Transcript: Tham Vấn Thiền 21

  • Speaker: Thượng Tọa Thích Chân Quang
  • Duration: 22:20

Full transcript of the talk (in Vietnamese), taken from its subtitles. Select a timestamp to play that part.

[0:02]Dạ con kính bạch sư phụ, khi ta muốn dừng vọng tưởng thì đó là một loại vọng tưởng, hoặc các suy nghĩ loạn động thì cũng là vọng tưởng. Vậy khi ta quán thân là vô thường, quán từ bi yêu thương, quán thân là vô minh tội lỗi, hoặc để tâm biết nhiều ở bụng dưới thì đó có phải là một loại vọng tưởng không ạ? Chúng con xin sư phụ chỉ dạy. Đó là chiếc bè qua sông. Nếu không có những cái quán tưởng đó, vọng tưởng không hết, mà cái bè nó cũng gọi là vọng tưởng, cũng gọi là trong luân hồi. Nhưng nếu không có cái bè đó ta không qua sông được. Nhưng mà qua sông rồi bỏ bè. Nhớ như vậy. Những phương tiện ta quán chiếu vô minh,

[0:51]tội lỗi, vô thường, thế này thế kia đều là những chiếc bè rất cần thiết. Mà những cái bè đó cái hay của nó là không đụng tới vọng tưởng, nhưng vọng tưởng sẽ tự hết. Hết vọng tưởng rồi, bè ta phải buông để lên bờ. Phật dạy cái đó rất là rõ, ha. Kính bạch sư phụ, khi ngồi thiền nếu con an trú nơi xương cùng thì con cảm thấy mình ngồi thiền được ổn hơn. Khi con quan sát điểm Kanda thì không thấy, nhưng có khi cảm giác một điểm sáng nhỏ và tâm như bị hút vào đó. Vậy cho con hỏi như vậy đó có phải là Kanda không? Nếu con vừa để tâm tại Kanda và xương cùng một lúc có được hay không? Và còn một điều nữa, khi con tìm điểm Hội Âm rất mơ hồ,

[1:44]không thể xác định được ở đâu, vậy làm sao xác định được điểm này một cách đúng đắn? Cái điểm Hội Âm á nó có một điểm huyệt đạo rất rõ. Các tài liệu về huyệt đạo, về kinh mạch người ta hướng dẫn rõ hết, vô mạng mở ra thấy liền. Rồi không xác định được lấy tay mình tìm cái điểm đó, tự lấy tay mình tìm điểm đó vì nó là vật lý. Cái điểm Hội Âm nó là một điểm vật lý rõ ràng, dễ biết. Xương cùng đó là nguyên một mảnh t- xương tam giác rất là to, cũng dễ biết. Và khi ta để tâm ở xương cùng mà ta thấy dễ chịu là nó đang bồi dưỡng nội lực cho ta, nó tự nó tạo nội lực từ từ từ từ, nên ta thấy dễ chịu. Còn ở Kanda nó là một điểm zero, không có gì hết.

[2:31]Ta để tâm đó là để của trí tuệ, còn mọi cái điểm thấy nó sáng, cái nọ đều là ảo giác. Nhớ giùm cho, đều là ảo giác, kệ nó. Nó sáng kệ nó, nó hút gì kệ nó, nhưng điểm Kanda nó không có cảm giác. Cái lợi của điểm Kanda đa là chỉ làm cho ta trụ lại giống như rác gom lại một điểm, để từ đó ta thực hiện các chỉ quán kia. Ta thực hiện các chỉ quán là hơi thở chậm, ít, êm, dễ thấy mình là vô minh tội lỗi. Cái lợi của Kanda là vậy. Và cái lợi Kanda nó cũng giúp khống chế bớt ảo giác. Tại vì trên đường tu ta, khi tâm ta yên một chút rồi đủ thứ ảo giác xuất hiện, nhất là hào quang. Rỗng, trạng thái rỗng không, trạng thái bay bổng, đủ thứ trạng thái.

