[0:58]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là ngày mùng năm tháng Giêng, ngày hên nhất trong năm, ai mà đi chùa ngày này là sẽ được hên cả năm.
[1:14]Thực sự á thì ta cứ nghĩ nói là ba ngày Tết, nhưng mà có lẽ cái niềm vui nó có cái sức mạnh, nó có cái đà nó kéo dài nên cái Tết thường kéo dài tới mùng mùng sáu mùng bảy, phải không ạ? Mùng sáu mùng bảy, và sau khi qua khỏi mùng sáu mùng bảy, ta nghỉ vài ngày cái lấy sức, cái bỗng nhiên cái ngày rằm tháng Giêng ta lại đi chùa, đi lễ lại rất là đông. Có những người ví dụ như là trong những ngày Tết vì cái bổn phận đối với họ hàng, bạn bè, quan hệ xã hội ngoại giao nên không đến chùa được thì buộc phải đến chùa vào ngày rằm tháng Giêng như là để chuộc lại cái cái sự lỗi lầm, cái sự muộn màng của mình đối với
[2:00]Phật Pháp, đối với Tam Bảo, đối với cái niềm vui tâm linh. Có những người rất là hay, đêm giao thừa là đã có mặt ở chùa, kéo nhau đi chùa cả đêm. Rồi có người rất là hay, mùng một cái ngày đầu năm thiêng liêng nhất thì đến chùa trước cái đã, còn mọi thứ trên đời tính sau. Những người như vậy thì vì cái cái niềm vui lớn nhất trong năm à thì họ lại đem cúng dường cho Tam Bảo. Là không có để dành vào những cuộc vui vô bổ hay là những cái quan hệ của thế gian mà để dành cúng dường lên Tam Bảo, cho nên cái công đức rất là lớn. Cái người như vậy thường là suốt cuộc sống của họ được nhiều niềm vui. Vì sao vậy?
[2:46]Vì trên cái nhân quả ta đem cái niềm vui của mùa xuân ta đem cúng dường cho Phật, và cái phước trở lại với ta là quanh năm suốt tháng hay có chuyện vui, ít có chuyện buồn phiền. Còn người nào mà lấy cái niềm vui của ngày đầu xuân á mà đi bỏ vô trong cờ bạc, nhậu nhẹt đó thì phước mất hết và suốt năm sẽ gặp nhiều chuyện buồn phiền. Nên vì vậy là chúng ta không nên dành những cái cái niềm vui của ngày đầu xuân mà vào những cái trò trác táng, sa đọa, vui chơi tầm thường, mà nên dành cái niềm vui đầu xuân để hướng về cho cái cái cái tâm linh cao quý, nhất là đến với với Phật Pháp. Bởi vì sự thật ra thì như rượu chè có gì đâu mà ngon.
[3:34]Có cái câu chuyện, có cái ông đó ổng cứ uống rượu hoài, vợ con ổng rất là phiền, cứ cằn nhằn trách móc ổng hoài. Cái hôm ổng mới đem chai rượu về, ổng rót ra miếng, ổng nói ổng nói vợ ổng nè: "Bà uống một miếng đi." Cái bà uống một miếng. Ổng rót miếng đưa thằng con: "Ừ, con uống đi." Cái thằng con uống miếng. Uống xong cái hai mẹ con mới than: "Trời, cái gì mà sao nó cay và nó đắng quá vậy?" Ổng mới nói: "Đó, thấy không? Bao nhiêu năm nay tôi âm thầm chịu đựng cay đắng một mình." Nó vậy đó. Rồi cái uống hết chai đó luôn. Nó vậy.
[4:10]Ở đây có ai là âm thầm chịu đựng cay đắng bao nhiêu năm qua không? Có không? Thôi nha! Đi chùa rồi đừng có âm thầm chịu đựng cay đắng nữa. Ráng đến với Phật Pháp là ta ta ta ta đem cái niềm vui hướng về tâm linh hơn là cái niềm vui vùi nó trong cái các trò vui tầm thường của thế gian, mình hết phước à. Nên vì vậy, mùng năm vẫn còn ngày Tết mà quý Phật tử đã để dành cái niềm vui của ngày Tết đó đến chùa, cúng cho Phật, cúng cho chư Tăng Ni nên phước rất là lớn. Và vì vậy, thầy yên trí để thầy chúc rằng biết là những người này là những người có phước mà, cho nên thầy chúc mà thầy không sợ sai, mà thầy chúc cho tất cả quý Phật tử một năm mới được rất nhiều niềm vui.
