[0:17]Nam Mô A Di Đà Phật. Kính thưa Thượng tọa Thích Chân Quang, thưa toàn thể anh chị em cán bộ, công nhân viên trong công ty. Thay mặt công ty, hôm nay công ty chúng ta hết sức vui mừng và hạnh phúc được Thượng tọa Thích Chân Quang trong cái chuyến công tác ra Hà Nội đến thăm và có một cái chương trình nói chuyện, trò chuyện với anh em cán bộ, công nhân viên trong công ty. Tôi thay mặt toàn thể anh chị em cán bộ trong công ty xin gửi tới Thượng tọa lời chúc mừng tốt đẹp nhất, chúc sức khỏe của Thượng tọa. Và xin gửi tặng Thượng tọa bó hoa tươi thắm nhất.
[1:08]Kính thưa anh Trần Quốc Thấn là Tổng Giám đốc của công ty. Kính thưa tất cả các anh chị em cán bộ, công nhân viên của công ty. Trong cái chuyến đi ra Bắc lần này, thì chúng tôi cũng có cái duyên nói chuyện vài nơi, mà toàn là nói chuyện với các doanh nghiệp, các doanh nhân. Thì hôm nay đến gặp anh Thấn thì hơi bất ngờ, bất ngờ vì tôi với anh Thấn cùng tuổi, và nãy giờ cứ ngồi nghe anh Thấn nói chuyện trong văn phòng, cứ ngồi nhìn ảnh cứ mỉm cười nghe ảnh nói, mà thấy giống như mình đang nói á, sao hai con người này giống nhau, cũng lạ thật. Chỉ có cái khác là một người đi tu, rồi còn anh thì ảnh đi làm Tổng Giám đốc.
[1:51]Nhưng mà cái tính cách cứ nhìn cứ giống giống nhau như vậy. Mỗi lần anh bày tỏ quan điểm nào, sao thấy sao giống giống quan điểm của mình, cũng lạ vậy. Do vì chúng tôi là người của đạo Phật, và theo lời mời của Ban Giám đốc, của chị Hương, muốn chúng tôi nói về đạo Phật một chút rồi ứng dụng trong đời sống, trong hoạt động của công ty. Thì đạo Phật thì mênh mông nên tôi chỉ xin giới thiệu vài điểm của đạo Phật. Trước hết là đạo Phật có cái luật nhân quả, trước hết đạo Phật có cái luật nhân quả. Và người đến học với đạo Phật thì phải học kỹ về luật nhân quả này một chút để làm nền tảng cho mọi cái đạo lý khác.
[2:31]Đồng thời có thể ứng dụng được trong cuộc sống của mình rất là nhiều điều. Và luật nhân quả này thì sâu xa vô tận. Giờ ta mới học thì ta hiểu được một ít. Những vị thánh mà chứng đạo cao hơn thì hiểu nhiều hơn, nhưng mà hiểu đến tột cùng thì chỉ có Phật thôi. Vì cái giáo lý về nhân quả rất là vô tận, nhiều góc cạnh, nhiều chi tiết, nhiều cành nhánh, không có thể nói hết trong một lời và cũng không ai trong chúng ta đủ sức để hiểu hết một lần. Và chúng tôi giới thiệu về luật nhân quả trước để làm nền tảng. Luật nhân quả trong đạo Phật nói gì? Luật nhân quả trong đạo Phật nói rằng: ai gieo nhân gì thì gặt cái quả ấy.
[3:12]Thường thường hay đưa ra một ví dụ rằng là người trồng cái hạt giống gì thì sẽ thu hoạch cái trái đó. Ai trồng dưa được dưa, ai trồng đậu được đậu. Ai trồng những cái quả lê ngon ngọt thì hưởng được cái trái lê ngon ngọt, ai trồng cái hạt ớt thì phải ăn lấy cái hạt ớt đắng cay. Căn bản là như thế, nhưng mà khi đào sâu đào sâu vào nhiều vấn đề bên trong nữa thì muôn trùng những vấn đề lại hiện ra phía sau. Và có những cái vấn đề mà nếu ta không đủ đạo nhãn để nhìn, có khi ta bế tắc. Mà thực sự là trên cuộc sống này vậy, rất nhiều lý thuyết của các tôn giáo đã đi vào ngõ cụt, bế tắc. Mỗi một lý thuyết của tâm linh sẵn sàng chờ đón một sự bế tắc hết.
[4:00]Với cái nhìn của logic và khoa học, chỉ có luật nhân quả là thoát khỏi cái bế tắc đó mà đi luôn, mặc dầu cũng gặp nhiều cái thử thách. Ta nói ví dụ thế này, ví dụ như những tôn giáo về thần quyền tôn thờ ông Thượng đế, ông Trời, thì họ cho rằng là mọi điều trên đời này do ông Trời tạo ra. Cái suy nghĩ ban đầu đó nghe rất là dễ chấp nhận, vì từ thời sơ khai, chúng ta không đủ kiến thức khoa học để hiểu biết mọi điều. Cho nên khi mà ta không còn giải thích được nữa thì ta cứ đổ thừa cho ông Trời. Giống như thuở ta còn bé, trời mưa xuống lấy nước tôi uống, hỏi: "Sao đời tôi khổ?", "Ông Trời bắt khổ".
[4:39]Thế là ta luôn luôn dựng lên một hình ảnh, một Thượng đế để đổ thừa cho những điều ta không lý giải được. Ban đầu nó chỉ là một cái khuynh hướng sơ khai của con người, nhưng mà tiếc rằng người ta phát triển nó lên thành một tôn giáo. Là có một Thượng đế cao siêu, quyền năng hình dáng như thế, quyền lực như thế và làm điều này, làm điều kia tạo ra thế gian như thế, như thế. Đến khi mà trí tuệ con người vượt lên, cái triết học con người vượt lên, khoa học con người vượt lên, người ta đặt ngược cái vấn đề lại thì lý thuyết đó bị bế tắc liền. Ví dụ, nếu nói về ông Trời tạo ra tất cả, vậy cái động cơ, cái mục đích ông Trời tạo ra trời đất và con người để làm gì?
[5:23]Để chơi hả? Để đùa hả? Giống như mình nặn những cái hình tượng để mình chơi hả? Vậy ông Trời để chơi, chơi nhưng mà trong đó nỗi khổ là có thật. Nỗi đau khổ con người là có thật. Như vậy phải ông Trời tạo ra mọi điều để đùa vui, đùa vui trên sự đau khổ của con người hay không? Bế tắc. Rồi nói bây giờ ông Trời có thương chúng sinh không? Nói thương. Nếu mà thương thì tại sao chiến tranh, bệnh tật, dịch họa đầy hết thế gian này? Con người chỉ thấy nỗi khổ. Hoặc như vừa rồi chúng ta chứng kiến cơn động đất, sóng thần ở Nhật, mà đến ngày hôm nay là cả thế giới vẫn còn lo đau đáu vì các lò phản ứng hạt nhân có thể nổ tung và phát tán
[6:05]phóng xạ vào khí quyển, gây hết sức là nguy hiểm cho con người. Còn cái cơn sóng thần nổi lên một cái quét sạch ba tỉnh, nó không giống như là cái cơn sóng thần ở Nam Á, nó đập sâu vào đất liền mấy trăm mét rồi nó rút một cái. Còn cái cơn sóng thần của Nhật lần này, nó như là hàng tỷ tỷ mét khối nước tràn vào trong đất liền mà đẩy sâu vào trong đó mấy chục cây số, cuốn sạch hết mọi thứ trên đường đi. Đến ngày hôm nay không biết hết mọi thiệt hại, thật sự là không ước tính được con số người chết. Sau một cơn động đất rung một cái sập hết, mọi người bước ra đường thì mất hơn phân nửa dân số của cái làng mạc, thị tứ, thị trấn đó.
[6:41]Thì như vậy ai đã gây ra những điều này? Khoa học thì vô tư đi tìm những nguyên nhân của những cái sự dịch chuyển các địa tầng, những nếp gấp rồi vân vân. Nhưng mà những nhà tôn giáo sẽ nói gì nếu mà tin rằng có một Thượng đế? Chính vì nhiều điều như vậy nên lý thuyết của thần học đến cái mức độ nào đó khi trí tuệ con người phát triển, đụng, dừng lại, bị bế tắc. Hoặc là một cái lý thuyết khác về tâm linh thì nói rằng là con người có vận số. Vận số dựa vào cái tuổi tác họ, tướng mạo, ngày sinh tháng đẻ và vì sinh vào cái cung đó ngày đó nên cuộc đời họ phải như thế. Thì liệu một cái cơn động đất quét sạch hết tất
[7:24]cả là con người đã trùng hợp hết tất cả cung số của họ để họ lãnh chịu hậu quả này hay chăng? Ví dụ như động đất một cái rầm, chết luôn mười mấy ngàn người, mất tích mười mấy ngàn người, thì mười mấy ngàn cái số phận đó họ khác tuổi, họ khác năm sinh, tướng mạo họ khác, tất cả khác hết, nhưng chung một cái chết bi thảm hết. Thì như vậy là cái lý thuyết của vận số cho rằng mỗi người khác một chút về ngày sinh tháng đẻ vận số hết thì có giải thích được trong trường hợp này hay không? Ta thấy nhiều cái lý thuyết tâm linh khi đi đến tận cùng, đối chiếu với thực tiễn cuộc sống bộc lộ bế tắc. Nhưng riêng luật nhân quả thì vẫn vượt lên tất cả,
[8:05]vẫn vượt, vẫn lý giải được hết, tiếp tục lý giải, mặc dù đôi khi đến một vài cái gút mắt cũng làm người ta thắc mắc, nhưng mà luật nhân quả vẫn vượt qua hết. Đây là cái đặc biệt như vậy. Nên chính vì vậy mà sau khi nghiên cứu nhiều lý thuyết của tôn giáo thì nhà bác học Einstein đã nói rằng: nếu sau này có một cái tôn giáo mà bao trùm được vừa khoa học, vừa tâm linh thì đó chính là Phật giáo. Chỉ có Phật giáo mới làm được điều này. Chính cái câu nói nổi tiếng của nhà bác học Einstein này cái làm cho nhiều nhà tri thức tò mò và nghiên cứu đạo Phật. Bởi vì một cái đầu óc vĩ đại như Einstein để lại nhiều lý thuyết đến ngày hôm nay chưa chứng
[8:47]minh được, mà cứ kỹ thuật tiến bộ tới đâu, chứng minh được tới đâu thì cứ thấy Einstein đúng tới đó. Cái đầu óc khủng khiếp như vậy, đầu óc nhìn vượt cả thời gian. Đầu tiên ông chỉ là những lý thuyết, người ta gọi là lý thuyết tương đối hẹp, rồi lý thuyết tương đối rộng, ông trình bày những lý thuyết đó thì chỉ là những lý thuyết. Trong lúc ông còn sống, với cái sự phát triển của một vài kỹ thuật về thiên văn và một vài cơ hội của thiên văn, cái người ta thấy ông đúng, mà cái điều người ta thấy ông đúng là một điều rất nhỏ trong lý thuyết của ông. Cho đến ngày hôm nay vẫn còn nhiều cái lý thuyết
[9:21]của ông mà kỹ thuật chưa đủ sức kiểm chứng. Nên đến ngày hôm nay, nếu ai hỏi rằng nhà bác học nào vĩ đại nhất thế giới từ xưa cho tới nay vẫn chỉ Einstein, chưa ai qua được. Mà cái đầu đó, cái đầu vĩ đại đó mà đã công nhận đạo Phật là một cái đạo vượt lên trên các tôn giáo, có thể bao trùm cả tâm linh và khoa học thì cái con người này nói không đùa, đạo Phật có vấn đề, có một cái gì đó rất hay. Chính cái câu nói nổi tiếng này trở thành cái niềm tự hào của những người tu theo đạo Phật và làm cho nhiều nhà tri thức tìm hiểu về đạo Phật. Mà trong đạo Phật mà hôm nay chúng ta nói với nhau một chút
[9:57]thì có một cái luật rất đặc biệt là luật nhân quả. Ta tồn tại ở đây với những số phận như thế, với cái dung mạo như thế, với sức khỏe như thế, với hoàn cảnh, với vận may như thế, với cuộc đời hoàn cảnh như thế thì bởi vì những điều gì đó ta đã tích lũy trong rất nhiều kiếp quá khứ. Chúng ta nói là chữ rất nhiều kiếp quá khứ, cho nên ở đây nó không phải là đơn giản của một kiếp trước đến một kiếp sau. Nhiều khi một điều ta làm ở kiếp trước đến kiếp sau quả báo nó chưa hiện ra mà tới mười kiếp sau nó mới hiện ra. Ví dụ như có một người gây một cái nhân để làm vua. Nhưng mà qua kiếp sau duyên nó chưa đủ. Vì sao vậy? Bởi vì trong nước có một ông vua.