[3:19]Nhưng mà có cái điểm Kanda đó giúp cho những cái ảo giác đó nó không đi quá xa rồi từ từ nó mất, đó là mình an ổn. Mà nó làm cho mình dễ nhớ rằng mình là vô minh, tội lỗi, loạn động. Cái lợi Kanda vậy. Đừng tin vào những cái ánh sáng, những cảm giác này kia nọ. Nhớ vậy. Nó chỉ là một phương tiện để mình thực hiện chỉ và quán. Nhưng hai cái chỉ và quán quan trọng nhất: một là hơi thở chậm, ít, êm một cách tự nhiên; hai, thấy mình là loạn động, tội lỗi, vô minh. Hai cái chỉ quán quan trọng. Thì cái Kanda nó giúp cho mình thực hiện hai cái chỉ quán đó. Ừ.

[3:58]Con kính thưa sư phụ, lúc trước con rất dễ ngủ, nhưng gần đây sau khi thời khóa xong con rất khó ngủ. Nếu hôm nào thời khóa trễ là con chỉ ngủ được vài tiếng thôi ạ.

[4:12]Đó là bắt đầu cái sự tỉnh giác nó đang xuất hiện. Khi mà mình tu bắt đầu đi vào giai đoạn mà tỉnh giác nó xuất hiện là do cái chỉ, cái quán nó hình thành từ từ. Thì ta nhớ một cái phần thưởng của cái việc mà biết mình là vô minh tội lỗi, nó là cái gì? Nó là tỉnh giác. Đó là phần thưởng. Mà giống như là các vị hiền triết hay nói đó, người ngu biết mình ngu thì bắt đầu có trí tuệ. Đó là phần thưởng. Cái trí tuệ đó là do biết mình ngu. Thì khi biết mình loạn động, tội lỗi, vô minh, mình được một cái phần thưởng là sự tỉnh giác. Mà sự tỉnh giác là gì? Là không bị cuốn theo vọng tưởng. Vọng tưởng khởi lên biết, mình không chạy theo.

[4:57]Mà cái tỉnh giác nó khởi lên thì nó có một cái hệ- một cái một cái gọi là phản ứng phụ, một cái hệ ứng phụ là khó ngủ ở giai đoạn đầu, tại tâm thì chưa định sâu mà tỉnh giác nó phải xuất hiện trước. Nên cái tỉnh giác nó làm cho ta khó ngủ, đó là điều tự nhiên. Kệ nó, cứ nằm đó tu, coi ai chết cho biết. Nghĩa là nó nó không ngủ, mình cũng không thèm ngủ, không cần ngủ, coi ai chết cho biết. Là mình cứ nằm đó để tâm ở dưới Kanda và hít thở êm và nhớ mình ngu, y như ngồi thiền. Rồi coi nó chết hay mình chết, cứ tỉnh bơ vậy. Tới khi mình vào định sâu chút thì dễ ngủ, nó vượt qua không sao hết. Con kính thưa sư phụ, khi thời thiền đầu tiên con để tâm

[5:46]nơi Kanda thấy dễ chịu và thực hành phép quán dễ dàng. Đồng thời con khởi lên tâm cho rằng thấy Kanda thì yên tâm ngồi qua thời thiền mà không bị đau chân nữa, thì một lúc sau vọng tưởng khởi lên, con cố gắng quay lại biết toàn thân nhưng tâm vẫn cứ loạn động và rất đau chân, không thấy Kanda nữa, sau đó con phải xả thiền sớm ạ.

