[0:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa các nghệ sĩ, kính thưa quý Phật tử,
[0:10]hôm nay cũng là một nhân duyên rất đặc biệt, thầy mới sực nhớ ra là đúng là theo lịch thầy cũng chẳng để ý nữa. Không ngờ hôm nay lại là ngày đầu năm nha ha, Tết Dương lịch, ha hay chứ nà bài giảng như vậy đây cái điềm lành nà, có khi năm nay chắc giảng mãi ở đây sao á. Thầy cũng không để ý. À ở đây chúng ta vừa nếu nói theo cái Dương lịch ta vừa qua khỏi một năm cũ cực kỳ nhiều biến động phải không ạ? Và nhiều đau khổ, nhiều bất an trên thế giới này, đếm lại nhiều quá. Đất nước ta cũng đi qua một năm hết sức vất vả, còn Mã Lai thì bay mất ba chiếc máy bay không sót một người nào còn sống sót, khiếp thiệt Mã Lai.
[0:56]Rồi nhiều chiếc máy bay cũng rớt, chiến tranh nổi lên khắp nơi, rồi thêm những cái tôn giáo cực đoan là gớm lạ lùng vậy nên năm vừa rồi khiếp quá. Rồi bây giờ bước sang năm mới là ta vậy, cứ mỗi lần bước sang năm mới ta lại hy vọng, ta lại hy vọng. Nhưng mà cũng như đầu năm 14 ta đã hy vọng rồi ta cũng thất vọng. Đất nước ta đi qua được năm 14 tính ra là nếu mà so với thế giới mình cũng còn may lắm á, hả, mình cũng còn nhiều cái may lắm. Đất nước mình coi vậy còn cái may đấy, đi qua bình an, rất ít bão, năm nay cực kỳ ít bão. Cái bão đâu đánh Philippines tan xong rồi thôi cái nào nó dịu lại vô Việt Nam mưa vài cơn.
[1:42]Chắc là sợ Phật tử chùa Tương Mai không dám vào đây.
[1:51]Và thầy nhớ vậy thầy cũng lặp lại cái chuyện vậy, là hồi cái cơn bão đánh vào Quảng Bình á, cái thầy ra Quảng Bình thầy giảng ngay sau cơn bão, thầy giảng cái tựa đề là là Làm Thế Nào Để Dừng Một Cơn Bão. Thì vừa giảng xong về nam cái một cơn bão thứ hai là cơn siêu bão, vận tốc tới ba trăm mấy chục cây km/h đi vào, thì khi đi vào tới bờ gần tới bờ biển rồi nó rẽ góc 90 độ đi lên phía bắc tan luôn. Thì từ đó dường như dường như là trời Phật chứng minh là thầy giảng đúng, thầy giảng đúng ở chỗ nào? Làm sao để dừng một cơn bão chính là bằng cái cái việc mà tu hành, điều đức điều thiện của mọi người,
[2:35]điều đó dừng được cơn bão, chứ ta đừng có hòng mà nói là dùng mưu, dùng trí, dùng tài cái giỏi gì để dừng một cơn bão. Chỉ thành tâm tu hành cầu nguyện sám hối vậy mà bão thương tình đi chỗ khác chơi, chứ đừng ai ỷ tài. Mà không biết là có phải vì cái năm trước đó mọi người ý thức ra rằng để chuyển hóa những thiên tai biến động thì con người phải tu nhiều hơn, phải hướng thiện, phải khiêm tốn hơn, hay sao cho nên cái phần thưởng cái năm kế theo là năm 2014 cực kỳ ít bão đến với đất nước ta. Ở đâu băng giá, bão tuyết gì đâu kệ, chiến tranh ì xèo ở đâu chứ ta không có. Chiếc máy bay mất tích của Mã Lai cũng vậy,
[3:20]nó chưa kịp vào bầu trời Việt Nam nó bay mất, chứ mình cũng chẳng trách nhiệm gì, mình cũng chỉ là vì thiện chí đi tìm giúp thôi, cũng chẳng ảnh hưởng gì cả. Nhưng mà chung quanh ta cả thế giới này có nhiều biến động. Và bây giờ cũng như vậy, khi bước sang năm mới ta lại cũng có nhiều cái ưu tư, trăn trở và và hy vọng. Nhưng cái gì nó cũng có nhân có quả của nó. Để có thể có được những điều tốt lành trong năm mới thì ta cũng phải sao, phải có cái nhân lành gì đó thì mới có được những điều tốt lành, phải không ạ? Phải có cái nhân lành gì đó xứng đáng, chứ không phải cái sự tốt lành nó tự nó tới hay là chỉ bởi cái sự cầu nguyện suông,
[4:04]mà ta phải xứng đáng với những điều tốt đẹp mà trời đất mang lại cho ta vậy. Để đón năm mới vậy, để đón năm mới vậy, hôm nay ta sẽ nói chuyện với nhau một đề tài hơi rộng lớn với thế giới. Cái đề tài là: Một Thế Giới Khoan Dung. Cái tựa hôm nay là như vậy nha.
[4:29]Con người ta có cái tật là khoái ghét nhau.
[4:36]Ờ tức cười lắm, có lần tôi xem cái bộ phim, phim Hollywood á, nó tả cái cảnh thế giới tận thế, tận thế là lúc đó chết gần hết rồi, chỉ còn một ít thôi, ít từng nhóm sống rải rác rải rác á. Dạ. Thì lúc đó đó những cái nhóm mà sống rải rác á, bắt đầu họ mới tự vệ, họ gom được vũ khí, dao, gươm, súng gì đó họ cầm như vậy để họ thủ thế, để coi còn gặp cái nhóm khác thì họ họ giết luôn, cho hết, cho sạch đấy. Lúc đó thầy mới nghĩ mới lạ lùng, thầy nói: "Đáng lẽ còn một ít người thì phải làm sao? Phải lo mà mà yêu thương nhau phải không ạ? Đùm bọc nhau để dựng lại một thế giới, một loài người mới với một tương lai tốt đẹp không còn đố kỵ, oán thù, chiến tranh, giết chóc.
[5:29]Phải vậy chứ! Chứ tại sao mà mà cứ mà chăm chăm mà cầm súng rồi cứ đề phòng nhau, cứ một vài người thôi mà hễ gặp nhau là cũng đánh nhau giết nhau nữa, không biết tại sao?" Thì lúc đó thầy mới ngồi nghĩ mà đúng là trong phim cái bối cảnh của nó đó là cứ sợ cái người khác họ đến họ cướp hết cái phần lương thực còn lại của mình, cứ sợ đó ai đó xuất hiện lấy lại là đè đầu cưỡi cổ cai trị mình, cho nên cứ cầm súng mà hễ ai tới là bắn. Cứ đánh cùng nhóm mình thì thôi. Thấy cái tâm lý họ thì cũng có lý vì họ phải tự vệ, phải phòng thủ, nhưng mà nhìn trên cái tổng quan thì cực kỳ vô lý vì chỉ còn mấy người nữa đâu.
[6:11]Thế giới chết gần hết rồi, còn mấy người nữa đâu mà cứ lăm lăm cầm khẩu súng để mà bắn nhau giết nhau. Ngồi nghĩ rồi chúng ta thấy là đúng là loài người không có lối thoát mà cái việc bắn giết nhau, ghét nhau, thù nhau nó như là một điều tự nhiên, như là một điều bản năng của con người. Và ta cảm thấy rất là buồn, buồn vì điều này. Buồn vì cái bản năng mà ta tự cho là tự vệ phòng thủ, rồi cứ căm, cứ thù, cứ ghét nhau, cứ bảo vệ cái của mình như vậy, một thế giới không hề khoan dung. Cho nên ta muốn bây giờ thôi chưa phải là tận thế, con người còn đầy trên mặt đất,
[6:55]nhưng mà cứ càng đông chừng nào thì lại càng nhiều đau khổ chừng nấy. Bởi vì sao? Bởi vì con người cứ thích ghét nhau. Cứ thích ghét nhau, tìm đủ mọi lý do để để ghét nhau. Bây giờ nói là nói ghét nhau tại khác nhau thôi chứ nếu giống nhau không ghét nhau. Nói: "Không phải nà." Bây giờ nói khác đạo nhau nên ghét nhau. Nói: "Không, cùng đạo nhau cũng ghét nhau nữa." Nói: "Cùng đạo nhau sao ghét nhau?" Nói: "Tại khác tông phái." Nói: "Thôi vậy cùng tông phái chắc không ghét nhau." Nói: "Không, cùng tông phái cũng ghét nhau nữa tại khác chùa." Nói: "Vậy thôi chắc là Phật tử cùng một chùa chắc thương nhau." Nói:
[7:38]"Dạ không, cùng một chùa cũng ghét nhau nữa tại vì người được thầy trụ trì thương nhiều, người được thầy thương ít." Té ra là con người ta đủ lý do để ghét nhau, phải không à? Đủ lý do để ghét nhau, đi cùng một đường vậy mà cũng nhiều lý do để ghét nhau, huống hồ là đi khác đường nhau thì càng đủ lý do để ghét nhau, để thù nhau. Và đúng là con người khoái ghét nhau rồi. Như chúng ta ngồi đây có ai ghét nhau không?
[8:13]Chưa, chưa vì chúng ta đều ngồi yên nha, ngồi yên. Chứ nếu mà ví dụ bữa nào mà mà mà Ni sư trụ trì mua một số ghế, ghế có dựa đó, nhưng mà mua không đủ hết, chỉ mua được chừng 1/3 thôi, đem ra cho mọi người ngồi, còn 2/3 vẫn phải ngồi ghế không dựa thì lúc đó làm sao? Có lý do để ghét nhau. Có lý do ghét nhau. Đời không biết sao kỳ, không hiểu được, không hiểu được.
[8:43]Cho nên để đi tìm một thế giới khoan dung thì ta cần làm điều gì?
[8:52]Cần làm điều gì? Đừng, đừng, đừng ghét nhau, nhiêu đó thôi. Phải không ạ? Đừng ghét nhau. Mà cái ghét nhau á là bởi vì ta thực sự là ta tìm một lý do để biện minh cho việc ghét nhau, chứ không có lý do nào ta cũng khoái ghét nhau. Lạ lùng như vậy. Cho nên cái bản chất thù ghét nó nó nó nằm sâu đâu trong lòng con người. Một như một bản năng kỳ lạ, con người cứ thích đố kỵ, nghi kỵ rồi thù ghét. Nếu không có lý do, ta cũng sẽ tự chế ra một lý do để ghét nhau. Nên bây giờ để cho đừng ghét nhau nữa thì ta cần hai việc.
[9:44]Một việc thứ nhất là dẹp cho sạch cái lý do để ghét nhau, không có chuyện gì để ghét nhau cả. Điều thứ hai là diệt cái tâm ghét luôn, nằm trong cái bản năng sâu kín của tâm hồn ta. Hai điều đó. Thầy nói lại, để cho thế giới này khoan dung với nhau hơn
[10:08]thì ta cần hai điều. Điều thứ nhất là dẹp hết những cái lý do để cho con người ghét nhau.
[10:20]Điều thứ hai là diệt trừ thẳng vào trong cái tâm thù ghét nằm thẳm sâu trong trong bản năng, trong tiềm thức, trong tâm hồn của con người. Đó là hai điều như vậy. Thì cái điều thứ nhất thế này. Điều thứ nhất là ta dẹp đi hết những lý do mà con người vịn vào đó để ghét nhau. Thì trong những lý do mà để con người vịn vào để ghét nhau có một lý do là vì khác nhau. Đó là lý do người ta thường vịn vào nhất. Vì khác nhau nên ghét nhau. Bây giờ ta đưa ra một phương châm ngược lại, đưa ra một lý tưởng sống ngược lại là con người dù khác nhau nhưng quyết không ghét nhau.
