[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Đại Từ Di Lặc Tôn Phật. Nam Mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát.
[0:23]Cứ mỗi rằm tháng bảy, đệ tử chúng con lại tề tựu về Phật đường để mừng lễ Vu Lan. Đó là ngày lễ của hạnh biết ơn vô lượng. Chúng con biết ơn cha mẹ, ơn tổ tiên, ơn Tam Bảo, ơn thầy tổ, ơn bạn bè, ơn chúng sinh, ơn quê hương đất nước. Nhờ hạnh biết ơn này mà chúng con nguyện sẽ sống một cách xứng đáng giữa cuộc đời, sẽ thương yêu và giúp đỡ mọi người như là một cách đền đáp ơn nghĩa trên đời mà chúng con đã nhận chịu. Nhân dịp này, chúng con cũng khánh thành ngôi chánh điện vừa hoàn thành. Chúng con dâng lên mười phương Tam Bảo lòng biết ơn vô hạn vì đã gia hộ cho chúng con xây dựng viên mãn công trình này.
[1:10]Chúng con cũng biết ơn mọi người đã góp công góp của để cùng nhau xây xong ngôi nhà Như Lai này. Xin chư Phật chứng minh cho lòng thành của chúng con, xin gia hộ cho ngôi chùa này luôn luôn là nơi tu hành chân chính của Tăng Ni, Phật tử muôn đời mãi mãi về sau. Xin cho mỗi một viên gạch, mỗi một bàn tay, mỗi một đồng tiền góp vào đây đều biến thành đạo lý vô cùng vô tận. Xin cho những ai đã đóng góp công của vào đây đều hưởng được phước lành đời đời và đều được thắng duyên tu hành không thoái chuyển trên Phật đạo. Xin chư Phật gia hộ cho Phật pháp hưng thịnh, Tăng Ni khắp nơi tràn đầy lý tưởng tu hành,
[1:54]Phật tử khắp nơi phát triển đạo tâm kiên cố. Xin cho thế gian này biến thành cõi Thiên đường vì mọi người biết thương yêu nhau, vì mọi người đều được giác ngộ giải thoát. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:29]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:39]Kính lạy
[2:43]Phật, bậc Vĩ Đại, từ nghìn xưa tới ngàn sau,
[2:56]Ánh hào quang tỏa khắp muôn loài, Vầng trăng rọi vằng vặc trời mây, đem ánh sáng cho đời,
[3:17]Người thấu suốt tâm mọi chúng sinh.
[3:34]Kính lạy Đấng Cha Lành trần gian, lòng từ bi bao la, trải rộng cùng muôn loài.
[3:50]Người là một cây đa, che mát cho muôn người,
[4:05]Người là ngọn đuốc soi, soi sáng nơi đường đời.
[4:24]Con xin dâng hết cuộc đời, trọn lòng kính tin Người, quỳ lạy tôn kính.
[4:40]Xin thắp ngọn đuốc này đi vào giữa biển người,
[4:52]xóa lìa bóng tối, đem về ánh hào quang, tình thương trải mênh mông,
[5:07]để cùng nhau thương yêu, bao dung thắm đượm tình.
[5:22]Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Thích
[5:35]Ca Mâu Ni Phật.
[5:41]Chí tâm đảnh lễ:
[5:47]Nam mô khắp mười phương hư không tất cả chư Phật.
[6:07]Chí tâm đảnh lễ:
[6:13]Nam mô khắp mười phương hư
[6:21]không tất cả Chánh pháp.
[6:33]Chí tâm đảnh lễ:
[6:39]Nam mô khắp mười phương hư không tất cả Hiền Thánh Tăng.
[6:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[7:02]Sau phần lễ Phật, đến phần thì nói về ý nghĩa Vu Lan, xin mời tất cả mọi người ngồi xuống.
[7:13]Nhân dịp Vu Lan này, thầy cũng tổ chức chúng ta vui mừng đón chào cái việc mà ngôi chánh điện này đã được hoàn thành sau bao nhiêu tháng ngày vất vả, sau bao nhiêu tháng ngày cái lòng mong mỏi của rất nhiều người.
[7:36]Trước tiên, khi thầy đến đây thì thầy có cái ý định là thầy ở ẩn trước. Lúc đó thầy đang đi giảng rồi thầy bỏ giảng, thầy trốn, nghỉ. Lên đây chỉ ở một cái chòi lá ở bên cái chánh điện cũ. Rồi nhưng mà vì cái duyên với chúng sinh còn nên khiến có những người biết rồi lại tìm tới, rồi lên đông dần, cho nên thầy buộc lòng phải cất thêm nhà ở. Rồi lúc đó là thầy rất là nghèo, đừng có nghĩ lúc này giàu, thầy nói lúc đó nghèo thôi chứ chưa có nói lúc này giàu. Vì nhu cầu là phải có một cái ngôi chánh điện để làm lễ, cho nên thầy đã cất tạm một ngôi chánh điện bằng đất sét. Cái ngôi tổ đường bây giờ đó là ngôi chánh điện ngày xưa, bên trong là bằng đất sét.
[8:24]Thì qua nhiều năm tháng như vậy, nhưng mà có cái duyên xưa nào đó khiến cho nên thầy được các Phật tử thương yêu, thấy thầy ốm yếu, ở xa xôi nên tội nghiệp, nên hay về đây thăm viếng và dự những buổi lễ lớn. Con số lên đông dần, đông dần. Ngày xưa mới cất chánh điện á, chỉ một ngày lễ lên sáu chục người đầu tiên, ngày lễ Phật đản. Rồi bữa khác lên được một trăm người, vậy đó. Rồi những cái năm sau này thì lên năm trăm người, là chùa mình hết hồn rồi. Như lễ Thành đạo năm ngoái là lên ngàn người hơn. Thì với cái ngôi chánh điện đó thì chúng ta không làm gì được. Lúc đó thầy không phải thầy muốn cất chùa to,
[9:10]mà vì thầy thấy cái người đứng làm lễ đó, đứng lổn ngổn lãng ngãng ở đồi ở gò, ở lùm cây, không trang nghiêm, thầy thấy thương quá. Cho nên thực sự là cái ý muốn cái cất cái chánh điện to một chút là vì lòng thầy thương yêu những người lên đây dự lễ, đã vất vả leo núi lên đây, thức đêm thức khuya mà không có một cái ngôi điện Phật cho đàng hoàng, đứng dựa gốc cây, bên gò bên đống, mà lúc đó đất đây là một cái gò đá, ngay chỗ chúng ta đang ngồi đây là một cái đồi đá. Vì vậy thầy mới mới khởi cái ý nghĩ là có lẽ thầy phải cất một cái chánh điện hơi to hơn một chút. Thì thầy nuôi dưỡng điều đó, lúc đó thầy mới bí mật thầy để dành tiền.
[9:49]Chứ cái tính thầy thì xài cũng ẩu lắm, hay rộng rãi, nhưng bí mật để dành. Thì thầy bí mật thầy giấu số tiền đó, cả trong đệ tử thầy cũng không biết nữa. Thầy định khi nào đủ thì cất thì không có xin ai, không xin ai. Ai biết thì giúp, không biết thì thôi, không xin. Nhưng mà không ngờ là ở trên trên núi, cái việc việc xây cất nó nó nó quá tốn kém, không giống như thầy tính. Thầy để dành được khoảng ba trăm mấy triệu thì mới có san nền từ năm ngoái thôi, mở đường, mua máy, chẻ đá hết liền. Nhưng mà sau cũng may là thứ nhất có Tam Bảo gia hộ, thứ hai cũng có những Phật tử tiếp tục phát tâm ở trong nước và ngoài nước.
[10:30]Lần lần cho đến ngày hôm nay chúng ta đã thấy là ngôi chánh điện đã hoàn thành và vượt qua hết tất cả ngoài cái mong đợi của thầy. Đây là một điều thật là đặc biệt. Hôm nay ngôi chánh điện hiện ra đẹp đẽ trước mắt mọi người là công lao và sự tốn kém của nhiều người suốt năm tháng qua. Nói là năm tháng kỳ thực là là chùa mình với Phật tử Long Khánh là san cái đồi đá này là cả năm ngoái, cực khổ cả năm trời năm ngoái. Tuy nhiên, là trước cái công lao đó, cái niềm mong mỏi khát khao được thành tựu như vậy, trước cái niềm vui lớn như vậy mà thầy thì lại không làm cái công việc là thầy ghi tên lên cái bảng công đức của những người đã đóng góp.
[11:12]Ừm đây là một điều ờm hơi tế nhị. Là vì sao vậy? Là bởi vì khi mà ghi tên lên cái bảng công đức như vậy thì sẽ ghi rõ cái số tiền của từng người cúng thì có người cúng nhiều, có người cúng ít. Mà thầy không muốn là chúng ta nhìn lên đó với cái sự so sánh. À nói cái cô kia cúng nhiều, cô này cúng ít. Và như vậy cái người cúng ít sẽ buồn, và cái người cúng nhiều, thầy nghĩ là chắc cũng không kiêu mạn, nhưng mà cũng không có không có cảm thấy rằng sẽ hãnh diện vì biết rằng có cái người nghèo hơn mình cúng ít hơn. Ơ vì cái điều tế nhị đó, thầy muốn thôi, cái việc mà cúng dường á, thì Tam Bảo sẽ ghi nhận, thầy biết, Tam Bảo ghi nhận và nhân quả.
[11:56]Và những người đóng góp xây dựng cái ngôi chùa này thì không vì cầu phước, không vì cầu danh. Đúng không? Thầy hỏi câu đúng không? Có ai cúng cho thầy cất ngôi chánh điện này vì muốn rằng sau này mình giàu có hay là muốn là mình nổi danh cho mọi người biết không? Có ai thì giơ tay lên cho thầy biết. Có lẽ không phải không? Nên thầy hy vọng, thầy tin tưởng là mọi người đóng góp vào đây dù một cục gạch, một bao xi măng hay một số tiền lớn đều là những người cao thượng, chỉ vì muốn có một cái nơi chánh điện nghiêm trang để cho mọi người đến dự lễ. Thầy tin tưởng nơi cái sự cao thượng của mọi người như vậy.
