[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:25]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:43]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:57]Mời chúng ngồi xuống. Nộp bài hết chưa? Hả? Có sót ai không? Hôm nay chúng ta học bài thứ hai, là bài Tổ Chức Lớp Học. Muốn tổ chức một lớp học thì nó gồm nhiều vấn đề như là cơ sở vật chất, giáo thọ, giáo trình rồi vấn đề tuyển sinh, rồi vấn đề điều hành rồi đủ thứ hết, nhiều việc. Chúng ta sẽ nói qua từng phần. Chúng ta phải tưởng tượng như thế này: là sau này mỗi thầy khi đi về chùa của mình thì mỗi người đứng ra tổ chức một cái lớp học cho thanh thiếu niên hết năm này tới năm kia suốt cả cuộc đời của mình, hết đợt này đến rồi đợt kia đi, cứ vậy hết lớp này, hết thế hệ này tới thế hệ kia thế mình
[1:41]sẽ tổ chức quanh năm như vậy, và phải chuẩn bị cái tư thế mình là như vậy. Ờ vì sao? Bởi vì chùa phát triển được hay không, Phật pháp phát triển được hay không chính là nhờ những cái lớp kế thừa. Ta nghĩ đến tương lai của đạo pháp mà ta cố gắng dạy cho dạy cho trẻ. Dạ. Nên ờ ừ vì vậy là phải tính tới cái chuyện mà tổ chức cái lớp học cho trẻ. Ví dụ như quý thầy ở đây tổ chức cái lớp học trung cấp để dạy cho tăng ni chuyên sâu trong Phật học mà sau này bước ra làm lợi cho Phật pháp, giáo hóa quần sinh. Còn ta thì ta đi xuống một bước thấp hơn, căn bản hơn là dạy cho thanh thiếu niên Phật tử ngay từ nhỏ luôn.
[2:22]Và mỗi chùa nào cũng phải có một lớp như vậy. Thì ờ cái việc mà tổ chức lớp học á là nhớ là mỗi người hãy đề hình dung sắp tới mình sẽ là người đứng ra tổ chức. Mình nói như nhỏ nhỏ giống như mình là một hiệu trưởng vậy đó, một cái lớp học như vậy. Ừ còn giáo thọ là những người mình mời để cùng hợp tác, những huynh trưởng mình mời để cùng hợp tác. Thì ờ học là cái lớp học nó đặt tại đâu? Lớp học đặt tại đâu? Đúng, chùa là chính, nhưng có những trường hợp nhiều khi không đặt được nơi chùa, có những trường hợp ngoại lệ. Ví dụ như là ta đi đến một cái vùng mà có nhu cầu và có điều kiện thuận tiện như điều kiện về
[3:02]pháp lý để tổ chức một lớp học thanh thiếu niên mà vùng đó chưa có chùa. Mà ta không thể dời cái thanh thiếu niên trong cái xóm đó đi về vùng xa khác đây mà tổ chức một cái lớp học được, cho nên phải tổ chức tại cái xóm đó. Và ta phải tìm một cái cơ sở khác không phải là chùa thì cũng có những trường hợp như vậy. Cho nên khi mà nói tới vấn đề tổ chức lớp học về cái đặt lớp học ở đâu, vị trí lớp học ở đâu thì dĩ nhiên ưu tiên là chùa của ta. Ta có toàn quyền, ta có sự sắp xếp mà thoải mái nhưng vẫn phải dự phòng có những lúc ta đi nơi này nơi kia, du phương giáo hóa hai ba nơi như vậy thì lớp học không đặt được nơi chùa cũng đành phải tùy duyên
[3:41]mà mà linh động, ta mượn một cái nhà, mượn một cơ sở nào rộng rãi, có sân có bãi để mà tổ chức lớp học như vậy. Nhưng chùa là gì? Chùa là gì? Chùa là gì?
[3:59]Minh Giác là ai? Chùa là gì? Kính bạch Thượng Tọa, theo con thì chùa là nơi gởi gắm tâm linh và nơi giao thoa tín ngưỡng. Hờ. Cái người này phải học tiến sĩ thì mới hiểu thầy nói cái gì. Gởi gắm tâm linh, giao thoa tín ngưỡng cái này là phải học cao lắm mới hiểu à nhe. Thầy chưa hiểu nổi cái câu định nghĩa này. Rồi ai có cái câu trả lời gì bổ sung thêm không? Trung Tánh là ai, bổ sung? Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thầy, con nhớ câu là: "Mái chùa che chở hồn dân tộc, nếp sống muôn đời của tổ tông." Thì theo con thì mái chùa là nơi mà đại diện cho cái a nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của dân tộc.
[4:48]Khi mà chúng ta đến đó thì sẽ ư hướng về tâm linh, tu tập hoặc là cầu nguyện theo cái tín ngưỡng dân gian của mình. Mấy thầy sao cao siêu quá vậy ta? Người nào giờ nhỏ lớn ở chùa định nghĩa cái chùa là cái gì nói thầy nghe coi? Trúc Đạo là ai? Học với thầy khỏe lắm, không có cái gì căng thẳng hết á. Cứ vừa học vừa chơi vậy á. Trúc Đạo là ai kìa, không thấy? À, chùa là gì con? A Di Đà Phật! Thưa Thầy, chùa là nhà, nơi trang nghiêm để a thờ Phật và cũng là chỗ trú xứ của Tăng Ni trú ở cùng Phật tử. Tăng Ni ở cùng Phật tử? Dạ không, Phật Phật tử Phật tử tới chiêm ngưỡng. Ừ, tới lui chiêm bái rồi. Rồi, thôi tốt. Đại khái như vậy là cũng gần đúng.
[5:38]Phải không nè? Nói hỏi chùa là gì? Trước hết là nơi thờ Phật, đó định nghĩa chính giùm thầy cái đó. Cho nên nơi chùa mà không thờ Phật là sai. Thấy cười lắm, có cái ông thầy ở nước ngoài ổng tu theo lối mà tự tại gì không biết, ổng mở cái chùa mà chùa không có thờ Phật. Đó là đó là hiểu sai đó. Chùa trước hết là nơi thờ Phật, sau đó là đến cho nơi tu sĩ ở. Tu sĩ là Tăng hoặc hoặc Ni, rồi là nơi mà cho bá tánh thập phương tới vãng lai, chiêm bái và tu học. Nhớ giùm thầy cái đó, chiêm bái và tu học. Thì trong cái bá tánh vãng lai đó có mấy phần: tức là những người Phật tử rất là thuần thành, rất là nòng cốt với chùa;
[6:18]hoặc có những người vãng cảnh, tò mò tìm hiểu, chưa biết gì. Còn à cái quan trọng là nói rằng bá tánh hay Phật tử tới vãng lai tu học thì lại có nhiều thành phần Phật tử. Tăng Ni thì ở đó là phải tu học rồi, nhưng mà Phật tử cũng được cơ hội tới lui với chùa để tu học. Thì Phật tử tới lui đối chùa để tu học như vậy thì à cái người dạy dỗ chính là chính là Tăng Ni. Ha? Cái người trả lời đó cho được nửa điểm đó thưa thi, cho thêm nửa điểm cho bài bài nọ, đánh dấu đi. Thì trong việc dạy cho Phật tử như vậy, thì trước đây ta cũng có một số mô hình để mà dạy cho Phật tử tu học. Nhưng mà thường là ta hay thiên về cái người mà đã nhận
[7:00]thức cao, thậm chí là quá cao, đến tuổi mà đã gần đất xa trời luôn, ta tổ chức lớp bát quan trai cho những người như hôm trước ta nói đó không còn gì để mơ ước. Ơ bây giờ thì đã tới lúc phải thay đổi, ta phải nhìn những đứa trẻ là cái tương lai của đạo pháp mà mà chăm lo cho chúng. Thì việc mà dạy trẻ có những cái đặc trưng riêng, nó khác với cái việc mà dạy cho người lớn họ đã có cái nhận thức chín chắn. Khi cái người lớn đã có nhận thức chín chắn thì họ là người tự nguyện, tự giác. Họ đến chùa để tu học, họ chấp nhận những cái cái sự khó khăn, vất vả, thậm chí họ còn phải đóng góp rất nhiều cho chùa, vừa cúng dường cho chùa mà vừa tu học, đủ thứ hết.
[7:40]Nhưng mà trẻ thì hoàn toàn chưa biết gì. Thì chính vì vậy mà cái đặc trưng trong việc giáo dục cho trẻ nó có một cái khác biệt mà ta phải chuẩn bị nhiều thứ. Mà dạy được trẻ thì sau này đạo pháp có tương lai, ờ sau này chính những đứa trẻ đó sẽ là những người xuất gia hoặc là những người cư sĩ thuần thành hộ đạo cho tương lai. Nhờ vậy mà Phật pháp có cái đường để nối tiếp. Tuy nhiên, khi ta dạy trẻ ta phải có cái định hướng, ta mơ ước con cái người Phật tử tương lai nó sẽ như thế nào, thì bây giờ ta dạy trẻ cho nó biết những cái hướng như thế đó. Bây giờ cái tương lai của một người Phật tử sẽ như thế nào?
[8:20]Chúng ta hình dung coi như thế nào? Quảng Nghiêm là ai? Ờ con trả lời coi. Con hình dung người Phật tử ờ tương lai phải là như thế nào? Nam Mô A Di Đà Phật, kính bạch trên Thầy. Đã gọi là một người Phật tử thì người đó phải có sự hiểu biết về giáo lý và quan trọng hơn hết là người ta có cái sự đóng góp rất to lớn trong Phật pháp nếu người ta là một người Phật tử thuần thành. Ừ nếu như là một người Phật tử thì người ta sống có đạo đức, trở thành một công dân tốt có ích cho xã hội, cho đất nước và ờ hộ trì Phật pháp một cách rất ư đúng pháp. Ý con cũng hay. Thêm người nào bổ sung thêm tại cái này nó nhiều ý lắm, hai ý.
[9:03]Tịnh Liên hả? Khi nào thầy khen khen là con đánh dấu vô cho nửa điểm, một điểm ha? Thì ai mà tốt với con con cho một điểm, ai không tốt con cho nửa điểm vậy thôi. Dạ, nghiệp.
[9:15]Mô Phật, kính bạch Thầy. Là một người Phật tử tương lai thì trước tiên đòi hỏi cái người Phật tử đó cũng như là phải gần gũi Phật pháp, rồi học hỏi những cái lời dạy của Phật qua sự chỉ dạy của chư Tăng, chư Ni. Rồi cái người Phật tử đó cũng như phải cần cù, siêng năng, chăm chỉ, nghe lời dạy rồi quyết tâm để học hỏi Phật pháp, phải có cái sự thuần thành, phải là người cũng như ham mộ về Phật pháp, hiểu sâu, hiểu rộng và hiểu đúng với Chánh pháp. Để sau này Thôi thôi được rồi, được rồi. ờ hộ trì Phật pháp được sáng tỏ hơn. Mô Phật. Được rồi, được rồi. Ta sẽ học lần lần rồi ta sẽ hình dung ra nha,
[10:02]chứ còn nói tới sáng mai cũng chưa hết ý đâu. Thôi đại khái như vậy, khi ta hình dung cái người Phật tử tương lai nên như là thế nào thì ta sẽ dạy từ bây giờ, như thế. Mà muốn dạy thì ta phải phải tổ chức lớp học mới dạy được. Giờ trong cái việc tổ chức lớp học thì cái yếu tố đầu tiên là cơ sở vật chất, phải không? Phải có cơ sở vật chất nè, có trường lớp như thế này thì mới mới dạy được. Thì ừm cái nơi mà để ta đặt cái lớp học cho trẻ là nơi nào? Nơi nào? Ở chùa chứ gì đặng đó? Ở chùa nơi ta ở chứ nơi nào? Chẳng lẽ qua nhà hàng xóm đặt, phải không? Nên thường là vậy, là nơi chùa của ta ở thì nơi đó
[10:45]ta sẽ tổ chức lớp học cho cho thanh thiếu niên. Chứ trừ trường hợp là nó có những nơi mà không có chùa mà ta vẫn phải tổ chức lớp học. Có không? Nó có những trường hợp như vậy. Ví dụ sau này tụi con đi về một cái tỉnh xa mà tụi con tổ chức giáo hóa, ở nơi đó chưa có một ngôi chùa mà cái nhu cầu trẻ học rất là đông, thế là ta phải tổ chức và ta phải mượn một cái nhà nào đó thì lúc đó lại là một trường hợp khác. Nên ta vẫn mở ra chứ ta không có đóng lại theo theo nguyên tắc. Nguyên tắc là gì? Nguyên tắc là học thì phải đến chùa mà học, nhưng mà đôi khi có những trường hợp vì không có chùa, nơi đó chưa xây được chùa, ta vẫn phải mượn cái nhà.
[11:24]Đó là cái ngôi chùa có cái lớp học. Thì cái lớp học đó, đại khái giống như ta thế này. Hình như một cái lớp Phật học như thế này là tương đối cơ bản, đơn giản, chứ nếu là một cái lớp học hiện đại thì ta còn cần rất nhiều cái trang thiết bị chứ không phải là chỉ đơn giản như thế này. Ví dụ như nếu ta hình dung được là đất nước ta giàu hơn, Phật giáo ta giàu hơn thì người ta đi học không phải học như thế này. Hình dung coi, phòng ốc, bàn ghế trong tương lai trong xã hội văn minh hơn thì nó như thế nào, tưởng tượng thử. Huệ Thiền, tưởng tượng coi cái phòng ốc tương lai như thế nào. A Di Đà Phật, bạch Thượng tọa, theo con
[12:08]tưởng tượng là phòng ốc trong tương lai là phòng sẽ có máy lạnh, máy chiếu.
[12:16]Bàn ghế thì thuộc loại cao cấp, những bàn ghế hiện đại của các cái trường cao đẳng sư phạm của quốc gia. Ừ, ừ. Tương đương như vậy. Ừ. Dạ. Nhưng mà cao cấp như thế nào, mình hình dung ra được không? Nhớ nha, phải luôn luôn nhìn trước tương lai, tập như vậy. Tập mình có cái trí tưởng, trí tưởng tượng không phải do tưởng tượng mà do trí tuệ hình dung ra. Phải tập như vậy. Dạ, con chỉ tưởng tượng được nhiêu đó. Nhiêu đó hả? Bởi vậy, ráng ráng tưởng tượng cho nó tới chi tiết thì sau này mình làm việc mới giỏi được, nhớ như vậy. Mấy mấy thầy phải tập cái đó. Thế mình nói tổng quát, ví dụ như đây bàn ghế cao cấp theo tiêu tiêu chuẩn hiện
[12:55]đại quốc gia, câu đó rất là tổng quát, phải hình dung được hình dáng nó luôn. Nha. À thế này, có thể là nó không có ngồi tập thể chung vậy mà nó cắt rời từng cái bàn cái ghế ra, và ghế có dựa đàng hoàng. Đôi khi có xoay được chút xíu, có thể chỉnh lên chỉnh xuống độ cao hoặc ngả tới ngả lui theo cái lưng, theo hình dáng con người để khi ngồi vào rất là thoải mái. Và nơi cái bàn đó nhiều khi có những cái thiết bị điện tử gắn trên bàn luôn, cao cấp. Có thể là ta truy cập mạng ngay đó luôn hoặc là hỏi cái gì nhấn nút ở đó luôn. Bây giờ thì ta thấy đó là điều xa xỉ, nhưng mà nhiều khi trong một tương lai
[13:27]nào đó những cái điều đó nó rẻ dần rẻ dần nó được trang bị khắp nơi. Như có một lần tôi vào dự cái hội nghị biên phòng ở trong Bộ Quốc phòng á, nó là một cái hội trường của Bộ Quốc phòng, vô đó rồi là sóng điện thoại mất liền, người ta phá sóng hết, không cho ấy. Thì mỗi người ngồi một cái ghế mà cái ghế đại biểu rất là sang. Trên cái tay ghế là đầy đủ thiết bị điện tử hết. Dĩ nhiên mình không có sử dụng tại hôm đó là không có buổi họp đặc biệt, nhưng mà Quốc hội người ta vẫn nhờ cái thiết bị điện tử đó để người ta phát biểu, để người ta đưa ý kiến, rồi vân bầu bán rồi toàn là những thiết bị rất là hay.
[14:00]Cũng đó là nhất Việt Nam á, nhưng mà sự thật nếu mà thế giới tương lai tiến tới nữa thì nhiêu đó cũng chưa phải là đủ. Tuy nhiên ta phải hình dung dần dần như vậy, là khi mà một cái phòng học ngồi người ta được thoải mái, được tiếp xúc với thông tin rất là nhanh, mọi điều được thuận lợi, vân vân, đó. Như ta ngồi như vậy rất là cực, ngồi tập thể cái ta phải dựa vào một cái bàn ở phía sau, mà ngồi dựa nhiều quá bàn sau họ cự, viết không được họ rung này nọ thấy. Còn đây nó độc lập bàn, do đó phòng ốc nó phải hơi rộng hơn một chút. Có thể là có máy lạnh, cũng có thể không có máy lạnh. Ví dụ như khi đến một môi trường để thân thiện môi trường,
[14:35]không có tiêu tốn năng lượng nhiều, ta không dùng điện nhiều, có khi mình sắp xếp làm sao để vẫn xử lý được cái nhiệt độ cho nó thông thoáng mát mẻ, ánh sáng lấy được nhiều từ thiên nhiên mà không phải dùng điện, dùng quạt, dùng máy lạnh nhiều. Đó là cái khuynh hướng kiến trúc của tương lai á, tức làm sao thân thiện với môi trường, ít phải sử dụng thiết bị, ít có tiêu tốn năng lượng chứ không phải là lại tiêu tốn năng lượng nhiều. Như vậy ta hình dung dần dần nha. Rồi trong cái mà học tập cho các em á nó có nhiều cái môn phải hoạt động, do đó có những cái dụng cụ, rất là nhiều cái dụng cụ. Mà những dụng cụ này có khi ta phải sắm, đôi khi cũng phải tốn tiền.
[15:09]Ví dụ như bây giờ học âm nhạc thì ta phải có cái gì? Phải có đàn. Rồi có những thiết bị âm thanh. Những cái môn mà thiết bị xử lý âm thanh này, micro rồi kết nối như thế nào, mai mốt cũng sẽ được học hết, phải biết qua hết. Đó, ví dụ cái này nó kết nối vào máy nào máy nào, vô máy nào máy nào, máy nào máy nào qua loa, cái nào qua vi tính để thu lại để xử lý như thế nào, cũng phải biết qua tổng quát cái đường đi của nó hết. Rồi cũng vô chạm rờ rồi cái nọ đó, cũng phải xử lý thử, máy hư thì mình đền, vậy thôi, ha. Rồi ví dụ như là tới những cái môn học mà vận động ngoài sân bãi thì phải chế tạo nhiều dụng cụ lắm.
[15:46]Ví dụ bây giờ cho các em nó đi bằng tay trên cái giàn thì mình phải chế sẵn một cái giàn. Đu, đu bằng tay, đi bằng tay, đó là một cái loại hình hoạt động mà vượt chướng ngại vật đó. Thì nữa là ở đây phải tập trước hết. Những cái điều mà mình sẽ dạy các em, mình phải hoạt động trước, phải biết trước. Bên mấy thầy còn đỡ chứ mấy cô mà học mấy môn này cực nhưng cũng phải bắt làm, cũng phải trải qua hết rồi mình mới đứng ra tổ chức lớp học được. Ví dụ sau này môn đó mình không trực tiếp dạy, mình nhờ giáo thọ về dạy, nhưng mình đã biết rồi, mình đã làm rồi. Đó, cái vai trò của người tổ chức là vậy, người hiệu trưởng là như vậy, phải không?
[16:25]Rồi cái phương tiện cái lớp học cho các em cũng phải có ánh sáng, có âm thanh, những phương tiện về nghe nhìn, máy chiếu, màn hình, vân vân cái đó thầy biết rồi. Rồi, còn như cái xử lý âm thanh này rất là quan trọng nè. Cái âm thanh rất là quan trọng. Trong lớp học mà âm thanh nghe không tốt là cái hiệu quả giáo dục mất đi hết 70%. Nên cái việc mà người ta phá những cái buổi giảng của Phật giáo cứ nhằm ngay âm thanh mà phá là thành công. Vấn đề âm thanh rất quan trọng. Như tôi vậy, đi giảng rất là nhiều nơi, cứ lo nhất vấn đề âm thanh. Tại âm thanh mà không tốt rồi là buổi giảng thất bại. Tôi giảng thì mình soạn bài có hay cỡ nào, nói có hay cỡ nào, hiệu quả mất hết trơn.