[5:03]Có những điều chúc chỉ là giả dối hay chỉ là lịch sự, vì sao? Vì nó không đúng với nhân quả. Ví dụ như là mình chúc cho một cái người mà ham đánh bài, nói: "Chúc cho anh là sẽ được giàu có nha", thì cái lời chúc đó chỉ là giả dối, lịch sự, vì sao vậy? Vì đánh bài sao giàu, phải không? Đánh bài trước sau gì là cũng phải bán nhà. Nha, cho nên cái lời chúc đó không có không có không không có thành sự thật, mà lời chúc chỉ là giả dối. Còn cái người ngày Tết mà đến chùa, đem cái niềm vui của ngày xuân đến cúng cho chùa, cho nên người đó chắc chắn cái nhân quả là cả năm sẽ được nhiều điều vui trở lại.
[5:42]Do đó khi thầy chúc cho quý Phật tử được nhiều cái niềm vui, được nhiều cái may mắn, được nhiều cái phát đạt, cái thịnh vượng cho suốt năm này, cái lời chúc đó không có giả dối, cái lời chúc đó sẽ thành sự thật. Như vậy, cho nên thầy chúc mừng một lần nữa là sẽ thành sự thật. À hôm nay ngày mùng năm, cái bài pháp thoại để chúng ta làm quà với nhau có cái tựa đề là Sự liên kết xã hội.
[6:11]Sống trên đời này không ai sống một mình, trừ trường hợp có một người nào đó vì một cái nghiệp cô độc đời xưa, tức là vì đời xưa ghét người ta quá, gặp ai nhìn cũng ghét, cái kiếp này mắc cái quả báo bỗng nhiên lọt vào hoang đảo, phải sống một mình, không có ai để nói chuyện, không có ai để yêu thương và đó là một sự đày đọa khủng khiếp nhất. Nhưng mà ít, ta hoàn toàn không có phải là luôn luôn gieo nghiệp như vậy, cho nên trong cuộc sống của ta, ta còn có bao nhiêu người chung quanh mình, ta còn có gia đình quyến thuộc, bạn bè, họ hàng, đồng nghiệp, láng giềng và cả cái xã hội chung quanh ta.
[6:53]Mà nhất là khi ta đến với chùa thì ta được biết bao nhiêu là là đồng đạo, huynh đệ yêu thương, quý hóa. Nên do vậy là không ai sống một mình, ta luôn có cái mối liên lạc với mọi người trong cái cuộc đời này. Nhưng mà cái mối liên lạc đó có khi tốt, có khi xấu. Khi tốt á thì ta đoàn kết được với nhau, ta gắn bó, ta hỗ trợ, ta yêu quý nhau. Khi xấu thì ta giận hờn, ta trách móc, ta hận thù, ta xa cách. Vậy, và dĩ nhiên thì không ai muốn là các mối liên hệ xã hội của mình, không ai muốn các mối liên hệ của mình với cộng đồng, với con người mà trở nên xấu như vậy, vì mối liên hệ xấu tức là là đau khổ, là nguy hiểm, là bất an nha và và suy tàn.
