[0:33]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:40]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:09]À kính thưa quý thầy, quý cô, kính thưa quý Phật tử,
[1:15]Đất nước chúng ta chuẩn bị kỷ niệm 40 năm ngày ngày giải phóng thống nhất đất nước phải không ạ? Trong 40 năm qua toàn dân ta hết sức là cố gắng để phấn đấu xây dựng lại cái quê hương mình sau cái chiến tranh hoàn toàn đổ nát và cũng chừng ấy năm cũng nhà nước, Đảng hết sức là cố gắng để mà xây dựng đất nước ta tươi đẹp hơn, đàng hoàng hơn như là lời dạy của Bác Hồ. Thì nơi cái cái di tích nhà tù Lao Bảo này cũng vậy, nếu cách đây mà 30 năm có ai đến đây sẽ chỉ thấy là những khung cảnh hoang tàn, xơ sài, tiêu điều thôi. Nhưng ngày hôm nay đã trở thành một thị trấn à đẹp đẽ, tráng lệ, ừm yên bình, vui sống như thế này.
[2:11]Phải nói đó là một sự cố gắng của của cả nước ta, từ những vị lãnh đạo cho tới toàn dân ta. Nói như vậy để làm gì? Để ta hiểu rằng chúng ta đang ở trên một cái vị trí một cái địa điểm hết sức là thiêng liêng. Vì ngày xưa đó ở đây là cái đồn trấn thủ vào thời nhà Nguyễn á để giữ cái biên giới phía Tây. Ở đây được gọi là rừng thiêng nước độc, những người lính mà đi về đây rồi ít có ai mà toàn vẹn trở về lại với quê hương mình. Đến đây thường bỏ xác ở đây. Cho nên những người mà lính đi về đây đều là những người liệt sĩ, xương máu nằm đây, hồn thiêng nằm đây hết. Rồi trong cái thời Pháp á lập những cái nhà tù,
[2:54]một trong năm nhà tù lớn nhất của Đông Dương cũng là lấy cái Lao Bảo này, bởi vì nơi này đến nhốt rồi không trốn ra được. Đó. Và sau này đến khi mà Đảng Cộng sản ta nổi lên để giành độc lập thì đây cũng là nơi giam giữ các các cán bộ, chiến sĩ của Đảng Cộng sản. Đồng chí Tố Hữu cũng vô đây nằm rồi, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh cũng vô đây rồi, vậy. Và rất là nhiều cán bộ, chiến sĩ ta không biết bao nhiêu cơ man là chiến sĩ đã đổ xương, đổ máu nằm ở đây hết. Rồi sau đó thì à cái a cái lực lượng giải phóng ta mới lập ở đây làm cái cơ sở, làm cái đóng quân ở đây luôn để chiến đấu thì năm 67 Mỹ đem bom xóa hết ở đây.
[3:36]Chỗ ta đang ngồi là một cái hố bom rất là sâu và với sự đề nghị của thầy Từ Luận và chính quyền đã cho san lấp lại hết ta mới có mặt bằng hôm nay làm lễ đẹp như thế này. Chứ nếu không mà muốn ngồi như vậy mình ngồi trên hư không vì dưới mình không có gì hết. Hôm nay vậy, thầy Từ Luận với cái sự đồng thuận của nhà nước, sự giúp đỡ của nhà nước à ta tổ chức cái đại lễ cầu siêu này. Hồi nãy thầy có gặp các vị thầy kinh sư, thầy mới hỏi mấy thầy kinh sư là thầy có đến đây làm lễ nhiều lần chưa? Các vị nói được hai, ba lần. Thầy nói các vị ráng cố gắng về đây làm lễ nhiều lần cho anh em, chiến sĩ vì thực sự cái nghi thức tâm linh rất là quan trọng
[4:20]để mà ta bày tỏ cái tấm lòng của mình đối với anh em liệt sĩ là đã đành. Nhưng mà cũng là giúp cho các anh em vượt lên trên khỏi những chướng ngại trong cái cuộc sống mà thuộc về thế giới của cõi tâm linh đó. Mắt thường ta không nhìn thấy nhưng những buổi lễ như thế này rất là quan trọng đối với các anh em liệt sĩ, ta không được coi thường. Nên chúng ta cũng bày tỏ cái lòng biết ơn đối với các vị kinh sư hồi nãy đã làm cái lễ chẩn tế trai đàn bạt độ. Ta cũng biết ơn Đại đức Từ Luận, ta cũng biết ơn nhà nước đã hỗ trợ để có những buổi lễ như thế này và ta mong rằng cũng có nhiều buổi lễ như thế này được diễn ra.
[4:59]Và đông đảo quý Phật tử về cùng chắp tay hộ niệm, tức là ở trên với kinh sư tụng là ở dưới quý Phật tử phải cùng tụng theo hết. Ta lấy cái tâm lực, tâm linh của tất cả mọi người hòa vào để hướng về mà cầu nguyện cho anh em chiến sĩ. Là lý do tại sao như vậy? Lý do tại sao như vậy thì đó là lý do của bài giảng mà thầy hôm nay thầy nói, nhưng mà bài giảng nó dài, thôi thầy nói vắn tắt chút xíu. Hôm nay thầy giảng cái đề tài là: "Sức mạnh của một dân tộc từ đâu?". Ta có thể liệt kê thế này, một đất nước được gọi là hùng mạnh thì thứ nhất là nhà nước có một cái năng lực tài chánh lớn, tức là tiền nhiều, đó là nhà nước.
[5:42]Và dân thì sao? Dân cũng rất giàu, ai cũng có nhiều tiền bỏ trong tủ sắt hoặc gửi ngân hàng. Ở đây chúng ta có vậy không ạ? Nếu mà ai cũng có vậy là nước mình giàu mạnh nha. Tức là muốn nước mạnh thì nhà nước có nhiều tiền, dân cũng phải giàu là như vậy. Cái thứ hai nữa, một quốc gia được gọi là hùng mạnh thì phải có quân đội hùng mạnh, đúng không ạ? Là không sợ bất cứ kẻ thù nào. Là nước lớn, nước nhỏ gì tới đánh tan hết thì mới gọi là một đất nước mạnh, ta sẵn sàng bảo vệ được cái sự độc lập của Tổ quốc mình. Thì đó mới là một một quốc gia mạnh. Rồi ta có được cái gì nữa để gọi là một quốc gia mạnh?
[6:19]Ta có được những nhà lãnh đạo tài giỏi, tức là những người thực sự có tài, có đức mà chèo lái con thuyền của quốc gia để vượt lên từng bước, vượt lên từng bước mà so vai với các nước trong năm châu bốn biển. Rồi ta có cái gì nữa? Ta có một nền ngoại giao tốt để lúc nào ta cũng giữ được cái tình đoàn kết với với cả thế giới này, ta làm bạn với cả thế giới này. Không còn ai là kẻ thù của Việt Nam nữa mà tất cả đều là là bạn bè của Việt Nam. Giống như là nhà nước ta đã tuyên bố vào những năm bắt đầu cuộc đổi mới là Việt Nam muốn làm bạn với thế giới và ta đang làm điều đó rất thành công, như vậy nha.
