Transcript: Tinh Thần Và Vật Chất

[0:14]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam

[0:27]mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngày cuối năm, còn gặp nhau lần này tới qua Tết mới gặp lại. Chúng ta nói về đề tài Tinh thần và vật chất.

[0:42]Trong cuộc sống thì chúng ta luôn luôn bị chi phối hay là được hợp bởi hai cái yếu tố: tinh thần và vật chất. À ví dụ như cái thể xác của mình đây thì thuộc về là vật chất, phải không? Nhưng mà rồi những cái tư tưởng, những cái tình cảm, những tâm hồn thì thuộc về tinh thần. Thì một cái việc làm của chúng ta nó đều có cái sự chi phối, gắn bó của cả hai cái yếu tố đó ha. Và chúng ta phải hiểu về nó để điều hòa cái cuộc sống của mình cho thích hợp. Như khi tôi nói đề tài này thì tôi sực nhớ một câu chuyện khôi hài, cách đây khoảng gần 20 năm, à lúc đó nghe một ông đạo hữu, ổng ngồi ổng cũng trình

[1:37]bày cái kiến giải, cái hiểu biết của ổng về tinh thần, vật chất. Thì vì ông này ổng à khá lăn lỏi, hiểu biết nên thường ổng nói thì tôi ngồi nghe, mà thấy ổng nói cũng vui vui. Lúc ổng nói rằng ổng cãi với một cái người cán bộ gì đó, không biết. Thì một bên thì nói là tinh thần là quan trọng, bên nói là vật chất là quan trọng, thì ổng mới đưa ra cái lý luận của ổng rằng à ổng nói bây giờ ví dụ như có một người bắn một người chết, thì cái người mà chết, cái thể xác chết thì thuộc về vật chất. Cái người bắn á là cũng là cái thân xác cũng thuộc về vật chất. Cây súng vật chất, viên đạn vật chất, cái tay mà nó bóp cò cũng vật chất.

[2:23]Nhưng mà cái đầu ở trong cái cái tư tưởng ở trong mà nó quyết định nó bóp cò đó, cái đó mới lại là tinh thần. Ổng nói thì nghe ổng nói thì thấy cũng vui vui. Thì cho nên ổng nói rằng cuối cùng thì cái tinh thần là quan trọng. À thì cái lý luận ổng thì mình không nghe cái người cán bộ cãi lại sao, câu chuyện ngang đó ngừng lại. Tuy nhiên rằng chúng ta thấy trong cuộc sống mình nó có những cái vấn đề mà cả cái vật chất và cả tinh thần đều đóng một vai trò như thế nào đó. Và mỗi người theo cái quan điểm của mình đã chọn cho mình một cái quan điểm thiên về tinh thần hoặc thiên về vật chất ha. Như cái người mà chọn quan điểm thiên về tinh

[3:05]thần thì sống ở trên mây, bất cần đời, ăn mặc rách rưới sao cũng được, có ăn cũng được, nhịn cũng được, tiền có cũng được, không có cũng được, à chỉ là thích làm thơ, thích hát hò, đánh đàn vậy, đại khái là sống trên mây. Còn cái người mà cái quan điểm chọn về vật chất á thì tập thể dục cho khỏe mạnh, rồi làm sao cho kiếm được nhiều tiền để sắm sửa được mọi cái và cái sự thành đạt được đánh giá là vật chất, và cho rằng sống như vậy mới là thực tế. Còn người chủ trương về nghệ thuật, về tinh thần thì những người sống không có hợp lý, không thực tế, à nó sai, vân vân, đó trong cuộc sống nó như vậy.

[3:51]Thì hôm nay chúng ta cũng đặt lại vấn đề này, vấn đề tinh thần và vật chất để chúng ta xem xem bây giờ mình đứng trên quan điểm của đạo Phật thì cái nào là quan trọng, chúng ta sẽ xử, xử lý hai cái khía cạnh đó, vật chất và tinh thần như thế nào trong cái cuộc sống của mình để gọi là ích lợi nhất như vậy. Bây giờ chúng ta định nghĩa vật chất là gì và tinh thần là gì? Thì trước hết chúng ta định nghĩa rằng vật chất là những cái gì mà có thể được tiếp xúc bằng năm giác quan một cách cụ thể. Năm giác quan thì gồm có gì? Mắt, phải không? Tai, mũi, lưỡi và và xúc giác, da, tức là cái gì mà mình tiếp xúc

[4:43]được bằng năm giác quan này thì cái đó thuộc về vật chất. Ví dụ như là một cái căn nhà thì mình có thể nhìn thấy nó, phải không? Mình có thể rờ được nó. Có nghe được không ta? Không gõ gõ thì cộp cộp cũng nghe được. Ngửi mùi, nếm thì chắc không ai ngửi, nếm nó làm gì. Rồi gì nữa? Rồi cầy cối, đúng không? Cũng được gọi là vật chất. Tiếng động cũng được gọi là vật chất, nhưng mà coi chừng nó gói tinh thần ở trỏng á. Nên sau này chúng ta nghiên cứu một lát chúng ta sẽ thấy vật chất và tinh thần nó không độc lập, cái này nó gói cái kia ở trỏng á. Ví dụ như nói là vật chất nhưng nhiều khi nó ẩn cái tinh

[5:25]thần ở trỏng á, từ mình thấy nên, nhưng mà trước mắt thì mình cũng cứ nói là vật chất là như vậy. Ví dụ bây giờ mình nói như cái tiếng động là cái mình nghe được thì nó thuộc về vật chất hay tinh thần? Vật chất, phải không? Nhưng mà coi chừng trong đó đang tụng kinh á, nó đã gói cái giá trị tinh thần ở trong đó, phải không? Rồi ví dụ như là như nãy mình nói cái nhà đi, mà mình trông thấy được thì nó thuộc về vật chất, nhưng mà nếu cái nhà đó nó là một cái chùa, rồi nó có những đường nét văn hóa, chạm trổ gì trỏng, coi chừng nó lại gói theo cái tinh thần ở trỏng, một cái giá trị văn hóa gì đó. Cho nên khó kết luận một chiều,

[6:09]nhưng mà tạm thời mình cứ nói nó như vậy là vật chất. Ví dụ như món ăn thì chắc chắn là vật chất rồi, phải không? Ăn thì đó là mình vừa ngửi bằng mũi ha, nếm bằng lưỡi, thấy bằng mắt, rồi rờ được, nghe thì chắc không được, đại khái là vật vật chất vậy. Rồi cái thân xác của mình là một biểu tượng của vật chất rất là rõ nét. Thân xác mình là vật chất. Và để là cung cấp cho cái thân xác này, mình lại cũng cần rất nhiều những cái vật chất khác, phải ăn, uống, thở, hít, đủ thứ chuyện hết. Nhiều khi còn đòi mặc đồ đẹp, nhiều khi còn đòi massage, rồi đủ thứ chuyện trên đời. Cái thân này rắc rối đủ thứ hết trơn.

[6:54]Rồi tiền bạc, tiền bạc là vật chất hay tinh thần? Nó quá vật chất rồi, phải không? Nhưng mà nó là một cái siêu vật chất, một cái vật chất chung cho mọi vật chất. Tức là từ cái vật chất này, từ cái tiền này thì người ta mua, mua tiên cũng được, thật là có tiền mua tiên cũng được. Là từ một cái vật chất mà chỉ là mấy cái tờ giấy vậy thôi, nhưng muốn gì có nấy, cho nên nó là một vật chất mà chung cho mọi vật chất. Rồi những cái mà có thể thiên nhiên hơn, vật chất thiên nhiên hơn như là trăng, sao, sông, núi, à vân vân vậy, đều cũng được gọi là vật chất. Còn tinh thần là gì?

[7:37]Tinh thần là gì? Tinh thần là những cái điều gì mà nó trừu tượng, nó thuộc về những khái niệm, ý tưởng, tình cảm, tâm linh mà đôi khi chúng ta phải suy luận mới biết được, chứ còn năm giác quan không biết trực tiếp được, thuộc về tinh thần. Ví dụ bây giờ mình nói là tình thương yêu, tình thương yêu đó thì nó trừu tượng chứ nó không có cụ thể. Nhưng bây giờ mình nói nhưng mà làm sao hiểu được cái trừu tượng? Thì mình phải suy luận từ cái cụ thể vật chất đó. Cái cụ thể vật chất thì mình chỉ cần nhìn, nghe, rờ, mó là mình biết được, còn cái trừu tượng thì mình phải suy luận từ những cái vật chất cụ thể.

[8:24]Ví dụ bây giờ à một người A mà nói thương một người B. Cái người A là vật chất, người B vật chất đi, nhưng mà cái tình thương giữa người này dành cho người kia thì bắt đầu nó thuộc về tinh thần, thuộc về cái trừu tượng. Nhưng mà làm sao biết được là có cái tình thương yêu đó hiện hữu? Dựa vào đâu mình biết là có tình thương yêu hiện hữu? Dựa vào đâu?

[8:53]Hỏi mấy cái người trẻ trẻ ngồi đằng sau á, bên cửa sổ rồi đó, những người đó rành lắm. Không, mấy người già cũng rành, tại đi qua rồi hết rồi.

[9:05]Mình muốn biết được cái tình thương yêu trừu tượng cụ thể đó, thì mình lại cũng dựa vào cái vật chất á. Cái trừu tượng đó chứ thì cũng phải là dựa vào cái vật chất, nhưng mình phải suy luận, cái suy luận thêm một số vấn đề. Ví dụ như bây giờ người A thương người B, A là cụ thể ra một con người, B cụ thể con người, nhưng mà cái tình cảm giữa hai người này là một cái trừu tượng vô hình. Nhưng mà rồi nó cũng hiện ra, nó hiện ra những cái rất là cụ thể, những cái rất là vật chất. Hiện ra bằng cái gì? Bằng cái lâu lâu mua cái bông tặng, phải không? Rồi cái xách xe lại chở đi chơi, rồi lại mời đi uống nước, mời đi coi hát, rồi tặng quà sinh nhật gì đó.

[9:47]Thực ra nó cũng bằng những cái gọi là vật chất để mình nhìn vào đó, thì trong cái bông hoa đó nó không có gì gọi là tình thương, trong cái vé đi coi hát không có tình thương, rồi trong cái món quà sinh nhật không có tình thương, nhưng mà cách thể hiện bằng cái đó cái mình suy luận: "À, như vậy là người A này đã thương người B này". Phải không tụi con? Mấy đứa ngồi dưới có không? Đúng không? Đúng cười gật đầu, trúng ý hết trơn rồi. Rồi, đó đó, nghĩa là cái tinh thần nó là trừu tượng vô hình, nhưng mà coi vậy chứ cũng cũng dựa vào những cái vật chất cụ thể để mình thấy được nó. Ví dụ bây giờ mình nói một cái đất nước à thái bình,

[10:31]một đất nước thái bình thịnh trị, à ví dụ vậy, rồi mình dựa vào đâu mình biết? Nó là một khái niệm trừu tượng đó, nhưng mình dựa đâu mình biết? Cũng dựa vào những cái vật chất cụ thể, nghĩa là mình cũng dựa vào tai, vào mắt để mình kết luận được, à đây là một cái xã hội yên vui, hạnh phúc. Ha, chứ cái xã hội hạnh phúc á, cái chữ hạnh phúc á, mình không rờ, không mó được, nhưng mà mình suy luận nhiều cái như vậy rồi mình cũng hiểu được. Ví dụ như mình nhìn thấy trong một cái xã hội mà người ta đêm ngủ không cần đóng cửa, thì mình thấy họ thanh bình, người ta không có tham. Rồi mình thấy những đứa trẻ khi gặp người lớn,

[11:12]nói năng lễ độ, à khoanh tay, biết cúi đầu chào hỏi, chứ không đứng ngoài hàng rào mà kêu: "Ơ bác, có thằng à thằng Bằng trong nhà không?", ví dụ. Nó kêu, nghĩa là cái người trong nhà trợn mắt lên: "Sao con không vào chào bác? Con biết bác ai đâu mà chào", ví dụ vậy. Thì mình nhìn vào thấy mà nó lễ độ, biết đây là một xã hội có văn hóa, có đạo đức, à hạnh phúc. Đấy, đi nhiều cái như vậy, rồi mình chợt, khi mình đi trên đường mình thấy một người bị tai nạn, thì những người đi đường dừng lại tìm cách cứu giúp, à mình biết trong xã hội này người ta biết thương nhau, người ta sống tử tế với nhau, thì đây là một xã hội hạnh phúc.

[11:52]Đó, nên là dựa vào những cái cụ thể và mình tìm ra được cái thuộc về tinh thần, thuộc về trừu tượng. Thấy không? Cho nên ví dụ như là lòng thương yêu à hoặc là cái tâm hồn cao thượng, những cái đó thuộc về tinh thần. Hoặc như là chúng ta tu hành, chúng ta hằng ngày chúng ta tu tập thiền định, là ngồi đó lặng lẽ nhiếp tâm vào trong cái thiền định, thì cái thiền định trong sâu bên trong đó cũng thuộc về về về tinh thần. Đó, đó là những cái tinh thần như vật chất. À mỗi cái nó có một cái cái giá trị độc lập, nhưng rồi nó lại cũng ảnh hưởng liên hệ qua lại với nhau chứ không phải là cái nào riêng cái đó.

[12:40]Cho nên ai mà hiểu vật chất chỉ là vật chất thì người này không thấy hết vấn đề, cũng như ai hiểu rằng tinh thần chỉ là tinh thần thì người này cũng không thấy hết vấn đề. Trong cuộc sống này, thực sự giữa tinh thần và vật chất nó có cái ảnh hưởng hỗ tương qua lại chứ không phải là một mình được, không có đứng một mình. Ví dụ như thế này, như bây giờ món ăn là vật chất, phải không? Mỗi ngày mình đều ăn vậy. Cái đói là vật chất hay tinh thần?

