[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa chư tôn đức Tăng Ni, kính thưa các vị lãnh đạo chính quyền, đặc biệt có ông Lưu Công Vinh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, Trưởng ban Tôn giáo tỉnh Nghệ An. Anh anh Hùng là Bí thư xã Nam Thanh, anh Cung là Chủ tịch xã Nam Thanh, đúng không ạ? Dạ, và những vị nhiều vị lãnh đạo nữa, anh Việt cũng là Trưởng ban Tôn giáo của huyện Nam Đàn nữa. Xin hết sức là tán thán cái công đức của các anh đã vì cái buổi lễ quốc thái dân an này đại diện cho những người lãnh đạo mà làm cái lễ tế trời, tế đất, tế Phật cho cái lễ Quốc thái Dân an này. Cũng thầy cũng xin cảm ơn tất cả quý Phật tử
[0:57]tại vì để có mặt trong buổi lễ này, vì buổi lễ này không thể ít người mà làm nên được. Dạ, xin tràng pháo tay để ta tán dương các vị và tất cả chúng ta.
[1:10]Kính thưa đại chúng, trước khi về Nghệ An để thăm chùa Viên Quang và làm lễ cầu an này thì chúng tôi có được lời mời về cái Ban Trị sự của tỉnh Đắk Nông cũng làm một cái lễ cầu quốc thái dân an ngay trung tâm của cái thị trấn Đắk Mil, nơi cái hồ cũng gọi là Hồ Tây. Hôm đó thì quần chúng nhân dân họ đến họ xem rất là đông, cũng buổi lễ như vậy. Hôm đó chúng tôi có một bài giảng cái tựa là Ý nghĩa của việc cầu quốc thái dân an, nên hôm nay xin được không nói lại. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhắc qua một vài ý nghĩa thế này: Vì nếu theo đạo Phật á thì tất cả là theo nhân quả hết. Ta muốn có cái quả lành thì ta phải gieo những cái nghiệp nhân tốt,
[1:57]còn nếu ta không có những nghiệp nhân tốt thì không bao giờ có quả báo lành. Ví dụ như ta muốn quốc thái dân an thì buộc cái người dân trong nước ta phải làm rất nhiều điều thiện, chứ không phải chỉ bằng cái lời cầu nguyện. Vì nếu cầu nguyện mà không hiểu nghĩa thành mê tín liền, lập tức thành mê tín. Cho nên như vậy, cái buổi lễ cầu quốc thái dân an này nếu ta không hiểu đúng ý nghĩa thì tất cả chúng ta chỉ làm việc mê tín. Còn nếu chúng ta hiểu được ý nghĩa thì ở đây mới không phải là mê tín mà mới trở thành một sự thiêng liêng thực sự. Nghĩa là sao? Nghĩa là thế này: Để cho đất nước này được phú cường,
[2:38]giàu mạnh, an bình thì đúng nguyên tắc, toàn dân Việt tám mươi mấy triệu con người phải chung tay góp sức tu thiện, làm lành. Nhưng trên thực tế thì ta biết, không bao giờ có cái chuyện mà cả tám mươi mấy triệu con người này cùng tu thiện, làm lành cả. Ngay cả ví dụ như trong một gia đình cũng người tốt, người xấu nữa thì đất nước cũng vậy, cũng người tốt, người xấu, không bao giờ là tuyệt đối hoàn toàn cả. Nên do đó, chính vì còn có những người bất thiện, cái nghiệp xấu đó đánh vào đất nước ta khiến cho đất nước ta có còn cái chuyện bấp bênh, vất vả, khó khăn, khổ sở. Bao nhiêu phần trăm cái người thiện
[3:25]cũng không thể lấp đầy hết được cái cái nghiệp ác của những người xấu. Do đó, đất nước ta cứ mãi mà quốc không thái, dân không an.
[3:36]Những nhà lãnh đạo thì ngày đêm cố gắng để xây dựng cho đất nước phú cường. Bao nhiêu người công chức, bao nhiêu kỹ sư, bao nhiêu công nhân, bao nhiêu nông dân, bao nhiêu thầy giáo, bao nhiêu con người ngày đêm chung tay góp sức thực hiện cái việc quốc thái dân an chứ không phải cầu nguyện. Để thực hiện cái quốc thái dân an thì các vị đó ngày đêm vắt óc, vắt sức ra để mà làm chứ không phải cầu nguyện. Nhưng mà làm gì thì làm thì cái nghiệp ác của con người nó vẫn phá vỡ, nó vẫn gây trở ngại, vẫn gây khó khăn khiến cho đất nước ta mãi mãi cứ không bình an như là ta mong ước, như là niềm ước mơ của tất cả mọi người.
[4:16]Mà khi con người bó tay rồi thì con người lại nghĩ đến thần thánh, đó là quy luật. Vì sao ta cầu nguyện? Vì sao ta đến chùa, đến đền để ta cầu nguyện? Bởi vì sự thực trong cuộc sống này có quá nhiều điều nó ngoài sự kiểm soát của ta. Ta tính thì tính nhưng mà làm được hay không lại là một cái gì bí mật khác. Nên chính vì con người không hoàn toàn kiểm soát được cái kết quả của mình nên con người phải nhờ đến đến thần thánh, đó là sự cầu nguyện. Mà khi con người càng yếu đuối, càng bất lực thì người ta cầu nguyện càng nhiều, nhớ như vậy. Nên vì sao mà cái người nó có hai hạng người mà ít cầu nguyện:
[4:57]Thứ nhất là cái người mà họ giỏi việc, họ làm việc thì họ kiểm soát được kết quả nên họ không cầu nguyện. Cái người thứ hai là người mà tin nhân quả, cố gắng làm điều thiện thì biết là quả báo lành nó sẽ tới, người đó cũng rất ít cầu nguyện. Còn đa phần mà cái người nhu nhược, yếu đuối, mê tín thì rất thích cầu nguyện vì mình không biết mình làm được điều gì, cái tâm lý chung là như vậy. Thế còn cái đại lễ mà cầu quốc thái dân an thì ý nghĩa nó lớn trên hai phương diện. Cái phương diện thứ nhất là đây là cái nơi, lúc, cái dịp đầu năm để ta dâng cái lòng tưởng nhớ mình đến bao nhiêu đời tổ tiên từ đời quốc tổ dựng nước, bao nhiêu triều đại anh hùng
[5:47]cho đến ngày hôm nay. Bao nhiêu máu đã đổ xuống, bao nhiêu xương đổ xuống, bao nhiêu mồ hôi, nước mắt, bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu công sức biết bao nhiêu triều đại. Và cái tình yêu nước, cái lòng kính ngưỡng đối với quốc tổ, chư vị tổ tiên đó, nó là một tình cảm đẹp, là một đạo đức đẹp mà ta phải vun đắp hằng ngày, hằng năm. Mà không phải hằng ngày được, mà do đó nên buộc đầu năm ta phải gặp nhau để cầu nguyện là cơ hội để ta nuôi lớn, vun đắp, xây dựng, giữ gìn cái tình yêu nước, cái lòng kính ngưỡng đối với quốc tổ ta. Và đây là một cái văn hóa lớn của dân tộc ta, cái văn hóa này hiếm có quốc gia nào có được.
[6:29]Cho nên những ai mà có mặt trong cái buổi lễ cầu an này đều là những người
[6:36]làm sáng được, làm sáng nên được cái văn hóa cao đẹp của người Việt Nam ta mà hiếm có một quốc gia nào có được, mà cũng không phải tỉnh nào cũng làm được điều này, mà cũng không phải chùa nào làm được điều này. Là tập hợp nhau đầu năm để nhắc nhau lại, giữ gìn lại cái tình cảm cao thượng là dâng cái lòng kính ngưỡng đối với bao nhiêu đời quốc tổ. Nên cái ý nghĩa cầu an ta trước hết nó đẹp về đạo đức, ta chưa nói cái cầu nguyện có linh hay không, nhưng trước hết hết sức cao đẹp về đạo đức. Và chúng tôi cũng kính mong các vị lãnh đạo của tỉnh, của huyện, của xã ta mãi mãi nuôi dưỡng cái truyền thống này.
[7:20]Đây là một truyền thống đẹp để cho cả nước phải phải bắt chước theo. Dạ. Nên cũng mong anh Lưu Công Vinh, một vị lãnh đạo tôn giáo rất là anh minh của tỉnh ta, anh cố gắng mà mà nhắc nhở các chùa đó mỗi năm làm điều này. Ai quên anh lại anh khuyến khích các chùa làm vì đây một tình cảm cao đẹp mà Nghệ An ta dường như là đi đầu trong cái nghi thức này. Thật sự là Nghệ An ta đi đầu, chưa ai làm được cả. Họ cũng quốc thái dân an nhưng không thể có cái chiều sâu, cái đạo đức đến mức độ như thế này nên ta hãy hãnh diện vì điều này. Cái điều thứ hai là thực lòng là chúng ta tha thiết mong cho quốc gia mình được thịnh vượng, thái bình, an vui, hạnh phúc.
