằng pháp họ mang thân phận con người giảng cho loài người hoặc là vong linh hoặc loài thú, chứ không có dám đụng đến chư thiên. Vì chư thiên là một đẳng cấp cao hơn loài người. Đối tượng để chúng ta hoằng pháp là ai thì chúng ta nói bất cứ ai, tất cả chúng sinh trên thế gian này. Đó. Đó là nhưng mà nói rộng như vậy thì nó cũng thật, nhưng mà cũng hơi lý tưởng. Bây giờ chúng ta nói thực tế lại một chút thì là tất
[11:05]cả mọi người, là loài người, những người mà biết nghe, biết hiểu và có thể thực hành được giáo lý. Đó là đối tượng mà ta phải hoằng pháp. Nhưng mà thực tế hơn nữa là ta độ được cho ai? Thực tế hơn nữa là ta độ được cho ai? Thực tế hơn là chúng ta độ được cho ai? Chúng ta chỉ độ được cho người có duyên với mình mà thôi, đúng không? Đó. Tuy lòng ta á thì muốn độ hết cả thế gian này, nhưng mà thực sự là ai có duyên với ta họ mới chịu nghe ta. Còn không có duyên họ cà lơ cà lơ, có khi họ chống lại nữa, khi chửi lại nữa. Ừm. Nên vào thời Đức Phật cũng vậy. Chính Đức Phật cũng tuyên bố là có những điều ngài không làm được,
[11:53]đó là chúng sinh không có duyên với ngài, ngài cũng không độ được. Mà thậm chí vào thời Đức Phật, ngài cũng bị chống, chống kịch liệt, chống dữ dội luôn. Vì sao vậy? Bởi vì vào thời đó là cái giáo lý Bà-la-môn họ đã chiếm ưu thế hết cả cái xã hội Ấn Độ đó. Làng nào cũng có cái gia đình, một cái đền thờ Bà-la-môn, những vị vị Bà-la-môn làm chủ tế. Ngay cả cái ông xã trưởng, làng trưởng còn phải nể ông Bà-la-môn, chuyện gì cũng phải hỏi ổng, ổng là lãnh đạo tinh thần cho dân. Mấy ông đó già, râu dài, ở Ấn Độ họ râu ria dữ dội lắm, ngồi dài. Rồi những lời tụng của họ, lời chú nguyện của họ, thậm chí trí họ có một số pháp thuật, có thể chữa bệnh, yểm đối đồ được hết.
[12:34]Cho nên dân theo họ, tin họ dữ lắm. Lúc đó chợt nhiên xuất hiện một cái Sa-môn Cồ-đàm nào đó mới ba mươi mấy tuổi, tại Đức Phật mới 35 tuổi đắc đạo. Là một cái Sa-môn Cồ-đàm nào đó mới 35 tuổi đi thuyết pháp người ta theo rần rần rần rần, thậm chí những người đệ tử trong làng đã từng theo đạo Bà-la-môn rủ nhau, cuốn nhau ào ào đi nghe Đức Phật thuyết pháp. Mấy ông vị chủ tế Bà-la-môn chịu nổi không? Không. Tại vì họ có cái tự tôn của cái người lớn tuổi mà có cái truyền thống, bề dày truyền thống Bà-la-môn. Giờ một người cải cách nhỏ tuổi đứng lên tuyên giảng một cái giáo lý mới mẻ nào đó, bác luôn Thượng Đế thì họ chịu không nổi.
[13:17]Nên họ liên kết với nhau họ chống, mà càng lúc họ chống càng tinh vi, càng dữ dội, càng sâu sắc. Là nghĩa là chừng khoảng mà 20 năm đầu Đức Phật giáo hóa, ôi thôi rồi chống Đức Phật, chống sôi luôn. Chống như nước sôi sùng sục chịu không thấu. Mà đến Đức Phật lúc ngài già rồi, khoảng từ sáu mấy bảy mấy trở đi rồi thì sự chống đối mới lắng dịu vì chống không nổi nữa. Lúc đó người ta theo đông quá! Mà giáo lý ngài ổn định, đồng thời ngài đã có bề dày tuổi lớn, nên thôi những người mà chống ngài đó nó cũng chết từ từ hết trơn. Mấy ông già chết từ từ hết, còn mình ngài cái thôi. Cái sự, cái làn sóng chống đối mới dịu lần dịu lần cho tới êm
[13:52]ả, cho tới cái ngày mà Đức Phật nhập Niết bàn thì dường như là mọi người đều hướng về ngài, từ vua chúa đến với thứ dân. Chỉ còn ít ỏi người phân vân, một người số Bà-la-môn trẻ tuổi mới đẻ sau này thì vừa phân vân muốn giữ truyền thống của gia đình để lại, mà vừa bị hấp dẫn bởi giáo lý của Đức Phật, chỉ vậy thôi. Còn đa phần trước đó hai chục năm đầu Đức Phật bị chống, chống tơi tả, chống kịch liệt. Vì trẻ mà làm cuộc cải cách quá dữ. Nên những người mà chống đối không chịu nghe Phật thì coi như là không có duyên. Và Đức Phật nói là ngài không độ được người không có duyên là vậy đó. Thì chúng ta bây giờ cũng vậy là
[14:32]chúng ta cũng phải độ cho người có duyên thôi, chứ còn người mà không có duyên ta không độ được. Nhưng nó có mấy cái trình tự thế này: nhưng mà trên lý thuyết thì chúng ta phải làm những việc thế này. Thứ nhất, chúng ta giáo hóa cho ai?