[7:00]Rồi ta có yếu tố gì nữa? Tức là ta có một hệ thống kinh tế hoạt động hiệu quả. Một hệ thống kinh tế hoạt động hiệu quả nghĩa là gì? Nghĩa là ai cũng có công ăn việc làm, không có bị thất nghiệp. Đúng không ạ? Còn cái người đã về hưu thì sao? Thì theo đạo mà làm làm việc thiện. Còn đặc biệt một điều nữa để gọi là một quốc gia hùng mạnh tạo nên một sức mạnh của một dân tộc thì ta phải có hệ thống giáo dục hết sức là hiệu quả. Tức là thầy dạy giỏi và trò học giỏi thì đất nước đó tương lai sẽ gì? Sẽ hùng mạnh. Cho nên muốn phá tương lai của một dân tộc, muốn làm cho một dân tộc tiêu vong thì làm sao cho hệ thống
[7:41]giáo dục của đất nước đó lỡ dở, thất bại, thầy dạy dở, trò học dở thì 10 năm sau, 20 năm sau đất nước đó tiêu vong. Đúng không ạ? Cho nên là cái hệ thống giáo dục rất là là quan trọng. Đó là thầy vừa liệt kê những yếu tố mà làm nên sức mạnh của một dân tộc. Nhưng còn một yếu tố cực kỳ quan trọng đó là gì? Đó là yếu tố tâm linh của một dân tộc. Những cái điều ta vừa nói là về vật chất, về tinh thần, nhưng còn một cái nó cao hơn cả vật chất và tinh thần nữa là yếu tố tâm linh của một dân tộc. Cái yếu tố tâm linh của một dân tộc này á nhiều khi ở vị trí của người dân ta ta ít biết, chứ những vị mà họ có trách nhiệm bảo vệ đất nước này họ hiểu về điều đó nhiều lắm.
[8:32]Những vị mà lãnh đạo càng cao đối với đất nước, họ càng hiểu là cái tâm linh là điều quan trọng đối với một dân tộc. Vì sao vậy? Vì có những điều mà thực sự là có những cái may mắn đến với đất nước ta, có những cái điều mầu nhiệm đến với đất nước ta, giúp cho đất nước ta vượt qua biết bao nhiêu sóng gió, vượt qua biết bao nhiêu sự chống phá. Tức là ta có tổ tiên phù hộ cho dân tộc này. Có những yếu tố tâm linh bí mật gì đó để tạo thành cái sức mạnh của một dân tộc chứ không phải là không. Nhưng mà cái tâm linh của một dân tộc là gì? Gồm ba điều. Điều thứ nhất là đạo đức của cả dân tộc. Nếu cả cái dân tộc này ai cũng là người sống có đạo đức hết
[9:20]thì dân tộc ta tự nhiên có một nền tâm linh hùng mạnh từ nơi sức mạnh nội tại của từng con người, nhớ như vậy. Thì toàn dân ta ai cũng có đạo đức và chỉ đạo đức thôi tự nhiên ta sẽ có sức mạnh đánh bại mọi kẻ thù. Chỉ đạo đức thôi, tự nhiên ta có sức mạnh xây dựng lại nền kinh tế hùng mạnh. Ta nhớ như vậy. Vào cái thời mà quân Nguyên Mông lấn chiếm hết thế giới này, gần hết thế giới này, chừa cái Phi châu không thèm tới thôi. Cả một đất nước Trung Hoa to lớn như vậy mà chiếm hết sạch đất nước Trung Hoa đó luôn. Nhưng mà khi đụng tới nước Việt Nam ta thì ba lần thảm bại. Lần thứ tư chuẩn bị đánh nữa thì cái ông vua đó ổng chết,
[10:04]cái ông vua kế tiếp lên sợ quá, bãi binh luôn. Mà khi ta chiến thắng như vậy, đúc kết lại thì Trương Hán Siêu mới nói rằng là: "Để chiến thắng được này chính nhờ cái đức của các ông vua." Trương Hán Siêu nói như vậy. Ổng nhìn nghĩ sao ổng nói như vậy mà ổng không phải là nhà Phật, ổng lại là nhà nho. Mà các đời vua đó là các thiền sư ngộ đạo. Vua Trần Thái Tông là cư sĩ, một thiền sư ngộ đạo. Vua Trần Thánh Tông là con của Trần Thái Tông, cũng là một người thiền sư ngộ đạo và đặc biệt là vua Trần Nhân Tông là một thiền sư ngộ đạo, xuất gia lập ra một tông phái. Và chỉ bằng cái gậy tre, cái áo nâu mình đi về phương Nam cảm
[10:42]hóa Chiêm Thành, chỉ bởi vì cái đức của một ông vua thôi. Cho nên cái đạo đức của ta đã chiến thắng kẻ thù, đạo đức của ta đã mở rộng được biên giới. Nên cái đạo đức của toàn dân tộc tạo thành cái tâm linh của ta. Còn đạo đức như thế nào? Đó là chuyện dài tập, thầy Từ Luận sẽ từ từ giảng cho ta nghe thế nào là đạo đức của con người, đạo đức của dân tộc. Cái yếu tố thứ hai để tạo nên tâm linh của một dân tộc là một tín ngưỡng chân chính của dân tộc. Là dân ta theo được một cái tín ngưỡng mà tín ngưỡng đó không có mê tín. Tín ngưỡng đó lý giải được cái điều thực tế trong cuộc sống. Tín ngưỡng đó lý giải được những điều huyền
[11:24]bí mà mắt người không nhìn thấy được. Cái tín ngưỡng đó độ được người dương mà tín ngưỡng đó độ được người âm, nhưng cực kỳ hợp lý, logic, không có mê tín. Và tất cả đều dựa trên cái đạo đức, trên nền tảng nhân quả. Và ta may mắn ta có cái tín ngưỡng đó, đó là đạo gì? Đạo gì? Đạo Phật. Cha ông ta đã chọn đạo Phật đồng hành với dân tộc. Ngày hôm nay ta cũng được may mắn đi theo đạo Phật, một tôn giáo chân chính đã kết thành cho cái sức mạnh tâm linh của dân tộc ta. Cho nên đây là yếu tố thứ hai ta cũng có. Nhưng vấn đề là ta phải làm cho cái đạo Phật hưng thịnh lên nha, lan tràn khắp nơi, nhân dân ta ai cũng đồng lòng quy ngưỡng về Phật đà.