[8:10]Ta thật sự mong điều đó chứ không phải không. Nhưng mà ta biết rằng cái kết quả đó là do nghiệp thiện của toàn dân, nhưng mà toàn dân thì không phải ai cũng thiện. Vì vậy, trước Phật ta cúi đầu, ta sám hối giùm cho tất cả những cái nghiệp bất thiện của dân ta hãy còn sót lại. Đó là nghi thức ban đầu mà ta phải sám hối. Mấy ngàn con người ở đây có thể không đủ sức để lấp đầy cái nghiệp bất thiện của bao nhiêu triệu con người trên toàn quốc này. Không lấp đầy nổi, nhưng không nổi vẫn cũng phải phải làm, vẫn phải sám hối, chứ không thể nói rằng, "Ồ, người ta ác nhiều quá rồi tôi làm sao mà tôi sám
[8:56]hối giùm được", không không nói câu đó. Dù biết là không nổi, dù nghĩ rằng bất khả bất khả thi, nhưng mà vẫn phải thiết tha, vẫn phải sám hối giùm cái nghiệp bất thiện của toàn dân ta, ý nghĩa như vậy. Điều ý nghĩa nữa là thế này: Là trước Phật đài, trước uy linh của quốc tổ, các triều đại tổ tiên, ta long trọng ta hứa với các ngài rằng Bản thân ta cả một đời còn lại sẽ tu, tu thiện, làm những điều lành, và giáo hóa cho mọi người cùng tu thiện, cùng làm những điều lành. Một người phải tu bằng 1.000 người, một người phải giáo hóa sao được 1.000 người trong suốt cuộc đời còn lại. Và chính vì cái lời hứa long trọng, tha thiết này ta cảm động được cả trời đất.
[9:50]Nhớ như vậy, ta cảm động được cả trời đất, nên cái nghi thức hôm nay nó lớn lao là vì cái tâm của ta, tâm của mỗi người. Ta không phải đến đây với cái tâm hời hợt là cái cầu nguyện qua loa rồi thôi. Mà ta đến đây với lòng chí thành, tha thiết. Mỗi một người mang cái tâm của 1.000 người đến đây, mỗi một người hứa cho 1.000 người cùng đến đây. Và chính cái tấm lòng tha thiết đó ta mới làm lay động cả bao nhiêu tầng trời ở trên cao. Và dù chỉ có vài ngàn con người trong cái buổi đại lễ này, chắc chắn cái sự linh thiêng vẫn tỏa lên cao, vút lên trời cao và tỏa ra lan đi khắp nơi trong sông núi này.
[10:42]Và một điều nữa thế này: trong suốt cái nghi lễ ta chưa có cơ hội để cầu riêng cho gia đình mình thì tối nay chùa mới bắt đầu lấy danh sách của những người mà đã ghi cái tên gia đình mình riêng để mà cầu nguyện. Nhưng trong lễ chính, ta chưa có cơ hội, ta chỉ cầu chung cho đất nước ta à và ta hứa khi đất nước ta hưng thịnh thì Việt Nam sẽ đóng vai trò lớn trong việc góp phần xây dựng cho hòa bình, an vui cho thế giới, vậy thôi. Nhưng cái nhân quả đã hình thành, là sao? Là khi ta tha thiết cầu nguyện cho cả cái đất nước này, bỗng nhiên gia đình ta được phúc trước. Gia đình ta bỗng nhiên sẽ được may mắn dù ta chưa cầu cho riêng mình.
[11:34]Lòng ta chí thành cầu cho cả đất nước này thôi, nhưng mà theo luật nhân quả, cái phúc đó trở lại cho cá nhân ta trước. Bỗng nhiên gia đình ta được nhiều điều may mắn, ấm êm, hạnh phúc và thành đạt. Cho nên thay vì trong đầu năm chúng tôi đại diện cho chư Tăng Ni lại xin chúc cho quý vị lãnh đạo, xin chúc cho quý vị nhân dân, Phật tử được mọi điều may mắn, nhưng lời chúc này đã trở nên thừa khi mà bao nhiêu con người ngồi đây lòng đã thiết tha cầu nguyện cho cả cái đất nước này thì tự nhiên cái phước lành đã đến với tất cả quý vị rồi. Tôi xin chúc mừng điều đó thôi. Tôi không chúc một điều nào nữa.
[12:15]Nên sau cái buổi lễ này ta để ý ta sẽ thấy gia đình ta có nhiều điều nó tốt đẹp hơn. Nếu mà sau buổi lễ này ta về mà thấy gia đình mình không may hơn, không tốt đẹp hơn thì xin hãy đến chùa Viên Quang đi tìm anh Lưu Công Vinh mà hỏi. Nha, anh sẽ đền.
[12:36]Và để đi vào cái cái bài đạo lý à chúng tôi xin chia sẻ một ít đạo lý à ngày hôm nay có cái tựa là phản ứng thích hợp. Tựa nghe kỳ kỳ, nhưng mà nó vui. Phản ứng thích hợp nghĩa là gì? Nghĩa là thế này: ví dụ như ta đi vào đi chùa, ta đang ngồi trong chùa thế này, à rồi sau đó sau buổi lễ xong ta đi tới đi lui lo công việc, cái có một người nào đó không biết họ có mâu thuẫn gì ở ngoài không biết, họ hiểu lầm lại họ lại họ mắng ta, họ nói: "Mi là cái đồ đạo đức giả." Không biết giờ mình còn dùng cái chữ "mi" không, người Nghệ An mình còn dùng không vậy? Vẫn còn hả? À, chưa chưa hết. "Mi là cái đồ đạo đức giả, ở ngoài kia mi sống ác
[13:20]rứa, mà răng mi vô đây mi bày đặt cầu Phật, cầu Trời, chẳng có Trời, Phật nào chứng cho mi đâu. Mi là đồ ác độc." Đại khái như vậy. Thì lúc mình sững hững à thì nói: "Anh có lầm không?" Nói: "Không lầm, mi mi đúng là tên Nguyễn Văn A, mi đó, mi ở nhà nớ, tao biết cả, phải không? Mi là đồ đạo đức giả." Đứng mắng chửi trước mặt mọi người. Giờ mình làm sao? Giờ mình phải phản ứng sao cho thích hợp?
[13:52]Bây giờ mình bực quá bắt đầu mình mới đầu mới đầu thì mình kiên nhẫn mình nói thế này, nói rằng là: "Xin lỗi chị, chị chị nhầm người, nha. Tôi tôi không có đụng chạm gì tới chị cả. Tôi tối ngày chỉ lo ăn chay, đi chùa lễ Phật, ngồi thiền. Tôi không có đụng, mà sao chị chửi mắng tôi rứa?" Nói: "Mi đạo đức giả, mi nghĩa là lừa gạt tao!" rồi thế này thế kia, đại khái vậy, cứ chửi tới. Thì mới ban đầu mình còn kiên nhẫn mình giải thích, lát mình chịu hết nổi rồi mình làm sao? Chửi lại. À, bắt đầu mình chửi, nói mình chửi lại: "Bà là đồ hồ đồ phải không? Cái mụ ác độc, ác miệng! Ở đâu tới đây gieo ám họa cho tui!" Đại khái bắt đầu ta dùng chữ cũng
[14:32]nặng trở lại, bên kia nặng, rồi sau đó thì sao, chùa mình sao? Vui đúng không? Vui. Thì nó thế này: người bên ngoài họ nhìn vô họ không biết gì hết, họ chỉ nói thế này: "Mấy cái người đi chùa Viên Quang vô đó chửi lộn không hà." Phải không ạ? Họ nói liền câu đó, họ kết luận. Và họ nghĩ rằng như vậy, đạo Phật không tốt, chùa Viên Quang không tốt, anh Hùng làm bí thư không tốt, đổ thừa liền. Họ chỉ thấy hai người chửi nhau họ không cần biết nguyên nhân. Đó. Còn bây giờ nếu mà có một người đến chửi ta, ta nghĩ đến cái hậu quả của việc ta chửi lại là như vậy, là tự nhiên anh Hùng bị mang tiếng oan,
[15:17]chùa mang tiếng oan, đạo Phật mang tiếng oan, thôi ta cứ nhịn. Thì khi người ngoài họ nhìn vô đó, họ không thấy hai người cãi nhau, họ chỉ thấy một người cứ đứng chửi sả sả sả sả, thì họ nói làm sao? Họ nói: "Trong chùa Viên Quang nay có cái bà điên nào vô bà đứng bà nói." Như vậy là họ không nghĩ xấu cho chùa, đúng không ạ? Còn nếu ta chửi lại cái họ nói liền, họ nói là: "Ồ, trong chùa Viên Quang họ đi họ chửi lộn trỏng á." Đi chùa chỉ là chửi lộn. Nhưng mà ta im lặng để cho chỉ một người chửi thôi thì tự nhiên người ta không nghĩ xấu chùa nữa, mà người ta chỉ nói rằng: "Ờ, không biết nay có cái bà điên nào đi vô chùa bả nói bậy nói
[15:52]bạ trỏng, sao chưa thấy bảo vệ bắt lôi ra." Thấy không? Tự nhiên mình giữ được danh dự của chùa. Do đó cách phản ứng đầu tiên của ta mà ta rút ra được bài học là gì? Đừng làm giống như kẻ xấu. Thí dụ như họ ăn trộm mình, mình đừng qua nhà họ ăn trộm lại. Đừng làm giống như kẻ xấu. Đó, ta khuyên nhủ, ta dạy răn, hoặc là kẹt quá thì cuối cùng ta báo công an, chứ hễ: "À, mi ăn cắp tao cái đồng hồ, tao qua tao ăn cắp lại mi cái tivi cho huề," không được. Luật pháp không cho phép như rứa. Rồi ta thấy hồi xưa hay có cái chuyện là trả thù, phải không? Nghĩa là có một toán người xông vào cái nhà đó họ giết cái người cha.