[13:17]Đói là vật chất, phải không? Nhưng mà cái cảm giác đói á, nó đánh vào tinh thần của mình đấy. Đúng không nào? Khi mà đói quá thì chuyện gì xảy ra? Ví dụ như mình là người có phước, mình giàu có thì nó đơn giản, đói thì đi ra mua tô phở ăn hay nấu cơm ăn liền. Nhưng mà trường hợp cái người thiếu phước không đơn giản như vậy, không đơn giản. Như có một số người à trước khi mà họ họ ở tù, họ là những người đều gọi là trí thức, giàu có, nghĩa là sống giữ kiểu cách, nhưng có một thời gian mà họ phải đi ở tù rồi trong cái cảnh đói kém, họ mất nhân cách hết trơn. Giành giật với nhau từng miếng đường,

[14:05]đếm với nhau từng cái muỗng cơm muỗng gạo, giành giật như vậy. Tình hình rất là thê thảm, là cái những cái kiểu mà thấy trước kia không thể nào có được, nhưng mà đến khi trong cái cơn cùng quẫn của cái đói, cái đói mà nó kéo dài từ ngày này qua ngày kia rồi thì trong đầu người ta chỉ còn có là sao kiếm ăn thôi, chứ còn những giá trị khác không màng tới nữa. Đó là cái mà chúng ta thấy nó cay đắng như vậy. Nên ông bà mình nói cái chữ là "bần cùng mà sinh đạo tặc" là vậy. Khi mà đói quá rồi người ta chỉ biết làm sao mà kiếm ăn, còn mọi giá trị khác xếp qua một bên hết. Cái sống đàng hoàng, sống nhân cách, kiểu cách nữa không có nữa, ăn là ăn thôi.

[14:48]Như tôi nhớ một lần hồi tôi còn nhỏ, nhỏ trên Sài Gòn đó có đi với đứa bạn ra ngoài sông Bạch Đằng chơi á, ra ngoài bến Bạch Đằng chơi, thì đang ngồi uống nước với nó thì có một cái ông đó, ổng tới ổng quần áo thì rách rưới, mà nhìn mặt thì nó nửa điên nửa tỉnh, coi ghê lắm.

[15:09]Thì lúc đó tại tôi còn nhỏ thì mình không cũng biết sợ, ổng lại ổng hơi có vẻ muốn xin mà nửa mở miệng chưa nói thành lời, mình cũng chưa kịp trả lời là ổng chụp cái ly nước ổng uống hết liền. Chụp cái ly nước lúc là đang tôi uống nước ở bờ sông á, thì tôi với người bạn sợ quá đứng lên bỏ đi. Dĩ nhiên là cái hành động mà đi tìm miếng ăn miếng uống như vậy là một cái mà tự mình làm cho mình không còn giá trị nữa, nó còn tệ hơn cả cái người ăn xin nữa. Vì nó có nửa giật ở trong đó. Nhưng mà tại sao người ta phải làm đến cái độ như vậy? Vì người ta bị giằng xé bởi cái cái cơn đói này ha. Nhưng có nhiều trường hợp có những người

[15:50]mà người ta đói không thể xin ở đâu được, chỉ đứng chờ ở những cái cửa hàng ăn á, rồi thấy người khác mà ăn còn dư là vào xin liền, không đợi cái nhà hàng đó người ta dọn đi, vào xin liền, ăn thức ăn dư của người khác. Dĩ nhiên là với cái giá trị của con người trong cái thời đại mà gọi là lịch sự, văn minh thế này thì mình xem những điều đó nó quá thấp hèn đi, quá thấp hèn. Nhưng mà với một người không còn cái phước nữa thì người ta bất chấp điều đó, miễn được no cái bụng thôi. Chứ cái giá trị của tinh thần, gọi là tư cách con người nó không quan trọng bằng làm sao cho đỡ đói qua một buổi cái đã.

[16:26]Mà như đó đâu có hết, đỡ được buổi đó tới chiều lát lại là lại đói tiếp. Nên chúng ta thấy khi mà mình không có phước nó thê thảm vậy. Mà ở đây chúng ta thấy cái giá trị đó, cái vật chất nó đánh vào tinh thần như vậy đó. Khi chúng ta bị cái vật chất mà nó ảnh hưởng lên tinh thần, con người mình mất. Hiếm có người nào mà gọi là "đói cho sạch, rách cho thơm", ví như trong cái hoàn cảnh đói mà không làm bậy. Hiếm người đó lắm, mà cái người đó như vậy thì sau này có phước, có tư cách, nghĩa là có những người mà tinh thần họ mạnh, họ chống lại được cái sự mà suy sụp của vật chất, hiếm có người. Ví dụ bây giờ có một người họ đói, nhưng mà họ không chịu nhục ai hết,

[17:11]thà ngồi đó chết đói, chấp nhận chết đói, hoặc có thể tỉ như đi xin mà cái cách xin họ cũng đàng hoàng, hoặc là họ tỉ họ cảm thấy cái việc đi xin là nhục nhã họ không xin luôn, chấp nhận đói luôn, nghĩa là kiếm được việc gì làm, không thì thôi. Thì đó là cái những con người mà tinh thần họ quá mạnh để giữ cái tư cách được. Nhưng mà thường thì cái người đó hiếm, chỉ trong mười người mình kiếm không được một người, chứ đa phần là ở trong cơn đói rồi là giành giật với nhau. Chúng ta hãy nhìn xuống những con vật... Như con người thấy kiếp người khổ quá, thấy kiếp người khổ quá, nói làm người khổ quá, lo toan đủ điều hết.

[17:50]Thấy nhìn thấy những con chim trời nó bay nó tung bay trên bầu trời đó, thấy nó hạnh phúc. Nói thôi kiếp sau không làm người nữa, chỉ làm chim thôi. Nhưng mà rồi cái ông trời ổng cho, ổng cho làm chim thử một kiếp cho biết. Khi làm chim rồi đó mới hiểu được cái nỗi khổ của cái con chim. Nỗi khổ là sao? Bay tưởng đâu khỏe hả? Bay đập cánh cực á, đập cánh liên tục à, chứ không có khỏe. Mà suốt ngày bay đi, đi làm việc gì? Cũng chỉ đi tìm mồi để ăn, đi tìm coi có ai rớt vãi ra một cái hạt lúa hạt thóc gì để lượm, đi tìm coi những con sâu nào mà nó nằm trong kẽ lá nó đang che mà ráng tìm để mà nhặt mà ăn.

[18:33]Rồi đi tìm coi có những cái hạt nào mà có thể, những trái nhỏ nhỏ ở trên cây mà mình thường ăn được, có thể đi coi. Mà cái người họ trồng cây mà họ giữ được thì mình không ăn được, còn người trồng cây nào lơ đễnh thì mình xuống mình mổ ăn được. Lúc đó mới hiểu rằng làm cái thân thú vật thì suốt ngày suốt đêm chỉ có biết một điều là tìm miếng ăn, chứ không có giờ mà ngồi rảnh mà có thể coi được phim video hay nghe nhạc hay là thưởng thức được những giá trị tinh thần. Chỉ có con người mình á, do cái phước, cho nên mình thường có được những cái giá trị tinh thần để mình hưởng thụ. Ví dụ mình có thể ngày Tết mình đến chúc Tết với nhau,

[19:14]mình chúc nhau an lành, chúc nhau hạnh phúc rồi ngồi nói chuyện khề khà gì rồi đi qua chúc Tết người khác, cái đó là tinh thần đó. Hoặc là mình có thể lúc rảnh rỗi mình mở nhạc mình nghe, hay là mình có tâm đạo hơn nữa thế mình đến chùa gặp thầy trụ trì, thầy vừa giảng đạo vừa chọc cười ngã cái đỡ buồn rồi vui rồi đi về lại, vân vân, nghĩa là con người mình còn có thời gian rảnh để hướng về tinh thần, chứ còn là thú vật rồi thì những điều đó không có nữa. Không có đâu, chỉ là vật chất thôi. Cho nên lúc đó chúng ta thấy cái vật chất nó ảnh hưởng tinh thần nhiều như vậy. Rồi chúng ta thấy ví dụ cái người giàu thì nó lại cũng phát triển cái giá

[19:56]trị tinh thần gì đó, như mình nói phú quý sinh lễ nghĩa là vậy đó. Dư dả rồi gặp nhau mới chào hỏi kiểu cách, mặc quần phải đúng model, mặc áo phải thắt cravat hay gì gì đó, nghĩa là do cái phú quý rồi người ta mới đặt ra những cái nghi lễ này kia nọ. Chứ còn hoặc là nói rằng người giàu có thể kiêu mạn, như vậy cái giàu nó là tiền bạc, vậy mà nó tạo thành một cái giá trị tinh thần là cái sự sự kiêu ngạo của một con người như vậy. Đó chúng ta thấy đó, vật chất nó sinh qua tinh thần chứ không phải là vật chất và tinh thần tách biệt. Hoặc là mình thấy một người mà có cái tinh thần mạnh có thể tạo thành vật chất trở lại.

[20:39]Ví dụ sao? Ví dụ từ tinh thần mà tạo thành vật chất là chuyện gì?

[20:49]Ví dụ người viết văn giỏi, nổi tiếng thì có thể có thể giàu được. Mỗi lần viết cuốn truyện nhà xuất bản người ta trả tiền, mà những người nổi tiếng thì có thể cái tác phẩm họ mua rất là cao giá, đó cũng là cái tinh thần mà tạo thành vật chất. Hoặc là ý chí của một anh hùng dân tộc có thể lôi cuốn cả một dân tộc đi theo tạo thành cái sức mạnh mà chiến thắng ngoại xâm, đó cũng là cái tinh thần mà tạo thành vật chất. Như trong những thời đại mà đất nước mình bị đô hộ, ví dụ như thời mà nhà Minh họ chiếm mình vậy, thì trong nước cũng sôi sục nơi này nơi kia những lãnh tụ chống lại giặc ngoại xâm. Nhưng mà phải đợi đến khi có Lê Lợi, cái người mà có cái ý chí mạnh,

[21:40]có cái tinh thần mạnh, dĩ nhiên là nó cũng kèm theo những cái duyên, cái phước gì phối hợp lại chứ không phải là một người, nhưng mà mình cũng phải nói rằng bởi cái ý chí của người đó mạnh thế là lôi cuốn những người khác đi theo hết, làm cho người ta đoàn kết lại. Đó chúng ta hiểu thế này, cái khó của một người anh hùng dân tộc là cái sức mạnh tinh thần của họ lôi người khác theo mình hết. Ví dụ như cái thời Pháp cũng vậy, thì cũng rất nhiều lực lượng nổi lên chống Pháp mà yếu nên không thành công. Nhưng mà mình nói cái này qua hơi chính trị một chút, hơi chính trị nghe qua rồi bỏ vì mình tu hành nên

[22:19]mình cũng không muốn dính líu chính trị. Nhưng mà thôi vì nó có liên quan đến cái cái việc, ví dụ đến đời của một lãnh tụ gọi như là Hồ Chí Minh đi, như Bác Hồ, thì ý chí mạnh mới gom hết mọi cái lực lượng này thành một, nó mới thành cái sức mạnh, chứ còn trước kia thì một lực lượng này, lực lượng nghĩa quân kia không đủ sức để giành độc lập. Đó là trường hợp như vậy. Cho nên cái tinh thần của một người mà kéo được cả một dân tộc đi theo tạo thành cái sức mạnh chiến đấu, gọi là tinh thần mà tạo thành vật chất. Cho nên trong cái cuộc sống này là tinh thần và vật chất nó ảnh hưởng qua lại rõ ràng như vậy, chứ nó không có độc lập.

[23:02]Và khi chúng ta sống thì từ đây chúng ta cân nhắc lại mình đang làm công việc về vật chất hay làm công việc thuộc về tinh thần? Một lát nữa từ từ mình sẽ nói thêm để đi tìm những cái giá trị đó. Bây giờ chúng ta thấy có những trường hợp mà vật chất tạo ra vật chất, rồi có những trường hợp vật chất tạo tinh thần, những trường hợp tinh thần tạo tinh thần, rồi tinh thần lại tạo thành vật chất. Đó sự biến đổi qua lại. Bây giờ ví dụ như vật chất mà tạo thành vật chất như trường hợp nào?

[23:38]Ví dụ như trường hợp là bây giờ mình có tiền thì mình ra mình mở một cửa hàng buôn bán để đi kiếm lời, kiếm tiền tiếp, thì cái đó gọi là vật chất mà tạo ra tạo ra vật chất. Dĩ nhiên là nó cũng qua trung gian tinh thần, vì mình cũng phải tính toán dữ lắm chứ không phải không. Mình đem tiền mình đầu tư làm kinh tế thì mình cũng tính nát nước, suy luận đủ cách hết, rồi cộng thêm cái phước quá khứ này kia nọ rồi mới thành công kiếm được cái tiền lời, nhưng mà cái khởi điểm nó là vật chất và mục đích cuối cùng là vật chất. Đó là trường hợp mà vật chất tạo ra vật chất. Rồi ví dụ bây giờ như vấn đề ăn uống,

[24:23]thì cái thức ăn thức uống là là vật chất phải không? Ăn vô rồi cái nó tạo thành cái gì? Tạo thành cái gì? Sức khỏe. Thì sức khỏe nó cũng là cũng là vật chất. Cho nên ở đây vật chất đã tạo ra vật chất. Rồi khi mình có sức khỏe rồi mình làm cái gì? Làm cái gì?