[11:09]Being differences but without hate. Dù là khác nhau nhưng nhất quyết không ghét nhau. Đây là câu thần chú cho năm 2015 ta gửi tặng cái thế giới này. Ta gửi tặng thế giới này. Và mỗi người ở đây hôm nay ngồi trong cái pháp hội của ngày đầu năm mới này hãy viết cái câu này lại, gửi tặng cho hết tất cả bà con thân quyến, bạn bè mình trên khắp cái thế giới này. Chúng ta yêu cầu một thế giới dù còn nhiều khác biệt nhau nhưng xin đừng ghét nhau. Đây là cái thông điệp ta gửi tặng cho thế giới, là lời ước nguyện ta chúc cho thế giới và một câu thần chú ta ta trù ếm cái thế giới này. Là dù khác nhau nhưng quyết không được ghét nhau.
[12:13]Đó là một thế giới khoan dung.
[12:17]Tolerate, một thế giới khoan dung. Thì ở đây con người ta khác nhau những điều gì?
[12:29]Con người ta khác nhau những điều gì? Khác nhau thứ nhất là về giới tính, đúng không ạ, nam nữ. Thật ra nam và nữ họ hút nhau, cho nên người nam ái luyến người nữ, người nữ ái luyến người nam, nhưng lạ có những cái xã hội mà họ có một cái lý thuyết gì đó để cho người nam với cái sức mạnh cơ bắp của mình họ được quyền giẫm đạp, hành hạ và khinh bỉ người phụ nữ. Vì sao?
[13:03]Vì xã hội đó xã hội tôn trọng cái cơ bắp. Còn ở những xã hội mà người ta tôn trọng cái trí óc á thì người ta làm sao? Người ta không có không khinh ghét phụ nữ. Vì sao? Vì người ta phát hiện ra rằng những cái gì mà người nam giỏi, người nữ cũng giỏi được y như vậy nếu làm việc bằng đầu óc. Nếu làm việc bằng đầu óc thì nam giỏi cái gì, người nữ cũng giỏi cái đó luôn, và thậm chí trong một vài lĩnh vực người nữ giỏi hơn người nam. Lạ như vậy. Thì nếu mà một xã hội mà họ tôn trọng những giá trị cao cấp của loài người thì họ không nhìn người nữ ở trên cái cơ bắp yếu đuối, mà họ nhìn người nữ nơi cái tinh thần, do đó họ làm sao?
[13:52]Bình đẳng nam nữ, bình đẳng nam nữ. Còn một xã hội mà họ không có tôn trọng giá trị tinh thần, chỉ tôn trọng giá trị cơ bắp thì họ phát sinh ra hiện tượng là trọng nam khinh nữ. Trọng nam khinh nữ bởi vì đàn ông mới làm việc nặng được, phụ nữ không làm việc nặng được. Câu lý luận cực kỳ đơn giản. Cho nên nơi một xã hội mà không văn minh, không tiến bộ thì người ta trọng nam khinh nữ, và đó cũng là gì? Một cái mối thù giữa hai giữa hai giới tính. Mặc dù hai giới tính đó rất cần nhau để tồn tại, để sống, để yêu thương, để lãng mạn, để làm thơ, để làm nhạc, đủ trò, nhưng mà lại là cũng cũng bất bình đẳng và cũng thù ghét nhau.
[14:39]Đó là một lý do. Một lý do nữa là chủng tộc. Ví dụ như trong một đất nước mà có nhiều cái sắc tộc khác nhau thì bắt đầu nó có cái khoảng cách. À, tôi là người ở miền cao, anh là người miền Kinh, miền đồng bằng, đó là lý do để mà kỳ thị với nhau. Rồi ai có ưu thế hơn thì cứ lấn hiếp người kia. Rồi cái người mà bị ăn hiếp thì sao? Thì bực tức, căm ghét. Nếu có cơ hội thì trả thù, hoặc là nếu có ai kích động, có ai tiếp tay thì nổi loạn lên chống đối lại. Đó là cái lý do là vì lý do chủng tộc. Nếu mà con người vậy hiểu được, thực hiện được cái câu phương ngôn, câu châm ngôn, câu thần chú là dù khác nhau quyết
[15:30]không ghét nhau, thì khi ta gặp một người khác chủng tộc, ta nhớ câu đó trước thì ta cố gắng làm sao? Ta đối xử với nhau trong tình tình thân ái, sự tôn trọng, sự giúp đỡ. Ví dụ như ta gặp một người ở miền cao, vì ở miền cao cho nên họ không có cơ hội để tiếp xúc nhiều với cái nền học vấn của một xã hội văn minh. Do họ không được học nhiều cho nên cái suy nghĩ, cái lối sống của họ nó đơn giản hơn. Còn ta thì văn minh quá cho nên ta mánh khóe hơn, thủ đoạn hơn, ta lừa qua lừa lại ta lấy hết đất, hết nhà, hết tiền của họ. Nhưng mà không, đừng. Vì sao? Vì một thế giới khoan dung. Vì dù khác nhau nhưng đừng ghét nhau,
[16:17]nên khi thấy người ta kém hơn mình mình lại càng cố gắng mà mà nâng đỡ, mà nâng đỡ, mà yêu thương. Thì như vậy nó xóa đi cái ranh giới chủng tộc và nó không có xuất hiện cái mối thù chủng tộc xảy ra trong một quốc gia, và người kia họ không có cớ gì để kích động cái hận thù sắc tộc. Và nhà nước cũng có bổn phận đừng có giữ hoài những cái sự khác biệt về chủng tộc. Đừng để cái cái chủng tộc trở thành một sự tồn tại khác biệt lâu dài với lý do là tôn trọng cái đa văn hóa. Đừng nghĩ như vậy. Thế giới ta cần cái sự hòa đồng, sự chung đồng, sự đồng nhất để bớt đi những lý do khác biệt, cũng là bớt đi những lý do để thù ghét nhau.
[17:13]Nơi ngày xưa vậy, ta nhớ cái cái cuộc hôn nhân của Huyền Trân công chúa, vì sau cái cuộc chiến tranh với Mông Cổ thì hai nước hiểu rằng là cuối cùng mình chỉ là những nước nhỏ, mà nếu không đoàn kết mà bị nước lớn nó lợi dụng thì hai nước đánh nhau vô ích. Vì lúc mà Mông Cổ đánh vào, họ đã lợi dụng Chiêm Thành, mượn đường Chiêm Thành để đánh thốc mình lên từ phía Nam mà, tức là Chiêm Thành có đồng lõa. Thì bây giờ là khi mình bình định, mình mình chiến thắng được giặc ngoại xâm rồi, mình ổn định đất nước rồi, mình được quyền kéo quân xuống hỏi tội. Và lúc đó Chiêm Thành nơm nớp lo sợ cái ngày Đại Việt
[17:55]kéo quân xuống hỏi tội vì đã cho Mông Cổ mượn đường. Lúc đó là Chiêm Thành cứ nơm nớp chờ đợi cái ngày ta kéo quân ầm ầm xuống oánh tiêu luôn. Nhưng không. Điều ngự Giác hoàng vua Trần Nhân Tông bằng cái đức độ của mình, cho sứ giả đi xuống báo trước là Ngài sẽ về thăm, không có quân đội nào đi theo cả. Lúc đó là Thái thượng hoàng với hình ảnh một vị sư đầu đà khổ hạnh khoác một manh y ca-sa mong manh, chống gậy đi từ phương bắc đi xuống với một đoàn những đệ tử đơn sơ, không một cái lưỡi gươm, không một cái cung cái tên nào đi vào hoàng cung để thăm ông vua. Mà thực sự thì Chế Mân cứ hồi hộp chờ đợi Đại Việt không phải
[18:42]là một những nhà sư đức độ mà chờ đợi là những cái vó ngựa ầm ầm ầm ầm kéo tới đánh bay cái Chiêm Thành để mà hỏi tội. Nhưng đáp lại cái sự lo sợ đó thì là một nhà sư, là một nhà vua đến thăm với một những người đệ tử hiền lành, chay lạt mà thôi. Cho nên Chế Mân quá xúc động. Xúc động là bởi vì để đền tội mình đã cho mượn đường Mông Cổ đánh đánh Đại Việt, mà cũng là xúc động vì cái việc mà lấy đức báo oán của vua Trần Nhân Tông, nên sao? Cắt hai châu Ô, Lý là cho, tặng, biếu và cũng bày tỏ cái lòng kính ngưỡng đối với cái đạo đức của một vị vua nước Đại Việt. Cho nên vua Trần Nhân Tông đức độ lớn lắm.
[19:30]Nhưng mà mà không lẽ mà nhận hai châu Ô, châu Lý rồi không cho lại cái gì nó kỳ. Là chỉ đến thăm một cái mà ta cho hai châu thì nó kỳ quá. Mà vua thì không không biết có cái gì để cho. Vàng bạc thì mình nghèo rồi, bởi vì qua mấy trận chiến mình cũng đuối rồi. Đất thì người ta cho mình, nhưng mình đâu cho người ta làm chi. Ngồi nghĩ đi nghĩ lại, vua có mấy đứa con con gái công chúa, thôi thôi gả một đứa chứ không lẽ đi gả hết. Nên thôi gả, nên cái việc mà gả Huyền Trân công chúa là việc đáp lễ phía sau.