[10:42]Trong một thời điểm chỉ có một ông vua thôi. Và cái duyên để cái người này qua kiếp sau vì có người khác họ đã gây cái nhân để làm vua đúng vào cái thời điểm mà người này ở kiếp sau nên người này không có duyên để làm vua. Vì nó là một sự tổng hợp. Một số phận của con người nó là sự tổng hợp của rất nhiều số phận khác. Nên đây là một bài toán mà gọi là bài toán phức với rất nhiều tham số đan xen lẫn với nhau. Một thân phận của ta nó là sự phối hợp với vô số những thân phận khác. Cho nên mỗi cái nhân quả mà ta đã gieo trong cuộc đời mình và nhân quả của vô số người khác gieo trong cuộc đời của họ coi vậy nó dính nhau và đan xen với
[11:18]nhau phối hợp với nhau để làm thành tổng thể của một cái xã hội này. Cho nên ví dụ như có một người họ đã gieo cái nhân để làm vua, bản lĩnh họ đủ làm ông vua, trí tuệ họ đủ làm ông vua, cái nhân họ đã gieo đủ để làm ông vua nhưng mà kiếp sau chưa làm vua. Vì cái duyên phối hợp với nhiều người nó chưa tới lúc. Thế là trong kiếp sau, nhiều khi họ chỉ làm ông thầy giáo và nhiều khi họ chỉ làm một ông tổng giám đốc của công ty cung ứng lao động xuất khẩu. Không làm vua được, để đó chờ. Thế là họ cứ làm và trong cái thời gian mà họ chờ đợi cái kết quả làm vua hiện ra thì họ cứ thản nhiên làm những công đức của mình một cách bình thường.
[11:57]Họ sống đào tạo thêm những cái bản lĩnh, đào tạo thêm trí tuệ, gieo tiếp những cái nhân lành thế này thế kia, bổ sung lên. Đó, thì đến cái kiếp mà cái duyên của cái quả làm vua nó hiện ra rồi tự nhiên họ sinh vào dòng họ đó, gia thế đó, được đào tạo như thế, lớn lên như thế, mọi chuyện cứ đưa đẩy, đưa đẩy mà không phải tác động nhiều. Lạ như vậy, khi cái duyên nó đến rồi thì chính cuộc đời đưa họ đi chứ không phải là họ bươn chải đi. Lạ như vậy. Bỗng nhiên họ cứ phải làm vua và mọi chuyện cứ phải phối hợp chặt chẽ lại, nó thành tựu như thế. Và trong từ kiếp thứ nhất mà đến kiếp thứ năm để họ làm vua,
[12:32]trong khoảng bốn kiếp giữa đó là những điều mà họ làm nó bổ sung cho cái cuộc đời mà họ làm vua ở kiếp thứ năm nó đẹp hơn, sáng hơn hay là nó vừa phải. Tức là nếu trong bốn kiếp trung gian mà trong khi chờ đợi cái duyên làm vua nó thành công á thì nếu là họ là người có tu, có làm phúc, tiếp tục rèn luyện thì cái kiếp thứ năm mà khi họ làm vua á, ông vua đó rất là đắt giá, rất là sáng giá, những điều ông làm nó vĩ đại, khi ông qua đời tên tuổi để lại với dân tộc, người ta tôn thờ, người ta yêu quý. Nhưng mà nếu trong bốn kiếp trung gian đó ông sống hơi tầm thường, mặc dầu cái nhân làm vua đã gieo, cái quả làm vua phải có nhưng khoảng
[13:13]giữa bốn kiếp đó ông sống hơi tầm thường thì kiếp thứ năm ông cũng làm vua nhưng ông vua không sáng giá, những công nghiệp để lại cho đời không vĩ đại rồi khi qua cái đời của ông mọi chuyện chìm vào quên lãng. Nên ở đây nó là, ta thấy nó linh động, cái luật nhân quả nó không có cố định mà luôn luôn nó đòi hỏi ta cứ một sự phấn đấu mãi, một sự rèn luyện mãi. Nên có nhiều người hỏi chúng tôi nói rằng: "Dạ thưa thầy, đạo Phật nói luật nhân quả là cái gì mình chịu kiếp này là do kiếp trước, như vậy có phải luật nhân quả là suối mình an phận không?" Vì mọi chuyện đã an bài, có nhân quả, nói không, cái an phận là cái thuyết số mệnh,
[13:53]còn cái thuyết nhân quả là cái thuyết của một sự nỗ lực. Ví dụ như bây giờ nói một cái người đó bị tai nạn bị cưa mất một cái tay. Thì nói theo luật nhân quả là vì cái nhân mà người này đã làm ở đời trước có một cái gì đó, ta lỡ làm một điều ác vô tình hay cố ý không biết nhưng mà nó đủ nhân lành để kiếp này cưa mất cái tay. Thì bây giờ cái việc mà người đó cưa cái tay là thôi phải cưa rồi, đi vào bệnh viện cái tay nó bị hoại tử rồi, thôi phải cưa bỏ. Thì ta nói rằng là vì người này là đời trước lỡ gieo cái nhân sai thì thôi được. Thì cái lý luận đó có cái lợi gì? Có hai cái lợi. Cái lợi thứ nhất á là họ không đau khổ.
[14:35]Họ đối diện với cái điều bất hạnh của mình và nhận nó là lỗi của mình. Đây là cái vĩ đại của luật nhân quả. Cái vĩ đại của luật nhân quả là người ta nhận lỗi về mình và không còn đau khổ, tâm hồn họ bình an. Tại sao mà khi nhận lỗi về mình thì tâm hồn bình an? Xin thưa, đây là nguyên tắc của giáo dục. Ví dụ như thế này, như anh Thắng mà làm tổng giám đốc, những điều này anh sẽ hiểu rất là rõ. Khi người dưới của mình phạm một lỗi lầm, anh kêu lên anh rầy thì đầu tiên là người đó bực tức, phản kháng và chối. Thì cái điều mà người đó phản kháng, bực tức và chối, chính người đó bất an. Nhưng mà anh nhìn anh thấy rõ,
[15:24]nhưng mà lúc đó anh mới thuyết phục, anh chứng minh. Sau khi anh chứng minh hết rồi cái người đó thấy đúng là cái việc thất bại vừa rồi là lỗi của mình thì người đó nhận lấy cái lỗi của mình. Khi người đó nhận lấy cái lỗi của mình rồi bỗng nhiên người đó bình an liền. Đây là điều rất là rõ, anh Thắng đã thấy chuyện này nhiều chưa ạ? Khi một người mà nhận lỗi rồi tâm họ bình an, giống như một người công an khi đi vào điều tra tội phạm vậy. Khi đi vào điều tra tội phạm, bắt cái tay đó vô, ồ, ảnh giận dữ, ảnh chối đây đẩy rồi tìm mọi cách để phản cung rồi đủ thứ chuyện hết. Nhưng mà cái người mà công an điều tra họ cứ kiên nhẫn,
[15:59]họ cứ kiên nhẫn họ chứng minh từng điểm, từng điểm, từng điểm, cả những chứng cứ như thế này, chứng cứ như thế kia. Tới chừng đến lúc mà người kia đuối lý không có cãi được nữa, cúi đầu nhận tội, ta hay dùng cái chữ cúi đầu nhận tội. Cái chữ cúi đầu là hàm nghĩa gì ạ? Hết hung dữ, tâm khiêm hạ xuống, nhận tội. Thì khi mà họ không hung dữ, họ khiêm hạ xuống, nghe nó bình an liền, khóc òa lên liền. Thay vì là mấy ngày trước là cứ làm hung làm hăng, bây giờ ngồi chảy nước mắt khóc òa lên nhận tội và ngay lúc đó họ lại thấy bình an hơn là những ngày trước đang tìm cách chối tội. Giống như có một người vậy, sau bị truy nã nhiều
[16:39]năm đến một hôm cái đến đồn công an bất kỳ trên đường của mình đi trốn đến thú nhận, đầu thú. Thì sau khi mà đầu thú ghi hồ sơ hết rồi bắt đầu bắt mới di lý về trở lại cái chỗ địa phương cũ nơi mà họ phạm tội để lấy cung mà tiếp tục xử thì cái người công an mới ngồi hỏi bên cạnh: "Tại sao anh đầu thú trong khi anh đã trốn được 12 năm? Vụ án gần gần chìm vào quên lãng rồi, tại sao anh đầu thú?" Anh nói rằng: "Tôi có hai cái thời điểm khác nhau. Một thời điểm là trước khi tôi quyết định đầu thú thì cuộc sống tôi là địa ngục, tâm hồn tôi là địa ngục, tôi cực kỳ bất an. Nhưng cái thời điểm tôi quyết định đầu thú là tôi bắt đầu bình an.