[14:47]Cho người chưa biết, chưa biết đạo, phải không? Người chưa biết đạo gì hết thì mình làm cho họ biết, biết đạo. Thứ hai là người đã biết rồi thì làm sao? Cho biết, cho biết thêm. Ừm, độ cho họ biết thêm. Tại vì đạo học cả đời cũng đâu hết đâu. Cho nên: "À, tôi biết đạo rồi, tôi quy y rồi." Tốt, biết thêm chút nữa, ngồi đây nghe nói chút nữa. Như vậy là cho biết thêm càng ngày càng sâu sắc hơn. Ví dụ tăng ni chúng ta cũng vậy, chúng ta cả đời đâu ai dám nói là mình ngừng học đâu. Vẫn tiếp tục phải nghiên cứu hoài, học hoài, tu hoài cả đời chưa xong, phải không? Cho nên nghĩa là chưa biết đạo thì làm cho biết,
[15:26]biết rồi cho biết thêm và và suốt đời. Mà khi cái người đó mà biết nhiều rồi thì mình phải giúp họ cái gì? Giúp họ gì? Thực hành, ha. Giúp họ thực hành, tức là giúp họ biết đi làm phước, giúp họ biết ngồi thiền. Biết thực hành. Và khi cái người nào mà đã biết nhiều giáo lý, biết thực hành rồi thì mình giúp họ gì? Mình giúp họ cũng hoằng hoằng pháp luôn.
[15:56]Nên hai chữ "hoằng" này khác nhau. Hai chữ "hoằng" khác nhau. Là cái hoằng, cái hoằng bên đây là cái tiến trình bản thân của chính mình. À mình phải đi hoằng pháp, còn cái hoằng bên đây á là mình hỗ trợ, mình giúp cho người khác cũng hoằng pháp. Và đây là cái tiến trình mà chúng ta giúp đỡ một người. Ta lựa đối tượng, ví dụ mình thấy cái người biết rồi, mình cho biết thêm; hoặc mình gặp cái người biết rồi, biết nhiều rồi, mình giúp thực hành; mà mình thấy cái người có thực hành rồi thì mình khuyến khích họ phải hoằng pháp, phải đem giáo pháp đến cho người khác. Và cái quan trọng là cái người chưa biết thì làm cho cho biết.
[16:35]Nhưng mà sự thật, đây là một thực tế đau lòng: giờ có hai gia đình, quý thầy cứ nghĩ hai gia đình, một gia đình không biết đạo và một gia đình biết đạo Phật, thì quý thầy đến thăm gia đình nào? Thích đến thăm gia đình nào? Gia đình biết đạo, phải không? Mình đến cái họ mời: "Thưa thầy, mời thầy vào ngồi", họ mời nước, đi gặp bữa ăn họ mời bữa ăn, thậm chí có khi họ cúng dường ít tiền xe đi về, à hoặc là nghe mình than thở họ cúng dường mình, giúp đỡ mình cái gì đó. Còn mình bước vào gia đình chưa biết đạo, bước vô gặp mình qua cửa cái bắt chước trong phim: "A mi tà phò, xie phu đi đâu đó? Tại hạ xin lĩnh giáo vài chiêu của sư phụ."