[6:12]Cái ý niệm mà khi ta vừa có một chút kết quả nhỏ ta lật đật tự khen mình, đó, nó đó, nó là sự cái trừng phạt đó. Nên thế nên sư phụ đã dặn rồi, 1 triệu năm nữa chứng tới bất cứ cảnh giới nào thì đứng ở trên trời dòm xuống sư phụ, lúc đó sư phụ đang chống gậy đi ăn xin ở dưới cõi này nè, nhớ cái ông già đó ngày xưa nhắc tui chứng cái gì thì cũng nhớ mình vô minh tội lỗi. Nhớ kỹ giùm sư phụ. Còn ở đây chưa lên cõi trời, chưa chứng gì hết, mới ngồi yên yên dễ chịu cái đã tự khen rồi, quên mất cái ông già ăn mày, khổ ghê vậy á. Cho nên đừng có nghĩ là được cái gì cũng làm ơn nhớ giùm nó là vô minh tội lỗi.

[6:52]Cái cảnh giới gì hiện ra, cái yên gì cũng nhìn vào đó, trú vào đó, nó là vô minh tội lỗi nha. Chưa chi tự khen rồi, khổ quá, khen rầm rầm rầm rầm là bị liền. Ờ, hễ thấy mình yên thì bị hình phạt là loạn, còn thấy mình loạn thì được phần thưởng, phần thưởng là yên. Nhưng mà nói mình yên thì nó lại loạn. Thì đó làm sao đó làm.

[7:17]Con kính thưa sư phụ, khi con tọa thiền có vài lần khi con ngồi được yên một chút, con có cảm giác góc nhìn của con dần dần cao lên một chút, con cũng cố gắng đặt tâm dưới bụng dưới và sám hối Phật ngay lúc đó, nhưng không thoát khỏi cảm giác đó được ạ. Ừm, sám hối nữa. Cái cảm giác đó là nó nằm ở trong đời sống rồi, không còn phải nằm trong cái dụng công. Là trong đời sống mình đã có cái tự khen mình, đã có chê ai, lòng kính Phật chưa đủ, nó đánh vào trong thiền định của mình đó. Nên cái đó nó không nằm trong thế thiền, không nằm trong kỹ thuật thiền, mà nó nằm trong cuộc sống của mình. Trong cuộc sống kiểm tra tâm mình lại kỹ lưỡng coi mình có coi thường

[8:01]ai, có chê ai, có kiêu ngạo, có tự khen mình hay không. Những ý niệm đó rất nhanh và rất bí mật, phải ráng mà kiểm soát nó, vậy.

[8:12]Con kính thưa sư phụ, con bị viêm xoang nên đau vùng trên mặt nên ngồi thiền hay bị để tâm ở chỗ đau đó, dù con cố gắng đưa xuống dưới mà vẫn bị đưa lên trên. Vậy con phải làm sao? Uống Địa Long hen. Uống Địa Long lâu dài nó trị được viêm xoang luôn nha, chứ nó gây trở ngại đó. Thật ra lúc đó phải dùng thuốc á, phải uống Địa Long. Kính bạch sư phụ, trước đây khi mới biết sư phụ và tu thiền, con thấy mình ngồi khá tốt và rất ít vọng tưởng, cứ khởi lên là nhận ra. Sau một thời gian do tâm hưởng cảm giác đó, con đã mất và giờ tâm lại loạn động hơn lúc đầu. Hiện tại con thấy mình tu kém, rất hay bị vọng tưởng dẫn đi

[9:02]như đang làm dở một số việc cho huynh đệ ngồi thiền chợt nhận ra và rất hay con bị động tâm vào lúc mang điện thoại ra để ghi không quên, kiểu như khi ngồi thiền con mới có nhiều ý tưởng hay và đúng.

[9:21]Cái đó là lỗi của sư phụ. Rất nhiều người như vậy, trước đây ngồi nó dụng công cách chưa kỹ, tại những giai đoạn đầu sư phụ dạy căn bản sơ sơ à. Và có những người có thiện căn, cái phương pháp chưa kỹ mà tâm đã yên. Thì lúc đó sư phụ chưa nói tới cái vô minh tội lỗi. Cho nên mọi người cứ trụ vào đó và hưởng hồi đó rồi cái nó hết. Lỗi của sư phụ. Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi muôn phần.