[17:19]Và cái thời điểm thứ hai là khi tôi đến gặp các anh, tôi thật sự đầu thú nói ra hết rồi, tâm hồn tôi cực kỳ bình an. Tôi chấp nhận mọi hình phạt đến với mình. Hình phạt có thể khổ đó nhưng tâm tôi bình an và cái tâm bình an này mới có giá trị. Và tôi thấy hạnh phúc chỗ này. Tôi đối diện với lỗi lầm của mình, tôi chấp nhận trả cái giá mọi lỗi lầm của mình nhưng mà tôi được một cái rất lớn, tâm hồn tôi bình an nên tôi đầu thú." Thì đây, đây chính là cái lợi ích của luật nhân quả. Ví dụ khi ta bị cưa mất cánh tay, ta không đổ thừa trách trời trách đất nữa mà lặng lẽ nghĩ rằng lỗi của mình ở một kiếp xưa, chắc mình bẻ tay bẻ chân của ai
[17:57]hay là bẻ chân gà chân vịt đồ gì nhiều quá chăng, đến lúc nào ta phải trả quả báo. Đó là thứ nhất, chấp nhận lỗi về mình, ta bình an liền. Cái thứ hai, bây giờ chuyển cái nghiệp cụt tay cụt chân này, ta không thành phế nhân, mặc dầu mất cánh tay nhưng không thành phế nhân, cứ tâm nguyện làm những điều tốt, gieo những công đức mới để thay đổi cái nghiệp quả của mình. Thì cái người này vậy, tuy còn một tay nhưng mà dùng một tay, hai chân còn lại cứ làm những điều tốt trong đời, cứ giúp ai được điều gì cứ ráng mà giúp. Thì không ngờ bắt đầu nghiệp nó chuyển à, nghiệp nó chuyển. Tưởng mình chịu nghiệp một tay rồi nhưng còn một tay còn lại cứ làm điều tốt,
[18:38]yêu thương con người, giúp đỡ con người trong những khả năng mình có thể được. Thậm chí là ví dụ ngồi ở nhà chơi thấy mấy đứa nhỏ mà đi qua đi lại hỏi nó chuyện gì, nó đi học hành à hôm nay cái môn đó điểm bị thấp, hỏi một lát rồi gọi vào cái mỗi ngày còn một tay mình thôi dạy cho nó, dạy học, dạy kèm không công cho mấy đứa bé hàng xóm, tức là làm những việc phúc chút chút nhỏ nhỏ. Đến một lúc cái nhân quả đầy đủ, đến những lúc mà cái nhân quả cái phúc của người đó đã đầy đủ rồi, bắt đầu họ gặp may, gặp may là gì? Cái gia đình của họ giàu lên. Họ tiếp cận được với kỹ thuật cao. Lúc đó cái thế giới cũng vừa phát minh ra được
[19:15]cánh tay giả được điều khiển bằng ý nghĩ. Và họ là người bỗng nhiên họ tiếp cận được với một người hảo tâm rất là tốt. Để nhìn gương mặt cái cô bé này, sao nói cô bé này gương mặt rất khả ái, rất là hiền lành, dễ thương mà phải bị cái cụt tay này. Cái ông hảo tâm đó cái ổng bưng đi ổng qua ổng chữa trị với cái công nghệ mới, ổng đưa ra nước ngoài lắp cánh tay giả, nối các dây thần kinh với cái hệ cơ lại. Tới chừng đi về không ai biết người đó là cụt tay nữa. Vì cánh tay polyme nhìn bên ngoài giống như tay thật, co ngón tay được. Bỗng nhiên chuyển nghiệp, người cụt tay trở thành người tay lành, mặc dầu tay không mọc ra được,
[19:52]vì hiện nay y học chưa cho phép làm cánh tay bị cụt rồi mọc ra. Nhưng mà cái phúc của người này phải có tay, vì một tay còn lại họ làm những điều quá tốt trên đời. Cái phúc của người này phải có hai tay, và đó là một cánh tay giả mà như thật, nên đây là sự chuyển nghiệp. Nên vì vậy, cái luật nhân quả cho ta vậy, trong bất hạnh ta có ít nhất hai điều lợi: một, biết nhận lỗi về mình, tâm hồn mình bình an; thứ hai, biết nỗ lực phấn đấu và thay đổi được cuộc đời mình, tưởng chừng như đã vứt đi. Rồi đó là cái người bất hạnh. Bây giờ cái người thành công thì sao? Cái người thành công ví dụ như ta làm
[20:28]quyền chức lớn, ta giàu sang, thì luật nhân quả cho ta điều gì? Luật nhân quả cho ta điều này: thứ nhất là biết chắc là đời trước mình hay làm điều phúc. Có lẽ là kiếp trước và nhiều kiếp trước nữa mình hay giúp đời giúp người, làm việc gì thì tận tụy, cho nên đời này tự nhiên cái thân phận của mình là ở trên thân phận của nhiều người khác. Nghĩ như vậy rồi có dám tự cao không ạ? Biết nhân quả rồi thì không ai tự cao hết. Người không biết nhân quả đó, mỗi khi thành công một chút là tự cao liền: "Đó là tài tôi giỏi, tài tôi hay, cho nên tôi đầu tư là tôi thắng, tôi thắng quả. Tôi tài tôi giỏi mọi người phải công nhận, đưa tôi lên chức này chức kia."
[21:07]Nên sinh ra cái tự cao và cái tự cao này mới là điều bất hạnh lớn của con người. Cái tự cao này nó chôn vùi tâm hồn mình và đẩy cuộc đời mình vào bóng tối liền. Nhưng mà cái người mà biết nhân quả thì không tự cao. Có thành công rồi, ngồi suy ngẫm rằng trong cái sự thành công của mình, tuy rằng mình có nỗ lực nhưng vẫn có một cái tham số, một yếu tố may mắn đi kèm kèm kèm kèm bên cạnh cuộc đời mình, chứ không phải là hoàn toàn là do nỗ lực hoặc do tài trí đâu. Đúng không anh Thắng à? Khi nhìn lại cuộc đời mình, bên cạnh cái nỗ lực của mình nó vẫn có một yếu tố của sự may mắn đi kèm kèm bí mật bên cạnh. Ta ngẫm lại ta sẽ thấy.
[21:45]Và lúc đó, cái người mà tin vào luật nhân quả trong thành công không tự cao, đó là cái thứ nhất. Và cái thứ hai là biết rằng cái mà gọi là thành công không bao giờ là có cái mức cuối cùng, cái phúc cũng không bao giờ là có cái mức cuối cùng, mà nếu ta thỏa mãn, ta dừng lại thì một ngày nào đó ta sẽ rơi xuống trở lại, ta rơi xuống trở lại. Và vì vậy, trong cái thành công đó vẫn phải khiêm tốn, vẫn phải cố gắng làm những điều phúc tiếp tục để ta phát triển lên. Cái vấn đề là ta tiếp tục làm những điều phúc để phát triển hơn nữa, vì không ai được thỏa mãn với những gì mình đã có. Khi ta thỏa mãn với những gì mình đã có thì ta đã đứng lại.
[22:36]Ta nói câu này có thể bị hiểu lầm, nhưng mà trên phương diện đạo học và trên phương diện xã hội đều rất là cần thiết. Trên phương diện đạo học là như thế này: là ví dụ như khi một người tu hành rồi họ được đắc một cái gì đó trong tâm linh, thì Phật dạy là vẫn còn chưa đủ, chưa đến cái quả thánh cuối cùng, vẫn phần còn phải nỗ lực. Thậm chí như một vị mà chứng cái đệ tam quả trong cái A-la-hán, tức là A-hàm, cái tiếng Ấn Độ gọi là Aganami mình phiên âm qua tiếng Việt Nam là A-hàm nếu nói là đệ tam quả. Người mà chứng đệ tam quả là có thần thông biết được nhiều kiếp trước, nhìn một người biết được cái tương lai họ ra sao và người này có
[23:21]khả năng bay được, có khả năng thần thông biến ra, hiện ra lửa, hiện ra nước, có thể bay được, đi xuyên qua tường được. Cái người chứng đệ tam quả cao như vậy, vậy mà Phật còn rầy, nói rằng cái vị thánh mà chứng đệ tam quả còn năm cái lỗi, trong đó có hai cái lỗi dễ thấy nhất: vẫn còn kiêu mạn và vẫn còn lười biếng. Trong khi người ta chứng quả đến mức độ như vậy rồi mà Phật còn quở hai lỗi. Cho nên ở trong đạo học vậy, không ai được phép là thỏa mãn với cái điều mình có được, vì cái sự tuyệt đối là vô hạn. Còn trong cái xã hội cũng vậy, ví dụ như ta có được cái gì đó, phải biết rằng có thể nó hết, có thể nó mất nếu ta tự mãn.
[24:06]Nên vì vậy, cứ phải nỗ lực mãi và mong một điều tốt hơn nữa. Cái mong điều tốt hơn nữa nó khác với cái tham vọng. Ví dụ như bây giờ cái công ty của chúng ta, ta làm cái công tác về đào tạo nhân sự để cung cấp cho cái ngành hàng không, ta cung cấp hết cho toàn ngành không ạ? Hầu như phải không, hầu như toàn ngành. Ví dụ như ta đã làm được những cái điều mà cái ngành yêu cầu, nhưng mà thực sự ta vẫn còn có thể làm nhiều hơn nữa nếu ta cố gắng hơn nữa. Nghĩa là cái điều mà nếu ta làm được tốt thì vẫn còn có thể tốt hơn nữa. Những con người mà được đào tạo từ đây đi ra, họ phải tốt hơn nữa, chứ không phải là chỉ tốt
[24:49]như là ta đã đào tạo họ trong thời gian qua. Vì sao vậy? Bởi vì con người mới là chủ thể làm nên tất cả. Nếu con người ta đào tạo đi ra ở chừng mức nào thì họ sẽ xây dựng cái ngành hàng không, họ xây dựng cuộc sống riêng của họ và họ xây dựng xã hội chừng ấy. Nhưng nếu ta đào tạo chuyên sâu hơn, có một cái điều gì đó đặc biệt hơn thì khi họ bước ra, họ làm cho cái ngành hàng không sẽ phát triển hơn, làm cho cái cuộc sống riêng tư của họ hạnh phúc hơn và góp phần xây dựng cho xã hội này đẹp hơn. Đó là cái suy nghĩ của ta. Và không bao giờ ta thỏa mãn. Ví dụ à hỏi anh, một năm anh đào tạo được bao nhiêu người
[25:32]để cung cấp cho ngành hàng không, thì mình nói là: "À, tôi đã cung cấp đầy đủ, thậm chí tôi có thể xuất khẩu thế này thế kia với con số đó", thì thoạt nghe như là đã thành công rồi. Nhưng mà không, với một người có trí tuệ, với một người hiểu về luật nhân quả thì không bao giờ được tự mãn. Ta vẫn còn cái gì đó có thể làm tốt hơn nữa. Cái tốt hơn nữa nó là cái gì? Ta hãy so sánh điều này rồi ta thấy. Như vừa rồi ta trở lại cái trận động đất, sóng thần ở Nhật. Ví dụ khi mà cái trận động đất, sóng thần ở Nam Á năm 2004 giết gần 300.000 người, đánh vào tràn các bờ biển, con số thiệt hại rất là thê thảm và chỉ để lại trong lòng thế giới một nỗi thương xót.
[26:17]Cả thế giới quyên tiền gửi về, thương xót, hết. Nhưng với Nhật, có hai điều. Khi nghe cái chuyện sóng thần, động đất nổ ra như vậy, thì theo dõi những nguồn tin của Nhật như vậy, trong lòng thế giới khởi lên hai điều. Một điều thứ nhất vẫn là thương xót. Cái điều thứ hai là khâm phục. Cái điều thứ hai này mới ớn nè, mới ghê nè: khâm phục. Một cái dân tộc mà trong cái thảm họa đổ nát, điêu tàn đó mà người ta vẫn kỷ luật, nề nếp không cướp không bóc, vẫn xếp hàng mua hàng, nhận hàng và nói chuyện với nhau những câu nói vẫn đằm thắm, ôn hòa. Làm thế giới khâm phục. Chưa có nước nào được như vậy, kể cả nước Mỹ.
[27:00]Nước Mỹ mà khi cơn bão Katrina nó đánh vô Florida thì lập tức cướp liền. Nghĩa là những cửa hàng mà không ai trông coi là nó vô nó cướp đi, và có khi cướp của giết người luôn. Đến nỗi mà Hollywood Mỹ phải dựng những cái bộ phim trong cái cảnh mà cơn bão Katrina nó đánh vào trong Florida, Miami, Florida. Còn bên Nhật, trong cảnh thảm họa vậy không có hình sự, không có tội phạm xảy ra. Cả thế giới khâm phục. Nước Nhật sống như thế nào? Đạo đức nước Nhật, văn hóa nước Nhật là cái gì mà khủng khiếp như vậy? Người ta thán phục liền. Thì phải hỏi, cái thán phục này đáng cho ta suy ngẫm, đáng cho ta suy ngẫm.