[17:04]Do cái loa không tốt người ta nghe không được, rồi người ta buồn ngủ, người ta chán. Mặc dù mình giảng rất là tốt nhưng vẫn không thành công. Đó cái yếu tố âm thanh quan trọng. Nhưng nếu làm cái lớp học nhỏ thì không cần tới thiết bị điện tử, ta đứng nói miệng không cũng được. Nhưng mà có những khi ta phải nói qua cái thiết bị điện tử để phát ra loa lớn và để thu âm lại, giữ lại cái bài giảng dạy đó. Một cái nhược điểm của quý thầy mình là quý thầy không chịu thu lại. Nhiều khi bài đó cần phải tham khảo lại, theo gió bay mất rồi. Người học viên họ chỉ ghi chép vắn tắt thôi chứ không thể mà ghi chép lại nguyên văn.
[17:40]Hồi xưa tôi có cái ý thức này rất là sớm. Hồi như là tôi ở trong chùa của thầy tôi vậy, thì Hòa thượng là hay giảng mà thời đó là giảng cũng không có máy thu nữa. Vào cái thời đó là khi mà Hòa thượng mỗi lần giảng như vậy, tôi phải ngồi nghe, cứ lắng lòng mà nghe, lắng nhiếp tâm mà nghe, nghe cho hết nguyên một bài giảng Hòa thượng, mấy ngày sau phải ngồi viết lại hết cho huynh đệ đọc lại bài đó. Để bằng cái trí nhớ mình thôi. Rồi đến khi người ta cho được cái máy cassette, nó nhỏ thì bắt đầu mới dùng cái máy cassette để thâu giữ lại cái lời của Hòa thượng. Đó, và sau này thì càng lúc thiết bị nó càng
[18:11]ra nhanh càng ra nhanh là mình hết lo. Nên chính vì cái mà lúc nào tôi cũng lo giữ lại cái lời giảng của thầy tôi, nên đến khi mà tôi đi giảng thì tôi cũng rất ý thức về việc mà mình giữ lại cái lời giảng của mình để về cho đệ tử mình nghe. Lúc đó tôi mua những cái máy cassette nhỏ nhỏ thôi, máy Walkman á, là mang theo trong người, khi đi giảng là bấm máy thu lại, đem về cho đệ tử nghe. Không ngờ chỉ là một cái việc rất nhỏ nhưng nó trở thành cả một cái kho giáo lý rất là lớn, rất là đỡ. Nhưng mà máy hồi xưa thì nghe không rõ, về sau này thu bằng kỹ thuật số, thu vào trong laptop thì cái âm thanh nó cực kỳ trung thực.
[18:44]Còn hồi xưa mà thu bằng cái băng cassette tiếng nó nhỏ dần nhỏ dần. Thì quý thầy khi mà tổ chức lớp học cũng vậy để ý, có những cái môn học mình không cần thu, mình cần tiếng nói lớn thôi cũng được, nhưng có những cái môn học mà phải thu giữ lại, phải nói ra ngoài bằng loa. Nhiều khi đứng ở ngoài trời điều khiển như vậy, phải có một cái loa cầm tay, vân vân, đó mấy cái đó phải phải phải biết hết. Ừ. Rồi phải có cái sân bãi để tập luyện, cho nên cái lớp đó cho các em nó không phải là một cái lớp mà bí trong một cái khuôn viên nhỏ, mà phải có cái sân tại vì cái dạy cho trẻ không giống như người già là cứ ở trong gần cái chánh điện mà đủ.
[19:18]Trẻ thì phải hoạt động rất là nhiều nên phải có sân có bãi, tính cái lớp học phải như vậy. Và những cái điều kiện gì có thể thể tận dụng được, đó là phần cơ sở vật chất. Cái phần thứ hai là về giáo thọ. Giáo thọ thì do ta có nhiều môn cho nên là ta có nhiều giáo thọ khác nhau. Và chính ta là người đứng ra tổ chức thì ta cũng phải cáng đáng hết một số môn, đồng thời là ta mời thêm những giáo thọ đến dạy. Mỗi người một cái sắc thái, một cái phong cách làm cho phong phú cái lớp học, chứ không bao giờ được nghĩ mình là dạy hết được tất cả các môn, nhớ như vậy. Ví dụ như trong âm nhạc á, nhạc sĩ nào hay thì hay,
[19:56]vẫn luôn luôn cần có những nhạc sĩ khác soạn những bài nhạc khác, là mỗi người một sắc thái, nó làm phong phú cái nền âm nhạc chung. Thì giảng sư trong đạo Phật cũng vậy, thầy giảng hay gì hay, ta vẫn thích vẫn phải có thêm những giảng sư khác. Mỗi người giảng một phong cách, nghe nó vẫn thích hơn, chứ không bao giờ mình bắt người ta phải nghe một người hoài. Như vậy, thì trong lớp cũng vậy, trong lớp không bao giờ để một giáo thọ dạy hết môn này tới môn kia, mà luôn luôn phải mời nhiều giáo thọ làm cho cái lớp học nó sinh động, phong phú hơn. Bây giờ một loại giáo thọ dạy về cái môn gì? Mấy thầy nghĩ coi.
[20:31]Trung Long là ai? Giáo thọ về môn gì? Giáo thọ. Hãy hình dung chính mình là người tổ chức, cho nên mình phải lường trước, phải biết trước như vậy. Bây giờ gồm các giáo thọ, bây giờ giáo thọ dạy môn gì? Dạ thưa thầy, một giáo thọ dạy Phật học phổ thông. Phật học phổ thông, rồi gì nữa? Và vi tính. Vi tính, đó là một khối kỹ năng. Vi tính là một kỹ năng, mà vấn đề này lớn lắm. Cho nên người ta ít có đề cập tới cái dạy môn vi tính, tại khi mà dạy tới môn vi tính ta phải sắm một loạt các máy tính liền, cho nên nhiều khi là cái chi phí chùa không đủ, cho nên để cho các em nó học bên ngoài. Chứ thà mở lớp vi tính là chuyện lớn đó, nên ta ít có đề cập đến trong đây.
[21:10]Nói tiếp đi, cứ hình dung ra được cái gì nói tiếp. Dạ hoặc là Phật học ngoài Phật học phổ thông rồi về dạy về giáo lý cơ bản nhà Phật. Ừ, rồi thôi. Người khác bổ sung, Minh Tài.
[21:27]Nam Mô A Di Đà Phật, kính bạch thầy. Theo con thì trước tiên là phải mời những giáo thọ của những môn mà cơ bản phù hợp với điều kiện của mình khi mới vô học. Ví dụ? Dạ ví dụ như là học môn giáo lý trước. Môn gì? Giáo lý. Chính xác. Thứ hai là môn việt văn để rèn kỹ năng viết. Kỹ năng viết. Coi như thi đua với nhà trường phổ thông. Rồi, hết. Trung Pháp lại.
[22:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Theo con thì nếu như mà mở lớp học thì trước hết là phải cần giáo thọ về môn giáo lý cơ bản, có thể là mời thêm một giáo thọ về môn năng khiếu.
[22:24]Giống như ca hát hay là đàn thì để cho các em nó tâm lý năng động, thanh thiếu niên nó rất thích. Ừ ừ ừ. Cũng tốt, cũng tốt. Thì đại khái là như vậy. Ta sẽ có hai cái giáo thọ chính: một là giáo thọ về giáo lý, phải không? Hai là giáo thọ về các môn kỹ năng. Thì nó thế này, các giáo thọ nhất là về giáo lý và đạo đức, hai cái môn đó lại riêng nha, giáo lý và đạo đức vậy chứ mà riêng đó. Lát ta sẽ thấy trong cái giáo trình đó, hai cái giáo trình đó riêng hẳn á. Nhưng mà những cái giáo thọ về giáo lý và đạo đức thì đòi hỏi là hầu hết là thầy tu, hầu hết là tu sĩ, người đã có cái đời sống tu hành mẫu mực thì đứng lên dạy
[23:04]về cái môn giáo lý và đạo đức thì các em dễ thuyết phục hơn, như vậy đó. Còn giáo thọ dạy về kỹ năng thì có khi quý thầy mình đảm nhiệm, có khi mình phải mời. Phải mời ví dụ như hôm môn đó là môn về y tế thường thức thì buộc là ta phải mời bên ngoài vào, chứ còn ta không thể biết chuyên sâu được, môn đó chuyên nghiệp quá. Hoặc là cái môn về sử dụng điện gia đình, xài điện cho tiết kiệm thì ta cũng phải mời bên ngoài vào, chứ mình cũng không biết hết, trừ trường hợp là quý thầy trong quý thầy có ai đã từng học qua điện thì mình đảm nhiệm cái môn đó luôn, chứ còn không biết hết. Rồi ví dụ như là môn võ thuật, ở đây có quý thầy nào biết võ không? Sơ sơ.
[23:48]Sơ sơ là dạy được rồi. Tại mình đâu phải là mở võ đường đâu mà dạy chuyên sâu, phải không? Tức là mình biết sơ sơ, mình dạy sơ sơ và cũng chỉ yêu cầu học sơ sơ. Là cho các em có khái niệm. Mai sau này muốn học chuyên sâu thì nó đến võ đường nó học, nhưng mà ta cũng phải biết. Có khi là ta mời võ sư đến dạy những môn những cái căn bản, nhưng mà ta cũng phải biết qua. Tức là đến bữa mà khi mà đi vào những cái kỹ năng đó là quý thầy cũng phải tập qua hết. Tới cái giờ đó quý thầy phải ra sân cho quý thầy tập hết nha. Ai biết không biết gì cũng phải tập. Bây giờ lo tập lần đi. Bây giờ là ai biết gì chỉ nhau đi nha.
[24:22]Ít bữa là tôi có nói với thầy hiệu trưởng, coi như ban giám hiệu sẽ chấm những cái môn thực hành hết cho quý thầy. Đánh võ mà không đẹp là điểm thấp ráng chịu. Giờ phải lo tập dần dần. Nhưng mà mình nói nghe xôm lắm, tới chừng mình ra mình dạy mình múa như mèo quào cái mấy đứa nhỏ nó cười, ai biết. Ví dụ như về âm nhạc thì ta có cái ông nhạc sĩ, nhưng mà ta cũng phải biết trước. Cho nên sắp tới thầy cũng sẽ dạy tụi con những căn bản về âm nhạc một chút. Rồi sẽ thi tiếng hát nhà chùa. Dạ thưa thầy. Chắc tụi con chưa biết chuyện thi tiếng hát nhà chùa hả? Chắc tụi con tưởng thầy nói đùa chắc? Không, phải thi chứ.
[24:58]Sẽ có một ngày thi từ sáng tới chiều, mỗi đứa phải lên hát một bài, hết không có sót đứa nào. Và được thầy mời nhạc sĩ về đây chấm điểm đàng hoàng. Tới ba bốn người về chấm điểm đàng hoàng. Có trang bị âm thanh đầy đủ đàng hoàng. Nếu mà tụi con không hát được, bị zero điểm là thầy đưa vào trong cái cái điểm trung bình cuối khóa tụi con bị điểm âm ráng chịu, tức là bị rớt cái điểm trung bình ráng chịu. Sẽ không được là học sinh giỏi, học sinh khá ráng chịu. Đó là bắt buộc thôi. Dạ thưa, bắt buộc. You have no choice. Bắt buộc. Nó từ từ tới nhưng qua nửa năm sau mới tới mà thầy sẽ thông báo trước hai tháng lận.
[25:35]Cái ngày thi sẽ thông báo hai tháng nha. Tụi con phải biết thôi. Mà trước đó thầy đã dạy về căn bản nhạc lý rồi, nha. Thì ngoài các giáo thọ ta còn có những cái huynh trưởng để mà chăm sóc đời sống, rồi theo dõi về vấn đề kỷ luật cho các em, nhất là lớp học mà tập trung dài ngày. Huynh trưởng chăm sóc đời sống quan trọng lắm. Là cái người phục vụ đời sống nhưng mà cái người huynh trưởng theo dõi vừa bảo vệ sự an toàn mà vừa kiểm soát vấn đề kỷ luật rất là quan trọng. Nghĩa là khi người cha mẹ đã gửi con em họ tới cái lớp học này, nếu cái lớp ngắn ngày tuần đến một lần vào buổi chiều chủ nhật hay thứ bảy nó đơn giản,
[26:14]nhưng nếu người ta ta mở một cái lớp mà nguyên một tuần ở lại luôn hoặc là một tháng hai tháng trong mùa hè ở lại luôn thì vấn đề mà theo dõi, chăm sóc nó cực kỳ quan trọng. Mà không bao giờ rời mắt khỏi các em dù là đêm tụi nó đã ngủ say. Nhớ như vậy. Mình bảo vệ tới mức độ như vậy. Thứ nhất là vì niềm tin, vì lòng tin của bậc phụ huynh họ đã gửi con em đến chùa rồi, mình phải làm hết sức cái trách nhiệm bảo vệ sự an toàn của nó. Vì con người ta là con ngọc, con vàng, người ta dứt ruột người ta đẻ ra, không có để mà sơ sẩy được. Có cái gì là là mang tiếng chết. Vậy chứ mà vẫn sơ sẩy đó. Như ở trên chùa tôi vậy, có cái năm đó tổ chức cái lớp học hè
[26:54]thì vô là ở lại, rồi tụi nó giỡn nhau trong đêm ngủ mà cái người huynh trưởng chỉ sơ sẩy chút xíu thôi là bị liền. Nó vật nhau, cái thằng này nó gác qua cái tay nó cấn cái tay thằng kia để có khoảng trống, thằng khác nó nhảy lên đè lên người, nó đè lên cái tay gãy cái rắc liền. Đem đi bệnh viện liền lập tức, gãy xương liền. Chỉ giỡn chút xíu lúc đó huynh trưởng vắng không kịp thời ngăn chặn thôi là thằng này đè thằng kia gãy tay liền. Rồi một lần tổ chức ở ngoài Bắc cũng vậy, ở ngoài Hà Nội, lớp học chỉ có 10 ngày thì tôi có căn dặn thầy trụ trì. Thì lúc đó tôi chỉ ra hướng hướng dẫn một chút xíu rồi vào Nam lại,
[27:26]nên dặn thầy trụ trì và các huynh trưởng, các phật tử rồi tổ chức, dặn là ngay trong đêm không bao giờ thiếu người quan sát các em dù tụi nó đang ngủ. Lúc nào cũng phải có người nhìn thấy, phải luân phiên nhau mà thức dù các em đã ngủ say. Đó là trách nhiệm của người tổ chức lớp học, của các huynh trưởng. Vậy mà sơ sẩy một cái xảy ra tai nạn liền. May là ông thầy trụ trì ổng biết thuốc ổng chữa kịp thời chứ còn không biết là nó xảy ra thế nào. Nên ta biết là nó có nhiều điều mà ta không lường được. Và các em nó rất là nghịch, ở cái tuổi tụi nó rất là nghịch. Nhiều khi nó nghịch như quỷ vậy chứ không phải là vừa.
[27:59]Nó qua mặt mấy thầy, cô mình vèo vèo luôn. Nhưng mà theo dõi kỷ luật luôn để mà đánh giá kỷ luật khen thưởng cho cho đàng hoàng. Cái người huynh trưởng rất quan trọng, nó không phải là giáo thọ, chỉ là người theo dõi thôi. Rồi trong cái vấn đề này ta phải đề ra cái quy định về quan hệ giữa giáo thọ, huynh trưởng với các em rõ ràng. Nghĩa là sao? Đây là vấn đề hết sức là tế nhị. Tại vì ai cũng là phàm phu,
[28:25]mà những vị giáo thọ có những người là xuất gia nhưng có những người giáo thọ vẫn còn là người tại gia cư sĩ. Những cái vướng mắc của trần gian vẫn còn nhiều, mà các em nó đang tuổi lớn, tuổi dậy thì, nên phải có khoảng cách an toàn giữa huynh trưởng, giáo thọ với các em. Không bao giờ cho sự thân mật quá trớn, cũng không bao giờ cho cái sự nghiêm khắc quá sức. Vì nếu mà nghiêm khắc quá sức á các em có cảm giác là mình không được yêu thương, nó không thích học nữa. Con nít nó chỉ đến nơi nào mà nó tìm thấy được tình yêu thương, nên cái người giáo thọ, người huynh trưởng phải yêu thương được các em.
[29:04]Không bao giờ có cái nghiêm khắc quá đáng dù tụi nó lỗi nó rất là nặng. Mình vẫn phải có cách nào đó, còn quá sức cái đó vượt quá thì mình trả về nhà, không dạy nổi thì trả về, chứ không được vì lý do mà các em phạm lỗi mà mình có cái sự nghiêm khắc quá sức, các em nó tổn thương, nó bị tổn thương tâm hồn. Nhớ như vậy, tính cách của một con người là được hình thành từ khi còn ấu thơ mà bị ảnh hưởng bởi cái người nuôi dạy chung quanh mình. Nên cha mẹ như thế nào thường sẽ sinh ra những người con giống như thế, thầy cô như thế nào sẽ tạo nên những người học trò giống như thế về tính cách. Nên do đó những cái lớp học thế này
[29:44]ta phải quy định rõ ràng, nói chuyện làm việc với giáo thọ và huynh trưởng, cái thái độ đối với các em là không được quá sức nghiêm khắc trong chừng mực nào đó, phải luôn luôn yêu thương, nhưng mà ngược lại không được thân mật quá đáng, cấm tuyệt đối. Hồi mà khi mà mở những cái lớp hè ở các nơi vậy, thầy ra thầy chỉ thị cho tất cả các đạo tràng ở các nơi mà khi mà dạy hè, tuyệt đối cấm thân mật với các em, giáo thọ, huynh trưởng. Trong chừng mực thương yêu vừa phải nào đó, không có cái chuyện mà ôm các em vào lòng hay ta cấm chuyện đó. Ngay cả người đồng giới nhau cũng vậy. Ví dụ như em đó em gái, mình là ni cũng không được lại ôm ấp.
[30:27]Chứ đừng có nói tới chuyện mà khác giới. Không có chuyện mà một cái giáo thọ hay huynh trưởng nam mà lại ôm một em gái nhỏ vào lòng, chuyện đó không được. Cũng phải ngăn cấm ra. Hoặc là ngược lại không được không được một cái sư cô mà ôm một em trai vào lòng cũng không được luôn. Cái lớp học nó phải nghiêm túc như vậy. Nên đây là những cái cái quy định được đề ra khi ta tổ chức lớp học, ta mời các giáo thọ, các huynh trưởng về hợp tác, ta phải đưa những quy định này vào cái quy định có văn bản hẳn hoi và họ phải chấp nhận, phải được biết trước như vậy. Rồi một điều nữa, trong cái giáo thọ là những người
[31:01]chăm sóc về đời sống và y tế cho các em. Những người mải lo dạy nhưng phải có cái người lo lỡ có bệnh tật hay là thương tích gì phải có người chữa trị. Rồi lo cho các em ăn uống, nhất là cái lớp học mà dài ngày thì vấn đề đời sống rất là quan trọng. Nấu ăn các em phải nấu cho ngon và đủ dinh dưỡng. Người ta gửi con vô chùa mấy tháng, tới chừng đi về cái nó đi không nổi, nó xụi lơ, nó ốm nhom ốm nhách cái người ta sợ không dám gửi nữa, năm sau không thấy dám gửi nữa. Làm sao đi về nó khỏe mạnh, nó lên ký, nó cao, mặt mày nó sáng rỡ ra thì người ta mới tin. Nhưng mà ăn chay làm sao mà nó khỏe mạnh được? Được không? Vẫn được như thường.
[31:39]Mấy đứa nhỏ cái tuổi đang lớn nó ăn khủng khiếp lắm, ăn thấy ham lắm à. Mà ở trên chùa tôi thì tôi cho ăn trứng. Trứng mà trứng công nghiệp không có trống, nó không có cái mầm sống nên cho ăn được để bổ sung thêm đạm. Giờ thật ra mình cũng không có tiền mua nhiều được nhưng mà cứ lâu lâu mấy ngày thì cho ăn trứng một lần, cứ cắt mỗi đứa nửa cái trứng. Vô bới cơm là tụi nó gắp cái trứng bỏ vô chén nó liền, nó giành phần liền. Nó ăn xong cái trứng rồi từ từ mới ăn tới tàu hũ hay rau gì sau, thấy tội lắm. Mà nó ăn ào ào ào, nhiêu gạo ăn nuốt cũng hết trơn. Tụi nó còn hơn cái máy xay gạo nữa, gạo đổ vô nhiêu cũng xay sạch hết trơn, không còn thứ gì. Đó là phần giáo thọ.