[16:32]Cái người con chạy thoát được thế là sao? Đi học võ công, phải không? Bao nhiêu năm đi học võ công, khi mà đã thành tài rồi đi xuống núi tìm kẻ thù để giết lại để trả thù. Thì cái đó là sao? Làm giống như kẻ thù, làm giống kẻ thù. Rồi bên kia nó có người chạy thoát, cái lại cũng đi rèn luyện võ công, cầm gươm đi tìm người giết lại, và cái oan trái mãi không bao giờ chấm dứt. Và theo luật pháp ngày nay cấm tuyệt điều đó. Cái điều đó chỉ được cho phép trong truyện tiểu thuyết hay trong phim thôi. Còn ngoài đời thực, luật pháp không cho và đạo lý đạo Phật cũng không cho, cho nên cái đầu tiên, cái phản ứng của ta là đừng làm giống kẻ xấu, được không ạ?
[17:16]Đó là phản ứng đầu tiên. Tuy nhiên chuyện đời phức tạp.
[17:23]Chuyện đời phức tạp, nó không phải một chiều như vậy, không phải là luôn luôn ta nhịn mà đúng đâu. Ngày hôm qua vậy, lúc mà chúng tôi ra đây thì có cái điện thoại từ một ngôi chùa ở Tây Ninh gọi lên. Những người những vị tu ở đó mới hỏi thế này, nói: "Bây giờ thưa thầy, có hai cái tay nó vô đây nó đập phá chùa, bây giờ thì con phải làm sao?" Nói: "Gọi công an chưa?" Nói: "Gọi công an tới nơi, sau khi khuyên nhủ xong đi về rồi cái bắt đầu nó trở lại đập nữa thì chúng con phải làm sao?" Thì chúng tôi trả lời: "Lấy cây đập lại." Vì sao vậy? Vì đây là trường hợp tự vệ chính đáng, luật pháp cho phép.
[18:02]Và ta cần có cái sự cứng rắn giữ gìn kỷ cương nề nếp này để những người người ta đến chùa người ta yên tâm người ta tu. Người ta biết rằng chùa này cứng rắn, bảo vệ được người ta. Chứ còn nếu mà cái du côn nó cứ vào chùa nó quậy, trong chùa không thể làm gì, và công an lúc đó họ không đến kịp tại vì công an ở xa, họ sẽ lo sợ, không dám đến chùa tu nữa. Cho nên trước hết chính mình phải bảo vệ mình được trước khi mà luật pháp bảo vệ mình. Nên trong trường hợp này nó không phải là sân si, mà đây là trường hợp tự vệ chính đáng, luật pháp có cho phép, đúng không anh Hạnh ạ? Anh gật đầu nha, nói đúng rồi nè, vậy là thầy nói không có sai.
[18:42]Nên ta nghĩ như vậy, cho nên không phải lúc nào cũng phải hung dữ mới là đúng, mà không phải lúc nào cũng nhịn mới là đúng, nên ta phải hết sức là trí tuệ, cẩn thận và xem xét. Thì khi ta làm ta phản ứng đúng thì ta có phước, ta phản ứng sai thì ta mang tội. Ta nhớ như vậy. Mà cứ phản ứng đúng cho nhiều, phước ta nhiều, cuộc đời ta hạnh phúc; còn ta cứ phản ứng sai, nhận định sai, phản ứng sai, cái tội nó cứ chồng chất chồng chất thì sau này cuộc đời ta ta đau khổ. Lúc đó đáng lẽ phải nhịn thì ta lại không nhịn thì ta mang tội; lúc đó đáng lẽ phải nói, phải giải thích, ta lại im lặng thì ta lại mang tội.
[19:26]Ví dụ thế này: khi có một người mắng chửi, hạ nhục, vu khống ta thì ta làm sao?
[19:35]Ta nên giải thích hay là nên im lặng?
[19:41]Nên thế nào?
[19:45]Có những trường hợp mà người ta hiểu lầm và người ta có thiện chí muốn tìm hiểu sự thật, ta nên giải thích trong cái tình thân ái, chứ không không nên im lặng làm gì phải không? Đúng là nên, thì cái việc ta giải thích là một phản ứng đúng, phải giải thích. Nhưng có những trường hợp người ta nói xấu, nhục mạ mình không phải là vì người ta hiểu lầm, mà vì người ta ác ý, ta bôi nhọ, mưu hại chứ không phải là người ta hiểu lầm, thì mình nên làm sao? Có khi phải im lặng. Và cái câu trả lời không phải là một vài lời nói, mà cái câu trả lời là cuộc đời của mình, chính cuộc sống của mình. Thì nó đòi nó mất thời gian hơn,
[20:29]nhưng mà cái câu trả lời đó có sức mạnh hơn, không cần trả lời. Và có khi mười năm sau, hai mươi năm sau, có khi mình chết rồi người ta mới hiểu, mọi người mới hiểu, còn chính cái người mà hạ nhục mình họ không cần hiểu, vì họ cố ý mà. Và họ làm cho mọi người cùng nghĩ xấu về mình, nhưng không cần. Câu trả lời của ta là chính cả cuộc đời của ta, nên lúc đó không cần trả lời. Lúc đó im lặng lại đúng, và cứ cứ sống tốt theo lời Phật dạy, đó mới là câu trả lời nha, nên tùy lúc tùy nơi như vậy. Bây giờ, có một người họ tôn trọng, họ khen ngợi mình thì mình phản ứng làm sao? Mình nên im lặng hay nói thêm một vài câu gì?
[21:14]À ví dụ như có người họ khen. Khen đẹp trai, tài giỏi,
[21:21]trí tuệ, thành đạt, người dễ mến, đủ thứ hết thì mình mình phản ứng làm sao?
[21:32]Mình chắp tay mình cảm ơn. Cảm ơn là anh đã cảm ơn anh đã dành cho tôi những lời khen như vậy. Và xin anh cứ khen mãi, gặp ai anh cũng khen như vậy giùm tôi. Gặp ai anh cũng khen tôi như vậy giùm. Được không ạ? Vỗ tay vậy là chịu hả? Tức là muốn người ta khen mình đi khắp nơi hả? Các con người tự nhiên vỗ tay thầy không hiểu sao. Thường thường thì cái phản ứng của ta theo đạo lý là ta ta khiêm tốn phải không ạ? Ta khiêm tốn, ta nói thế nào? Ta nói: "Cảm ơn anh đã quá khen, nhưng sự thật thì tôi cũng chưa phải được như vậy, cũng chưa phải đẹp trai lắm, chưa phải tài giỏi lắm", vân vân. Đó là lời khiêm tốn mà mình cũng biết ơn cái sự khen ngợi của người ta.
[22:16]Như vậy, đó là cái phản ứng vừa chừng. Nhưng mà có những trường hợp thì sao? Cho người ta khen.
[22:25]Có những trường hợp cứ cho người ta khen, tốt không sao cả. Vì sao? Vì mình cái lời khen đó nó cần thiết để có lợi cho những người khác. Ví dụ thế này, ví dụ có một ông bác sĩ ông có tay nghề chữa bệnh rất là giỏi. Và ông mới biết rằng ở cái vùng địa phương đó, người ta hay mê tín chữa tầm bậy, mỗi khi bị bệnh cứ đi cúng đi vái ra gốc cây hòn đá để chữa tầm bậy rồi nhiều người mất mạng oan. Nên khi ông ông về cái địa phương đó theo cái lệnh bố trí ở trên, ông về để ông chữa bệnh thì ông chữa được một vài ca cái cái hết, cái người ta tới người ta khen. Người ta khen thì ông ông cần người ta khen. Ông cần người ta khen.