[20:07]Những đời vua sau lên thì cái người Chiêm Thành họ không biết chuyện gì, họ không hiểu được cái nỗi lòng của vua Chế Mân lúc đó, họ chỉ thấy là tự nhiên có đem gả đứa con gái mà mất mất bốn tỉnh hai châu Ô, châu Lý, tới Quảng Nam mà, mất từ Quảng Bình, Quảng Trị rồi tới Quảng Nam. Cho nên họ ấm ức và họ cứ cho cái tình báo đi luồn lên trên vùng đất đó kích động nổi loạn. Thì triều đình lúc đó mới cử Trương Hán Siêu đi về. Trương Hán Siêu ổng mới về Huế, ổng mới đóng quân ở đó, ổng nghiên cứu, ổng thả người đi tìm, ổng tìm hiểu ra té ra chỉ là vì vấn đề sắc tộc và tình báo, tức là tình báo từ Đồ Bàn gửi lên
[20:48]gửi ra và kích động hận thù sắc tộc, nên chỉ làm hai việc là sẽ hết: một, cho một lực lượng tình báo chặn đứng cái tình báo, cái thám tử của Đồ Bàn gửi ra, phá gãy đường dây đó; hai, xóa hết sự khác biệt về sắc tộc. Nhờ như vậy, không xuất hiện sự thù hằn giữa hai chủng tộc Chiêm và Việt Nam. Vì sao? Vì chỉ còn là người Việt Nam mà thôi. Đấy, cái công của Trương Hán Siêu lớn là chỗ này, xóa đi cái phân biệt về chủng tộc. Và ta cũng nhớ như vậy, và thời bây giờ cũng vậy. Ví dụ, có nhiều cái sắc tộc sống trên đất nước Việt Nam ta, cố gắng ta xóa dần cái ranh giới, xóa dần sự khác biệt. Nhưng mà cái ngày nào cái sự khác biệt chưa bị xóa
[21:33]đi, ngày nào mà sự khác biệt còn thì trong lòng ta vẫn phải ăm ắp, đau đáu cái phương châm là gì? Dù khác nhau nhưng vẫn quyết không không ghét nhau, phải ôm cái câu đó mà mà sống với nhau trong trong cuộc đời này. Rồi ta có những cái khác nhau. Ví dụ như là khác nhau là về sở thích nghệ thuật. Người thích loại nhạc này nhưng người thích loại nhạc kia. Nhiều khi nói chuyện lát cũng đánh lộn nữa. Ví dụ như nói Ví dụ như thầy, thì thích những cái loại nhạc mà nãy các nghệ sĩ biểu diễn, thích như vậy. Thầy không thích cái loại nhạc mà trong miền Nam gọi là nhạc nhạc sến, thầy không thích. Thầy cứ thắc mắc, từ nhỏ lớn lên thầy cứ thắc
[22:23]mắc tại sao người ta lại hát nhạc sến vậy? Thầy cứ thắc mắc. Mà đi đâu cũng nghe người ta hát nhạc sến. Cứ cầm cây đàn lên là cứ bo-le-ra bolero mà gam La mà làm mãi. Cứ hát cái điệu cứ giống giống nhau hoài, thầy nói tại sao người ta cứ thích cái nhạc này. Sau này lớn lên, cái lòng thầy bao dung hơn, thầy mới hiểu một điều là cái nghệ thuật mà người ta thưởng thức nó lệ thuộc vào cái nghiệp người ta, cái đẳng cấp người ta, cái bản chất của người ta, không khác hơn được, không khác hơn được. Ví dụ như cái người Campuchia họ rất thích ăn mắm bò hóc. Mà nhiều khi Việt Nam mình không ăn được, nhưng mà vì cái văn hóa, tập quán,
[23:09]cái đẳng cấp con người họ như vậy, ta không thể không thể sửa được. Và họ thích cái loại hình nghệ thuật đó thì bản chất của họ, cái đẳng cấp của họ, tâm hồn của họ, cái cấu tạo não của họ là như vậy, ta không thay đổi được. Và thầy mới thấy một điều là là thường cái tỉ lệ cái người mà thưởng thức được cái âm nhạc cao cấp á, cái tỉ lệ nó thấp, thấp chứ không cao. Còn cái nhạc mà gọi là nhạc bình dân á thì tỉ lệ người ta thích rất là đông. Vì xã hội vốn là như vậy, ta không làm gì khác được. Hoặc là trong đạo Phật cũng vậy, khi mà từ nhỏ thầy gặp đạo Phật thì thầy thích tu thiền. Vì thầy thấy tu thiền nó là một sự đấu tranh với chính mình,
[23:59]sự chiến đấu với chính mình hết sức vất vả và có trí tuệ, phải không ạ? Ta nhìn vào tâm hồn mình, ta thấy từng cái sai lầm để ta vượt qua, ta lắng từng cái nội tâm, ta theo dõi từng cái hơi thở. Cái sự tĩnh mặc của một thiền giả, cái sự sâu sắc, tinh tế của một thiền giả trong đời sống, đó là cái gì làm cho thầy hấp dẫn cực độ, nên khi bước vào đạo Phật là thầy tu thiền. Rồi đến khi thầy gặp những người cứ niệm Phật thôi, cứ "Nam mô A Di Đà Phật", không cần biết gì nữa và tin rằng mình chết mình vãng sinh, thì nói: "Ủa, sao mà đơn giản vậy cà? Hiểu đạo Phật gì mà đơn giản quá vậy?" Thầy cứ thắc mắc và cứ trách:
[24:39]"Sao mà mà không tu thiền mà cứ tu niệm Phật?" Cho đến khi khi mà thầy lớn lên một chút rồi, đến khi già như ngày hôm nay, như bây giờ thầy đã già rồi thì thầy mới phát hiện ra một điều là cái lối tu người ta nó lệ thuộc vào cái trí tuệ, cái đẳng cấp tâm hồn của người ta, không có không có khác, không ép được. Ví dụ cái người đó đẳng cấp đó, tâm hồn đó, trí tuệ đó thì họ tu niệm Phật là phù hợp. Còn với với một người khác thì họ tu thiền nó là phù hợp. Mà cái tỉ lệ giống như âm nhạc vậy, cái người tu với cái cái cách tu nó hơi sang, tu gọi thiền nó là hơi sang, mà niệm Phật là bình dân, thì âm nhạc bình dân
[25:25]rất nhiều người, cái tỉ lệ họ vẫn họ đến với âm nhạc bình dân nó đông. Và cái âm nhạc mà sang trọng, hàn lâm nó hiếm, vẫn là ít. Thì tu trong đạo Phật cũng vậy, cái cách tu mà về thiền vẫn ít người theo được. Còn cái cách tu bình dân về sau cái số đông người vẫn thích hơn, vẫn hợp, không có cãi được, không sửa được. Chỉ đến khi nào mà người ta người ta nâng được cái trình độ mình lên, tự người ta sẽ thích thiền. Cái đó tự nhiên thôi. Nhưng bây giờ cứ tôn trọng cả, cứ tôn trọng. Và vì vậy, bây giờ thầy nhìn những người niệm Phật thì cứ bình thường, thoải mái, dễ chịu và yêu quý nên vì dù có khác nhưng mà
[26:10]không những là không ghét mà còn yêu thương nồng nàn nữa, không sao hết.
[26:19]Miễn họ niệm câu Phật là mình mừng thấy mồ rồi, phải không ạ? Niệm câu Phật là vì họ cũng là con của Phật. Mặc dù là thôi ở mức độ đó, trình độ đó họ tu như vậy thôi, cũng là cách để để có tu. Có tu tâm không loạn, còn tưởng nhớ Phật vẫn là quá hay, nghĩ như vậy. Đó, thế là trong cuộc đời này có nhiều cái về cái sở thích nghệ thuật, cái lối tu tập cũng vậy, hoặc là màu da, Ờ cái màu da. Ở Việt Nam mình thì mình ít bị cái này, nên đây cũng là cái may mắn cho đất nước mình. Ví dụ có người nào mà da trắng như bưởi và có người da ngăm ngăm như bánh mật, hai người sống bên cạnh nhau vẫn yêu thương nhau chẳng nói gì trăng.
[27:07]Vì sao vậy? Vì hai cái số người đó ít. Và còn cái người bình thường trung trung trung ở giữa, trắng vừa vừa đen vừa vừa rất là nhiều, làm mức độ trung gian nên ta nhìn nhau không khác nhau lắm. Ví dụ như ở Việt Nam mình á, ở cái vùng mà ở miền Bắc ngoài đây, đa phần là người phụ nữ được nước da trắng như bông bưởi, rất là đẹp, rất là xinh đẹp. Ở miền khác ít hơn. Nhưng mà ở trong miền Nam lạ vậy, cũng có một vài vùng, một vài vùng quê cái người phụ nữ cũng trắng như bông bưởi, cũng rất là xinh đẹp, nhưng mà cũng ít thôi. Còn đa phần vừa vừa, cho nên cái về cái màu da ta không có khác biệt lắm.
[27:51]Nhưng mà nếu ta bước sang một nước khác, Âu châu mà nhất là Mỹ, thì ta đứng một cái người da đen mà đen tuyền luôn á với một người da trắng khác nhau một trời một vực. Và nói nếu mà họ thả tự nhiên cho cái suy nghĩ của họ, để thả tự nhiên theo bản năng thì người da trắng tự thấy mình sao? Cao cấp hơn người da đen, nếu thả tự do. Còn cái người nào biết cưỡng lại, kéo lại, kềm lại cái suy nghĩ đó thì mới biết kiềm chế cái ý nghĩ tự cao của mình, là muốn cho mọi người trên cái quả đất này sống bình đẳng, yêu thương, nhân ái với nhau dù khác màu da. Nhưng mà số người mà biết cưỡng lại, kềm lại, kéo lại ít quá, còn đa phần cứ thả
[28:45]tự nhiên thì con người ta cứ phân biệt màu da. Như ngày xưa Ấn Độ cũng vậy, Đức Phật ta sinh ở đất nước thật sự bây giờ là Nê-pan, mà cái vùng đó đó cái chủng tộc nó, cái chủng tộc nó biết là cái chủng tộc của dòng dõi Thích Ca á, nó lại đâu từ ở phương Bắc đi về, có thể là từ cái dòng dõi của bên phía Ả Rập, Do Thái gì đi về bên cái cái cái cái vùng đó đó. Cho nên nước da quý chủng tộc của của của Phật là Gautama lại là da trắng. Nhưng mà người Ấn Độ thì da đen và đen tuyền nha. Người Ấn Độ đen đen đen hơn nhiều những cái người mà da đen ta gặp ở bên nước Mỹ á. Đen tại vì bên nước Mỹ người ta pha trộn, còn người Ấn Độ họ đen đen tuyền luôn.
[29:32]Ở đây ta gặp người Ấn Độ chưa kìa? Đen tuyền đó. Thì giữa hai con người đứng cạnh nhau, một người da trắng bóc, một người đen tuyền thì tự cái người da trắng cho mình là người của gì? Của thiên thần, của Phạm Thiên, tự cho mình cái đó liền và khinh bỉ người người da màu. Đó là điều này nó dẫn đến thảm kịch mà vua Lưu Ly tàn sát hết dòng họ Thích Ca là vì vậy á. Vì lúc đó cái người của dòng họ Thích Ca khinh bỉ cái cái người da màu da đen, và lúc đó cái quốc gia lớn kế bên Kosala đó lại là quốc gia lớn á lại là da đen. Còn bên mình là quốc gia nhỏ, nhỏ mà da trắng, nhỏ mà cứ khinh người ta, chọc giận người ta, cuối cùng có một ngày vua Lưu
[30:17]Ly đem quân qua giết sạch, cũng vì hận thù cái cái màu da là. Rồi bây giờ Âu châu thì ít, chứ bên Mỹ cứ ngấm ngầm ngấm ngầm giữa cái da trắng và da đen cứ xung đột hoài. Ta thấy cuối năm 14 vừa rồi bên Mỹ sao? Biểu tình ầm ầm bởi vì cái người cảnh sát bắn chết một cái người da đen, mà khi đi ra tòa thì người cảnh sát này nổ súng hoàn toàn đúng theo nguyên tắc đã được dạy. Tay kia nó rút súng chỉa vào người ta mà không biết súng giả súng thiệt, buộc cảnh sát phải nổ súng. Là nổ biểu tình ầm ầm nói tại sao mà giết người. Rồi cái tiếp tục người thứ hai cũng vậy, cũng người da đen rồi cái bị một người
[30:59]khác bắn chết, rồi cái lại biểu tình ầm ầm, cứ biểu tình vì màu da mà không biết là cái tay bị bắn nó đúng hay sai, cứ người ta đổ thừa là tại màu da. Chứ chứ nếu truy cứu ra thì màu da không biết nhưng mà anh chỉa súng về phía cảnh sát thì cảnh sát bắt buộc phải bắn lại. Đó là đương nhiên, nhưng mà họ cứ ầm ầm nữa nên nước Mỹ phân hóa, bị chia rẽ. Rồi nó có nhiều lý do sâu xa bên trong nữa, nhiều lắm nhiều lắm, nên con người ta cứ vậy. Tuy nhiên, có một cái mà ta sợ nhất, có một cái khác nhau mà ta sợ nhất, dễ đưa đến xung đột, thù ghét khủng khiếp nhất là gì? Khác nhau về gì? Về gì? Tôn giáo.
[31:44]Cái đó mới khủng khiếp. Vì sao vậy? Vì tôn giáo là cái điều mà thu hút hết cái tình cảm của con người về đó.