[9:51]Thì bây giờ chịu khó nha, nhắc lại là cái cảnh giới đó vẫn là vô minh tội lỗi nếu mình yên. Còn bây giờ thì nó loạn thì rõ ràng nó đang loạn thì khỏi cần, thì cứ nhớ rằng nó đang loạn. Vậy thôi, nó đang loạn. Mà cái loạn động từ tội lỗi, mà tội lỗi thì từ vô minh. Nên ta nói ngược nói xuôi cũng được hết. Nói vô minh, tội lỗi, loạn động; hay nói ngược lại: loạn động, tội lỗi, vô minh. Cái tội lỗi nằm ở giữa. Thì cứ thường nhớ mình cái đó vậy, từ từ nó thấy. Còn à... Con nói cái gì cái phần sau đó? Cái phần tức là... Dạ, tức là lúc ngồi thiền là nhiều ý tưởng, sư phụ. À à. Cái nhiều ý tưởng này các vị A-la-hán còn bị mà.

[10:30]À kể cả vị Tỳ kheo thời Đức Phật cũng không bị, nhưng mà lúc đó cái nhân duyên à lúc là cái nhân duyên. Cái vị A La Hán á thì có cái là cái duyên nó tới, nên trong thiền định các vị chợt khởi lên một ý phải làm một cái gì đó. Giống như ngày xưa là ngài Nam Tuyền vậy, ổng là một thiền sư nổi tiếng và đắc đạo cao siêu. Ổng đi xuống dưới núi ổng thăm ông ông ông ông trang chủ. Ông trang chủ bày lễ sẵn để đón ổng, bày hương mâm tùm lum, cái ổng nói: "Ủa, sao ông biết ta xuống đây mà thăm?" Nói: "Dạ, đêm hôm Thổ Địa báo con." Cái ổng tự trách: "Này Vương Lão Sư, tu hành vô lực bị quỷ thần thấy tâm."

[11:06]Tức là ngài khởi ý sẽ mai sẽ đi xuống thăm ổng thì cái ý đó khởi mà ổng Thổ Thần đọc được liền, ổng hiện trong giấc mơ ổng báo ông trang chủ: "Ngươi bày lễ cúng rồi ngày mai ngài ngài Thiền sư Nam Tuyền xuống thăm ông đó." Nghe ngài tự trách ngài là bị động, nhưng mà thật sự nó bình thường. Cái duyên nó tới, cái ý nó phải khởi ra. Vì Đức Phật thì ngài ngồi thiền tới lúc đó ngài vào buổi khuya vậy, khoảng ba, bốn, hai ba giờ sáng ngài ngồi thiền ngài mới quán sát trong thế gian, ngày hôm nay là ngài nên độ ai, nên gặp người nào, ai sẽ tới mang những tâm nguyện gì, là buổi sáng là ngài thấy hết á.

[11:45]Rồi trong ngày cái ngài cứ lặng lẽ làm theo việc đó, vậy đó. Còn một số các Tỳ kheo đang ngồi thiền nói: "Bạch Thế Tôn, trong khi ngồi thiền ý nghĩ thế này khởi lên trong tâm con." Trong kinh nói nhiều lắm á. Và lúc ngồi thiền mấy cái đó hay khởi bởi vì lúc mình yên một chút cái đầu mình nó thông minh lắm, nó lanh lắm, nó sáng tạo đủ thứ á. Nên lúc đó cẩn thận, lúc đó cẩn thận. Cẩn thận bởi vì nó giống như một cái duyên lành, nhưng nó cũng là cái bẫy mồi kéo mình đi vào vọng tưởng lại. Và cái chỗ này đây là chỗ giằng co nè. Chỗ này là chỗ rất là khéo. Có một người nhắn tin hỏi sư phụ nói: "Bạch sư phụ, tâm con yên tĩnh