[23:14]Và ông cứ nói làm sao mà đem cái lời khen này lên báo khen luôn giùm ông giùm, chứ đừng có khen nói miệng không. Chi vậy? Để ông nói ông muốn rằng nhờ cái lời mà khen ông á, để cho mọi người khi bị bệnh họ biết mà họ tìm tới ông, chứ đừng có đi chữa ngay dưới g- đi tìm vái lạy dưới gốc cây, cục đá, bờ sông, sẽ chết mà oan mạng. Cứ tới ông, ông chữa cho đàng hoàng. Nên ông cần đưa cái lời khen lên báo cho nhiều càng tốt để cho dân tìm về chữa bệnh cho nó chính quy. Thì ông không vui mừng vì cái cá nhân được khen đâu, mà ông cần cái lời khen này để làm chi? Để người ta được chữa bệnh chính quy. Thì cái lời khen lúc này ông lại không kêu im lặng mà cần khen thêm nữa.
[23:54]Đây là một phản ứng đúng trong lúc này. Nhưng mà quan trọng cái tâm ông, ông không phải là tự hào, vui mừng vì lời khen mà vì lợi ích của của những bệnh nhân. Đó, đây là phản ứng đúng. Nên ta không phải lúc nào một chiều cũng là đúng. Không phải người ta khen, cái mình kêu người ta đừng khen nữa: "Thôi tôi là người khiêm tốn lắm, đừng khen nữa, khen hoài kỳ quá à, mắc cỡ quá à". Không phải, không phải luôn luôn đúng đâu. Mà có khi khen nữa giùm tôi đi, đăng báo lên khen giùm. Có những trường hợp như vậy. Cho nên ta phản ứng lúc nào là tùy cái trí tuệ, tùy cái đạo đức của ta, và đừng cố chấp một chiều nào.
[24:30]Trong trường hợp này cái này là đúng, nhưng trong trường hợp kia cái cách xử lý khác là là đúng. Giờ ví dụ như có một người họ ghét mình thì mình làm sao? Thì mình thường con người ta, ai ghét mình, mình không mình không thương người ta được, mình ghét lại. Đó là thói thường. Thói thường là ai ghét mình thì mình ghét lại. Mà thế là ai không quan tâm tới mình, mình cũng chẳng quan tâm người ta. Đó là cái thói đời. Nhưng mà lẽ đạo thì ngược lại. Cái lẽ đạo là ví dụ thấy người ta không ưa mình, lúc nào mình cũng tự soi lại tại sao người ta không ưa mình? Có phải chăng là bởi vì mình có sơ suất trong
[25:12]một lần, một lời nói nào đó hay không? Một thái độ nào đó hay không? Hay là tại kiếp xưa mình đã có làm điều không tốt với người? Hoặc kiếp này hoặc kiếp xưa. Nên khi thấy người ta không không ưa mình, người ta ghét mình là phải xét lại liền. Ngay cả chính chúng tôi cũng vậy, là mình là người tu hành đi làm đạo mà chuyên môn đi giảng dạy mọi người, nhưng nhiều lúc khi xét lại trong cuộc đời của mình đã có rất nhiều lần sơ suất về cư xử, chứ không phải là không. Đôi khi vẫn chủ quan, đôi khi vẫn quên, vẫn đãng trí, vẫn bị sơ suất chứ không phải là không. Cho nên vì vậy, trong cuộc sống này ta không phải đã hoàn hảo, làm gì đúng nấy đâu.
[25:55]Có những khi ta đã sơ suất, đã để lại hậu quả, và vì thế cũng lúc nào cũng phải tìm lại để mà lấp đầy những cái điều sơ suất đó. Nên khi thấy người ta ghét mình, điều trước hết là tìm lỗi mình. Nếu tìm lỗi mình mà không thấy, thì có khi là biết lỗi kiếp trước thì thôi đành chịu. Nhưng cái quan trọng là bình thản, an vui, tự tại, đừng phiền não, đừng khó chịu và cố gắng thương lại để giải cái cái nghiệp xưa. Nhớ như vậy, đó phản ứng là đúng nhất. Chứ đừng có cái thái độ hễ người ta ghét mình thì mình bỏ mặc, mình bất cần, mình hoặc mình ghét lại, vì cái đó không phải là lẽ đạo, đó là thói đời rất là thường tình.
[26:41]Giờ ví dụ như trên đời này mình gặp người ta thương mình thì làm sao? Khi mình được yêu thương thì đó là một niềm hạnh phúc á. Trong cuộc sống này mà nếu không ai yêu thương mình, chắc mình tự tử mình chết rồi. Nhớ như vậy. Hoặc là mình không tự tử, tự cái chết cũng tìm tới mình. Nhớ như vậy. Sở dĩ ta sống được vì cái tuổi thọ ta còn kéo dài vì còn có người yêu thương ta, nhờ cậy ta. Còn nếu trên đời này ta chẳng yêu thương ai mà chẳng ai yêu thương ta, hoặc ta đã chính mình tự tử hoặc cái chết tự nó tìm tới nó rước ta đi liền, vì ta đã sống thừa trên cuộc đời này. Còn nếu ta được người yêu thương, đó là niềm hạnh phúc.
[27:25]Nhưng mà được yêu thương nhiều quá, mà nếu cái đạo đức mình không đủ để đón nhận cái yêu thương đó, mình hư liền. Mình hư liền, tự cao liền. Mình tự cao, chủ quan và lập tức rơi vào sai lầm. Nên đầu tiên vậy, trước hết là lỗi của cha mẹ. Các bậc cha mẹ mà thương con nhiều quá không dạy là giết con mình. Con mình nó đón nhận cái tình thương quá nhiều mà đạo đức nó không đủ, nó hư liền. Nên chỉ có những người mà rất đạo đức mới có thể đón nhận được vô số tình thương của người khác mà tâm không bị biến dạng, hư hỏng. Còn đa phần nếu ta chưa đủ đạo đức, ta đón nhận được nhiều cái sự ưu ái, yêu thương của người quá, tâm ta bị biến dạng liền, ta hư liền.
[28:16]Nên nói tại sao mà hồi tôi mới lấy vợ, vợ tôi rất là dễ thương. Lấy vợ một thời gian về cái vợ tôi thành cái bà chằng hung dữ, kỳ lạ quá, nói nhiều rồi cái chịu không nổi. Lý do tại anh, anh yêu thương bả quá. Anh yêu thương nhiều anh giấu lại giùm, đó. Thì anh anh lâu lâu anh nhỏ giọt chút chút chút chút thì bả sống được và hai vợ chồng rất vui. Còn anh lúc nào anh cũng tôn sùng: "Em là tất cả của cuộc đời anh. Anh sẽ vui vì em vui, anh sẽ cười vì em cười, anh sẽ khóc vì em khóc. Mỗi bước đi của em là những đóa hoa nở. Những cái sợi tóc của em rơi xuống trần gian này là làm sưởi ấm tim anh". Cứ nói cho đã đi, bắt đầu bả biến thành bà chằng
[28:54]quay trở lại ngày đêm bả chửi cho nghe. Vì bả đón nhận yêu thương nhiều quá, bả biến dạng cái tâm, cho nên phải yêu thương vừa vừa thôi. Ở trong đây vậy, trong quý vị quan khách đang ngồi đây, chúng tôi biết có một người cực kỳ yêu thương vợ. Thầy không có nói anh nha anh Vinh, thầy không nói anh nha. Thầy nãy giờ thầy giấu không nói tên anh. Và chúng tôi đến n- nhà thăm cái anh đó, thầy cũng không nói tên anh này nha. Cái anh thì đi vắng thì gặp chị ở nhà. À thì chị nay cũng lớn tuổi, à cũng bình thường. Nhưng khi nói chuyện mới phát hiện tại sao ảnh thương vợ mình, tại vì chị sống rất sâu sắc,
[29:34]à một người có cái tình yêu nghệ thuật, sáng tác thơ làm nhạc đồ được rất là hay. Và nhìn những đứa con trong nhà cực kỳ ngoan, nói: "Hai người này dạy con tốt quá". Nhìn khi thấy khách ra, mấy đứa biết ra chào, biết hỏi, phụ bố mẹ bưng ghế, bưng nước đồ. Nói: "Trời, cái gia đình giáo dục tốt quá". Thì bố thì có thể là bận việc nước đi làm, nhưng mà vợ ở nhà đã dạy con đồ rất là ngoan. Thì như vậy cái đạo đức của hai vợ chồng họ yêu thương nhau nhiều mà tâm không biến dạng vì sao? Vì cái đạo đức họ có, họ mới đón nhận được cái tình yêu thương đó. Còn nếu đạo đức mà kém mà được yêu thương nhiều hư liền. Nhớ như vậy.