[27:39]Người Nhật họ đã dạy dân họ như thế nào? Cha ông họ đã dạy dân họ như, dạy con cháu họ như thế nào mà bây giờ trước cái thử thách khủng khiếp đó, họ bộc lộ một cái bản chất tuyệt vời, gần như hoàn hảo, gần như là những con người mẫu, những con người mẫu điển hình nhất của hành tinh này mà không có cái quốc gia nào có được. Cả thế giới vừa thương người Nhật mà vừa khâm phục. Vậy ta làm được cái gì? Đứng ở vị trí người Việt Nam mình, nhất là ta là người đào tạo nhân sự, ta làm được một phần nào trong cái phần mà cha ông người Nhật đã dạy con cháu họ? Ta phải làm được như vậy, thậm chí hơn như vậy,
[28:16]không phải vì tham vọng hơn thua mà vì muốn điều tốt được cung cấp cho thế giới này. Đó chính là cái mơ ước của ta, có thể gọi là tham vọng, nhưng tham vọng này không phải cho cá nhân mình, mà cái tham vọng này là muốn cung cấp thật nhiều cái điều tốt đẹp cho cuộc đời này. Mỗi một con người từ nơi công ty ta được đào tạo đi ra phải là những cái gì rất là xuất sắc, rất là tốt đẹp. Nghĩa là cuộc sống của họ sẽ hạnh phúc hơn, những điều họ làm cho đời sẽ tốt đẹp hơn. Đó là cái ước mơ, cái tham vọng của ta. Và cái sự phấn đấu đó là mãi mãi, vì lúc nào ta cũng có thể làm hơn thế nữa. Nhớ như vậy, không bao giờ dừng lại.
[29:02]Và luật nhân quả buộc ta phải như thế. Con người không được tự mãn, vì sao? Vì cái phúc nào hưởng hết rồi cũng sẽ tàn. Chỉ trừ những người không bao giờ tự mãn, cứ mãi mãi yêu thương con người, mãi mãi làm những điều phúc hết kiếp này sang kiếp khác thì người đó dần dần đạt thành cái phúc vô tận. Và cái phúc vô tận đó đưa ta đến cái kết quả gì ạ? Cái phúc vô tận đó đưa ta đến cái kết quả là ta sẽ thành một vị Phật của tương lai. Có một câu chuyện trong cái lịch sử cuộc đời của Đức Phật, khi mà Ngài qua sáu năm tu hành khổ hạnh, Ngài mới thấy khổ hạnh là không đưa đến đắc đạo, giác ngộ, nên Ngài đã ăn uống lại cho khỏe rồi xuống
[29:47]ngồi dưới cội cây bồ đề, Ngài nhập định trong 49 ngày. Ngài nhập định vào từng lớp định sâu dần, sâu dần. Cho đến cái lớp định Tam thiền thì ma bắt đầu phá. Vì trên trời tồn tại một cái thế lực gọi là ma vương. Ma vương này cũng là cái người rất là có phúc, nhưng ông ta đố kỵ, không thích ai hơn mình và không thích ai thoát ra khỏi cái quyền lực chi phối của mình. Ma vương chi phối thế gian này mà. Cho nên khi thấy có một con người sắp sửa thoát khỏi lưới ma và sắp sửa dạy cho bao nhiêu con người khác trở nên thánh thiện, thoát khỏi lưới ma, ma tức, xuống phá. Phá cách này không được, phá cách kia không được.
[30:24]Nghĩa là tên nó bắn vào Ngài cho Ngài chết, nhưng mà khi mà cái mũi tên bắn chạm tới Ngài biến thành bông hoa rơi xuống lả tả quanh Ngài. Rồi cho những người cầm dao gươm vào chém xả vào người Ngài để cho Ngài phải bị thương tật và phải bỏ cái tu tập, nhưng mà lưỡi gươm vừa chạm vào người Ngài biến thành một cái làn sương, ánh sáng, hương hoa và không hại được Ngài. Tức quá, Ma vương mới đích thân hiện ra và đấu lý với Phật. Phật mới nói thế này, lúc đó Ngài chưa đắc đạo, Ngài nói thế này: "Ngươi không thể làm gì ta được. Bởi vì sao? Bởi vì ta đã làm phúc quá nhiều." Cái câu trả lời của Ngài là không phải là Ngài hay, Ngài giỏi nha.
[31:05]Ngài không nói Ngài tài, mà chỉ nói bởi vì ta đã làm phúc quá nhiều trong vô lượng kiếp. Ở trên cõi đất này không có chỗ nào không phải là chỗ ta đã làm lợi ích cho chúng sinh. Ma mới nói chứ: "Ai làm chứng cho ngươi?" Thì lúc đó có ông thần từ dưới đất ông hiện lên liền nói: "Ta là thần của đại địa này, ta làm chứng cho lời của Tôn giả Gotama. Thật vậy, từ vô lượng kiếp, không có một chỗ nào mà trên cái cõi đất này không phải là chỗ mà Gotama đã làm lợi ích cho chúng sinh." Cho nên Ngài đã làm phúc cho đến vô tận vô tận và cái kết quả cuối cùng là thành một vị Phật của tam giới. Con người kính trọng đã đành, các cõi trời đều phải tôn kính Ngài. Đó là cái kết quả.
[31:50]Và ta cũng vậy, trong cái luật nhân quả này, nếu ta hiểu không bao giờ ta được tự mãn với những cái quả báo mình đã có. Hễ ta được thế này, phải luôn luôn cố gắng nữa, luôn luôn cố gắng nữa. Vì sao? Vì hưởng phước thì sẽ hết, mà chỉ lúc nào cũng phải cố gắng nỗ lực làm nhiều hơn nữa, làm nhiều hơn nữa. Chúng tôi rất là thích thú khi được chia sẻ đạo lý với các anh em nơi cái công ty mà cung ứng lao động này. Vì sao vậy? Bởi vì các anh chị em ở đây tạo nên một điều mà điều này là tất cả của mọi điều. Bởi vì con người là chủ thể của tất cả. Chúng ta cứ nhìn qua bên nước Singapore, một đất nước không có tài nguyên, chỉ có con người thôi.
[32:39]Vậy mà trở thành một nước nước giàu mạnh, một ốc đảo giàu mạnh mà ai cũng phải kính trọng, chỉ vì con người. Nên ta có một cái ước mơ, làm sao cho con người mà ta đào tạo trở thành những từng người từng người là xuất sắc. Họ làm những điều tốt đẹp sau khi họ rời khỏi đây thì công ty của ta sẽ phát triển lớn. Bây giờ ta trở lại nước Nhật. Người Nhật được khâm phục như thế vì cha ông họ dạy họ một cái gì đó. Cũng chính vì cha ông dạy họ cái gì đó mà kỹ thuật của Nhật được xem như nhất thế giới. Ví dụ cũng chế tạo xe hơi, nhưng mà cái xe hơi Ford của Mỹ thì hư lên hư xuống. Cái chữ Ford ta biết phải không?
[33:23]F-O-R-D. Chính người Mỹ còn chế nhạo cái xe của nước họ. Chữ Ford này họ mới nói đó là viết tắt của bốn chữ "Fix or repair daily", chỉnh và sửa mỗi ngày. Xe Ford: "Fix or repair daily", chỉnh và sửa mỗi ngày. Nên đi xe Ford là cứ mà hư hoài mà sửa hoài. Cho nên cái doanh số của hãng xe Ford tuột tuột tuột tuột xuống, công ty phá sản, Nhà nước phải thò tay ra tài trợ để cứu vì không thể bỏ một cái thương hiệu lớn của quốc gia. Nguyên nhân nằm ở đâu? Kỹ thuật. Tại sao? Làm đâu hư đó, xe chạy không ổn định, hao xăng, hay hư. Nhật thì không, xe không hao xăng, chạy không hư tầm bậy. Thế giới rất yên tâm khi chạy chiếc xe của Nhật.
[34:13]Vậy cái đầu của người Nhật với đầu người Mỹ, ai đầu ai hơn ai? Nếu mà nói độ thông minh chưa chắc người Nhật hơn người Mỹ. Chưa chắc đâu, bởi vì người Mỹ có gì? Có Bill Gates, phải không? Lập ra những phần mềm nổi tiếng nhất thế giới, bán tràn ngập cả thế giới. Rồi bao nhiêu những nhân tài, bao nhiêu giải Nobel giờ cứ cứ chạy về nước Mỹ cả. Mỗi năm mà chấm giải Nobel là nước Mỹ thế nào cũng phải lấy được mấy giải. Cứ như vậy. Về cái đầu của Mỹ không thua Nhật, nhưng mà đồ của Mỹ thua đồ Nhật. Tại sao? Vì thiếu một tấm lòng. Người Mỹ so với người Nhật thiếu một tấm lòng. Tấm lòng đó ở đâu mà ta biết là thiếu?
[34:54]Cứ xem cái cơn bão Katrina và xem cái trận động đất ở Sendai, khác nhau. Bên kia mà nước tràn ngập tới thành phố là người ta thừa cơ cướp bóc liền, nhưng mà ở Sendai không ai cướp giật của ai, giúp đỡ nhau, sống trong kỷ luật, cùng vượt qua khăn khó. Chính cái tấm lòng, chính trái tim này đã làm nên điều kỳ diệu của nước Nhật, kỹ thuật của nước Nhật. Đây là điều mà ta phải học hỏi và thế giới phải khâm phục. Như vậy cái tấm lòng đó ở chỗ nào mà nó chạy vào trong kỹ thuật máy móc á? Nó chạy vào trong kỹ thuật máy móc để làm thành cái sản phẩm bền, tốt, ít hao xăng? Chính cái tấm lòng, chính cái tấm lòng chứ không phải là cái tài.
[35:37]Như vậy ta cứ hãy hình dung, một cái người kỹ sư của Nhật họ ngồi trong cái phòng thí nghiệm, khi họ thiết kế ra một cái cỗ máy, nếu cái đầu thì họ đã thiết kế xong nhưng trái tim chưa phép cho phép họ dừng lại, vì trái tim của họ còn cảm thấy rằng họ phải cố gắng hơn nữa để tìm cái sự hoàn hảo hơn nữa. Chính trái tim này nó đẩy cái sản phẩm lên cao hơn. Nên ở đây ta nói với nhau vậy, là thế giới chạy đua với nhau bằng cái đầu, tài năng, cái trí thông minh, nhưng mà quên, còn một cái tham số rất lớn ta phải chạy đua, đó là tấm lòng, đó là trái tim. Đây là cái mà ta phải chạy đua, vì ai có được trái tim lớn
[36:26]thì người đó, nếu mà nói theo một cái câu danh ngôn: "Chỉ những người có trái tim lớn mới có hạnh phúc lớn", nhưng mà câu đó họ đi nhảy qua nhiều giai đoạn, nhảy cóc qua nhiều giai đoạn, vài cái giai đoạn trung gian. Để nói rằng là chỉ những người có trái tim lớn mới có hạnh phúc lớn, thực sự thì nó phải qua mấy trung gian. Mấy trung gian ra sao? Vì cái người có trái tim lớn á mới tạo ra một sản phẩm tốt hơn, họ mới làm một công việc tử tế hơn, họ đối xử với con người yêu quý hơn, tốt đẹp hơn và khi làm cái công việc của họ tận tụy hơn, trách nhiệm hơn. Đó, trái tim lớn nó làm đó. Rồi kết quả của những điều hơn hơn hơn đó:
[37:14]tận tụy hơn, trách nhiệm hơn, tử tế hơn, chu đáo hơn, hoàn hảo hơn, mới cuối cùng là hạnh phúc hơn. Nên khi ta nói chỉ những người có trái tim lớn thì mới có hạnh phúc lớn là phải hiểu rằng đã đi qua rất nhiều trung gian. Chính trái tim này nó đã thúc đẩy cái sự thành công. Chứ không phải chỉ có bộ óc mà thôi. Nhưng trong cái thời đại mà khi cái nền văn minh kỹ thuật tiến bộ như ngày hôm nay, thì con người ta cứ tưởng rằng là phải giỏi là người đó sẽ chiếm được ưu thế. Tưởng mình chỉ giỏi thôi là tôi phải học nhiều bằng cấp là tôi giỏi giỏi giỏi tôi sẽ giành được ưu thế, xin thưa, không, câu trả lời nước Nhật đã nói ngược lại.