[24:48]Có nhiều trường hợp, lát tùy mình tính, nhưng mà thường thường người ta có sức khỏe rồi cái người ta đi đi làm ăn, nghĩa là lại để đi kiếm tiền tiếp. Như vậy là từ cái vật chất là sức khỏe thì lại đi tìm cái vật chất tiếp tục. Đó là những trường hợp mà vật chất tạo ra vật chất là như vậy. Rồi ví dụ như trường hợp như là những cái ngành nghề trên thế gian này đa số đều là vật chất tạo thành vật chất hết, mặc dù là có qua trung gian tinh thần. Ví dụ cái người nông dân họ lấy lúa họ trồng, thì lúa, hạt lúa, cái giống lúa là vật chất phải không? Đất đai là vật chất, nước là vật chất, phân là vật chất.

[25:28]Cái công lao động họ là vật chất, họ trồng rồi tạo thành cái sản phẩm thu hoạch cũng là cũng là vật chất. Rồi cái vật chất như vậy đó, người thường thường vật chất tạo ra vật chất, mặc dù là có cái sự đầu tư, có sự suy nghĩ của tinh thần, nhưng rồi vật chất cũng tạo ra vật chất. Mà cái khái niệm vật chất tạo ra vật chất nó ảnh hưởng người ta nhiều lắm. Những người mà sống mà không có biết về tâm linh, không có những giá trị tinh thần cao, họ xem cái chuyện mà từ vật chất tạo ra vật chất là quan trọng, là điều cốt yếu của cái thế gian này, của thế giới này. Còn ngoài những điều này ra, những điều khác kém quan trọng hơn.

[26:08]Đó là một số rất đông người ta đã quan niệm như vậy. Sống lớn lên là biết làm sao đi tìm ra tiền, đó là như vậy. Hoặc là bây giờ như cái người mà họ làm nghề đánh cá đi, thì chiếc thuyền đánh cá, lưới cá, rồi máy móc, rồi nước đá, máy lạnh gì đó cũng là vật chất. Đi đánh bắt được cá cũng là vật chất, đem về bán lấy tiền cũng là vật chất. Mọi cái hoạt động của con người này, mọi hoạt động mà gọi là đi kiếm ăn của con người đều thuần là vật chất tạo ra vật chất. Dù trong đó người ta có phải suy nghĩ chút, nhưng mà mục đích cũng chỉ là vật chất, bắt đầu bằng vật chất, đó là như vậy đó. Rồi trường hợp mà vật chất tạo ra tinh thần là những điều gì?

[27:03]Ví dụ như bây giờ mình có tiền, thay vì mình cứ mua thức ăn mình ngồi ăn hằng ngày cho nó mập lên thì tạo thành vật chất mình thấy nó vô nghĩa, mình thấy cái thân xác này mập hoài cũng không có ích lợi gì. Thì mình làm cái chuyện khác thuộc về tinh thần, chứ mình bỏ tiền ra mình đi học một khóa vi tính hoặc là mình đi học một cái khóa giao tế nhân sự hoặc mình đi học một ngoại ngữ hoặc mình ghi danh vào một cái đại học về xã hội học để tăng cái kiến thức lên. Thì như vậy cái đồng tiền vật chất đó đã biến thành thành tinh thần, phải không? Đó là trường hợp như vậy. Và chúng ta thấy cái giá trị kiến thức tinh thần nó quan trọng cho con người

[27:49]đến nỗi là bây giờ là việc đi học của trẻ em là một việc bắt buộc. Ở nước mình thì cái giáo dục tiểu học là bắt buộc, ở các nước khác là giáo dục trung học là bắt buộc. Nếu mà không đi học người ta sẽ bị phạt, bị xử lý thế nào đó. Còn mình là tiểu học phải cho con đi học, nếu không cho con đi học tiểu học thì cha mẹ có thể bị phạt, nhưng mà nhà nước cũng không có kiểm soát hết, nhiều người cũng bỏ cho con mình thất học. Vì tại sao vậy? Vì trong cái cuộc sống này, cuối cùng người ta thấy cái giá trị tinh thần vẫn còn cái chỗ đứng rất quan trọng. Bây giờ nói bây giờ muốn làm ăn kiếm tiền đi, không biết tính toán, dù là đi tìm vật chất nhưng mà nếu không

[28:31]biết tính toán nghĩa là giá trị tinh thần thì việc làm ăn vẫn thất bại. Hoặc là bây giờ mình đối xử với nhau trong con người với con người, nếu mình là kẻ thất học, nói năng tầm bậy tầm bạ, mình không biết dùng cái từ cho thích hợp, ví dụ mở miệng nói toàn tiếng Đan Mạch không, thì như vậy không còn ai mà họ gần gũi, quý mến mình nữa, người ta sẽ xa lánh hết, vân vân. Cho nên cái kiến thức rồi cũng là một cái giá trị tinh thần quan trọng mà ngày hôm nay chúng ta phải theo đuổi. Rồi vật chất tạo ra tinh thần cái gì nữa?

[29:09]Ví dụ như là nội tiết tố. Nội tiết tố, những cái hormone ở trong cơ thể mình đó, nó tạo thành tinh thần. Ví dụ như là cái tuyến giáp của mình đó, ngay cổ nè, những người bị bướu cổ là do cái tuyến giáp nơi cổ nó sưng lên. Thì nơi cái tuyến giáp này nó tiết ra một cái nội tiết tố gọi là thyroid. Nó mấy loại lận, mấy loại thyroid trong cái tuyến giáp này nghen, nó tiết ra. Khi mà nó tiết ra như vậy đó, nó tạo cho cơ thể mình cái đầu óc mình nó lanh lợi lên, nó hoạt động mạnh lên, nên mình có thể thông minh lên một chút. Mà trong đó nó cần cái iốt dữ lắm, cho nên bên ngoài đó mình thấy đi trên đường ghi cái bảng đó:

[29:48]"Iốt cần cho sức khỏe và trí tuệ" đó là vậy đó. Vì không có nó là mình lừ đừ, chậm chạp, đờ đẫn ra, đầu cái não mình nó không hoạt động nhanh được, bộ não tốc độ hoạt động chậm lại vì thiếu cái nội tiết tố của tuyến giáp thyroid này, mà nội tiết tố đó thì nó cần cái iốt đó. Iốt là vật chất, cái nội tiết tố ừ là là vật chất, nhưng mà nó tạo thành cái sức hoạt động của cơ thể và não bộ nên đã tạo thành cái tinh thần. Cái người mà thiếu cái nội tiết tố tuyến giáp á, mình thấy họ mập lên, họ đờ đẫn, ít có suy nghĩ được, nên họ kém phát triển về tinh thần. Rồi còn trường hợp một người mà bị coi là cái tuyến

[30:32]giáp này nó mạnh lên, gọi là cường tuyến giáp á, nó có thể có bướu hoặc không có bướu, nhưng mà người đó họ nóng nảy vì cái não bộ hoạt động nhanh quá, cho nên họ hay nóng nảy, bồng bột, hấp tấp, nó cũng là một tạo thành giá trị tinh thần. Nên bướu cổ đây sẽ có hai loại, hai loại là vậy. Rồi trường hợp cái nội tiết tố khác. Nó có những cái nội tiết tố mà nó làm thành cái tình thương yêu. Ví dụ như khi người mẹ mà sinh con á thì trong cơ thể người mẹ tiết ra một một cái nội tiết tố làm cho người mẹ thương con mình rất là mạnh mẽ, tình mẹ thương con mạnh mẽ lên. Cho nên tình mẹ thương con nó là một cái bản năng, bản năng của thiên nhiên.

[31:16]Nó là tinh thần mà sự thật lại do vật chất tạo thành. Cho nên nói rằng tình mẹ là thiêng liêng là vì vậy đó, nó tự nhiên lắm, không lý giải được. Người mẹ, người vợ có thể bỏ chồng mình cách nhẹ nhàng nhưng mà không bỏ con được. Còn trường hợp những người mẹ mà bỏ con được thì cái người đó là quá đáng, quá đáng, hay là cái nội tiết tố trục trặc, cái đầu óc đạo đức làm sao, chứ bình thường những người đàn ông thì họ dễ vô trách nhiệm với con cái, chứ người phụ nữ là không vì cái nội tiết tố tạo ra cái tình mẹ thương con nó mạnh, còn người đàn ông hổng có, hén. Nên thường người đàn ông mà muốn thương con á là do lý trí.

[31:55]Người đó biết suy nghĩ nên thương con cái, là người đó không có cái nội tiết tố nào buộc ổng phải thương con ổng vì con ổng ổng không đẻ ra. Khổ vậy! Nhưng mà nếu ổng suy nghĩ ổng nói: "Đây là con mình, mang cái gen mình, gọi là có dòng máu mình, mình phải nuôi nấng, dạy dỗ, tạo nó nên người." Đó là do cái suy nghĩ như vậy nên ổng ráng nuôi con, còn người mẹ khỏi cần suy nghĩ điều đó, đẻ con ra rồi là tự lòng thương con mãnh liệt liền, tự nhiên liền là do cái nội tiết tố đó. Biết nói vậy không biết có đúng hay không? Nói đúng không mấy cụ? Đúng. Mấy ông đúng không hả? Mấy ông nói đúng thì nghe kỳ, sự thật là vậy.

[32:35]Rồi cái nội tiết tố mà nó gây rắc rối, đau khổ, đủ thứ chuyện trên cuộc đời này hết là nội tiết tố sinh dục.

[32:45]Người nữ á cái nội tiết tố sinh dục nó tiết ra từ cái buồng trứng thì làm cho người nữ luôn luôn có khuynh hướng là muốn được người nam thương yêu mình. Mà nó hiện điều đó ra rõ lắm. Hiện ra ở chỗ nào? Thì người nữ không nói lên lời cái điều đó được, cái nội tiết tố nó tiết ra, cái nội tiết từ cái buồng trứng nó tiết ra nên có khuynh hướng là muốn cho người nam thương yêu mình, nhưng mà đâu có nói thành lời. Giờ làm cách nào để bày tỏ điều đó? Mua bộ đồ cho đẹp, phải không? Mua cái môi son đánh cho hồng, đánh cho má, kẻ lông mày, cắt móng tay, đi ẹo qua ẹo lại, đó là cái mà dụ người nam á, là cái đó thực sự là do nội tiết tố sinh dục đó, nó tạo ra đủ trò rắc rối hết.

[33:32]Cho nên gặp cái ông nào mà ổng cũng lại ổng có vẻ ổng đáp ứng điều đó thì bắt đầu là

[33:40]là giây phút ban đầu, ngày ta gặp nhau liền rắc rối liền đó, đủ thứ chuyện xảy ra sau đó. Còn người nam vậy, có cái nội tiết tố sinh dục, vậy khi mà cái hormone của người nam mà tiết ra thì ổng tạo thành một cái tâm lý, tạo tâm lý là ưa thích người phụ nữ đã phát triển giới tính. Nghĩa là khi ví dụ đứa bé mà nó chưa có phát triển giới tính á thì cái người đàn ông nhìn thấy bình thường, nhưng khi đến cái tuổi mà nó dậy thì là người đàn ông họ nhìn họ thích liền. Mà cái thích đó là do nội tiết tố trong con người mình mà cũng do cái chất pheromone của người nữ tiết ra nữa. Nên cuộc đời này chúng ta thấy cái tình cảm,

[34:19]tâm lý, tư tưởng con người cuối cùng lại là do vật chất điều khiển, ha, do những cái nội tiết tố bí mật nó điều khiển, nó sinh ra đủ chuyện rắc rối như vậy. Đó cũng là một loại mà vật chất mà tạo thành tinh thần. Cho nên như các người già đó thì những cái nội tiết tố nó hoạt động yếu lại, cho nên người già đối với mọi chuyện trên cuộc đời họ bình thản được. Bình thản, ví dụ bây giờ những cụ già nếu mà không đi chùa đó thì cũng đã không còn cái tư tưởng là muốn người nam ưa thích mình nữa vì cái nội tiết tố sinh dục nó bớt, cộng thêm cái mình biết tu hành cái bắt đầu chuyện đó mình coi bỏ qua luôn, không nghĩ tới, chỉ lo tu hành.

[34:58]Rồi các cụ ông mình cũng vậy, khi lớn tuổi rồi, cái nội tiết tố sinh dục nó giảm xuống, cho nên nhìn người nữ cũng cảm thấy không còn ưa thích, hấp dẫn như hồi trẻ, rồi cộng thêm mình biết đi chùa nữa, cho nên tâm hướng về việc tu hành, hướng về Phật pháp, nên cái mọi việc nhìn nó bình thản và cảm thấy không còn cái gì phải ưa thích, ham muốn như trước kia nữa. Nhưng mà lo là lo những người ngồi ở phía sau giảng đường của mình, đó, những con người đó, nó rắc rối đủ chuyện trên đời hết trơn á. Cho nên những cái người đó mà nếu không đi chùa, không tụng kinh lễ Phật, mà không biết rồi không nghe lời Phật nói:

[35:37]"Đời là bể khổ mà tình là dây oan" thì cứ dễ bận tâm với những cái điều đó. Cho nên là một bên á là cái nội tiết tố nó thúc đẩy mình như vậy, nhưng một bên mình phải biết dùng cái tư tưởng để chế ngự trở lại. Phải biết dùng tư tưởng chế ngự, chứ nếu mà mình buông tuồng một cái, mình trở thành sống như bản năng của thú vật liền. Vì sao? Vì thú vật nó cũng có nội tiết tố y như vậy và tụi nó sống bừa bãi. Bây giờ mình cứ nhìn những con chó trong xóm thôi, mình sẽ hiểu. Ví dụ khi một con chó cái đến cái mùa mà nó động dục thì mình thấy nó có thể giao phối với bất cứ con chó đực nào, không có phân biệt, không phân biệt, nó chỉ là thỏa mãn bản năng thôi.