[32:13]Bây giờ tới cái phần là chuẩn bị cái giáo trình. Vì giáo thọ giỏi gì giỏi mà không có giáo trình thì không dạy được. Nên trong thời gian mà chuẩn bị giáo trình thì cái người giáo thọ họ đã nghiên cứu được rất là nhiều điều. Mà cái việc mà chuẩn bị giáo trình là không phải là mình giao đứt cho giáo thọ, mà khi mình là người tổ chức lớp học là mình đã vạch sẵn đề cương rồi. Rồi giáo thọ theo cái đề cương của mình mà họ soạn chi tiết để dạy cho các em. Nhớ như vậy. Cái người tổ chức lớp học đại khái giống như là hiệu trưởng vậy á. Nhiều khi tụi con về, tụi con tổ chức cái lớp học nơi chùa mình thì tụi con như là hiệu trưởng.
[32:48]Thì cái người hiệu trưởng đã soạn cái đề cương tổng quát của từng giáo trình hết rồi. Rồi sau đó mình mới đưa cái đề cương giáo trình đó cho giáo thọ, yêu cầu giáo thọ dựa vào cái giáo trình tổng quát mà mình đã vạch ra, họ soạn chi tiết chi tiết hơn, từng cái ví dụ cụ thể hơn để mà dạy cho các em. Giờ nó gồm có những giáo trình gì? Thứ nhất là gì? Thứ nhất dạy cho các em cái gì? Bổn Đức. Dạ bạch thầy, giáo trình thứ nhất chúng ta có thể một số môn về giáo lý Phật pháp căn bản để cho các em nó có một khái niệm về đạo Phật rõ ràng.
[33:32]Thứ hai là chúng ta có thể một số môn về về thể chất của các em á. Thể chất hả? Thể chất phù hợp với cái tuổi trẻ của các em. Ngoài ra chúng ta cũng có thể tăng cường một số môn có tính chất là tìm hiểu về cái lịch sử của mình á. Thường thường mình biết được cái lịch sử của mình thì mình dễ tự hào hơn. Vậy hả? Cũng có. À, sử quốc gia. Rồi, cảm ơn thầy. Có ai bổ sung thêm không? Bổn Thành. A Di Đà Phật. Bạch thầy, theo con nghĩ là phải soạn các môn để dạy các em khi vô chùa ta phải làm gì trước tiên: chắp tay lạy chào xá Phật, rồi gặp quý thầy phải chào, còn vô chùa thì không được đi những nơi nào à...
[34:22]tức là dạy cách để đi chùa. Nó ta có hình dung ra, tưởng tượng vậy là bắt đầu thấy được chi tiết đó. Bắt đầu hình dung ra được đó. Sau đó là ta dạy những môn giáo lý cho các em biết, hiểu được đạo Phật. Một. Rồi, thôi được rồi. Diệu Thiện A. Viết giáo trình gì con? Dòm thầy, đừng dòm ai hết trơn á. Đừng cầu cứu ai hết á. Lúc này chỉ có Phật cứu con chứ không ai cứu mình hết. Giáo trình gì con? Dạ mô Phật, thưa thầy tùy theo... Không có tùy theo. Giờ con phải nói luôn cho thầy chứ không có tùy theo. Bây giờ con nghĩ là một cái lớp dạy trẻ như vậy là phải dạy bây giờ gồm có những giáo trình gì? Nhưng mà khi thầy hỏi cái cái thứ nhất là cái gì chủ yếu nhất?
[35:10]Dạ thưa thầy là dạy giáo lý, đạo đức. Thấy không, thấy con lầm liền. Rồi, rồi có ai bổ sung không? Giáo lý đạo đức là phải có rồi đó, nhưng mà cái đầu tiên lại không phải là giáo lý đạo đức. Ai cứu bồ? Có ai cứu bồ không? Dạ mô Phật, thưa thầy, theo con nghĩ đầu tiên là mình phải dạy cái thanh quy cho các trẻ nó vào trường để theo quy luật của nhà trường mà học hỏi ạ. Cũng được, cũng tốt. Con là gì? Lệ Quang hả? Dạ không, con là Thọ Thuận á. Có ai có có ý kiến gì nữa? Mô Phật, thưa thầy. Trước tiên là mình phải dạy cho trẻ là có câu là "Tiên học lễ, hậu học văn" thì mình dạy lễ phép trước, rồi sau đó dần dần mình mình dạy thanh quy.
[36:02]Cái lễ phép là nó thuộc về giáo lý đạo đức rồi đó. Dạ vâng. Thật sự á đầu tiên mình vô mình dạy lại là cái nghi thức lễ sám. Vô chùa mà. Nó vô chùa phải biết lễ Phật, phải biết tụng kinh trước phải không? Tại vì ngay vào bước ngày đầu tiên vô là nó phải tụng kinh lễ Phật trước cái đã. Cho nên phải có dạy việc đó trước, rồi thanh quy, nó là đúng như vậy. Đúng rồi. Rồi dạy cái gì nữa? Cái gì mà nó phải áp dụng liền trong ngày hôm đó? Bắt đầu từ ngày hôm đó, những điều gì nó phải áp dụng vào là phải được học liền. Còn những cái giáo lý đạo đức và những kỹ năng là những cái điều dài dài dài phía sau.
[36:37]Cho nên vô là phải cái nghi thức lễ sám, rồi phải biết tụng kinh, phải biết lạy Phật cho nó đúng, đúng cách chút. Chứ chưa phải là cầm chuông cầm mõ đâu. Tức là ai cầm chuông cầm mõ đánh nó tụng theo thôi, nhưng đã phải biết cho đúng. Là phải có cái giáo trình và cái giáo trình này gọn thôi. Chứ mấy em vô mà bắt nó tụng kinh nửa tiếng tới một tiếng nó chết liền á. Cho nên cái nghi thức chỉ gói gọn khoảng chừng 15 phút thôi. Coi như là mỗi ngày ra mắt Phật á mà. Nghi thức mà tụng kinh lễ sám á thì mỗi chùa theo một cái hệ phái khác nhau. Nên thường thường là ta theo hệ phái nào thì ta hay dạy các em theo hệ phái đó.
[37:12]Ta phải hiểu cái này nó là một sự tương đối. Tương đối là vì sao? Vì hiện nay ta chưa có một cái nghi thức thống nhất trên toàn quốc, cũng như chưa có nghi thức thống nhất trên toàn thế giới. Do đó, khi ta dạy các em về cái nghi thức mà lễ bái, tụng niệm thì đừng bao giờ mà nói với các em rằng đây là nghi thức đúng duy nhất. Phải mở đường. Ví dụ sau này nó đi qua một chùa khác, ở một hệ phái khác, nó vẫn có thể là nhanh chóng tiếp thu cái nghi thức đó. Như qua bên Khất Sĩ thì có thể tụng theo Khất Sĩ được, qua Nguyên Thủy tụng Nguyên Thủy, qua Bắc Tông, Bắc Tông có Tịnh Độ tụng theo Tịnh Độ, qua Thiền Tông tụng theo Thiền Tông.
[37:45]Phải có sự linh động để không có cái sự phân biệt, để ngày mai ở đâu cũng tôn trọng. Một cái giáo trình thứ hai nữa là cái phương pháp ngồi thiền. Tại vì theo cái lớp học của ta là lễ bái xong tới giờ nó phải ngồi thiền hết nửa tiếng, nó phải biết cách ngồi thiền. Vì công dân tương lai của thế giới, ai cũng phải biết tọa thiền. Nhớ như vậy. Công dân tương lai của thế giới, không riêng gì đạo nào, không riêng gì nước nào, ai cũng phải biết tọa thiền. Và như vậy, ta dạy cho các em biết ngồi thiền, tức là dạy cho các em trở thành công dân của thế giới mai sau. Tuy nhiên, có một điều là trên thế giới này nhiều nơi
[38:24]dạy thiền quá, nhiều đường lối quá và ta không có hiểu được cái đường lối nào đúng, đường lối nào sai. Và chắc ăn nhất, ta đành phải dạy theo cái đường lối của Đức Phật dạy từ ngày xưa là theo Phật giáo Nguyên Thủy, chắc ăn. Còn ai đó phát triển thì nó là thuộc nhánh đi ra, phát triển về sau. Còn cái căn bản nhất vẫn là cái cách mà Phật dạy từ ngàn xưa. Mà Phật dạy từ ngàn xưa thế nào thì nó nằm trong gì? Mười sáu hơi thở quán niệm và tứ niệm xứ. Và ta phải soạn cái giáo trình này kỹ. Mà cái giáo trình này là giáo trình tu nên không có nói chuyện sơ sơ được và đích thân cái người tổ chức lớp học,
[39:07]tức là hiệu trưởng lớp học, là phải trực tiếp dạy môn này. Do đó là trong một vài bài sắp tới thì chính cái môn này tôi cũng phải dạy cặn kẽ, quý thầy cũng phải thực hành, phải lên trên chánh điện ngồi cho đàng hoàng. Mà khi ngồi thiền thì nó nhiều cảnh giới, nhiều trạng thái nó xảy ra, nhiều vấn đề lắm. Tu phải 2 3 năm, 5 năm, 10 năm từ từ bắt đầu mới hiểu được sơ sơ. 10 năm mới hiểu được sơ sơ, 300 năm mới bắt đầu có hơi dấu hiệu có kết quả. Nhớ giùm, 700 năm. Đừng bao giờ tin những ai hứa hẹn với mình là tu mau chứng nha. Nhớ ai nói với mình tu mau chứng đều là những lời nói dối. Nhớ như vậy.
[39:45]Đức Phật đã dạy tu hành phải qua nhiều kiếp vất vả, khổ sở. Chúng ta phải hiểu điều đó, phải rất là tinh tấn và phải biết rằng tu rất lâu. Tinh tấn mà nghĩ rằng tu mau là là sai, còn nghĩ rằng tu rất lâu rồi dãi đãi cũng sai luôn. Tức là vừa phải tinh tấn mà vừa biết rằng đường đi rất là lâu xa. Thiền là như vậy, mà phải ngồi cho đúng kỹ thuật. Nhưng cái giáo trình mà về phương pháp ngồi thiền để dạy cho các em cũng rất là quan trọng. Tuy nhiên nó có cái khó là thường thường cái người mà đủ cái nhận thức, đủ trí tuệ đó thì mới áp dụng thiền nó dễ. Còn cái người mà chưa đủ nhận thức, chưa đủ trí tuệ
[40:23]mà ta đưa vào cái kỹ thuật đúng căn bản rồi đó, nó tu không nổi, nó không hiểu. Ví dụ như là ta thiền là để kiểm soát được tâm, nhưng mà tâm là cái gì? Nó mơ hồ, mấy đứa nhỏ nó chưa đủ sức để mà tách ra, không hiểu nổi. Còn ta cũng phải ngồi thiền cũng phải ba năm, năm năm, mười năm bắt đầu ta mới hiểu thế nào là sự kiểm soát tâm. Huống hồ là bây giờ ta cũng mới học một hai năm, rồi ta đi ra đi dạy cho nó thì nhiều khi cũng không chính xác lắm, nên đây là điều rất là khó khăn. Nhưng mà thiền là đỉnh cao của Phật giáo, buộc là ta phải tu học và ta phải dạy, không cách nào khác. Mà tương lai của thế giới đều là phải
[41:01]ngồi thiền hết, nghĩa là công dân của thế giới sau này ai cũng phải biết thiền, nó giống như là một môn thể dục phổ thông vậy đó. Sau này ai cũng phải biết thiền, thì ta bây giờ ta cũng phải biết thiền để ta chuẩn bị dạy cho các em để các em sau này nó trở thành công dân của thế giới một cách bình thường. Nên cái môn đó cũng rất là quan trọng. Như hồi lúc tôi mới vào chùa tu, lúc tôi còn làm điệu á thì lúc đó cái chùa quê nó vắng vẻ lắm. Tối đến rồi đâu có đèn đuốc gì đâu, lúc đó là các nông thôn là không có điện, chỉ có thắp cái đèn dầu lù mù lù mù tụng kinh xong rồi thôi tắt bớt để giữ cái đèn dầu nho nhỏ mà tiết kiệm dầu, cái thời đó còn chẳng có dầu nữa.
[41:38]Không biết là quý thầy có hình dung nổi cái thời đó không? Thời đó quý thầy chắc chưa sinh ra. Mà đường quê nó vắng vẻ, rồi cái trong làng, trong xóm rồi không có gì chơi, không có gì để vui chơi hết, không máy, không móc, không điện, không đóm, không karaoke, ti vi không có luôn, không có phim, không ảnh, không đĩa, không băng, không có gì hết trơn á, hồi xưa nó vậy. Thì mấy đứa nhỏ nó lớn lên không biết làm gì, cứ kéo vô chùa tụng kinh và coi như vào chùa tụng kinh là cái giải trí duy nhất của cái xóm làng đó vào buổi tối. Mà tụng kinh xong thì về, mà về thì đường đi cũng xa lắm, thì tôi thấy tội quá.
[42:10]Tôi mới nói với ông thầy chúng trưởng, nói: "Thưa thầy, bây giờ mỗi lần tụng kinh xong thầy cho phép con kể chuyện sự tích đạo Phật để cho tụi nó nghe, rồi dạy nó ngồi thiền." Cái ông thầy chúng trưởng nói: "Ờ, thôi, thôi con làm đi." Thế là từ đó nghĩa là ban ngày tôi phải đi lao động, phải đi ra làm ruộng, rồi tới chừng mà ăn cơm xong rồi sắp tới giờ tụng kinh rồi là mới lật cuốn kinh ra. Thường hồi đó là thủ cuốn kinh Hiền Ngu, tại trong kinh Hiền Ngu là chuyện tích nhiều lắm. Cứ lật ra đọc rè rè rè rè xong rồi gấp lại vô là leo lên tụng kinh, vậy mà tôi nhớ hết á. Tới chừng sau khi tụng kinh xong rồi cái mời, nói:
[42:42]"Tụi con ngồi lại, chú kể tụi nghe." Lúc đó vì còn làm điệu mà, xưng chú, rồi: "Chú kể chuyện tụi con nghe." Bắt đầu ngồi kể chuyện: "À, Phật làm sao, Bồ Tát làm sao, phép mầu, thần thông làm sao." Mấy đứa nó mê giống như là coi phim á, thời đó làm gì có phim coi, chứ mình kể cho nó hấp dẫn. Rồi nó hình dung ra Bồ Tát bay lên, Phật bay xuống rồi vân vân, cái nó ngồi nó thích quá chừng, bắt đầu nó lần lần cái lòng yêu mến đạo nó tăng lên. Làm đâu được chừng tháng tụi nó mê quá rồi, cái bắt ngồi thiền, mà mấy đứa nó còn rất là nhỏ. Nhỏ là không thể mà nói những cái giáo lý Thiền tông cao siêu, Phật tính, chân tâm gì được, không biết. Mới nói như thế này:
[43:15]"Bây giờ tụi con ngồi ha, bắt chân kiết già, thẳng lưng, kiểm soát hết rồi. Giờ thế này, hễ tụi con ngồi mà hễ thấy mình mà có suy nghĩ, cái tụi con niệm danh hiệu Bồ Tát Quan Âm để cho cái câu niệm Phật nó nó nó nó xóa cái cái vọng tưởng đi. Cứ vậy thôi, cứ ngồi coi cái tâm mình mà thấy hễ mà vọng niệm lên cái niệm câu niệm Phật để xóa đi, còn nó không có vọng tưởng thì cứ ngồi canh, cứ như vậy thôi." Như vậy mà tụi nó rất là thích, mà như vậy nó vừa hiểu, còn nói thêm nữa không hiểu. Rồi sau này khi mà mấy đứa nó lớn lên, lớn lên dần dần rồi tự tụi nó đi tìm những tài liệu thiền, bắt đầu tụi nó biết là hồi xưa cái ông chú điệu
[43:49]đó ổng dạy mình dạy lãng nhách, mà dạy sơ sơ chả có gì hết. Nhưng bây giờ nhận thức nó cao hơn rồi, nhưng mà như vậy vẫn là những cái bước đầu. Đó là bước đầu. Vì vậy là quý thầy cũng vậy, trong cái lớp của mình cũng tùy theo cái mức độ nhận thức của trẻ mà ta ta có cái biện pháp, có cái phương pháp, cái kỹ thuật ngồi thiền nó nó thích hợp. Nó là như vậy. Rồi cái giáo trình về Phật học cơ bản chủ yếu là môn gì? Cái Phật học cơ bản chủ yếu là về môn gì? Phước Lâm? Dạ, bạch thầy, phải dạy cho các em cái môn đầu tiên đó là cái môn Giới, Tam quy Ngũ giới. Tam quy Ngũ giới. Cho các em biết Giới. Tuổi trẻ thì có thể có những cái hành động nó bộc phát. Nông nổi ha. Dạ.
[44:40]Rồi có Giới để kiềm chế. Dạ vâng. À rồi, cảm ơn thầy. Thật ra cái Giới cũng là hơi cao, tại nó phải có ý thức, nó phải có ý chí. Nhưng mà mấy trẻ nó chỉ nhận thức nào mà nó hiểu và áp dụng được trong cuộc sống liền, chứ không phải là tư duy xa xôi mà rời khỏi cuộc sống thực là các em sẽ quên, không hiểu, mơ hồ và hoang mang. Nên nhớ dạy điều gì mà các em áp dụng được liền trong cuộc sống. Ví dụ cái giáo lý về cái gì? Chính xác, con vừa nói con tên gì? An Mãn ha? An Mãn. Nhân quả, rồi tốt. Rồi gì nữa? Giáo trình về luật nhân quả này rất là thú vị. Thường đa số những người mới đến với đạo Phật là bị thuyết phục bởi luật nhân quả.
[45:27]Vì sao vậy? Bởi vì khi mà ta nói về luật nhân quả, ta phải đưa ra vô số ví dụ mà trong một bài giảng pháp về giáo lý thì cái ví dụ là cái làm cho bài giảng rất là sinh động, hấp dẫn. Cho nên cái môn nhân quả là cái môn luôn luôn thú vị mọi người, từ trẻ cho tới già. Ta phải kể rất nhiều chuyện, ta phải đưa ra rất nhiều cái ví dụ. Về nhân quả thì liên quan tới luân hồi, tái sinh. Mới chiều hôm qua, khi thầy đang ăn cơm thì có hai cái cô đó là cũng cán bộ nhà nước đến nói chuyện với thầy thì mới cho thầy biết là có một bài báo trên mạng về một cậu bé tái sinh ở ngoài Bắc. Thì nghe nói như vậy cái thầy đem cái máy laptop
[46:09]ra bấm vào Google tìm ra bài báo đó liền. Thì trong bài báo đó là thằng bé đó tên là Tiến, cái nó bị chết đuối. Nó là con một cho nên cha mẹ rất là buồn. Thì bao nhiêu năm sau, một cái gia đình đó ở cách đó mấy cây số, gia đình của người Mường, sinh ra một đứa con đặt tên là Bình, nhưng thằng đó nó nói không phải nó Bình, nó nói nó là Tiến, cha mẹ nó ở dưới kia. Cái người cha mẹ mới nghe tin như vậy mới tìm lại, tìm lại nó gặp lại nó kêu cha, kêu mẹ liền. Thế là sau đòi đưa về nhà, đưa về nhà cũ và nó biết hết những điều trong nhà đó, nên gặp hàng xóm nó gọi tên từng người hết. Và nó chỉ nơi cái nơi nào nó từng nằm, nơi nào từng chơi và nó chỉ
[46:48]cái khúc sông nó đã chết đuối ngày đó, nói rất là vanh vách. Sau đó thì buộc phải cho nó về ở với cha mẹ cũ nhưng mà nó vẫn tới lui nó thăm cha mẹ mới của nó, nhưng mà nó ở nó thương cha mẹ cũ của kiếp trước hơn. Và cái chuyện đó được gọi là báo đăng tải một cách chính thức luôn, rất nhiều người biết. Thì những cái câu chuyện, những mẩu chuyện như vậy là coi như tụi con phải thu thập rất nhiều để khi giảng cái giáo trình nhân quả này kể ra, cực kỳ hấp dẫn. Nãy giờ tụi con nghe hấp dẫn không? Thì tụi nhỏ nó cũng vậy, kể những câu chuyện này ra thuyết phục mấy đứa nhỏ liền. Ví dụ nói về gieo nhân nào gặt quả nấy, tụi con làm người khác khổ thì tụi con
[47:22]sẽ khổ, tụi con làm người khác vui thì con sẽ vui, nói vậy lát nó ngủ hết. Phải kể người kia đã có làm cái gì, cho ai ăn gì trong lúc khổ sở sau này được gì, phải kể câu chuyện cụ thể ra. Mà nếu không biết chuyện thì mình phải ví dụ ra. Đó, thì những cái điều mà ví dụ và những chuyện kể luôn luôn hấp dẫn và nghe rất thú vị. Nhân nào gây ra quả nào, tại sao giàu, tại sao nghèo, tại sao xấu, tại sao đẹp, thế đó, tại sao đói, tại sao no. Nó cực kỳ thú vị vì nó rất là nhiều câu chuyện tích và rất nhiều ví dụ. Nên cái Phật học cơ bản là phải dạy môn nhân quả. Là môn đó là các em nó không bao giờ nhàm.