[37:55]Chính trái tim đã tạo nên sự thành công. Tức là cái lối sống văn hóa, tử tế, ráng hơn, có trách nhiệm hơn, hoàn hảo hơn, bỗng nhiên họ thành một cái sản phẩm tốt hơn cho con người. Cái chữ sản phẩm này ta nói trên hai ý nghĩa: sản phẩm của vật chất và sản phẩm của dịch vụ. Sản phẩm của vật chất có thể là một cái chiếc máy, còn sản phẩm của dịch vụ, dịch vụ thì nhiều mặt ha, ví dụ như dịch vụ du lịch, dịch vụ tiếp tân, vân vân. Thì khi ta đến với những dịch vụ đó ta cảm thấy hài lòng hơn. Và đó là con người trực tiếp với con người, họ làm chu đáo hơn, kỹ lưỡng hơn, cẩn thận hơn. Như có một lần, người Nhật họ tổ chức một cái hội nghị gọi là Hội
[38:39]nghị Thượng đỉnh Phật giáo, họ mời nhiều nước trên thế giới về. Thì bên nước ta vậy, quý thầy cũng được mời. Hôm đó có cái anh Thiếu tướng Trần Tư, anh là Cục trưởng Cục A41 ảnh cũng đi. Ảnh đi về rồi khi anh vào Nam, anh đến anh thăm chúng tôi. Anh mới ngồi anh kể lại cuộc đi đó. Anh nói là không thể tưởng tượng được cái sự chu đáo của cái người Nhật khi họ tổ chức một sự kiện. Không thể tưởng tượng được. Là khi bắt đầu mình vừa đáp xuống máy bay là họ lo cho mình cho tới cái khi mà mình lên máy bay trở lại đi về. Không có một giây phút nào họ rời mình kể cả lúc đi vệ sinh. Mọi người nghe ngạc nhiên chứ. Sao vậy?
[39:18]Dạ, khi bắt đầu mà mình đang ở trong phòng mình đứng lên đi hồi vệ sinh có người đi theo, hướng dẫn cho mình à phòng vệ sinh đây, thế này thế kia và khi mình ở trong đó mình làm cái gì của mình á, đứng họ đứng ngoài cửa họ chờ. Khủng khiếp chưa? Chỉ đi vệ sinh thôi. Như vậy ta hiểu nhiều vấn đề khác cũng như vậy. Và như vậy cái trái tim của họ trong cái văn hóa của họ đã tạo nên những sản phẩm tốt trên sản phẩm vật chất và sản phẩm của dịch vụ, họ chu đáo đến mức độ như vậy. Cho nên họ cứ thành công, trở thành một cường quốc, nền kinh tế lớn thứ nhì thế giới. Bây giờ vừa mới bị Trung Quốc vượt mặt vì nước Trung Quốc lớn quá
[39:53]và cái định hướng chính sách của họ có cái gì đặc biệt thì thôi ta không biết, nhưng mà thật sự là một cái nước Nhật nhỏ bé, hay động đất, nhiều cái đảo rời rạc vậy mà đã vượt lên. Bây giờ thì ta hỏi ngang nhau một chút xíu vậy: Thế tại sao họ bị sóng thần, động đất khủng khiếp vậy? Là bởi vì họ phạm một sai lầm. Cái sai lầm lớn của người Nhật là thích ăn thịt cá voi, chuyên đi săn cá voi ngoài đại dương mà cá voi là linh vật của đại dương. Cá voi có cái trực giác mẫn tiệp rất kỳ lạ. Cá voi đã từng cứu người. Có nhiều nhà khoa học duy vật nói rằng, à tại vô tình nó nổi lên rồi nó đỡ cái thuyền lên người ta nói ổng cứu.
[40:33]Không có, không có vô tình. Không thể là vô tình khi mà hai cá voi cùng nâng một chiếc tàu lên và chạy tới bờ rồi mới rút về. Cái đó không bao giờ là vô tình, rõ ràng là có cố ý, có suy tư có ý thức. Và như vậy, cá voi là linh vật của đại dương mà người Việt Nam mình biết rất rõ. Nhưng người Nhật cố tình không biết, cứ đi săn cá voi bắt về ăn thịt. Và nhiều năm như vậy, thế giới phản đối rất nhiều. Tổ chức hòa bình xanh Greenpeace là cứ bám theo các tàu của Nhật, biết là cái tàu đó đi săn cá voi là cứ bám bám bám theo. Thậm chí ví dụ như cái tàu săn cá voi của Nhật đang đi ở đây, đằng kia thấy có mấy cái vòi nước cá voi phun lên,
[41:10]thế là tàu Greenpeace họ biết rồi, họ lại họ đứng họ chặn ngang giữa đường. Nếu mà bắn cái súng trúng cá voi là sẽ trúng cái tàu Greenpeace trước. Họ hy sinh, họ lấy ra họ làm tấm chắn để bảo vệ cá voi. Nhưng mà người Nhật cứ tảng lờ, cứ đi vòng luôn xuống tới cả Nam Cực bắt cá voi về ăn, không biết ăn cái gì không hiểu. Nhưng mà săn toàn linh vật của đại dương, nên đến lúc đại dương trả thù, ba tỉnh đi sạch luôn. Thì đó là một chút của họ, họ tốt nhưng mà trên quan điểm nhiều khi họ đã phạm sai lầm thì thôi ta không nói. Nhưng bây giờ vậy, ta trở lại cái vấn đề của chúng ta vậy là đạo Phật cho chúng ta đạo lý về luật nhân quả.
[41:49]Mà nơi cái luật nhân quả này, ta phải nỗ lực không ngừng để gieo những cái điều tốt cho cái nghiệp của mình và cho cuộc đời này. Ví dụ như cái công ty của ta có thể phát triển lớn được hay không thì nó không phải là chỉ một mình anh tổng giám đốc có thể mà đẩy được, mà mỗi người một bàn tay, mỗi người một trái tim, mỗi người một bộ óc cùng với anh mà đẩy công ty đi lên. Chứ không phải là ỷ anh giám đốc gì đó giỏi rồi ta cứ ngồi chờ anh chỉ đạo thì ta không có trái tim mà bộ óc cũng bị còn mất có phân nửa, và bàn tay ta cũng rất là yếu. Ta phải hiểu cái hiểu của anh giám đốc, ta phải sống với trái tim của
[42:33]anh giám đốc, ta phải đi cùng cái nhịp mơ ước với anh giám đốc. Ví dụ như anh không thỏa mãn với cái công ty, anh muốn anh đóng góp nhiều hơn cho xã hội này. Vì anh nghĩ rằng công ty này phải làm tốt hơn chứ không phải chỉ ngang đây là được như vậy, anh ước mơ như vậy. Nhưng mà cái nghĩ của anh ấy ai sẽ cùng nhịp nghĩ với anh, ai sẽ cùng đồng hành với anh, ai cùng ước mơ với anh? Đó, nên phải là tổng lực của toàn bộ con người trong đây thì mới đẩy cái công ty đi lên được. Mà ta đẩy công ty đi lên là để làm gì? Chữ đi lên là chữ vô nghĩa, không có nghĩa, meaningless, vô nghĩa. Vậy đi lên là để làm gì?
[43:15]Chữ đi lên có nghĩa là đóng góp được nhiều hơn nữa cho xã hội này, tức là cho cái ngành của ta và nói chung là cho xã hội này. Nhưng mà để gọi là đóng góp được tốt hơn nhiều hơn nữa chính là gì? Chính là ta đào tạo ra được cái nguồn nhân lực sắc bén hơn, xuất sắc hơn, bản lĩnh hơn. Thế thì tại làm sao có thể là đào tạo con người giỏi hơn được, sắc bén hơn, bản lĩnh hơn, xuất sắc hơn được nếu chính từng con người chúng ta trong công ty này chưa hề sắc bén hơn, chưa hề bản lĩnh hơn, chưa hề xuất sắc hơn? Chính ta phải thay đổi mình trước. Chính ta phải thay đổi mình trước. Khi ta bắt đầu hiểu ra vấn đề, tấm lòng ta mở ra
[43:59]thì bộ óc ta sẽ mở ra theo, và đôi tay ta sẽ dang ra theo. Ta sẽ nỗ lực hơn rất nhiều để nâng được cái trình độ mình lên trước. Hôm trước chúng tôi đến dự cái hội nghị về chăm sóc sức khỏe của bác Vũ Oanh. Bác Vũ Oanh thì lập ra cái hội chăm sóc sức khỏe, thì bác lo lắng về cái bệnh tật của người Việt Nam, sức khỏe người Việt Nam, bác mơ ước nhiều. Phải nói con người đó cũng là người có trái tim lớn. Thì hôm đó là sắp xếp để chúng tôi phát biểu, nhưng mà hôm đó thì mấy vị lãnh đạo phát biểu dài quá. Ông Nguyễn Thiện Nhân ông phát biểu xong cái đúng 11:30, thôi thế đành phải nghỉ, buổi chiều chúng tôi bận nên
[44:35]thì tôi xin phép tôi nghỉ để lo việc khác. Sau đó thì chúng tôi đem ý tưởng của mình nói trong cái buổi nói chuyện với Vietnam CEO, tức là cái câu lạc bộ các tổng giám đốc á, Vietnam CEO. Hôm đó tôi nói thế này, là chúng ta phải mơ ước nâng tầm vóc người Việt Nam lên thành một nòi giống mới. Chúng ta cứ nhìn lại lịch sử, Việt Nam không có cái công trình kiến trúc nào mà lớn bằng các nước thế giới. Nó chạy qua Campuchia thì nội cái Angkor Wat thì mình đã thua, Việt Nam mình chưa có cái nào bằng. Chưa nói tới Trung Hoa và các nước Âu Châu rồi các lâu đài cổ của nó là hùng vĩ luôn. Thế tại sao vậy? Thì hai điều:
[45:15]thứ nhất là mình kinh tế mình kém, thứ hai sức vóc mình nhỏ. Đó là chuyện ngày xưa, còn chuyện bây giờ ta cứ bước ra giàn khoan ngoài dầu khí ngoài biển sẽ thấy. Cái người Indonesia mà ta hợp đồng làm á, những chuyên viên dầu khí mà người Indonesia, khi họ có việc gì họ ra ngoài cái giàn họ làm, họ làm từ sáng cho tới chiều không ăn không uống một giọt nước nào, làm xong đi vô mới ăn nghỉ. Người Việt Nam đừng hòng, Việt Nam làm một tiếng hai tiếng là phải nghỉ, phải ăn phải uống, còn họ không có, họ nhịn họ làm luôn một lèo. Vì cái năng suất họ làm tốt quá nên mình rất thích thuê họ. Cái sức khỏe của họ vậy, vì ta nhìn sang Trung Quốc á
[45:49]là họ đào tạo lính họ ấy trời âm 25 độ tuyết đổ dày, họ bắt lính cởi trần ra chạy để luyện thể lực, mình chưa làm được điều đó. Như vậy cái sức vóc nhỏ, cái thể lực kém thì nói về kinh tế xây dựng kinh tế ta thua thế giới, nói về bảo vệ đất nước ta thua thế giới chỉ vì sức vóc nhỏ, thể lực kém. Như vậy ta phải có một cái kế hoạch rèn luyện khắc khổ, dinh dưỡng hợp lý thế nào để nâng thể lực người Việt Nam lên cho những thế hệ sau. Dĩ nhiên là phải có sức khỏe, có trí tuệ và có lý tưởng, phải có ba điều này ta mới xây dựng đất nước được. Nhưng trước hết nói về sức khỏe thì như vậy. Thì bây giờ ta trở lại cái công ty của ta,
[46:36]ta cung cấp cho ngành ta những cái con người tức là những chủ thể của tất cả mọi vấn đề. Nhưng mà muốn những con người này từ đây đi ra làm sáng giá cho đất nước, làm sáng giá cho cái ngành thì chính cái công ty của ta, từng người trong công ty của ta đã phải bước lên một bước mới. Chính mình đã nâng mình lên một bước mới, phải hiểu thế nào là một con người xuất sắc, con người sắc bén, con người rất tận tụy, rất trách nhiệm, rất yêu thương, rất là khao khát, rất là ước mơ. Ta phải hiểu như vậy, rồi chính ta cũng phải nâng mình lên, vì không thể có những con người hời hợt mà đào tạo ra được những con người xuất sắc cả.