[17:15]Tức là nó lấy phim ra nó nói chuyện với mình không, mình chả nói gì được hết trơn. Thế là mình ngán, mình chán, mình không muốn tới những cái gia đình đó. Nhưng mà cái bài toán mà tu chúng ta phải giải là người chưa biết đạo á, nhưng mà thường là chúng ta tránh đối tượng này, chúng ta chỉ đến những người biết đạo rồi. Đó là lý do là đạo Phật không phát triển được mấy mấy trăm năm qua. Vì người tu ngại đến chỗ gia đình chưa biết đạo. Ngày hôm nay chúng ta phải sửa cái điểm sai này trong Phật giáo. Là từ đây cái đối tượng mà ta phải hoằng pháp ban đầu, thử thách bước đầu hoằng pháp của ta là ta phải đến với những người chưa biết đạo.
[17:56]Nên trong những bài học sắp tới, quý thầy sẽ được sắp xếp đến với những người chưa biết đạo, đến gặp người ta nói chuyện. Biết cái người đó mà chưa biết đạo, hỏi tìm cho đúng là tới làm quen tiếp cận nói chuyện rồi về mới làm bài nộp. Hén, vậy. Mà nhớ cẩn thận, trước khi vào gia đình như vậy, mình phải làm sao? Mỗi người phải học năm thế, năm thế tự vệ cận chiến nha. Và đừng bao giờ đem theo đồ đạc, xe đạp, chạy không kịp. Nên vậy. Honda thì bỏ xe chạy không kịp, nổ máy không kịp. Nên chạy bằng chân là tốt nhất. Nhưng mà phải vượt qua được cái bài học đó, bài toán đầu tiên là độ người không biết đạo.
[18:37]Và đối tượng này rất là lý thú, vì sao vậy? Có khi là người trí thức họ không biết đạo, có khi đó là người nghèo khổ chỉ cần tiền để ăn thôi, rồi có khi người đó là cái người mà họ có cái họ hơi phiêu du côn ba trợn thành phần đó đó, hoặc có những người mà họ làm những cái nghề mà mà mà như là sát sanh, vân vân, như vậy, có những nghề mà nó không hợp với đạo. Tức là nhiều thành phần. Nên cái bài toán đầu tiên mà đưa những người chưa biết đạo vào đạo là bài toán khó nhất nhưng mà lý thú nhất mà ta vượt qua được rồi thì coi như là mình đậu bằng A hoằng pháp. Còn cái mà khi mà cái người mà họ đạt được hết rồi đó thì chúng
[19:16]ta lại khuyến khích họ cũng cùng hoằng pháp với mình. Đây là cái điều rất là là tốt, vì sao vậy? Vì thường thường cái tâm lý á là chúng ta có nguyện là sẽ hoằng pháp. Hai cái này nó khác nhau chút. Ví dụ cái hoằng pháp này á là mình bản thân mình phải làm, còn hoằng pháp này á là mình giúp người khác. Mà khi mình giúp như vậy á, nó xóa cái tâm mà độc tôn của mình đi. À vì sao? Vì người ta bị một cái tâm lý bí mật là nguyện độ tất cả chúng sinh. Là ai? Mỗi ngày chúng ta đều có nguyện đó không? Có không? Tụng kinh đều có. Nhưng mà: "Lạy Phật, con nguyện độ tất cả chúng sinh", nhưng mà nó có cái câu nguyện bí mật mình không nói ra:
[20:01]"Xin Phật đừng cho ai khác độ, để mình con độ." Ai cũng bị tâm lý bí mật. Nên hễ thấy người khác hoằng pháp mình khó chịu. Ngày hôm nay phải vượt qua điều đó là mình giúp người khác hoằng pháp mới xóa được cái tâm ích kỷ, độc tôn bí mật đó đi. Chứ còn không là mình mình hoằng pháp mình muốn hoằng một mình mình. Giống như tâm lý của những người ca sĩ á, ít có những người ca sĩ nào mà khen ngợi nhau. Vì ai cũng hay ganh tài với nhau. Còn người ca sĩ nào mà biết khen cái giọng hát người khác một cách chân thành, đó là những người ca sĩ rất là đặc biệt, rất là tốt. Đạo Phật chúng ta bị chia rẽ cũng vì cái tâm
[20:38]lý này, mình hoằng không muốn ai hoằng. À vì vậy là chúng ta phải có cái tinh thần là muốn cho người khác hoằng pháp được hết, ai cũng được như vậy.
[20:50]Nên sau này quý thầy lớn lên à đầu tiên á còn học tăng như thế này quý thầy phải thực tập hoằng pháp là mình tiếp cận gia đình trong vài ba người. Rồi sau này lớn lên nữa có điều kiện thì quý thầy lớn sẽ sắp xếp mình đi giảng ở những cái hội giảng nho nhỏ, những cái hội giảng chỉ có 30 người, 50 người, 100 người, 200 người mình đều giảng. Khi mình duyên mình lớn, khi mình giảng những cái hội giảng vài ngàn người, vân vân. Nhưng mà khi mình lớn nữa rồi mình lại không làm cái công việc đó nữa mà mình tổ chức cho đàn em mình đi giảng. À lúc đó mình ngồi một chỗ, nhưng mình bố trí, mình sắp xếp, tổ chức, lãnh đạo, mình chỉ đạo.