[47:58]Mà cái nhân quả nó nhiều góc cạnh cực kỳ phong phú. Năm nay ta hiểu thế này, ta tu mười năm sau ta hiểu nhân quả nó khác nữa, ta tu mười năm sau ta hiểu nhân quả khác nữa. Kiếp này ta hiểu nhân quả thế này, ta tu tới chừng chứng đạo rồi ta lại hiểu nhân quả khác nữa. Là vô tận, nhân quả là vô tận. Cho nên là cái giáo trình Phật học cơ bản ta cứ dạy nhân quả là các em sẽ thích vô cùng. Có lần tôi giảng cái bài về bảo vệ môi trường, tôi nói cái ví dụ nho nhỏ này nó vừa đùa đùa, vừa vui, mà vừa thú vị. À, tôi nói rằng có một cái ông đó, ông suốt một đời ông sống rất là tốt, ông làm vô số điều phước lành là không tìm thấy lỗi lầm gì.
[48:38]Vì ông làm phước, giúp người, thương người nhiều lắm, sống ai cũng thương. Thì theo quy định là chết đáng lẽ phải lên cõi trời nhưng không được lên cõi trời. Vì sao vậy? Bởi vì các vị thiên tử họ xét trên nhân quả, họ nói: "Mặc dù ông làm được rất nhiều việc việc phước lành nhưng không thể lên cõi trời vì cõi trời thiếu một điều để cho ông phải trả quả." Đó là gì? Đó là dòng sông nước thối. Trên trời không có những dòng sông nước đen thui, thối hoắc. Tại sao vậy? Tại vì ông sống ở dưới kiếp vừa rồi, ông xài quá nhiều xà bông. Ông tắm bằng cả cái bồn nước đổ đầy xà bông thì cái xà bông nó khi xả ra nó trôi
[49:19]xuống cống, ống cống chảy ra sông hồ, cái nó làm hư hết sông hồ mà cả một đời của ông ông thải qua quá nhiều xà bông vào sông vào suối, làm hư nước suối hết. Phước của ông á thì ông phải hưởng bao nhiêu điều sung sướng, ăn ngon, mặc đẹp rồi giàu sang, đủ thứ chuyện hết. Nhưng mà cái mà nước mà ông làm cho nó hư, nó thối bởi dùng xà bông quá nhiều thì ông phải sống gần một cái con sông nước thối hoắc, đen thui. Mà trên trời không có con sông đó. Thế là buộc lòng phải đưa ông vào cái khu Phú Mỹ Hưng ở quận 7, quận 8 rồi ở Sài Gòn á, cất cho ông cái biệt thự, ông được sinh vào trong cái gia đình giàu sang cực kỳ, cái gì cũng có.
[49:52]Nhưng căn nhà, biệt thự đó bên cạnh dòng sông nước thối, ngày ngày ông phải được ngửi cái mùi đó để trả quả báo ngày trước. Nhân quả là vậy, nó lắt léo, lắt léo như vậy. Nhưng mà ta phải hình dung ra và những điều đó nghe rất là vui mà ấn tượng liền. Ấn tượng liền không ai dám xài xà bông nhiều hết, không ai dám tắm mà bằng cả cái bồn nước mà đầy xà bông thải ra ngoài môi trường hư hết nước. Cho nên vì vậy cái người mà biết nhân quả rồi thường là tắm không dùng xà bông. Nếu dùng xà bông thì dùng rất là... rất là ít. Đúng như vậy. Mà người nào dùng xà bông nhiều quá mang tội chết, như vậy. Nên người xưa người ta tắm bằng cái gì?
[50:30]Nước tro hoặc là hái những lá cây vò vò bỏ vào trong nước nóng thì nhảy vào đó tắm. Nhưng mà nhảy vào đó là tốn nước nhiều. Còn mình múc từng gáo nước mình dội như vậy ra chỉ tắm có vài lít nước là đã sạch rồi. Đúng ra là mỗi người tắm chỉ tốn có nhiêu nước? 5 lít nước thôi. 5 lít nước là đã sạch rồi. Đúng không ạ? 5 lít à, thật sự chỉ tốn 5 lít. Còn cái người mà giỏi: 2 lít à. Nói thiệt á! Nói thiệt á! Thì khi mà ta nói về nhân quả, nói về nhiều góc cạnh cuộc sống như vậy làm cho các em nó sáng lên, nó hiểu thêm nhiều điều và nó thú vị, thích vô cùng. Cái gì cũng có cái nhân quả lại, làm như vậy nên cái môn đó về Phật
[51:11]học cơ bản thì đó là cái môn chủ yếu, nhân quả là chủ yếu. Rồi môn gì nữa, trong Phật học cái môn gì nữa? Trung Long là ai? Dạ thưa thầy, ngoài môn nhân quả ra là còn môn a Lịch sử Đức Phật. Tuyệt vời, chính xác rồi, rất là hay. Mời sư. Đúng như vậy! Tức là khi các em nó đến chùa phải biết ông Phật mà mình tôn thờ là ổng ở đâu ra. Công hạnh như thế nào, công đức như thế nào để các em tôn kính Phật. Nếu không hiểu thì không tôn kính Phật được. Nên cái môn kế tiếp là môn này rất là quan trọng, nhưng mà ta phải dạy các em về cuộc đời Đức Phật dạy làm sao mà các em nó mê mẫn cù tì không còn biết trời trăng
[51:53]gì nữa, phải giảng như vậy mới được, chứ không được giảng mà giảng xong rồi ngủ sạch hết là không được. Phải giảng làm sao mà các em nó khóc, cười, vui, mừng, buồn rầu, than thở, tức là đủ thứ như vậy thì khi các em lên lạy Phật các em lạy với tất cả cái lòng tôn kính của mình. Cho nên cái người mà dạy cái môn này công đức rất là lớn nếu mà dạy đúng, dạy đầy đủ. Nên quý thầy phải chuẩn bị cái giáo trình này, cái giáo trình dạy về cuộc đời Đức Phật, dạy làm sao mà các em nghe rồi các em phải khóc, phải tha thiết, phải rên siết rồi mới được. Chớ không có được mà dạy mà thường thường, không được dạy rồi nó nghe nó ngơ
[52:25]ngơ ngơ ngơ giống như nghe nói chuyện của cái ông nào đó là không được. Thầy có viết về cuộc đời Đức Phật để vẽ truyện tranh, cái tựa là Đỉnh Núi Tuyết. Cái tập thứ nhất là Phật chưa sinh ra. Cái tập thứ hai mới là đản sinh. Là tới tập thứ tám là bắt đầu Phật mới đi xuất gia. Như vậy tụi con biết cái tập truyện này nhiều không? Nhiều. Rất là nhiều. Chứ thường thường là truyện tranh về cuộc đời Đức Phật tụi con nhớ ngoài bán có một tập một phải không? Một tập một là hết cuộc đời Đức Phật luôn, trên nhiều khi coi nó không không hấp dẫn, không chi tiết. Còn mà dựng lại cuộc đời Đức Phật chi tiết trong
[52:58]từng lời nói, từng hành động mình xem hấp dẫn. Mà lạ một điều nha, lúc đó là cái lòng của thầy đó khi thầy viết cái truyện tranh cuộc đời Đức Phật thầy chỉ có một ý thế này là mong cho người ta hiểu nhiều về Đức Phật để người ta tôn kính Đức Phật hơn và khi hiểu cuộc đời Đức Phật ngay đó người ta hiểu luôn giáo lý của Phật chứ không phải tốn nhiều thời gian khác nữa. Còn ai có nhiều thời gian thì nghiên cứu thêm trực tiếp trong các kinh điển mà nếu ai không có thời gian chỉ đọc cái cuốn truyện tranh đó thôi, vừa hiểu về Đức Phật mà vừa hiểu giáo lý của Phật luôn, ý thầy chỉ là vậy thôi. Nhưng mà khi mà bắt đầu viết truyện tranh á thì thầy bất ngờ
[53:34]giống như là cái lòng thành của thầy cái được Phật chứng, cái Phật tiết lộ cho thầy những bí mật mà mấy ngàn năm qua không ai biết á. Rất là lạ! Sau đó khi mà thầy nhận được những cái thông điệp đó thì ngỡ ngàng. Và thầy mới đối chiếu lại hết những chi tiết trong cái sử liệu kinh điển Phật thì thầy mới thấy ăn khớp hết. Thầy nói ví dụ thế này. Ví dụ là cái đất nước Shakya hồi đó đất nước rất là nhỏ, một tiểu quốc nhỏ thôi. Thậm chí nhiều nhà sử đã xem nó như chỉ là một bộ tộc, vì nó chỉ có vài cái tỉnh à, đất nước không lớn. Đất nước lớn là đất nước Kosala của vua Ba-tư-nặc, đất nước lớn ở phía nam nữa là đất nước Ma-kiệt-đà của vua
[54:14]Tần-bà-sa-la, còn những nước khác đều nhỏ nhỏ nhỏ nhỏ, người ta coi như một bộ tộc và Shakya cũng chỉ là vậy. Nhưng mà vua Tịnh Phạn và những người anh em của ngài cực kỳ giàu sang. Nếu mà so với đất nước vào thời xưa như vậy là không hợp lý. Trong kinh điển là những ngài như A-nậu-lâu-đà này kia nọ đó, ngài Kiêm-tỳ-la là sống cuộc đời cực kỳ giàu sang, rất là sung mãn, phong phú, nó không giống như là một cái bộ tộc mà người ta phải chuyên lo trồng cấy, lương thực thì không thể giàu được như vậy. Nhưng mà trong kinh tả rất là giàu, lý do tại sao? Rồi vua Tịnh Phạn xây cho Thái tử ba cái lâu đài, cái mùa Mùa xuân.
[54:51]Tụi con thấy không, tụi con quên hết trơn rồi. Đúng, mưa, nắng và đông, ba cái lâu đài trong ba mùa. Như vậy thời đó Ấn Độ họ chia ra ba mùa, mưa, nắng và đông. Ở đâu tiền nhiều vậy? Rồi một điều thế này nữa, là từ năm 16 tuổi Thái tử lấy vợ tới năm 29 tuổi xuất gia, ta có cảm giác như 13 năm Thái tử không làm gì, chỉ sống hưởng thụ, phải không? Sự thật không hề như vậy. Đây là một bí mật mà mấy ngàn năm qua không ai biết á. Khi mà thầy viết rồi thầy mới nhận nó được cái thông điệp là không phải như vậy, không phải 13 năm đó Phật ở không. Phật đã làm những điều rất vĩ đại mà giấu bí mật cho tới ngày hôm nay không ai biết.
[55:37]Rồi sau đó thầy mới đối chiếu ra một số khứ liệu khác thầy mới phát hiện ra rất ăn khớp. Ví dụ một số sử liệu gì? Sử liệu là nhớ là khi mà Đức Phật đi về thăm lần đầu tiên, công nương Da-du-đà-la mới gọi La-hầu-la mới nói cái người Sa-môn đó đó là cha của con. Cha con có một gia tài rất lớn, con hãy đến xin cha con gia tài, tụi con nhớ đoạn đó không? Nhớ. Đó là một cái. Ở đâu ra gia tài lớn vậy? Rồi một cái này nữa, khi mà Thái tử trong cái đêm mà cỡi ngựa trốn ra đi để xuất gia thì khi ngài vừa chuẩn bị ra cổng thành thì Ma Vương mới nói bên tai ngài: "Còn bảy ngày nữa ngài sẽ lên làm Chuyển Luân Thánh Vương.
[56:19]Ngài đừng đi đâu hết". Đức Phật trả lời: "Ta biết nhưng ta không màng". Tức là cái việc mà ngài sắp làm bá chủ các quốc gia, vua của các vị vua, Chuyển Luân Thánh Vương là vua của các vị vua thì là ngài đã biết. Tại sao lại biết? Có ai mà ở không chơi cả đời bỗng nhiên người ta đưa mình lên làm bá chủ thế giới không? Có không? Không. Tức là phải có cái gì mà tiếng vang, uy tín tràn ngập hết rồi người ta mới tôn mình lên. Không ai mà trong bóng tối ở chơi suốt bao nhiêu năm rồi tự nhiên người ta đưa mình lên. Đó một sử liệu, rồi một sử liệu nữa là khi mà Phật về thăm lại quê hương, vua Tịnh Phạn đã khen ngợi công nương Da-du-đà-la với Phật như thế này:
[57:03]"Khi ngài xuất gia đi thì trong cái đời sống xuất gia của ngài, ngài sống khổ hạnh như thế nào thì ở nhà Da-du-đà-la cũng sống y như vậy". Làm sao Da-du-đà-la biết? Làm sao Da-du-đà-la biết là Phật đi đâu, về đâu, sống như thế nào? Phải không? Nó có lý do, cho nên đây là những điều mà không ai giải thích, nhưng mà khi thầy viết về cuộc đời Đức Phật thầy tìm ra những nguyên nhân đó hết, tại sao, tại sao như vậy hết. Cho nên cái cuốn mà thầy viết về cuộc đời Đức Phật cái này có nhiều điều rất là mới, rất là lạ, nhưng mà không phải là do thầy hư cấu, tưởng tượng, áp đặt mà do thầy nhận được cái thông điệp từ Đức Phật,
[57:44]Đức Phật đã nói là đã tới lúc ngài phải mở những bí mật đó ra cho con người biết chứ không giấu nữa, mấy nghìn năm qua đã được che giấu trong bí mật. Nhưng mà vì người họa sĩ họ vẽ chậm quá cho nên những tập truyện nó ra nó chầm chậm, chầm chậm, là vậy, đại khái là vậy, nên cuộc đời Đức Phật cũng là một điều hay. Rồi trong cái phần mà Phật học cơ bản cho các em nó có cái môn nữa, làm sao cho các em hiểu được Đạo Phật là một cái đạo của sự giác ngộ, giải thoát. Mà ý nghĩa về giác ngộ, giải thoát là ý nghĩa quá cao siêu, ngay cả những người lớn chưa chắc hiểu được, nhưng mà buộc ta phải nói, không thể không nói,
[58:19]vì nếu không nói thì coi như không phải Phật tử. Nếu mà không hiểu điều này, không phải Phật tử. Cho nên dù là các em còn nhỏ, nhưng mà ta vẫn phải một bài dạy về ý nghĩa của sự giác ngộ, giải thoát. Và cái bài này mỗi độ tuổi ta sẽ dạy lại. Thí dụ như thiếu nhi dạy giác ngộ, giải thoát là như vậy, đến khi các em lên làm thanh niên lớn rồi ta dạy lại bài đó, mà ở cái người trung niên lớn tuổi học Đạo Phật rồi phải có một cái bài về giác ngộ, giải thoát khác. Tức là cái bài này nó dạy nhiều cấp độ khác nhau và tụi con phải chuẩn bị giáo trình làm sao cho mấy em nhỏ nó hiểu mơ mơ về điều này để mà nó yêu
[58:56]quý Đạo Phật và nó thấy rằng đúng Đạo Phật là chân lý tối thượng trên cuộc đời này, là nhờ cái bài này, ý nghĩa về giác ngộ, giải thoát. Mà tụi con soạn sao đó tùy tụi con, thầy không biết. Thì cũng bằng cái sự tu hành của mình, bằng cái sự học hỏi của mình, bằng cái sự khôn ngoan của mình, thế mình phân cái giáo trình đó ra như thế nào mà khiến cho các em hiểu được và thấy tự hào, thấy vui vì mình đã được theo Đạo Phật. Đó cái đó là cái quan trọng. Rồi trở qua một cái giáo trình nữa là giáo trình đạo đức trong đời sống để cho các em áp dụng được trong cuộc sống từ nhỏ. Thì cái đạo đức trong cuộc sống này thì nó nhiều môn,
[59:36]nó nhiều bài, học quanh năm suốt tháng có khi học mấy năm rồi vẫn chưa hết. Tuy nhiên là mình sẽ làm như một cái vòng tròn, ví dụ tụi con sẽ soạn khoảng chừng 30 bài hay 50 bài Đạo đức trong đời sống cho thiếu nhi, tụi con cứ dạy luân phiên, mỗi tuần học một bài, còn nếu mà tập trung học á thì năm nay học bao nhiêu bài, sang năm học bao nhiêu bài, rồi hết đó tụi con học dạy trở lại cái bài đầu tiên cho những cái lớp khác, không cần phải soạn thêm mới, chỉ lâu lâu ta có điều gì mới ta bổ sung. Ví dụ tụi con soạn ra khoảng 50 cái bài về cái đạo đức trong đời sống cho trẻ em, tụi con dạy hết tụi con trở lại dạy bài
[1:00:10]đầu tiên, cứ dạy cho tới khi tụi con chết luôn. Nó vẫn không bao giờ lỗi thời, cũng cái bài đó nhưng mà 10 năm sau cái người giáo thọ họ dạy khác, 20 năm sau cái người giáo thọ lấy bài đó ra dạy lại vẫn dạy khác. Thí dụ thầy nói như cái bài hiếu kính cha mẹ. Bây giờ tụi con soạn ra tụi con giảng vậy, 10 năm sau cái suy nghĩ nó khác mình phải dạy lại khác nữa, vẫn là hiếu kính cha mẹ, mà cái người giáo thọ soạn cái giáo trình này phải linh động thay đổi giáo trình theo từng lớp tuổi để cho các em nó chấp nhận được. Ví dụ bây giờ 10 tuổi thì dạy con hiếu kính cha mẹ là gì? Vâng lời cha mẹ phải không?
[1:00:46]Thương yêu cha mẹ, phụ giúp việc nhà được chút gì hãy ráng phụ giúp. Đó như vậy, nhưng tới đứa 15 tuổi khác à, nó nói rằng: "Cha mẹ con có khi sai". Có không? Thật sự là có, đúng như vậy, nhiều khi là cha mẹ ít học, ráng cho con đi học thì con ra ngoài nó học đủ thứ chuyện trên đời cái nó biết cha mẹ nó dở, nó phê bình ngược lại. Nó biết rằng có những điều cha mẹ nó đã không đúng, nhưng mà làm sao dù biết cha mẹ không đúng nhưng vẫn phải hiếu kính cha mẹ thì cái cách hiếu kính đó nó lại khác, của đứa 15 tuổi nó lại khác với đứa 10 tuổi, thì người giáo thọ soạn cái giáo trình là Đạo đức trong đời sống này nè, phải khéo, phải tinh tế ở những điểm này.
[1:01:24]Hoặc là trong cái giao tiếp với con người, khi mà giao tiếp với bạn bè thì phải thế nào, giao tiếp với người lớn, giao tiếp với người nhỏ hơn, giao tiếp với thầy cô, vân vân bao nhiêu người, thì cái cách giao tiếp á, cái kỹ năng, cái đạo đức giao tiếp á thì bây giờ tụi con vẫn phải soạn, nhưng mà 10 năm sau sẽ có người thay tụi con dạy cái bài đó dạy khác, 20 năm sau người ta thay tụi con dạy bài đó nhưng dạy khác, nhưng tụi con phải soạn cái sườn của 50 bài đó sẵn, là cái môn Đạo đức trong đời sống. Môn Đạo đức trong đời sống thì vô số điều phải nói, nhưng mà những điều rất nhỏ, rất nhỏ. Nhưng mà tụi nó ứng dụng, ứng dụng tới đâu kêu nó báo cáo, mình chấm điểm tới đó.
[1:01:58]Thầy ví dụ như cái là không xả rác. Không xả rác như thế nào? Cách nào để không xả rác? Mà chính mình không xả rác rồi người chung quanh mình xả rác thì mình phải ứng xử như thế nào? Nó là một bài. Bài ngắn gọn thôi, tụi con giảng trong 20 phút, Rồi cho hỏi đáp thêm 10 phút là cái môn đó hết 30 phút. Nên một số điều thôi nói là đã hết 20 phút rồi. Ví dụ không xả rác, thế nào gọi là rác? Khi nào thì ta xả rác, cách nào để không bị xả rác trong những tình huống nào đó, vân vân. Nó có nhiều cái khó lắm, có những lúc dường như là không xả rác không được, mà hễ xả rác thì sai với đạo đức, văn minh.
[1:02:35]Mà có những lúc không xả rác không được. Mình là không thích xả rác nhưng mà có những lúc phải xả rác, lúc nào? Nào tụi con cho ví dụ. Khi tụi con dạy một cái bài tụi con phải đưa ra được những cái tình huống mà khó ai nghĩ ra thì cái bài giảng của mình nó mới sâu sắc, nó mới chu đáo. Ví dụ như là không cho xả rác thì thôi đừng xả rác là đúng rồi. Nhưng mà có những trường hợp dường như là buộc mình phải xả rác thì xử lý làm sao? Nhưng mà trường hợp mà buộc mình phải xả rác là ví dụ trường hợp nào? Nên phải sống rất là nhiều là vậy đó, và quan sát cuộc sống rất là nhiều ta mới có những cái ví dụ bất ngờ như vậy.