[12:29]à con nhìn thấy mọi chuyện trên đời không còn gì quan trọng và con cố gắng làm theo bổn phận vì phải làm, chớ thấy không còn gì quan trọng. Như vậy đúng hay sai?" Sư phụ mới nói thế này: "Khi tâm ta yên tĩnh ở mức độ sâu á, mức độ chứng á thì ta thấy mọi chuyện trống rỗng, hư vô và thấy cả mọi người cũng không quan trọng. Lúc đó tâm từ bi biến mất. Và rất nhiều người vậy, buông xuôi, ẩn cư, không cần làm gì nữa. Nó là bị một cái lỗi thụ động khóa tâm mình lại, khóa cuộc đời mình lại. Và sư phụ gọi đó là một tà kiến do định sinh.

[13:24]Khi ta định sâu rồi, ta bị một cái tà kiến liền, không muốn làm gì nữa và không xem chuyện gì quan trọng nữa. Cái tà kiến đó nó rất sâu và rất dày. Ai tu tới đó đều vướng ở đó hết. Mà nếu ai cũng bị như vậy, Phật Pháp suy tàn. Vì những người có kết quả nhất chính là những người thụ động nhất, không đi giáo hóa. Vậy cái điểm nó là chỗ nào để gỡ? Đây cái chỗ này ta mới thấy nè. Đây là điểm mà nhớ, nên sư phụ dặn ngày hôm nay nhớ cái câu này. Sau này ai có chứng, nhớ ngày hôm nay sư phụ đang nói, này sắp sửa nói câu này.

[14:04]Cái cơ thể chúng ta là gì? Vô thường, phải không nè? Bất tịnh, phải không nè? Tạm bợ, giả hợp, phức tạp, rắc rối. Cái cơ thể này vô nghĩa. Ta nhìn nhau chỉ nhìn trên gương mặt á, đẹp xấu chỉ nhìn ngoài cái da. Vào trong sâu khỏi cái da một cái, đủ thứ chuyện phức tạp của giọt máu, của tế bào, của mỡ, của đủ thứ chuyện hết và rất là phiền toái. Và cái cơ thể này là một ổ bệnh chờ lúc bệnh nó tới, hoặc đang có bệnh mà mình đang chịu đựng, hoặc bệnh nó sắp tới, rồi nó sẽ già, nó sẽ chết. Cơ thể này là một đống rắc rối. Còn tâm? Tâm ta liên quan tới não bộ và liên quan tới rất nhiều phiền não, khổ đau, ích kỷ, dằn vặt.

[14:52]Nói chung, con người ta thật là vô nghĩa và đau khổ. Nhưng cái đau khổ đó là có thật, cái đau khổ là có thật. Tất cả chúng sinh chúng ta đều đang đau khổ. Và chính bởi vì cái đau khổ đó có thật, các bậc giác ngộ mới xuất hiện để cứu độ chúng ta. Cơ thể này là tạm, tài sản này là tạm, thế gian này là tạm, đất trời này là tạm, nhưng nỗi đau khổ là thật.

[15:25]Chấp ngã là thật, vô minh là thật. Đó là lý do mà những Đấng Giác Ngộ cứ phải xuất hiện trần gian để giáo hóa chúng ta, giúp chúng ta thoát khỏi đau khổ. Có một lần các ngoại đạo đến hỏi Đức Phật rằng: "Thưa Sa môn Cồ Đàm, cái đau khổ này là do ta tạo ra phải không?" Đức Phật nói: "Không." Cái ổng lại hỏi: "Như vậy là do người khác tạo ra phải không? Người khác tạo ra cho ta phải không?" Đức Phật nói: "Không phải." Nói: "Như vậy là đau khổ này vừa do ta tạo ra, vừa do người tạo ra, đúng không?" Đức Phật nói: "Không phải." Cái ổng lại: "Như vậy cái đau khổ này không phải do ta, không phải do người tạo ra mà nó tự có phải không?" Đức Phật nói:

[16:14]"Không phải." Ổng lại hỏi: "Như vậy không có đau khổ chăng?" Đức Phật nói: "Có đau khổ." Bài kinh đó cực kỳ bí hiểm, cực kỳ thông minh. Nó cái bài kinh này bài kinh nó tới cốt lõi của cái sự giác ngộ. Và đây là cái chỗ mà chúng ta phải hiểu ra để tránh cái tà kiến. Sau này lỡ chứng đạo, lỡ tâm được thanh tịnh, ta bị khóa vào trong cái thụ động, ta nhìn mọi người hết quan trọng, lúc đó nhớ ngày hôm nay cái này. Cái đau khổ chúng sinh là có thật và tràn ngập hết trên cõi đời này. Cái thân chúng ta không quan trọng, thân rồi sẽ tàn sẽ chết. Tài sản không quan trọng, mọi thứ đều không quan trọng, nhưng đau khổ là có thật.

[16:54]Và chính vì đau khổ có thật đó mà chúng ta phải vất vả tu hành và hóa độ, đưa nhau về cõi nhiệm mầu, nơi mà không còn đau khổ nữa. Nhớ lý tưởng của đạo Phật là cái chỗ đó. Sau này mà khi bị vào định nó khóa tâm mình lại rồi, nhớ ngày hôm nay sư phụ nói cái này. Chính vì chúng sinh đau khổ, Tứ Diệu Đế Đức Phật xác định cái đau khổ ngay từ đầu mà chúng ta có lý tưởng tu hành hay giác ngộ, nhớ như vậy."

[17:24]Dạ, kính thưa sư phụ! Con không bị hôn trầm mà bị hôn tịch trong lúc thiền. Con cũng đã quán thân vô thường, tác ý vô minh tội lỗi, động loạn, nhưng xong rồi con cũng bị hôn tịch, nên con lấy mấy đoạn kinh mà con tâm đắc trong lời khấn nguyện hoặc quán tự ngã ra đọc, suy ngẫm thì bớt hôn tịch. Con làm thế có được không ạ? Đó cũng là một loại chánh tư duy, đó cũng là một loại chánh tư duy, cũng một loại quán chiếu đối trị cái hôn tịch, cũng được lúc đó. Chừng nào hết rồi ta bỏ. Thưa sư phụ! Khi ngồi thiền con quán thân vô thường mỗi hơi thở ra, vào. Một lúc sau thì hơi thở của mình cứ ngắn dần, dẫn đến tình trạng hụt hơi.

[18:06]Kính bạch sư phụ chỉ dạy cho con để vượt qua. Ừm, tại cái quán của con không tự nhiên. Cái quán vô thường, quán thân vô thường á nó từ từ nó nó, mới ban đầu mình lý luận tùm lum trong đầu á là thân này vô thường, già, bệnh, chết, mình nói lải nhải lải nhải, nhưng từ từ nó rút lại chỉ còn ý niệm. Rồi tới khi nó chỉ còn một ý niệm như một sát-na và chỉ là một sự tỉnh giác thôi. Đó, nó nó thành một sự tỉnh giác và một cái sát niệm, một một cái sát-na, một ý niệm nhỏ và là tạo để lại một cái cái tỉnh giác toàn thân. Nó tự nhiên, còn đây cố ý quán cho nên nó đánh vào hơi thở liền. Đánh vào hơi thở và nó làm cho rối loạn hơi thở.

[18:44]Ta nhớ cái suy nghĩ, tâm và hơi thở nó liên quan với nhau. Nên cái tâm ta sai, ý niệm sai bắt đầu nó làm rối loạn hơi thở. Còn ta quán vô thường tự nhiên nhẹ nhàng, hơi thở ta cũng nhẹ dần nhẹ dần, nó đi tới trạng thái chậm, êm một cách tự nhiên. Nhớ vậy. Dạ, thưa sư phụ! Trước kia con tu sai, hư não, loạn tâm, có dấu hiệu điên 2 ngày như tâm lo âu, tinh thần không tập trung. 3 năm nay con được nghe pháp của sư phụ và vào đạo tràng tu tập thì biết mình tu sai. Mấy tháng nay con ngủ mơ màng thấy há miệng ra muốn ăn cơm, hay ăn ăn rau hoặc uống nước, xong con giật mình không chịu ăn, giật mình tỉnh lại không chịu ăn.