[32:00]Ví dụ như khi con người hồi nhỏ ta sống trong gia đình thì ta dồn cái tình thương mình cho gia đình, đúng không ạ? Cho cha mẹ, anh chị em. Lớn lên chút có bạn bè bắt đầu loãng ra, bắt đầu thích bạn bè mình để khám phá cái thế giới mới bên ngoài chứ không còn lại cái gia đình nữa. Lúc này mình không còn yếu đuối để phải lệ thuộc vào bố mẹ và anh chị em, mà bạn bè gợi mở cho mình một thế giới bên ngoài đầy hấp dẫn, cho nên mình từ bỏ bớt cái tình yêu thương của bố mẹ để chia sẻ cái tình cảm đó với bạn bè. Rồi với bạn bè chưa được bao lâu thế là gặp phải cái tình cảm nam nữ, mà tình cảm nam nữ nó thuộc về bản năng, thế là cái tình yêu thương nó nó nó nó
[32:43]nó tràn ngập đầy cảm xúc để có thể thúc đẩy người ta thành lập một cái gia đình. Nhưng mà rồi qua năm tháng, cái tình yêu thương nam nữ đó sau khi đã dựng vợ gả chồng rồi nó chỉ còn là bổn phận, chỉ còn là trách nhiệm, và khi sống với nhau cũng rất nhiều cái điều xung đột làm cho cái tình yêu thương ngày thuở ban đầu nó giảm bớt. Có đúng không ạ? Vì thầy cũng không có lấy vợ nên thầy không biết chuyện này, thầy quan sát thôi, thấy không ạ? Thầy thấy thầy thấy
[33:20]mấy nhà thơ, nhạc sĩ đó. Bây giờ hồi còn nhỏ đó thầy hát mấy bài nhạc tình thầy thấy nó hay, tới chừng bây giờ già rồi cái đọc lại mấy bài thơ, bài nhạc tình thầy cứ buồn cười. Tại mình nhìn bằng cái nhìn của đạo Phật mình thấy buồn cười, ví dụ có nhà thơ viết: "Chưa gặp em tôi vẫn nghĩ rằng có người con gái đẹp như trăng, mắt xanh là bóng dừa hoang dại, âu yếm nhìn tôi không nói năng." À ông tưởng tượng có một nàng tiên nào đó, mà nhà nàng tiên đó là tâm hồn rất là cao đẹp ha, là rất là không bao giờ biết giận, không có ích kỷ, không có ăn vặt, không có nói nhiều, không có chua ngoa, phải không?
[33:57]Cái người như là tiên ở đâu trên trời vậy đó, ông tưởng tượng vậy đó. "Anh cùng em mơ những chốn nào, ước nguyện chung giấc mộng trăng sao. Dưới hoa tưởng thấy ngàn sao rụng, hoa lệ ân tình người khát khao." Những bài thơ tình nó đẹp kinh hồn luôn vậy đó. Và ta đọc cái bài thơ ta nghĩ rằng hai người này họ là thánh chứ không phải người phàm. Họ mới yêu nhau nghĩ vậy, phải không? "Nhớ thuở ấy ta nhìn em kinh ngạc, hồn mất dần trong cặp mắt lưu ly." "Thâm thẳm trùng dương một tiếng em. Bao nhiêu hư ảo về theo gió, thâm thẳm trùng dương một tiếng em." Thế là nghe bấy nhiêu thôi mình thấy thiếu điều muốn yêu theo ổng luôn vậy đó, hay quá!
[34:41]Nhưng mà không phải, hai con người đó là hai con người phàm tục, chưa trừ được cái kiết sử nào và hai người đó cũng chưa ai chứng Tu-đà-hoàn cả. Cho nên khi về với nhau rồi bắt đầu
[34:58]thế là sống vài năm cái cái thấy như mặt trái đó. Cho nên bây giờ bổn phận thì cứ phải sống, phải nương với nhau, có con rồi có trách nhiệm, nhưng mà cái cái thần tượng buổi đầu của mình á làm sao? Mất dần, mất dần cái tình yêu mất, phải không ạ? Nhưng mà trong đó, cho nên cái tình yêu con người như vậy nó mong manh, nó vô thường, nó thay đổi, thì nó có một cái tình cảm dường như không mất, đó là cái tình cảm dành cho tôn giáo. Tôn giáo với những thần thánh tuyệt vời, cao đẹp mà tưởng tượng, ta dựng lên hình ảnh của những thần thánh cao đẹp đó để ta yêu quý, ta tôn thờ và không bao giờ sứt mẻ. Với cái sự gì?
[35:41]Với sự giảng dạy của các tu sĩ, cứ làm cho những tình cảm cao đẹp ấy cứ đẹp lên từng ngày từng ngày. Mà với những tôn giáo mà không cực đoan á thì người ta cân đối cái tình cảm với tôn giáo với cái tình cảm của đất nước, tình cảm nhân loại, nó đều đều đều thì cuộc sống cái tâm lý mình nó cân bằng. Còn những cái tôn giáo mà cực đoan, họ ép con người, vắt kiệt hết tình thương yêu con người dồn hết cho cho thần thánh, cho tôn giáo. Cho nên cái thu hút, cái sức hút về tình cảm của con người đối với tôn giáo là khủng khiếp. Và chính vì cái tình cảm mà dành hết cho tôn giáo mình khủng khiếp như vậy,
[36:21]cho nên khi đụng tới một tôn giáo khác, họ không yêu cái cái thần thánh của mình như mình yêu và đôi khi họ nói những câu có vẻ xúc phạm là làm sao? Ghét nhau liền, đúng không ạ? Ghét nhau liền. Cho nên cái thu hút, cái sức hút về tình cảm của con người đối với tôn giáo là khủng khiếp. Và chính vì cái tình cảm mà dành hết cho tôn giáo mình khủng khiếp như vậy, cho nên khi đụng tới một tôn giáo khác, họ không yêu cái cái thần thánh của mình như mình yêu và đôi khi họ nói những câu có vẻ xúc phạm là làm sao? Ghét nhau liền, đúng không ạ? Ghét nhau liền. Ví dụ bây giờ vậy, à mình mình kính Phật, Nghe thấy có một cái người đó họ không hiểu Phật gì, họ đứng họ chỉ mặt Phật nói:
[37:16]"Cái ông này ở đâu vậy ta?" Là mình thấy, mình thấy rồi mình thấy muốn dộng một cái vô mặt rồi. Tức là không phải đụng tới xúc phạm tới Phật, mà xúc phạm với với mình, với tình thương yêu của mình, với sự tôn kính trong lòng mình. Nói thẳng là mặt chỉ mặt vô Phật, vô cái tượng Phật, nhưng thật ra là vừa mới tát vô mặt mình một cái. Mình cảm thấy bị xúc phạm liền. Thế mình ráng kềm chế lại để giải thích. Nhưng mà nếu họ nói vài câu xúc phạm nữa là hoặc là đánh nhau hoặc là từ nhau luôn, không nhìn mặt nhau nữa. Nên cái sự khác biệt về tôn giáo nó khủng khiếp lắm. Bởi vì sao? Bởi vì tôn giáo lấy hết trái tim của ta rồi.
[37:55]Cái đó mới ghê như vậy. Mà những giáo sĩ, những tu sĩ họ lại tiếp tục khai thác điều đó, tiếp tục là khuyến khích, dạy bảo cho con người dồn hết cái tình yêu thương của mình về với với tôn giáo. Và hứa hẹn rằng, nếu mà ta yêu kính hết thần thánh của mình như vậy thì chết ta lên trời. Nghe sướng không? Sướng vô cùng. Sống ở cõi này cực quá. Muốn đi nghe pháp ở tương lai thì kẹt xe, đi nhờ xe thì xe vỡ bể bánh, xẹp lốp, đi xe buýt thì chen chúc nó móc túi, tức là đủ trò. Còn lên cõi trời bay vèo vèo chỗ này qua chỗ kia, sướng vô cùng, mọi thứ như vậy. Ở đây nấu miếng ăn cũng cực cũng khổ, cúp điện tới cúp điện lui, rồi ga bữa này lên giá, mai xuống giá, đủ thứ.
[38:44]Còn trên cõi trời, ga là miễn phí, bếp mua không lấy tiền, máy điều hòa là không bao giờ có tiền điện tính vào trong đó, cho nên sướng. Mà nghe hứa hẹn mình cứ yêu kính thần thánh của mình thì mình được thưởng một cái phần thưởng là lên cõi trời như vậy, cho nên ta cứ ráng mà yêu kính thần thánh của mình. Mặc dù cái tình cảm đó thì đẹp, nhưng mà phải hiểu rằng nó làm cho cái hố cách biệt giữa con người với người khác nhau rất là nhiều. Và đây chính là vấn đề. Mà thậm chí có một vài tôn giáo họ ghi trong kinh của họ: "À, nếu ai mà không có thờ cái thần thánh như chúng ta thì cứ giết nó đi." Ghi trong kinh.
[39:31]Ghi trong kinh, ghi trong kinh cổ của họ đàng hoàng, cái câu rất là rùng rợn: "Ai mà không theo đạo ta, ai không tín ngưỡng, ai không kính thờ cái thần thánh như ta, cứ giết nó đi." Trời cái câu đó, cái câu đó được ghi xuống, câu đó được ghi xuống vào trang giấy thì máu con người đổ ầm ầm ầm ầm xuống từ xưa đến nay như là suối, như là sông. Chỉ vì một cái câu đơn giản ghi trên một tờ giấy nhỏ bé: "Ai mà không yêu kính thần thánh như ta thì cứ giết nó đi." Thế là từ đó máu nó tuôn trào không thể tưởng tượng được. Mà đến ngày hôm nay người ta cứ vịn vào cái câu nói đó để mà giết hại nhau vì khác biệt về về tôn giáo, rất là đáng sợ.
[40:19]Nên vì vậy mà có ông Bác Hai Như Sanh, ổng là người ở Long Xuyên, ổng mất rồi. Ổng nói một câu thế này: "Tất cả những cái kinh điển, sách vở tôn giáo từ xưa tới nay trên khắp thế giới phải nên đem ra xét lại hết." Một ông già nhà quê nói một câu xanh dờn nhưng cực kỳ hợp lý. Với cái thời đại ngày hôm nay rồi, con người đã có thể lên tới sao Hỏa rồi, gửi máy móc lên tới sao Hỏa rồi, người khám phá tới những điều nhỏ nhất của vật chất rồi. Đó, vậy mà những văn kiện cũ mà ta gọi là thánh điển hay kinh điển á của mấy nghìn năm trước không dám đem ra xét lại. Vì sao? Vì sợ đụng đến cái tình cảm của con người.
[41:06]Đụng đến tình cảm cho nên nhiều khi biết nó vô lý mà cứ nén để lại trong lòng. Chớ nếu lúc nào đó nhân loại can đảm đứng lên làm một cuộc cách mạng, đem hết kinh điển của tất cả các tôn giáo ra xét lại từng câu từng chữ hết, kể cả của đạo Phật chúng ta, đem hết ra xét lại từng câu từng chữ, cái gì hợp lý giữ lại cho nhân loại xài chung, còn gì không hợp lý, yêu cầu cả nhân loại phải từ bỏ. Để làm chi? Để cho máu bớt đổ, lệ thôi rơi và con người đừng thù ghét nhau nữa. Ta cần cái điều đó. Nên thế giới cái cái cái cái tôn giáo là một sự khác biệt nguy hiểm nhất cho loài người hiện nay. Vừa rồi cái ngày Giáng sinh, tối 24 á,
[41:59]ở trên chùa Phật Quang của thầy ở trên núi Dinh ở Bà Rịa vậy á, các đệ tử đi công tác ở xa đều kéo về và yêu cầu thầy nói về Chúa cho nghe.
[42:16]Là thầy trò ngồi đó đánh đàn guitar, hát với nhau mấy bài về Thiên Chúa, Đêm thánh vô cùng. "Đêm thánh vô cùng, giây phút tưng bừng, đất với trời
[42:34]se chữ đồng..."
[42:39]Đại khái vậy, mấy bài đó dễ thương lắm, bài truyền thống á. Rồi cái thầy cũng hát cái bài Con sẽ ngồi xuống là cái bài thơ của một linh mục, ổng cũng là một nhạc sĩ thì thầy phổ thơ và thầy hát luôn: "Con sẽ ngồi xuống...", vậy đó. "Thì con sẽ ngồi xuống nơi cái bờ của sự thất vọng và Chúa sẽ đem cho con lại cái sự hy vọng, bởi vì Chúa lúc nào cũng lắng nghe, yêu thương, an ủi con." Bài bản nhạc nó cũng dễ thương lắm. Thấy không? Rồi thầy nhắc lại bài bản nhạc của nhạc sĩ Đức Huy, ổng có viết bài là Và con tim đã vui trở lại: "Tìm một con đường, tìm một hướng đi, một mình trui về, lệ tràn ướt mi..." Đó, đại khái vậy đó các bạn, dễ thương.