[12:34]Và chính vì tin tưởng điều đó nên thầy đã không có ghi cái bảng công đức là liệt kê từng cái số tiền của từng người. Ở đây, đối với thầy vậy, là có một người đến nói, "Thưa thầy, cho con xin góp một cục gạch." Thì đưa cái bao thư thầy thấy có 50.000đ. Thầy nói cái này chắc cũng được 2, 3 cục chứ không phải một cục. Mà thầy cũng ghi nhận, thầy rất là quý như vậy, tại thầy biết người này nghèo. Rồi có người cúng cho thầy cả 10 triệu, 20 triệu, 30 triệu, thầy cũng rất là trân trọng, quý giá y như vậy. Và có những cái số tiền còn lớn hơn nữa, có những người cúng cả mấy trăm bao xi măng, có những người cúng cả số tôn, số gạch.
[13:10]Thì những người đó đang có mặt ở đây và thầy và đại chúng rất là biết ơn. À tuy nhiên, thầy không muốn nêu lên những cái tên mà của những người đóng góp lớn, vì như vậy là giống như thầy cũng rơi vào cái bệnh là trọng người giàu và khinh người nghèo. Cho nên mong là những người mà đã đóng góp lớn lao đối với thầy, hãy thông cảm cho thầy điều đó. Thông cảm cho thầy là kín đáo giữ mình để như mình bình đẳng với những người nghèo mà đã đóng góp vào đây. Những người đóng góp xây chùa này thì nhiều dạng lắm. Có người đóng góp thầy rất nhiều, có người đóng góp rất ít và có người chỉ bằng tấm lòng thôi.
[13:50]Có người không hề đóng góp cho thầy một chút đồng bạc nào hết nhưng đã đóng góp cái tấm lòng là luôn luôn mong mỏi cho ngôi chánh điện này được hoàn thành. Đúng không? Có không? Có không? Có phải không? Có những người như vậy, không hề đóng một cắc, một đồng nào. Nhưng mà trong lòng đã luôn luôn mong mỏi cho ngôi chánh điện hoàn thành. Thì dù chỉ một cái tâm niệm đó thôi, thầy và đại chúng hết sức tán thán và thầy nghĩ ở trên chư Thiên, trên Tam Bảo cũng rất tán thán như vậy. Rồi có những người góp công vất vả từ năm ngoái tới năm nay, ngày nào cũng có mặt để mà mà công quả. Có những người công quả từng tuần, có người công quả từng tháng.
[14:28]Và máu đã đổ ở đây cộng với mồ hôi và nước mắt. Nước mắt thì thầy không thấy. Tại có lẽ trên chùa cũng không có chuyện gì mà rắc rối phải khóc. Không biết có hồi nào có ai khóc lúc làm chùa không? Mà thầy không thấy. Nhưng mà mồ hôi thì nhiều và máu nhiều. Có những tai nạn xảy ra đã làm đổ máu. Cho nên chùa này thật là công lao. Như đến ngày gần hoàn thành rồi anh Hư, là người dưới Chu Hải, là người mà theo làm cho thầy cả 9, 10 năm nay từ lúc mà thầy lên đây vậy. Thì một bữa mà cắt cái cây sắt, cái lưỡi khoan nó vỡ cắm vào cái tay nó cắt đứt hết bốn cái gân tay ngón tay. Nếu mạnh chút nữa đi luôn cái bàn tay.
[15:06]Máu phun ra như vòi. Hoặc là như Vũ điều khiển cái tời bị kẹp mất cái ngón tay cái. Hoặc là người trầy cái này, xước cái kia rất là nhiều. Cho nên cái ngôi chánh điện đẹp đẽ dựng lên này, chúng ta biết máu và mồ hôi đã đổ xuống. Cho nên công lao ở đây thật là lớn lao vậy. Rồi có những người vậy, à ở trong nước, cũng có những người Phật tử ở ngoài nước. Nên hôm nay những Phật tử nào mà ở nước ngoài có đóng góp ở đây mà không về đây dự được thì vậy sau này nghe lại cái cuộn băng này cũng cho thầy gởi cái lời cảm niệm công đức như là những người đang có mặt ở đây vậy. Thậm chí có những Phật tử nước ngoài vậy,
[15:48]nghe tin thầy cất chùa, mượn tiền gởi về cúng thầy, rồi đi làm vất vả trả lại sau. Rồi có những Phật tử ở trong nước vậy, nghe tin thầy cất chùa, bán đất, bán nhà của mình gởi cúng cho thầy. Nên những cái tấm lòng đó thật là hết sức cảm động, thầy không thầy không nói nên lời được nên thầy đều ghi nhận. Và trước cái công lao của mọi người như vậy, cả cái tấm lòng, cái sự cực khổ, cái cái tiền của đóng góp như vậy, thì thì như vậy chúng ta thấy cái ngôi chùa này thuộc về ai?
[16:25]Ngôi chùa này phải của thầy không? Ngôi chùa này phải của Tăng Ni không? Cũng không luôn. Mà của ai? Trước hết, của Phật, sau đó, của chúng sinh. Vì công lao nhiều người quá nhiều. Ví dụ như là Hiếu, rồi kiến trúc sư vậy, đã bám theo mà vẽ từng chi tiết, bàn với thầy từng chi tiết mà vẽ suốt. Người góp công, người góp sức. Phật tử Long Khánh đổ công đổ sức ngoài ấy quá chừng chừng. Thì đó, bao nhiêu công lao mới thành được ngôi chánh điện này. Cho nên, thứ nhất là không hề cái ngôi chùa này của thầy, cũng không phải của quý thầy, quý cô tại chùa này, mà trước hết, chúng ta cúng dường ngôi chùa này lên lên Tam Bảo, lên Đức Phật.
[17:07]Ngôi chùa này trước hết là của Phật, không phải của ai hết. Đây cũng là cái tâm niệm mà thầy đã tự dặn lòng thầy từ lúc mới lên đây. Hồi lúc trước, thầy không có một miếng đất để cắm dùi. Mà khi lên đây, thầy khẩn đất, bắt đầu mới được cả mấy chục mẫu đất ở trong rừng, thầy bị động tâm, lúc đó thầy bị động tâm. Là từ cái người mà không có một cái tài sản, bỗng nhiên giống như có một cái tài sản, thầy bị động tâm. Thầy thấy cái tâm mình bị động như vậy, thầy mới mới khấn Phật gia hộ là nói, "Xin cho con luôn luôn hiểu được rằng đất đai này không phải của con, mà là của Tam Bảo." Thầy phải khấn nguyện như vậy
[17:47]nó mới tan cái động tâm đó đi, và từ đó thầy giữ cái tâm niệm đó thầy sống. Không có thấy gì của mình. Ngày hôm nay, cái ngôi chánh điện khi cất lên đẹp đẽ thì
[17:59]thầy thấy tâm mình có vui, hòa theo cái niềm vui của tất cả mọi người. Nhưng mà hên là nhờ cái lời cầu nguyện của hơn 9, 10 năm trước nên thầy vẫn luôn luôn nhớ rằng là ngôi chùa này của Phật, của Tam Bảo và của chúng sinh, không phải của thầy. Thầy nói qua về việc làm tượng Phật một chút, đây là một điều tâm sự. Từ lúc mà thầy biết Phật pháp, chưa bao giờ thầy bằng lòng một tượng Phật nào hết. À tất cả mỗi tượng Phật đều có một điều gì đó làm thầy không có vừa ý. Nên nhân dịp khi mà cất lại chánh điện mới, thì thầy mới quyết tâm làm một tượng Phật phải tương đối hoàn chỉnh hơn, chứ không tuyệt đối được đâu.
[18:38]Thì thầy mới về Đại học Mỹ thuật, nơi cái khoa điêu khắc, thầy hợp đồng với các vị giáo sư ở đó. Thì được ba vị giáo sư ở đó trực tiếp làm bức tượng này. Thì mấy các vị đó mới nghĩ rằng với trình độ mà của ba ông thầy dạy đại học về môn điêu khắc, mà tập trung cùng làm thì chỉ trong vòng 2 tháng là hoàn thành. Nhưng không ngờ bức tượng này phải làm tới 5 tháng, bởi vì thầy bám theo, thầy cứ treo cái võng tòn ten từ sáng tới chiều ngồi mà góp ý. Vừa lo coi cất chùa này, vừa đi giảng và vừa qua coi tượng Phật. Thời gian vừa rồi thầy rất là vất vả. Mà thầy cũng không tin thầy nữa, thầy lại mời nhiều người Phật
[19:13]tử đến tới lui để cùng xem và góp ý cái tượng Phật như vậy. Cho nên cái bức tượng này là cái cái công lao, sự góp sức, góp ý của rất nhiều người. Là chưa kể tới à một cái số tiền ban đầu do một Phật tử ở Canada gởi về bao thầu trọn vẹn về cái việc mà làm. Thì không ngờ là cái số tiền lại dư, cho nên thầy mới giữ cái khuôn của tượng Phật này lại để mà cúng
[19:41]nghĩa là mình đúc thêm để cúng cho những ngôi chùa mà cần tượng Phật. Đó, nhờ không ngờ cái số tiền như vậy. Nên nhân đây, thầy cũng gởi lời cảm niệm công đức của một Phật tử ở Canada đã góp phần tiền mà làm tượng Phật như vậy. Ở đây chúng ta làm theo lối tả thực, cố gắng tối đa như vậy. Thì hầu hết là ngày hôm nay, khi chiêm ngưỡng một cái tôn nhan Đức Phật thì thầy đều lắng nghe là hầu hết mọi người đều đều hài lòng. Có đúng không? Có đúng không? Có ai cự nự không? Hy vọng là vậy. Ừm, đó là những điều mà mà cái cực khổ. Còn trong cái quá trình mà xây dựng á thì có những cái công sức mà thầy nói không có cái cái đồng tiền nào mua được.