[7:49]Ta lúc nào cũng muốn mối liên hệ của mình với mọi người cứ càng ngày càng trở nên tốt đẹp, cha mẹ con cái yêu thương nhau hơn, anh chị em đùm bọc nhau hơn, bạn bè trân quý trung thành với nhau hơn, láng giềng tương thân tương ái hỗ trợ với nhau hơn, đồng nghiệp thì lúc nào cũng gắn bó, chung tay hợp tác hơn, và ta cũng muốn cả cái thế giới này cũng như vậy, con người ta không có nghi ngờ, không hiềm hận, không oán thù với nhau. Là thế giới này sống bình an hơn, hòa ái hơn, không có những cái nguy hiểm rình rập, không có những người muốn giết người, không có những cái cái nước mà muốn xâm chiếm nước
[8:30]khác, vân vân, nên là là ta muốn cái trái đất này phải càng ngày càng trở nên một chỗ an toàn để cho mọi người vui sống, chứ ta không muốn cái trái đất này là một nơi mà nếu có một người hành tinh họ ghé ngang xong họ đi mất, họ sợ luôn, họ khinh bỉ. Họ khinh bỉ là nơi có một cái cái hành tinh ở tại cái vùng đó của vũ trụ trong Thái Dương Hệ cái con người sống nó tệ quá, nó xấu quá, tối ngày nó cứ chửi nhau, nó mắng nhau, nó đánh nhau, nó giết nhau, rồi nó nó lừa đảo nhau, nó dụ dỗ nhau, nó nó gạt gẫm nhau, rồi họ bỏ đi mất và nói cái hành tinh này không đáng ghé lại để viếng thăm, không đáng ghé lại để làm bạn, họ đi tìm một hành tinh khác tốt đẹp hơn.
[9:13]Ta không muốn ta bị chê trách giữa cái vũ trụ này như vậy, vì trong vũ trụ này chắc chắn còn có những nền văn minh hơn. Ta muốn là ta sống thế nào, các mối liên hệ của ta với mọi người là tốt đẹp, là hạnh phúc và cũng là cái danh dự, cái uy tín của cả cái hành tinh mình đối với vũ trụ vậy. Nhưng mà làm sao để cho người với người yêu thương, người với người đoàn kết thì ta ta phải biết cái lý do nào mà nó mất đoàn kết và tại sao nó lại được gắn bó, lại yêu thương với nhau rồi ta tìm ra. Bây giờ ta sẽ học từng cái bài học trong cái tự nhiên, trong cái thế giới tự nhiên để biết rằng vì sao mà gắn bó, vì sao mà gãy đổ.
[9:58]Ta có một bài học từ cái nam châm là nơi cái nam châm á, hai cực khác nhau thì thì hút nhau. Đúng, đã nhớ. Hai cái cực khác nhau thì hút nhau, mà hai cực giống nhau thì thì đẩy nhau ra. Trong cuộc đời này có những cái điều lạ là những điều khác nhau mà lại hấp dẫn nhau.
[10:27]Nam châm là một ví dụ. Rồi cái gì nữa? Cái gì khác nhau mà lại hấp dẫn nhau nữa? Cái gì nữa? Nam và nữ, phải không ạ? Tự bản năng, tự nhiên trong cái con người vừa lớn lên, mới mười mấy tuổi đầu là bắt đầu phải liếc ngó người khác giới rồi, tự nhiên. Nó khi cái tuổi lớn lên, cái hormone sinh dục nó phát triển là bắt đầu nhận ra được có người khác với mình và cứ bị hấp dẫn mà không biết tại sao. Tới khi già rồi nhìn lại mới thấy ngớ ngẩn, buồn cười, đúng không hả mấy cụ? Nói hồi nhỏ tự nhiên vậy, mà còn lớn, mới vừa lớn mười mấy tuổi thì thấy thích thú với những cái mối quan hệ khác giới tính, nhưng mà già rồi mới thấy buồn cười.
[11:14]Còn cái người nào mà khác giới tính thì ghét mà đồng giới tính thì thích đó là sao? Đó là gì? Đó là gì? Đó, thôi đó là hơi trường hợp hơi đặc biệt nha, trường hợp hơi đặc biệt. Có chứ còn bình thường thì cái khác nhau mới hút nhau. Như vậy tồn tại trong cái thế giới này có những điều khác nhau mà hấp dẫn nhau. Chưa hết đâu, ở trong rừng cũng vậy nữa. Các nhà lâm học họ mới phát hiện một điều là rừng không nên chỉ có một loại cây. Vì rừng mà chỉ có một loại cây, cái rừng đó sẽ chóng tàn, mà rừng nên đa dạng sinh học, phải có cây này rồi có cây kia. Vì sao? Vì có những cái chất thải của cây này, nhưng mà lại là thức ăn của cái cây khác.