[30:14]Thầy không có nói tên anh ra nha anh Vinh.
[30:21]Thì cũng vậy, ví dụ như khi ta được yêu thương Khi ta được yêu thương thì liệu coi mình đã đủ đạo đức để nhận cái tình yêu thương đó chưa. Nếu mà ta chưa đủ đạo đức, cái tình yêu thương đó sẽ làm tâm ta biến dạng liền. Cho nên khi mình được nhiều người yêu thương thì phải đến chùa tu cho nhiều, phải đến lạy Phật cho nhiều, ngồi thiền cho nhiều để tâm buông xả gần như hư vô. Thì lúc đó, được mọi người yêu thương, mình biết ơn lại và ghi khắc cái ân nghĩa đó để tìm cách đền đáp, nhưng lòng không tự cao, không chủ quan, tâm không bị biến dạng. Nhớ như vậy. Ví dụ bây giờ, ta thấy một người chưa hiểu đạo, chưa tin nhân quả, họ chưa chịu tu thiện, làm lành
[31:14]thì ta phải làm gì? Mà người đó nhiều lắm đó. Trong cuộc đời này, chung quanh ta người đó nhiều lắm á. Chưa tin Tam Bảo, chưa kính Phật, chưa tin sâu luật nhân quả, nên họ chưa chịu tu thiện, chưa chịu làm điều lành thì ta làm sao?
[31:36]Thường á, có khi là ta bỏ mặc, ta nói cái người đó là người ác, chết rồi sẽ đọa súc sinh gì đó. Ta bỏ mặc, còn phần ta, ta cứ tinh tấn tu tập đi theo chùa, theo thầy làm những điều lành đó, giúp làng, giúp xóm. Thì ta thấy rằng mình gieo được cái nhân lành, mình sẽ từ từ đi lên, còn những cái người bất thiện kia sẽ từ từ đi xuống. Thì trong tâm ta
[32:04]vừa có ý bỏ mặc mà vừa có ý coi thường. Thì cả hai cái tâm đó, hai cái tâm niệm vừa bỏ mặc vừa coi thường là chính là cái tâm ác trong lòng ta còn sót lại. Cho nên ta biết đi chùa, tu tập làm phúc thì ta nghĩ mình đã thiện rồi, nhưng đâu có ngờ rằng khi ta thấy một cái người chưa biết tu thiện, lòng ta có một chút bỏ mặc, một chút coi thường chính là điều ác vẫn còn tồn tại trong lòng mình. Đúng không ạ? Nó vi tế, nó âm thầm nhưng điều ác vẫn còn trong tâm. Nên vì vậy, cái phản ứng đúng nhất của ta là nếu chung quanh ta còn sót bất cứ người nào mà họ chưa biết tu thiện thì ta phải sao? Phải đến với họ, nha, kết duyên lành
[32:54]và và nhỏ to giải thích, giáo hóa, chứ đừng bỏ mặc. Người đó có khi là có duyên với ta, ta đến ta gặp họ họ vui liền và nói họ nghe liền. Nhưng có người không có duyên với ta, ta đến họ họ không đón tiếp hoặc là họ hờ hững, ta nói họ không nghe, những người đó ta phải mất 5 năm. Bây giờ cứ phải gieo duyên lành, cứ đến thăm hỏi, có gì ngon cứ đem tặng cho ăn, vân vân, cứ chào hỏi để gieo cái duyên. Và cái duyên đó 5 năm sau ta mới bắt đầu có thể mà nói chuyện đạo với họ được, chứ còn không nói liền được, nhưng mà để đó 5 năm rồi sẽ thành công. Nhưng trong tâm ta đừng coi thường và đừng bỏ mặc. Vì nếu ta coi thường, ta bỏ mặc là cái ác
[33:43]nó vẫn tồn tại, nó vẫn nảy nở trong trong lòng ta. Cho nên trong cái trong cuộc sống này, khi ta biết tu tập rồi thì phải để ý chung quanh mình. Trong làng, trong xóm còn sót một người nào mà chưa biết tu thiện thì phải cố gắng mà mà hóa độ, gieo duyên, đừng có bỏ mặc người ta. Nhớ như vậy. Một cái tâm bỏ mặc cũng là một điều ác còn sót lại trong lòng mình. Bây giờ mình thấy một người họ sùng đạo, họ tinh tấn họ tu tập thì mình làm sao?
[34:20]Ngược lại với người kia, là mình thấy một cái người họ tin đạo, họ biết tu tập, họ có trí tuệ thì mình làm sao?
[34:30]Thì mình nói là được rồi phải không ạ? Mình cũng bỏ mặc người đó, vì họ biết đạo rồi thôi không cần mình giáo hóa nữa. Như vậy người nào mình cũng bỏ mặc hết. Cái người mà không biết đạo mình cũng bỏ mặc, cái người ác quá; hoặc là cái người biết đạo rồi mình cũng bỏ mặc. Thì ra ai mình cũng bỏ mặc, cuối cùng mình là loại người bỏ mặc. Nó cũng không phải luôn. Cái người không biết đạo mình phải cố gắng kết duyên để giáo hóa là đành rồi, nhưng người biết đạo rồi cũng phải kết duyên. Vì sao? Vì coi coi họ tin đạo đúng chưa để điều giúp rồi điều chỉnh lại, hoặc là có khi họ giỏi hơn mình thì mình phải học hỏi.
[35:10]Mình phải nương tựa để cùng tiến lên, chứ không được chủ quan, không được nói à tôi có thầy rồi thầy tôi giỏi lắm này kia nọ là không đúng. Cũng phải tìm hiểu xem người kia tu đã đúng đường chưa. Nếu họ đã đúng rồi và họ còn hơn mình nữa thì phải thân cận mà mà học hỏi. Trên đời này, thánh phàm lẫn lộn ta không biết đâu. Nhất là trường hợp thế này, nhất là trường hợp một Phật tử nhiều khi họ không phải là người giàu nhưng họ bất ngờ họ chứng quả Tu-đà-hoàn, tức là bậc thánh đầu tiên trong đạo Phật, ta có thể không biết. Trong đạo Phật có bốn bậc thánh là bậc thánh thứ nhất là Tu-đà-hoàn, bậc thánh thứ hai là Tư-đà-hàm,
[35:51]bậc thánh thứ ba là A-na-hàm, bậc thánh thứ tư là A-la-hán. Trong đạo Phật có bốn bậc thánh, nhưng ba cái bậc thánh sau á dễ nhận ra vì họ sừng sững họ nổi bật. Nhưng riêng cái bậc thánh đầu tiên là Tu-đà-hoàn ta rất khó nhận biết, vì họ giống như ta. Chỉ có những người ở gần đó
[36:14]nghe nói chuyện, thấy cuộc sống của họ thì mới có thể đoán được một phần. Vì cái người mà chứng Tu-đà-hoàn, thứ nhất là họ sống rất quân tử, rất là tốt, lập trường rất kiên định, không ai lung lay được, niềm tôn kính Phật là vô hạn và ở trong thiền định họ tương đối nhiếp tâm tốt. Những người như vậy, bên ngoài họ không có gì đặc biệt, có khi họ vẫn còn là một người nghèo, ta không thấy gì đặc biệt. Nhưng mà ở gần mới biết mà đó là bậc Tu-đà-hoàn mà ta coi thường, ta mang tội chết. Mà Tu-đà-hoàn nó cũng có hai trường hợp, là một trường hợp họ chứng đậu kiếp trước rồi, kiếp này họ trở lại họ gặp đạo,
[36:53]cái chất thánh nó cứ tồn tại trong lòng họ như thế, họ đã là thánh của mấy kiếp rồi. Hoặc có trường hợp thứ hai là họ vừa mới chứng kiếp này. Họ vừa mới chứng kiếp này thì thường là họ sẽ trình kiến giải với thầy họ để thầy họ xác định họ là chứng quả vị gì, nên dễ biết. Còn cái người họ đã chứng từ kiếp trước rồi, họ cứ lặng lẽ như thế mà họ sống, họ theo cái chất thánh trong lòng họ mà họ sống, nên ta khó nhận biết, chỉ biết đó là một người tốt thôi chứ không biết rằng họ chứng Tu-đà-hoàn kiếp trước rồi. Và thầy cũng xin thông báo, xin thưa cho biết là thực sự trong Phật tử của mình, có rất nhiều người đã mang cái Tu-đà-hoàn đến kiếp này.