[36:20]Bản năng mà thiên nhiên đã gài vào trong cơ thể nó, đến ngày tháng đó là phải làm việc đó, phải như vậy. Thì con người mình cũng không khác đâu, con người không khác, cũng đều có những cái nội tiết tố nó thúc đẩy mình những điều y như vậy hết. Nhưng mà vì mình đã lỡ làm con người, cái lý trí mình nó mạnh, giá trị mình nằm ở những cái giá trị tinh thần chứ không phải nằm ở nơi vật chất nữa, cho nên mình phải biết phát triển những cái giá trị về tinh thần để vượt qua được những cái sự thúc đẩy từ vật chất. Do đó, như là những cái lớp trẻ của tụi con, chứ như cụ ông cụ bà thì tương đối vững vàng,

[36:58]tương đối thôi, nhưng mà coi như vững. Thì nhưng mà cái lớp trẻ của tụi con là tụi con phải biết dùng cái lý trí, cái tư tưởng của mình để vượt qua. Vượt qua là ví dụ thế này, tụi con tuổi trẻ tụi con thì bị cái hiếu động, là thích những cái trò vui ồn ào náo nhiệt. Ví dụ thích đi vũ trường khiêu vũ, thích chơi những trò bạt mạng, thích đua xe lạng lách, thích tán tỉnh bạn gái, đôi khi bây giờ còn có vụ ma túy nữa. Thì tụi con phải biết dùng cái suy nghĩ của mình thì mình nghĩ rằng những cái đó là do nội tiết tố nó thúc đẩy. Đang cái tuổi này mình bị cái nội tiết tố thúc đẩy nè. À bây giờ bạn bè nó rủ mình, mà bây giờ mình lén nhà

[37:39]mình xách xe chạy ra Vũng Tàu chơi chuyến chiều về. Thế mình nghe mình cũng khoái liền, thấy chạy xe ào ào gió mát hai bên rì rì bên lỗ tai ha. Ở đằng sau mà rủ được cô bạn gái nào đi chơi bữa nó vui vui nữa thì thích. Nhưng cái tư tưởng nó vừa khởi lên cái thích đó mình hiểu liền, mình đang bị cái nội tiết tố trong bản năng nó nó thúc đẩy. Thằng bạn nó đã bị rồi, nó đang lôi mình đang bị nè. Và mình là một người là đệ tử Phật, mình không có chạy theo những giá trị vật chất, những trò vui bạt mạng tạm bợ ừ mà thiếu trách nhiệm đó. Mình sống phải có trách nhiệm hơn đối với gia đình, đối với bản thân và đối với xã hội,

[38:15]từ chối không đi, vì còn phải lo học cho xong sắp thi rồi. Và không làm việc gì mà không thưa cha mẹ mình hết. Phải thưa cha mẹ mình để làm cha mẹ mình vui lòng. Hiện nay mình chưa nuôi được cha mẹ mình ngày nào thì bây giờ chỉ có cái vâng lời, làm sao cho cha mẹ tin rằng mình là người ngoan ngoãn ăn học để đáp cái lòng hiếu lại. Do cái biết suy nghĩ đó mà mình chế ngự được cái thúc đẩy của nội tiết tố trong cái con người mình. Chứ nếu mà tụi con không suy nghĩ một cái thì cái nội tiết tố nó khởi lên cái là mình biến thành thú vật liền lập tức, biến liền thành lập tức. Do đó đây là cái giá trị, cái con người mình hơn thua nhau là chỗ này,

[38:53]biết dùng tư tưởng để chế ngự lại cái sự thúc đẩy của nội tiết tố. Con vật chất, vật chất nó tạo thành tinh thần mà nó ít có tạo thành cái tinh thần gì mà đàng hoàng lắm, thường nó hay tạo ra gì lung tung, cho nên mình là do cái giá trị tinh thần mà từ thế hệ này truyền sang thế hệ kia để chống lại cái sự thúc đẩy âm ỉ của vật chất nơi chính từng con người mình có sẵn. Đây thầy nói lại cái câu này, thầy nói coi chừng nhanh quá mọi người chưa nhiều khi chưa hiểu ra thế này. Nghĩa là từng nơi con người chúng ta bên trong có những cái thúc đẩy của thú vật hết trơn, gọi là những thú tính ai cũng có.

[39:34]Nhưng mà mình chống lại được là bằng cái gì? Tinh thần, cái đầu óc cái biết suy nghĩ của mình. Mà cái tinh thần mình ở đâu mà có? Do truyền từ người này sang người kia mà có. Vật chất cái thúc đẩy của bản năng vật chất thú tính á thì nó nằm sẵn trong con người mình. Còn cái lý trí để làm con người đàng hoàng, làm một cái nhân cách có giá trị thì nó không có sẵn, mà nó lại do học hỏi truyền từ người này sang người kia. Nên ở đây nếu mà để cho con người tự nhiên không được giáo dục thì dường như con người dễ trở thành thú vật liền. Nên đó là lý do mà chúng ta phải có bổn phận học hỏi và có bổn phận giáo dục.

[40:16]Học hỏi là gì? Là vì mình biết tự trong thâm tâm mình luôn luôn nó có sự thúc đẩy của vật chất để mình làm những chuyện tầm thường thấp hèn. Nhưng mình phải học hỏi những tư tưởng cao thượng của những người đi trước, của những tăng ni, của Phật pháp, của những triết gia, à của những cha, anh, ông bà mình những cái điều hay lẽ phải để mình tạo thành cái sức mạnh tinh thần mà chế ngự lại. Rồi khi mình đã được điều đó rồi, mình phải truyền những điều đó lại cho thế hệ đi sau của mình. Ví dụ mình có những đứa em ở trong nhà mình thì mình cũng phải biết là nó cũng đang bị những cái bản năng vật chất thôi thúc,

[40:54]mình là anh là chị thì phải kèm, nhắc nhở nó, nói cho nó nghe để nó vượt qua được, nó đừng bị bạn bè nó rủ rê vào con đường xấu. Chứ ở lứa tuổi tụi con là dễ bị bạn bè rủ rê lắm, rất là dễ. Đó là vật chất mà tạo thành tinh thần là vậy đó. Rồi cái gì là vật chất tạo thành tinh thần nữa?

[41:20]Ví dụ như là bây giờ sức khỏe là vật chất, là cũng do ăn uống là vật chất. Nhưng rồi nó có thể làm cho con người ta phấn chấn, vui vẻ. Như là không biết người khác sao chứ tôi nhớ là tôi đói, tôi đói là mặt tôi sụ xuống. Đó, tạo thành cái tinh thần á. Mà ai cho một trái bắp rồi ăn lên cái cười tươi lên liền. Thì đó là tạo thành một cái giá trị tinh thần. Là cái vui vẻ của mình nó tạo là do trái bắp, mặc dầu nó chỉ là vật chất vậy đó. Hoặc là như giấy mực, nó là gì? Là vật chất phải không? Nhưng mà giấy mực là thường là tạo thành tinh thần, tạo thành tinh thần. Ở trong cái tờ giấy này, trong những nét mực này,

[42:05]trong đó ghi chép không biết bao nhiêu điều của con người, của xã hội, của lịch sử, của đạo lý, là như vậy. Mà đôi khi cả những chuyện bậy bạ. Cái văn hóa nó quan trọng, nó ảnh hưởng tư tưởng. Nhưng mà giấy mực này đã ghi chép được nhiều cái kiến thức tinh thần vậy. Hoặc là máy móc. Máy móc là tinh thần hay vật chất? Vật chất, phải không? Nhưng mà nó tạo thành cái gì? Không biết. Tùy mình làm cái gì, dùng cái gì vào việc nào. Ví dụ bây giờ như cái máy ampli này, cái micro này là vật chất, nhưng mà nó đang tạo thành những giá trị tinh thần rất là tốt. Vì ở đây là chúng ta nghe được giảng kinh thuyết

[42:49]pháp là tạo thành giá trị tinh thần. Còn có những cái máy mà nó tạo ra những chuyện tầm bậy thì do con người sử dụng. Ví dụ bây giờ chiếc xe Honda đó là tinh thần hay vật chất? Vật chất, nhưng nó đang tạo thành cái gì? Không biết, không biết. Những cái xe mà đậu ở sân chùa thì nó đang tạo thành giá trị tinh thần, tại vì mình đi tới đây là để để nghe kinh thuyết pháp. Nhưng mà chiếc xe mà nó đậu ở nơi một cái cổng vũ trường, phải không, discotheque, hay là một cái quán nhậu thì chiếc xe cái đó đang tạo thành giá trị vật chất. Còn những chiếc xe mà nó đang phóng trên đường ào ào đua với nhau thì nó tạo thành cái gì?

[43:34]Tạo thành hình như không biết tinh thần vật chất nhưng mà hình như là là là phòng cấp cứu hay nghĩa địa gì đó, đại khái vậy.

[43:46]Rồi bây giờ có khi tinh thần tạo ra được tinh thần.

[43:52]Ví dụ như cái gì nè?

[43:57]Ví dụ như điều gì? Ví dụ như là những thầy cô giáo vậy, phải không? Đem được những cái kiến thức hiểu biết của mình đem dạy cho học trò. Thì cái kiến thức mà mình đã học được là tinh thần, rồi mình dạy cho học trò để tạo thành kiến thức trong đầu của chúng cũng là tinh thần. Đó vậy. Hoặc là như là quý thầy, quý cô cũng vậy, phải không? Là những người đang thực hành những cái đạo lý và tâm linh, rồi giảng dạy lại cho quý Phật tử cũng là tạo thành cái giá trị tinh thần. Rồi gì nữa?

[44:37]Hoặc là những bậc cha mẹ mà khéo biết dạy dỗ con cái đã tạo thành một gia đình đầm ấm hạnh phúc. Đó, thì cái đó cái biết dạy con cái là tinh thần, nó tạo ra được cái những đứa con ngoan ngoãn, tạo ra được cái không khí gia đình đầm ấm hạnh phúc, nó cũng là giá trị tinh thần. Rồi gì nữa? Nhiều lắm, phải không? Nói chắc cũng nhiều cái. Rồi có những trường hợp mà tinh thần tạo ra vật chất. Ví dụ như gì? Tinh thần tạo ra vật chất.

[45:21]Ví dụ như là đạo đức của xã hội nó sẽ tạo thành cái sự phồn vinh của đất nước đó.

[45:29]Vừa rồi à năm nay nè, năm 1998 nè, ừm

[45:34]có một cái giải Nobel, Nobel về kinh tế, Nobel về kinh tế, phát cho một cái nhà kinh tế học, hình như người Ấn Độ thì phải, nếu thầy nhớ không trật không, có gì tụi con coi lại. Ông đạt được giải Nobel do một cái công trình nghiên cứu như thế này. Ông nói rằng khi mà ông nghiên cứu xã hội mà có nhiều người bị đói nghèo, ông so sánh với dân số, với tổng sản phẩm thu nhập quốc dân gì cái nọ đó, thì ông mới tính ra nếu mà chia đều ra đó thì không ai đói hết, không ai đói. Người ta sẽ sống dư dả. Nhưng mà rồi có một số ít người đã thu được cái lợi tức của xã hội về mình quá nhiều, còn lại số đông của người khác thì lại thu được

[46:21]rất là ít, không đủ sống, nên họ bị rơi vào cảnh đói nghèo. Và như vậy ông kết luận rằng cái sự đói nghèo trong xã hội đó không phải là do đất nước đó nghèo, mà do chính sách xã hội đó không đúng, chưa đúng, sai lầm. Cái sự phân phối không đồng đều, những chính sách về an sinh xã hội không hợp lý, cho nên người ta nghèo. Đó là cái ông tìm ra rồi ông được giải Nobel năm nay. Chứ tụi con mà đi nghiên cứu giùm, tụi con cũng được giải nữa. Đúng không? Còn trước đây một năm, năm 1997, giải Nobel kinh tế lại thuộc về một nhà kinh tế học do cái công trình nghiên cứu của ông như thế này: là ông nghiên cứu là hiện nay người ta có cái thị trường chứng

[47:09]khoán, Việt Nam mình thì chưa có, chỉ mới manh nha bắt đầu. Thị trường chứng khoán là gì? Chư Phật tử có biết không? Cái cũng chưa rõ ha. Nói sơ sơ một chút, đại khái là người ta đầu tư thế này, một cái hãng đó à có một cái tài sản ví dụ tổng số tài sản là một tỷ thì họ chia ra thành là một triệu cái cổ phần, thì một cổ phần nó giá là 10 đồng, đúng không? Phải 1.000 đồng đó chứ hả? Một tỷ là một ngàn triệu thì như vậy một cổ phần là giá 1.000 đồng, họ đem bán hết cái cổ phần đó ra cho mọi người. Như vậy ai mà mua cổ phần đó là biến thành một người chủ nhân nho nhỏ của cái công ty đó. Thì cái giá cổ phần nó có thể bị lên xuống khi công ty đó làm ăn được, lợi đó.