[1:03:12]Thầy nói ví dụ như đang đi trên xe bị ói, tụi con kiếm cái túi ni lông nôn vào trong túi, mà tụi con có thể cầm cái túi ni lông ở trong xe riết được không? Mọi người chịu không nổi, cho nên buộc lòng phải cho ra ngoài xe là xả rác. Nhưng mà xả cách nào? Nó buộc lòng phải xả rác đó, chứ không thể là giấu rác đem về tới nhà mà đổ được. Ví dụ mình ăn cái bánh, mình gói cái bao bì lại mình bỏ túi, phải không? Thì về tới nhà mình mình lấy cái bao bì đó ra mình bỏ vào thùng rác thì đó là đời sống văn minh. Nhưng tụi con ói một bao đầy nghẹt cầm thấy lắc la lắc lư, đi trên xe lắc lư lắc lư nó xì ra một cái chết luôn cả xe người ta.
[1:03:48]Hồi nãy mình ói là người ta muốn khùng rồi, ai dọn cái bao mà mình nôn một đống ở trỏng ai cũng sợ cả, nên đành phải quăng, mà quăng như vậy nó vi phạm cái mà đạo đức và không xả rác thì phải xử lý làm sao? Vân vân. Đó là thầy nói một ví dụ nhỏ trong cái đạo đức trong đời sống. Thì khi mà giảng một bài tụi con đưa ra những điều thú vị, chi tiết trong đời sống như vậy, các em nó nghe nó nhớ và nó học. Bây giờ cái giáo trình về kỹ năng, cái môn này mới là môn mà làm cho các em nó thích thú vì nó. Nó vừa là cái lợi ích trong cuộc sống nhưng mà cũng vừa là hấp dẫn các em đến với lớp học. Những kỹ năng trong cuộc sống, ví dụ như là môn giao tiếp một cách văn minh.
[1:04:27]Bây giờ chuẩn bị các em gặp ai trong cái lời nói ăn tiếng nói như thế nào để gọi là giao tiếp của đời sống văn minh? Là khi các em tiếp xúc với người ngang mình hoặc là nhỏ tuổi hơn mình hay là người lớn hơn mình, tiếp xúc với thầy cô giáo, tiếp xúc với họ hàng, vân vân. Mỗi hình thức, mỗi đối tượng tiếp xúc như vậy gồm có thái độ, cách chào, cái cách nói chuyện, cách trình bày ý tưởng rồi cái tạm biệt. Rồi sau khi tạm biệt rồi như thế nào? Chứ không có mà sau khi mà goodbye rồi là không biết nhau nữa là không được. Đôi khi cũng phải nhắn gửi để gửi lời thăm rồi vân vân như vậy, có tình nghĩa và có hậu.
[1:05:02]Tức là giao tiếp cách nào và sống có hậu, có thủy chung. Chứ không phải là hễ không gặp nữa thì quên mất người đó, không phải. Rồi cái ơn nghĩa trong đời rồi vân vân, tức là nó có cái gì nó bền bỉ trong cái giao tiếp với con người, thành một cái tình nghĩa với nhau, nó bền bỉ, thủy chung là có hậu. Cái môn này rất là thú vị. Rồi cái giáo trình nữa là môn làm việc nhóm. Tức là khi mà bốn năm em mà chung nhau làm một cái công việc gì đó, thì khi mà làm việc nhóm nó hay phát sinh ra những cái tệ. Cái hay của nó là gì? Cái hay là sự đoàn kết, nó gây thành sức mạnh, nhiều người làm sẽ thành nên việc lớn.
[1:05:39]Nhưng mà cái tệ của cái làm việc nhóm là gì? Chia rẽ, hơn thua, giành công, giành làm người chỉ huy, vân vân phải không? Rồi thấy ai làm hơn thì ganh tỵ, đố kỵ. Thì cái như vậy làm cho con người ta không có cái kỹ năng làm việc nhóm, mà trong một thế giới mới thế này mà con người không có khả năng hợp tác với nhau để làm việc chung thì thế giới đi về đâu? Nên cái môn mà làm việc nhóm á, cái kỹ năng làm việc nhóm là khi làm việc nhóm ta phải có hô có ứng. Có hô có ứng nghĩa là sao? Là luôn luôn ta biết cái công việc chung là thế, người kia làm cái này thì ta phải làm cái nọ để phối hợp với nhau, gọi là làm việc nhóm.
[1:06:19]Mà trong đó không có cái tranh công mà luôn luôn chấp nhận mình là người dưới. Như là hồi tôi ở chùa vậy thì tới lúc mà chúng đông rồi thì không có một người nấu cơm mà phải chia một lần mấy người, thì ít nhất cũng phải hai người rồi nhiều khi thêm mấy người công quả nữa phụ vô nữa, tại vì chùa bắt đầu đông quá, phải nấu cơm. Thì lúc mà mình phải biết, ví dụ thấy ông sư huynh mình ổng vừa chụp cái nồi là bắt đầu mình chuẩn bị nước cho ổng, thấy ổng xúc gạo cái là mình đưa ra vo rồi hễ ổng đang vo gạo mình đây mình bỏ củi vô, tức là phải phối hợp vì ổng làm xong cái này là mình đã chuẩn bị xong chuyện kia cho ổng không cần sai.
[1:06:53]Đó gọi là cách làm việc nhóm mà làm thì hỏi ý kiến. Ví dụ nếu mình là sư huynh thì khác, còn nếu mình là sư đệ thì làm gì cũng phải hỏi. Ví dụ người này nói xắt củ cà rốt, thì cà rốt thì đưa miệng nhai thì nó hết mọi hình thù nhưng mà khi mà bày lên đĩa thì có người xắt tròn, người xắt góc phải không? Thì mình phải hỏi: "Thưa sư huynh, món kho này mình xắt thế nào?" Thì ông sư huynh ổng ra lệnh gì mình cứ làm như vậy không cần thắc mắc. Đó là vô ngã, mà là vâng lời, mà là phối hợp làm việc nhóm với nhau không thắc mắc. Vì nó góc hay cạnh hay tròn hay vuông gì cũng nhai miệng nuốt nát hết chả gì hết trơn.
[1:07:23]Nhưng mà trên công việc thì cứ phải vâng lời, vậy đó, không quan trọng. Đó là cái những kỹ năng đó, và để tập như vậy thì sau này các em nó lớn lên, nó đi vào trong công ty, vào trong cơ quan nó làm, nó biết phối hợp với mọi người nó làm và nó sẽ thành công vì nó được mọi người yêu mến, vì nó đã biết cái cách hợp tác rồi. Nghĩa là người ta nhúc nhích cái này thì mình đã đáp ứng cái kia, người ta nhúc nhích cái kia mình đáp ứng cái nọ. Cái tinh thần nó nhạy trong cuộc sống của nó rồi thì lớn lên sau này nó dễ thành công. Đó, cái môn nó rất là thú vị, môn kỹ năng. Và ta phải vạch ra cái cách nó như vậy, ta phải đoán trước hết.
[1:07:54]Hôm nay thầy không có nói hết, những cái điều này thầy gợi ý tụi con sau này phải dạy cho các em. Được không? Tụi con thấy suy nghĩ và rất là thú vị phải không? Những cái môn này làm cho các em nó rất là thích vì lợi ích thực tế trong cuộc sống của tụi nó, nên ta không dạy những môn xa vời. Ở đây nó vừa là đạo đức mà vừa là kỹ năng sống, như vậy. Rồi ví dụ như là ta dạy cho nó một kỹ năng là tình cảm dân cư cộng đồng. Tình cảm dân cư cộng đồng nói vòng vòng vậy nghĩa là gì? Nghĩa là gì? Đúng, với hàng xóm chứ có gì đâu. Nhưng mà mình nói cho nó văn vẻ, dân cư cộng đồng nghe nó ghê ghê chứ làm sao sống với hàng xóm cho tốt như thế nào.
[1:08:31]Bởi vì nhờ cái thời đại khi người ta càng văn minh, cái nhà xây càng cao thì người ta càng lạnh lùng với nhau. Vào thời mà cái xã hội còn nghèo á, nhà này với nhà kia không có rào, không có giậu, nghĩa là nhà người ta mình muốn qua chơi lúc nào cái mình bước qua đại à, không cần gõ cửa. Nhưng mà khi con người văn minh rồi nhà cao cửa rộng rồi vào phải gõ cửa, bấm chuông, thậm chí phải hẹn điện thoại trước. Thì cái tình cư dân cộng đồng, làng xóm láng giềng bắt đầu nó nhạt dần. Nên khi xã hội văn minh và giàu lên bỗng nhiên cái điều rất lạ là tình cảm xóm làng nó mất dần và đó là một cái dở. "Đêm tối lửa tắt đèn" ta cần có nhau, nhưng mà ta không còn biết nhau nữa.
[1:09:09]Cái thời đại bây giờ đó, người ta có thể là quen bạn ở trên mạng tới khắp thế giới nhưng mà cái người hàng xóm sát bên mình, sát vách mình tên gì không biết nha. Có không? Thật sự là như vậy, người hàng xóm sát mình mình không biết tên gì. Nhưng mình có thể quen một người bạn chích chát gì ở trên mạng á, nó tên gì yêu em ngàn lần gì đó, sát thủ tình trường gì đó ở đâu thế giới đâu nói tầm phào, bậy bạ biết hết. Nhưng người bên cạnh mình không biết. Có một lần tôi phải vào cái tiệm vi tính để mà gửi cái văn bản, vào ngồi cứ thấy thằng nhỏ bên kia nó gõ lóc tóc lóc tóc lóc tóc, nói thằng nào giỏi quá vậy, liếc qua bên nhìn thấy nó đang
[1:09:40]chat, mà nó lấy cái tên nó là gì phải không? Thằng đó thì chắc nó khoảng 12 tuổi mà nó lấy tên nó là "Sát thủ tình trường". Đúng là cái đồ con nít quỷ thiệt. Muốn cú đầu cho nó một cái vì nó quá sức đi. Rồi cái môn, ví dụ môn sơ cứu y tế. Thấy người ta đứt tay đứt chân thì tụi con băng bó cách nào? Biết chưa? Biết sơ sơ phải không? Nào giờ mình đứt tay đứt chân mình biết băng rồi thì mình cũng biết chỉ người khác. Nhưng mà sự thật thì nó có nhiều cái phức tạp hơn, vì tùy cái chỗ đứt đó nó như thế nào nữa, mà ta phải xử lý như thế nào. Thì những cái môn sơ cứu y tế như thế, ta phải nên nhờ bác sĩ nhưng ta cũng
[1:10:16]phải có một số kiến thức cơ bản, ta có số sách mình đã đọc trước rồi. Ví dụ người bị té lỗ đầu, người chỉ là bị cái trầy đứt, rồi cái người bị tai nạn gãy tay gãy chân, mỗi cách đều có cái sơ cứu y tế riêng riêng, cấp cứu sơ sơ mình phải biết. Hoặc là cái môn điện gia dụng. Gắn một cái công tắc điện thế nào, gắn cái bóng đèn như thế nào? Dạy cho các em để các em về nhà các em tự biết làm một cách an toàn. Trong khi nhà có sự cố mà trong lúc gấp rút đó nhiều khi chưa thể nhờ thợ chuyên môn được thì các em cũng phải tự biết làm. Hồi đó thầy có một đứa em, cái đó có một thằng bồ. Khi nó đến nhà thằng bồ chơi, cái nhà thằng bồ nó bị hư bóng đèn.
[1:10:58]Thằng bồ nó phải chạy qua nhờ người hàng xóm về sửa cái bóng đèn, thế nó bỏ thằng bồ liền. Mới con trai mà không biết gắn cái bóng đèn nữa, rồi không làm người cha, người chồng được, bỏ luôn. Đi cà kheo... Đó là những cái bản lĩnh của con người. Coi vậy chứ nó rất là cơ bản, phải có. Rồi cấp thoát nước gia dụng, như cái vòi nước hư, mình cũng phải biết xử lý sửa như thế nào, làm sao để xài để tiết kiệm nước. Những cái điều đó hết sức có ý nghĩa trong một cái thời đại mà môi trường đang bị tàn phá nặng nề. Con người ta vì xài điện nhiều quá mà thế giới này bị nóng lên. Con người ta xài nước nhiều quá mà thế giới này nó thiếu nước.
[1:11:37]Thì con người ta phải xài, phải biết cách sử dụng nước, điện hợp lý, an toàn và tiết kiệm. Mấy cái đó mình cũng phải dạy cho các em hết, để cho những cái điều văn minh này, những cái điều đạo đức này nó lan tràn vào trong cộng đồng của cuộc sống. Dù đó là cái miền quê hẻo lánh, xa xôi, các em cũng phải đã có cái ý thức như thế này rồi. Chính điều này tụi con phải có ý thức trước. Ví dụ như trên chùa thầy, nơi mỗi cái vòi nước thầy đều ghi cái dòng chữ thế này: "Xin tiết kiệm từng giọt nước vì cả thế giới đang khan hiếm nước." Cái câu đó mình ghi là không phải là tiết kiệm nước để mà đỡ tốn tiền,
[1:12:12]mà vì nghĩ tới cả cái nhân loại này đang khan hiếm nước. Nên kêu người ta tiết kiệm mà tiết kiệm trong cái ý thức đạo đức, trong cái lý tưởng của cuộc sống, chứ không phải tiết kiệm vì hà tiện sợ tốn tiền, hai cái đó nó khác nhau. Nơi mỗi vòi nước nào thầy cũng dán chữ đó hết trơn. Thì những cái điều đó là những điều mà ta phải dạy cho các em. Hoặc là cái môn cắm hoa hay trang trí trong gia đình. Thì trong cuộc sống, ta chấp nhận nghèo nhưng ta không chấp nhận hèn hạ, nghèo mà không hèn. Thế nào là nghèo và thế nào là hèn? Nghèo là ít tiền, nhưng hèn là gì? Hèn là lôi thôi. Tại sao không hèn? Vì ta có trí tuệ, ta có khả năng thẩm mỹ. Khi nào là hèn?
[1:12:59]Khi nào ta không có tiền và ta không có trí tuệ luôn thì ta vừa nghèo vừa hèn. Còn người nghèo chấp nhận là ít tiền nhưng ta không hèn, vì nhà cửa ta tươm tất, sạch sẽ, đẹp đẽ. Có người giàu mà vẫn hèn là sao? Tiền thì rất nhiều, nhưng mà vô thì thấy quần sà lỏn thì nằm ở trên bàn, cái áo thun thì nằm dưới đất, con chó thì nó chui tuốt lên cái giường nó nằm chung với chủ vân vân ví dụ, thì đó là giàu mà vẫn hèn, cuộc sống không được sắp xếp đàng hoàng, không có thẩm mỹ, vậy. Ở đây ta sẽ dạy cho các em là giàu hay nghèo nhưng mà sang, không có hèn, bởi vì ta hiểu được cái đẹp của cuộc sống. Nên cái dạy môn cắm hoa, như môn trang trí
[1:13:40]làm cho các em có cái óc thẩm mỹ trong đời sống của nó, nó sống một đời văn minh. Nội cái cắm hoa thôi biết bao nhiêu triết lý nằm trong đó. Cắm hoa nghĩa là làm sao? Có phải là đem hoa cắm xực xực xực xực xực vô là xong không? Chứ cắm làm sao? Cắm hoa nó có ba mức độ. Mức độ thứ nhất là kỹ thuật cắm hoa, mức độ thứ hai là nghệ thuật cắm hoa, mức độ thứ ba là cái đạo của hoa, cái hoa đạo. Khi nào gọi là kỹ thuật cắm hoa? Tức là khi ta biết sử dụng những vật liệu, cách cắm hoa vào để cho nó chắc, nó dính, nó gắn, nó kết, lựa những hoa nào để nó xài lâu, nó phối hợp được với nhau, không có mau héo, vân vân đó là những kỹ thuật.
[1:14:22]Còn nghệ thuật cắm hoa là gì? Là cắm bình hoa cho đẹp, cắm nhìn vô ta thấy đẹp, tạo thành nghệ thuật. Thế nào là đạo của hoa? Tức là khi một người nhìn một bình hoa ta cắm, họ hiểu ra ta gửi trong cái bình hoa đó một triết lý chứ không phải chỉ là cái đẹp, thì bắt đầu hoa đã đến cái mức độ đạo. Học cái môn này thì thú vị. Thầy sẽ mượn tiền Phật tử ở dưới á, cho cho tụi con tiền để tụi con mua hoa về tụi con cắm thử. Mỗi một bình hoa tụi con cắm sao vừa đẹp mà vừa có cái triết lý gửi trong đó. Thầy sẽ nhờ ban giám hiệu chấm điểm và ghi vào trong cái sổ điểm luôn. Cái môn này phải thực hành. Những cái môn sau này phải thực hành nhiều lắm.
[1:14:58]Những môn sau ví dụ môn điện, thầy mua một số thiết bị điện lên đây rồi tụi con ngồi cắt dây điện, quấn băng keo rồi nối cắm ổ cắm rồi nó cắm vô cái giật cháy ra cái rồi không điểm liền. Phải thực hành được hết vậy. Nhìn vô làm sao mà bình hoa mà lại có cái triết lý ở trỏng? Tức là không phải nhìn thấy bình hoa đẹp, mà ta nhìn luôn thấy ồ, cái người cắm hoa này đã gửi gắm một ý tưởng gì đó, mà họ ngồi họ phải chiêm nghiệm để họ hiểu ra, chứ không được họ chỉ ngắm cái đẹp, họ thấy đẹp cái lướt mắt qua. Nhưng mà khi mà nhìn vô bỗng nhiên họ phát hiện trong đây có một cái ý tưởng, họ phải đứng nhìn hơi lâu để hiểu cho bằng được.
[1:15:36]Ví dụ thầy nói thế này, thí dụ nha, ví dụ như là đây cái bình hoa, ở đây cái tụi con cắm một cái hoa thế này, rồi ở dưới
[1:15:48]đây tụi con cắm một cành hoa này. Nó nói cái gì à?
[1:15:58]Ai giơ tay lên nói? Cái này thấy nó không đẹp lắm nhưng mà tụi con thấy nó ngồ ngộ, tụi con cũng không biết là người này muốn nói cái điều gì. Chứ khi tụi con cắm tụi con sẽ cắm đẹp hơn thầy chứ không cắm mà xấu như thầy như thế này, nhưng mà nó vẫn phải có một cái đạo lý gì đó. Đó, rồi bây giờ đứng lên nói đi coi. Ai giơ tay? Rồi, con. Dạ thưa thầy, theo như con nghĩ đó là ý của người cắm hoa muốn gửi gắm cho chúng ta thấy một ý tưởng rằng, tre già măng mọc, cây lớn sẽ gãy và cây nhỏ sẽ lớn lên. Cảm ơn con. Rồi ai có ý kiến gì bổ sung? Không, Phật tử không được giơ tay. Ở đây lớp học của Tăng Ni, có biết cũng để trong bụng đi đó coi mình
[1:16:35]có đúng hay không, để nghe mấy cô trả lời coi mình có đúng không. Ai nữa? Ai...? Cái này là đơn giản nhất nè. Chứ sau này có nhiều cái ý tưởng cắm những bình bông rất là lạ. Mô Phật, thưa thầy là hoa này chắc là mẫu tử. Mẫu tử hả? Dạ. Rồi, thôi cảm ơn. Có ai có ý kiến gì nữa không? Có ai thấy có cái nghĩa gì nữa không? Mô Phật, bạch thầy là theo con nghĩ thì một cái hoa lớn và một cái hoa nhỏ thì con nghĩ là cái hoa nhỏ tượng trưng cho cái người khiêm hạ, họ luôn luôn được đứng trong cái vị trí gọi là trung tâm vì khi được khiêm hạ thì họ sẽ đạt được những cái điều tốt đẹp hơn. Còn cái người mà có cái gì đó gọi là bản ngã lớn và họ đánh mất
[1:17:19]đi bản tâm mình cho nên họ chỉ đứng được một bên thôi thầy. Theo con là vậy. Không, con cũng có ý tưởng đó, nhưng mà có một điều thế này: Khi mà đã được thành hoa rồi thì không lại ý nghĩa xấu. Khi đã cắm thành cái hoa thì không có ý nghĩa là chê cái người này là tự cao. Mặc dù con có ý tưởng đó. Con, nói đi. Nam Mô A Di Đà Phật, kính bạch trên thầy, nhìn vào bình hoa thì gồm có hai cái hoa, một hoa lớn và một hoa nhỏ, và một cái bình hoa. Thì con nghĩ bình hoa lớn tượng trưng cho thầy, bình hoa nhỏ là tượng trưng cho đàn hậu học của chúng con đang nương vào thầy để mà được thầy che chở. Còn bình hoa đó tượng trưng cho ngôi nhà chánh pháp.