[21:27]Thì công việc hoằng pháp là như vậy. Nhưng mình phải có cái tâm lớn vậy, có cái tâm mình thương yêu và muốn ai cũng đi tới cái giai đoạn thứ tư là hoằng pháp. Thì đó cũng chính là cái hoằng của mình đó. Từ cái hoằng của mình, mình làm cho người khác hoằng, hoằng pháp luôn. Đó là cái cái cái cái tiến trình mà đi như vậy. Ừm.
[21:51]Còn tăng ni á thì thường là chúng ta học ở trường lớp đàng hoàng, người tăng ni lớn tuổi thì không có phải đi học trường lớp, thường là tự học hoặc là học ở những khóa an cư. Nhưng mà chủ yếu những vị lớn thì họ tự học là nhiều, tự họ đọc sách nghiên cứu, họ đã có cái căn bản phía trước rồi. Ừm. Một cái đối tượng đặc biệt của việc hoằng pháp là những người ở tôn giáo bạn. Những người họ có một tôn giáo khác rồi, cũng là đối tượng để ta hoằng pháp. Không có nghĩa là chúng ta đến những cái tôn giáo bạn kêu họ bỏ đạo họ để theo đạo Phật, không phải, mà chỉ là mong cho họ hiểu thêm giáo lý đạo Phật song song với những giáo lý mà họ đã chấp nhận trước đó.
[22:36]Ta không bác, nhưng mà mong họ hiểu thêm. Ta tìm cách tiếp cận, làm cho họ hiểu thêm cái giáo lý nhân quả như thế nào, từ bi như thế nào. Ví dụ có những tôn giáo mà thích sử dụng bạo lực,
[22:54]tức là ai mà không theo đạo họ giết hoặc là họ tràn tới vùng nào rồi họ giết mấy người của đạo khác, đuổi hết để họ chiếm cái vùng đất đó luôn. Nên đạo Phật chúng ta bây giờ chỉ còn lại hai, ba quốc gia nhỏ là vậy. Là những vùng quốc gia mênh mông đạo Phật ngày xưa đã bị chiếm hết bởi một cái loại tôn giáo bạo lực. Còn có loại tôn giáo mà tham vọng, họ muốn là lợi dụng chính trị để họ xâm chiếm toàn thế giới này. Biết không? Đạo nào? Quý thầy nói Thiên Chúa giáo xin tôi không nói tiếng nào nha. Ai có kiện là kiện quý thầy, tôi không có biết nha. Tôi chỉ nói là có một loại tôn giáo thích sử dụng bạo lực giết người,
[23:34]có một loại tôn giáo tham vọng, lợi dụng chính trị để truyền đạo, vân vân. Còn kêu tên Hồi giáo, Thiên Chúa là quý thầy nha, tôi vô tội tôi không biết nha. Nhưng mà khi mà mình đem cái đạo lý mình đến nói cho họ, ví dụ cái người đó họ bạo lực thì mình mới nói thế này, là làm sao nói rằng Allah là đấng nhân từ độ lượng lại có thể cho phép cái người tín đồ mình giết một đồng loại? Bởi vì theo nguyên tắc là Allah cũng tạo ra tất cả loài người, phải không? Thì ai cũng là con Allah, tại sao cái người này giết người kia nhân danh Allah? Nên đây là điều, nên những người mà nhân danh giết đồng loại gọi là để làm đẹp lòng Allah, sự thật là người đó làm đau lòng Allah.
[24:21]Người đó chết sẽ bị quả báo, mình gài nhân quả vô. Mình nói chuyện người ta, làm người ta phải hiểu nhân quả. Đó, mình làm cho người đó họ bớt bạo lực đi. Và những cái người mà ở tôn giáo mà tham vọng chính trị muốn chiếm hết thế giới, mình cũng nói nhân quả, mình nói cái điều mà chúng ta phải nhắm đến là chính gì? Chính cái thế giới con người thương yêu nhau chứ không phải là con người thống trị nhau, không phải là con người thống trị, cai trị, chiếm đoạt, quản lý nhau mà chính là sống thương yêu nhau là tốt rồi. Cái từ bi của đạo Phật là vô hạn, không có tham vọng, không có mong cầu, mình nói tức là mình đem đạo lý đạo Phật mình chia
[24:57]sẻ làm cho những người tôn giáo bạn họ bớt đi bạo lực, bớt đi tham vọng. Nên cái đối tượng mà gọi là tôn giáo bạn là đối tượng đặc biệt. Mà ai mà độ được tôn giáo bạn thì mới là người coi như là number one, perfect, excellent, top của cái việc hoằng pháp.