[48:00]Thì thì cái thị trường chứng khoán là người ta chuyên mua bán cái cổ phần để kiếm lời như vậy. Là cái công ty đó từ cái giá vốn ban đầu đó rồi người ta mua tới mua lui để người ta kiếm lời. Thì cái năm 97 á cái ông mà được giải Nobel là ông do ổng nghiên cứu cách nào để kiếm lời trên thị trường chứng khoán cái ổng được giải Nobel. Thì năm nay cái những người mà họ trao giải Nobel họ hối hận. Họ hối hận vì họ đã trao cái giải cho những người mà tin kiếm chuyện làm giàu cho cá nhân. Thì những người mà chuyên mua bán cái thị trường chứng khoán là cái dân mà đầu cơ tùm bậy tùm bạ không có làm gì lợi cho xã hội nhiều mà chỉ tìm giàu cho cá nhân.

[48:40]Do cái hối hận đó năm nay họ mới trao cái giải Nobel cho cái nhà kinh tế nghiên cứu về tình hình đói nghèo của xã hội. Đó là phê bình là vì chính sách xã hội sai lầm mà tạo thành sự đói nghèo. Đó là một khía cạnh rất nhỏ. Chứ nếu chúng ta biết rộng hơn cái nhà kinh tế đó biết thì thấy cái này nè: xã hội đó nghèo là do cái đạo đức xã hội đó kém luôn. Số đông phần đông cái đạo đức xã hội nó bị kém nên nó tạo thành sự đói nghèo. Vì cái đạo đức mà kém rồi á là nó đánh phá hết tất cả mọi lĩnh vực. Cái trong hành chính, viên chức sẽ tham nhũng; công an, công an sẽ hối lộ; mà cái người chủ sẽ bóc lột công nhân nè;

[49:18]rồi cái người công nhân sẽ tìm cách ăn cắp của công ty. Nghĩa là ở đâu người ta cũng gây ra tội lỗi hết và nền kinh tế chung của đất nước là đi xuống luôn. Còn nếu mỗi người đạo đức một chút, mỗi người đạo đức một chút thì tất cả xã hội tự nhiên ổn định và đi lên dần dần. Cho nên cái đạo đức của xã hội nó tạo thành cái sự phồn vinh của xã hội đó. Đây là cái giá trị tinh thần rồi nó tạo thành được cái sức mạnh của vật chất. Chúng ta hiểu điều này là để chúng ta sẽ thấy rằng cái trách nhiệm của người Phật tử mình là gì? Là phải xây dựng đạo đức cho bản thân mình và xây dựng đạo đức cho tất cả mọi người khác, không có được lơi lỏng là vậy.

[49:58]Cái đề tài này, giữa đạo đức và kinh tế thì chúng ta sẽ nói trong một bài khác nữa, hôm nay mình không có nói tiếp. Rồi cái gì mà gọi là tinh thần tạo ra vật chất nữa?

[50:14]Ví dụ như trường hợp nè, thêm trường hợp mà niềm tin mà chữa lành được bệnh,

[50:21]như có cái ông, ổng bị bệnh ung thư. Mà ung thư thì đúng ra nói nói chứ chưa có thuốc nào chữa được thật sự. Hết thuốc chữa rồi bệnh viện phát hiện ổng rồi báo cho ổng biết. Cái ông bác sĩ nhà thương ổng mới đưa cho ổng viên thuốc, ổng nói đây là viên thuốc vừa mới được phát minh chữa lành định đúng cái bệnh của anh, ung thư của anh uống thuốc này hết liền. Xong khi uống xong cái ổng hết liền, cái khối u to vậy cái nó tan liền. Ổng mừng quá cái ổng ổng đem thuốc về nhà uống. Ổng rút ra ổng khoe. Mà đúng là mình thường hay có cái lòng tốt là hễ thuốc nào mà nó hay, mình hay giới thiệu cho người khác.

[50:59]Ổng mới đem thuốc đó ổng nói với người này người kia nghe, gặp ngay đúng cái ông dược sĩ, bác sĩ. Ổng nói: "Trời ơi, cái thuốc này mà trị bệnh cái gì? Thuốc này là thuốc bình thường, không có gì đặc biệt hết á, không có đâu, anh bị gạt." Ổng kia vừa nghe nói xong cái chiều đó khối u to ra lại liền. Cái ổng buồn ổng hỏi bác sĩ, ổng bác sĩ nói: "Trời ơi, ông kia về lộn lầm rồi. Cái có hiệu thuốc nó tương tự cái tên nó giống giống mà không phải, thuốc kia là thuốc không thành công, thuốc này là thuốc thành công mà ông kia ổng chặt rồi, anh uống đi." Ổng nghe cái ổng uống cái khối u tan lại. Tới hôm về nhà, cái ổng mới mắng ông kia qua điện thoại, ổng mắng:

[51:33]"Anh là hiểu trật cái tên thuốc." Ổng nói: "Không, tôi nói thiệt anh, đúng cái tên thuốc đó, tôi là dược sĩ, đúng là tôi đọc tên từng chữ anh đúng nè, đúng tên từng chữ." Ông kia ổng quả quyết xong cái ông này khối u to lên lại. Thì ổng chưa kịp vô bệnh viện ổng chết liền. Đó là cái câu chuyện như vậy, nghĩa là cái niềm tin mà nó chữa lành cái bệnh người ta như vậy, nó có nhiều trường hợp. Nên có nhiều trường hợp mà mình đi bác sĩ, ông bác sĩ ổng tìm không ra bệnh, lúc đó chẳng lẽ ổng nói bệnh không rõ ràng rồi kêu đi về không cho viên thuốc nào thì mất uy tín ổng, mình sẽ nói: "Này chắc không biết." Kêu cũng cho mình đại

[52:08]cái thuốc nào đó cho mình yên tâm về uống. Chứ sự thực chính ngay lúc đó ông bác sĩ chưa tìm ra bệnh, ổng cũng không biết chữa mình sao nữa. Rồi mình về có khi mình yên tâm, cái bớt bệnh chút, bớt bệnh chút. Tự nhiên hết thì chưa chắc hết, tùy cái phước của mình thôi. Là phước tới lúc nó đứng là phải hết bệnh. Nhưng mà đã có rất nhiều trường hợp cái niềm tin đã chữa được lành cái bệnh của người ta vậy. Nhưng mà phải tin thiệt tin kìa. Như có người đến với ông thầy bùa cái ổng cho cái ly nước để trên bàn thờ đó, ba bốn ngày mình không biết có rắn, có thằn lằn gì nó đi ngang nó làm gì trỏng không không biết.

[52:46]Nhưng mà ổng nói là nước thánh linh lắm, cái mình nghe thấy linh thì mình cũng ngờ ngợ, cũng chưa tin. Mình hỏi: "Ủa, mà này có ai uống chưa?" Ổng nói là: "Tôi nói là đã 50 người uống cái thuốc này mà không ai trở lại đây để mà xin thêm nữa. Tại vì họ bệnh chết hết rồi chứ không gì hết." Nhưng mà nói quá riết nó linh như vậy thì cái mình nghe mình cũng cũng tin quá uống. Nhưng mà lần này mình hên là mình mình quá tin cái mình hết bệnh thiệt, cái mình nói thuốc này hay thiệt. Là do cái niềm tin nó như vậy. Rồi nó cũng có cái sức mạnh tâm linh nó kèm ở trong đó chứ không phải là không. Ví dụ như hiện thời gian gần đây mình hay nghe nói về

[53:26]chữa bằng nhân điện, các Phật tử có nghe không? Nhân điện là để tay vào một cái gọi là luân xa gì đó, để tay vào với sự chú tâm nào đó, thế là bệnh nó lắng lại thì đó cũng gọi là tinh thần mà tạo thành vật chất. Cái nhân điện á thì nó không phải là niềm tin không, mà nó có cái sức mạnh tâm linh nơi cái tay con người ta thoát ra chứ không phải không. Ai cũng có hết trơn á, tay ai cũng có hết nhưng mà người nhiều, người ít. Thì nó để vào huyệt nó giống như châm cứu vậy đó. Cho nên khi mà để vào đó thì cái vùng huyệt đó nó chịu trách nhiệm một cái phần nào của cơ thể, nó có cái điều chỉnh ở trong đó.

[54:00]Nó cũng gọi là tinh thần mà tạo thành vật chất như vậy đó, cũng có chứ không phải không. Nhưng mà khi mình khoe cái tự nhiên nó không có lành nữa. Có nhiều người chữa đúng nhân điện được, ban đầu được cái ít bữa sau chữa không được nữa. Là lý do cái chủ quan cho mình đã hay rồi, tự cho mình hay rồi lần sau chữa không có thành. Là vì cái tự hào nó làm mất đi cái. Đó là trường hợp tinh thần tạo thành vật chất. Bây giờ đối với người đệ tử Phật của mình thì giữa cái tinh thần và vật chất này, mình phải có một cái thái độ nào đối với nó? Thì đối với mình cái tinh thần và cái vật chất, cái nào quan trọng?

[54:42]Ai biết giơ tay lên.

[54:46]Hử? Tinh thần, vật chất cái nào quan trọng? Tinh thần phải không? Đúng không? Chắc không? Sao nghe yếu quá. Chắc mà hơi bẽn lẽn quá.

[55:05]Sự thật thì nó là chắc, mà chắc 100% nữa. Chứ không phải là 102% nữa chứ không phải là là hơi hơi. Nghĩa là mình phải hiểu rằng cái tâm linh là mục đích cứu cánh cuối cùng của mình. Tôi hiểu điều đó. Nhưng mà trong cuộc sống hiện tại này mình cũng biết là mình bị ràng buộc bởi bởi những yếu tố vật chất. Nên không thể tách rời bỏ vật chất để đi tìm cái tâm linh được, mà vật chất nó đã trở thành cái phương tiện để đi tìm tâm linh. Cái người mà chết rồi á họ chỉ còn cái hình hài trong thế giới siêu hình của họ thì có khi họ không cần tới cái vật chất này, họ lệ thuộc vào cái vật chất mới của họ ở trong

[55:47]cái cõi của họ để họ đi tìm cái tâm linh. Còn mình á mình bị ràng buộc bởi cái thế giới này, bởi những cái vật chất này, bởi miếng ăn, thức uống, bởi thể xác này, chưa thể bỏ được và mình phải lợi dụng nó làm cái phương tiện để đi tìm tâm linh.

[56:07]Ví dụ như là hôm nay vậy, chúng ta phải vác cái xác của mình sáu bảy chục ký, sáu bảy chục ký là hơi mập, chứ như tui được chừng bốn mấy à. Vác cái xác sáu bảy chục ký này đi đến chùa để được nghe pháp, phải không? Để tu hành Bát quan trai. Nghĩa là mình dùng cái xác này, cái thân này, miếng cơm, miếng nước này để mình tu hành cái giá trị tâm linh. Thế mình không có phủ nhận cái vật chất này nhưng mình dùng nó đúng chỗ. Còn cái người đời mà không biết á thì đã mang cái xác sáu bảy chục ký này đi đâu? Đi đâu? Đi đâu? Đi vô cái tiệm mà nhậu, thức ăn đặc sản tươi sống, thịt rừng gì đó, họ đi vào những chỗ đó.

[56:48]Tức là dùng cái vật chất này đi tìm cái vật chất. Còn người đệ tử Phật thì mình dùng vật chất là phương tiện. Mà tại sao là mình cho rằng cái tâm linh là cứu cánh, mà vật chất, cái thể xác này chỉ là phương tiện tạm bợ? Vì sao? Bởi vì khi mà chết rồi thì thể xác này sẽ sẽ hết, nhưng mà tinh thần còn.

[57:12]Tinh thần còn. Đó, đây là cái điều mà mình phải khẳng định. Sau khi chết, thể xác này sẽ tan hoại, nhưng cái đời sống tâm linh còn tiếp tục tồn tại, và đó là cái mà mình phải lo cho nó, đó là cái mình phải lo cho nó. Khi chết rồi mà người đời thì gọi là linh hồn, phải không? Đạo Phật mình gọi là thần thức hay là thân trung ấm, nói chung là một cái đời sống ở thế giới siêu hình sau khi chết, cái đó vẫn còn tồn tại, chưa có hết, không hết. Thì bây giờ mình không có ngu dại gì mình lo cho cái mà nó tồn tại tạm thời mà bỏ đi cái tồn tại lâu dài, phải không? Cho nên mình phải khôn ngoan, mình đầu tư cho cái

[57:56]cái tồn tại lâu dài, còn mà cái tồn tại tạm thời, tạm bợ này, chỉ dùng nó để làm phương tiện mà thôi. Đó, đó là cái tiên đề mình phải khẳng định trước như vậy. Rồi một điều nữa là mình hiểu rằng những cái vật chất ở trần gian này thì nó tạm bợ theo cái thể xác này. Khi mình chết hai tay buông ra rồi, buông chứ buông hay nắm tôi cũng chưa chết không biết, chắc buông hay nắm ta, nhưng mà coi như bỏ hết. Khi mà chết mình bỏ hết mọi chuyện, vật chất trần gian này không đáng kể, không đáng kể, thì mình càng không xem nó là cái mục đích của cuộc sống, mình phải hướng cái mục đích cuộc sống về những cái khác.

[58:39]Do đó, khi mà mình học cái bài Tinh thần và vật chất này thì mình phải biết là mình chuyển những giá trị vật chất thành giá trị tinh thần, tâm linh. Đó là cái điều trước hết như vậy. Biết chuyển giá trị vật chất thành giá trị tinh thần. Ví dụ làm cái gì? Thí dụ bây giờ mình có tiền nhiều nè, thì nó là vật chất, phải không? Bây giờ mình hiểu Phật pháp, mình sẽ chuyển nó thành giá trị tinh thần, tâm linh. Vì mình làm cái gì để thành thành tâm linh hay vật chất? Làm cái gì đây?