[1:17:57]Chúng con là cái hoa nhỏ là nương vào ngôi nhà chánh pháp để mà nương tựa theo thầy để mà tu học. Con cũng có ý tưởng đó, nhưng mà nếu một bầy thì nó phải nhiều cái hoa, ở đây chỉ có một cái à. Thấy không, tụi con thấy không? Đó, thấy không? Tụi con cũng có ý tưởng hết, nhưng mà thì nó chưa chính xác lắm. Cái ý chính xác nó chỉ là thế này thôi nè, đây là một tình huống, cái hoa lớn này tượng trưng cho người lớn thấy không? Mà hoa tức là đẹp, tức là người lớn này có ý tốt. Cái này là tượng trưng cho người nhỏ, nhưng mà tại sao nó khác hoa, khác màu? Tức là một người nhỏ không phải người ruột thịt của mình.
[1:18:32]Đây là tượng trưng cho một cái mái nhà mà có một người cưu mang một người con, mà người con này không phải do mình đẻ ra. Nhưng trong tình huống nào đó, họ đã phải đem về họ cưu mang và họ yêu thương. Tụi con đồng ý cái ý này không?
[1:18:47]Thế còn ví dụ nhìn nãy giờ tụi con nói thì nó đều có cái giống giống giống giống thấy không? Nó đều gần gần, nhưng mà sự thực nó giống như một ngón tay, hai ngón tay, ba ngón tay trong truyện Góp nhặt cát đá tụi con đọc chưa? Chưa đọc? Tức là thế này, vẽ như vậy với cái ý như vậy thì thầy nói ra tụi con thấy rất hợp lý, nhưng tụi con nói ra nó cũng gần hợp lý hết, mặc dù không giống ý thầy, nhưng mà cũng gần hợp lý là do cái ý nghĩ của mình, do tâm tư, cái tâm trạng của mình, nên mình nhìn một cái biểu tượng không lời nhưng mình hiểu theo ý của mình vì đời sống mình là vậy, vì tâm tư, trí tuệ mình là như vậy.
[1:19:18]Nó giống như chuyện mà một ngón tay, hai ngón tay, ba ngón tay ở trong Góp nhặt cát đá. Truyện nó có một cái chuyện cười để mà các thiền sư họ nhạo mấy cái ông thiền sư khác, là trong ngôi đền đó có một ông sư huynh với ông sư đệ sống với nhau. Một ông sư huynh thì ổng rất là trí tuệ, nhưng ông sư đệ thì ổng khờ khờ và ổng bị một mắt, chột mắt. Mà ngôi đền đó có một cái tục lệ rất là kỳ, nếu một vị sư nào mà lỡ bước đi ngang muốn ở lại đêm thì phải thắng trong một cái cuộc biện luận về Phật pháp thì người ta mới cho ở, mà không thắng thì ta đuổi đi. Thì hôm đó có một ông sư đến, ông sư huynh ổng bận, nói:
[1:19:53]"Thôi hãy đến mà biện luận với sư đệ tôi." Tại ổng nghĩ rằng ông sư đệ dốt á, ông kia nói vài câu thắng ông sư đệ mình thì cho ổng ở lại. Ý ổng là muốn cho ông khách ở lại, chứ còn mà biện luận với ổng thì sợ ông khách không thắng nổi ổng, tại ổng biết ổng giỏi. Nhưng mà thôi, vì muốn cho khách ở lại nên kêu xuống nói chuyện với ông sư đệ. Thì xuống nói chuyện với ông sư đệ thì đề nghị một cuộc nói chuyện im lặng tại vì biết ông sư đệ ổng lắp ba lắp bắp đó mà. Khi đến gặp xong thì ông khách đến từ giã ông sư huynh ra đi, nói: "Cuộc đối thoại im lặng này tôi đã thua cái người sư đệ của thầy nên tôi phải đi.
[1:20:22]Theo cái tục lệ là không thắng được trong cuộc biện luận thì phải ra đi." Ổng ngạc nhiên vì ổng biết sư đệ mình dốt mà tại sao thắng được một ông khách mà có vẻ mặt sáng sủa như thế này. Đang thuật lại, nói: "Khi ngồi, tôi đưa một ngón tay ra là tượng trưng cho Đức Phật. Là sư đệ của ông đưa hai ngón tay là tượng trưng cho Đức Phật và giáo pháp của Ngài. Tôi lại đưa ba ngón tay là tượng trưng cho Đức Phật, giáo pháp và đệ tử theo Ngài, tức là Tam Bảo á. Thì người kia đập tôi một cái, ý nói rằng đừng phân biệt ra làm ba, thì tôi bí tôi không trả lời được, cho nên tôi phải đi." Cái ông kia ổng xách gói đi rồi ông sư đệ ổng chạy tới nói:
[1:20:54]"Thằng nãy đâu rồi?" Nói: "Nó đi rồi, có chuyện gì vậy?" Nói: "Nó bất lịch sự. Là đầu tiên thì khi gặp em cái nó đưa một ngón tay lên là nói rằng em có một mắt. Cái em cũng nể tình nó, em mới đưa lên hai ngón tay là khen nó có đủ hai mắt. Cái sau đó thì hắn đưa ba ngón tay, tức là nói rằng giữa em và hắn cộng lại chỉ có ba mắt. Em tức quá em đập vô mặt nó một cái, cái nó xách gói nó bỏ đi." Cái câu chuyện là vậy. Thì đúng là cái ông kia ổng hiểu khác, ông kia ổng hiểu toàn đạo lý tại ổng sống trong đạo lý đó. Còn ông kia thì sống với con cái mặc cảm của con mắt chột, nên nhìn cái gì cũng hiểu về phía đó.
[1:21:31]Nên vì vậy, trong một biểu tượng không lời đó là thường là ta hiểu mọi điều theo cái mặc cảm của mình, theo cái thành kiến của mình, và theo cái cái tâm tư trí tuệ, ví dụ nói là bác sĩ nhìn đâu cũng thấy gì? Thấy vi trùng, thấy bệnh. Còn công an dòm đâu cũng thấy cái tội phạm, vậy đó. Còn mấy ông thiền sư thì dòm đâu cũng thấy thiền lý, thiền ngữ, mà sự thật không phải vậy, sự thật là không phải vậy. Hồi đó hồi đó thầy đọc cái thiền ngữ như thế này mà thầy cứ không hiểu, mãi sau này là thầy mới hiểu. Có cái đoạn thiền ngữ là lúc ngài Hoàng Long này mới hỏi một câu trong đại chúng: "Cái lục lạc mà ở trên cổ con cọp á,
[1:22:10]ai là người cởi ra được?" Thì trong chúng không ai trả lời được hết, tại con cọp dữ thấy mò lại gần là nó nó nó cắn mất tiêu rồi, làm sao mà cởi được cái lực lạc. Nhưng có một người là Duy Thắng, Duy Thắng thiền sư ổng giơ tay lên, ổng trả lời, ổng nói rằng: Cái người nào mà đã đeo được vô nó thì người đó lại gỡ ra được, phải không? Người nào đã đến gần nó được, thuyết phục nó được, mà đeo được cho nó thì người đó cũng sẽ trở lại đến gần nó mà gỡ ra chứ có gì đâu. Thế ông Hoàng Long cười ha hả khen, nhường cái ngôi chùa đó lại cho đệ tử mình điều trì. Thì cái câu thiền ngữ đó làm thầy cứ phân vân hoài, thầy không không hiểu.
[1:22:44]Sau này khi mà gặp một ngày thiền sư khác, ngày thiền sư khác mới phê bình thế này. Cái tên đó đó, nhờ được một câu trả lời hay mà được trụ trì một ngôi chùa, còn về thiền vẫn chưa mộng thấy. Tức là cái câu đó hoàn toàn không có thiền lý gì cả. Vậy mà thầy phân vân bao nhiêu năm thầy không hiểu. Mãi đến sau này thầy mới hiểu là như vậy, chẳng có thiền lý, thiền đạo gì cả. Đó chỉ là sự khôn ngoan trong đối đáp, không có thiền lý nào. Nhưng mà mình cứ vậy, cái gì cũng nhìn qua con mắt thiền, cũng thích là thiền lý, thiền ngữ, nhưng thực sự nó không đúng. Đó là thầy nói vòng vòng nãy giờ cái nghệ thuật
[1:23:18]cắm hoa, cũng như mọi điều trong cuộc sống. Rồi một cái giáo trình nữa là cái âm nhạc, âm nhạc căn bản, tập cho các em biết hát. Nhưng mà tụi con phải biết được nhạc lý căn bản, bây giờ biết đó là nốt do re mi fa sol la si, nhịp nửa phách, một phách, hai phách rồi vân vân. Chứ không biết gì cũng kỳ, nên tới môn này thầy cũng sẽ dạy tụi con cái nhạc lý căn bản. Rồi gần cuối khóa ta sẽ tổ chức thi tiếng hát nhà chùa. Tụi con phải hát được, phải hát được, phải tập hát. Mà trước một tuần mà thi tiếng hát nhà chùa, cả cái chùa này không ai ngủ được hết trơn. Tụi con đã không ngủ được vì phải tập thi mà giáo
[1:23:52]thọ, sư bà rồi ni sư rồi gì ai cũng đau khổ hết. Vậy là...
[1:23:59]Rồi cái môn võ thuật căn bản. Còn cái môn này đó thì mình phải nhờ giáo thọ tới dạy, trừ trường hợp là đây tụi con biết võ rồi thì trực tiếp dạy, nhưng mà tụi con cũng phải biết sơ sơ. Nên tới cái môn này là tụi con cũng phải học võ, cũng phải tập, không cách nào khác. Mỗi ngày tụi con phải tập, chứ không thể mình là người tổ chức lớp học cho các em mà tới môn nào nói cái môn này thôi con không biết đâu, cứ hỏi hỏi ông thầy đó đó là không được, mình cũng phải biết sơ sơ. Rồi con phải biết đứng trung bình tấn, đinh tấn rồi đấm gạt đỡ rồi cái nọ ha. Thọc tay qua túi rút tiền bỏ túi mình rồi mới biết.
[1:24:39]Rồi cái môn leo cao, tại sao phải môn leo trèo? Tại có những tình huống phải leo. Leo là leo cái gì? Leo cây, leo hàng rào, leo nóc nhà. Dòm thấy rất giống ăn trộm, nhưng mà thực sự cái môn đó là môn cứu hộ, cứu nạn hay lắm. Có những lúc mà trong cái tình huống nguy cấp, người nào không biết leo là mình hại mình, hại người. Có những lúc phải biết leo chứ ngày bận như vậy. Rồi cái môn bò lách cho xác. Ngày hôm nay mà thầy còn ngồi được đây là thầy thoát một cái lần chết trong tích tắc. Tại hồi đó cái thầy ở một cái cốc ở cái Long Hải á, cái thầy dạy võ cho mấy chú điệu ở gần chùa, thì trong đó nó có cái môn, cái môn là môn hạ điểu, tức là con chim mà nó luồn qua.
[1:25:20]Mà khi thầy dạy cho người ta thì thầy phải làm, thấy không? Thầy phải làm cho được. Thì lần đó cái thầy lái chiếc xe máy thầy đi, đi đến thầy thăm cái chùa đó. Cái khi thầy đi trên đường ra, đi ngang qua một cái cái đình làng, không ngờ có ai họ cản con đường đi, họ cấm. Mà họ cấm đường bằng cách này con coi nó ác thấy chưa? Nó cột một cái dây kẽm gai từ bên cây này qua cây kia, mà dây kẽm gai nó màu sét của nó nó không thấy, mình không thể nhìn thấy, mà nó treo đúng ngang cổ, cứa ngang cái đứt cái động mạch cổ là chết liền thôi. Thì xe thầy chạy tới cái thấy nó là chỉ còn chút xíu thôi. Thầy chỉ lò một cái qua một cái,
[1:25:56]lách qua khỏi gai là móc rách cái áo tràng của thầy liền. Móc rách áo tràng, móc đưa ra liền mà thoát được đứt cái cổ. Cái sau thầy mới vô cái tịnh xá của nghi sư đó, là mấy cô mới vá lại giùm. Mà nếu mà thầy không có biết cái kỹ năng mà lòn một cái đó là giờ này thầy không còn ngồi đây, cổ đã đứt chết. Cái sau thầy mới nhắn với người Phật tử đó là phải gỡ dây để và giết người ta, đi trong đêm hôm mà giết người ta chết. Nên những cái môn như vậy đó, giống là võ thuật với sự thật nhiều khi cũng là cứu mình, cứu người. Như một lần vậy, tôi đang đi xe máy từ Sài Gòn về, vừa đi tới cái trong hẻm chạy ra một chiếc xe đạp, phải tông liền.
[1:26:33]Tông mà mình ở lạng té luôn. Mình né để không tông họ nặng, nhưng mà chính mình là té luôn, buông xe té luôn. Té một cái ao, nhưng mà mình áp dụng cái võ mình lăn veo veo veo veo 3 4 vòng rồi xong cái đứng lên luôn. Không có gì. Cái mấy người dân nó chửi cái người đài xe đạp tái mây, tái mây, nhưng mà thấy mình đứng lên rồi không sao hết là nhờ biết lăn, chứ nếu không biết lăn nó chà mặt trên đường là tai nạn. Rồi một lần tôi đi ngang Long Thành, không biết ai đổ một đống nhớt giữa đường. Tới nơi là gặp nhớt trượt trượt xe là lật té xe xuống rồi. Thế là phải hai tay giữ chặt cái xe không cho nó
[1:27:06]chạy, mà người mình trượt trên đống nhớt luôn. Lúc đó đứng trung bình tấn thế này. Hai cái tay thì cầm cần lái mà chân thì đứng trung bình tấn và trượt một đoạn dài dài dài dài dài luôn, không ngã. Là nhờ đứng tấn vững. Chứ nếu lúc đó mà đứng tấn không vững là đã lăn xuống mà tắm vô luôn cái đóng nhớt là xong rồi. Nên nhiều khi mình có võ trong cuộc sống nó cũng có lợi, phải không? Tuy nhiên là mình không giỏi, chỉ những cái căn bản cũng đã cứu mình được. Nên những cái môn như là leo cao, đu dây, vân vân, những cái đó cũng phải học hết. Rồi dạy các em những môn đó, nhiều khi nó cần cứu người. Ví dụ cái nhà người ta bị khóa bên trong, khóa cửa rồi mà nhà có khói bốc ra,
[1:27:45]đứa nhỏ nó la, cha mẹ nó đi đâu khóa cửa không cho nó chạy ra mà bên trong có cháy. Lúc mình phải đột nhập vô cứu nó ra thôi, không còn cách nào khác. Đập cửa không được mà nhiều khi phải leo, phải trèo vô cái hàng rào, phải biết những kỹ thuật đó, là những cái môn cứu hộ, cứu nạn, phải biết và quý thầy phải tập trước. Nên hôm đó sẽ cho quý thầy leo từ đây lên nóc chánh điện rồi leo xuống, vân vân, hay đóng cửa kín mít hết, quý thầy sẽ leo dỡ nóc chui vô bưng cái tivi đi ra. Rồi ừm, chuyển người bị thương. Khi người ta bị thương, mình biết cách chuyển người ta đi và mình phải đủ sức lực để chuyển người ta đi.
[1:28:17]Vì vậy tụi con phải tập thể lực, phải hít đất, cử tạ. Tụi con biết cử tạ không? Nữa tụi con sẽ làm cái tạ, treo hai cục đá bên mình hít lên hít xuống. Bơi lội. Dân miền Tây con biết bơi không? Ai chưa biết phải tập bơi. Có nhiều môn nữa, nhiều môn nữa như vậy. Thì đây là cái giáo trình về những kỹ năng cho thanh thiếu niên rất hấp dẫn mà rất là tốn công sức, rất tốn công sức. Mà thú vị là ở chỗ này. Rồi tụi con phải biết qua, biết qua chút chút chút chút hết. Ví dụ khi tụi con dạy các em bơi lội thì tụi con phải làm sao? Tụi con phải nhảy xong cái ầm bơi cho tụi nó coi. Rồi bây giờ tới cái phần là tuyển sinh.
[1:28:58]Mình tổ chức hết, mình chuẩn bị cơ sở vật chất, chuẩn bị giáo thọ, chuẩn bị giáo trình rồi, bây giờ không học sinh thì lấy gì mà có lớp học phải không? Nên phải đưa các em về. Làm sao cho các em về chùa để học. Ở đâu mà ra học sinh về chùa học. Ai trả lời vậy thầy? An Huyền là ai? Vua Phật bạch thầy, muốn cho có học sinh đến lớp học thì chúng ta phải thông báo với các Phật tử có con cái gửi đến chùa học hoặc là qua các phương tiện báo đồ chiêu sinh để ai có nhu cầu đến chùa học thì đến học bạch thầy. Đúng không? Thì cũng đúng rồi, nhưng mà có ý kiến gì thêm không? Cho nó nhiều nhiều chút nữa. Ai có ý kiến gì thêm bổ sung không? Đứng lên nói đi.
[1:29:48]Môn này phải xung phong ào ào đi chứ. Đừng đợi để kể tên nữa. Làm sao để đưa các em về học lớp này? Dạ, Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Thiên Phật, kính bạch thầy. Trước nhất là chúng ta dẫn động các Phật tử có con em trẻ và đưa đến chùa để học tập, và sau đó các em đó sẽ giới thiệu các bạn của mình trong lớp. Tuyệt vời, giỏi. Câu trả lời này tốt nè. Rồi nói tiếp đi, nói nữa đi, nói nữa. Chưa hết đâu, còn nhiều thứ lắm. Còn nhiều thứ để dụ các em tới lắm. Dạ, chưa hết. Nhiêu đó hả? Thôi cũng được nha. Tốt, câu trả lời tốt. Rồi ai có ý kiến gì nữa không để đưa cho các em về mà dự cái lớp học này? Kính bạch thầy, con mình tận dụng những cái ngày lễ lớn á,
[1:30:38]thì mình sẽ thông báo bằng các cái cái bản áp phích quảng cáo dán trên chùa. Tốt, tốt. Dạ. Như vậy, tức là nhiều cách tụi con cứ nghĩ ra để cho nhiều nhà được biết, nhiều em được biết đến tham gia lớp học cho đông, đến học càng đông càng tốt. Nhiều đứa được học đạo đức thì xã hội sẽ tốt lên. Đúng rồi. Và quan trọng là phải làm sao cho chính quyền họ biết, chính quyền họ hiểu, họ cho phép cái lớp học như vậy. Chính quyền họ đồng ý, họ cho phép, họ hiểu, họ ủng hộ thì cái việc mà ta kêu gọi nó dễ dàng hơn nha. Về vấn đề nữa là tài chánh. Vì không thể tổ chức lớp học mà không có tiền. Thì ờm, thứ nhất là luôn luôn ta, ta tiết kiệm mọi chi tiêu để làm sao cái lớp
[1:31:24]học ta được lâu bền hết năm này tới năm khác, chứ còn chi tiêu nhiều quá thì mình không đủ sức đi lâu dài và những người đóng góp người ta cũng đuối. Rồi cái người giáo thọ đến dạy, mình có phải trả tiền không? Không. Thật sự á, thường thường là mấy lớp như tụi con thế này nè, như chùa mời về dạy tụi con là thường phải bỏ bao thơ phải không? Là giáo thọ cũng phải đi xe đi đồ, mà ít nhất dĩ nhiên giáo thọ không sống nổi bằng cái dạy các trường trung cấp đâu. Bởi vì như vậy làm sao mà chịu nổi. Vì nội ví dụ như chùa mà tổ chức cái trường nuôi tụi con thôi là đã đuối, đuối sư bà các ni sư hết rồi.
[1:32:00]Tiền đâu mà trả cho các giáo thọ. Nhưng mà cũng không thể mời giáo thọ đến mà không trả tiền, thì thường phải có cái bao thơ tượng trưng. Tuy nhiên, cái lớp dạy trẻ thanh thiếu niên á, thì ta luôn luôn ta kêu gọi cái tinh thần của các giáo thọ là không lấy tiền. Để tiết kiệm được chi phí, chứ dạy các em là tiền đã không có rồi mà giáo thọ lấy tiền nữa làm sao chịu nổi. Cho nên cái tinh thần là khi ta hợp đồng với giáo thọ nói rõ là xin không nhận thù lao. Ai chịu thì dạy, ai không chịu thì thôi. Nhưng mà coi vậy chứ rất là nhiều vị có lòng, những Phật tử họ hiểu ra vấn đề từ thiện, họ họ thích dạy lắm.