[43:28]Tức là cái a cái gì, thì nhạc sĩ Đức Huy á, ổng không biết lúc nào đó ổng ổng tìm thấy niềm tin nơi Chúa là ổng ổng viết cái bài đó, Và con tim đã vui trở lại, vì tìm thấy được cái niềm tin với Chúa. Hôm đó cái bài nhạc nó rất là hay, đại khái vậy. Và thầy mới nói về một vài cái lời dạy của Chúa Giê-su. Như ví dụ như có một câu chuyện thế này, câu chuyện mà hình như thầy đã từng kể ở đâu á. Lúc đó là người Do Thái bị người La Mã cai trị thì phải xài tiền của La Mã. Nơi cái đồng tiền La Mã có in hình của hoàng đế Caesar. Và dĩ nhiên là vì là một đất nước bị trị nên Do Thái phải đóng thuế cho người La Mã, nên người Do Thái họ ấm ức, ấm ức vì điều đó.
[44:16]Cái một người mới đến hỏi Chúa Giê-su là: "Bây giờ ta phải đóng thuế cho người La Mã, theo như thầy thì thầy nghĩ mình có nên đóng thuế hay không?" Thì đây là một câu hỏi gài bẫy. Nếu Chúa Giê-su nói rằng là nên đóng thuế thì họ sẽ đồn với nhau rằng: "Ông này là phản quốc Do Thái, phải không? Đó, không có yêu nước." Mà nếu Chúa Giê-su trả lời không nên đóng thuế thì cũng đi thưa lính La Mã lại bắt liền. Nhớ ngày xưa không cần chứng cứ nha, không có máy thu băng, chỉ cần có người làm chứng thôi là người ta phạt tù, bắt giết, hành hình liền. Cho nên lúc đó có một cái nghề gọi là nghề làm chứng. Có những người thất nghiệp họ cứ ngồi dầy dãi bên ngoài tòa án.
[44:58]Rồi cái người nào họ cần làm chứng họ ra thuê: "Nè, một lát anh vô anh nói là anh thấy người đó làm vậy làm vậy, tôi cho anh tiền nha." "Rồi rồi rồi", vô là đứng làm chứng. Và tòa án cứ căn cứ vào cái lời làm chứng rồi kết tội người ta, biết bao nhiêu người bị oan. Biết bao nhiêu người bị oan. Hồi đó có cái nghề làm chứng bằng lấy tiền cho nên nhiều người bị oan. Và họ chỉ cần thôi, nếu thưa Chúa Giê-su là ông nói đừng đóng thuế cho La Mã là lính La Mã lại bắt liền. Chúa Giê-su biết cái câu hỏi này là bẫy nên Chúa mới mới hỏi lại: "Đóng thuế bằng cái gì?" Ổng kia mới móc cái đồng tiền có in hình của Caesar nói là:
[45:30]"Đóng thuế bằng cái tiền này." Chúa cầm lên mới hỏi: "Hình này là hình của ai?" Nói: "Dạ đó là hình của đại đế Caesar." Chúa Giê-su nói: "Của Caesar cứ trả cho Caesar." Cái câu nói đó thì thoát cái bẫy liền, có nghĩa là vẫn là như đóng thuế. Nhưng mà nếu mà nói lại ừ mình không yêu nước Do Thái, không phải, vậy cái của của tiền của La Mã mà, cứ trả về cho La Mã. Nhưng nói về đạo lý cực kỳ tuyệt vời: Cái gì của Caesar cứ trả lại cho Caesar. Cái gì của trần gian, vật chất tầm thường, tạm bợ này cứ trả lại cho trần gian tầm thường, tạm bợ. Bởi vì ta còn có một cái gì cao siêu hơn. Cái câu nói cái câu nói đó á nó tạo thành cái cảm hứng của
[46:15]mấy nghìn năm qua để cho người ta sống, người ta tu. Mà nếu mà nhà thờ mời thầy về mà giảng cái câu đó, thầy sẽ giảng say sưa vài ngày không hết. Cái câu đó cảm hứng hay như vậy. "Cái gì của Caesar cứ trả về cho Caesar." Thì có một lần có những cái đoàn của nhà thờ lên thăm chùa mình, có một lần đó có các ma-xơ đi đông lắm lên thăm và hỏi thầy về cái giáo lý. Thầy cứ lấy giáo lý Thiên Chúa thầy giải thích, thầy trả lời mọi điều. Hễ mỗi lần hỏi trả lời, thầy cứ toàn là lấy giáo lý Thiên Chúa trả lời thì các sơ bắt đầu mới ngạc nhiên. Có một cái sơ mới buộc miệng hỏi: "Vậy sao thầy không đi tu theo Thiên Chúa mà lại tu theo đạo Phật?" Thầy trả lời:
[46:58]"Đó là ý Chúa."
[47:06]Và họ về họ cứ thắc mắc mãi cái ông thầy kỳ quá, họ thắc mắc kệ, cứ cho họ thắc mắc. Nhưng mà từ đó làm sao? Bắt đầu họ nhìn đạo Phật họ thấy có cảm tình, phải không ạ? Có cảm tình. Mình không nói về đạo Phật, không khen đạo Phật mình, không chê đạo người mà lại rất có vẻ tôn trọng đạo Thiên Chúa, vậy mà từ đó các người bên Thiên Chúa họ mới nghe coi, tìm băng của ông thầy này ổng giảng cái gì, từ từ từ từ họ mến đạo Phật hồi nào không hay. Chỉ bởi vì mình đã mở lòng trước, mình đã tôn trọng trước, dù khác nhau nhưng mà chẳng những không ghét nhau mà còn thương nhau nồng nàn. Cho nên cái người mà như thầy đó là người góp
[47:42]phần cho thế giới này hòa bình, yêu thương.
[47:50]Cái lý do mà về tôn giáo nó khủng khiếp lắm. Cho nên hôm nay mà mình nói với nhau một về một thế giới khoan dung, tức là một thế giới mà trong đó con người dù còn những điều khác nhau, xin đừng có ghét nhau. Mà trong cái những điều mà khác nhau đó, cái điều gay gắt ghê gớm nhất chính là tôn giáo. Đây là điều đáng sợ nhất quý vị. Nãy ta vừa nói thế này: "Dù có khác nhau nhưng đừng ghét nhau". Tuy nhiên, nếu xét cho kỹ, có những điều miễn trừ, có những điều ngoại lệ, ừ có những điều phải đấu tranh. Có những cái khác nhau ta không được phép để tồn tại.
[48:35]Ví dụ là trong đồng bào của ta, hoặc trong gia đình ta, trong bạn bè ta, ta là người yêu nước.
[48:50]Ta phát hiện người kia nó khác ta, nó làm sao? Không yêu nước, chẳng những không yêu nước mà nó còn phản quốc nữa, thì nó với ta khác nhau. Thì bây giờ nếu nói: "Ủa thầy dạy con dù có khác cũng đừng có ghét, cho nên con cũng thương nó, không sao hết", thì cái đó thôi, tiêu đời mình rồi. Không được. Cái đó cái khác cái đó là phải đấu tranh liền, phải đấu tranh cho ra, không có để tồn tại những điều khác cái điều khác nguy hiểm đó. Trong đất nước mà có những người phản quốc thì đó là những cái mầm mống mà làm làm mất nước, rước giặc về, làm đất nước bị bị xáo trộn. Ví dụ như vậy, có một lần vậy,
[49:30]cái có hai bạn cũng là trang lứa thanh niên ngồi nói chuyện với nhau. Và một người mới nói là: "Bố em ngày xưa cũng đi bộ đội, rồi cũng có tuổi Đảng cao, về hưu lâu, nhưng mà nhiều khi cứ nhìn thấy có những cán bộ không gương mẫu là bố em buồn, rồi buồn tùm lum". Nhưng người bạn kia nói: "Bố mình cũng là bộ đội, cũng nhiều tuổi Đảng, nhưng lúc nào bố mình có cái nhìn tích cực, không có buồn, vẫn tin yêu vào vào đường lối của nhà nước. Bởi vì sao? Bởi vì nhà nước và nhân dân phải đồng lòng thì đất nước đất nước này mới đứng vững được. Còn nếu nhà nước và nhân dân mà không đồng lòng, đất nước là nguy cơ liền".
[50:16]Đó, thì lúc đó thầy ngồi đó thầy cũng le te, thầy cũng góp chuyện, buôn chuyện thì mới nói thế này, là cái cái lý tưởng của ta là một cái điều cao đẹp, không thể nào để cho nó lung lay được. Còn có một vài con người họ đã thất bại vì cái lý tưởng sống đó, thì đó là của họ, là sự thất bại của họ, đừng để cái sự thất bại của họ lây vào trong tâm hồn của mình. Lúc nào ta cũng phải vững tin, phải lạc quan, phải giữ gìn cái lý tưởng sống cho mình và cho mọi người. Lúc nào cũng phải yêu nước, chứ không được mà lung lay rồi nghĩ bậy nghĩ bạ hay nói bậy nói bạ, chỉ làm góp phần làm đất nước ta suy yếu và ly loạn thôi, nên phải giữ vững điều này. Ai nói gì kệ người ta.
[51:12]Và mình phải đấu tranh! Nên đây là những điều khác nhưng mà phải đấu tranh cho nó giống lại à. Phải giải thích cho giống lại chứ không để cái sự khác biệt này tồn tại, kéo dài và và lây lan. Đó là điều thứ nhất. Hoặc là có những người họ chủ trương là xây dựng sự đoàn kết xã hội, ví dụ tôn giáo khác nhau, chủng tộc khác nhau cứ phải nắm tay nhau mà sống, nhưng có những người cứ nói những lời kích động, chia rẽ xã hội, nói: "Ối, cái dân đó mà, cái dân đó có gì đâu mọi rợ mà có gì". Đó, những cái câu kích động chia rẽ thì ta không có để yên. Quan điểm nó khác, ta phải đấu tranh cho giống lại. Ta phải giải thích và theo họ suốt cuộc đời, giải thích cho tới khi nào mà họ chịu
[51:57]thua ta, họ phải thay đổi quan điểm, chứ không bao giờ buông người đó ra. Có những người mà ta phải theo họ suốt cuộc đời để giải thích, để thuyết phục, không cho phép họ giữ cái những quan điểm sai lầm, vì cái quan điểm sai lầm khác biệt đó nó làm cho họ gây tội mà làm cho xã hội này bị rối loạn. Có những cái như vậy, ừ.
[52:21]Hoặc có những người chủ trương là thượng tôn pháp luật, có những người thích sống ngoài vòng pháp luật, hai cái khác đó nguy hiểm, nó không có, không nói: "Ờ thôi kệ, nó khác mình mình cũng như thầy dạy rồi, khác khác cũng đừng ghét, kệ nó sống ngoài vòng pháp luật, kệ nó", không được. Có những cái khác không được phép để cho tồn tại, mà phải thuyết phục, phải vận động đấu tranh để cho cho giống nhau. Còn có những điều khác biệt lặt vặt trong cuộc sống thì ta thông cảm. Có rất nhiều điều khác biệt có những sở thích hay cái gì đó khác khác. Ví dụ như ta thích để tóc dài, người kia thích để tóc ngắn,
[52:58]những cái điều khác biệt đó vô hại, phải không ạ? Vô hại. Người thích rẽ ngôi giữa, người thích rẽ ngôi bên, người thích nhuộm tóc đỏ, người thích nhuộm nhuộm tóc tím rồi kệ không sao cả. Nhưng mà hay người thích mặc đồ này, người thích mặc đồ kia không sao cả. Những cái mà có nhiều cái sở thích lặt vặt thì cuộc đời nó muôn vẻ, muôn màu, không sao cả, cho nên ta ta thông cảm và tôn trọng như vậy. Hiện nay vậy, khoa học thì chưa đủ sức để tìm ra cái điều đúng nhất để thuyết phục mọi người đồng ý với nhau. Tại vì khoa học vẫn đang trên con đường tiến bộ. Ta tin vào khoa học, ta yêu quý khoa học bởi vì cái tính logic của nó.