[12:14]Vì có nhiều nơi, nhiều vùng vẫn còn chưa có được cái tín ngưỡng chân chính như thế này. Và khi ta chưa có một tín ngưỡng chân chính như thế này thì những cái đạo không chân chính họ sẽ len lỏi tràn ngập vào, họ lấy mất người, lấy mất linh hồn của ta. Còn ta có được một tín ngưỡng chân chính rồi, ta giữ lại được linh hồn cho chính mình, ta giữ được lẽ phải cho mình, ta giữ được chính nghĩa cho mình, và ta giữ được, ta góp được vào sức mạnh tâm linh của dân tộc ta. Cho nên việc mà chọn một tín ngưỡng chân chính để đi theo là một nhiệm vụ quan trọng, một sự cân nhắc hết sức là có trách nhiệm, chứ không phải là đụng đâu cũng theo, không phải đạo nào tới nói ta cũng nghe.
[13:00]Nhớ như vậy nha, mà phải hiểu rằng việc ta theo đạo nào, đó là trách nhiệm của ta đối với tâm linh của dân tộc ta, chứ nó không phải chuyện của cá nhân ta. Nhớ, cái tín ngưỡng mà ta chọn là trách nhiệm của ta đối với đất nước ta. Giờ chọn được chưa? Nhớ nha, cái tôn giáo mà ta đi theo là trách nhiệm của ta đối với đất nước ta, đó là chuyện chung của cả đất nước, chuyện sống còn của cả đất nước, chứ không phải là chuyện của cá nhân ta, không phải chuyện tình cảm riêng nha. Nhớ như vậy, cho nên phải cương quyết, nói: "À, anh cho tôi mượn 5 triệu rồi anh rủ tôi theo đạo, thôi tôi tôi tôi trả góp anh từ từ tôi trả hết 5 triệu thôi chứ
[13:41]tôi không không thể theo đạo một cách đơn giản như vậy được. Bởi vì tôi chỉ chọn một cái đạo nào, một tôn giáo nào mà đồng hành được với dân tộc tôi, xây dựng được cái đạo đức cho nhân dân tôi, và đóng góp được vào sức mạnh cho tâm linh của Tổ quốc tôi." Nhớ như vậy nha, đó là điều thứ hai. Nói là sức mạnh tâm linh của một dân tộc bao gồm ba điều: một là đạo đức của toàn dân tộc, thứ hai là một tín ngưỡng chân chính, và thứ ba lắng nghe cái thứ ba này hơi khó hiểu, thứ ba là gì mà tạo nên cái nền tâm linh của dân tộc? Là phẩm chất thần thánh của một dân tộc. Thầy vừa nói câu này: "Phẩm chất thần thánh của một dân tộc", nghĩa là gì?
[14:25]Thầy nói câu này ở đâu ra? Thầy không có bịa đặt. Câu nói Thầy nói rằng: "Cái phẩm chất thần thánh của một dân tộc", Thầy trích ra từ cái câu nói là: "Đất nước ta đi qua hai cuộc kháng chiến thần thần thánh." Ta nghe có câu đó chưa ạ? Nghe rồi phải không? Ta đi qua hai cuộc kháng chiến thần thánh để giành được độc lập và thống nhất cho Tổ quốc này. Tại sao ta dùng cái từ là "hai cuộc kháng chiến thần thánh"? Tại sao dùng cái chữ "thần thánh"? Ai biết? Bởi vì đó là hai cuộc kháng chiến mà không một ai trên loài người này nghĩ rằng Việt Nam ta làm nổi. Một đất nước cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, có đúng không ạ?
[15:13]Có những lúc như vậy. Có những lúc mà dân ta chết đói 2 triệu người. À, có những lúc những căn nhà xiêu vẹo trên triền đồi, mưa dột không có mái che. Một đất nước, một dân tộc nghèo như vậy, vậy mà ta đi qua hai cuộc kháng chiến tưởng như không thể làm được, mà ta đánh bại được kẻ thù để giành được độc lập và thống nhất cho Tổ quốc ta. Cái điều mà không ai nghĩ ta làm được mà ta làm được, nên ta gọi đó là cuộc kháng chiến gì? Thần thần thánh. Như vậy, trong lòng ta, trong phẩm chất của người Việt Nam ta có cái phẩm chất gọi là phẩm chất thần thần thánh. Chính phẩm chất thần thánh đó cũng tạo nên tâm linh cho cho dân tộc ta.
[15:55]Nên ngày hôm nay vậy, chúng ta là những người còn sống, được hưởng nền hòa bình, độc lập, hạnh phúc như thế này. Và có những người chỉ nghe về cuộc chiến tranh trong quá khứ, chứ sinh ra cũng chưa tới 40 tuổi, phải không ạ? Có người mới mười mấy tuổi, hai mấy tuổi, ba mấy tuổi, chưa hề biết cái không khí chiến tranh. Nhưng mà để có được ngày hôm nay hòa bình như thế này, bao anh hùng đã phải phải nằm xuống, bao nhiêu máu xương vùi dập lang thang khắp nơi vẫn chưa được quy tập về. Nhưng chỉ có một điều để ta sống cho với đúng cái lương tâm của mình, ta không bao giờ quên ơn các anh, ta không bao giờ quên ơn các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống cho quê hương đứng lên.
[16:37]Và có một điều nữa là ta làm ấm lòng các anh là ta còn tưởng nhớ các anh và có những nghi thức cầu siêu, trai đàn chẩn tế bạt độ như thế này để cầu nguyện, trợ giúp cho các anh được thăng tiến trong cái đời sống tâm linh của mình. Nên ở đây, hôm nay vậy, nói đi nói lại rồi ta sẽ nói là bây giờ đạo đức của một dân tộc là chuyện dài, phải không ạ? Chuyện dài. Chuyện đó là cần cả một cái sự cố gắng nỗ lực từ những cấp lãnh đạo cao nhất cho tới từng người cha, người mẹ trong mỗi gia đình, cho tới từng cái người tu sĩ ở trong tôn giáo. Đó, tất cả đều phải cố gắng hoàn thiện bản thân mình và hướng dẫn
[17:22]dạy dỗ cho mọi người chung quanh mình để cho cả một dân tộc này là một dân tộc đạo đức để ta có được một cái sức mạnh tâm linh. Nhưng mà khi mà nói về cái phẩm chất thần thánh, có nghĩa là ta làm được những điều mà tưởng như không làm nổi thì nó gồm những điều gì? Thì ta nói: thứ nhất là đất nước đó có những anh hùng tài giỏi được nhân dân kính ngưỡng. Đất nước ta có không ạ? Có không? Đất nước ta có rất nhiều từ ngàn xưa cho tới ngày hôm nay. Từ cha Lạc Long Quân, mẹ Âu Cơ, những người mà như thần và tiên gặp lại để tạo nên cái dân tộc này. Ta có tin chuyện Lạc Long Quân, mẹ Âu Cơ không ạ? Ta có tin không?