[47:19]Nên vì vậy, hồi nãy chúng tôi đến đây vậy gặp anh Thấn nói chuyện thì thấy anh là người thông minh, cũng biện tài, ăn hay nói giỏi và hơi ngang tàng. Cái ngang tàng của anh chắc cũng gây mất lòng nhiều người. Nhưng mà đặc biệt là con người dám chịu trách nhiệm, dám chịu trách nhiệm với việc mình làm và dám khát khao, dám mơ ước. Ta rất vui vì ta có một cái người giám đốc như vậy, một người thủ trưởng như vậy. Tuy nhiên một người thủ trưởng này không làm nên chuyện gì đâu, không làm nên chuyện vì chỉ là một người, mà phải là tất cả cùng đồng tâm hiệp lực. Ta phải hiểu như cái hiểu của anh, ta phải ước mơ như cái ước mơ của anh,
[48:06]và ta phải nỗ lực như là nỗ lực của anh rồi tất cả ta mới nhúc nhích. Ta sẽ làm được nhiều điều tốt hơn trong thời gian qua mà ta tưởng là đã tốt rồi, chưa phải đâu. Ta làm sao vậy nếu mà nói bằng, nội bằng Nhật thôi là đã vất vả. Làm sao được cái con người như thế? Hiền lành, sâu sắc, tận tụy, hoàn hảo. Trong kỹ thuật thì chế tạo ra được những cái sản phẩm tốt mà thế giới phải nể phục. Trong dịch vụ đối tiếp với con người chu đáo, tận tụy, tử tế. Thế mà trong thảm họa trong tai nạn, kiềm chế được mình đến mức độ như vậy. Nội như đó thôi là đã là bài học lớn cho ta. Mà bây giờ ta đem những cái văn hóa đó,
[48:48]ta suy tư đó, ta áp dụng vào trong việc đào tạo con người Việt Nam mình như thế nào? Và có thể tốt hơn nữa hay không? Vì không bao giờ ta được tự mãn. Ví dụ người Nhật họ hay, ta bắt chước bằng họ rồi cũng chỉ là bằng họ và đi sau họ. Ta phải ước ao nghĩ rằng nhân loại còn có thể tốt hơn như thế nữa hay không? Còn có thể tốt hơn nữa, đó là điều mà mục tiêu ta phải phải phấn đấu. Mục tiêu phấn đấu là ồ ta học được tinh hoa người này người kia rồi, nhưng mà nếu chỉ bằng họ, ta cứ mãi đi đi theo sau họ. Phải làm sao phải tốt hơn nữa hay không? Mà đây là trách nhiệm của người Việt Nam trong hiện tại trên mọi lĩnh vực.
[49:27]Không phải là lĩnh vực đào tạo này không, giáo dục này không đâu, mà trên khoa học, trên y tế, trên văn hóa, trên phim ảnh, vân vân. Ta đang cứ nhìn thế giới để bắt chước, và nhớ một điều cái người bắt chước luôn luôn chỉ bắt chước được 70% là tối đa. Đấy nội như Hàn Quốc thôi, cái phim Hàn Quốc bây giờ họ vượt lên từng ngày từng ngày. Thế giới bây giờ rất thích phim Hàn Quốc vì kịch bản họ rất hay, diễn viên đóng rất là đạt. Mà bây giờ ta cứ nhìn đó ta bắt chước thì cũng chỉ 70% Hàn Quốc, mà Hàn Quốc thì 70% của Hollywood thì ta chừng nào mới được bằng Hollywood? Nên vì vậy là khi ta nhìn một cái đối tượng nào để ta học tập ta bắt
[50:06]chước, lúc nào ta phải nghĩ còn cách nào làm tốt hơn nữa hay không. Ví dụ họ tốt 10, ta liệu ta tốt được 12 13? Ta nghĩ rằng ta tốt 12 13, sự thật vừa bằng 10 của họ. Vì người bắt chước thường khó giỏi hơn cái đối tượng kia. Cho nên vì vậy trong cái việc mà ta đào tạo nhân sự để cung cấp cho ngành của ta... Yêu cầu như thế rồi trong tâm ta lúc nào cũng nghĩ còn có thể đào tạo tốt hơn nữa. Vì người Việt Nam coi vậy chứ ta còn có tấm lòng, còn có cái trí tuệ. Bao nhiêu khó khăn trong cả nghìn năm lịch sử, ta vượt qua hết. Trong thẳm sâu trong con người Việt Nam có một cái trái tim, có một trí tuệ lớn.
[50:52]Nhưng mà vì một lý do gì đó chưa được khai thác hết, chưa được mở ra, chưa được định hướng đúng, nên đôi khi chúng ta chia rẽ nhau, hiềm khích nhau, ta tự mãn, ta đanh đá, hung dữ. Những cái điều đó nó cản trở tài năng của ta hết. Còn nếu mà ta mở tấm lòng ra, ta muốn hoàn hảo hơn, ta muốn tử tế hơn với con người, muốn có trách nhiệm hơn với cuộc đời, thì bỗng nhiên thực sự nó có một cái điều, có một chân trời còn đi tới nữa chứ chưa phải chỉ là chừng này. Nãy giờ chúng tôi nói về luật nhân quả, là vì cái luật nhân quả này ta gieo nhân gì, ta sẽ gặt quả đó. Và trong cái luật nhân quả này, nó có hai cái khía cạnh.
[51:42]Một là khi ta gặp bất hạnh, ta bình an, không đau khổ và ta biết chuyển cái điều xấu thành điều tốt. Trường hợp thứ hai, khi ta được thành công ta không tự cao, mà ta luôn luôn cố gắng còn làm điều phúc nhiều hơn nữa. Bởi vì cái phúc phải là là vô tận. Đó là trên cái khía cạnh luật nhân quả. Ứng dụng vào công ty mình để chính ta phải nâng chính con người của mình lên. Con người mình ngày hôm nay như vậy, không, mình còn có thể tốt hơn, mình còn có thể giỏi hơn. Ta phải đi tìm cái chỗ đó, ta đi tìm cái chỗ ta còn có thể giỏi hơn, ta còn có thể tốt hơn để ta bước lên một bước nữa. Để làm chi? Thì những người mà ta đào tạo họ sẽ tốt hơn.
[52:25]Chứ không phải chỉ là như thế này. Không phải là chỉ ta đào tạo thế này ra rồi là xong đâu, không. Còn một cái gì đó mà có thể ta chưa tìm ra, làm cho những người học viên từ đây bước ra còn tốt hơn nữa, sánh vai được với những cường quốc của thế giới nữa chứ không phải là chỉ nhiêu chừng này. Đó là cái ước mơ của ta. Một điều nữa, trong đạo Phật có cái gì để chúng tôi giới thiệu? Trong đạo Phật còn có nhiều giáo lý nhưng mà có một cái môn nữa là môn thiền định. Mấy ngày hôm nay, chúng tôi đi nói chuyện với các doanh nghiệp, với các doanh nhân, chúng tôi đều giới thiệu cái môn thiền định với mọi người.
[53:01]Thiền định là tương lai của nhân loại. Vì sao vậy? Vì sau này khắp thế giới phải học thiền. Vì sao thế giới phải học thiền? Bởi vì đây là một phương pháp vệ sinh thần kinh rất tốt nếu nói ở mức độ thấp nhất. Còn nói ở mức độ cao hơn, đó là con đường mở ra để người ta đi vào cõi thánh, người ta sẽ làm thánh vượt khỏi thân phận của con người. Đó là nói mục tiêu cao. Nhưng bây giờ nói ở mục tiêu gần, đó là phương pháp vệ sinh thần kinh rất là tốt. Ví dụ như là cả thế giới, trường học nào, môi trường nào cũng biết vấn đề tập thể dục. Vận động tay, động đụng chân là để mà cải thiện sức khỏe. Nhưng cái đầu này không ai biết tập cả.
[53:43]Mà cái đầu này là đủ thứ chuyện. Ngày đêm phải toan tính, phải suy nghĩ, cả trong giấc ngủ cũng không yên. Rồi khi mà bao nhiêu cái khổ cuộc đời đánh vào tâm hồn ta, ta bức xúc, ta đau khổ. Rồi bao nhiêu chuyện ta phải toan tính, phải lo làm ta căng thẳng. Cái đầu ta chưa bao giờ được nghỉ ngơi. Cái đầu của ta chưa có lúc nào được repair lại, fix lại, relax lại cả. Nên phải có phương pháp và cái phương pháp đó không phải chỉ là một vài viên thuốc an miên, không phải là vài viên thuốc mà làm cho nó êm dịu rồi ngủ quên, ngủ say mà lại sinh ra một tác hại khác. Vì sao vậy? Vì khi ta dùng một viên thuốc để cho đầu mình nó êm
[54:23]dịu mà dễ ngủ, thì nó có một cái giá phải trả là ta mất một phần trí nhớ, bớt đi một cái sự nhạy bén. Bây giờ nói, "Thôi, mệt quá! Thôi, tôi phải uống viên thuốc để cho nó ngủ." Và cứ làm việc mệt quá rồi, thì những suy nghĩ nó theo quán tính nó cứ nghĩ mãi, nghĩ mãi, đi vào giấc ngủ, ngủ không được. Vì cái cả ngày làm việc căng thẳng, buộc phải uống viên thuốc ngủ để nó đè xuống. Nó thay thế cái serotonin trong não ta tiết ra mà nó làm ép cái thần kinh não chìm vào giấc ngủ, thì ta phải trả một cái giá là cứ dùng cái thuốc đó vậy khoảng nửa năm sau, ta cảm thấy ta quên nhiều điều lắm. Ai nói, "Ủa, cái này nè, em báo cáo với anh rồi
[54:59]anh quên hả?" Ngồi nói, "À vậy, em nói rồi hả? Anh quên rồi." Mà cái điều đó mới nói tuần trước. Mà trong khi trước đây cái đầu ta không phải, trước đây ai nói với ta một câu năm năm rồi ta không quên. Nhưng bây giờ cái người nhân viên báo cáo mình mới một tuần trước, tuần sau quên mất tiêu. Đó là tác hại của thuốc ngủ. Rồi vấn đề hôm đó mình không quyết đoán, không nhìn ra, là vì cái sự nhạy bén đã giảm sút bởi vì bởi vì thuốc. Bởi vì thuốc. Nên ở đây cái thiền định vệ sinh thần kinh cho ta, nó bảo vệ bộ não và nó thăng hoa bộ não. Bảo đảm ta không bị bệnh Alzheimer mất trí nhớ lúc tuổi già, bảo đảm ta không bị bệnh Parkinson bị run rẩy lúc tuổi già.