[19:31]Hôm qua con ngồi thiền cũng định há miệng ra để uống nước và tay con cũng hay ra mồ hôi. Vậy đó là hiện tượng gì? Bị mất chân âm. Ngày xưa tu sai bị mất chân âm. Thế giới này người ta dạy thiền nhiều lắm, nhưng mà sai nhiều hơn đúng. Nên nhiều khi lỡ xui mình đi tìm tới thiền mà tìm nhầm cái pháp môn sai, hư cả bộ não. Hư cái bộ não là hư hết một cuộc đời, mà có phải hư một kiếp này? Một lần tu sai rồi nó đẩy mình khoảng 30 kiếp chưa lấy lại. Cứ tái sinh rồi rồi là cái đầu não óc trục trặc lại, rồi lỡ chết rồi tái sinh rồi cứ trục trặc đầu óc. Nó đánh một lần là 30 kiếp nếu một kiếp tu sai. Tội rất là tội những người ấy, cũng chỉ bởi vì

[20:20]chọn nhầm đường, chọn nhầm thầy, mình không biết làm sao. Nên thật lòng vậy, chúng ta mỗi khi lễ Phật nhớ cầu nguyện cho tất cả chúng sinh trong thế giới này ai cũng gặp được Chánh pháp. Nhờ vậy mà cái lực của mỗi một người cầu nguyện như vậy nó phổ dần, phả dần trên khắp cả hành tinh này, khiến cho nhiều người đáng lẽ họ phải gặp tà pháp nhưng mà nhờ cái cầu nguyện của mình cái trên chư Thiên động tâm bởi cái sự cầu nguyện của ta đi tìm những người tu sai kéo họ lại về với Chánh pháp. Chứ người tu sai tội lắm á, họ phạm đủ thứ lỗi lầm, tội lắm cơ. Bởi nhiều khi chúng ta thấy ai có phạm lỗi đừng trách họ,

[21:01]chỉ vì có một cái sai rồi sinh ra một cái tội, mà nhìn cái tội đó là thê thảm nữa cái tội đó thiếu điều mình đem mắng bỏ nữa, nhưng mà sự thật chỉ bởi vì một cái tà kiến tu sai cái nó sinh ra một cái tội, tội nghiệp lắm. Nghe mình phải nhìn đây mình nhìn mà bằng theo cái mắt luật pháp hay luân lý xã hội mình nhìn mình kết án người này người kia khủng khiếp, nhưng mà nếu mình tìm cái nguyên nhân trước đó nữa, thực sự họ chỉ bị tà kiến, rất là tội nghiệp. Nên ta ráng vậy, cầu nguyện cho chúng sinh đừng bị tà kiến, ai cũng gặp được Chánh pháp để tu hành, nhớ vậy. Nghỉ chứ hả? Còn câu cuối. Còn câu nữa hả? Dạ thưa sư phụ, con có hai ý xin sư phụ chỉ dạy. Ý một:

[21:39]Sư phụ chỉ dạy ngồi thiền đau là trả nghiệp của thân, nhưng sao khi đau chỉ đau ở chân mà không đau chỗ khác? Ý hai: Dạ, khi ngồi thiền bị đau là do nghiệp, có khi nào ít ngồi thiền thì không đau hoặc phải tinh tấn thiền hằng ngày mới bớt đau không ạ? Sư phụ có cần trả lời cái câu vô duyên này không? Không đau chân thì muốn đau ở đâu? Thì muốn đau ở đâu xin đau ở đó đi. Còn nếu không ngồi thiền tức là không trả nghiệp thì cái đau nó tích lũy nằm trong nghiệp đó. Vô duyên quá hà! Thôi, nghỉ được chưa?