[18:11]Phải tin chắc nha. Có nhiều người nói rằng cái truyền thuyết Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ là chuyện bịa vì không có chuyện thần và tiên. Thực sự trong cuộc sống này có những con người họ từ cõi trên họ đầu thai xuống, tuy mang hình hài con người nhưng họ là những vị thần tiên giáng thế. Thời đại này vẫn còn những con người đó chứ chưa hết. Ta nhớ như vậy. Nhiều khi họ không ra mặt thôi. Có những con người mang hình hài con người nhưng mà thực sự tâm linh của họ là một bậc thánh xuất thế, nhưng họ ẩn, giống như là họ giấu mặt đâu đó. Còn cái thời đó là cha Lạc Long Quân, mẹ Âu Cơ là những bậc thần tiên có thật đã tạo nên cái dân tộc này.
[18:56]Và cái việc mà hai người mà chia nhau dắt con chia ra hai nơi và bắt đầu lập nên một đất nước cho con cháu mình, và chia nhau đi đóng những nơi hiểm yếu với cái tài năng của một vị tiên, một vị thần, bắt đầu đã mở ra một đất nước mới. Nên cái tâm linh của đất nước ta bắt nguồn từ cha Lạc Long Quân, mẹ Âu Cơ, những vị Vua Hùng tài giỏi, hoặc là như Thánh Gióng phi thường. Và từ đó đến ngày hôm nay, biết bao nhiêu bậc anh hùng đã xuất hiện để mà bảo vệ, xây dựng đất nước này, đời đời được nhân dân kính ngưỡng. Nên cái yếu tố thứ nhất là cái phẩm chất thần thánh của một dân tộc ta có, đó là ta có những anh hùng đời đời được nhân dân kính ngưỡng.
[19:44]Thứ hai, cái phẩm chất thần thánh của một dân tộc là gì? Là người dân tràn đầy lòng biết ơn đối với các liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc. Thầy vừa nói chữ tràn đầy lòng biết ơn, tức là không phải là biết ơn một cách hời hợt,
[20:06]sơ sài mà phải biết ơn sâu đậm. Cái lòng biết ơn sâu đậm đối với các liệt sĩ đó tạo thành một sự nối kết tâm linh giữa người mất và người còn, giữa những người được sống hưởng hòa bình và những người đã ngã gục trong chiến tranh để tạo nên cái nền hòa bình ngày hôm nay. Chính cái sự biết ơn sâu sắc đó, sự tương thông sâu sắc đó tạo thành tâm linh của dân tộc ta, tạo thành cái phẩm chất thần thánh của dân tộc ta. Còn nếu một đất nước nào đi qua một cuộc chiến sống hòa bình rồi mà người dân ít có tưởng nhớ tới các anh hùng liệt sĩ thì đó là một đất nước tầm thường, nông cạn. Cho nên vì vậy ta cố gắng đừng bao giờ quên công ơn của các anh hùng liệt sĩ.
[20:56]Ta phải cố gắng những cái nghĩa trang liệt sĩ phải là những công viên, những vườn hoa đẹp để khi chiều chiều, ngoài những lúc đi chùa ta cũng tới viếng nghĩa trang liệt sĩ thắp hương cho các anh. Hoặc là đem ít hoa, ít trái, ít bánh, ít xôi, ít chè đến cúng cho các anh, cúng ở cái đài chung á. Mình không cúng nổi từng ngôi mộ thì để một cái chỗ nơi cái tượng đài chung ta cúng ở đó vậy. Đó là bày tỏ cái lòng biết ơn đối với các anh. Mà khi ta bày tỏ cái lòng biết ơn đối với các anh như vậy, ta tạo thành cái nối kết tâm linh giữa người sống và người chết. Như thầy, thầy hay đi giảng mà đi thì đi qua nhiều cái nghĩa trang
[21:31]liệt sĩ, cũng không có thời gian để ghé hết nhưng mà đặc biệt có một cái nghĩa trang liệt sĩ ở cái vùng giữa Cần Thơ và Hậu Giang. Ở cái vùng đó mỗi lần thầy đi ngang giống như thầy được gọi á, thế là thầy phải mua bánh, mua trái, mua nhang để ngừng xe cả đoàn xe lại vào thắp nhang hết từng ngôi mộ. Bánh trái tập trung lại ở cái tượng đài thắp rồi mới đi tiếp. Lần nào hễ đi về đó đều như vậy. Là một chút tấm lòng mặc dầu là thầy không đủ khả năng là mỗi nơi đều mỗi viếng, nhưng mà cũng có một nơi để mình viếng để tạo thành một cái thói quen cho chính mình là cái thói quen cái đức tính tưởng nhớ tới cái công ơn của của các anh.
[22:10]Nên các Phật tử ta cũng vậy nha. Nhiều khi những ngày vui, ngày lễ, ngày Tết. Ngày Tết ta đi chùa đúng rồi nhưng cũng dành thời gian đến viếng mộ các anh trong nghĩa trang liệt sĩ. Hoặc là ngày rằm rảnh ta cũng đến, ngày Phật đản, ngày Vu Lan đến thắp nhang cho các anh một chút. Được không à? Được không? Nhớ nha! Ráng mà làm như vậy. Người dân ta làm được những việc phi thường.
[22:39]Ta vừa nói cái cuộc kháng chiến thần thánh bởi vì ta ta thắng trong một trận chiến mà không ai nghĩ ta thắng được. Đó là qua chiến tranh rồi, bây giờ trong thời bình cũng vậy, ta phải làm được những việc mà không ai nghĩ ta làm được. Là cái gì? Trong thời bình này, ta phải làm được những việc mà không ai nghĩ ta làm được. Là cái gì ai biết? Ta đã anh hùng trong chiến đấu, bây giờ ta phải anh hùng trong lao động sản xuất và anh hùng trong sáng tạo kỹ thuật và anh hùng trong tu hành. Hả? Anh hùng trong tu hành ta có ai chưa? Có ai chưa? Có thầy Từ Luận ở Lao Bảo.
[23:23]Thầy là anh hùng trong tu hành vì sao vậy? Vì thầy đã về đến cái nơi biên giới xa xôi này, cái nơi mà ngày xưa đi không có đường về, cái nơi mà trấn thủ lưu đồn của nhà Nguyễn á. Đó, đến đây mà đi không có đường về, thầy đã về đây để mà cùng mở mang cái nguồn đạo pháp ở vùng biên giới này. Nha, cho nên thầy là anh hùng trong việc tu hành, nên ta phải vỗ tay cho thầy. Làm những việc mà ít ai dám làm. Cho nên ta cũng mong là nhà nước ráng hỗ trợ cho thầy để thầy làm được cái bổn phận của thầy là giữ gìn cái giềng mối đạo đức, tâm linh, tín ngưỡng chân chính cho cho vùng biên giới này nha. Phật tử nhớ mà cưng thầy ha, kính thầy, hỗ trợ cho thầy.