[20:27]Ví dụ như cái đội sơn mà do anh Tấn Cường điều khiển chỉ huy là sơn là chà phết là cái này, thường thức tới làm từ 9:00 sáng tới 2:00 khuya, ngày nào cũng như ngày nấy. Nếu không có cái đội sơn đó, ngày hôm nay chùa chưa xong. Hoặc là như một Phật tử rất nghèo là Thái Hồi với cái nghề điện của mình, lên đây bám theo đây vừa hàn vừa tiện vừa làm điện cho tới những giờ phút cuối cùng của buổi lễ thì điện mới vừa xong. Đó, những cái người làm ngày làm đêm và rất nhiều người mà thầy không thể kể ra hết được như vậy. Thì có những Phật tử đã tốn của, nhưng mà nếu ai có mặt trên chùa trong suốt thời gian mà xây chùa thì sẽ hết sức là cảm động trước cái công lao của bao nhiêu
[21:08]người mà làm việc không tiếc công tiếc sức, là không nề hà cực khổ. Ừm vì vậy mà phải nói là ngày hôm nay cái ngôi chánh điện được hoàn thành là một cái cảm xúc lớn của cá nhân thầy, mà thầy cũng nghĩ đây là cái cảm xúc lớn của đại chúng, cũng như là niềm vui chung của tất cả mọi người có mặt ở đây. Nên thầy xin hồi hướng công đức của tất cả những người đã góp công góp của này dâng lên cái cái thành quả này cúng dường đến chư Phật, hồi hướng công đức này đến pháp giới chúng sinh, cầu cho pháp giới chúng sinh đồng viên thành Phật đạo. Trong cái ngôi chùa như vậy, chúng ta cũng ghi nhận cái công lao của những anh
[21:51]em thợ đá ngoài Huế và ngoài Quảng Ngãi về đây từ năm ngoái, đục đá miết. Và những người thợ đạo Thiên Chúa tuy làm là trả công nhưng mà làm vượt công sức, làm rất là nhiệt tình, không tiếc công tiếc sức như vậy. Ngày hôm nay như vậy cái việc viên mãn công trình thì thầy cám ơn những điều thế này. Trước hết là thầy thay mặt Tam Bảo, thay mặt cho đại chúng nói lên cái lời cám ơn, cái lời cảm niệm công đức đối với tất cả mọi người, những người đã góp công góp sức, đó là thầy đánh giá cao nhất, nghĩa là không có tiền nhưng mà có công có sức. Thứ hai là những người đã đóng góp tiền bạc. Thứ ba là những người đã ủng hộ tinh thần,
[22:33]nghĩa là đã vui mừng, tán thán, hoan hỉ, nói một lời nào đó để phụ cho thầy cất chùa, thầy cũng đều biết ơn hết. Kế đó là thầy cũng cám ơn chính quyền đã từ cái xã lên tới huyện tới tỉnh đã xét duyệt để cấp phép cho cái công trình này. Thì thầy được biết là đúng ra ở tỉnh có cái lệnh cấm không được cất chùa trên cái khu đất trồng rừng. Nhưng mà rồi may mắn là có một cái đợt ông Chủ tịch tỉnh ông lên đây ổng chơi, thì ngày xưa cái khu này là khu ông chiến đấu cũ, ổng gặp cái chùa mình như vậy thì thầy mới đem cái cái giấy phép ra thầy trình bày thì ông mới mới viết một vài dòng giới thiệu giùm trước.
[23:14]Cái nguyên tắc thì ông không được ký trước, ông viết vài dòng. Nhờ như vậy mà xã, huyện họp bàn rồi thông qua, thông qua lên tới tỉnh họp liên ngành là thông qua được hết luôn. Đó, đó cũng điều chúng ta cũng cám ơn. Nên rồi hôm rồi thầy gặp ông cán bộ huyện ông mới nói là nói cho thầy biết là đất núi rừng mà 327, dự án mà trồng rừng 327 chỉ có một mình chùa thầy duy nhất được cấp giấy phép, làm thầy cũng cảm động trước cái lòng tốt của của của chính quyền như vậy. Như thầy đã nói vậy, trước bao nhiêu cái công lao mọi người đã làm thành ngôi chùa này, cho nên ngôi chùa này là là của chung mọi người.
[23:52]Người của chung mọi người, nhưng mà thầy và đại chúng chỉ có bổn phận sử dụng ngôi chùa này cho đúng theo cái ý của Tam Bảo. Nếu thầy và đại chúng sử dụng ngôi chùa này mà sai ý Tam Bảo thì thầy và đại chúng mang tội rất nặng. Nên đây là cái trách nhiệm suốt cuộc đời của thầy và quý thầy, quý cô ở đây. Chứ không phải dùng ngôi chùa này để khoe khoang, để trưng diện, để nói rằng: "À, hôm nay chùa tôi được cái ngôi chùa to Phật lớn" để khoe không thua chùa nào, đó là một cái tâm niệm sai lầm. Thầy và đại chúng ở đây phải tránh cái tâm niệm đó, phải biết rằng đây là ân nghĩa của rất nhiều người, nên thầy và đại chúng phải sử dụng ngôi chùa này
[24:33]cho đúng với ý của chư Phật, đó là gì? Thứ nhất là lo lo tu học cho bản thân mình. Thứ hai là lo lo hướng dẫn Phật tử. Đó là hai cái trách nhiệm của thầy và đại chúng đối với ngôi chùa này. Và còn Phật tử thì Phật tử về đây thì thầy mong rằng mọi người hãy xem ngôi chùa này như là cái ngôi nhà của mình. Đó, thì thứ nhất là về đây xin tự nhiên, đừng có e dè, mặc dù ở đây thầy có một số nguyên tắc. Và về đây để cùng với thầy và đại chúng nhất là là tu tập, cùng về đây để tu tập, để học hỏi. Phật tử về đây xem như là nhà của mình để cùng với thầy và đại chúng tu học. Thứ hai cũng là phụ với thầy và đại chúng là giữ gìn cái tài vật, cơ sở của Tam Bảo.
[25:28]Ví dụ như là mình thấy một người phá phách, mình cản lại, vì đây là biết đây là của chung, của Phật và của tất cả chúng sinh, của mình. Như vậy, phụ với thầy cùng nhau về đây để tu, để học, rồi để giữ cái cái cái cơ sở mà bao nhiêu mồ hôi nước mắt của con người đã đã đổ xuống vì vậy. Dĩ nhiên là tất cả chúng ta đều tuân theo một cái nề nếp chung ổn định là thầy cũng vậy, quý thầy quý cô ở đây cũng vậy, Phật tử cũng vậy, khi về đây chúng ta có một cái nguyên tắc chung nào đó, một cái nề nếp chung nào đó phải giữ với nhau. Ừm ví dụ như khi mà ừm tới giờ làm lễ, mình nghiêm trang làm lễ, không được nói chuyện, không đi tới đi lui như vậy.
[26:10]Hoặc là khu vực ví dụ nhà kho là đồ đạc nhiều cho nên là mình không có đi vào, chỉ có một vài người có trách nhiệm để giữ gìn để đừng có hỗn loạn. Riêng cái dịp lễ này thầy có cho tăng cường cái biện pháp an ninh thì có vài người chắc hơi phật lòng, thì nhân đây thầy xin giải thích luôn là như thế này. Là vì thầy có nghe một số cái âm mưu định phá hoại cái buổi lễ này bằng nhiều cách, trong đó có một cách có thể xảy ra là họ đánh thuốc vào cái nguồn thức ăn và thức uống. Nên vì vậy lần này chúng ta thấy là khu vực nhà bếp không được tự do đi vào nữa, chỉ được một số người có trách nhiệm đeo thẻ thì cái người bảo vệ mới cho đi vào.
[26:48]Nên có người thấy: "Hồi xưa tôi lên chùa này tôi đi đâu đi, sao bữa nay cản?", thì xin thông cảm giùm thầy. Hôm nay thầy xin lỗi điều đó mà thầy cũng trình bày để thông cảm giùm thầy. Hoặc là những nơi mà những cái bình nước vậy đều có người túc trực canh giữ, không có bỏ đi. Không có tự do đến uống thì uống rồi đi, phải có người canh giữ để không có ai đánh thuốc vào, giữ gìn sức khỏe cho tất cả mọi người đến cùng dự lễ như vậy. Nên có những nguyên tắc an ninh. Chúng ta thấy điều đó cũng buồn, là khi cái đạo đức con người giảm xuống, có sự hơn thua, có hận thù, có đấu tranh, có ganh ghét, có âm mưu, có thủ đoạn thì mình sống không được vô tư, không được thanh thản là vậy.
[27:23]Đó là điều buồn. Nên thôi buồn, mình phải bảo vệ vì mọi người là vậy. Thầy cũng cầu nguyện cho tất cả những ai đã góp sức làm nên ngôi chùa này thì sẽ được cái công đức lớn ở vị lai là đời đời có được nhà cửa tốt đẹp. Mọi người góp thì không cầu điều đó, nhưng mà thầy thì xin Phật, à xin Tam Bảo gia hộ cho bất cứ những ai đã đóng góp vào đây, dù là đóng góp cái tâm niệm thì những kiếp sau luôn luôn được nhà cửa đàng hoàng đẹp đẽ, là cái phước thứ nhất. Cái phước thứ hai là tất cả những người đó đều được cái thuận duyên tu tập cho đến ngày giác ngộ giải thoát. Thầy cầu nguyện trên Tam Bảo gia hộ như vậy.
[28:08]Và sẵn nhân dịp à nói về cái ngôi chánh điện thì thầy cũng muốn nhắc đến một cái giáo lý quan trọng ở trong kinh Pháp Hoa, đó là giáo lý về cái ngôi nhà Như Lai.