[53:41]Nhưng ta cũng hiểu rằng khoa học còn rất là hạn chế. Như Newton nói: "Những điều ta biết chỉ là một giọt nước mà những điều ta chưa biết là cả một đại dương". Chỉ những người thông minh họ mới hiểu ra điều đó, thì cũng vậy. Rất nhiều điều khoa học chưa hề giải thích được. Ví dụ như vừa rồi nói nếu kích điện cái người ta thấy cái ma, thấy ảo ảnh ma. Như vậy ma chỉ là một ảo ảnh do bị kích động não. Vừa rồi mới có nghiên cứu như vậy, ta có xem báo không ạ? Có bài báo vừa rồi nó đăng đó, có một cái thí nghiệm khoa học. Khi kêu người lại kích điện vô não cái người đó thấy ma, cái họ bèn kết luận là ma chỉ là một ảo ảnh.
[54:23]Cái câu nói đó vội vàng, ẩu tả. Vì sao vậy? Bởi vì rất nhiều cái camera trên thế giới thu được hình bóng ma. Lúc đó không cần ai kích điện cái não camera đó cả. Camera đâu có bị kích điện não đâu, nó đâu có não đâu. Nhưng mà nó cứ nằm im, camera an ninh nó cứ nằm im như vậy, ai đi qua lại nó thu, và trong bóng tối thu một bóng mờ đi qua đi lại. Ma nó thu hình rõ ràng trong đó. Nên vì vậy là khoa học chưa đủ sức lý giải hết mọi điều để buộc mọi người phải tin tưởng. À ví dụ như là bây giờ ta nói là vi khuẩn chết ở nhiệt độ 100°C khi ta đun sôi nước thì ta diệt khuẩn ta uống thì điều đó gần như đúng, đúng gần như là tuyệt đối, phải không ạ?
[55:11]Gần như tuyệt đối. Nhưng chưa! Có những vi khuẩn nó sống tới nhiệt độ tới 150° nó vẫn sống được. Nhưng mà thôi tạm thời ta vẫn chấp nhận cái cái phương pháp đó. Đó là khoa học nó tương đối vậy thôi, nó chưa đủ sức thuyết phục hết. Và bước vào lĩnh vực tôn giáo thì khoa học bó tay, đụng không vô à. Khoa học tiến cứ tiến, người ta tín ngưỡng cứ tín ngưỡng, chả làm gì được nhau cả. Anh lên sao Hỏa anh cứ lên, anh bay phi thuyền anh cứ bay, anh lặn xuống đại dương anh cứ lặn, và tôi quỳ xuống cầu nguyện kệ tôi, chả đụng gì nhau. Khoa học không thuyết phục được.
[55:52]Chúng ta cũng không biết ngày nào mà khoa học có thể lý giải được cái cơ chế của sự cầu nguyện, nha, sự linh ứng là gì, thần thánh là gì, các cõi cao là gì, cõi Chúa đó là gì, vân vân. Thì chừng nào mà khoa học có thể lý giải được hết mọi thứ, nha, đến lúc đó là khoa học và tôn giáo là một, thì có lẽ lúc đó con người mới trở nên trở nên đồng nhất lại, xóa đi sự khác biệt về tôn giáo. Nhưng ngày nay cho đến ngày đó còn xa lắm. Chính vì khoa học không đụng vô được nên các tôn giáo vẫn cứ tiếp tục khác biệt nhau nhau hoài. Rồi ngay trong một tôn giáo cũng chia ra nhiều tông phái. Rồi khác tông phái lại cũng sao? Cũng ghét nhau.
[56:35]Không phải nói cùng chùa nhiều khi cũng ghét nhau. Tôn giáo là một điều trừu tượng. Nếu nói thẳng ra là tưởng tượng.
[56:48]Trong các tôn giáo trên thế giới thì tôn giáo nào cũng có một đấng tối cao. Tôn giáo nào cũng có đấng tối cao. Dưới đấng tối cao có nhiều thần thánh thấp hơn, đó, vân vân. Đó, có nhiều thiên thần, có nhiều thần thánh thấp hơn. Nhưng mà đặc biệt thế này: tất cả những đấng tối cao của các tôn giáo đều là huyền thoại, tưởng tượng. Chỉ riêng trong đạo Phật, đấng tối cao là một con người có thật trong lịch sử. Đó là cái khác nhau giữa đạo Phật và các đạo khác. À ví dụ như bây giờ đạo Lão bên Trung Hoa cũng vậy, thì họ tôn thờ là Thái Thượng Lão Quân, tức là Lão Tử á, coi đó là một người mở ra cái đạo.
[57:39]Nhưng mà Thái Thượng Lão Quân không phải là đấng tối cao, mà đấng tối cao của đạo Lão là ai? Là Ngọc Hoàng Thượng Đế. Ví dụ như Chúa Giê-su vậy, là người mở ra cái đạo Gia-tô, nhưng Chúa Giê-su không phải đấng tối cao. Đấng tối cao là ai? Đức Chúa Trời ở trên là Giê-hô-va. Rồi Ma-hô-mét là người mở ra đạo Hồi, nhưng Ma-hô-mét không phải là đấng tối cao, mà đấng tối cao là ai? Là A-la. Cho nên vậy, các tôn giáo vậy đều có đấng tối cao, mà hầu hết tất cả đấng tối cao đều là huyền thoại, trừu tượng và tưởng tượng. Và con người cứ tự mình suy nghiệm về cái đấng tối cao đó, nói lại cho nhau nghe. Nói cũng là Thượng Đế, nhưng mà mỗi cái vùng miền hiểu về Thượng Đế khác nhau.
[58:35]Ví dụ như bây giờ là cái Thượng Đế của bên Âu Châu
[58:43]khác, Ấn Độ khác, Trung Hoa khác, Việt Nam khác. Như bên Trung Hoa đó, thì Thượng Đế giống như cung đình của Trung Hoa vậy á. Tức là cái cung vua làm sao, triều đình sao, thì trên trời Thượng Đế giống như vậy. Còn bên Âu Châu á, nhất là từ cái Trung Đông mà kéo qua Âu Châu á, thì Thượng Đế là tuyệt đối quyền năng. Còn bên Ấn Độ, thì Thượng Đế pha trộn với cái tâm linh thiền định, cho nên Thượng Đế lung linh, mờ ảo, trừu tượng. Còn Thượng Đế của Việt Nam là dễ thương nhất. Dễ thương nhất là vì sao? Là vì thế này: vì cái ông Trời của Việt Nam á, ổng ổng ít có can thiệp với con người. Ví dụ như lâu lâu đau khổ quá, tức giận ai quá thì:
[59:31]"Trời ơi, ngó xuống mà coi!", tức là lâu quá ông Trời không có ngó xuống. Bữa nay có chuyện mình buồn bực mình mới kêu ổng ngó xuống một cái, tức là ổng ít can thiệp, ổng ít quan sát, ổng ở đâu trển kệ ổng. Ừ. Rồi lâu lâu mình gặp may cái mình nói là: "Trời cho", phải không à? Khổ quá, nói: "Trời đày". Rồi nhưng mà nói xắt chút xíu để đổ thừa, rồi sau đó lại quên, và ta cứ tiếp tục mà sống yêu thương nhau, phải không, xây dựng đất nước, cũng lao động tận tụy, nên ông Trời của Việt Nam chỉ ngang đó hết chuyện. Không có can thiệp nhiều. Tới Trung Hoa thì tô điểm cái cái cái cõi trời đó thành ra như cung
[1:00:07]điện, có Ngọc Hoàng Thượng Đế đó, có lên tâu lên hót xuống, cái phải có là lên báo cáo xuống có sứ quân, cho nên cái tục lệ mà ông Táo mà về báo cáo lên cõi trời là cũng ta cũng lây Trung Hoa á, tức là phải có báo cáo này chứ còn mình ông Trời khỏi báo cáo, lâu lâu mình giận quá mình kêu một cái rồi thôi à. Ông Trời Việt Nam là nhẹ nhàng nhất, dễ thương nhất. Còn bên Trung Hoa là quản lý hành chánh chặt chẽ nha. Quan nào về đâu, ông vua nào lên là do Ngọc Hoàng Thượng Đế sắp xếp, nên như cung đình. Qua tới Âu Châu thì cái mà nhiều đời của những tiên tri họ suy nghiệm về Thượng Đế càng lúc càng mạnh,
[1:00:43]họ cứ gán quyền quyền lực vào cho Thượng Đế càng lúc càng nhiều. Nhớ ta nói lại câu này: cái Thượng Đế ở bên Âu Châu là trải qua nhiều đời họ bổ túc, bổ sung mãi cho đến cái ngày cuối cùng thì Thượng Đế là quyền lực tuyệt đối luôn. Tạo ra tất cả, chi phối tất cả, đạo diễn tất cả, muốn tất cả, làm tất cả. Và con người phủ phục trước một Thượng Đế đó, lạ như vậy. Mà ban đầu không phải vậy, ban đầu của mấy ngàn năm xưa á, bảy, chín, tám ngàn năm xưa á, thì cái Thượng Đế bên Âu Châu giống Việt Nam mình á. Thấy mưa xuống thì nói ông Trời ổng ổng ái xuống vậy thôi chứ không có gì. Đây cái gì cũng chút chút vậy thôi, cũng đơn giản.
[1:01:28]Nhưng mà có những cái ông nào ổng thông minh quá, ổng ngồi ổng cứ suy nghĩ: "Nếu đã có ông Trời, nếu ông Trời ổng đã rơi mưa xuống, à nếu ông Trời đã làm dòng sông trôi, nếu ông Trời đã làm nở hoa, ra trái, thì như vậy ông Trời ổng phải quyền lực thế này, phải quyền lực", ổng thông minh ổng suy luận. Suy luận viết lại, ổng truyền bá. Thế là càng ngày người ta càng bị ám ảnh, bắt buộc phải tin bởi một Thượng Đế quyền lực, quyền quá đến nỗi quyền lực tuyệt đối. Quyền lực tuyệt đối điều này mới là Thượng Đế Trời muốn con chết, thôi, cúi đầu ngồi đó chờ chết, không phấn đấu á. Nên ở bên Trung Hoa đó, ông Trời như là cung đình.
[1:02:09]Bên Âu Châu, ông Trời là quyền lực tuyệt đối, chi phối hết cả tất cả vận mệnh con người. Qua tới Ấn Độ, ông Trời khác liền, ông Trời ổng tu thiền. Khái niệm Thượng Đế là cái gì mênh mông, lung linh, huyền ảo, hư vô, thanh tịnh, bao la, khác. Nên chỉ có Việt Nam là ông Trời dễ thương thôi, cứ cứ "Trời ơi" thoải mái không có gì hết xảy ra. Thấy lạ như vậy. Nhưng mà trong đạo Phật thì mới là đấng tối cao không phải là một huyền thoại tưởng tượng, không phải là sự suy nghiệm tưởng tượng, mà gì? Đấng tối cao nó xuất hiện giữa cuộc đời mang thân một con người, một con người phi thường, siêu việt, tài giỏi, đắc đạo, đắc cái đạo gì? Đạo vô ngã.