[55:38]Cái thiền định nó hay như vậy. Và trong cuộc sống hiện tại ta hạnh phúc hơn, bình an hơn và sáng suốt hơn. Đó là điều mà ước mơ của mọi người. Sống trên đời mà mình an vui, không đau khổ. Sống trên đời mà mình sáng suốt, nhìn việc gì phán đoán ra việc đó, thì rất dễ có được thành công. Và đó chính là chính là thiền định, chính là thiền định. Cho nên là ngoài cái luật nhân quả mà chúng tôi giới thiệu nãy giờ, chúng tôi cũng muốn nói thêm một điều nữa, đó là thiền định, thiền định. Nhưng mà thiền định thì phải tập luyện. Ở đây thì theo chương trình thì chúng ta không có tập thiền, mà chúng tôi chỉ giới thiệu và mong rằng
[56:28]nếu mà cái công ty của ta đưa thiền định vào trong chương trình tập huấn được, thì ta là những người tiên phong của thế giới này. Nếu ta đưa được thiền định vào trong chương trình đào tạo, thì ta là người tiên phong của thế giới này. Bên Nhật, lác đác có một số công ty bắt nhân viên phải tập thiền. Bên Hàn Quốc, có một số công ty bắt nhân viên phải tập thiền. Vì cái giới lãnh đạo họ thấy một điều rất rõ là khi người nhân viên tập thiền, công việc tốt hơn. Kết quả rất rõ. Ví dụ như một cái hãng taxi của Nhật Bản là cái người mà tài xế lái taxi, nếu không đi qua ba tháng tập thiền thì không cấp bằng lái taxi.
[57:12]Anh lái xe nhà anh thì được, anh muốn tông anh chết, anh làm gì đó anh làm, kệ anh. Nhưng mà lái taxi chở hành khách thì anh phải qua ba tháng tập thiền. Để làm chi vậy? Thiền, nói nói trong giao thông nó giúp cho mình không xao lãng. Mà không xao lãng là tránh biết bao nhiêu tai nạn, chỉ vậy thôi. Nhiều khi tai nạn xảy ra chỉ bởi vì một phần năm giây ta xao lãng. Với tốc độ nhanh chỉ một phần năm giây chuyện xảy ra rồi. Cho nên là cái công ty đó bắt cái người học tài xế taxi phải học thiền. Một cái công ty Hàn Quốc, buổi sáng đi vào làm đúng giờ rồi, lên ngồi thiền chừng 30 phút rồi mới vào làm.
[57:47]Thì trong ngày đó cái năng suất của họ cao hơn, công việc họ tinh tế, sâu sắc hơn, tìm ra được nhiều điều lý thú hơn. Rõ ràng. Một vài cái trường học của Mỹ bắt đầu cho ứng dụng thiền. Còn bên Ấn Độ, thậm chí có nhà tù bắt tù nhân phải ngồi thiền hết. Và cái thành công của cái nhà tù đó họ được làm thành bộ phim và phổ biến trên thế giới. Cái bộ phim đó thế này, khi cái người tù đó mới ban đầu vào tù, tâm họ đầy thù hận. Có những người mà họ thấy cảm thấy rằng cái xử án là quá đáng. Đáng lẽ họ năm năm thôi mà sao tuyên án họ 10 năm, tức. Có những người thật sự oan, ai gài bẫy họ, thế là tòa tuyên tội họ.
[58:28]Nghĩa là có người nào lập mưu gài bẫy họ rồi ra tòa cãi không được, chứ mình không phạm tội. Còn có những người vào tù mà lòng vẫn còn thù hận bởi vì hôm đó giết nó mà giết chưa xong, mới đâm được nó có một nhát à. Đáng lẽ phải đâm thêm nhát nữa nó mới chết. Cho nên bắt vô tù tức quá, chưa giết được. Tức là cái người ở trong tù lòng ngổn ngang trăm mối, vì tham lam, vì thù hận, vì hơn thua, vì oan ức, đủ thứ hết, và không yên. Thế rồi cái ban lãnh đạo là do cái bà giám đốc, bà mới thấy rằng là cái bất an trong cái nội tâm, cái hỗn loạn trong nội tâm của những người tù nó đem đến những hệ quả khủng khiếp quá.
[59:08]Bước ra khỏi tù đi kiếm nhau giết lại cái nữa. Bữa nay vừa thả nó ra khỏi tù, bữa sau nó lại đi kiếm người ta nó chém rồi. Thế giới, xã hội cứ hỗn loạn. Thế bà nhờ một ông thiền sư đến dạy thiền. Thì ông thiền sư này không phải thiền Phật giáo mà thiền thiền Ấn Độ, nhưng mà thôi cũng được. Thì ổng dạy mọi người cứ tĩnh tâm. Thế mọi người tĩnh tâm và những tù nhân nó cứ phải tĩnh tâm ngồi thiền. Khi họ ngồi thiền một thời gian thì những cái oán thù, xao động hơn thua đó biến mất dần, biến mất dần. Và cái trại tù như là một cái địa ngục, bây giờ đang từ từ trở thành thiên đường vì con người không hận thù nhau nữa.
[59:43]Và con người ta sống bên cạnh nhau mà không ghét nhau thì như thế nào ạ? Sống với nhau mà không ghét nhau thì sao? Tự nhiên thương nhau. Phải không ạ? Thì mỗi ngày bên cạnh nhau nhìn mặt nhau, ăn chung miếng cơm rồi làm chung một cái cánh đồng mà không ghét nhau, tức là tình thân từ từ xuất hiện, bắt đầu phải thương nhau. Sống với nhau phải thương nhau. Chỉ trừ khi ta có cái thù ghét thì cái khoảng cách nó ngăn lại, nhưng không còn ghét nữa thì thương nhau. Vì vậy, cái người tù nhân đó, khi mà họ được tập trung thiền định, họ lắng hết mọi sự thù ghét, bỗng nhiên cái người quản giáo mà ngày xưa
[1:00:20]họ căm thù, họ chỉ muốn bóp cổ siết cổ cho chết để họ vượt ngục, bây giờ trở thành người ân nhân, cái người ân của họ, họ yêu thương. Cái người bạn tù mà ngày xưa là hiềm khích nói chuyện với nhau rồi là muốn đánh muốn đá mà may là có quản giáo không là giết nhau, bây giờ trở thành người bạn thân. Do vì cái tâm họ tốt, cái sự cải tạo tốt, cái họ được coi như giảm án sớm. Thì phim nó chiếu cái cảnh mà cái người ta ra tù, cái người được ra tù họ ôm nhau khóc, ôm người quản giáo khóc. Vì những cái người mà ngày xưa họ ghét, bây giờ là người họ yêu thương, mà xa lìa cái người mình yêu thương là điều buồn, khóc.
[1:00:54]Đó là sự thành công của thiền định. Cho nên, thiền định đem đến nhiều điều tốt đẹp cho thế giới tương lai mà thế giới đang từng bước từng bước nghiên cứu. Nhưng chỉ có cái điều là các quốc gia còn ngại trong việc ứng dụng cái thiền vào trong cuộc sống, trong các môn học là vì thế này. Thứ nhất là chưa có một khoa học để tìm hiểu, nghiên cứu, xác chứng, hệ thống tiêu chuẩn hóa lại, cho nên nó hơi gần gần giống như tâm linh nên nhiều nước cũng ngại. Điều thứ hai nữa là nhiều nước trên thế giới họ theo những tôn giáo không có thiền định. Ví dụ như Kitô giáo không có thiền định, bây giờ ngồi thiền thành ra giống như đạo Phật.
[1:01:33]Hoặc là các nước Hồi giáo không có thiền định mà bây giờ tập ngồi thiền giống như Phật giáo, họ tự ái, nên các thế lực tôn giáo nó cản không cho nhà nước đưa thiền vào trong các trường đào tạo. Nhưng mà Việt Nam ta thì được có cái ưu điểm là đạo Phật như là quốc đạo, cho nên nếu mà ta đưa thiền định được vào trong chương trình đào tạo thì ta sẽ không gặp cái sự trở ngại nào, mà đây là cái môn học cực kỳ ích lợi cho con người để nâng cao con người lên một bước mới. Hồi nãy ta nói là để chúng ta có thể cung cấp được cho cuộc đời này nhiều nhân lực tốt thì ta phải dạy họ một cái gì đó hơn thế nữa, chứ không phải chỉ nhiêu đây.
[1:02:14]Mà muốn hơn thế nữa thì thật sự là chính ta, chính mỗi người của ta phải tự nâng mình lên trên một bước nữa. Mà trong cái nâng mình lên một bước nữa, nó là cái gì? Cái sự rèn luyện vất vả, chứ không phải là chỉ là một sự tập luyện sơ sài. Cái sự rèn luyện vất vả ta mới bước từ bước này lên trên một bước khác được. Mà cái rèn luyện vất vả đó nó phải mở được thể lực ta, mở được trái tim ta, mở được trí óc ta ra hết luôn, mà mở ra cái quan điểm khác cho ta luôn. Thế nào giờ ta sống như thế là đủ rồi? Không! Ta còn có thể sống tốt hơn với mọi người chung quanh mình, không phải chỉ nhiêu đó đâu. Không phải là chỉ vào trong công ty,
[1:02:57]gặp nhau chào bắt tay, làm hết bổn phận của giám đốc giao, rồi báo cáo lên, rồi đi về, tới tháng hưởng lương, không. Ta còn có thể sống tốt hơn như thế, ta còn làm cái gì đó tốt hơn nữa, ta còn có thể cống hiến nhiều hơn nữa, nhiều hơn những yêu cầu của công ty ta. Và chính cái người nào mà tìm ra được cái chìa khóa này, tìm ra được cái gì mà ta còn cống hiến tốt hơn nữa thì người đó đã bước lên một bước khác, lên một cái cấp đẳng cấp khác của con người. Chỉ có con người nào thấy: "Ờ, làm vậy đủ rồi, như vậy hưởng lương được rồi", hoặc là trốn tránh, lánh nặng tìm nhẹ thì người đó đang tự bước
[1:03:34]xuống một cái đẳng cấp của một con người, loài người thấp hơn. Coi vậy chứ giữa loài người này ta có nhiều đẳng cấp. Cái đẳng cấp mà dễ thấy là dựa vào tiền bạc và quyền chức, nhưng còn cái đẳng cấp khó thấy, chỉ thấy được bởi trí tuệ và trái tim, đó là lòng tử tế, tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy, trái tim vàng. Cái đẳng cấp đó khó thấy mà ở đây ta không có muốn, ta không bận tâm vì cái đẳng cấp của tiền bạc và quyền chức, nhưng cái ý nghĩa mà ta muốn nói với nhau chính là cái đẳng cấp của trái tim. Là nếu người nào mà nghĩ: "Ờ, tôi cống hiến cuộc đời vậy đủ rồi, một tháng tôi lãnh nhiêu đó lương,
[1:04:14]tôi làm nhiêu đó thôi, đủ rồi", thì người đó đang bước xuống một đẳng cấp phía thấp hơn. Còn người nào nghĩ rằng: "Hình như tôi còn có thể cống hiến hơn, hình như tôi còn có thể đóng góp nhiều hơn cho cuộc sống này, cho công ty này, cho công việc này", thì người đó bắt đầu chuẩn bị bước lên một đẳng cấp nữa. Mà nếu người đó tìm ra được cách để mình cống hiến tốt hơn nữa thì thật sự người đó đang bước lên một đẳng cấp mới. Và khi cái người đó bước lên được một đẳng cấp mới như vậy thì người đó mới đào tạo ra được những cái con người một đẳng cấp mới nữa, rồi để cung cấp những người này đi vào đi vào cuộc đời, làm đẹp cho cuộc đời.