[28:22]Trong kinh Pháp Hoa có một đoạn phẩm Pháp Sư Công Đức nói như thế này: "Người nào muốn thuyết giảng kinh này phải vào nhà Như Lai, mặc áo Như Lai, ngồi tòa Như Lai. Nhà Như Lai là tâm từ bi lớn, áo Như Lai là lòng nhu hòa nhẫn nhục, tòa Như Lai là trí tuệ thấy tất cả pháp đều không." Đó là ba cái tiêu chuẩn để cho một người cất lên tiếng rống của con sư tử mà thay Phật tuyên giảng giáo pháp giữa cuộc đời. Đó là ba tiêu chuẩn quan trọng mà thầy nhắc lại. Thứ nhất, vào nhà Như Lai là tâm từ bi lớn. Thứ hai, mặc áo Như Lai là lòng nhu hòa nhẫn nhục. Thứ ba là ngồi tòa Như Lai là trí tuệ thấy tất cả pháp đều không.
[29:15]Thì như vậy đây là một cái trình tự mà kinh Pháp Hoa đã vạch ra cho tất cả những người muốn tu đúng theo Phật pháp hoặc là muốn tuyên giảng đúng theo Phật pháp. Chúng ta phải đi theo cái trình tự đó mà cái bước ban đầu là tâm từ bi lớn. Nghĩa là muốn nói lên giáo pháp hay muốn tu tập đúng hướng chúng ta phải có được cái tâm thương yêu tất cả chúng sinh, đó là điều kiện ban đầu rất là quan trọng. Có tâm thương yêu chúng sinh rồi chúng ta phải có cái lòng nhẫn nhục. Thầy nói lại, là khi mà đã có lòng từ bi lớn rồi thì chúng ta phải có tu tập thêm là sau khi có lòng từ bi rồi là cái người mà hành
[30:01]đạo phải có cái lòng nhu hòa nhẫn nhục để chịu đựng biết bao nhiêu là nghịch cảnh trên cuộc đời này. Chúng ta không bao giờ mà chúng ta làm một Phật sự được luôn luôn suôn sẻ an ổn, vì chúng ta sẽ chắc chắn sẽ gặp nhiều sự chống đối, khó khăn, nghịch cảnh. Cho nên cái người mà nói lên tiếng nói thay cho Phật giáo hóa phải là người đủ sức nhẫn nhục để chịu đựng nghịch cảnh. Vì nếu không đủ cái hùng lực nhẫn nhục để chịu đựng nghịch cảnh, chắc chắn chúng ta phải ngã quỵ giữa đường. Vì sao? Vì cái nghịch cảnh ở trên cuộc đời này, vì cái hận thù, cái hơn thua, ganh ghét, đố kỵ của con người rất là khủng khiếp.
[30:40]Cho nên cái điều kiện thứ hai của một người giảng pháp, một người hành đạo làm Phật sự là phải đủ sức nhẫn nhục. Và cuối cùng là cái thứ ba là cái mà cái trí tuệ thấy được tất cả pháp đều là không. Nhờ trí tuệ thấy tất cả pháp đều là không nên chúng ta làm mà như không làm điều gì hết, chúng ta làm tất cả mà không thấy mình có công có lao gì. Và tâm hồn được bình an, được giải thoát, đó là ba cái điều kiện như vậy. Thì đó là tiến trình. Nhưng, thầy nói cái nhưng, đây là một cái sai lầm lớn của rất nhiều người tu theo đạo Phật, ngày hôm nay thầy nói lên để có ai vấp thì ráng sửa lại. Vì cái lỗi lầm này là không phải tự thầy phê bình
[31:22]mà chính kinh Pháp Hoa đã nói, là vì sao? Là có những người thích ngồi tòa Như Lai, muốn ngồi tòa Như Lai nhưng không chịu vào nhà Như Lai,
[31:36]Rất thích ngồi tòa Như Lai nhưng không chịu vào nhà Như Lai, nghĩa là sao? Nghĩa là có nhiều người đến với Phật pháp tu theo Đại thừa nhanh chóng muốn thấy tất cả pháp đều là không. Nói gì cũng không, nhưng không chịu tu tập tâm từ bi lớn trước đã.
[31:59]Thì như vậy chúng ta không vào cái nhà Như Lai thì cái tòa mà chúng ta ngồi đó là tòa gì? Tòa đó phải tòa Như Lai không? Phải không? Ở ngoài cái nhà Như Lai thì cái tòa đó chắc chắn không phải tòa Như Lai, phải không? Vì tòa Như Lai chỉ ở trong nhà Như Lai. Thì như vậy chúng ta thấy những người đến với Phật pháp một cách vội vã, không tu tập tâm từ bi làm căn bản đã hấp tấp tu tập thấy cái lý Không, thấy cái gì cũng không thì như vậy cái lý Không của người đó chắc chắn ở ngoài đạo Phật. Mình nói như vậy, nói nhẹ nhàng là ở ngoài đạo Phật, mình nói nặng hơn là tà đạo.
[32:48]Thì ở đây chúng ta phân biệt một chút ha. Cũng cùng nói rằng: "Tất cả pháp đều là không." Hai người đều nói được được câu đó hết, nhưng một người á mà có tu tập tâm từ bi trước thì người đó nói cái lý Không đúng của đạo Phật, chánh đạo, đúng chánh pháp. Cũng người nói rằng: "Tất cả pháp đều là không" nhưng người này không hề tu tập tâm từ bi thì cái Không của người này là tà kiến và ngoại đạo. Đây là cái điểm để chúng ta phân biệt giữa chánh đạo và ngoại đạo. Tại sao có những người nói các pháp đều là hư ảo, đều là không hoa nhưng mà họ rất thánh thiện, rất đạo đức, rất giải thoát? Có những người cũng nói tất cả pháp đều là hư ảo,
[33:39]đều là không hoa, nhưng mà cái tư cách rất là lôi thôi, cái đạo đức rất là kém cỏi. Đó là chúng ta phân biệt tại sao như vậy. Nên thầy nghĩ là quý thầy, quý cô cũng như quý Phật tử đã từng gặp những người nói rằng các pháp đều là không, phải không? Có gặp chưa? Có gặp chưa? Có gặp, chúng ta đi chùa này chùa kia, có khi nghe giảng hoặc gặp người này người kia tu tập, chúng ta có nghe nói như vậy. Nói cái gì cũng không, nhưng có người nói cái gì cũng không, họ rất là đạo đức. Nhưng mà có người nói cái gì cũng không thì lại rất là hư hỏng. Nên cái câu chuyện mà trong nhà thiền, khi mà mà Tú tài Trương Thiết á, ổng đến gặp thiền sư hỏi, thì ổng đến hỏi:
[34:25]"Thiên đường có không?", kêu: "Có." "Địa ngục có không?", "Có." Hỏi có Phật, Pháp, Tăng... nói cái gì cũng có hết trơn. Cái ổng mới nói: "Ủa, Ngài có nói lầm chăng?" Cái thiền sư mới hỏi: "Ngươi đã tham vấn ai rồi mới đến đây?" Nói: "Dạ, có tham vấn Hoà thượng Cảnh Sơ." - "Hoà thượng Cảnh Sơ nói làm sao?" Nói: "Dạ, Hoà thượng Cảnh Sơ nói cái gì cũng không hết." - "Hoà thượng Cảnh Sơ có vợ không?" - "Dạ không." - "Ngươi có vợ không?" - "Dạ có." - "Đúng rồi, Hoà thượng Cảnh Sơ ổng không có vợ nên ổng nói cái gì cũng không là phải. Còn ngươi có vợ nên nói cái gì cũng có. Ta nói gì cũng có cho ngươi." Thì cái câu nói nghe đơn giản
[34:55]nhưng ở đây chúng ta đối chiếu với Kinh Pháp Hoa là vậy. Là trước khi mà chúng ta được quyền nói tất cả pháp đều là không, chúng ta phải có lòng từ bi thương yêu con người, phải có lòng nhu hoà nhẫn nhục trước mới được quyền nhìn các pháp là không. Nên hôm nay mà khi khánh thành cái ngôi nhà Như Lai này, nên thầy nhắc mọi người cái điều này. Như vậy, là hôm nay vậy, nhà Như Lai đã xây xong, chúng ta bước vào nhà Như Lai, ai cũng bước vào nhà Như Lai, hãy tự nhắc mình cái điều đó. Cái giáo lý mà Kinh Pháp Hoa đã dạy: "Nhà Như Lai là tâm từ bi lớn". Chúng ta đang ngồi trong nhà Như Lai, chúng ta phải tu tập tâm từ bi lớn.
[35:40]Nếu chúng ta không tu tập tâm từ bi lớn, chúng ta không xứng đáng bước vào nhà Như Lai. Thầy nhắc lại câu, thầy cảnh giác câu đó, mà cũng là sự nghiêm khắc của thầy. Vì giáo lý của đạo Phật phải khởi đầu bằng cái tâm từ bi như vậy. Chúng ta không có thương yêu con người, chúng ta không phải đệ tử Phật. Chúng ta không thương yêu con người, chúng ta không xứng đáng bước vào nhà Như Lai. Hãy nhớ điều đó. Cho nên từ đây chúng ta sống, đừng bao giờ để cái tâm hận thù ghét bỏ ai, đừng bao giờ có cái ý nghĩ muốn hại ai, và nhiều khi cũng đừng có nhân danh đạo lý mà lại làm điều trái đạo. Có nhiều người như vậy, mở miệng nói Phật nói Pháp
[36:18]mà toàn làm điều trái đạo, hãy cẩn thận điều đó. Đừng nhân danh sự sống để tiêu diệt sự sống. Đừng nhân danh quê hương để phản bội quê hương. Đừng nhân danh tự do để làm mất tự do. Cuộc đời có những điều nó nghịch lý như vậy, người ta nhân danh một cái điều gì đó để rồi người ta phản bội điều đó. Chúng ta cẩn thận, hôm nay thầy không có nói điều đó, hôm nay chưa tới lúc mà thầy phân tích là cái mà người ta nhân danh cũng chính là cái mà người ta phản bội. Hôm nay chúng ta chưa phải lúc nói, thầy chỉ nói nhẹ một điểm như vậy thôi. Chúng ta thấy là loài người rất là khổ, cuộc sống này là khổ, Đức Phật đã nói như vậy, cuộc sống là đau khổ.