[24:07]Lúc nào cũng phải thương yêu thầy, chăm sóc thầy để mà thầy dạy dỗ cái tâm linh, đại đức cho mình. Đó, nên ta anh hùng trong chiến đấu có rồi, bây giờ ta anh hùng trong lao động sản xuất, anh hùng trong sáng tạo kỹ thuật, anh hùng trong việc tu tập. Anh hùng trong lao động sản xuất là sao? Anh hùng trong lao động sản xuất là sao? Cái này cũng là mấu chốt nè. Ví dụ như là ta có thể sản xuất ra được ba chiếc xe đạp thì ta ráng làm ra được năm chiếc. Để chi vậy? Có người nói: "Thưa thầy, mình sản xuất nhiều cái bị nó giá hạ, bán rẻ." Đó, mục đích của thầy chính là chỗ đó. Mục đích của thầy chính là ta sản xuất nhiều để ta hạ giá xuống. Để chi vậy?
[24:56]Để người mua mua được nhiều. Mà mua được nhiều nghĩa là sao? Nghĩa là đời sống của nhân dân khá lên. Đời sống của nhân dân khá lên là gì? Tức là người ta vật chất nhiều hơn, áo quần nhiều hơn, xe cộ nhiều hơn, tủ bàn chén nhiều hơn, tức là đời sống tiện nghi hơn, tức là hạnh phúc có gì đâu. Tức là một phần của hạnh phúc, phải không à? Mà ở đâu mà có nhiều hơn? Vì những người sản xuất đã sản xuất được nhiều hơn. Mà sản xuất được nhiều hơn thì giá rẻ hơn thì mọi người dễ mua hơn. Cho nên khi ta sản xuất lao động được nhiều, buộc lòng ta bán rẻ mà đó chính là yếu tố đóng góp cho cho cái tiện nghi, hạnh phúc của quốc gia mình chứ chẳng là gì cả.
[25:41]Cho nên cái người mà làm mà không được việc, làm không ra sản phẩm mình mang tội lắm á. Còn cái người nào mà ta lao động sản xuất ra được nhiều, dệt được nhiều, may được nhiều quần áo, sản xuất ra được nhiều thiết bị tốt hơn, nhiều hơn chính là cái công đức lớn. Các nước hùng mạnh hơn ta hiện nay là vì sao? Vì họ sản xuất ra nhiều quá, sản phẩm họ tung ra nhiều quá, cho nên dân họ dư thừa. Cứ thành ra họ giàu, vậy thôi. Còn ta sản xuất hơi bị chậm, đó là lý do ta thua họ. Bây giờ ráng mà anh hùng trong lao động sản xuất. Cái nữa là anh hùng trong sáng tạo kỹ thuật. Một đất nước tương lai là nằm ở chỗ là đất nước đó
[26:26]có sáng tạo được kỹ thuật hay không, vậy thôi. Nếu một đất nước nào mà luôn luôn có những sáng tạo kỹ thuật mới, bắt cả thế giới này phải mua về xài thì đất nước sẽ từ từ trở thành bá chủ, thành lãnh đạo thế giới này. Còn đất nước nào mà thua trong cái mặt trận sáng tạo kỹ thuật, cứ phải mua đồ của người ta về xài thì đất nước đó từ từ trở thành nô lệ. Cho nên nếu ta đã bằng vũ lực ta giành được độc lập cho đất nước mình, nhưng ta không thể để đất nước mình trở thành nô lệ chỉ bởi vì ta không sáng tạo nổi máy móc gì cả, cái gì cũng phải mua của thế giới về xài là ta sẽ trở thành nô lệ trở lại đó nếu ta không còn đầu óc sáng tạo kỹ thuật.
[27:09]Cho nên phải trở thành anh hùng trong việc sáng tạo kỹ thuật cũng gọi là một trong những phẩm chất thần thánh của dân tộc ta. Cái điều thứ tư là anh hùng trong tu tập, nghĩa là sao? Như ta đã nói, một cái dân tộc phi thường tức là dân tộc đó phải có một cái nền tâm linh hùng mạnh. Mà để có cái nền tâm linh hùng mạnh thì bắt đầu từ những người tu tập phi thường. Mà những người tu tập phi thường là ai? Trước hết ta nhìn vào những người xuất gia cái đã, phải không? Những người tu sĩ cái đã, những người mặc áo cà sa, những người phủi tóc cái đã. Ta bắt những người đó phải tu tập phi thường. Tức là ta buộc những người mà đã xuất gia rồi phải tu hành cho
[27:49]đàng hoàng, tu hành cho chân chính, giới hạnh nghiêm trang, công phu tâm linh chuyên sâu đầy đủ và những người đó họ phải có đạo đức sâu thẳm từ cái đời sống đến lời nói. Nghĩa là họ nói ra được những lời đạo đức nhưng mà cuộc sống họ nhìn vào không có điểm gì sai, từng cái lời ăn tiếng nói, bước đi, điều đứng, nhấc tay, cất chân không có một điều gì sai lầm cả, tất cả đều đẹp, tất cả đều thánh thiện. Ta cần như vậy. Và đó gọi là gì? Đó là anh hùng trong tu tập, những người mà tu tập phi thường. Và những người đó làm gì? Góp phần cho phẩm chất thần thánh của dân tộc này. Những người đó làm gì?
[28:30]Những người đó là những người mô phạm, mẫu mực để mà khiến cho biết bao nhiêu người khác nương tựa theo cùng tu tập tâm linh, đạo đức. Cho nên ta đòi hỏi, ta đòi hỏi những người mà đã làm tu sĩ rồi, đã xuất gia rồi, phải ráng tu hành cho chân chính, không được tu hành dãi đãi, hời hợt mà nông cạn. Đồng ý không à? Đồng ý rồi. Vậy nghe như vậy rồi còn dám xuất gia không à? Nghe như vậy rồi dám xuất gia không? Sợ quá hả? Không, ta cần những người xuất gia chân chính như vậy rất nhiều nha để góp phần vào phẩm chất thần thánh của của dân tộc ta. Có một lần thầy nói một điều này không biết thầy giảng ở đâu,
[29:15]thầy nói sau khi ta thắng cuộc chiến tranh thì nhiều quốc gia sang Việt Nam để nghiên cứu coi tại sao Việt Nam nghèo nàn, người thì nhỏ thó mà đánh thắng được những trận chiến phi thường như vậy? Họ nghiên cứu dữ lắm. Họ qua Việt Nam rồi họ ăn cả cái món mắm của mình có phải là từ món mắm nên mình mạnh nên mình đánh thắng giặc không? Cũng không phải. Rồi họ nói là hay là tại mình ăn rau muống nhiều? Thì họ ăn thử ăn rau muống họ cũng thấy họ không mạnh lên được. Rồi hay do ăn cà pháo tương bần của Nam Đàn? Cũng không phải. Tức là họ thấy họ đi tìm hết, họ nói mình cũng giống như các nước khác,
[29:53]đi cũng giống như Indonesia, giống Mã Lai, Thái Lan chẳng gì khác cả. Nhưng mà tại sao hễ mà đụng giặc cái đánh thắng? Họ đi tìm rồi họ viết bao nhiêu báo cáo, báo cáo về đất nước họ, và họ kết luận là không tìm thấy cái bí quyết để làm cho người Việt Nam trở thành anh hùng như vậy. Nhưng mà sự thật là ta có một bí quyết tạo thành sức mạnh phi thường của dân tộc. Mà hôm nay thầy thầy nói ra cho quý Phật tử biết. Và đây là một bí mật của quốc gia, quý Phật tử đừng nói cho ai biết nha. Giữ bí mật cho quốc gia mình cái điều này. Bữa thầy có nói ở đâu rồi, hôm nay thầy nói lại. Cái bí quyết nó nằm ở chỗ này, là đạo làm con.