[25:21]Tuy nhiên là để mà độ được cái đối tượng đặc biệt này là những người tôn giáo bạn thì chúng ta phải nhị đẳng karate trở lên nha. Thi marathon là phải luôn luôn nhất, nhì.
[25:39]Giờ chúng ta nói về cái việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, nghệ thuật trong việc hoằng pháp. Khoa học kỹ thuật là kết tinh trí tuệ của loài người qua nhiều thời đại. Ví dụ nói là nội cái micro chúng ta đang cầm đây là cái sự tiến bộ kỹ thuật của mấy trăm năm, từ xưa tới giờ lần lần mới có chứ không phải dễ. Hoặc là cái ánh đèn, đó là cũng biết bao nhiêu năm tháng người ta nghiên cứu mới tìm ra. Lần lần mới có cải tiến từ từ, từ từ chứ không phải dễ. Và chúng ta tận dụng để mà làm cái công việc đem giáo pháp đến cho mọi người dễ dàng. Ví dụ như một giảng sư mà đi bộ thì đi tới chỗ giảng xong là hết hơi, phải không?
[26:21]Nói được năm câu cái xỉu, xỉu xong tỉnh dậy đi bộ về. Thôi đi xe cái rẹt chạy tới, giảng bài chạy về cho khỏe. Nên chúng ta nhờ khoa học kỹ thuật hỗ trợ. Hoặc là thay vì mình phải gào thét trước số đông, mình có cái âm ly nói nhẹ nhàng. Hoặc là bài giảng nó được thu lại, truyền lại cho những người mà không có mặt trong buổi giảng càng tốt nữa, phải không? Như chúng ta nhờ cái phương tiện vậy. Nên có những người họ tự cao nói rằng, "Ôi, khoa học làm sao bằng Phật pháp! Phật pháp là trùm hết khoa học." Nói ẩu. Phật pháp Phật pháp, khoa học khoa học, có hai lĩnh vực riêng nhau. Ví dụ những cái gen Phật pháp biết không? Phải không?
[26:56]Rồi những công thức hóa học Phật pháp biết không? Làm sao biết được. Nên mình phải tôn trọng, cái trí tuệ loài người mình phải tôn trọng và mình sử dụng cái trí tuệ đó vào trong công việc hoằng pháp. Ví dụ bây giờ nói là cái sức khỏe này có tội không? Không, tùy theo mình dùng phải không? Nếu mình dùng cái sức này để công quả, để đắp đường làm phước tốt, chỉ sợ mình dùng sức này đi uýnh lộn mới sai. Hoặc là tiền có tội không? Không, nào mình đem mình xài bậy mới sai. Còn mình dùng đồng tiền để mình giúp người, giúp cho người biết Phật pháp, giúp cho người qua cơn khốn khó thì đó là tốt. Cũng vì khoa học cũng vậy, không có tội.