[37:04]Trong nhiều lý do để làm cho cuộc sống này cái đời sống này đau khổ, nó có một nguyên nhân là vì thiếu tình thương yêu của con người với nhau. Nếu mà cuộc đời này có nhiều tình thương yêu, cuộc đời này sẽ bớt đau khổ. Nhưng mà thiếu tình thương yêu cuộc đời sẽ đau khổ. Nó nhiều nguyên nhân lắm nhưng có một nguyên nhân lớn là thiếu tình thương yêu. Vì vậy chúng ta đừng gây thêm đau khổ cho cuộc đời, đừng gây thêm đổ vỡ cho loài người bằng cách là tưới thêm thù hận vào đây nữa. Chúng ta hãy xoa dịu cái nỗi đau con người, chúng ta hãy vun bón cái hạnh phúc của con người bằng cách tưới thêm vào cuộc đời này lòng thương yêu.
[37:48]Cái lòng thương yêu đó ở đâu mình có để mà mình tưới vào cuộc đời? Ở đâu? Mình lấy ở đâu ra lòng thương yêu để tưới vào cuộc đời? Lấy đâu ra? Múc ở đâu mà có mà tưới? Múc ở đâu? Múc ở trong trong tâm mình. Tình thương yêu đó ở trong tâm mình. Mình múc ở trong đây và mình tưới vào cuộc đời. Cuộc đời là chỗ nào? Là tưới vào tâm những con người đến với mình, tưới vào tâm những con người mà mình gặp gỡ trong suốt cuộc sống này.
[38:28]Nhưng mà hãy nhìn lại trong tâm mình có tình thương yêu chưa? Móc ra cho thầy coi, múc ra thầy coi, mỗi người múc ra đưa thầy coi coi có không.
[38:41]Nên ví dụ như chúng ta nói rằng: "À, chúng ta đem tình thương tưới vào cuộc đời để cho cuộc đời này hạnh phúc hơn", nhưng mà nhiều khi coi lại trong tâm mình chưa có. Mình múc miếng là hết luôn rồi, mình cho được một hai người là nó cạn rồi. Nên vì vậy chúng ta phải làm sao để cho trong tim mình cái tình thương yêu đó là vô biên vô lượng, múc hoài không bao giờ hết. Tức là với bất cứ ai trong cuộc đời này mình gặp đều mình thương yêu được hết, không bao giờ cạn, không bao giờ vơi, không ghét ai hết, như vậy. Là biết người đó tốt, người kia xấu, biết hết, nhưng mà lòng mình vẫn thương yêu, vẫn thương yêu.
[39:18]Đó là lòng thương yêu mình phải vô biên vô lượng như vậy. Nhưng làm sao để được có cái tình thương yêu vô biên vô lượng trong tâm hồn mình? Làm cách nào? Chúng ta phải phải phải tu tập, phải tu tập. Là mỗi ngày chúng ta quỳ lạy trước bàn Phật, xin thần lực của Phật gia hộ cho con, xin cho con tràn đầy lòng thương yêu con người. Là mỗi ngày vậy khi chúng ta bắt chân ngồi thiền, mình tập mình tưởng, mình rải lòng thương yêu tất cả chúng sinh trong pháp giới này. Giống như tối hôm qua mà khi chúng ta ngồi thiền, ở cái giây phút ban đầu, chúng ta đã tập quán từ bi như vậy, là tập tưởng, rải lòng thương yêu khắp tất cả chúng sinh trong pháp giới.
[40:02]Chúng ta phải huân tập như vậy nhiều ngày, nhiều tháng, nhiều năm thì cái lòng từ bi đó mới đạt được là vô biên vô lượng. Chứ còn nếu chúng ta không tu tập mỗi ngày, chúng ta sẽ thương được, nhưng mà thương vài con người nào đó rồi hết, rồi cạn, gặp người khác không thương được. Hoặc gặp người xấu mình không thương được, gặp người nghèo mình không thương được, gặp người tàn tật mình không thương được, gặp người lầm lỗi mình không thương được. Còn nếu mỗi ngày mình đều tu tập như vậy thì lần lần, ví dụ mình thấy người có phước rồi mình thương thì đó, người có phước thì đụng ai người ta cũng thương hết.
[40:35]Người kém phước mình cũng thương được. Đến ngày nào mà quý Phật tử để ý trong tâm mình, mình thấy một người xấu, nghèo, tiều tụy, à nhiều khi cả kém nhân cách mà lòng mình vẫn không ghét, vẫn thương họ, thì ngày đó mình đã vào được nhà Như Lai thật sự. Ngày hôm nay tất cả chúng ta đều vào nhà Như Lai với cái thân xác này, nhưng tâm mình thì chưa chắc vào được nhà Như Lai. Nên thầy hy vọng là Vu Lan sang năm, chúng ta trở lại đây vào nhà Như Lai thì chẳng những thân mình vào nhà Như Lai, mà tâm mình cũng vào nhà Như Lai. Nghĩa là một năm nữa, khi thầy gặp lại tất cả quý Phật tử thì nhìn vào đôi mắt của mỗi người, thì nhìn vào cái gương mặt
[41:23]mỗi người, cái nụ cười mỗi người và trái tim của mỗi người, thầy đều thấy đầy ắp tình thương yêu trong đó, thì đó là là hạnh phúc lớn lao của thầy và của tất cả mọi người. Thầy mong như vậy, hẹn sang năm. Thật ra tới Thành đạo thì chúng ta cũng sẽ cử hành lễ lớn, tuy nhiên Thành đạo thì nước nước ít, à mà Phật tử lên đông thì thầy cũng hơi rét, cho nên Trước tiên nên bạn phải hẹn với Vu Lan sang năm chúng ta đông hơn, vui hơn. Thì chúng ta cùng nhau là đến hẹn lại lên, đúng là lên núi thiệt. Là sang năm chúng ta lên đây là mỗi người đem theo một trái tim đầy ắp tình thương yêu. Là trong một năm này, chúng ta cùng thi đua với nhau để tu tập.
[42:06]Thì từ đây về sau chúng ta có gặp những người bạn đạo của mình mà nếu có ai đó họ nói các pháp đều không, chúng ta hãy nhắc họ một cái đoạn trong kinh Pháp Hoa: "Cái tòa Như Lai nó nằm ở trong nhà Như Lai, mà nhà Như Lai là tâm từ bi lớn. Nếu bạn chưa tu tập tâm từ bi lớn, đừng vội vàng nói các pháp đều là không. Cái tòa đó nó ở ngoài nhà Như Lai. Cái không đó sẽ là cái không của ngoại đạo và bạn sẽ bị đọa nặng nề." Đó, hôm nay chúng ta nhắc với nhau một điều trong kinh Pháp Hoa, rồi sau này trên đường đời vạn nẻo, chúng ta gặp những người huynh đệ đồng tu với mình mà nếu ai hiểu lầm điều này, họ vội vã đi đến cái lý Không
[42:52]mà không tu tập tâm từ bi kỹ thì chúng ta hãy hãy nhắc nhở họ vì lòng từ bi như vậy. Và chúng ta nhớ là với tâm từ bi này, thứ nhất, chúng ta mới trả được cái món nợ đối với cuộc đời, đối với ân nghĩa mà mình đã thọ nhận. Và thứ hai là với tâm từ bi này, chúng ta mới tạo được vô số phước lành cho mình từ đây mãi về sau. Thiếu tâm từ bi, mình luôn luôn là con người mắc nợ cuộc đời. Mình không hề làm được điều gì tốt cho ai thì luôn luôn mình là kẻ mắc nợ, mà người mắc nợ không phải là người sướng. Và thiếu tâm từ bi, mình không tạo được cái phước lớn để cho sau này mình đi trong luân hồi cho bớt khổ.
[43:35]Mà không có công đức lớn, mình cũng không thể giải thoát khỏi luân hồi sinh tử. Cho nên vì vậy, có tâm từ bi thì chúng ta mới trả được nợ cuộc đời và mới đi ra khỏi cuộc đời. Hôm nay là ngày lễ Vu Lan truyền thống, là ngày mà chúng ta tu tập hạnh biết ơn. Thì trước hết, chúng ta biết ơn cha mẹ mình, những người đã sinh thành dưỡng dục mình, những người mà đã chăm lo cho mình từng miếng ăn, giấc ngủ, lúc ốm lúc đau. Thật ra đó, nhiều khi chúng ta coi thường cái ơn nghĩa của cha mẹ. Vì sao vậy? Mình thấy nó bình thường. Nhưng mà khi lớn lên, mình sống giữa cuộc đời rồi mình sẽ thấy, ví dụ như một buổi trưa hè nắng gắt, mình phải đi bộ trên một quãng
[44:20]đường ấm, chợt có một người họ dừng xe lại họ cho mình quá giang. Quá giang đi đến một khúc nào đó cái gặp cái quán nước cái họ tắp vào, họ chẳng những cho mình quá giang rồi đi nhờ rồi họ còn mời mình uống nước rồi xong họ chở mình đi tiếp. Mình biết ơn, mình cảm động không? Mình nói trên đời sao có người tử tế như vậy, biết ơn không? Biết phải không? Nhưng mà hãy nhớ cha mẹ mình đối với mình gấp triệu lần như vậy. Từ lúc mình mới sinh ra, mình không thể tự làm được điều gì cho mình thì mình sống nhờ bầu sữa của mẹ, nhờ công lao của cha, từng miếng ăn, từng giấc ngủ, một tiếng khóc của mình cũng làm cha
[44:56]mẹ lo lắng, nửa đêm mình cựa mình đều làm cha mẹ lo lắng. Thì chúng ta nhớ cái ân nghĩa đó một triệu triệu lần những cái ân nghĩa gì mà cuộc đời này đã cho mình từng chút, từng chút. Cho nên cái ơn cha ơn mẹ không bao giờ đền đáp được hết. Trong kinh Báo Ân có nói, dù mình có cõng cha mẹ mình đi vòng núi Tu Di bao nhiêu vòng không đền ơn được. Tại sao vậy? Tại vì cõng xong rồi mình chết, cha mẹ cũng chết, nó vô nghĩa. Mà đền ơn chân chính nhất là gì? Là Phật pháp. Nếu cha mẹ mình chưa biết Phật pháp, hãy đem Phật pháp cho cha mẹ mình. Nếu cha mẹ mình đã biết Phật pháp thì mình hỗ trợ để cha mẹ mình làm phước và tu tập.