[37:34]Bây giờ thì thấy họ bình thường, nhưng mà sự thật có những người đã mang cái quả vị Tu-đà-hoàn đến đến kiếp này mà mà tu tập tiếp chứ không phải là không, mà thầy mới biết. Thầy nhìn thầy mới biết, thầy tiếp xúc thầy mới biết, chứ còn Phật tử có thể không nhận ra và cứ tưởng ai cũng như mình, không phải đâu. Những người họ giỏi hơn mình nhiều đấy. Do đó, khi thấy một người mà sùng đạo, tinh tấn, ta cũng phải thân cận hoặc là giúp đỡ họ để tu hành, hai, có khi ta phải học hỏi họ tiếp nha. Bây giờ thầy hỏi điều này. Khi quốc gia ta bị lấn hiếp, bị xâm phạm thì ta phản ứng sao?
[38:21]Thì sao? Thì đây là có mấy cái chọn lựa đây: Một, ta trốn đi thật xa để đừng bị giặc đánh. Đúng không ạ? Thì đây là người khôn nhất á. Khi mà giặc đánh tới nhà thì đàn bà cũng phải trốn phải không? Là sợ giặc đánh bom rơi đạn rớt đồ thôi chạy cho lẹ. Đó là cái xử lý thứ nhất. Cách xử lý này có hợp lý không ạ? Hả? Không hả, vậy làm răng?
[38:55]Đánh lại hả? Đánh lại không, chịu không? Nhưng mà nhớ, giặc bây giờ á nó là cái súng ống hùng hậu, mình cứ bao nhiêu người tới nó ria chết hết, đem mạng người nướng vô ích. Cho nên thực sự là trong cuộc tổ chức để mà chiến đấu bảo vệ non sông, ta phải nằm trong tổ chức, phải được sự lãnh đạo của của nhà nước, chứ không bừa bãi, không có phản ứng bừa bãi được. Thấy giặc đánh mình vậy đó, mình hoặc là mình lên tiếng, mình biểu tình, mình hô hào, mình tẩy chay, mình đập phá này nọ đều không khôn ngoan. Ví dụ bây giờ ví dụ nói như là Trung Quốc đi, ăn hiếp mình, cái mình gặp người Trung Quốc đi ngoài đường cái
[39:38]mình lại mình đánh mặt người ta, hoặc là thấy cái công ty Trung Quốc mình vô mình cầm cây mình vô mình đập phá người ta, thì cái đó là thái độ côn đồ, không phải khôn ngoan của người Việt. Người Việt ta khôn ngoan, thâm trầm, sâu sắc, nhìn trước nhìn sau, tính tới tính lui và phải đoàn kết dưới sự lãnh đạo của nhà nước, thì phải tập hợp lại nó mới có cái phương pháp, nhớ như vậy, nha. Bây giờ ví dụ như là khi quốc gia ta hùng mạnh thì ta làm sao? Ví dụ quốc gia ta hòa bình, an vui, hùng mạnh thì cái ta sống cách nào?
[40:19]Lúc đó sướng quá mình đi chơi đi du lịch có đúng không ạ? Lúc đó là đất nước dân giàu nước mạnh rồi thì ta hưởng thụ, ta tiêu xài, ta đi chơi đi du lịch, đúng không ạ? Đúng không? Không. Ừ, vậy ta làm răng?
[40:37]Nhớ là thế này: là khi một đất nước ta được hùng mạnh thì bổn phận của ta là giúp đỡ các nước khác. Ừ, chứ đừng có mà tự hào vì quốc gia tôi giàu rồi mình lo hưởng thụ rồi sẽ hết phước. Phải lo mà giúp nước khác để đóng góp vào sự nghiệp hòa bình của thế giới, đó mới là cái xử lý, cái phản ứng chân chính nhất nha. Bây giờ ví dụ như ta gặp tôn giáo bạn, những người của tôn giáo bạn họ chưa hiểu ta, họ chưa hiểu về Phật giáo nên đôi khi họ nói những lời công kích, thì thái độ phản ứng ta làm sao?
[41:19]Vì có một vài giáo sĩ của các tôn giáo bạn họ hay xúi tín đồ của họ là nói xấu Phật giáo, đó là cá nhân vài người thôi.
[41:33]Thì ta phản ứng sao? Ta có công kích lại không? Không. Thì ta làm sao? Giải thích phải không ạ? Trong cái ôn hòa, cái cách giải thích của ta là thế này: có nhiều cách để giải thích với tôn giáo bạn nhưng mà cái câu đầu tiên ta ta nói câu này là linh nhất này: thứ nhất là tôi và bạn đều là người Việt Nam, phải không ạ? Nên vì là người Việt Nam thì ta phải yêu thương nhau, đoàn kết nhau. Và có thể chúng ta khác tôn giáo nhưng chúng ta không được quyền ghét nhau, vì cùng là người Việt Nam. Mà nếu có một tôn giáo nào dạy ta ghét nhau thì đó không phải là một tôn giáo chân chính. Nếu một tôn giáo chân chính, họ phải dạy con người yêu thương nhau.
[42:27]Và nếu một tôn giáo chân chính họ đến với đất nước này, họ sẽ làm cho người dân Việt Nam yêu thương nhau hơn chứ không ghét nhau. Cho nên chúng ta hãy tạm gác qua một bên cái ý thức về tôn giáo mà hãy đứng trên cái ý thức của dân tộc để nói chuyện nhau cái đã. Khi yêu thương nhau rồi thì chúng ta hãy chia sẻ nhau về quan điểm tôn giáo. Mà trong các tôn giáo trên thế giới này có thể có sai biệt nhưng chắc chắn cũng có những điểm tương đồng. Và ta hãy đem những điểm tương đồng đó mà mà nói chuyện. Mình giải thích với ôn hòa như vậy thì nó tăng được cái tình đoàn kết lên hơn là mình cứ nói đạo tôi
[43:14]hơn đạo anh, đạo anh thua đạo tôi, một lát là sẽ có gây gổ lớn, xô xát lớn. Như chúng tôi nhớ trên chùa mình cũng vậy, có nhiều khi có những đoàn của các tôn giáo bạn lên thăm. Lâu lâu có các cha, các linh mục rồi lên các thầy dòng, các sơ cũng lên thăm. Khi lên thăm mà nói chuyện về đạo lý thì chúng tôi chỉ toàn lấy cái giáo lý của Kitô ra nói chuyện với họ, không có không có đem giáo lý đạo Phật ra. Thì cứ hỏi câu gì chúng tôi cứ đem à Chúa đã dạy như thế, họ hỏi nữa là à Chúa Giê-su lúc đó đã dạy như thế. Hỏi một lát rồi cái một cái sơ bả ngạc nhiên quá đi, bả mới hỏi: "Thầy hiểu đạo đạo Thiên Chúa đến mức độ như vậy tại sao
[43:54]thầy không đi tu làm cha?" Thì chúng tôi trả lời: "Mà mà tại sao thầy lại đi tu theo Phật chứ?" Chúng tôi mới trả lời: "Cái này cũng là ý Chúa, ai biết đâu được." Họ cười xòa lên vì họ họ ngạc nhiên. Nhưng mà ban đầu mới đầu họ ngạc nhiên nhưng về sau họ rất là mến đạo Phật. Họ nghĩ là à, đạo Phật không hề là tự tôn, không cho mình là hay nhất, mà người đạo Phật biết tìm hiểu thông cảm đạo Thiên Chúa, biết tôn trọng đạo Thiên Chúa. Họ nghĩ như vậy cái họ rất là yêu mến chùa. Và như vậy cái lợi gì? Dân tộc ta được đoàn kết. Còn nếu mà ta gây hấn thì cái thiệt thòi là gì? Dân tộc ta thiệt thòi. Ta mất đoàn kết, đúng không ạ? Giờ để ý như vậy.
[44:36]Có một lần vậy, có một các cha cũng lên, các cha dắt các sơ lên là bắt đầu tới sau khi nói chuyện xã giao xong cái các vị đề nghị hát, là chúng tôi cầm cái đàn vì chúng tôi cũng hơi biết đàn chút chút á, cũng đàn tưng tưng được vài nốt, đệm bài nhạc Thiên Chúa cho các vị đó hát. Cứ đệm hát vui vẻ, họ hát cái bài nhạc Thiên Chúa mình đây cứ đệm đàn. Cái họ thấy cứ hát nhạc Thiên Chúa hoài kỳ quá cái họ hỏi: "Thế bên nhạc đạo Phật của thầy có gì không?" Thế bắt đầu mình mới xuất chiêu. Mình cũng là người nhạc sĩ mà, thế là đưa nhạc đạo Phật ra. Ồ, các vị hát rất là thích: "Từng ngày con nhớ Phật, tưởng chừng như sống lại,
[45:17]vào thời xưa chốn nào, nhìn Phật đang bước qua." Họ thích quá chừng rồi đó, thế là các sơ các cha rồi cũng cùng nhau hát cái bài đó, cái rất là vui vẻ mà nếu ai nhìn vào họ thấy dân tộc ta đoàn kết, vượt qua các thành kiến của tôn giáo. Cho nên là đối với các tôn giáo bạn ta phải khéo như vậy. Và đừng bao giờ mà để cái tự ái của tôn giáo gây mất đoàn kết. Nhớ mình còn cái điều rất quan trọng là phải đoàn kết dân tộc mình.