[1:32:37]Mà không những là họ không lấy thù lao mà nhiều khi họ còn cho tiền thêm vô lớp nữa. Và tuyệt đối không bao giờ được kêu gia đình các em đóng góp cho lớp học. Dạ. Tuyệt đối điều đó. Là vì sao vậy? Vì sao? Thì con nghĩ tại sao như vậy? Nam Mô A Di Đà Phật. Dạ, theo như con thiết nghĩ vì trong gia đình nhiều người giàu thì người ta bỏ tiền ra, còn những vị nghèo thì không có tiền để mà trao đổi hay là đưa cho giáo sư hay là giáo thọ để nuôi con em giùm mình thì người ta rất là hổ thẹn. Khi mình phát tâm mình nuôi trẻ, mình hướng dẫn cho con em đằng sau thì mình nghĩ quan tâm về cái tiền bạc. Thì lòng từ bi của mình rải ra thì chư hộ pháp cũng gia hộ cho mình.
[1:33:27]Thầy nói hay nữa chứ, cũng tốt. Có ai có ý kiến gì thêm không? Dạ, cái việc mà trường chúng ta tổ chức mà giáo dục các em thanh thiếu niên mà không lấy tiền á thì chúng ta nên cần làm đó vì nó có nhiều ý nghĩa lắm. Có thể chúng ta hỗ trợ một phần trách nhiệm với gia đình để gia đình đỡ một phần kinh phí. Thứ hai là hỗ trợ với chính quyền địa phương á. Rồi có thể chúng ta mở những cuộc vận động mà từ các mạnh thường quân khác để có cái quỹ đó, không nhất thiết phải từ gia đình các em. Đúng vậy, không phải là không nhất thiết mà tuyệt đối là không. Vì sao vậy? Đây là cái tâm lý. Cái đứa trẻ mà biết cha mẹ nó đóng tiền vào đây thì nó có
[1:34:07]cái ỷ y, nó ỷ lại và nó nghĩ rằng chùa làm kinh tế. Còn nên ở đây nó phải hiểu rằng những người dạy nó vì yêu thương nó, vì cái đạo đức, vì lý tưởng cuộc sống mà những người này đứng ra tổ chức dạy cho nó, nhất là những người xuất gia tu hành. Nên nó yêu thương những người giáo thọ của nó, nó yêu thương những thầy cô của nó, nó kính trọng vì biết rằng người này vô vụ lợi. Và chính cái tâm lý mà yêu thương đó và kính trọng đó nó học mới tốt. Còn nếu biết rằng cha mẹ nó gửi nó đến đây học cha mẹ nó phải đóng tiền, lòng nó có một chút coi thường chùa. Chính một chút coi thường đó nó học không được.
[1:34:43]Nên nhớ tuyệt đối không lấy tiền cha mẹ mà ta chỉ vận động những nhà hảo tâm mà thôi, nên thầy dùng cái chữ mạnh thường quân đó là đúng. Chỉ vận động những nhà hảo tâm giúp đỡ lớp học thôi. Mà ta hiểu trên đời này tất cả mọi điều tốt đẹp đều do những nhà hảo tâm, những người làm vô vụ lợi. Đó, những người đó chết là lên cõi trời hết á. Nhớ như vậy. Ta nói như vậy để thầy nịnh những nhà hảo tâm đang ngồi dưới kia, nha. Ai mà là nhà hảo tâm phải ráng. Nhớ chết là lên cõi trời hết, được nhiều quả báo phước lành, chứ không thể vận động mình như kiểu mua bán được, lớp học không mua bán được. Sau này ta thấy cái quan hệ giữa học sinh với thầy cô nó giảm dần,
[1:35:21]nó không còn cái thiêng liêng như ngày xưa chỉ bởi vì nó đóng tiền. Đó là điều rất đau lòng, nhưng mà xã hội này không thể không đóng tiền. Ta rất đau lòng vì điều đó. Chứ hồi xưa quân sư phụ, cao nhất là vua, kế đến thầy, cha mẹ mình vẫn là đứng hàng thứ ba, vì sao vậy? Bởi vì khi đứa trẻ mà nó đến nó học với ông thầy, ông thầy không có lấy tiền. Ông thầy nhận một đứa học trò rồi coi nó như con, nên là ông thầy dạy chữ hay ông thầy dạy võ gì cũng vậy hết, nhận nó rồi coi nó như con, là có mắm ăn mắm, có muối ăn muối. Và nó biết thầy nó nghèo, nên lâu lâu nó chạy về nhà có cái gì nó đem lại, thầy trò cùng ăn với nhau, chứ ông thầy không bao giờ đòi hỏi thù lao.
[1:35:59]Cái tình thầy trò nó thiêng liêng khủng khiếp lắm. Nghĩa là cái người mà xem mình như con, dạy mình những cái kiến thức để làm người thành một người nhân tài, cái điều đó nó vô cùng thiêng liêng, nên cái đạo thầy trò lớn. Nhưng mà ngày hôm nay vì vì đi học phải đóng tiền, ví dụ đại học 1 năm phải bao nhiêu tiền, bao nhiêu triệu, mà nó biết rằng ông thầy giáo mà dạy tốt á nhiều khi 1 tháng như vậy họ dạy được năm sáu chục triệu tiền lương, giàu vô cùng, nên cái lòng kính trọng vì điều đó nó bớt á. Nên nói tại sao mà người ta kính trọng một ông thầy tu, tại vì thầy tu không bao giờ tính toán tiền bạc, nên đó là cái phẩm giá.
[1:36:35]Nếu người thầy tu nào khi làm một việc gì của đạo Phật mà tính tiền bạc là ta cũng bị hư. Nên nhớ như vậy. Ta đi cúng đám hoặc là ta đi giảng dạy không bao giờ được tính tiền. Ai cúng dường thì đó là một chuyện riêng, không phải vì công việc ta làm mà họ cúng dường. Vì việc ta làm mà họ cúng dường thành ra mua bán liền. Nhớ như vậy. Thì ta tin một điều nữa là nếu mà việc ta dạy các em tốt, Tam Bảo sẽ gia hộ. Hồi nãy thầy nói đó, có người nói câu đó, đúng là Tam Bảo sẽ gia hộ ta, nên ta không sợ điều này. Nhiều khi là thấy tổ chức lớp học ta không có tiền, nhưng mà khi ta dạy tốt, các em nó ngoan lên từng
[1:37:12]ngày, Tam Bảo đưa người tới giúp ta liền. Và nhiều khi hết cái khóa học rồi tiền sẽ còn dư để cho khóa sau nữa, không có sợ điều đó. Rồi trong cái việc mà mua sắm học cụ thì cố gắng là ta xin và ta chế tạo ra. Có người đỡ, nó nó đỡ tiết kiệm tiền. Ví dụ như thầy nói là cái môn mà leo trèo thì thay vì mình phải mua những cái dụng cụ leo trèo rất là tốn kém thì mình kiếm xin tre xin cây về mình cột lại cho chắc cho các em leo. Hoặc là môn bò, bò sát á, mình kiếm xin cây mình giăng ngang á cho các em nó bò phía dưới cho nó sát. Những cái đó mình tự chế tự tạo ra hết. Nó vừa vui, vừa thiên nhiên mà vừa vừa tiết kiệm tiền.
[1:37:57]Rồi nó có thế này, ví dụ như là cái lớp học mà tổ chức tập trung vài ngày đó là phải nuôi hết các em luôn, nuôi cho mấy đứa nó ăn, tiền ăn rất là nhiều. Còn nếu mà cái lớp mà chỉ tổ chức vào chiều thứ bảy hoặc chiều chủ nhật thì ít ra cũng phải có một cái chén chè hay ít bánh kẹo cho nó ăn rồi nó đi về, chứ không thể đến chùa học mà không ăn gì. Nhớ điều đó. Đến chùa là phải phải ăn. Nhớ như vậy. Chùa là nơi phải ăn.
[1:38:28]Cho nên Phật tử thích tới ăn cơm chùa là vì vậy đó, bởi vì chùa là nơi phải ăn. Mà mấy đứa nhỏ nó cũng vậy. Mà nó có một cái nhân quả thế này, nơi nào mà ta ăn, nơi đó ta sẽ thương nhớ. Nhớ giùm thầy đó. Nhớ đến đâu mà ta ăn, nơi đó sẽ là nơi ta để lại trái tim của mình. Tụi con thấy có đúng không? Nhớ lại suốt cuộc đời mình coi. Nơi nào mình ăn, nơi đó mình đã để lại một miếng trái tim của mình ở đó. Nơi nào ăn nhiều thương nhiều, nơi nào ăn ít thương ít. Vì sao ta yêu thương gia đình mình? Tại vì nơi đó mình ăn hết gạo hết cơm của cha mẹ mình. Rồi mai mốt ta rời khỏi Thiên Khánh này, tại sao ta yêu quý Thiên Khánh?
[1:39:08]Vì ta cũng ăn sạch hết cơm gạo của thầy trụ trì ở đây, phải không? Nơi nào ta ăn, nơi đó trái tim ta để lại. Cho nên vì vậy là khi mà dạy các em dù là lớp ngắn trong một buổi một tuần, vẫn phải có cái gì đưa vô miệng cho nó nhai và nó nuốt, không còn cách nào khác. Và những cái đó đều thành tiền cả, đều tốn tiền cả. Do đó rồi ta luôn luôn cần cái những nhà hảo tâm. Mà nó có cái hay lắm à, khi tụi con làm điều đúng rồi tự nhiên có những Phật tử họ phát tâm. Có người đem miếng gạo, người đem miếng bánh, rồi cũng thành được cái lớp học, cũng vui, không sao nha. Thì ta có cái loại hình các lớp. Phổ biến nhất là cái lớp học hằng tuần, cứ mỗi chiều thứ bảy hoặc chiều chủ nhật,
[1:39:50]không ở qua đêm, nhưng mà quanh năm suốt tháng, cứ lớp học hoài học hoài. Nay đứa này vắng, mai đứa kia có, cứ đứa có đứa vắng, nhưng mà lúc nào ngày chiều nào cũng có lớp học. Thì có khi tuần này nó đi được, tuần khác nó lại không đi được, rồi nó lại sẽ trở lại, cứ như vậy, nhưng ta cứ duy trì quanh năm suốt tháng như vậy. Cho tới khi nó lớn lên, những bài học nó học hết rồi thì nó bước qua lớp thanh niên hay nó bước thành những người Phật tử lớn, nó tham gia vào những cái khóa tu khác, không còn là lớp trẻ nữa. Nhưng mà còn lớp trẻ thật ra cứ 100 bài học cứ học đi học lại hoài 100 bài, hoặc 50 bài học đi học lại hoài,
[1:40:21]đứa nào nó qua khỏi 100 bài nó lớn mất tiêu, cứ như vậy. Còn cái lớp mà tập trung suốt 1-2 tháng trong dịp hè ngủ lại chùa, ăn lại chùa thì cái loại hình lớp này là tổ chức kỹ lắm, cực công lắm, vì phải theo dõi nó suốt luôn, không rời mắt một lúc nào. Tụi nó có một biểu hiện sai, ví dụ như tụi nó nói chuyện với nhau gắt lên tí là mình phải biết rồi, để mà rầy trong cái cách giao tiếp như vậy là chấm điểm về sự giao tiếp đối xử với con người, với bạn bè là đã sai, phải phát hiện liền. Rồi trong đêm ngủ thì nó tụi nó ngủ say sưa, ngủ ngon lành hay nó vừa ngủ nó vừa nghịch nó phá nhau ở trong, phải biết mà ngăn chặn.
[1:40:58]Tại vì mấy đứa trẻ nó nghịch ngợm và nhiều đứa nó là quỷ chứ nó không phải người. Phải hiểu như vậy, phải hiểu là đừng tưởng trẻ thơ nó ngây thơ vô tội, không, có đứa nó thấy vô số tội luôn. Cho nên ta không được là chủ quan, không được tưởng là các em nó không biết gì. Nhiều khi mấy đứa nhỏ mà nó biết còn hơn người lớn nữa. Cho nên ta phải biết nhiều hơn nó, biết nhiều hơn nó để mới dạy, mới trị nó được. Khi mà ta dạy tốt được trong thời gian 1-2 tháng đó rồi thì cái niềm tin về đạo pháp, ý thức về công dân của các em lên rất là cao, nhất là trong đó ta phải có cái môn dạy về lòng yêu nước. Nhớ, quý thầy nhớ, cái môn mà dạy về lòng yêu nước rất quan trọng,
[1:41:39]vì sau này người Việt Nam thích đi du học ở nước ngoài. Mỗi khi có một đứa bé nào mà muốn đi du học nước ngoài đến gặp tôi hỏi thế này, "Thưa con sắp đi du học, thầy cho con lời khuyên," thì tôi đều khuyên một điều thế này, là con phải mỗi ngày con phải giữ gìn đạo tâm của mình và giữ gìn cái lòng yêu nước của mình, tại ở xứ lạ quê người không có ai dạy con lòng yêu nước Việt Nam của con, mà con phải tự giữ gìn cái lòng yêu nước đó, cũng giống như là cái đạo tâm của mình không ai dạy mình cả, phải ráng tự trau dồi, dạy hai điều đó thôi. Thì ở đây, trong những cái lớp học của thanh thiếu niên mình đã dạy
[1:42:15]hai điều đó rất là đậm sâu để nó mang theo suốt cuộc đời của nó. Mặc dù nó có rời quê hương để đi học ở đâu hay đi làm ở đâu thì cái ấn tượng về lòng yêu nước, lòng yêu đạo là không bao giờ lay chuyển được. Nên cái môn đó cũng rất là rất là quan trọng. Mà muốn dạy cho nó cái lòng yêu nước, yêu đạo đậm sâu thì chính những người giáo thọ phải hết sức là yêu nước, yêu đạo, không còn cách nào khác nha. Lòng mình phải thật sự yêu nước, lòng mình phải thật sự yêu đạo thì cái lời nói mình nói ra mới lay động được lòng người, nó bắt buộc như vậy. Rồi có những cái loại hình mà lớp học tập trung không được một tháng,
[1:42:53]hai tháng mà chỉ tập trung được bảy ngày hoặc mười ngày. Nó là giống như vì phải ở qua đêm nên ta tổ chức nó giống như là một tháng, hai tháng, chỉ có cái là sự chuẩn bị nó đỡ cực hơn thôi, nhưng mà vẫn là như vậy. Vì do chỉ có bảy ngày, mười ngày nên cái môn học lại rất là ít, ta chỉ dạy những môn rất là chủ yếu, rồi hẹn qua đợt khác mà học nữa nha. Rồi có những trường hợp mà trong khóa hè có nơi ta tổ chức được có bảy ngày hoặc mười ngày, đó là một loại hình khác, nó cũng giống như một tháng, hai tháng nhưng mà cái sự chuẩn bị ta nó ít hơn, bài học nó ít hơn, vậy đó. Mỗi loại hình đều có một cái đặc tính riêng,
[1:43:29]cho nên ta phải chuẩn bị rất là là phù hợp. Còn cái lớp thanh niên, lớp thanh niên là bắt đầu các em có ý thức nhiều, trí tuệ cao hơn rồi thì ta đi sâu vào đạo lý và cho các em hoạt động xã hội nhiều hơn. Cho đi làm những việc từ thiện xã hội nhiều hơn, gánh vác những việc nặng nhọc hơn cho chùa, cho làng xóm. Ví dụ có một phật tử nghèo cất nhà thì lực lượng thanh niên phải lại làm nhà. Biết những kỹ năng đó rồi lại thực hành phụ giúp cất nhà cho người nghèo, để đừng để trong xóm trong làng quanh chùa mình mà có những cái nhà rách nát tơi tả quá. Nhớ như vậy. Chùa phải lo việc đó, nếu nhà nước lo xây nhà tình thương,
[1:44:07]tình nghĩa gì đó thì chùa cũng phải phụ lo thêm. Là nơi nào có tiền bỏ ra mua vật liệu, mình bỏ công thì thanh niên phải biết, phải biết xây hồ, phải biết cưa gỗ cưa cây, biết đóng mùng đóng đồ đây phải biết. Là thanh niên học những cái kỹ năng khó hơn các em và hoạt động xã hội nhiều hơn các em. Và cái môn học về giáo lý cho thanh niên sâu hơn, ngồi thiền nhiều giờ hơn để chuẩn bị thành những công dân bước ra xã hội thực sự rồi thì phải năng nổ nhiều hơn. Và khi ở cái lứa tuổi thanh niên mà các em đã làm được nhiều việc thiện, có cái đạo lý sâu sắc như vậy thì thường khi các em khi bước đi ra làm việc, vào công ty, vào cơ quan,
[1:44:43]ai cũng thương hết, rất là dễ thành công, rất là dễ thăng tiến trong công việc. Là nhờ trước đó đã được chùa mình chuẩn bị hết. Và khi chùa ta dạy cho các em như vậy, ta không bao giờ mong rằng các em sẽ trở lại phục vụ chùa. Trong đầu mình không bao giờ được nghĩ như vậy, mà mình chỉ mong rằng mình đào tạo cho các em để các em đem những điều tốt đẹp phục vụ cho cuộc đời, cho xã hội bên ngoài, không cần quay lại phục vụ chùa. Nhưng mà nhân quả luôn luôn nó trở lại. Coi vậy chớ là chùa không thiếu, không đói. Cứ như vậy, không có người này sẽ có người kia giúp. Còn những người mà ta dạy là ta mong cho các em
[1:45:20]đi ra mà làm điều tốt cho đời chứ không phải để trở lại phục vụ cho cho ta, nhớ như vậy. Rồi một tiêu chuẩn nữa để mà tổ chức nữa là vấn đề khen thưởng và quở trách. Trong lớp học á thì phải có cái khen thưởng và quở phạt thì mới thành được cái kỷ cương. Thì khen là nó có nhiều hình thức khen và có nhiều hình thức phạt. Cái phạt nặng nhất là đuổi luôn không cho học nữa. Thì đây là cái người mà ta không dạy nổi nữa, ta đành phải trả về gia đình. Thì đây cũng là nói lên sự bất lực của ta mà cũng nói lên cái đứa trẻ này nó quá đáng. Thì cái việc mà đuổi đứa trẻ ra khỏi lớp học là cái kỷ luật cuối cùng thì ta phải hết sức là cân nhắc,
[1:46:02]ta phải hết sức là cân nhắc vì như vậy như ta từ bỏ một cuộc đời. Dĩ nhiên có những trường hợp đành phải như vậy nhưng mà phải nên cố gắng tối đa đừng để đi đến mức độ như vậy. Còn thấp hơn là cái gì? Thấp hơn, cái phạt thấp hơn là cái gì? Ở trong chùa mình phạt coi cái gì? Quỳ hương phải không? Rồi gì nữa? Nấu cơm. Dội nhà cầu. Đó, đại khái tụi con nghĩ ra được cái gì đó là nghĩ. Nhưng mà thế này, khi phạt á làm sao cho các em nó cảm giác rằng nó vẫn được yêu thương. Nhớ giùm thầy cái đó. Đó mới là cái phạt rất là quan trọng. Tại khi phạt mà nó nghĩ rằng nó bị ghét nên nó bị phạt, vậy là thua.
[1:46:48]Nó hết học được nữa, cuộc đời nó hỏng luôn. Nó phải làm sao nó nhận cái hình phạt đó mà nó biết rằng cái người phạt nó rất thương nó. Và vì nó sai nên nó phải bị phạt, nó hiểu được như vậy là mình dạy đã thành công và nó sẽ tiến bộ. Mà muốn như vậy đó, lòng ta phải đủ yêu thương và đủ kiên nhẫn. Như bây giờ có đứa nó nghịch, nó ăn cơm, loay hoay quậy nó quăng chén bể hay đổ cơm, mà mình trong chùa mà đổ một chén cơm mình xót. Thì nó sai mà nó nghịch, mà nghịch mà nó lì, la mà nó vẫn làm. Lúc đó mình dễ bực, mà khi mình bực cái mình quát tháo. Quát tháo lúc đó nó không còn hiện ra được cái từ bi là mình thua, về giáo dục mình thua.
[1:47:32]Lúc đó phải làm sao? Tức là những cái đứa mà nó ngang, nó lì, cha mẹ bắt nó vô nó học mà nó không chịu học, nó muốn quậy với phá để đi về. Mà nó dễ làm mình bực, mà mình phải phạt, nó sai phải phạt. Lúc đó phải làm sao? Nhuận Mỹ là ai? Mô Phật thưa Thầy... Dạ thưa Thầy, nếu như gặp trường hợp như vậy thì theo con nghĩ là bắt đứa trẻ đó không được giỡn nữa và dọn dẹp cái chỗ mà mình làm bày ra. Và kêu nó xin lỗi và sám hối. Rồi cảm ơn con. Ai có ý kiến gì bổ sung thêm? Liên Lạc. A Di Đà Phật, kính bạch Thầy. Theo con thì gặp những đứa trẻ vậy thì con nghĩ là đứa trẻ nào dù nó phá thì nó cũng có cái thiện tâm trong đó.