[59:23]Làm cái gì?

[59:28]Thì đừng có làm giàu nhiều nữa, phải không? Có thể mình cũng còn phải lo làm ăn gì đó, ví dụ như ta mình đang còn trách nhiệm với gia đình thì cũng còn phải dùng cái tiền đó để làm vốn làm ăn. Nhưng mà không giống như trước kia là mình cứ lao hết vào thời gian, sức khỏe, tiền bạc vào để làm ra tiền. Giờ biết dừng lại bớt, làm ra tiền trong khoảng thời gian nào đó thôi, để dành thời gian còn lại, vì mình đâu có nghèo đói nữa, mình đang có tiền nhiều mà, nó không phải rơi vào cảnh đói nghèo, quá thiếu. Thì dùng trích bớt cái thời gian ra để đi đi học đạo, đi tìm tới những vị mà có cái cái minh triết trong tinh thần để mình học hỏi,

[1:00:08]đó là mình chuyển bớt cái vật chất thành tinh thần. Rồi sau khi mình học đạo được một thời gian, mình tin hiểu được luật nhân quả nghiệp báo, à mình biết rằng trong cuộc sống này nếu mà mình không tạo phước thì ngay trong hiện đời mình sẽ khổ từ từ, mà qua kiếp sau thì rất khổ, do đó phải tạo phước, thì bắt đầu làm gì nữa? Cũng lấy tiền của mình đó đi ra làm làm phước, làm chuyện gì? Chuyện gì? In kinh, để cho nó thành cái giá trị tinh thần phải không? Sang những băng giảng nào mà mình thấy nghe được, mình ấn tống, giúp cho người này cho người kia cùng nghe. Đó, đó cũng là cái chuyển vật chất mà thành tinh thần từ từ.

[1:00:55]Mà nghe như vậy rồi mai mốt cái người ta đói không cho gạo ăn, cho băng người ta nghe thôi, được không? Thì nghe không nổi. Tại vì mình biết vật chất là phương tiện mà, họ no rồi á thì họ mới ngồi nghe băng được, chứ lúc đó họ đói quá, mình nói thôi vật chất không quan trọng, tinh thần nè, nghe hết cuộn băng này nó no. Cho nên trong trường hợp đó thì cũng phải giúp người ta là vật chất, nhưng mà không ngừng ngang đó, không ngừng ngang đó. Cái này thì như tôi nói nhiều rồi phải không? Là hễ mình bố thí vật chất thì phải chuyển nó từ từ thành tinh thần luôn, nghĩa là cái người đó họ nghèo khổ, mình giúp vốn họ làm ăn, khuyên lơn, nhắc nhở họ gì đó, tạo cho họ công ăn việc làm.

[1:01:37]Rồi khi họ chịu ơn mình rồi thì lúc đó mới giảng đạo cho họ nghe, nói về nhân quả nghiệp báo, nói về lòng tôn kính Tam Bảo, đó, nói về cái nhân, về việc phải phát tâm làm phước, rồi nói tới tu tập ngồi thiền, niệm Phật, vân vân, đó vậy. Nghĩa là không ngừng lại ở vật chất, tại vì mình biết ngừng ở vật chất là một điều sai lầm. Nghĩa là vật chất nếu có thì chỉ là một giai đoạn tạm, rồi sau đó phải chuyển liền sang giá trị tinh thần. Ví dụ như mình vậy, mình đang nghèo quá, đang đói quá, thì đúng là đành phải lo làm ăn kiếm tiền, nhưng mà rồi cũng biết làm phước chút chút, cho đến khi mà có tiền thong thả rồi

[1:02:16]thì không có ngu dại gì mà đứng ngang cái chỗ giàu sang đó để hưởng hết, không có khờ dại, vì mình là người đệ tử Phật, mình quá hiểu cái giá trị của tâm linh, quá hiểu cái sự tạm bợ của vật chất, thì ngay có tiền rồi là phải chuyển sang tu hành liền, chuyển sang làm phước liền, đó là như vậy. Rồi ví dụ như bây giờ mình có sức khỏe, mình có sức khỏe là vật chất phải không? Bây giờ chuyển nó thành tinh thần là làm chuyện gì?

[1:02:47]Làm chuyện gì?

[1:02:51]Thì lo mà tụng kinh nè, lấy sức khỏe tụng kinh nè, ngồi thiền nè, vô chùa mình quét sân nè, vô chùa xin thầy trụ trì giành nấu bếp nè, phải không? Bửa củi, gánh nước, lặt rau, chứ đừng có dùng cái sức khỏe đó mà cãi lộn với Phật tử huynh đệ mình, phải không? Đừng gây lộn, đừng có nghĩa là người ta ỷ ỷ mình khỏe rồi mình cãi to tiếng, không cho người kia nói lấn, huynh đệ mình bả già bả hết hơi rồi mình còn khỏe cái mình cứ ăn hiếp bả. Đừng dùng sức khỏe vào những việc đó, mà chỉ dùng sức khỏe vào việc tụng kinh, ngồi thiền thôi, đó, công quả, tạo phước, đó là chuyển cái vật chất thành cái giá trị tinh thần.

[1:03:31]Cái ngồi thiền thì lát mình nói lại, nó còn nhiều cái kết quả về sau rất là cao nữa, chưa có hết.

[1:03:40]Rồi vì mình là Phật tử mình phải biết thế này, mình đừng để cái giá trị tinh thần mà nó lui lại thành vật chất. Có những trường hợp mà mình đã để cái giá trị tinh thần lui lại thành vật chất, như trong trường hợp nào?

[1:04:01]Trong trường hợp thế này, Phật tử thì ít bị phê phán, chứ quý thầy, quý cô thì hay bị phê phán, mà họ dùng cái chữ là mượn đạo mà tạo tạo đời. Nghĩa là mới đầu dùng Phật pháp tu hành, tu hành cũng đàng hoàng, nghiêm chỉnh á, một thời gian có uy tín, thì những cái mà mình tu hành nè, giáo lý nè, tụng kinh, ngồi thiền đó là tinh thần, rồi tạo thành cái uy tín, uy tín nó cũng là tinh thần, bắt đầu sao? Bắt đầu mới vận động người ta cúng dường tiền bạc. Thì đáng lẽ là có tiền rồi, người ta cúng mình tiền nhiều rồi đó, lấy cái tiền đó để chuyển thành tinh thần tiếp, phải không? Thì mới là mình là người đệ tử Phật.

[1:04:43]Lúc đó quên, có tiền rồi cái ngừng lại ngang cái vật chất đó, bắt đầu dùng tiền đó để làm những việc vật chất. Như là mình sống một đời sang trọng, xa hoa, dư thừa, mà không dùng đồng tiền đó để làm cái gì tốt đẹp hết.

[1:05:02]Đó gọi là mượn đạo tạo đời. Hay là mấy Phật tử vậy, có những người Phật tử cũng đã bị cái điều đó, như một thời gian cái tu tập theo Phật pháp, là đi nơi này nói chuyện, đi nơi kia nói chuyện, rồi có nhiều người cư sĩ khác họ mến mình, họ nghe mình, họ tin tưởng, thế rồi bắt đầu mình mới có cái chuyện gì mình mới kêu họ đóng tiền để làm phước, gom lại cúng dường. Khi họ gom lại cúng rồi được 10 triệu, cầm 10 triệu cái mình thấy hổng nỡ, không đành đưa hết cho cái chỗ mà mình định đóng góp, ngắt lại bớt 2 triệu, đưa đi 8 triệu thôi, tại vì mình sổ sách mình giữ, không ai biết. Thì đó gọi là dùng cái uy tín của mình đó để rồi biến thành cái giá trị vật chất.

[1:05:51]Thì cái đó là mình đang trở thành tầm thường trở lại, mà mình gieo cái nhân như vậy thì sau cái quả báo là đời sống mình lui lại từ từ phải không? Giá trị mình lui lại và những kiếp sau mình lui lại xuống cái thế giới vật chất này để sống, chứ không thể đi lên những cái thế giới tinh thần cao hơn được, là do mình đã hướng cái tinh thần lui lại vật chất là như vậy.

[1:06:16]Mà cái này nói chứ mình phải cảnh giác nữa, cảnh giác. Vì trong tâm mình mà cái lý tưởng tu hành mà nó không có sâu đậm, không mạnh mẽ, đến lúc nào đó khi cái giàu sang do phước nó đến, mình bị choáng ngợp, rồi ngừng lại ở vật chất luôn. Đây là điều đáng sợ, rất đáng sợ, nhiều người bị, kể cả người xuất gia lẫn người tại gia đều cũng có thể bị hết. Có một vài người thì tỉnh được, tuy khi cái phước nó tới tự nhiên mình rất giàu, giàu lên, rồi vẫn biết hướng về Phật pháp lo những việc tinh thần, không có thụ hưởng nhiều, thì cái người đó phước rất là lớn, càng lúc càng mạnh lên, phước càng lúc càng cao.

[1:06:58]Còn cái người mà do lý tưởng đối với Phật pháp yếu quá, yếu quá, cho nên khi một thời gian mà mình siêng năng làm những việc của đạo rồi phước tới, phước tới rồi cái hưởng thụ, tức là ngừng lại ở tinh thần, đã đem những giá trị tinh thần trở thành những giá trị vật chất, rất là đáng tiếc như vậy. Như nãy chúng ta nói là trong cái việc mà mình làm phước bố thí cũng phải coi chừng mình đã bố thí tài vật mà không có kèm theo vài giá trị tinh thần thì rất là uổng phí, rất là uổng phí. Cho nên mình cố gắng làm khi mà mình giúp đỡ ai điều gì thì phải có cái ý đồ ở trỏng, có cái mưu tính ở trỏng, là làm sao kèm được cái đạo lý vô trong.

[1:07:50]Như có một lần tôi giảng ở bên Pháp và tôi hỏi là khi mà Bồ Tát bố thí thì có ý đồ ở trỏng hay không? Thì đa số quý Phật tử trả lời là không. Tại vì Bồ Tát bố thí mà, vì lòng vị tha, từ bi bố thí mà tam luân không tịch, bố thí mà không có chấp người thí, vật thí này kia nọ phải không? Thế nên Bồ Tát bố thí không có chấp gì hết, không có mưu tính gì hết. Thì tôi mới nói cái người trả lời như vậy là suy bụng ta mà ra bụng Bồ Tát á, chứ sự thật mà nếu mình biết á thì mới hiểu là mấy ông Bồ Tát ổng khôn ghê lắm, ổng bố thí ổng tính trong đó hết trơn, tính toán tính đầu tới đuôi, tính cái đồng tiền này nghĩa là 100 năm

[1:08:33]sau nó biến thành cái gì, mình giúp cái người này ba kiếp sau mình sẽ bắt cái người đó làm cái gì này nọ ổng tính trong đầu ổng hết trơn. Nên mình cũng chưa là Bồ Tát, mình cũng bắt chước chút chút, nhưng khi mình cho ai ví như người đó đang trong cơn nghèo, mình lại mình cho người ta 200.000đ, cho người ta 500.000đ, cho người ta 1 triệu, thì cho mình rất là vui vẻ ân cần nhưng trong đầu đã tính rồi, đầu có sạn tính trong đó. Tới chừng mà họ vui vẻ họ tính toán đâu đó lại, đưa kinh nghe nghe hết giùm về coi thử, dụ người ta tức là nhờ cái bố thí kèm cái vật chất là như vậy.

[1:09:10]Thời gian gần đây mình hay có cái là ngày Hiến chương Nhà giáo học sinh hay tặng hoa cho thầy cô giáo. Thì cái đó là cái lễ đó là thuộc tinh thần hay vật chất? Tinh thần hay vật chất? Tinh thần. Đó là biểu lộ lòng biết ơn thầy cô giáo là tinh thần phải không? Rồi sau đó cái học trò mới đem hoa tặng thầy cô giáo. Cái tặng hoa đó là tinh thần hay vật chất? Tinh thần hay vật chất? Chắc không? Có ăn được miếng nào đâu mà vật chất? Đưa hoa để dòm ngó để héo.

[1:09:54]Cho nên ở đây là cái chỗ mà người học trò như không khéo, thầy cô giáo thì đời sống khó khăn, mình biểu lộ lòng biết ơn thì cũng phải hơi thực tế một chút, hơi vật chất một chút, chứ cái gì cũng tinh thần quá cái nghĩa là thầy cô giáo thấy mình tặng hoa thì cũng ráng cười vậy nhưng trong bụng cũng buồn, thế vậy. Mình phải lúc đó vì cái tinh thần nó dư quá rồi mà thiếu cái vật chất làm phương tiện. Như nãy chúng ta nói đó, cái cứu cánh nó là tinh thần, giống như là cái lòng biết ơn đối với thầy cô vậy, nhưng mà mình nghĩa là cái lòng biết ơn mình là tinh thần có rồi đó nhưng mà phải biết dùng vật chất làm phương tiện

[1:10:33]cho nó tươi tắn cuộc đời một chút, phải không? Như hôm trước lúc mà tôi giảng trùng với ngày Hiến chương Nhà giáo có ai tặng cái hoa cũng tốt lắm, thôi để còn giờ vì hoa cũng hoa vải nữa nên không héo.