[45:54]Thường thường á, ví dụ một cái người mà phiền não, sân si, hơn thua, đố kỵ thì nói chung là phiền não, thì thường thế này, thường họ tự bênh vực họ. Ví dụ như bây giờ mình hỏi một cái tên ăn cướp, nói: "Răng mà mi xông vô nhà người ta mà mi ăn cướp mi?" Thì tay đó cũng sẽ có lý luận để trả lời, biện hộ cho mình thế này. Nói rằng: "Cái sống trên đời này bây giờ con đang đói, ha, không có tiền. Cái nhà đó dư quá để làm cái gì? Bên cái nhà đó thì họ họ bây giờ họ không đi làm cả năm họ vẫn có gạo ăn, còn con trong ngày hôm nay đang đói, đáng lẽ ra họ phải chia sẻ mà con đi xin thì họ không cho, họ coi thường.
[46:38]Thì thôi nghĩa là con tự lấy đại để con không chết ngày hôm nay, không đói ngày hôm nay, sống cái đã rồi tính gì tính, chứ đời bất công quá, tại sao người ăn không hết mà kẻ lần không ra?" Nghe nói có lý không ạ? Cũng có lý như thường. Rồi nói: "Nếu con không cướp họ bữa nay bữa nay con đói, con đói con chết. Con đói con chết như vậy là bác có thương con không? Có tội nghiệp không? Hay là coi con chết như một con chó? Rồi con cứ phải dùng sức mạnh để con kiếm miếng ăn để được sống cái đã rồi tính gì tính. Còn người kia họ mất cái con lấy họ mất cái tivi hay cái đồng hồ họ chẳng chết gì cả, họ vẫn sống nhăn.
[47:14]Mà nếu con không có ăn bữa nay con chết à. Bởi đời bất công quá, tại sao người thì dư ăn mà người thiếu ăn như thế này, nên con phải cướp." Nói vẫn có lý như thường. Nhưng mà cái lý đó đem vô công an thì sao? Thì phạm luật. Thì cái người công an đó khi mà họ điều tra tới đó thì họ xét xét tình xét lý. Họ xem coi cái tên này là khi đi cướp như vậy thì phải là hoàn cảnh ngặt nghèo có lý do gì hay không hay là vì ác. Nếu ác là họ nâng cái truy tố theo cái bản án nặng, mà nếu có tình có lý gì đó thì họ có tình tiết gia giảm. Công an họ họ xử lý công việc cũng hay lắm chứ không phải là không. Nha. Còn khi mà đó là cái người mà họ làm sai họ vẫn có lý do để biện hộ.
[48:00]Nhưng mà nếu một cái người đúng, họ vẫn có lý luận để biện hộ. Ví dụ một người nào đó họ đói mà họ không đi ăn cắp. Không ăn cắp mà để đói thì có người nói: "Tại sao cái người kia đói thì đi ăn cắp, còn anh đói anh không đi ăn cắp?" Thì cái người mà họ không ăn cắp vẫn có lý do của biện hộ vì họ có đạo đức. Họ nói thế này, họ nói rằng là: "Nếu mà tôi đến mức độ phải đói chết thì cái nghiệp của tôi. Đời xưa tôi đã sai lầm cái gì đó, có thể vô tình tôi tôi tôi tôi nhốt một con vật nào rồi tôi quên mất, thế là nó bị nhốt nó không đi kiếm ăn được cái nó chết đói, thì ngày hôm nay tôi phải mắc cái tôi phải
[48:37]trả quả báo đó đói, có thể đói tới chết hoặc là chưa tới chết, nhưng phải đói vì tôi đã kiếp trước tôi đã sơ suất điều này. Và tôi chấp nhận đối diện với cái quả báo của mình, tôi trả cho hết. Và cái thứ hai nữa, khi trả quả báo tôi không muốn gây thêm nghiệp. Tôi không muốn là cái tội kiếp trước bây giờ được chồng thêm cái tội kiếp này là đi đi ăn cắp. Tôi thản nhiên tôi nhìn cái đói nó tới với mình và tôi chịu đựng để trả. Và nếu số tôi phải chết, chấp nhận tôi chết trong an lành, trong trong sạch, trong thanh thản để qua kiếp sau tôi luôn luôn là một người tốt, không bao giờ mắc cái chủng tử trộm cắp với người khác." Nói hay không ạ?
[49:17]Quá hay. Cho nên ta thấy là khi một cái người làm bậy, họ vẫn có cái lý luận để họ biện hộ. Nhưng mà một cái người đạo đức vẫn có cái lý luận để bảo vệ cái đạo đức của mình. Thì như vậy mỗi khi chúng ta biện hộ cho một hành động của mình thì coi chừng. Coi chừng là ta đang biện hộ theo cái kiểu của người xấu hay là ta đang bảo vệ cái việc làm của mình theo đúng cái đạo đức. Hãy coi chừng điều đó, vì ai cũng tự bênh vực mình cả. Do đó, mỗi khi trong tâm ta khởi lên một cái điều gì để tự bênh vực ta thì hãy hết sức cẩn thận là ta đang bênh vực mình theo kiểu của tên trộm hay ta đang bênh vực mình theo kiểu của một người mà
[50:03]biết đạo, chấp nhận đối diện với với ác nghiệp để trả? Coi chừng hai cái đó, vì rất giống nhau. Nhìn vào ai cũng tự bênh vực mình, nhìn rất giống nhau, nhưng coi chừng. Coi chừng là ta bênh vực theo kiểu của tên trộm. Nhưng mà chỉ người trong cuộc mới biết cái nào là đúng thôi. Vì cái người trong cuộc người ta có tu tập, tâm người ta bình an, có đạo đức, và người ta biết cái lý luận đó là đúng với đạo hay là của phiền não, của sự ác độc. Nhớ như vậy. Nên một tên giết người hỏi nó cũng có lý do trả lời: nó trên đời này mạnh được yếu thua, và tôi cũng cần phải sống để được tiếp tục sống, và lúc đó phải giết người,
[50:46]nó cũng có lý do của nó, nhưng mà nhớ cái lý do đó là lý do của một kẻ ác. Còn có một người chấp nhận nhịn cũng có cái đạo lý của họ. Nên khi mà trong tâm ta khởi lên tự bênh vực mình thì hãy hết sức cẩn thận. Chỉ những người nào mà có tu tập thiền định, nhiếp tâm trong thanh tịnh, kiểm soát được phiền não thì mới biết được cái mà lý luận để biện hộ cho hành động của mình là đúng hay là sai, chứ còn đa phần chúng ta bị lẫn lộn cả, bị lẫn lộn hết. Do đó, để theo đạo được, chúng ta phải tinh tấn tu tập thiền định. Thiền định á, trước hết nó là một loại thể dục của não, giúp cho bộ não được quân bình, được cân bằng,
[51:34]được thanh thản, mà bộ não này được hoạt động lâu dài. Là cái thứ nhất, đây là một cái môn thể dục và khoa học cho loài người, không riêng của tôn giáo nào. Cái thứ hai đó, mới bắt đầu là nó có cái công năng của cái tâm linh để con người mở mang được những cái năng lực tiềm ẩn trong người mình mà ta chưa phát huy được. Nên cái người mà đắc được thiền định, tự nhiên họ có những năng lực hơn người khác. Và cái thứ ba là cũng cái thiền định này mới đưa ta đến giác ngộ, giải thoát được. Nên thiền định nó có ba cái công năng. Cái công năng thứ nhất là vệ sinh, thể dục thần kinh não bộ. Đây là cái công năng chung cho mọi người.
[52:17]Cái công năng thứ hai là nâng cao khả năng của loài người lên một bước tiến nữa so với cái bộ não bình thường của con người hiện nay. Thì đây là điều mà khoa học đang cần, đang mơ ước. Và cái công năng thứ ba là thuộc hẳn về tôn giáo, đó là cái người chứng thiền định trở thành một bậc thánh, có thể đạt được giác ngộ, giải thoát, nó ba cái công năng. Thì ai ở vị trí nào cũng cần thiền định hết, nhất là các vị mà lãnh đạo, các vị công chức, cán bộ, khi mà lo việc cho dân, cho nước nhiều khi rất căng thẳng, cần phải ngồi thiền để cân bằng trí não mình lại. Anh Dinh ha, anh Việt nha, các anh, các anh, các anh rất là cần thiền định, anh Cung, anh Hùng cũng vậy.