[45:38]Rồi bản thân mình cũng phải làm phước để hồi hướng công đức đó cho cha mẹ mình. Đó, đó là cách đền ơn chân chính. Chỉ có Phật pháp mới làm cho mình báo hiếu được cha mẹ, chứ còn mà món ăn nè, sự phục vụ hầu hạ thì phải có, không bao giờ đền đáp được hết. Cho nên vì vậy là có một lần thầy nói với các sinh viên là: Trên đời thì nước mắt chảy xuống, nhưng chúng ta hãy nhìn lên. Cái khuynh hướng tự nhiên là chúng ta chỉ thương yêu con cái mình, nhưng hãy nhìn lên để nhớ lại cha mẹ mình vậy. Hãy nhớ lại bát cơm, bầu sữa, cực nhọc sinh thai. Hãy nhớ như vậy mà không bao giờ quên điều đó. Rồi ơn tổ tiên là bao nhiêu thế hệ trước,
[46:24]tổ tiên ông bà mình cực khổ với cha mẹ mình cũng vậy, mình cũng phải biết ơn. Rồi ơn đất nước là cái đất nước đã cưu mang mình từ nhỏ đến lớn vậy để mình sống mình thành người như vậy, ơn đất nước. Ơn con người, biết bao nhiêu người trong cuộc đời này mà chúng ta đã gặp. Cái ơn lớn là ơn ơn đàn na tín thí. Một người đi tu rồi không hề làm ra một đồng bạc nào, toàn là nhờ sống đàn na tín thí. Và trong tất cả chúng ta và bao nhiêu ơn bao nhiêu ơn thì ơn tối cao nhất chúng ta vẫn nói với nhau là ơn của của Phật, của Tam Bảo. Vì nhờ Phật cho chúng ta ánh sáng, cho chúng ta đường đi. Nếu mà không có Phật soi đường dẫn lối, không cho chúng ta biết lý nhân quả,
[47:10]biết cái ý nghĩa về luân hồi sinh tử thì ngày hôm nay chúng ta sống với nhau giữa cuộc đời này như những con thú với nhau vậy, là nhìn nhau chỉ biết thù hận, biết ganh ghét, biết tranh giành hơn thua, xâu xé. Tìm được cái lợi cho mình là bất chấp cái nỗi đau của người khác. Nhưng mà nhờ Phật, nhờ Pháp mà chúng ta biết tu tập lòng từ bi, chúng ta biết tin được nhân quả luân hồi để rồi chúng ta gặp nhau trong cuộc đời này, chúng ta biết cho nhau một nụ cười, cho nhau cái nhìn thương yêu đầm ấm, chúng ta biết đưa đôi tay ra để nâng đỡ, giúp đỡ, dìu dắt nhau trong cái đường đời luân hồi đầy chông gai nghịch cảnh và khổ đau này.
[47:51]Là chính nhờ Phật, nhờ Pháp mà chúng ta có được hạnh phúc, có được cái tình thương yêu, có được sự gắn bó để đi trong luân hồi dù đau khổ nhưng cũng bớt đi, cũng an ủi được phần nào. Và chúng ta còn có cái con đường vượt lên khỏi cái thân phận tầm thường của con người để có thể làm được một vị thánh siêu xuất. Là nhờ Phật, chúng ta làm được một con người đàng hoàng, xứng đáng. Nhờ Phật, chúng ta vượt khỏi thân phận của một con người để có thể làm được một vị thánh. Cho nên cái ơn của Tam Bảo tuy vô hình, tuy trừu tượng mà thật là mênh mông, bát ngát. Cho nên tất cả chúng ta, dù là tăng ni hay Phật tử,
[48:32]thì trong lòng mình đều nặng trĩu cái ơn nghĩa của Tam Bảo mà suốt một đời này chúng ta phải tu tập, phải thương yêu con người, phải đảnh lễ Phật, suốt hết một kiếp này vẫn không bao giờ đủ. Cho nên chúng ta không bao giờ được quyền lười biếng, giãi đãi trong việc tu tập, không bao giờ được quyền lười biếng, giãi đãi trong việc thương yêu mà giúp đỡ mọi người chung quanh mình. Chúng ta hãy nhớ điều đó như vậy. Suốt cuộc đời này chúng ta phải nguyện lòng là mãi mãi cúi đầu đảnh lễ Phật. Chúng ta phải nguyện suốt cuộc đời này là mãi mãi là hy sinh cái cuộc sống này để sống vì tất cả mọi người, là đền ơn chúng sinh mà cũng là đền ơn Phật,
[49:15]mà cũng là để làm vơi bớt cái nỗi đau vốn đầy ắp trên cái trần thế tối tăm bụi bặm này. Hôm nay là ngày lễ Vu Lan rồi, thầy có nói về cái việc khánh thành ngôi chánh điện, thầy cảm ơn mọi người đã đóng góp vào đây. Thầy cũng nhắc đến cái giáo lý về cái ngôi nhà Như Lai chân chính là lòng từ bi lớn mà chúng ta phải tu tập. Thầy cũng nói đến cái ý nghĩa Vu Lan là lòng biết ơn cha mẹ, biết ơn tất cả mọi điều trong cuộc sống mà tối cao hơn hết là ơn của Tam Bảo. Bây giờ là đến cái cái nghi thức cài hoa hồng. Thầy nói về ý nghĩa: Những cái đĩa hoa hồng thầy đã cho để trên bệ Phật từ cả tuần nay để hưởng được cái ân điển của Phật.
[50:01]Cho nên những đóa hoa hồng này rất là rất là linh. Và một lát nữa, mỗi người sẽ được cài một chiếc hoa hồng lên áo. Thì cái ý nghĩa mà chúng ta nhận một cái hoa hồng lên áo là chúng ta nhận được từ Phật một điều gì đó để một lát nữa khi chúng ta rời ngôi chùa đi về nhà, chúng ta sẽ đem cái điều đó về với cuộc đời, về với gia đình mình. Đem được điều gì? Cái điều gì mà khi cài cái hoa hồng là chúng ta nhận được từ Đức Phật khác với hai lễ Phật Đản và Thành Đạo? Ở lễ Phật Đản và lễ Thành Đạo là từng người chúng ta dâng hoa cúng Phật, nhưng mà riêng ngày lễ Vu Lan thì chúng ta nhận được từ Phật, từ tăng ni một cái một cái món quà nhỏ là chiếc hoa xinh
[50:47]xắn cài lên áo, là chúng ta nhận được từ Tam Bảo một điều gì đó để chúng ta đem điều đó về với cuộc đời của mình, về với gia đình của mình. Điều đó là điều gì? Điều đó là điều gì? Thôi thì thầy không trả lời nhá, không trả lời, mỗi người tự suy nghĩ. Thì nghi thức cắm hoa là như thế này: Là lát nữa chúng ta sẽ lần lượt ngồi tại chỗ, rồi đứng tại chỗ. Quý thầy quý cô sẽ cài hoa cho từng người. Người nào đã được hoa rồi thì cứ bước lên đây lạy Phật một lạy thôi, duy nhất một lạy tại vì đông người quá. Chúng ta sẽ đi ra ngoài bằng hai cái cửa hông hai bên chỗ này, sát trên cái chỗ thắp điện. Bình thường thì Phật tử không nên đi vào bằng hai cái cửa hông,
[51:34]tại hai cửa hông này để dành thứ nhất là để cho thầy thôi, và thứ hai nữa là dành cho tăng ni trong trường hợp đặc biệt. Nhưng mà riêng trong cái buổi lễ thì Phật tử đi vào cửa trước hoặc là cúng hoa dâng Phật hoặc là được cài hoa thì chúng ta sẽ đi qua hai cửa hông. Đi qua hai cửa hông rồi chúng ta bọc trở lại để chúng ta chờ. Chờ sau khi cài hoa xong rồi chúng ta sẽ trở vào để tụng bài sám. Nhưng khi mà quý Phật tử được cài hoa lên lễ Phật rồi đi ra bên ngoài thì xin vui lòng ngồi yên, bất động cho thầy, giống như ngồi thiền cho thầy, vì sáng nay mình dậy trễ không ngồi thiền. Nên khi ra ngoài, ngồi yên, bất động, không nói chuyện, không đi tới đi lui.
[52:08]Chỉ trừ trường hợp quá khát nước, chúng ta đến uống nước nhẹ nhàng, không để cho trong cái thời gian đang cử hành lễ mà có những tiếng ồn, tiếng động. Thầy năn nỉ mọi người điều đó nha. Chừng nào năn nỉ không được thì thầy mới rầy. Giờ đến cái nghi thức cài hoa thì thì xin mời tăng ni bắt đầu ha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[52:33]Lễ Phật một lễ thôi, nghe lời thầy để nhường chỗ người khác nha. Một lễ thôi, nghe lời thầy. Nghe lời thầy một lễ thôi. Nhớ tránh chỗ để mọi người lễ Phật.