[30:37]À, cái người con ở trong đứa trẻ trong gia đình á, cha mẹ có rầy, có đánh, không được giận, vẫn phải yêu kính cha mẹ mình. Có không ta? Người Việt Nam ta là vậy. Ở trong trường học, thầy cô có mắng, không được giận, vẫn phải yêu kính thầy cô. Bí quyết ta nằm ở chỗ đó. Chỉ như đó thôi mà ta đủ sức đánh bại mọi quân thù. Đố ai biết tại sao? Đố ai biết tại sao? Nghĩa là đứa trẻ ngoan, cái văn hóa của ta, cái tập quán của ta, cái truyền thống của Việt Nam ta là bắt đứa trẻ phải ngoan. Ngoan nghĩa là gì? Nghĩa là khi phạm lỗi, bố mẹ bắt nằm lên, lấy roi quất vào mông. Ở đây có ai bị chưa ạ? Có phải không? Roi mây.
[31:30]Roi mây lấy ra từ cái cái rừng núi Trường Sơn đàng hoàng. Quất là có lằn, đau kinh khiếp, khóc thét lên, nhưng không được giận bố mẹ, vẫn phải yêu, phải kính. Có đúng như vậy không ạ? Có phải ta đã được dạy như vậy không ạ? Đúng không? Đúng phải không ạ? Và cũng vậy, khi ta đến trường, nghĩa là thầy cô có rầy, có mắng, cũng không được giận, vẫn phải yêu, phải... phải kính. Hồi xưa thầy cũng vậy. Hồi đó thầy đi học vậy, một lần đó tới trường, không biết sao đãng trí thế nào cái giờ Anh văn thì quên cầm theo cuốn sách Anh văn. Ông thầy ổng đi kiểm tra, ổng kêu đứng lên, ổng tát cho một tai cái bốp, đuổi ra khỏi lớp.
[32:09]Thế đi lang thang đi qua lớp khác học, học ké mấy môn khác. Nhưng mà lần sau gặp lại thầy thì ổng nhìn mình đôi mắt rất yêu thương và thầy cũng thương nhớ ổng suốt đời, vẫn thương ổng suốt đời. Mặc dù ổng tát trước mặt lớp giống như mình quê, nhưng mà thương ổng suốt đời. Và ta nhớ đây là sức mạnh của dân tộc ta. Tại sao đó là sức mạnh của dân tộc ta? Vì thế này: trong một quân đội, cái gì là sức mạnh của quân đội? Kỷ luật là sức mạnh của quân đội, phải không ạ? Kỷ luật nghĩa là gì? Nghĩa là vâng lời tuyệt đối, đúng không ạ? Kỷ luật nghĩa là vâng lời tuyệt đối. Khi mà cấp chỉ huy mà chỉ tay lệnh rồi là có chết cũng phải thực hiện.
[32:57]Vâng lời tuyệt đối, quên mất cái bản ngã của mình, không còn cái tư kiến cá nhân của mình nữa, chỉ vâng lời thôi. Nếu quân đội nào mà có những người chiến sĩ vâng lời tuyệt đối được như vậy thì đó là một quân đội hùng... hùng mạnh, đúng không ạ? Thì Việt Nam ta đã có cái tố chất chiến sĩ từ trong gia đình. Khi đứa trẻ nói vậy, cha mẹ có rầy, có đánh, thầy cô có rầy, có đánh, vẫn không giận, vẫn yêu, vẫn kính, vẫn vâng lời thì đứa bé đó có tố chất của một chiến sĩ của một quân đội hùng mạnh. Nên khi trong chiến tranh bước vào quân đội, cái tố chất đó làm cho góp phần tạo thành cái kỷ luật, sức mạnh của quân đội.
[33:36]Còn ở những quốc gia khác, đứa nhỏ nó được nuông chiều từ nhỏ, bố mẹ không dám la nữa, la nó, nó thưa cảnh sát. Cái bản ngã rất lớn. Bước vào trong quân đội, cái môi trường mà nó phải vâng lời, cái nó bị lấn cấn nó không vâng lời được. Nghĩa là cấp trên ra lệnh cái nó cứ o e, cự nự trong lòng nó cứ phản kháng, phản kháng, nó không có thuần cái tâm nó để vâng lời. Thì như vậy quân đội đó có sức mạnh không? Không. Đó là lý do tại sao đánh thua Việt Nam mình chứ không gì hết trơn. Đó bí quyết, hôm nay thầy đã bày ra, nhớ đừng tiết lộ ra cho ai biết, mà họ oánh mình chết, nha. Nhớ đừng tiết lộ ra.
[34:12]Và khi ta đã hiểu đó là bí quyết tạo thành sức mạnh của dân tộc ta rồi, ta phải giữ cái bí quyết đó cho... cho... cho gia đình mình, cho dân tộc mình, đừng mất cái truyền thống đó. Nên có nhiều bài báo bây giờ bắt đầu ngả theo Tây phương, phải cưng mấy đứa nhỏ, phải chiều mấy đứa nhỏ, phải khen mấy đứa nhỏ, làm suy yếu dân tộc liền. Nhớ, phải dạy đứa nhỏ làm sao? Bố mẹ có rầy, có đánh, có mắng rồi vẫn không được giận, vẫn phải yêu, phải kính. Vô trong trường học rồi, thầy cô có rầy, có la, vẫn phải yêu, phải kính. Nhớ, đó là sức mạnh của dân tộc ta nằm ở chỗ đó đó. Phẩm chất thần thánh của dân tộc ta nằm ở chỗ đó.