[1:04:53]Đúng như vậy, cái vai trò của người thầy vậy đó, như ông đò đưa qua sông. Bao nhiêu người qua sông, nhiều người đã trở lại thăm ông lái đò và có những người đi luôn. Không sao, miễn rằng cái người mà ta đưa qua sông ở bên kia sông họ làm những điều tốt đẹp ở bên kia bờ là ta đã vui. Thì công ty ta cũng vậy, cái ngành hàng không có tốt hay không là do ta đào tạo người tốt hay không. Phải không anh Thắng à? Ta đào tạo người tốt thì ngành hàng không ta sẽ phát triển, nếu ta đào tạo người xấu, ngành hàng không đi xuống liền. Nhưng mà làm sao ta vẫn còn có thể tốt hơn nữa chứ không phải chỉ nhiêu đây đâu.
[1:05:31]Những nhân viên ta đào tạo ra có thể sánh vai được với những cường quốc, tiêu chuẩn là tiêu chuẩn năm sao. Tiêu chuẩn nhân viên năm sao là sao ạ? Có một lần chúng tôi đi đến Bình Thuận, cái một cái anh cán bộ đó mới mời chúng tôi vào trong một cái resort, ghé đó ăn cơm trưa. Cái resort đó do một cái người ở ngoài miền Bắc vào trong đó đầu tư, rồi họ thuê những cái người nhân viên vào phục vụ. Và cái resort họ đi tìm cái cách công nhận là resort năm sao vì cái kiến trúc, vì cái tiện nghi, vân vân như vậy. Sau đó tôi mới kêu cái anh giám đốc là ông chủ lại nói thế này: "Cái cơ sở anh năm sao, nhưng nhân viên của anh chưa năm sao." Ổng mới hỏi là:
[1:06:12]"Sao?" Nói vì xét trên cái cái tiêu chuẩn á thì với những điều này điều này anh kê ra là ảnh đáng được năm sao. Tôi nói: "Không, nhân viên anh chưa năm sao." Ảnh hỏi: "Nhân viên năm sao là sao?" "Nhân viên năm sao là nhân viên mà khi người ta nhìn vô người ta nể rồi, chưa cần nói tới phục vụ. Nhìn vô con người toát ra là thấy nhân viên năm sao sang trọng, đàng hoàng, đạo đức, có trình độ, mới nhìn là thấy năm sao rồi. Giống như là ta đi vào khách sạn năm sao, nhìn vô thấy tòa nhà là thấy rồi, thấy đúng năm sao thiệt á, bắt đầu đi rón rén rồi đó, chứ không phải giống như cái nhà nghỉ xập xệ tầm bậy tầm bạ." Nên có cái vấn đề là thật sự có nhân
[1:06:48]viên một sao, hai sao, ba sao, bốn sao, năm sao, chỉ nhìn vô thấy rồi. Nhìn cái phúc họ tỏa ra, đó do cái gì? Do cái người ta tuyển dụng, nói: "Anh tuyển dụng ở đâu ạ?" "Dạ, tuyển dụng ở nhà quê, mấy cái đứa con cháu nó thất học á, cho vô đây kiếm công ăn việc làm." "Thì đúng, anh nói resort năm sao mà anh toàn thuê mấy đứa nửa sao không à." Ta nói đây không phải là ta phân biệt, nhưng anh phải có hướng đào tạo cho nó nâng sao nó lên. Ảnh mới hỏi: "Nâng sao bằng cách nào?" Nâng sao nó lên là cái phúc á, cái phúc nó lớn tới đâu, sao nó lớn tới đó. Nói: "Phúc sao?" "Thì dạy đạo đức cho nó." Khi mà nó có đạo đức, nó có lòng yêu thương con người,
[1:07:24]tự nhiên gương mặt nó thay đổi, mặt nó sang lên liền. Chỉ vậy thôi, bí quyết chỉ vậy thôi. Khi ta yêu thương được con người chung quanh mình, ta tận tụy phục vụ cho mọi người chung quanh mình, tự nhiên gương mặt ta sáng ra, sang lên, ta nâng cái sao đẳng cấp của mình lên, chỉ vậy. Và cũng vậy, bây giờ ta cung ứng cái nhân lực cho cái ngành hàng không mà ta muốn là cái người ta cung ứng ra sau một thời gian đào tạo họ nâng sao lên. Có thể xuất thân ở đâu không biết, họ học ở đâu không biết, nhưng mà trong đó cái yếu tố của cái đạo đức, cái tinh thần trách nhiệm với cuộc đời, cái tâm cứ thiết tha muốn cống hiến
[1:07:59]tốt hơn nữa, nhớ như vậy, cống hiến tốt hơn nữa. Đây là câu thần chú mà ta phải làm sao cho những người của ta ghi khắc vào trong lòng: Ta vẫn còn có thể cống hiến tốt hơn nữa. Và chính ta cũng phải làm gương, ta phải thấu hiểu điều này hơn ai hết, sau đó ta mới làm cho những người học viên thấu hiểu một cách sâu sắc điều này. Và khi mà họ cống hiến tốt hơn nữa thì thật sự là mọi điều đều bước lên. Công ty ta bước lên, cuộc đời họ bước lên, ngành hàng không bước lên, đất nước Việt Nam ta bước lên. Chỉ vì mọi người hiểu được một điều: Ta vẫn còn có thể cống hiến tốt hơn nữa. Nhưng mà tại sao ta ghi khắc được điều này?
[1:08:42]Tại sao ta lại chấp nhận cái câu thần chú này: "Ta còn có thể cống hiến tốt hơn nữa"? Vì ta tin rằng có luật nhân quả công bằng. Ta tin rằng có luật nhân quả công bằng, những ai đã gieo những điều tốt xuống cuộc đời này, quả báo lành chắc chắn sẽ đến. Ta tin vào sự công bằng đó, có thể là nhiều khi lương ta chưa công bằng, có thể cái sự thụ hưởng của ta đối với công ty, với cuộc đời chưa được công bằng, nhưng không, luật nhân quả sẽ đem lại sự công bằng khi ta cứ tin chắc vào một điều rằng ta cống hiến tốt hơn nữa. Và cứ giữ đúng cái phương châm này để làm cái lẽ sống cho mình trong suốt cuộc đời thì đến lúc nào đó quả báo lành sẽ đến với
[1:09:25]ta, và không phải đến chỉ với ta thôi, với cả đất nước này. Nếu cả đất nước này ai cũng biết được một điều: Ta vẫn còn có thể cống hiến tốt hơn nữa.
[1:09:37]Thì hôm nay cái giờ này thì trời cũng đã chiều, đã tối, nhiệt độ lại đang xuống thấp. Mưa vẫn rơi và trời vẫn lạnh, và lòng người vẫn u hoài. Chúng tôi ở miền Nam ra thì được về thăm quê hương miền Bắc, sống trong cái cảnh mà mưa dầm gió bấc như thế này thật là lạnh lẽo, vừa là sợ lạnh mà vừa là thấy thú vị. Vì hồi nhỏ khi đất nước bị chia cắt, chúng tôi học rất nhiều cái văn học của miền Bắc. Hồi nhỏ là học văn học miền Bắc nhiều lắm. Trong những tác phẩm nó cứ nói về những mưa phùn, gió bấc, mưa dầm, gió bấc lạnh lẽo thế này thế kia, mẹ con ngồi co ro đốt những củi nướng lửa vậy đó. Như vậy cái hình ảnh miền Bắc của ngày xưa nó cứ in đậm trong tâm trí của mình.
[1:10:21]Đến khi mà đất nước nối liền, chúng tôi lớn lên được cơ hội ra thăm quê hương miền Bắc thì cái cảnh nó nó không còn nhiều như trong văn chương mình đã học, trừ khi đi về miền quê. Nhưng mà lòng vẫn xao xuyến, vẫn những bước chân đi trên những phố phường Hà Nội thấy yêu thương, thấm thía biết là bao. Bởi vì những con đường, những bước chân mình đang giẫm ngày hôm nay thì tổ tiên mình đã giẫm lên, vó ngựa của cha ông mình đã giẫm lên, và vó ngựa quân thù cũng đã từng đi qua. Bao nhiêu chiến công oanh liệt cũng đã ghi khắc lên từng cái nẻo đường này, mà chúng tôi hết sức là là yêu quý, cảm thấy thiêng liêng, cảm thấy trân trọng.
[1:10:58]Thì mỗi khi ra Bắc đều được sống trong cái truyền thống lịch sử của tổ tiên mình như thế. Thì hôm nay mùa xuân hãy còn, nhưng mà trời giá rét, mưa lạnh lẽo. Như là một người miền Nam, chúng tôi chia sẻ cái lạnh lẽo này với người miền Bắc, chúng ta đồng bào ruột thịt với nhau. Vài hôm nữa thì chúng tôi lại trở vào miền Nam, cũng để lại một ít trái tim mình ở đây. Thật ra đó, có nhiều lần chúng tôi về Nam đều nhắn cái tin: "Thầy có để lại trái tim ở đây, xin mọi người giữ giùm cho cẩn thận, giữ không kỹ nó hư là thầy chết á." Và đi về Nam nhưng mà lòng vẫn yêu thương quê hương miền Bắc. Bây giờ chúng tôi cũng vậy, cũng phải tập huấn vài hôm rồi trở vào
[1:11:38]miền Nam và cũng xin được nói lời từ giã, cũng phải quay trở về. Gặp nhau rồi cũng phải chia tay, nhưng hi vọng rằng khi lần sau mà trở lại thì ta gặp nhau với ánh mắt khác, với trái tim khác, vì chúng ta đã thấm sâu được một điều tất cả chúng ta đều có thể cống hiến nhiều hơn nữa, tốt hơn nữa. Xin chúc anh Thấn, toàn bộ anh em cán bộ công nhân viên được mọi điều may mắn, hạnh phúc trong cuộc sống. Và xin chúc cho công ty của ta trở thành một cái công ty phát triển rực rỡ trong ngành và trong đất nước này. Xin cảm ơn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:12:25]Kính thưa Thượng tọa, sau hơn 1 giờ được Thượng tọa Thích Chân Quang đến chia sẻ, trò chuyện với anh em cán bộ công nhân viên trong công ty, thì thay mặt anh em trong toàn công ty, xin trân trọng cảm ơn Thầy, Thượng tọa đã cho chúng tôi một cái tấm lòng và có một cái buổi trò chuyện hết sức là quý báu và có giá trị. Thì...