[52:55]Thầy ngồi ở đây lấy ghế cho Thầy. Lấy ghế cho ba Thầy kìa. Lấy ghế cho ba Thầy kìa. Lời Phật như bóng mát, che con nắng mùa hè. Lời Phật như chiếc nón, che con khi trời mưa. Lời Phật như đóa hoa, cuộc đời vang tiếng ca.
[53:32]Lời Phật như áo ấm, trong mùa đông giá lạnh. Lời Phật như ánh sáng, trong đêm dài mênh mông. Lời Phật như bóng trăng, dịu dàng soi thế gian.
[54:01]Xin cho con từ đây, lòng tâm không đổi thay. Luôn sống như Phật dạy, tinh tấn... Lạy... Thầy ngồi trước đi Thầy. Để Thầy lạy... Lạy Phật một lạy.
[54:21]Đem thương yêu dựng xây, chung con tim bàn tay, cho thế gian hòa bình, vơi ngóng than từ đây.
[54:42]Lời Phật thêm sức sống, cho con bớt yếu mềm. Lời Phật như tia nắng, tâm con là mùa xuân. Lời Phật như tiếng chuông, quyện vào trong khói hương.
[55:10]Lời Phật như mái ấm, cho con qua bão bùng. Lời Phật như suối mát, cho con gội sạch trong. Lời Phật con khát khao, trầm hùng như núi cao. Lang
[55:39]thang đã từ lâu, u minh con chìm sâu. Nay hướng theo lời Phật, khai toang con tìm cầu.
[55:59]Như đi trong chiều sương, xa xa nghe hồi chuông. Ân đức của Phật dạy, con tắm trong tình thương.
[56:42]thì cô là một người đạo đức gương mẫu từ khi còn ở ngoài ngoài đời, rất là mộ đạo. Cho đến khi gặp Thầy, thì dĩ nhiên cái trọng trách nhiệm của cô đối với gia đình rất nặng. Còn em, còn mẹ phải lo nên cô không dám nghĩ đến chuyện xuất gia. Nhưng khi gặp Thầy thì Thầy nhìn thấy đây là một con người đức hạnh, nên Thầy bảo là: "An xuất gia đi." (vì cô tên đời là An). Thì nghe một lời khuyến khích của Thầy mà cô quyết định xuất gia. Thì ngày cô xuất gia là ngày mà trốn nhà mà đi. Thời gian sau mới về được ở ở gần với Thầy. Mà khi những giờ phút mà Thầy nói như vậy, Thầy nghĩ như cô đang còn hiện diện đâu đây
[57:22]bởi cái gương mặt hiền lành, ngoan ngoãn, cái đức hạnh rất là tốt đẹp, cái công phu tu hành rất là tinh tấn. Cô là một người mà khi còn cư sĩ, chưa xuất gia, là đã đắc được thiền định, nghĩa là đã nhiếp tâm được an ổn vững vàng. Và đến khi mà xuất gia rồi, thì cứ từng ngày từng ngày trôi qua vậy, công phu thiền định tăng tiến rõ rệt. Dĩ nhiên là cô không nói hết cho huynh đệ, cũng như không nói hết cho Thầy, nhưng mà Thầy theo dõi rất kỹ, và Thầy biết vậy, cứ mỗi ngày trôi qua vậy, thiền định cứ tiến dần tiến dần. Thường những buổi sáng thì chùa mình ăn cơm lúc sáu giờ mười lăm, thì sáu giờ mười lăm là Thầy trò cùng có mặt ở bàn ăn.
[57:59]Thì Liễu Nghiêm cũng đến đó ăn, Thầy nhìn nét mặt Liễu Nghiêm thì cái cái ảnh hưởng của thiền định lúc nãy còn đọng trên gương mặt rất rõ. Cái sức định còn đọng trên gương mặt mặc dù không nói, nhưng Thầy nhìn Thầy biết. Do cái cái cái tâm hạnh tốt như vậy cho nên trong đời sống là một người rất là gương mẫu, rất là hiền lành. Thầy giao làm chức Trưởng chúng mà nhìn vô không ai biết tại vì rất là hiền. Nhưng hiền nhưng mà rất cương quyết để bảo vệ cái điều điều điều phải, chứ không phải hiền mà nhu nhược. Nó đặc biệt như vậy. Rất cứng rắn, rất cương quyết nhưng lại rất là hiền lành. Cho nên chúng rất là thương.
[58:34]Cái mất mát ai cũng cảm thấy. À Thầy giới thiệu, đây là anh anh Từ Phúc, một người mà ngày xưa rất là gắn bó với sư cô Liễu Nghiêm. Anh ở bên Mỹ anh anh mới về. À hôm nay anh lên cũng là dự lễ Vu Lan, khánh thành chùa, mà cũng là một cái người nhân chứng Thầy muốn lát anh lên anh nói về sư cô Liễu Nghiêm một chút xíu. Thì Thầy muốn khen ngợi bao nhiêu bao nhiêu lời cho cô Liễu Nghiêm cũng không có đủ, nhưng mà Thầy khen lại, tức là như một tấm gương Thầy nêu ra cho tất cả hàng xuất gia vậy. Tất cả đây quý cô với Thầy có mặt đây hãy hãy nghe cái lời mà Thầy Thầy tán thán, Thầy ca ngợi cô Liễu Nghiêm để lấy đó làm gương cho
[59:11]mình, dù có khi mình là người xuất gia trước cô Liễu Nghiêm. Cái chuyện xuất gia trước sau không quan trọng, nhưng mà cái công hạnh sâu thẳm của cô Liễu Nghiêm, Thầy nói ít có người bằng được. Cho nên cô Liễu Nghiêm mất đi là một cái mất mát lớn trong cuộc đời của Thầy. Mà có nhiều lần mà Thầy nói với mọi người thì nói đây là nỗi đau suốt cuộc đời của Thầy, không gì có thể bù đắp được. Thầy có một bài thơ mỗi Tết Thầy hay đọc lại cho chúng nghe như một cái lời tưởng niệm như vậy, ở đây thì Thầy không có đọc. Thì qua cái việc cô Liễu Nghiêm như vậy, Thầy cũng muốn nhắc mọi người chút thế này: là tất cả chúng ta ai rồi cũng phải chết.
[59:51]Nhưng mà thế này, khi mình khoan nói mình chết, mình nói người khác chết trước, mình nói mình chết nó xui, hơi ớn. Mình nói người khác chết. Nghĩa là những người chung quanh chúng ta rồi từ từ chết, mình khoan nói mình chết. Nói mình chết mình xui. Thầy nói người chung quanh chúng ta ai rồi cũng chết, nhưng vì vậy chúng ta phải nhớ là từng ngày từng giờ mà đang còn sống với nhau vậy, hãy ráng, hãy ráng sống cho trọn vẹn, thật chân thật, để ngày nào đó mà chúng ta xa nhau mãi mãi, chúng ta không hối hận. Vì Thầy hiểu được cái cái cảm giác hối hận của Thầy. Vì lúc mà cô Liễu Nghiêm còn sống, Thầy rất là nghiêm khắc.
[1:00:30]Thầy đánh giá đây là người đệ tử xuất sắc, Thầy rất là thương yêu, nhưng mà Thầy lại rất nghiêm khắc. Ít có khi Thầy bày tỏ cái tình cảm với cô Liễu Nghiêm. Mà cái tánh Thầy sao nó cũng kỳ khôi vậy, nhiều khi những người đệ tử trong chùa Thầy thương quá mà Thầy cứ luôn nghiêm, lạnh lùng, giống như là để ép đệ tử mình, thúc đẩy đệ tử mình phải tiến thêm, phải bước thêm chứ không được ỷ y. Còn nếu Thầy bày tỏ tình cảm quá, cái người đệ tử người ta ỷ y. Vì lý do đó mà Thầy hay nghiêm với đệ tử. Mà đó cũng là lý do mà mà làm cho Thầy phải hối hận. Tại lúc sống Thầy nghiêm quá. Sau cái chết của Liễu Nghiêm thì Thầy bớt nghiêm chút.
[1:01:05]Nhưng mà lâu lâu Thầy cũng cái tật Thầy quen, Thầy nghiêm trở lại. Nghiêm lại cái Thầy thấy hình Liễu Nghiêm cái Thầy xìu xuống, Thầy không nghiêm nữa, Thầy cười mỉm mỉm. Thì hôm nay Thầy nhân cái buổi lễ tưởng niệm này Thầy muốn nhắc mọi người vậy: chúng ta còn những giờ phút sống được với nhau hãy sống cho trọn vẹn, vì ngày nào đó rồi chúng ta cũng sẽ sẽ xa nhau. Hãy nhớ điều đó, cho nên từng cái giây phút mà thí như chúng ta nhường nhau một câu nói thì hãy ráng nhường, câu nói đừng tranh hơn tranh thua. Có một dịp tặng nhau món quà, hãy tặng đừng có tiếc. Có một dịp giúp nhau gì được, hãy giúp liền đừng có để dành.
[1:01:36]Vì biết đâu là một ngày mốt cái người kia trúng gió chết, mình định giúp mình chưa giúp kịp người ta chết. Nên thà là hãy làm điều cứ làm cho nhau. Làm được điều gì tốt đẹp, đem được cái niềm vui gì đến cho nhau hãy làm liền, nói liền, đừng có để dành, vì không biết là cái người kia họ còn sống bao lâu, chứ mình đừng nói mình. Nhưng mà thực sự có khi mình chết trước người ta cũng có. Đây là vài điều mà Thầy nói trước như vậy. Bây giờ kế đến là có vài người có những lời cái tưởng niệm cô Liễu Nghiêm. Trước hết Thầy mời anh Từ Phúc. Mời anh lên nói chuyện về cô một chút xíu. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:02:14]Kính thưa Thầy trụ trì, kính thưa quý Tăng Ni, kính thưa quý cô bác, quý anh chị
[1:02:24]cùng các cháu. Thật ra đây là một cái cái sự rất là bất ngờ mà chính Từ Phúc không có chuẩn bị được. Nhưng mà vì lời yêu cầu của Thầy Chân Quang, cho nên tôi phải đến đây. Thật ra thì tôi không muốn nói về Liễu Nghiêm nữa. Tôi đã nguôi ở đáy lòng rồi. Nhưng mà vì lời yêu cầu của Thầy trụ trì, cũng như là Thầy của tôi, thì tôi phải nói. Thật ra thì như thế này, trong con người tôi, Liễu Nghiêm đối với tôi có hai con người. Con người thứ nhất là một đứa cháu, vì ba của Liễu Nghiêm là bạn của tôi.