[27:34]Tội không là do cách ta, ta sử dụng. Ví dụ như là cũng là khoa học nhưng đi chế bom, chế đạn bắn giết nhau, bán giết nhau chơi thì cái đó mới có tội. Còn người ta dùng khoa học để người ta giúp cho người mù được thấy, người điếc được nghe, người liệt có xe đi, truyền bá đạo lý trên sóng radio, trên cái băng giảng, trên đĩa giảng thì rất là hay, đó là khoa học kỹ thuật, chứ không có lỗi. Như Internet là cái phương tiện tiến bộ nhưng mà họ lợi dụng cái phương tiện Internet đó họ gài những trang web đồi trụy vì lớp trẻ bây giờ nó vô nó tiếp cận rất là dễ. Cứ vô một cái điểm dịch vụ Internet vào đó,
[28:15]bấm nhấp vài cái là lòi ra những hình ảnh đồi trụy tùm lum, nó hư hỏng hết tâm hồn. Hư hết tâm hồn của lớp trẻ, rất là đau lòng, chúng ta chưa có biết làm sao. Bởi vì khi mà chưa có khoa học á cái tội lỗi nó lan truyền với mức độ chầm chậm chậm, nhưng khi có khoa học rồi thì cái tội lỗi nó cũng lan truyền với mức độ chóng mặt luôn. Bây giờ chúng ta phải bù lại chúng ta phải đem cái đạo cũng vậy. Cũng là ngày xưa đó một bài giảng chúng ta không bao nhiêu người nghe, nhưng mà nhờ khoa học bây giờ một bài giảng có thể hàng vạn, triệu người nghe. Chúng ta cũng phải nhờ khoa học kỹ thuật để làm sao cho cái đạo đức,
[28:50]cái đạo lý nó lan ra thiệt lẹ để nó đuổi kịp với cái tội ác cũng đang chạy rất là nhanh, là cũng nhờ khoa học kỹ thuật thôi. Vì vậy là trong cái công tác hoằng pháp, chúng ta phải biết tận dụng khoa học kỹ thuật. Là chúng ta biết là dùng những phương tiện quay phim, âm ly, làm đĩa, làm phim, chế tạo âm thanh, xử lý âm thanh này kia nọ, vân vân, phải làm được hết. Những cái màn hình rộng, phụ Nói chung là quý thầy phải có cái kiến thức về khoa học, quan tâm tới khoa học và phải nghĩ tới việc ứng dụng khoa học vào trong việc hoằng pháp, không được sơ sài. Đấy, nên cái người nào mà có quan tâm tới khoa học,
[29:29]người đó sẽ là người hoằng pháp tốt chứ đừng có coi thường. Nên cái người mà học giỏi cũng có cái lợi. Khi học giỏi mình dễ nhận định về, nắm bắt khoa học và mình hay suy nghĩ tới việc ứng dụng lẹ làng, kịp thời. Giống như mấy thầy đây đang cầm máy quay cũng vậy, là chúng ta đang đang sử dụng khoa học để vào trong việc hoằng pháp là như vậy. Vấn đề nghệ thuật cũng vậy. Vấn đề nghệ thuật là chúng ta có âm nhạc và mỹ thuật, chủ yếu là hai cái đó. Âm nhạc, tức là nhạc á, âm nhạc có sức hút cực kỳ lớn đối với mọi người. Ngày xưa á người ta hát bằng cái điệu mà chúng ta tụng kinh bây giờ. Chúng ta đang tụng kinh bằng đúng cái điệu ngày xưa gọi là hát.
[30:18]Hồi đó họ hát như vậy, họ thích như vậy, chư Tổ mới lấy cái điệu hát đó bỏ vào trong kinh tụng liền để làm mọi người thích, à đi chùa được hát, nhưng mà hát lời đạo lý. Nhưng mà qua nhiều trăm năm rồi cái nhạc điệu đó bắt đầu trở nên lỗi thời. Bây giờ nhạc bây giờ làm sao? Nhạc giờ rất là hay, rất là phong phú. Là vừa rồi á có một số vị sư bên Tây Tạng á, họ tụng kinh, họ đệm bằng cái nhạc của dân tộc họ, họ chiếm được cái giải Grammy về âm nhạc. Giải Grammy là giải mà danh giá nhất thế giới về âm nhạc hằng năm mà năm nay là trao cho các sư Tây Tạng. Thì có phật tử cho tôi cái đĩa, tôi mở tôi nghe thử thì nghe cái điệu họ tụng cũng
[31:02]gần giống như nhạc hiện đại và cái tiếng đệm của họ nhiều lắm: tiếng trống, tiếng sáo, tiếng sanh, tiếng phách, tiếng gõ, nhiều cái rất là phong phú. Nghe gần như nhạc hiện đại nhưng đó là bài tụng. Và họ hòa tấu khéo thế nào mà cái tai của những vị mà giám khảo trong hội đồng chấm giải Grammy mà chấm giải nhất luôn, cũng rất là độc đáo. Hoặc là chúng ta nghe các sư Đài Loan mà tụng bây giờ nghe gần như hát phải không? Có nghe chưa? Nghe như hồ quảng mà gần như nhạc hiện đại đấy. Còn bây giờ chúng ta mà cố chấp cứ giữ cái điệu tụng cổ thì lớp trẻ không có thích đến chùa, lớp trẻ không thích. Nên chúng ta phải đưa âm nhạc vào trong cái việc sinh hoạt và nghi thức tụng.