[34:49]Một cái phẩm chất thần thánh của dân tộc ta nữa là gì? Đó là dân ta biết sống vị tha, tử tế và không chấp công. Vị tha, tử tế, không chấp công, nghĩa là người dân Việt Nam ta luôn luôn tìm cách giúp đỡ nhau, sẵn sàng giúp đỡ nhau khi cần. Đó là phẩm chất thần thánh của một dân tộc. Ta được như vậy chưa ạ? Nha, nhiều khi trong khổ sở thì ta giúp nhau, nhưng khi có khá khá một chút bắt đầu ta quên điều đó và lại hơn thua với nhau. Không nên nha. Lúc nào vậy người Việt Nam ta cũng phải tìm cách giúp đỡ nhau. Có khi người đó hơn mình, vẫn giúp luôn, cần mình vẫn giúp luôn. Ừ, như vậy. Ví dụ như cái ông bên cạnh mình ổng nhà giàu,
[35:33]ổng là nhà lầu, mình thì nhà chưa lên lầu, mà ổng còn chạy sang ổng hỏi mình nữa, ổng hỏi: "Anh, anh có cái cưa không cho tui mượn?" Mình nói: "Ông giàu thấy mồ, ông đi mua đi." Mình không nói như vậy. Dù là mình nghèo hơn ổng nhưng mình có cái cưa, vẫn cho ổng mượn. Mà khi ổng mượn có khi ổng làm hư luôn, không sao. Nhớ, đó là phẩm chất thần thánh của dân tộc ta, sẵn sàng giúp đỡ nhau không nề hà gì cả. Được không ạ? Ráng như vậy, nghe không? Như vừa rồi có cái ông đó, ổng tên là Phạm Văn Bên, ổng ổng đến cái cái trường đại học ở Thủ Đức á, ổng xin xây luôn cả một cái ký túc xá tặng luôn cho nhà trường.
[36:12]Tặng luôn, để cho sinh viên có ký túc xá ở, khỏi phải ra nhà thuê tốn tiền. Và ổng tìm cách ổng vận động để ổng nuôi luôn. Nên bài báo đăng như vậy. Đó là những con người khi họ thành đạt rồi, họ lại tìm cách giúp lại những... những người sau mình. Hoặc là vầy, có một lần nữa cũng cái quận 9 ấy, cái nhà nước mở đường, nhà nước phóng đường ra mới họp dân lại, báo cho biết là nhà nước sẽ mở đường, và mỗi người phải... phải coi như là phải cắt vào trong đất mình bao nhiêu thước. Và nhà nước cho biết cái giá, cái giá là tính theo cái giá trị con đường nó nằm ở đó thì mỗi mét vuông là bao nhiêu, nhà nước sẽ trả hết.
[36:49]Thì dân họp cho biết thì nhiều người không chịu, nói: "Giá gì mà nhà nước ra rẻ quá, vậy làm sao, thế này thế kia?" Thì có cái anh đó ảnh thầy thuốc, ảnh nói: "Dạ, tôi hiến nhà nước, tôi không lấy đồng nào." Ồ bao nhiêu người quay lại sừng sững nhìn ảnh, tại người ta đang đòi tiền nhà nước, à thì ảnh thì lại đòi hiến không. Ảnh mới phát biểu thế này, ảnh nói: "Thứ nhất là tiền mà nhà nước mà trả cho tôi cũng tiền thuế của dân tui, thành thử mà tui lấy tiền dân tui thì ác quá, cho nên thôi tui không lấy. Thứ hai nữa là cắt đất vô tui cũng còn đất chứ tui chưa hết, tui vẫn còn ở được. Và thứ ba, con đường làm xong tui đi chứ ai đi?"
[37:28]Rồi cái ảnh mới quay sang mấy người mà dân mà đòi tiền nhà nước ảnh mới nói chứ: "Mấy vị sau khi lấy tiền nhà nước xong, mấy vị có thề không bao giờ bước chân lên con đường này không? Nếu quý vị thề không bao giờ bước chân thì thôi quý vị cứ đòi giá cho cao. Còn nếu quý vị cũng sẽ đi con đường này, vợ con quý vị cũng sẽ đi con đường này thì đừng đòi giá nhà nước cao. Tại tiền nó cũng tiền dân ta đóng thuế chứ ai." Đó là cái suy nghĩ rất là chân chính. Nên là ta cần một cái dân tộc có cái phẩm chất thần thánh là những người biết sống vị tha, tử tế và không chấp công. Không có kể, không làm được việc tử tế rồi cứ đem đi kể đầu này
[38:03]kể điều kia khoe, nó không nên, làm mất cái đạo đức đi. Nha, ta cứ giúp người rồi quên, giúp rồi quên, đóng góp, cống hiến rồi quên, không cần kể công. Đó là phẩm chất thần thánh của... của một dân tộc. Một yếu tố nữa tạo nên cái phẩm chất thần thánh của một dân tộc nữa là tình yêu nước nồng nàn và có trách nhiệm với thế giới. Hai cái tâm lý này nó cân bằng nhau. Hai tâm lý này nó cân bằng nhau là sao? Là ta yêu nước ta nồng nàn nhưng ta có trách nhiệm với thế giới. Chứ ta không yêu nước cực đoan, không yêu nước là chỉ cái biết đất nước mình rồi mặc cho cái khó khăn bên ngoài. Không phải như vậy.
[38:39]Ta vừa yêu nước, vừa có trách nhiệm với thế giới này. Thì nếu mà toàn dân ta ai cũng có cái tâm hồn như thế thì đó gọi là phẩm chất thần thánh của... của dân tộc ta. Ta làm điều này được không ạ? Ta nuôi dưỡng tâm này được không ạ? Được không? Nhiều khi bậc cha mẹ ta lớn tuổi đi qua rồi, phải đem điều này dạy lại con mình. Nha, trong mỗi bữa ăn gặp nhau, đừng nói chuyện tào lao. Nhớ, khi gia đình á, cha mẹ phải là bậc thầy tâm hồn của con cái mình nữa. Ta đến chùa ta học đạo, học điều hay lẽ phải về dạy lại con cái mình, nhất là trong các bữa ăn. Mà trong những điều mà thầy vừa nói vừa rồi thì có cái điều thế này:
[39:24]các con phải yêu thương đất nước này nồng nàn và có trách nhiệm đối với thế giới này. Thì đứa con sẽ hỏi: "Con yêu nước nhưng con đâu có làm gì đâu, mỗi ngày con đi làm công nhân, mỗi tháng lương có mấy triệu mà yêu nước hay không yêu nước cũng chẳng ảnh hưởng." Nói con đừng nói như vậy. Một người công nhân làm tháng 4 triệu và cũng một người kia cũng người công nhân làm tháng 4 triệu. Nhưng một người có yêu nước và một người không yêu nước, hai cái giá trị đó khác nhau trong tâm linh nè, trong cuộc sống và trong nhân quả. Cái người mà họ có yêu nước, tự nhiên tay nghề họ cao lên, trí tuệ họ sáng lên.