[1:02:54]Khi không còn cái ta, diệt sạch cái ta rồi, Ngài trở thành tối cao. Mà tối cao không có phải là duy nhất, mà có nghĩa là gì? Đồng với chư Phật ba đời mười phương cũng đã từng chứng đạt được như vậy. Và sao? Và Ngài gieo cái hy vọng đến cho chúng sinh: nếu chúng sinh đi đúng con đường Ngài dạy, cũng sẽ trở thành như Ngài, cũng trở thành tối cao như vậy. Nên đây là con đường cực kỳ nhân bản và mở rộng, không khép lại. Còn ở những tôn giáo khác á, cái đấng tối cao là khóa lại nha, close, không cho ai trở thành tương tự, bằng, ngang bằng. Trong đạo Phật, cái đấng tối cao open cho mọi người có thể trở thành được như Ngài.
[1:03:39]Nên đây là điều mà khác giữa đạo Phật và các tôn giáo khác là như vậy. Thì nói nói khác, nhưng mà đừng ghét người ta nha. Nó khác, nó khác là để ta hiểu thôi, ta hiểu thêm về điều này. Cho nên bây giờ ta gặp một người của tôn giáo bạn, họ nêu ra những cái luận điểm của họ về thần thánh của họ, ta không ngạc nhiên, ta vẫn cười cười, vẫn vui, nha. Giống như thầy, đêm Giáng sinh thầy vẫn hát cái bài về Chúa, rồi thầy thậm chí thầy phổ một bài nhạc cho cho Chúa nữa, không sao cả, vẫn tôn trọng, vẫn yêu thương. Vì sao vậy? Vì khi ta bỏ qua những điều khác biệt đó, những điều khác biệt đó, ta chờ đợi một ngày mà tôn giáo
[1:04:23]và khoa học trở thành đồng nhất đó, thì con người vẫn là gì? Vẫn là đồng loại với nhau. Máu con người vẫn đỏ, nước mắt con người vẫn mặn, sự sống con người vẫn đáng quý giống nhau, và nỗi đau khổ của loài người đều đáng xót xa như nhau. Nên vì vậy cứ phải yêu thương nhau mà sống trên đời này. Hễ ai nêu ra một cái điều gì mà kích động cái sự khác biệt thì ta cứ cười, cứ vui, cứ khoan dung, cứ độ lượng, cứ chấp nhận cái sự khác biệt đó, xem như là không khác nhau. Ví dụ bây giờ ví dụ ta gặp một người đó họ bắt đầu họ lý luận về tôn giáo, họ nói hơn nói thua, ta cứ cười, ta cứ cười cười đã, một lát rồi ta nói:
[1:05:08]"Nhưng mà anh có ghét tôi không? Bây giờ anh đạo khác, tôi đạo Phật. Nhưng mà nãy giờ anh nói tôi lắng nghe, tôi lắng nghe tôi không phản đối gì cả. Dĩ nhiên là tôi không phải là đạo của anh, cho nên không phải là tôi đón nhận, chấp nhận hết những điều anh nói đâu. Nhưng mà tôi không ghét anh, tôi vẫn thương anh. Vì chúng ta vẫn là loài người, vượt qua mọi cái rào cản tôn giáo ta vẫn là loài người. Nhưng mà anh nói nãy giờ vậy anh có ghét tôi không?". Hỏi câu lại giật mình liền, tại vì họ muốn kích động cái sự khác nhau, bắt mình phải theo, hổng không theo là họ ghét. Mình chỉ nói mình vượt dẹp qua hết mọi cái sự khác biệt đó, hỏi lại:
[1:05:47]"Mình có ghét nhau không?". Cái đó là cái câu hỏi để hóa giải mọi cái hận thù, mọi sự kích động chia chia rẽ, vì con người ta con người ta cần phải thương nhau để sống như vậy. Cái tôn giáo là một cái gì nó trừu tượng, tưởng tượng, nhưng nó lại biến thành điều cụ thể. Tôn giáo là một điều trừu tượng vì niềm tin mà, thậm chí là điều tưởng tượng, nhưng rồi lại biến thành điều cụ thể. Vì sao? Vì cái tôn giáo đó có thể biến thành đạo đức cho con người. Tôn giáo có thể biến thành sự cuồng tín bạo toà bạo tàn giữa con người. Nên từ cái trừu tượng, tưởng tượng, ảo có thể biến thành một sự thật giữa cuộc đời này.
[1:06:32]Nếu là cái điều trừu tượng đó nhưng mà dạy cho ta cái đạo đức tốt đẹp thì con người sẽ sống yêu thương nhau, vì Chúa dạy như vậy mà. Nhưng mà cũng cái đó, nếu mà kích động hận thù, bạo tàn thì cũng chính tôn giáo là nguyên nhân gây nên thù hận, bạo tàn khủng khiếp. Cũng giống như game vậy đó, game là cuộc sống ảo, Dòm màn hình thôi chứ có có khủng long, có chiến sĩ, có xe tăng, có đại bác gì đâu phải không ạ? Cứ bấm bấm trong đó bắn xèo xèo có gì đâu thật đâu, nhưng mà nó lấy mất cuộc đời thật của ta, lấy mất thời gian của ta, lấy mất sức khỏe, lấy mất tinh thần, lấy mất cái mối quan hệ của ta với mọi người
[1:07:16]và làm hư hỏng cuộc đời, tương lai của ta. Thậm chí khi ta nghiện rồi, tìm mọi cách để có tiền mà chơi game có khi ta đã phạm tội. Cho nên game là ảo nhưng đánh vào cuộc đời thật của ta rất là gay gắt. Tôn giáo cũng vậy, là chỉ là trừu tượng, thậm chí chỉ là tưởng tượng mà thậm chí chỉ là ảo tưởng, nhưng khi con người quá tin, quá yêu thì nó ảnh hưởng vào cuộc đời thực của con người. Con người ta thương nhau cũng vì tôn giáo, người ta ghét nhau cũng vì vì tôn giáo. Vì thế, ta cần một tôn giáo làm sao? Ta cần một tôn giáo góp phần xây dựng đạo đức cho xã hội. Đó mới là cái nhiệm vụ của cái tôn giáo trừu tượng.
[1:08:00]Nếu tôn giáo mà không góp phần xây dựng đạo đức cho xã hội thì tôn giáo đó vô nghĩa, vô ích đối với cuộc đời này. Mà điều đáng chán nhất, đáng trách nhất là khi một tôn giáo muốn xây dựng mình thành một thế lực riêng, đây là điều đáng trách nhất. Tôn giáo xuất hiện trên cuộc đời này không phải để xây dựng mình thành một thế lực riêng, để cho mình là có quyền lực, không phải, mà tôn giáo xuất hiện trên cuộc đời này để đóng góp vào đạo đức cho xã hội. Con người ta chưa đủ lòng hiếu kính, con người ta chưa đủ sự tử tế, con người ta chưa đủ sự chân thành thì tôn giáo đóng góp vào những điều đó để con người biết chịu đựng hơn,
[1:08:47]nhẫn nhục hơn, yêu thương hơn, tử tế hơn, tận tụy hơn, chứ không phải là tôn giáo mới ban đầu mở ra một cái chiêu bài đạo đức, ăn hiền ở lành rồi gom được người rồi cái bắt đầu gom lại thành một thế lực của mình. Và đó là điều đáng trách. Nên khi ta nói những điều này vậy, ta cũng kêu gọi tất cả các tôn giáo trên thế giới, kể cả đạo Phật của ta. Trách nhiệm của tôn giáo đến với cuộc đời là cái gì? Là xây dựng đạo đức cho xã hội. Đó là nhiệm vụ chính của tôn giáo, đừng rời xa nhiệm vụ này, đừng rời xa nhiệm vụ này. Thế nào là rời xa nhiệm vụ này? Là khi mà thấy có nhiều người tin theo mình quá,
[1:09:30]cái bắt đầu động tâm tham vọng và gom hết những tín đồ theo mình, bơm họ vào những cái ý tưởng lạ để cho biến cái tôn giáo mình, cái giáo phái mình thành một thế lực riêng. Đó là điều rất là đáng trách, rất rất là đáng trách. Rồi bắt đầu nói: "Ờ đạo tôi, đạo anh là phái tôi, phái anh, giáo hội tôi, giáo hội anh." Những cái đó là hư ảo. Đạo tôi, đạo anh, chuyện hư ảo, chuyện tưởng tượng. Hệ phái tôi, hệ phái anh, chuyện tưởng tượng. Giáo hội tôi, giáo hội anh, chuyện con người bày đặt ra. Cái điều mà quan trọng nhất, chính yếu nhất của tôn giáo là hết sức là gì? Vô tư mà góp phần xây dựng đạo đức cho cho xã hội.
[1:10:23]Đó là nhiệm vụ thiêng liêng mà nếu tôn giáo làm đúng được điều này thì tôn giáo đáng kính, đáng được tôn trọng. Còn vì ta lợi dụng tôn giáo để xây dựng thành thế lực riêng, khoét sâu thêm cái sự khác biệt trong xã hội thì đó là điều hết sức là đáng trách, hết người.
[1:10:43]Ta yêu cầu các tôn giáo dù có những điều khác nhau,
[1:10:51]nhưng mà phải có một số điều bắt buộc phải giống nhau. Vì nếu không giống những điểm này thì ta không công nhận đó là tôn giáo, không được hưởng quy chế của tôn giáo. Thứ nhất, là giới cấm phải phù hợp nhiều với luật pháp,
[1:11:08]chớ đừng có những cái giới cấm mà đi ngược lại luật pháp. Thí dụ như là luật pháp cấm ăn trộm thì giới cấm cũng phải sao? Cũng phải cấm ăn trộm. Luật pháp cấm tà dâm thì giới cấm cũng phải cấm tà dâm, nhưng riêng tu sĩ thì
[1:11:27]gắt hơn. Gắt hơn là không được lập gia đình. Đó là cái cái cái một vài tôn giáo như vậy thì thôi đó là điều ta tôn trọng, cũng vô hại đối với luật pháp, cũng không chống lại với luật pháp, thôi cũng được. Rồi ta yêu cầu một điều nữa là cái tôn giáo không được tranh quyền với nhà nước. Vì sao? Vì quyền lực phải tập trung về nhà nước để cho nhà nước người ta điều khiển cái quốc gia người ta. Còn tự nhiên mình xen vô mình tranh quyền với nhà nước, thế là quyền lực bị phân tán ra hai, ba hướng thì đất nước đó sao? Sẽ rất là biến động. Đây là điều thứ hai ta yêu cầu tôn giáo phải như vậy. Cái điều thứ ba là tôn giáo phải là một liệu pháp tinh thần,
[1:12:13]tâm lý giúp cho tâm hồn con người bình an hơn, phải không ạ? Ví dụ như là Đức Huy cũng vậy, khi Đức Huy mà có niềm tin với đạo Thiên Chúa cũng viết một bài nhạc là Và Con Tim Đã Vui Trở Lại gì đó, tức là thấy mình bình an hơn khi mình đến với tôn giáo thì tôn giáo như vậy là tốt. Khi con người ta phải vất vả, phải lo toan vì cuộc sống này thì nếu cái chất liệu của tôn giáo làm cho người ta bình an hơn thì đó là một sự đóng góp tốt đẹp của tôn giáo với loài người. Thì ta yêu cầu tôn giáo phải có chức năng này là là một liệu pháp tinh thần giúp cho con người bình an hơn. Thì đạo Phật cái này là số một, vì đạo Phật có thiền định nha.
[1:13:00]Cái phương pháp của thiền định ngày hôm nay bắt đầu là trở thành một cái cái phương pháp, một liệu pháp tâm lý của cả thế giới. Thế giới bắt đầu hướng về thiền định của đạo Phật, mặc dù chưa có cái cái phương pháp chuẩn thống nhất hết toàn bộ, nhưng mà ngày hôm nay ngấm ngầm các quốc gia trên thế giới đã lấy thiền định như là một liệu pháp tinh thần quan trọng giúp cho con người bình an, bớt stress, bớt căng thẳng khi mà xã hội con người ta đã quá hỗn loạn như vậy. Điều thứ tư ta cần với tôn giáo là tôn giáo phải góp phần nâng cao cái đạo đức xã hội dần dần, bởi vì tôn giáo phải dạy con người sống vị tha, vô ngã.