[31:41]Hôm có một sư bà hỏi tôi, nói, "Thưa thầy, vậy còn cái giới thứ sáu là cấm nhạc?" Thì tôi mới nói vào thời Đức Phật chưa có soạn nhạc đạo, hễ nói nhạc tức là hiểu nó là nhạc, nhạc đời. Cho nên cấm nhạc tức là cấm nhạc đời. Còn bây giờ nhiều nhạc sĩ Phật giáo họ có cảm xúc với đạo, họ đã soạn được nhiều bài nhạc đạo rất là hay, chùa mình phải tận dụng liền. Đem mình dạy cho lớp trẻ biết hát hoặc cho phật tử đến chùa biết hát trong những ngày gặp gỡ, tụng kinh, sám hối, lễ hội. Là như vậy hấp dẫn được thêm. Còn nếu không có tận dụng âm nhạc rất là phí. Rồi những tôn giáo bạn họ họ khai thác âm nhạc triệt để để họ truyền đạo.
[32:23]Còn đạo Phật ta vì dè dặt, rụt rè, e ngại, chúng ta bỏ mất nguyên cái mảng âm nhạc luôn. Có không? Có nhiều người thích đi nhà thờ chỉ bởi vì thích cái gì? Thích nghe nhạc thôi. Còn đạo Phật ta không có ứng dụng. Cho nên từ đây về sau, quý thầy phải am tường âm nhạc, phải suy nghĩ, phải quan tâm về âm nhạc. Bởi vì trên chùa tôi cũng vậy, là tôi cũng chế cái bài mà đầu tiên vào tụng là bài gì biết không? "Đấng Pháp Vương Vô Thượng" phải không? "Ba cõi chẳng ai bằng". Tôi viết bài đó thành bài nhạc. Quý thầy có muốn nghe không?
[33:05]Thầy hát cho nghe chút xíu nghe. Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cành hoa sen nơi biển đời nhân thế.
[33:19]Người là nguồn thương yêu bao dung khắp muôn loài, là mặt trời ban mai đem ánh sáng cho đời, dựng lại niềm tin sâu nơi tăm tối u sầu.
[33:42]Quỳ lạy bậc Chánh Giác, Thầy của khắp trời người, lòng từ bi bao la, cha lành chung muôn loài.
[33:58]Người là một đại dương mà con như giọt nước. Người là ngọn cao sơn mà con như hạt bụi.
[34:13]Con xin đảnh lễ Người với trọn lòng thiết tha, quy y và tôn kính.
[34:23]Xin đem trọn cuộc đời đi theo bước chân Người. Thôi ngang đó thôi, nghe mới hấp dẫn, hát hết không hay.
[34:37]Hoặc là mà khi mà hết một thời tụng kinh đó, thì chúng ta hay là có cái có cái lời nguyện là nguyện đem công đức này phải không, hướng về khắp tất cả đệ tử chúng sinh đều trọn thành Phật đạo, thì tôi làm thành bài hát là Vì Đạo Thiêng. Trong đó bốn cái câu cuối là như thế này. Nghe không? Nghe hả? Cũng chê hơn nữa. Vì đạo Pháp ta đi gieo rắc ngàn nơi, với con tim bao la như ánh mặt trời.
[35:09]Giữa cuộc đời Phật đạo bừng lên nắng tươi, vui bên nhau hạnh phúc thênh thang rạng ngời. Đó, đại khái là như vậy.
[35:25]Thì mà nhờ mà mạnh dạn mình đưa cái âm nhạc vào nghi thức như vậy, cứ làm cho nhiều người thích. Như có một kỹ sư trẻ lên ở chùa họ công quả mấy ngày, trước khi ra về mới tâm sự nói: Thưa thầy, con rất thích ở chùa, bởi vì lớp trẻ tụi con rất thích nhạc, mà ở đây thầy cho tụng mà có hát vậy con rất là thích. Cho nên đây là quý thầy nhớ kinh nghiệm như vậy, sau này quý thầy phải cải cách mạnh. Hiện nay chúng ta vẫn chưa có bước vọt về âm nhạc, thì sau này chính quý thầy phải làm những điều đó, tìm cách học nhạc, ứng dụng nhạc vào trong nghi thức nha. Hiện nay chúng ta có nhiều bài nhạc rất là hay,
[35:58]giống như có cái tác giả nào đó, nhạc sĩ tên là Chân Quang nào đó cũng soạn nhiều bài nhạc đạo hay lắm chứ không phải không, quý thầy đón nghe phải không? Rồi vấn đề mỹ thuật cũng vậy. Ví dụ bây giờ ở nhà cư sĩ người ta người ta bề bộn xô bồ, cái người ta bước vào chùa cái người ta thấy thấy đẹp từng cái gốc cây, ngọn cỏ, từng cái lối đi phải không, từng cái hạt sỏi. Vào chánh điện từng cái góc trang trí mà đẹp, cái người ta thích tới chùa. Nên cái mỹ thuật vẫn là một cái một cái phương tiện để thu hút người đến chùa. Do đó chúng ta phải có cái khiếu về mỹ thuật, phải có cái nhìn về mỹ thuật, quý thầy không được quyền dốt về mỹ thuật.