[53:03]Khi mình có cái thiền định, mình quân bình tâm lý, nhìn mọi việc rất sáng suốt. Còn những vị nào mà đã tu hành thì thiền định là một con đường để giải thoát. Mà trước hết là trong cái đạo đức của cuộc sống, mình nhiếp tâm được rồi, tự nhiên mình kiểm soát được tâm lý mình rất là, rất là tốt, không để bị, bị lầm. Hồi nãy ta nói thế này, cái ví dụ ban đầu của ta là ví dụ có một người vào chùa chửi ta tan nát, để ta vì cái danh dự chung của chùa mà ta nhịn để cho mọi người nhìn vào họ thấy cái chùa mình nó không xấu. Đó là vì lợi ích chung, lợi ích cộng đồng mà ta chọn cái thái độ nhịn. Và có khi cũng vì lợi ích chung, lợi ích cộng đồng mà ta chọn thái
[53:48]độ phản ứng mạnh, ví dụ như buộc ta phải cầm gậy lên để đánh đuổi một cái kẻ xấu ra khỏi chùa để bảo vệ sự tu tập của chùa. Đó, có khi như vậy thì lúc đó lại là cần thiết. Cho nên cái phản ứng thích hợp của ta nhất là lúc nào cũng đặt cái lợi ích của cộng đồng lên, lên trên lợi ích cá nhân thì lúc đó ta sẽ tìm được cái phản ứng thích hợp. Lúc đó ta nhịn cũng vì chùa ta mà ta nhịn, lúc đó ta cầm cây lên ta chiến đấu cũng vì chùa mà ta chiến đấu, chứ không vì lợi ích cá nhân mình. Chớ không phải vì họ đánh cá nhân tôi mà tôi đánh lại, không phải, lúc đó là vì bảo vệ chùa mà phải phản ứng mạnh, hoặc là có khi vì danh dự chùa mà tôi im lặng, nhẫn nhục.
[54:32]Như vậy cho nên khi ta hỏi là: như vậy trong cái cuộc sống này quá nhiều điều phức tạp, nhiều trường hợp, nhiều tình huống rất khó xử lý thì ta dựa vào đâu để chọn cho mình một cái phản ứng thích hợp nhất? Thì ta xin thưa cái điều ta dựa là vì ta đặt cái lợi ích của cộng đồng lên trên cá nhân. Lúc đó ta sẽ tìm ra được một cái phản ứng, một cái cách thức xử lý thích hợp nhất, nhớ như, đó là nguyên tắc. Rồi bây giờ thế này, ví dụ nói, ví dụ như mình đi ngoài đường mình thấy một người có cảnh khổ, có cảnh gì đó thì mình can thiệp để giúp đỡ người ta thì hành động đó gọi là gì? Cái phản ứng đó gọi là gì? Cái này không có đụng gì tới mình hết.
[55:17]Ví dụ như bây giờ mình đi cái mình thấy một người bị tai nạn xe thì cái cái phản ứng mình là sao? Cứu giúp phải không ạ? Tìm xe cấp cứu, sơ cứu họ trước hết, cố định xương họ khi nếu họ bị gãy, rồi trong đó gọi xe tới, cách nào để giúp họ đưa họ vào bệnh viện sớm nhất, không khéo họ mất máu nhiều quá thì nguy hiểm sau đó, vân vân. Thì đó là cái người có tâm nhân đạo, từ thiện. Đó là trường hợp là đúng nè, thái độ đó đúng, luật pháp cũng yêu cầu ta như vậy. Giờ ví dụ như ta đi trên đường, ta thấy một cái người bị cướp giật thì ta làm sao? Phản ứng ta làm sao?
[56:00]Có những người mà báo công an gọi là hiệp sĩ á ha, họ xông vào họ bảo vệ cái người bị hại, bắt cái tên cướp đó, lấy đồ vật lại trả lại cho khổ chủ, đó, thì báo công an đã vinh danh những người đó là hiệp sĩ của thời nay, thì những hành động đó cần lắm. Nếu mà thiếu những hiệp sĩ như vậy, cướp sẽ lộng hành rất nhiều, và người dân họ hễ thấy cướp là họ lảng tránh, họ bỏ mặc cho người ta bị trộm, bị cướp, thì xã hội loạn lên liền. Nhưng chính vì có nhiều cái người hiệp sĩ mà được báo vinh danh, được ngành công an họ vinh danh nên cướp họ cũng dè dặt, rồi họ không biết rằng trong cái những người đi đường này ai là
[56:38]sẵn sàng sẽ làm hiệp sĩ khi mà nếu nó ra tay nó cướp thì có thể là có những hiệp sĩ sẽ ra tay cứu giúp liền và làm cho tụi nó bị nguy hiểm, nhờ như vậy mà cũng bớt trộm cướp, loạn lạc. Nên cái hiệp sĩ đó là cái can thiệp vào việc của người khác nhưng lại rất là cần thiết. Nhưng lại có những trường hợp, có những trường hợp mà
[57:02]trong ví dụ ta đi đi ngang cái đó ta thấy có hai người họ lớn tiếng với nhau mà mình bước lại mình khuyên ngăn thì coi chừng lại nhằm cái rơi vào cái tình trạng là gì? Là xen vào việc riêng tư của người khác. Nên do đó, khi mà ta có những chuyện không dính líu tới ta mà ta phải can thiệp, có khi ta can thiệp đúng nhưng có khi cũng là sai. Nên tình huống trên cuộc đời này nhiều cái phức tạp, nhiều cái phức tạp. Vì vậy, là thôi thì ta cứ hết sức là phải tỉnh táo, lúc nào cũng tu dưỡng, mong Phật gia hộ cho mình nhìn việc đời sáng suốt mà biết khi nào phải phản ứng như thế nào cho cho thích hợp. Cái điều ta cần thiết nhất là thế này,
[57:47]là ta yêu thương đất nước ta, một lòng bảo vệ đất nước mình, và trong đất nước này ta cần một cái nền tâm linh để đồng hành với dân tộc ta, và ta biết cái nền tâm linh cao cả đó chính là chính là là Đạo Phật. Do đó ta phải có ý thức bảo vệ đạo Pháp một cách hợp lý là bằng lòng tôn kính Phật, tôn kính Pháp, tôn kính Tăng. Bảo vệ hợp lý là gì? Nghĩa là cương quyết mà không bao giờ trở thành cực đoan. Nhớ như vậy, không bao giờ để trở thành hung bạo, bạo lực và cực đoan, như vậy vô tình làm xấu thêm cái đạo của mình. Kính thưa chư Tôn đức, kính thưa các vị lãnh đạo địa phương, kính thưa quý Phật tử, hôm nay là ngày đẹp trời, không biết có đẹp không ta? Nói ha.
[58:41]Không biết có đẹp trời, là chùa Viên Quang chúng ta có một lễ cầu quốc thái dân an, ta được tắm mình trong những cái giây phút thiêng liêng để nhớ nhau lại cả một quá trình xây dựng đất nước này. Ta lòng ta tưởng nhớ lại bao nhiêu đời các vị quốc tổ, các vị vua anh minh, các vị quan, tướng, các anh hùng, và gần đây là bao nhiêu là là liệt sĩ đã đổ xương đổ máu xây dựng, bảo vệ đất nước này. Ta cũng vinh danh bao nhiêu những người đã bỏ công bỏ sức, những người trong công tác về kỹ thuật, công tác về giáo dục, công tác về y tế, công tác về công chức, bao nhiêu người ngày giờ đều góp công xây dựng cái đất nước này.
[59:28]Ta biết ơn tất cả, và hơn hết ta hiểu một điều nữa là để cho quê hương này bay lên thì mỗi người đều phải có một tấm lòng tha thiết, mà tha thiết của một mình mình không đủ, một người phải tha thiết như là một ngàn người, một mình mình phải tu như một ngàn người tu, và trong suốt cuộc đời mình mình phải hứa là phải giáo hóa cho một ngàn người đi theo con đường thiện, thì như vậy đất nước này mới đủ sức mạnh để mà chuyển mình vươn lên nha. Ta không tu cho mình, ta không sống cho mình nữa mà ta tu vì cả đất nước này, ta sống vì cả đất nước này để nâng đất nước này lên, rồi góp phần xây dựng cả một cái
[1:00:12]tinh cầu này hòa bình, xanh tươi, thịnh vượng và hạnh phúc. Là xin cầu chúc cho tất cả các quý vị đại chúng ở đây ai cũng được nhiều may mắn trong năm mới, được nhiều sức khỏe, được nhiều thành tựu, vượt qua các chướng duyên. Là mong nhất là một năm nay nếu ai đã ngồi đây trong ngày này dự cái lễ cầu an này thì xin được cái phước lành trước hết là năm nay rất ít bệnh tật hoặc là hoàn toàn không bệnh tật. Nếu gia đình có những người đang bệnh không đến đây được thì xin cho bệnh nó cũng hết luôn. Cũng hết luôn. Chúng tôi chân thành, nghiêm túc cầu nguyện như vậy và sẽ có kết quả nha quý vị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.