[1:48:16]Cho nên là chúng ta phải giảng giải cho nó hiểu cái sự tác hại của những cái hành động mà sai. Và phải có từ tâm để dùng những lời nói nhẹ nhàng để khuyên dạy. Và song song với cái hành động đó thì chúng ta phải có cái sự nghiêm khắc, quở trách và phạt cái hình phạt mà để cho đứa trẻ đó biết được cái sai lầm đó. Tụi con trả lời đều đúng, tụi con trả lời đều đúng nhưng mà thầy mong thế này, sau này khi mà gặp những trường hợp á tụi con phải hết sức là kiên nhẫn. Đừng để cái bực tức nó lộ ra trong thái độ của mình, làm mất niềm tin nữa. Nó cứ nghĩ rằng mình không thương nó thì khi mình bắt đi quỳ nhang thì nó nghĩ đó là một cái cái sự trả thù. Đó là cái quan trọng.
[1:49:01]Tại vì khi ta quở phạt mà nó nghĩ rằng ta ghét rồi nó không thèm học nữa. Nó phải nghĩ rằng ta phạt nó vì ta thương yêu nó. Đây là cái khó. Mà có những đứa nó ngang bướng kỳ lạ lắm chứ không phải đứa nào cũng ngoan đâu. Mà đứa nó ngang bướng mình rầy nó rồi nó phạm lại, nó phạm để nó chọc mình chơi. Mà lúc đó nếu mình biết rằng nó có cái ý là nó xúc phạm nó chọc luôn mình, mình dễ nổi bực, nổi sân. Lúc mình quát tháo, gay gắt, mặt mình đỏ bừng bừng là coi như mình thua, thất bại rồi. Nên trong những tình huống đó phải hết sức là kiên nhẫn, biết rằng đứa này nó cá biệt, đứa này lớn lên nó dám làm anh chị xã hội đen.
[1:49:38]Cái thứ mà nó dám thách thức với người lớn kiểu đó là đứa này nó coi trời bằng vung, thứ này lớn lên dễ làm xã hội đen. Mà nếu ta không khéo ta đem cái sự bực dọc, tức giận của ta để bày tỏ với nó là nó hư luôn. Nhưng mà nếu ta mềm yếu thương yêu nó, nó cũng hư luôn vì nó biết rằng nó nó dữ thì người khác sẽ sợ nó. Nó hiểu rằng nó dữ thì người khác phải chiều nó, phải sợ nó, nó cũng hư luôn. Còn nếu ta đối lại bằng cái dữ thì nó lấy cái dữ đó để nó áp dụng cuộc đời nó, nó cũng hư luôn. Cho nên trong những trường hợp mà đứa nhỏ cá biệt như vậy, rất là khó mà phải làm cho được. Thì phải làm sao?
[1:50:19]Sư... Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thầy, mình phải dùng lời nhỏ nhẹ với ngon ngọt với các em, mình không có cần nói nặng nó. Nó không sợ. Nó không sợ. Và giải thích cho nó cái đúng cái sai. Phải thuyết phục được nó để nó tự nó biết nó có lỗi. Và khi nó biết nó lỗi rồi, phải phạt. Chứ không bao giờ nó biết lỗi rồi lại mình không phạt là không được. Sau khi nó nhận lỗi rồi để phạt, tức là nó phải đón nhận cái hình phạt đó vì nó biết nó có lỗi. Chỗ này rất là khéo và rất là cực, nha. Con muốn nói gì? Con nói đi. Mô Phật bạch Thầy, theo trường hợp này thì theo con nghĩ thì nếu như mình là một người giáo dục nó thì
[1:51:06]khi nó đổ một chén cơm thì mình có thể bới thêm cho nó một chén cơm khác. Nó đổ nữa. Dạ con nghĩ là trong cái lòng của nó tuy là nó như vậy đó nhưng mà khi mà một đứa càng ngang bướng thì nó càng thích ngọt, tại vì lấy nhu thắng cương thưa Thầy. Con nghĩ là như vậy. Có những đứa mình càng ngọt nó càng lì. Có những gia đình nó thương con, chiều con á, cho tới khi nó đi hút xì ke luôn nè. Vì cái chiều, vì cái ngọt á. Có lần thầy giảng thầy nói cái tình yêu thương là thuốc độc. Trên đời này ta rất cần tình yêu thương để sống nhưng mà tình yêu thương cũng là một loại thuốc độc, bơm vô tới đâu chết người ta tới đó.
[1:51:46]Hôm tối qua cái thầy đọc một cái bài báo là "Ở tù hay lấy vợ". Một cái bài báo đọc cười ngất luôn. Bài báo thế này: có một người viết thư cho một người bạn của mình nói là "Tớ vừa nhận được cái thiệp mời đám cưới của cậu và tớ biết rằng tớ sắp mất vài trăm nghìn nhưng cậu sẽ mất cả cuộc đời". Tại vì lấy vợ là ở tù. Bắt đầu ổng kể lại cuộc đời lấy vợ của ổng mấy năm qua đó, bị vợ kiểm soát như thế nào, ghen tuông thế nào, khổ sở thế nào. Bắt đầu ổng kể từng chi tiết nhỏ mà đọc cười chết ngất luôn. Nhưng mà ta sẽ thắc mắc thế này: khi một người mà ổng hồi mới quen nhau, mới thương nhau thì cô kia cô rất là tuyệt vời phải không?
[1:52:27]Ổng mới thấy là một người mà ổng có thể yêu thương được suốt đời, ổng nương tựa suốt đời, gắn bó suốt đời. Nhưng mà tại sao chừng lấy xong rồi trở thành cái người quản tù đầy khắc nghiệt mà ổng chỉ là một tù nhân khốn khổ? Mình sẽ thắc mắc như vậy chứ? Tại vì thầy đi tu thầy cũng không rành lắm nhưng mà đọc cái bài chuyện đó thầy hơi mắc cười nhưng mà mình cũng có suy nghĩ như vậy. Lý do tại sao? Lý do là bởi vì những lời yêu thương của ông chồng Chính lời yêu thương của ông chồng giết chết tâm hồn bà vợ luôn, phá hủy tâm hồn và thay đổi tâm hồn bà vợ luôn. Cái tình yêu thương là thuốc độc. Khi mà người nào hứa yêu thương ta, thì tự nhiên ta ỷ lại.
[1:53:09]Đối với người đó, ta đều có cảm giác ỷ lại và ta cảm giác ta có thể vượt quá giới hạn bình thường, người đó vẫn chấp nhận. Ta được quyền nũng nịu, ta được quyền nhõng nhẽo, ta được quyền làm nư, ta được quyền hờn giận, ta được quyền lẫy mà với người khác ta không được. Ví dụ bây giờ, ta bước qua người cái ông hàng xóm xa lạ, tôi nói: "Trưa nay tôi không thèm ăn cơm ấy nha." thì ông hàng xóm sao? Ổng nhìn mình ngơ ngơ: "Ờ, không ăn thì thôi khỏi nấu cơm nha." Nhưng mà với cái người mà người thương ta, ví dụ như là cha mẹ ta mà mình nói không cơm cha mẹ sợ liền phải không? "Sao vậy con? Thôi mà, đi ăn đi nha, rồi ăn đi rồi cha cho tiền" cái nọ.
[1:53:49]Đó, tức là đối với người mà có yêu thương ta thì ta được quyền làm nư, làm nũng, làm nịu, làm mình, làm mẩy. Nhưng với cái người mà không yêu thương mình, mình hù người ta không ai sợ hết trơn á. Cho nên khi mà mình hứa yêu thương ai thì người đó bắt đầu họ đổi tánh, nhớ như vậy. Cho nên vì vậy tụi con phải cẩn thận về vấn đề sử dụng tình yêu thương, đừng bao giờ mà sử dụng tình yêu thương một cách dễ dãi, dư dả sẽ làm hư người ta, nhớ như vậy. Đó là lý do tại sao, biết như là nói là Phật yêu thương chúng sinh, nhưng có những lúc chúng sinh cực kỳ đau khổ, đâu phải là lúc nào hễ mà niệm Phật là Phật cứu mình liền.
[1:54:26]Tại vì hễ mà niệm Phật Phật cứu mình liền, thì chúng sinh không bao giờ tu, không bao giờ chịu làm phước nữa. Họ phải đau khổ để họ biết được cái trách nhiệm của họ, biết được cái nhân quả của họ, chứ không phải Phật thương tức là Phật đỡ hết những nghiệp quả của họ. Cho nên tình thương yêu như vậy phải biết sử dụng đúng lúc. Và trong việc mà khen thưởng và quở trách các em cũng vậy, là khi mà khen thưởng, làm sao đừng để cho các em trở thành kiêu ngạo. Mà khi quở trách, đừng để cho các em nó có cảm giác là mình ghét nó. Dĩ nhiên là phải dùng tình thương, nhưng mà phải nghiêm khắc. Nên tụi con cẩn thận, và nhất là người nữ tụi con á,
[1:55:04]người nữ tụi con là dễ là sử dụng tình cảm hơi bị dư. Cho nên ông bà mình nói sao? "Con hư thì tại mẹ, cháu hư tại bà, đệ tử hư tại... sư cô, thầy gì."
[1:55:24]Mà bù lại thì sao? Bù lại muôn đời người ta cứ ca ngợi người mẹ, mà trong bài nhạc bài thơ đó, cứ mẹ là số một, ông cha không biết quăng bỏ đâu mất tiêu. Sau này lâu lâu người ta mới nghĩ: "Trời, ông cha cũng tội nghiệp quá." người ta mới viết vài bài nhạc về cha. Nhưng mà thật sự là người ta cứ thương mẹ nhất, vì sao vậy? Vì người mẹ thương con giống như vô điều kiện, mà chính vì cái tình thương vô điều kiện đó, mẹ cũng làm hư con nhiều. Nhưng mà cái lòng thương vô điều kiện một cách bản năng tự nhiên của người mẹ lại làm cho thế giới này cũng đẹp, nhưng mà cũng làm hư nhiều đứa con. Thì bây giờ tụi con đi tu làm sư cô rồi, tụi con phải thắng cái cái cảm tính đó.
[1:56:00]Bên nam ví dụ mở lớp học thì điều này thầy không lo, nhưng bên nữ mà tụi con mở cái lớp học thì thầy lo là tụi con không đủ cứng rắn. Nhưng mà phải yêu thương, yêu thương nhưng mà vẫn phải cứng rắn trong cái khen thưởng á. Nhưng mà dù mình khen thưởng hay dù mình quở trách thì lúc nào mình cũng phải phải thương yêu, thương yêu thật lòng. Rồi những kế hoạch lâu dài, ví dụ mình mở lớp học xong không phải mở ra lớp học rồi mình là mất, mà phải cố gắng tìm cách để mà mà duy trì lâu dài. Là một đứa nó đã tham dự rồi là mình luôn luôn giữ cái liên lạc lâu dài về sau. Lâu lâu phải hỏi thăm: "Lúc này em đã làm gì, học cái gì rồi, đời sống ra sao?".
[1:56:41]Cứ như vậy, dù nó không trở lại chùa nữa, mình vẫn phải tìm cách liên lạc để thăm hỏi. Còn những đứa nào mà có điều kiện, mình đều nó mời trở lại học nữa. Hoặc đứa nào nó đã lớn rồi, thì mời nó trở về phụ làm huynh trưởng để giữ lớp sau hoặc là dạy lại cho lớp sau, tức là luôn luôn cố gắng là giữ liên lạc lâu dài, chứ đừng để học qua rồi rồi đi mất, phải có cái kế hoạch là như vậy. Rồi cái quan trọng nữa là trong khi mà tổ chức những lớp học như vậy, ta phải đi tìm những nhân tố xuất sắc ở trong đó. Vì có những em nó có những cái thiện căn, mà nếu không được khuyến khích thì cái thiện căn nó mai một, mà nếu được khuyến khích,
[1:57:17]nhiều khi các em nó trở thành những người xuất gia tốt sau này cho cho Phật pháp. Nhớ như vậy, ta lúc nào cũng phải đi tìm cái người xuất gia kế thục cho Phật pháp, lúc nào trong đầu phải như vậy. Đó là cái sứ mạng của tụi con á. Cái sứ mạng của những người đã xuất gia rồi là đi tìm tiếp những cái lớp kế thừa để xuất gia về sau, vì nếu mà về sau này không có ai xuất gia nữa, đạo Phật sẽ sẽ bị tiêu vong. Cho nên khi mà ta mở cái lớp học như thế này là ta đi tìm những người xuất gia. Còn có những thời gian mà ta thấy có những cái địa phương mà không hề có người tu luôn, có những ngôi chùa vắng bóng thầy luôn,
[1:57:51]có những cái vùng cả một tỉnh như vậy không có người xuất gia luôn. Lý do tại sao? Tại vì những đời trước họ đã không chú ý việc giáo dục trẻ. Cứ ngồi ở chùa tụng kinh, đợi ai tới mời đi đám thì đi cúng đám lấy tiền, ai biết tới chùa lễ Phật thì lễ, ai không biết thì thôi. Không tổ chức kêu gọi về chùa để đào tạo người lớn tuổi, người nhỏ tuổi. Cho nên dần dần Phật pháp mai một, ông thầy đó chết rồi không còn ai biết đạo Phật là gì nữa. Lần lần người ta cứ hiểu đạo Phật, Đức Phật như ông thần, tới cầu xin đủ thứ điều, mà không biết rằng chùa là nơi để mình đến tu học. Đó, vì vậy ta phải tổ chức cái lớp thế này,
[1:58:28]và tất cả các chùa trong cả nước đều phải tổ chức những lớp cho thanh thiếu niên như thế này để đi tìm ra những nhân tố tốt, những cái tăng tài tương lai cho cho đạo pháp. Và có những đứa tốt, tuy nó không có cái duyên để trở thành người xuất gia, nhưng nó sẽ trở thành những người cư sĩ nòng cốt, xuất sắc, thuần thành. Đó là những chỗ mà Phật pháp, Phật giáo được nhờ vả, nương tựa dữ lắm. Khi đứa lớn lên nó thành công trong cuộc sống, nó giàu có lên thì thường là nó ủng hộ chùa rất là tốt. Cho nên vì vậy mà ta trong khi dạy, mình phải đi tìm những nhân tố như vậy. Ta phải đánh giá thế này, ta đánh giá cái kết
[1:59:08]quả mà ta dạy các em á là sau này các em nó trở thành những công nhân tốt, nhớ như vậy. Phật tử tốt thì đã đành rồi, nhưng mà khi nó sống ngoài xã hội thì bảo đảm nó là những người công dân tốt, phục vụ cho đất nước rất là tốt. Và sau này khi thế giới nối kết với nhau, thì nó cũng là cái công dân của thế giới mà phục vụ được cho thế giới. Thì đó là cái hạnh phúc của ta. Một ngày mai khi ta nhắm mắt từ giã cõi đời, ta đã biết rằng mình đã để lại những cái bông hoa tốt đẹp cho cuộc đời này, dù một đời mình rất là vất vả. Nhưng không có ai mà tự nhiên ngồi một chỗ mà có thể đơm hoa, kết trái cho cuộc đời được.
[1:59:51]Ta phải vất vả, phải đi kêu các em về, kèm cặp, nhắc nhở, dụ dỗ, khuyên nhủ để cho nó bền bỉ mà nó theo mình nó học, chứ nó không phải là đương nhiên về là nó thích nó học mãi đâu. Có đôi khi là ta có những cái sơ suất hoặc là nó không nhiệt tâm, nhiều khi môn học nó cảm thấy nó chán, nó sẽ bỏ học. Cho nên vì vậy ta phải kiên nhẫn, vừa cố gắng dạy cho hấp dẫn, mà vừa phải khuyên nhủ, nhắc nhở hoài, giữ cái mối liên lạc với gia đình hoài, để giữ cho các em được đến chùa rất là nhiều lần trong đời của nó. Như vậy nó gieo được cái nhân duyên Phật pháp cho nó, mà mỗi trái tim nó như là một cái đóa hoa,
[2:00:29]khi mà ánh sáng rọi vào, nó bừng nở đóa hoa Phật pháp lên, sau này nó đi nó gieo rắc những cái mầm thiện trong cuộc đời tiếp tục. Nó lớn lên nó cũng có gia đình, nó đi làm ăn, nhưng mà nó sẽ đối xử với gia đình nó tốt, gia đình nó được hạnh phúc. Khi đi làm ăn nó đối xử với đồng nghiệp, với khách hàng nó tốt, và xã hội này bớt đi những cái điều sai trái, thì đó chính là cái kết quả cứ từ cái buổi ban đầu mà ta gieo vào cái mầm cho nó trong những cái lớp học Phật pháp cho trẻ như thế này ở trong chùa. Cái điều đó đòi hỏi cái tâm huyết của ta rất là nhiều, và chính ta cũng phải hết sức là là tu tập, hết sức là cố gắng.
[2:01:04]Dần dần đi vào những bài sau nữa thì tụi con còn phải phấn đấu nhiều lắm, như là chính tụi con phải biết ngồi thiền rất là sâu sắc, tụi con cũng phải biết cái cách thuyết giảng, đàm đạo, hỏi thăm, hỏi đáp khi mà dạy trong cái lớp. Ví dụ như khi thầy dạy tụi con, thầy có hỏi, có đáp, nhưng mà thầy hỏi đáp ít thôi, nhưng mà khi mà tụi con dạy cho các em, tụi con phải hỏi rất là nhiều. Hỏi gợi ý cho các em nói hầu hết á, tức là nhiều khi nửa giảng mà nửa cho các em trả lời, có khi một phần ba mình giảng mà hai phần ba là các em trả lời, gì đó. Chứ còn mà khi đi dạy á thì hầu hết là cái người giáo thọ nói chính,
[2:01:35]hỏi ít thôi, nhưng mà khi giảng cho các em thì ngược lại, ngược lại, và lúc nào cũng vui, thậm chí là khuyến khích bằng kẹo, bánh luôn. Bây giờ tụi con ghi cái đề tài để làm bài. Ghi bài tập, viết bài, dưới bốn trang không chấm điểm, có nghĩa là không điểm. Bài tập: Hình dung ra chùa của mình sẽ phải tổ chức lớp học cho thanh thiếu niên như thế nào và viết ra kế hoạch chu đáo.
[2:02:05]Tức là sau này khi tụi con về chùa lại, tụi con sẽ tổ chức cái lớp đó tại chùa mình như thế nào? Thì tụi con viết trước từ bây giờ, lên kế hoạch từ bây giờ, chi tiết luôn. Ý là như vậy. Về tới nơi là có kế hoạch hết, bắt tay vô làm rụp rụp luôn, rồi ông thầy bổn sư vác gậy rượt chạy luôn. Thật ra cái bài này đó, cái tầm vóc nó lớn lắm, tùy tụi con có trí tuệ tới đâu tụi con viết tới đó. Có thể tụi con viết bài này 100 trang luôn, thành một cái tập sách luôn, để xuất bản luôn, làm thành giáo trình luôn cho giáo hội mai sau cũng được. Còn nếu viết ít thì tụi con viết bốn, năm trang cũng được, chứ cái bài này đang viết được dài lắm.
[2:02:40]Ví dụ nội cái phần mà trong cái kế hoạch đó tụi con phải soạn tổng quát giáo trình là hết sáu, bảy chục trang giấy rồi. Cái bài này đúng ra nó như là một bài luận án tốt nghiệp, nhưng mà hôm nay thì thầy không có ép tụi con. Thầy cho tụi con làm cái bài này để tụi con có khái niệm trong năm học sắp tới, cái niên học này học với thầy, tụi con sẽ học như thế nào, tụi con có khái niệm thôi. Chứ đúng ra nếu mà thầy kèm tụi con môn này kỹ á, tới cuối khóa thầy bắt tụi con làm lại cái luận án đúng cái câu hỏi này luôn, mỗi đứa phải viết một tập 100 trang về cái câu hỏi này, để ra trường luôn, viết luôn một cái luận văn, thì tụi con mới giỏi được.
[2:03:14]Nhưng mà thầy phải cho làm câu này trước để tụi con hình dung ra cái môn mình sắp học, môn mình đang học như vậy, hình dung vậy. Nguyện đem công đức này
[2:03:30]hướng về khắp tất cả,
[2:03:38]đệ tử và chúng sanh đều trọn thành Phật đạo.