[36:36]Quý thầy phải biết trang trí cắm cái hoa cho đẹp, sắp cái bàn cho đẹp, để cái chổi nằm đúng chỗ. Rồi ví dụ như cái chúng ta đang làm việc ngổn ngang, nhưng mà đồ nào nó cũng ra đồ đó, đống cát ra đống cát, đống gạch ra đống gạch, cái bay cái bay xi măng ra xi măng, nhìn vô vẫn không thấy luộm thuộm dù nhiều khi mình đang thi công xây dựng bề bộn. Đó là cái cái cái mắt mỹ thuật. Còn khi mà công việc xong rồi, thì chùa mình nó phải đẹp từng lối đi, từng cái hàng giậu, từng cái biển báo như vậy. Làm cho người ta tới chùa người ta thấy một cái văn hoá, một cái văn minh trong chùa, người ta phải nể. Làm như vậy.
[37:11]Nên mấy cái đó phải biết hết, cũng là phương tiện để hoằng pháp hết. Rồi phần cuối cùng là chúng ta nói về ước mơ một thế giới Phật giáo, thì đoạn này tôi xin phép đọc nguyên văn.
[37:26]Muốn làm một người hoằng pháp giỏi, trong tâm ta phải biết mơ ước về một thế giới mà trong đó hầu hết mọi người đều tin hiểu Phật pháp, đều biết thương yêu nhau theo đạo từ bi, đều biết kiềm chế, tránh ác làm thiện theo luật nhân quả. Bây giờ thế giới bị phân hoá bởi nhiều tín ngưỡng, trong đó có những tín ngưỡng rất sai lầm, quá khích đã khuyến khích tín đồ giết hại đồng loại không thương tiếc, hoặc có những tín ngưỡng mưu đồ thống trị thế giới một cách bí mật. Hơn bao giờ hết, đây là lúc con người cần một đạo lý diệt trừ lòng ác độc, diệt trừ tham vọng điên cuồng. Đây là lúc con người cần đạo lý sống hiền hoà,
[38:07]thanh thản với lòng thương yêu vạn loại, với trí tuệ kiểm soát lầm lỗi chính mình, với khát vọng vươn lên cao hơn về tâm linh để hoà nhập vào nền văn minh của vũ trụ. Người hoằng pháp phải mang trong trái tim mình ước mơ cháy bỏng về một cõi Phật trên hành tinh đầy mây bay gió thổi này, đầy sông sâu biển lớn này, đầy núi cao đồi dài này, đầy cây xanh cỏ mượt này. Trái tim đó sẽ đưa ta đi đến mọi góc trời để ta nói với loài người rằng hãy thương yêu nhau. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[38:57]Đạo thiêng như ánh trăng soi trên ngàn thế gian. Từ bi ấm áp xua tan u sầu khóc than. Đời thôi bớt điêu tàn, tình thương sẽ tuôn tràn, tiếng chuông dịu dàng lòng con trầm lắng. Từ đây cho đến vô biên vô tận kiếp sau, nguyện đem Chánh pháp cho nhau quên ngàn nỗi đau. Lời kinh rất sâu mầu, quỳ dâng những nguyện cầu, trái tim xin vì đạo thiêng khát khao.
[39:45]Đời là những đắng cay vui buồn ghét thương, kiếp nhân sinh lệ tuôn trên khắp nẻo đường. Rồi Phật pháp giúp ta qua ngàn muôn hướng, để hôm nay ta sống cho nhau đẹp ngời.
[40:10]Thân và tâm nguyện xin dâng đến Như Lai, trọn cuộc sống bước chân vững vàng đi tới, ánh đạo mầu toả sáng trong lòng muôn nơi.
[40:29]Vì đạo thiêng xin thương mến cả nhân sinh.
[40:35]Vì đạo thiêng xin đem hết lòng tôn kính. Trước đài sen mong khắp nơi vui thanh bình, những niềm tin như biển triều dâng sóng lên. Vì đạo Pháp ta đi gieo rắc ngàn nơi, với con tim bao la như ánh mặt trời.
[41:07]Giữa cuộc đời Phật đạo bừng lên nắng tươi, vui bên nhau hạnh phúc thênh thang rạng ngời.