[1:13:53]Đây là nhiệm vụ chính của tôn giáo đó, phải nâng cao cái đạo đức của xã hội lên chứ không phải mà gây mê tín. Thì nói về cái vô ngã, vị tha thì cái này đạo Phật mình cũng là số một luôn. Vì sao vậy? Vì
[1:14:08]đạo Phật có cái mục tiêu rõ ràng là vô vô ngã. Đây là mục tiêu chính của đạo Phật là vô ngã. Rất nhiều triết thuyết, rất nhiều tôn giáo có cái mục tiêu là vun đắp cho bản ngã, tìm vinh quang cho bản ngã, tìm cái sung sướng, hưởng thụ cho bản ngã, thì riêng đạo Phật có cái mục tiêu là diệt trừ mất bản ngã, mục tiêu đạo Phật rất kỳ lạ. Thì không phải con người ta ai cũng đi đến mục tiêu đó, nhưng trên con đường đi đến mục tiêu đó, trên con đường đi thôi, mới một phần đường thôi thì ta đã tỏa hương đạo đức của mình bát ngát vào trong cuộc đời này rồi, đã đem lại biết bao nhiêu lợi ích, yêu thương, tử tế, niềm vui cho mọi người chung quanh của ta rồi. Bởi vì sao?
[1:15:00]Bởi vì bản ngã ta đang giảm bớt. Khi bản ngã ta bớt một chút thì niềm vui của mọi người tăng lên một chút. Nên ta nói lại vậy là cái mục tiêu của đạo Phật là vô ngã thì không phải dễ gì ta đến được mục tiêu đó, nhưng trên con đường đi đến đó, dù ta chỉ bước đi được một phần nhỏ thì cái hương thơm đạo đức của ta đã tỏa ra ngào ngạt hết trong cuộc đời này rồi, đẹp vô cùng. Và ta cũng mong các tôn giáo phải như vậy, các tôn giáo cũng phải như vậy, là góp phần xây dựng đạo đức xã hội theo cái tinh thần vô ngã vị vị tha như vậy.
[1:15:42]Và ta cũng yêu cầu một điều này nữa, là dù chưa giống nhau, nhưng các tôn giáo vẫn phải đoàn kết lại với nhau trong tình đoàn kết của quốc gia, trong tình đoàn kết của nhân loại. Đây là điều yêu cầu gay gắt. Dù còn khác nhau, dù chưa giống nhau, nhưng mà phải đoàn kết với nhau. Vì sao? Vì ta còn có một cái tình nó rộng hơn cái tình của tôn giáo, đó là tình quốc gia và tình nhân loại. Còn nếu người nào vậy, cứ khư khư giữ lấy cái tình cảm của tôn giáo mình, đó là người hẹp hòi, đó là người cũng đáng trách. Và ta yêu cầu các tôn giáo ngày hôm nay cũng vậy, phải đạt được cái đoàn kết này. Thì phải nói thẳng thế này, vì anh đạo gì đạo,
[1:16:28]anh cũng chỉ là một phần của quốc gia này thôi. Anh không phải là toàn bộ quốc gia này. Mà anh đạo gì là đạo, anh cũng chỉ là một phần của loài người mà thôi. Trong khi đó, có một cái tình nó lớn hơn cái tình của tôn giáo, đó là tình quốc gia, cái tình tự của dân tộc, hoặc là tình yêu thương đồng loại, cái đó nó rộng hơn tình tôn giáo chứ. Mặc dầu trong tôn giáo, các tu sĩ hay nhồi vào đầu các tín đồ của mình về cái sự cao siêu tột bực của tôn giáo, của thần thánh, phải không ạ? Của cõi khác. Nhưng mà nếu xét trên thực tế, thì dù tín đồ anh là tôn giáo, anh cũng chỉ là một phần của quốc gia thôi.
[1:17:10]Còn cái tình nó lớn hơn cái tình tôn giáo: tình quốc gia, dân tộc, tình nhân loại đại đồng. Cho nên ta yêu cầu các tôn giáo phải góp sức để xây dựng cái tình đại đồng này. Đừng có bo bo, đừng khư khư, đừng có nhồi sọ, ép các tín đồ mình chỉ biết tôn giáo mình. Đó là điều hẹp hòi, đáng trách như vậy. Như vừa rồi vậy, vào trong trước ngày lễ Giáng sinh, thì lãnh đạo Phật giáo cũng đến các tòa Giám mục để thăm các vị Giám mục, các vị linh mục ở đó, để mừng cái ngày Giáng sinh, một ngày lễ lớn của tôn giáo bạn. Thì đây là điều đáng khen, điều đáng khen vì như vậy là các vị bày tỏ được cái tình đoàn kết với nhau trong cái tình quốc gia, dân tộc của ta.
[1:17:58]Đây là điều rất là đẹp. Lâu lâu vậy, nhiều khi thầy cũng được mời dự cái, trước Phật đản, được mời mời dự, trong đó là các tôn giáo cũng lại gặp mặt với nhau trước ngày lễ Phật đản, hoặc là đến ngày Tết cũng vậy. Bên Mặt trận cũng mời lại các tôn giáo ngồi lại với nhau để chung vui với nhau một bữa cơm. Bên nào ăn mặn cứ ăn mặn, ai ăn chay cứ ăn chay. Nhưng mà gặp mặt cũng phát biểu rồi cái này chút xíu, vui, thấy mặt nhau, ồ, người đạo này, người đạo kia, nhưng ai cũng là người Việt Nam cả. Cái điều đó nó cần lắm. Còn nếu không gặp mặt nhau, không có ý thức về điều này, nhiều khi vì tôn giáo mà, mà nguy hiểm.
[1:18:36]Cái điều thứ sáu mà ta yêu cầu, và ta yêu cầu các tôn giáo không được chống lại các nguyên lý khoa học để không rơi vào mê tín. Khoa học họ đã tìm ra như vậy, cứ phải tôn trọng vì cái tính logic của nó. Cho nên, ta yêu cầu, cái yêu cầu thứ sáu đối với tôn giáo là đừng chống lại những nguyên tắc khoa học. Thầy nhắc lại sáu điều, sáu điều ta yêu cầu đối với các tôn giáo, dù là ngày hôm nay, tôn giáo vẫn còn khác nhau. Điều thứ nhất là: những giới cấm của tôn giáo phải phù hợp với luật pháp. Cái điều thứ hai là: tôn giáo đừng tranh quyền với nhà nước, để cho nhà nước người ta yên mà người ta điều hành quốc gia của người ta.
[1:19:19]Cái điều thứ ba là: tôn giáo phải là một liệu pháp tinh thần đem lại sự bình an cho tâm hồn con người. Cái điều thứ tư là: tôn giáo phải giúp nâng cao đạo đức của xã hội theo cái tinh thần vô ngã, vị tha. Điều thứ năm là: dù chưa giống nhau nhưng các tôn giáo vẫn phải đoàn kết với nhau trong tình đoàn kết của quốc gia, tình đoàn kết của nhân loại. Và điều thứ sáu, ta yêu cầu các tôn giáo là đừng chống lại những nguyên lý khoa học để không không rơi vào mê tín. Nãy giờ ta nói rất nhiều về sự khác biệt của của tôn giáo, vì đây là điều khác nhau gay gắt nhất, gây nên sự thù ghét giữa loài người với nhau nhất như vậy.
[1:20:05]Còn ngoài cái tôn giáo ra, trong cuộc đời này còn nhiều thứ khác nhau lắm, nhưng có nhiều điều khác rất cần thiết để cho xã hội phong phú và tiến bộ. Phải không ạ? Chứ ví dụ bây giờ người ta đi một chiếc xe như vậy mình phải đi cho giống để gọi là đoàn kết, coi vậy chứ nó làm cản trở lại sự tiến bộ của loài người. Có người nào họ đột phá họ chế ra một cái mới, thì chính cái khác nhau đó, cái đột phá đó nó là giúp cho nhân loại tiến bộ. Cho nên là ta nói là không khác không giống nhau nhưng đừng ghét nhau, không phải là ta ép mọi người phải giống nhau tăm tắp hết. Ta chấp nhận một số khác biệt để cho cuộc sống này muôn màu
[1:20:52]muôn vẻ, và cũng tạo cơ hội có những bậc kỳ tài họ có những phát minh đột phá mà nâng bước của nhân loại tiến lên. Nên ở đây là sự khoan dung, sự độ lượng của ta đối với những điều mới mẻ. Nhá. Ta rất thích sự giống nhau, vì giống nhau là cơ hội để con người không thù ghét nhau. Ta rất thích, rất thích thôi, chứ không có nghĩa là ta ép mọi người phải giống nhau. Hai cái khác nhau. Ta rất thích con người giống nhau để đừng ghét nhau, đó là cơ hội để đoàn kết với nhau. Ví dụ bây giờ ta bước vào cái chùa, ta thấy mọi người cùng mặc áo tràng hết, bỗng nhiên ta có cái yên tâm, phải không ạ? Ta yên tâm là người này đi đúng một đường, mình cảm thấy yên lòng.
[1:21:42]Nhưng ví dụ ta thấy người nào mặc áo tràng hết, bỗng nhiên có một người mặc cái, thầy cũng không nghĩ được cái áo gì mà nó nó lạ, bắt đầu mình ngại ngại, không biết người này không biết đâu vô đây, vô đây có phá hoại không, phải không ạ? Cho nên vậy, nên ta thích cái sự giống nhau vì đó là cơ hội để đoàn kết với nhau. Nhưng như nói là ta
[1:22:06]chấp nhận cái sự khác biệt để cho cuộc sống này phong phú. Và đôi khi có những cái khác biệt ta không hiểu, nhưng biết đâu đó là sự khơi mào cho nhân loại tiến một bước tiến nữa, nên ta phải độ lượng về điều này. Do đó cái câu nói là: "Dù khác nhau vẫn không ghét nhau" là một câu phương ngôn rất là hay. Ta chấp nhận sự khác biệt để vẫn yêu thương, đoàn kết, để cuộc sống muôn màu, muôn vẻ và biết đâu trong sự khác biệt đó có cái mầm của một sự tiến bộ cho cho nhân loại sau này. Thì bây giờ vậy, trong khi chờ đợi thế giới tìm ra cái điều đúng nhất thì ngày hôm nay ta vẫn phải sống với nhau trong hòa bình,
[1:22:52]trong yêu thương dù còn rất nhiều dị biệt như vậy. Hôm nay là thông điệp mà ta gửi đến nhau, gửi đến thế giới trong cái ngày đầu năm này là thế giới đừng ghét nhau dù hãy còn rất nhiều điều khác biệt nhau. Xin chúc cho quý Phật tử một năm mới nhiều phúc lành nha, nhiều sự tinh tấn và yêu thương nhau dù vẫn còn những điều khác biệt với nhau. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:23:41]Cuộc đời sao vẫn ghét hờn thù.
[1:23:54]Tình người sao vẫn xa xôi mịt mù.
[1:24:24]Còn nhiều cuộc chiến tranh đem buồn sầu,
[1:24:31]để dòng nước mắt rơi theo niềm đau.
[1:24:37]Quỳ lòng xin bước chân theo Phật Đà,
[1:24:46]tìm đường hạnh phúc an vui mọi nhà. Người người tay nắm tay nhau thật
[1:25:00]thà, dựng xây thế giới hân hoan hiền hòa. Xin cho con người đừng ghét ghen nhau, trong đêm mơ cùng một giấc chiêm bao, câu ca thái bình vang khắp tinh cầu.
[1:25:24]Xin cho con người tìm đến thương yêu, đi qua cuộc đời còn có bao nhiêu, đôi tay cằn khô chẳng đáng chi nhiều, chỉ còn...