[1:03:14]Thì đó là một đứa cháu thì tôi xem nó như là một đứa con vì nó bằng tuổi con tôi. Và tôi rất thương nó, mến nó. Mến nó ở cái đức độ, ở một con người có trí tuệ, cái quan trọng nữa là biết Phật pháp. Cho nên tôi mến Liễu Nghiêm ở chỗ đó với tư cách là một đứa cháu. Rồi Liễu Nghiêm đến với tôi là một con người thứ hai nữa đó là một sư cô. Cho nên hồi chiều tôi có đến và tôi với tư cách là hai con người: một người chú và một người đệ tử của sư cô. Thì tôi có xá ba xá dưới tư cách là người chú, một kẻ lớn, và cuối cùng tôi lạy ba lạy
[1:04:02]trước nấm mộ của sư cô dưới tư cách là một người thầy, người đã can đảm để mà xuất gia, để mà phụng sự cho Phật pháp. Đó là điều tôi trân quý. Thì những điều ca ngợi về sư cô Liễu Nghiêm,
[1:04:20]tức là bé An, tên thân là tôi gọi, thì thầy Chân Quang đã nói đã nói hết rồi. Thành ra tôi không có không còn gì nữa để nói. Và nếu có nói nữa thì không có ngôn ngữ nào, không có một văn tự nào để nói lên hết một đứa cháu bé An và một sư cô Liễu Nghiêm. Dạ đến đây tôi xin xin chấm dứt. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên thầy, kính bạch trên chư Tôn đức,
[1:04:53]kính thưa chị Liễu Nghiêm, kính thưa quý Phật tử có mặt trong buổi lễ hôm nay. Như thường lệ vào ngày lễ Vu Lan là ngày báo hiếu, thầy chúng con tổ chức ngày lễ Vu Lan là ngày lễ tưởng niệm của chị Liễu Nghiêm, cũng là ngày để tưởng niệm lại công ơn của chư Phật và những bậc tiền bối đã dày công xây dựng Phật pháp. Hôm nay ngày tưởng niệm chị cũng như các bậc tiền bối, đứng trước hình dung chị trong không khí trang nghiêm thắm tình đạo vị của phút tưởng niệm, chúng con vô cùng cảm động khi nhìn trên chư Tôn đức và quý Phật tử vì lòng từ mẫn không quản ngại đường xá xa xôi, tuổi già sức yếu vượt núi trèo đồi,
[1:05:35]chẳng tiếc quang lâm về đạo tràng để tưởng niệm và hộ niệm cho chị chúng con được sớm tái sanh để tiếp tục hạnh nguyện trong Phật pháp. Sự hiện diện của chư Tôn đức và quý Phật tử đã nói lên lòng thương và lo lắng xây dựng cho tương lai đạo pháp. Ngưỡng bạch trên chư Tôn đức, kính thưa quý Phật tử, trong các thứ hương thơm, hương thơm nào cũng bay theo chiều gió, chỉ có hương thơm đức hạnh mới bay ngược chiều gió và bay xa khắp cả mọi miền. Chị chúng con là một trong những hương thơm đức hạnh đó đã lan tỏa vào lòng chúng con. Khi còn hiện tiền, chị sống với chí nguyện cao cả, hy sinh quên mình, không quản khó nhọc lo cho đàn em.
[1:06:19]Chị là gạch nối giữa chị em và mang lại hòa khí mỗi khi bất hòa trong chị em. Chị chăm sóc đời sống chị em, không nghĩ đến đời sống mình. Chị là tấm gương sáng, là con tim sưởi ấm cho những đàn em mỗi khi chần chừ dừng bước. Chị là bình sữa ngọt, là hơi thở thơm, trái tim của chị là trái tim mặt trời chiếu rọi muôn vàn lý tưởng. Chị là tấm gương để cho chị em gắn bó keo sơn mỗi ngày mỗi tiến bước. Nhưng bất hạnh thay, chị chúng con ra đi vội vàng quá, chúng con chưa đủ lông đủ cánh, chưa đến đâu hết, trình độ chúng con có hạn, chúng con không được như chị. Nhưng chúng con sẽ cố gắng cùng nhau dìu dắt, hướng dẫn mỗi ngày mỗi đi lên.
[1:07:06]Ôi, dù cho nói bao nhiêu, dùng lời hay ý đẹp, một ngôn từ nào đi nữa, hay dùng những vần thơ tứ tuyệt nào đó để nói lên chị, cũng không sao nói hết thâm tình của chị đã dành lại cho chúng con. Chị chính là bài hát không tên, là bản nhạc không lời, là trường ca bất tận, nhưng trên đời không có ai không thưởng thức được. Thật vậy, làm sao chúng con quên được những ngày sống bên nhau, chị đã sống hy sinh quên mình cho đại chúng, chị sống bằng con tim, bằng khối óc và với tất cả tâm hồn. Chị như là dòng nước hòa lẫn khắp nơi trong nước, tưới mát và nảy lộc những mầm xanh để truyền trao cho chúng con một gia tài vô giá.
[1:07:49]Ngưỡng bạch trên chư Tôn đức, chúng con hằng nghe lời Phật dạy thế gian vô thường, có sanh thì có tử, có hợp ắt có tan. Chị chúng con ra đi trong định luật vô thường biến chuyển, thân tứ đại hoàn trả lại cho tứ đại để trở về nơi cõi Phật yên vui. Chúng con vẫn biết như thế, nhưng chúng con không sao quên được khi nghĩ đến ơn chị. Giờ đây, chúng con mất chị là chúng con mất đi những gì cao quý nhất mà trong suốt cuộc đời chúng con không sao tìm lại được một người chị đủ mãnh lực như chị. Ngưỡng bạch trên chư Tôn đức, chị chúng con ra đi mất một phần rất lớn của Ni chúng. Chúng con rất tiếc một người chị đã cống hiến cả cuộc đời mình cho Phật pháp.
[1:08:34]Chúng con không biết làm sao hơn, chỉ cầu nguyện hồng ân Tam bảo, pháp thể chị được tái thân về Ta-bà để phụ thầy hoằng dương Phật pháp. Để tưởng nhớ những công hạnh của chị, Ni chúng chúng con hứa luôn noi theo tấm gương sáng của chị và nguyện cuộc đời tinh tấn, dũng mãnh, tiếp nối phụng sự Phật pháp. Hôm nay ngày tưởng niệm của chị, Ni chúng chúng con chỉ có bấy nhiêu lời. Để tỏ lòng tri ân trong muôn một, chúng con thành kính nguyện cầu hồng ân Tam bảo gia hộ cho thầy và chư Tôn đức pháp thể khinh an, phước thọ miên trường để dìu dắt chúng con trên đường tu học; và chúc quý Phật tử thân tâm an lạc, tinh tấn tu hành, Bồ-đề tâm kiên cố.
[1:09:20]Nam Mô Hoan Hỷ Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát tác đại chứng minh. Kính bạch chư Tôn đức, kính bạch quý thầy, quý sư cô cùng chư Phật tử thân thương! Thế là mùa Vu Lan nay lại trở về, cũng là ngày đánh dấu sự mất mát lớn lao của chùa Phật Quang chúng con: người quản chúng đảm đang, tài năng và đức độ; người đệ tử ngoan hiền và cũng là người chị dịu hiền, quên cả bản thân mình, lúc nào cũng lo lắng thương yêu đàn em thơ dại. Người đã vội vã ra đi để lại thầy và đại chúng chùa Phật Quang chúng con nỗi niềm thương nhớ không nguôi. Mặc dù người ra đi, mùa Vu Lan vắng bóng người,
[1:10:13]nhưng trong lòng chúng con hình ảnh người luôn sống mãi. Và hôm nay để tưởng nhớ đạo đức, chúng con có mấy dòng dâng tặng đến người. Hoài niệm: Hai mùa báo hiếu đã trôi qua, Hình bóng người đi khó phai nhòa. Sống mãi trong lòng thầy và chúng, Nghĩa tình sâu nặng thuở sơ cơ. Tấm gương đức hạnh luôn ngời sáng, Như vầng trăng tỏ cõi Ta-bà. Người đi để biết bao lòng nhớ, Gom lại viết thành vạn lời thơ. Vần thơ lưu giữ soi hậu thế, Nhớ kẻ chân tu vẹn mọi bề. Tình sư nghĩa đệ tròn công quả, Nghĩa muội lòng huynh mãi thiết tha. Đôi dòng hoài niệm người đã mất, Nguyện cầu chư Phật chứng lòng con. Nhân ngày báo hiếu cầu sanh chúng, Phước lạc muôn đời hưởng quả chung.
[1:11:20]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:11:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Phần còn lại thì xin mời mọi người đến xá sư cô một chút rồi chúng ta lui xuống chánh điện. Xuống chánh điện chúng ta sẽ tập thể dục 10 phút, sau đó ngồi thiền nửa tiếng. Rồi thầy sẽ hướng dẫn ngồi thiền để cho mọi người biết cái căn bản, vì có người biết người chưa. Rồi sau đó là chúng ta văn nghệ Vu Lan. Thầy sẽ nói vài lời trước văn nghệ rồi chúng ta văn nghệ. Ai thích thì cứ đăng ký ha. Giờ thôi thì mọi người hướng về mộ sư cô đó.