[40:00]Sau này công đức họ được nhiều hơn và cái kết rất là có hậu. Cuối đời họ đều có những cái điều hạnh phúc, sung sướng hơn. Còn cái người mà cũng lương 4 triệu mà chỉ nghĩ cho mình, nói yêu nước không yêu nước gì lương tao cũng 4 triệu, cái suy nghĩ tầm thường đó sau này mọi chuyện tự nhiên nó sụp đổ dần, cuộc đời mình như héo hắt dần, nó lụi tàn dần. Cho nên bên ngoài giống nhau, nhưng bên trong yêu nước và không yêu nước khác nhau xa lắm. Cho nên ta là cha mẹ phải nhắc con mình điều này. Con phải yêu nước nồng nàn và cũng phải có trách nhiệm với thế giới, vì ngày hôm nay thế giới đã gần lại với nhau lắm rồi, không còn chia xa nữa nha.
[40:42]Được không? Dạy con mình như vậy nha. Nói: "Dạ con con giờ lớn đi làm hết." Thì dạy cháu mình. Nói: "Dạ cháu con nó nuôi rồi con nó không giao con nuôi." Thì qua nhà hàng xóm kiếm cháu hàng xóm mà dạy giùm nha. Nhớ như vậy. Và một đất nước sẽ giàu mạnh hay không giàu mạnh là nó lệ thuộc vào cái điểm này nữa, vào cái điểm là cái người dân trong nước đó thích cống hiến hay thích hưởng thụ nha. Nếu người dân trong nước đó thích cống hiến thì đất nước đó sẽ giàu mạnh. Còn người dân trong nước đó cứ thích hưởng thụ thì đất nước đó sẽ suy tàn. Giống như có cái bộ phim, có cái bộ phim của của cái nước nào ở châu Âu á,
[41:29]cái người anh á mới thấy đứa em gái mình nó cứ long nhong nó đi chơi hoài, nó tụm năm tụm ba với bạn bè, mà đất nước không ai rầy la ai được hết á. Bố mẹ rầy la con không được, đừng có hòng mà mấy ông anh mà rầy la em. Cái ông anh ổng mới nói với em á: "Sao em không đi làm việc đi?" Nhỏ nói câu này: "Không có chuyện gì để làm." Rồi nó bỏ đi, nó không thèm chào, ngang tàng. Ta nhìn vào đó ta thấy cái văn hóa nó đã suy tàn. Và cái ý cứ vịn vào cái câu đất nước không có việc gì để làm thì ta biết rằng họ thất nghiệp cũng đành, nhưng mà họ cũng không thích cống hiến. Thích xin tiền rồi này hưởng thụ, xin tiền cứ hưởng thụ sống qua ngày, vậy thôi.
[42:06]Vì đói quá thì có nhà nước trợ cấp, nhưng như vậy ta phải hiểu rằng đó là một đất nước sắp sửa đi vào sự suy tàn. Ta nên tránh điều đó. Ta phải nhắc nhau, dạy nhau, dạy cho con cháu mình là lúc nào cũng phải cố gắng là cống hiến nhiều hơn hưởng thụ nha. Từ khi còn nhỏ đã biết phụ giúp bố mẹ mình từng việc nhỏ nhỏ trong gia đình. Lớn lên bước vào môi trường xã hội, phải làm làm sao cái năng suất của mình làm ra nó cao hơn cái lương mình hưởng. Chớ nói: "Dạ lương con làm tháng có 6 triệu thì con canh làm vừa nhiêu đó thôi." Cái người mà có suy nghĩ vậy là chết á. Ví dụ như lương mình tháng 6 triệu, nhưng mình canh cái sức mình làm
[42:46]ra khoảng 10 triệu, 12 triệu, đó là một dân tộc thần thánh nha. Rồi khi nói dạ bây giờ con về hưu rồi. Về hưu rồi tự đi tìm những việc không có lương mà làm: nhặt rác bên đường, vô chùa công quả, lấp những cái hố gà bên đường, giúp ai được gì giúp nha. Cả một cuộc đời tới ngày nhắm mắt chết thì thôi, không bao giờ ngừng cái tâm nguyện cống hiến cho cho cuộc đời. Và nếu ai cũng được như vậy, đó là một dân tộc thần thần thánh.
[43:16]Thôi, trời cũng đã khuya rồi, thầy cũng phải từ giã. Thăm quý Phật tử chút xíu nha. Hôm nay thầy rất là cảm xúc, rất là vui mừng vì được có vinh dự sẽ có mặt ở đây, nơi một cái đất thiêng,
[43:36]nơi cái di tích nhà tù Lao Bảo này nha. Chúng ta cùng nhau đến đây, cũng nhiều người ở nhiều tỉnh khác hôm nay cũng về đây. Ta sống trong cái không khí thiêng liêng này nơi mà ngày xưa biết bao nhiêu khổ đau, biết bao nhiêu sự chết chóc nhưng mà cũng tràn ngập cái tinh thần bất khuất, oanh liệt của các liệt sĩ chúng ta. Chúng ta có mặt ở đây để tưởng nhớ về các anh và thầy cũng xin mọi người, tất cả chúng ta cùng đứng lên, chắp tay,
[44:11]im lặng, nói trong tâm mình rằng: Nguyện trên mười phương chư Phật gia hộ dìu dắt các anh linh liệt sĩ ở đây và cả đất nước này đi về nơi cõi an lành.
[44:32]Các anh được thăng tiến trong tinh thần, trong trí tuệ và mãi mãi các anh hãy tiếp tục phù hộ, đóng góp, bảo vệ đất nước này được bình yên, được tiến bộ. Hãy âm thầm cầu nguyện như vậy nha. Đó là câu thứ nhất. Nói đi, nói thầm trong tâm mình: Cầu nguyện mười phương Tam Bảo gia hộ, dắt dìu các anh linh liệt sĩ về nơi cõi lành để tu tập, để các anh thăng tiến được tâm linh, được trí tuệ, để các anh tiếp tục đủ năng lực bảo vệ đất nước này. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai, tất cả chúng ta cùng cầu nguyện đến mười phương chư Phật, đến Quốc Tổ chúng ta gia hộ cho toàn dân Việt Nam biết yêu thương nhau,
[45:26]đoàn kết lại để xây dựng đất nước và bảo vệ đất nước Việt Nam, để đất nước Việt Nam đủ sức đóng góp vào cái hòa bình cho nhân loại nha, vì ta không sống cho riêng mình. Câu thứ hai là như vậy, cầu nguyện đi nha. Và cái câu thứ ba là ta cầu nguyện cho nơi nơi, cho mọi người, cho mọi nhà ai cũng biết quy kính về về Tam Bảo nha, ai cũng tin sâu nhân quả, ai cũng tu dưỡng đạo đức để cho cái thế giới này trở thành cõi gì? Cõi Phật bình an, thánh thiện. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.