[1:10:51]Có những trường hợp như là có những người mà mình nói điều này là sao? Vì có những người mà họ chỉ lo những giá trị tinh thần mà không biết lo những giá trị vật chất, cái quả báo là họ cũng nghèo lắm, họ bị quả báo nghèo. Như có những người họa sĩ vậy, ít có người họa sĩ nào mà giàu lắm, đa phần những người họa sĩ đều nghèo hoặc là nhạc sĩ. Nhạc sĩ nghèo, thi sĩ cũng nghèo, văn sĩ cũng ít người giàu cũng nghèo, đại khái mấy sĩ, sĩ mà ra nghệ sĩ đó thường hay nghèo. Mà tại sao vậy? Là tại vì đời trước họ hay thiên về giá trị tinh thần mà không thiên về giá trị vật chất, nghĩa là giúp người ta về

[1:11:33]tinh thần mà không giúp người ta về vật chất, cho nên đời này tinh thần thì dư mà vật chất thì không có, nó là như vậy đó. Như đời trước ví dụ mình thương ai quá mình tặng người ta cái hoa, hay tặng người ta bài thơ, ví dụ vậy. Thành thử kiếp sau thì mình làm thơ rồi giỏi, viết văn rồi giỏi nhưng không có gạo để ăn, khổ vậy. Cho nên do đó, mình là người đệ tử Phật mình hiểu cái giá trị của vật chất và tinh thần. Đúng ở cái cứu cánh cuối cùng là tinh thần, nhưng mà phải nhờ vật chất làm phương tiện để tải cái tinh thần đó chứ không có thiên qua một bên, phải không? Là như vậy. Rồi có trường hợp lần gặp tôi trông thấy có

[1:12:14]một thầy đó ông làm về cái ngành à cái gì? Coi xăm, đoán quẻ gì đó, rồi thấy ông cũng nghèo. Nhưng mà bởi vì ông không có duyên nên tôi không có khuyên, tôi chỉ nói với người quen xa xa thôi. Mà tôi nói thì vì khi đi làm cái nghề này nó tinh thần, rồi lúc đó cũng không nhắc không khuyên cái người ta biết làm phước, nên chính bản thân mình không có hưởng phước được. Rồi có một cái cô đó cổ làm à thầy bói. Tôi cũng không biết, ngày sau cổ lên cổ quy y với tôi, quy y xong rồi tôi mới mới hay là cổ làm nghề thầy bói, mà coi như cũng khá hay đó, tự nhiên là tôi không bao giờ coi. Lâu lâu tôi trêu chọc đùa đấy, coi chừng nào thầy hết nghèo thử coi, tôi đùa.

[1:13:03]Nhưng mà khi mà biết là cổ làm nghề thầy bói thì tôi mới biết đây là cái nhân để nghèo khổ. Người thầy bói mình hưởng người ta cái đồng tiền là vật chất, nhưng mình không đem lại một cái giá trị gì về vật chất hay là đạo đức thì sau này bắt buộc sẽ nghèo. Nên tôi mới khuyên là bây giờ thì thôi thầy cũng không dám khuyên bỏ nghề, tại vì đang sống bằng nghề đó, nhưng bây giờ lợi dụng cái nghề đó. Là mỗi khi coi cho người nào á thì khuyên người ta là làm phước, khuyên người ta tin nhân quả, thì như vậy mình sẽ có phước. Khuyên người ta tin nhân quả, khuyên người ta làm phước mình sẽ có phước. Ví dụ như bây giờ mình coi nói:

[1:13:44]"Ờ tháng tới là thế nào chị cũng bị tai nạn á." Người ta ai cũng sợ xanh mặt liền tại tin thầy bói mà: "Giờ phải làm sao?" "Bây giờ đi làm phước, đi phóng sanh, bố thí rồi thì nó sẽ giảm bớt." Thì khi người ta nghe lời mình người ta làm như vậy người ta hưởng được mười, mình cũng được ba, bốn phần ở trỏng liền. Nhờ như vậy mà tuy làm nghề thầy bói mà vẫn có phước là vậy đó, là nhờ lợi dụng khuyên người ta đạo đức, nhân quả thì mình vẫn có phước. Nhưng vậy mấy tụi con mà lỡ có lỡ làm nghề đó nhớ lời thầy dặn nha, nhớ thiệt. Khuyên người ta làm phước vậy đó. Rồi mình là người Phật tử, như nãy mình nói

[1:14:28]là có những khi vật chất tạo thành vật chất như là đem tiền ra mà kinh doanh, làm kinh tế, thì đó là từ vật chất tạo thành vật chất. Nhưng mình là đệ tử Phật mình không ngừng ngang đó, phải không? Khi mình lấy tiền đem kinh doanh làm ra tiền, không ngừng ngang đồng tiền mà dùng đồng tiền đó làm cái gì nữa? Làm cái gì nữa? Phải làm thành những giá trị tinh thần. Đó lấy tiền đó đem bố thí, lấy tiền đó đi học đạo, lấy tiền đó in kinh, ấn tống, sang băng, vân vân. Đó là những cái giá trị như vậy. Với cái vấn đề mà băng giảng vậy, có những trường hợp như có nhiều người xem kinh rồi chấp, nói rằng in, ấn tống kinh sách này nọ mới có phước,

[1:15:13]chứ còn mà sang băng cho người ta nghe không có phước bằng. Thật ra không phải vậy, vì thời xưa chưa có băng giảng mà chỉ có sách vở thôi, chứ còn thời bây giờ nhiều người lại thấy nghe băng dễ hơn đọc sách. Có những người thì thích đọc sách hơn nghe băng, nhưng có lại những người lại thấy nghe băng dễ hơn đọc sách, nhất là những cụ già, hình như là nghe băng dễ hơn đọc sách phải không? Phải không quý cụ? Đúng, có người nghe nói như vậy. Cho nên là dù là mình ấn tống bằng kinh sách hoặc là mình sang băng mình tặng người ta cũng đều là có phước khi mình có tiền. Tức là người Phật tử làm sao đó, hễ đồng tiền mà vô lọt vô

[1:15:52]tay mình là biến thành giá trị tinh thần liền, chứ nó không ngừng lại ở cái mục tiêu là vật chất, là như vậy. Rồi ví dụ bây giờ người Phật tử mình tập luyện cơ thể, mình cũng tập thể dục, cũng tập dưỡng sinh cho có sức khỏe, nhưng mà không ngừng lại ngang đó, lấy sức khỏe đó để làm gì? Để tu hành, để làm phước, để đi lượm rác dài dài trong xóm trong làng chơi, để sang thăm những người bệnh trong xóm trong làng, vân vân, nghĩa là dùng cái sức khỏe của mình để làm việc phước lành gì đó, chứ không có có sức khỏe rồi để tôi đi du lịch chơi. Trời ơi, muốn đi chơi quá mà mấy nay bệnh hoài, ráng khỏe khỏe rồi đi chơi, đó là những cái mục tiêu của

[1:16:36]cá nhân, rồi vẫn thuộc về lui lại rồi về vật chất từ từ. Nhưng mình không dùng vậy, ráng dùng cái sức khỏe của mình để phụng sự cho con người, phụng sự cho Phật pháp là vậy. Rồi một điều nữa, khi Phật tử mình mà làm phước á thì mình đều hướng về cái quả báo tâm linh chứ không hướng về cái quả báo vật chất. Ví dụ như là một lần nào đó cái mình đem một triệu đồng mình tặng cho cái trại cô nhi đi, ví dụ vậy. Thì lúc đó mình đứng đó mình mới phát nguyện, mình phát nguyện là: "Xin đem công đức này con hồi hướng đời sau thì con được thăng tiến về thiền định, sớm đạt được giác ngộ giải thoát. Và cũng nguyện khi đạt được rồi thì cũng giúp cho tất cả chúng sinh khác cùng

[1:17:29]được như vậy." Đó là từ cái giá trị vật chất mà hướng về tinh thần. Như có cái người đó họ nghèo, họ không có tiền để làm phước. Họ thấy trong xóm trong làng cái đường hư, có khúc đường nó hư nặng. Họ mới lấy công lao họ ra họ đắp lại. Đi đắp rất là nhiều ngày mới xong cái khúc đường hư đó. Cứ mang đất từ cái chỗ khác gánh lại đổ vào những cái hố trên đường. Khi đắp đường xong như vậy họ mới đứng ngay khúc đường đó họ phát nguyện. Phát là: "Nguyện cho những đời sau này ai đi qua lại trên con đường này đều kết duyên với con trong Phật pháp, và con sẽ độ cho họ đều biết Phật pháp hết." Thì đó cũng là cái làm phước đắp đường là vật chất

[1:18:13]nhưng mà lại hướng về cái quả báo tâm linh là như vậy. Như ngày xưa vậy, có nhiều vị đắc A La Hán mà được Phật báo, Phật mới nói cho biết kể về cái nguyên nhân là vì ngày xưa lúc mà cúng dường một cái gì đó vật chất thì hồi hướng là cho con được chứng A La Hán. Cho nên trải qua mấy trăm mấy ngàn kiếp thì thành tựu được cái lời nguyện của mình. Đó là người đó đã biết khi làm phước hướng về cái quả báo tâm linh chứ không dừng lại ở cái quả báo vật chất. Chứ còn nếu mà mình không có hồi hướng cái nó chạy thành cái quả báo vật chất à. Ví dụ như có những người Phật tử thành công trong cái nghề mà buôn bán

[1:18:53]vải vóc, thì nguyên nhân được tìm thấy là vì ngày xưa kiếp trước thường hay đem vải cúng chùa, hay đem vải tặng cho người nghèo. Cái đời này mình mình không kiếm nghề nào làm mà lại kiếm nghề vải. Vì cái nghề của mình nó liên quan tới cái nghiệp của mình. Đó, cái nghề liên quan tới cái nghiệp. Hễ đem thức ăn cho người ta thì đời này thường hay thành công bằng cái nghề à buôn bán thức ăn, như vậy. Còn à cái người mà ví dụ như là đời trước á hay lấy xe chở cho người này người kia đi, à chở quý thầy quý cô rồi lấy xe mà chở người này người kia thì đời này thường hay thành công bằng cái nghề gì? Nghề gì?

[1:19:36]Không biết, phải là nghề tài xế hay là nghề buôn bán xe không biết, thì tùy phước. Nhưng đại khái cái nghề đó với cái nghiệp nó nó giống nhau như vậy. Thì nếu mà mình không có hồi hướng á thì nói vậy đó, cái nghề của mình nó dính theo cái nghiệp của mình ở kiếp trước. Thì có cái người mà làm tượng Phật mà đem bán á thì kiếp sau là không biết không biết kiếp trước họ làm nghề gì không biết, chắc cũng tạc tượng gì. Nhưng mà đó là do không có hồi hướng, còn nếu mình hồi hướng, ví dụ mình cũng đem vải vóc mình cúng chùa, vải vóc mình bố thí, nhưng mình hồi hướng thành cái quả báo tâm linh, thì qua đời sau tự nhiên mình đủ ăn đủ mặc,

[1:20:13]rồi cũng có liên quan tới cái nghề vải, nhưng mà rồi lại đi vào thiền định rất là sớm, đi vào con đường tu hành rất là sớm do cái lời nguyện. Đó là vậy đó. Nên khi mà mình hiểu được cái vật chất là gì, tâm linh là gì thì mình luôn luôn hồi hướng đi về cái tâm linh. Mà khi mình hiểu được điều này rồi thì mình nhìn lại cái xã hội mình sẽ thấy buồn. Mình thấy buồn cái điều gì? Buồn là ví dụ như á cuối năm hay đầu năm thì các quốc gia trên thế giới đều tổng kết lại cái sự phát triển của đất nước dựa vào điều gì? Dựa vào những con số tiền bạc, những con số đô la. Như năm nay à tổng sản phẩm thu nhập của quốc dân là

[1:20:57]bao nhiêu tỷ đô la, hoặc là bình quân thu nhập của một đầu người trong năm nay là được bao nhiêu trăm đô la, rồi mình đã thặng dư mậu dịch được bao nhiêu rồi, tức là sản xuất khẩu được bao nhiêu tấn gạo, vân vân, nghĩa là toàn những con số vật chất mà coi đó là một cái thành công của đất nước. Năm nay là mình xuất khẩu gạo đã đứng hàng thứ nhì thế giới, ví dụ vậy, coi đó là một sự thành công, một sự phát triển của đất nước, của xã hội, thì toàn là mấy con số vật chất không. Đó là cái điều mà mình buồn, mà trên thế giới làm như vậy, nước nào cũng vậy hết á. Mà khi như vậy thì điều đó chứng tỏ là điều gì?

[1:21:37]Chứng tỏ rằng là trên thế giới này những người mà có trách nhiệm đối với xã hội, những người mà có quyền lực đối với xã hội, toàn là những người mà coi trọng gì? Coi trọng gì? Coi trọng vật chất. Coi trọng vật chất, cho nên hễ mà nói tới chuyện mà lấy cái gì để đánh giá xã hội thì toàn đưa những con số tiền bạc ra đánh giá, là vì họ coi trọng vật chất không à. Cái tinh thần nó trừu tượng nhưng mà nó quan trọng, nó là giá trị để làm con người thì người ta không coi trọng. Ừ, người ta không đánh giá tới này. Bây giờ không biết tới chừng nào, tôi nói cái điều này, tôi than thở điều này với quý Phật tử mà tôi không biết đến chừng

[1:22:20]nào á, đến cái năm nào tự nhiên cuối năm cái mình nghe tổng kết thế này: "Năm nay đất nước chúng ta, cái số tiền mà người ta đem làm việc từ thiện là 100 tỷ đồng," ví dụ vậy đó. Đó là làm việc từ thiện như vậy là đánh giá cái phát triển của xã hội trên việc làm từ thiện là tăng hơn năm ngoái 8 tỷ đồng, ví dụ vậy phải không? Như vậy mình nghe như vậy mình mừng, mình vui là vì cái số người làm việc từ thiện nó tăng lên. Không biết chừng nào mà mình mới nghe được cái báo cáo như vậy, chứ toàn nghe báo cáo làm ăn kinh tế gì không. Không biết chừng nào mới nghe báo cáo là: "Năm nay cái là cái số người mà tham gia vào các hội đoàn từ thiện đã tăng lên là

[1:23:01]50.000 người." Không biết chừng nào cuối năm mình mới nghe được cái câu đó. Hoặc là mình nghe báo cáo là: "Trong đất nước chúng ta, trong năm nay tổng kết ra được là 100.000 cái vụ mà nhặt tiền rồi đem tìm trả lại cho người đã mất." Không biết chừng nào mình mới nghe báo cáo cái điều này. Toàn là báo cáo con số nhập khẩu, xuất khẩu, tiền bạc, thu nhập quốc dân gì không à. Cho nên đây là qua những điều đó rồi mình mới thấy là con người ta trên thế giới này vẫn còn xem vật chất là quá quan trọng mà chưa thấy được cái giá trị của con người là nơi cái tinh thần, nơi đạo đức, nơi đạo đức. Cho nên sau này mà nếu tụi con còn nhỏ mà lớn lên,

[1:23:45]nếu tụi con mà lỡ xui mà lớn lên rồi làm thủ tướng, chủ tịch gì đó thì tụi con nhớ điều thầy nói ngày hôm nay, phải không? Thì lúc đó thầy có thể không biết còn sống hay không, hay thầy già lọm khọm, cái thầy mở radio thì nghe tụi con tức là báo cáo: "Năm nay là đã có là bao nhiêu cái là trẻ em ở lứa tuổi 10 tuổi trở xuống mà đã biết làm việc từ thiện," ví dụ vậy, thì lúc đó thầy già, thầy lọm khọm chắc thầy cũng vui mừng lắm. Vì lúc đó biết rằng tức là xã hội này người ta đã coi trọng cái giá trị đạo đức và tinh thần. Một ngày nào đó trên thế giới, không biết ngày nào, cứ mỗi năm người ta báo cáo là:

[1:24:26]"Năm nay tức là bao nhiêu triệu người đã biết tu thiền." Chưa biết. "Bao nhiêu người đã biết niệm Phật. Bao nhiêu người đã biết nghiên cứu về đạo đức." Cuối năm mình nghe báo cáo như vậy thì có lẽ mình vui. Hoặc là bao nhiêu gia đình mà đã được hạnh phúc, có một đời sống văn hóa tốt đẹp. Rồi có thể bao nhiêu sách báo, phim ảnh lành mạnh đã được xuất bản. Không biết. Chứ còn chúng ta thấy trên thế giới, người ta đã chạy theo cái bản năng mà người ta xuất bản những cái phim ảnh, sách báo đồi trụy ghê gớm, mình đọc sách thì mình thấy. Như là những cái quốc gia mà gọi là phương Tây tự do đó, những quốc gia mà họ tự hào vì cái tự do

[1:25:09]của họ, chính là những quốc gia mà đáng sợ. Những cái sách báo đồi trụy bán đầy sạp, đầy chợ, muốn mua lúc nào cũng có. Rất là sợ. Rất là sợ. Rồi bây giờ mình nói là xã hội, bây giờ mình trở về cái gia đình của mình, một người Phật tử vậy. Thì khi mình sống gia đình thì mình cũng phải có sổ sách chi thu gia đình, phải không? Nơi quý Phật tử gia đình này có sổ sách chi thu? Cũng phải có chứ không, phải tập từng có sổ sách chi thu quản lý, nhưng mà đừng có lệ thuộc vào cái con số đó quá. Đừng lệ thuộc vào nó. Thì con số có thể thêm nhiều, bớt ít gì đó, nhưng mà vẫn phải chú trọng đến đạo đức, gia đình, con cái và những điều phước thiện,

[1:25:57]rồi chú trọng vào việc tụng kinh, lễ Phật, tọa thiền như thế này thế kia. Như có cái ông đạo hữu nọ vậy, ổng lên trên chùa ổng than với tôi, ổng than vì đứa con bị hư hỏng. Ổng nói là, "Con chăm sóc cho nó không sót một bữa cơm nào từ nhỏ tới lớn, con chỉ yêu cầu nó ăn và học thôi, không làm chuyện gì khác." Tôi ngắt ngang đó tôi nói, "Đây là điểm sai lầm của đạo hữu." Ổng ngạc nhiên, ổng không hiểu sai chỗ nào. Nói, "Cái sai của đạo hữu là không biết tập cho nó làm phước từ nhỏ. Chớ nếu nó biết làm phước từ nhỏ thì cái nhân cách của nó được củng cố liền. Còn nói nếu nó chỉ được hưởng thụ, nhân cách tuột xuống liền."

[1:26:37]Đây là cái việc giáo dục gia đình, cho nên, ví dụ như là mình ví dụ quý Phật tử vậy, mình cũng biết làm ăn, rồi tìm cái sinh kế, tìm thu nhập, nhưng không xem nó là tất cả, mà để ý coi con mình trong năm nay, trong tháng này nó đã làm được bao nhiêu việc phước. Nhiều khi cha mẹ lại coi thường việc này lắm, cứ việc lo tìm tiền rồi chìu chuộng con cái thôi, mà không có cuốn sổ để ghi lại trong tháng này con mình đã làm được bao nhiêu việc phước. Hồi nãy giờ là tôi trách, tôi trách những nhà chính trị đã không chú trọng đến tinh thần, bây giờ tôi bắt đầu tôi trách tới Phật tử. Tôi trách những gia đình các Phật tử

[1:27:17]cũng giống như vậy, cũng chú ý những con số thu nhập, mà quên những con số mình đã con mình tháng này nó có đi tụng kinh, lạy Phật, tọa thiền, nó có làm được việc thiện nào hay chưa, cũng là một cái thiếu sót. Thì bây giờ từ ngày hôm nay về chúng ta biết chú trọng tới những giá trị tinh thần thì để ý tới việc này. Chịu không? Chịu không? Sao nghe xìu quá vậy ta? Hứa thì hứa mạnh mạnh đi, ráng lên một chút nữa.

[1:27:51]Đó là những cái việc mà mình đối với con cái. Bây giờ còn chính bản thân mình? Nói chính bản thân mình là nói Phật tử, sự thật chính tôi cũng vậy nữa. Mỗi khi tôi làm một việc gì tôi đều cẩn thận coi mình đang hướng về vật chất hay hướng về tinh thần. Cẩn thận. Vì một lúc nào đó mê muội thì mình vẫn có thể bị cái tâm tham lam, hưởng thụ để đi về cái vật chất, cái xa hoa, cái sang trọng mà không có hướng về được cái giá trị tinh thần. Cái người tu cũng phải bị chứ đừng có nói. Do đó, chính bản thân tôi lúc nào tôi cũng cảnh giác hết, mà nhiều lúc tôi cũng cảm thấy mình đã bị vấp, chứ không phải là mình hoàn toàn là đã luôn luôn đúng được.

[1:28:33]Đó là bản thân tôi người tu đó, dĩ nhiên là tôi tu dở nên bị vấp, còn quý thầy khác thì có những thầy rất là tốt nên không bao giờ bị cái vật chất nó làm gạt. Nhưng mà riêng quý Phật tử cũng vậy, mình biết đạo thì mỗi khi mình làm việc gì, mình cân nhắc là mình đang hướng về giá trị vật chất hay hướng về giá trị tinh thần. Phải để ý điều đó. Ví dụ con mình nó đòi chiếc xe, mình coi bây giờ nó sẽ đi về vật chất hay đi về giá trị tinh thần, mà mình quyết định mua hay không mua, hoặc khi mua mình phải kiểm soát việc nó sử dụng xe như thế nào. Ví dụ vậy. Hoặc là bây giờ mình quyết định sửa cái nhà lại,

[1:29:14]thì nó là rõ ràng nó là vật chất, nhưng mà mình phải coi coi bây giờ mình sửa cái nhà này để rồi nó trở thành một cái đời sống của vật chất hay là mình biết sử dụng nó vào những giá trị tinh thần? Coi lại coi, mà nếu sử dụng giá trị tinh thần thì sử dụng như thế nào? Đó, nghĩa là mỗi điều trong cuộc sống như vậy, mình đều cân nhắc mình đã hướng về vật chất hay hướng về tinh thần. Rồi nếu quý Phật tử là những giáo viên dạy học thì luôn luôn phải kèm một bên là những kiến thức về khoa học thì mình phải dạy thêm cho học sinh về lý tưởng, về đạo đức. Vì sao? Vì hiện nay cái nền giáo dục trên thế giới

[1:29:55]nó là một sự mất cân bằng nghiêm trọng về tinh thần và vật chất. Là các môn về khoa học thì dạy quá nhiều, mà cái môn đạo đức thì không được chú trọng nữa, không có thèm thi, mà dạy một cách sai lầm, thiếu sót, hời hợt và quá ít. Cho nên hiện nay giữa cái đạo đức và cái kiến thức nó quá chênh lệch. Vì vậy, nếu mình là người Phật tử mà đi dạy học thì phải bổ sung điều này. Ví dụ mình dạy Lý, cũng để năm mười phút nhắc nhở học sinh về đạo đức, về lý tưởng con người, sau này lớn lên đem cái học này để làm cái gì, chứ không phải là học để làm giàu, kiếm bằng cấp, làm kiếm địa vị cho bản thân mình.

[1:30:37]Còn nếu mình dạy Sử hoặc là mình dạy Toán, mình cũng lợi dụng lấy ra năm mười phút để nhắc nhở học sinh về đạo đức, về lý tưởng cho tương lai. Đó là cái mà mình biết là hướng mọi cái về giá trị tinh thần chứ không có ngừng lại ở điều đó. Rồi ví dụ như là mình là tu sĩ, mình tu sĩ ở đây chả có ai hết. Ví dụ quý Phật tử đi tu, làm tu sĩ cũng vậy, thì mình cũng vậy, cũng không bao giờ để mình lui lại, ngừng lại ở những giá trị vật chất. Mình tu có uy tín đi, rồi người ta có cúng dường thì sử dụng những cái vật chất đó đi về phía tinh thần hết. Ví dụ như bây giờ mình có cất chùa thì mình không cất cái chùa đó để cho mình

[1:31:22]ở cho đẹp, mà phải cất nó làm cái nơi tu học cho Phật tử, cho tăng ni. Đó, thì đó là vật chất mà hướng về tinh thần, chứ không phải cất nó để để là chùa tôi là chùa to, tôi là trụ trì chùa to, không phải, mà phải hướng về những giá trị tinh thần. Khi mà mình hướng về vật chất thì quả báo là những kiếp sau mình đọa xuống bốn cái cõi, chỉ làm cõi người mà người tầm thường, hoặc là đọa làm súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục á, nếu tạo tội trong cái vật chất thì xuống địa ngục luôn. Còn nếu mà mình hướng về tinh thần, hướng về những giá trị tinh thần thì những kiếp sau thường là mình lên luôn cõi trời. Khi mà mình coi nhẹ cái vật chất này

[1:32:07]mà chỉ chú trọng đến cái đạo đức, cái thiền định thì những kiếp sau mình lên luôn cõi trời, sống một đời thật là hạnh phúc, bình an. Còn nếu chú trọng vật chất là chắc chắn phải đi xuống liền. Đó, đó là điều mà chúng ta phải cảnh giác. Nói về hướng về tinh thần thì cái cuối cùng, cái cao cả của tinh thần nó là cái gì?

[1:32:29]Chính là thiền định. Cái cao cả cuối cùng của tinh thần là thiền định. Chúng ta có thể có lòng thương yêu mọi người, à chúng ta có thể có những suy nghĩ tốt đẹp, có những đạo đức căn bản, nhưng mà rồi vẫn phải đạt được thiền định, tức là cái phương pháp để nhiếp tâm, đạt được từng bực, từng bực thiền định lần lần. Nghĩa là cái tâm mình trở nên thanh tịnh, không còn suy nghĩ gì nữa mà sáng suốt, vào sâu dần, sâu dần, thì đó là cái mục đích tối thượng của chúng ta. Mục đích tối thượng đó dĩ nhiên không phải cho mình, mà để mình có kinh nghiệm, mình mới làm lợi ích cho chúng sinh nhiều hơn nữa, nhiều hơn nữa.

[1:33:09]Còn nếu mà mình không đạt được thiền định sâu thẳm mà chỉ bằng cái tư tưởng hay là bằng cái lòng tốt sơ sơ thì mình vẫn không giúp đỡ được nhiều người. Đó, cho nên chúng ta hôm nay nói về cái bài mà tinh thần và vật chất, là chúng ta biết vật chất là phương tiện và tinh thần là cứu cánh, đó, và chúng ta luôn luôn chuyển cái vật chất thành những giá trị tinh thần, đó, là người Phật tử là phải như vậy. Và cuối cùng, cái giá trị cao nhất của tinh thần vẫn là là thiền định. Mà cao nhất của thiền định là gì? Là Niết bàn tuyệt đối. Đó là chỗ mà chư Phật chứng được, chư Thánh chứng được và mình cũng phải cố gắng để đạt được cái mục đích tối thượng đó.

[1:33:59]Hôm nay là cuối năm, chúng ta nói cái bài này và cũng làm cái quà quý Phật tử. Rồi qua Tết chúng ta mới gặp lại. Cầu chúc cho quý Phật tử được một năm mới được nhiều phước lành, tinh tấn tu hành, làm được nhiều cái việc từ thiện và luôn luôn biết chuyển những giá trị vật chất thành những giá trị tinh thần.