[12:05]Cho nên các cây mà nó khác nhau, nó sống gần nhau thì nó lại rất là mạnh, còn mà nó giống nhau hoàn toàn, cái từ từ nó cạnh tranh với nhau rồi tất cả khu rừng đều suy tàn. Cho nên đây một bài học của cái nam châm, mà cũng của nhiều thứ trên tự nhiên, là có những điều khác nhau nhưng lại cần cho nhau. Đó là một nguyên tắc đầu tiên. Và cái bài học này một lát nữa ta sẽ phân tích để thấy rằng trong cuộc sống này có những người khác với ta nhưng mà lại cần cho ta và có thể tạo nên một mối đoàn kết đối với ta. Chớ đừng nghĩ rằng là phải giống tui mới chơi với tui được, không có đâu. Có những người khác nhau nhưng mà lại chơi với nhau rất
[12:50]là là tốt đẹp, nếu ta biết biết tận dụng những điều khác nhau để bổ sung cho nhau, để mà giúp đỡ cho nhau. Giống như trên một cái sân khấu, ví dụ như cả năm người đứng lên cùng hát hết thì nghe có hay không? Không hay, tại thiếu người đánh trống và thiếu người đàn. Bây giờ cả một dàn nhạc đứng lên chỉ đàn với đánh trống không có được không? Cũng không được, tại thiếu người hát. Cho nên hễ một người hát thì phải có người người đàn. Những cái khác nhau nhưng mà cần cho nhau, trong cuộc sống này là như vậy. Cho nên từ cái bài học đầu tiên này ta phát hiện ra một điều là giữa thế gian muôn trùng sai
[13:30]biệt này mọi thứ đều khác nhau, mọi người đều khác nhau, nhưng trong đó nếu biết ta sẽ thấy rằng ta cần nhau, ta cần nhau. Đó là hiểu được điều này là nền tảng của sự đoàn kết yêu thương giữa loài người. Đó là nguyên tắc thứ nhất. Bài học thứ hai là bài học từ sự kỳ thị chủng tộc, là có những cái khác nhau và ghét nhau. Đất nước Nam Phi là vốn ngày xưa chỉ là rừng hoang của châu Phi, nhưng mà nhiều người da trắng về đó họ lập nghiệp, họ làm xây dựng điền trang, họ mở mang xã hội và tạo thành một quốc gia gọi là quốc gia Nam Phi. Nhưng vì người da trắng đến đó họ lập quốc cho nên họ nắm quyền lãnh
[14:15]đạo cái quốc gia đó và họ tạo nên một xã hội cực kỳ kỳ thị. Nghĩa là đối với người da đen họ đối xử như là một hàng nô lệ, còn chỉ có người da trắng mới được ưu thế về quyền lực chính trị, về cái ưu ưu đãi về kinh tế, còn người da đen là bị họ đè xuống, họ trù dập gạt xuống. Nhưng đến khi mà thế càng lúc càng tiến bộ thì những người da đen mới thấy cái thân phận của mình bị đối xử bất công, trong khi loài người là phải bình đẳng, thế tại sao mình bị ức hiếp như vậy? Họ cứ đấu tranh mãi, đấu tranh mãi. Cho đến ngày nay thì là cuộc đấu tranh cách mạng của họ đã thành công và người da đen lên nắm quyền lực chính trị, xây dựng dần dần từng bước cái đất nước Nam Phi
[15:03]đó thành một quốc gia bình đẳng hơn giữa người da trắng với người da đen. Nhưng mà như vậy trong thực tế nó đã có một cái điều là có những cái khác nhau lại ghét nhau. Đó là điều ta cũng phải cảnh giác. Hồi nãy cái nam châm cho ta thấy một cái điều là những cái khác nhau mà cần nhau, nhưng mà đối với một số điều khác thì có những cái khác nhau lại ghét nhau. Ta có một bài học từ cái cây rừng là những cây rừng mà mọc gần nhau thì nó cạnh tranh với nhau để nó vượt lên trên cao, cây rất là suôn, rất là thẳng. Còn những cây rừng nào mà mọc một mình giữa cái đồng hoang, ta sẽ thấy cây đó nhanh chóng phát triển ra nhiều cái nhánh
[15:51]và cái thân cây không cao rồi nó ngoằn ngoèo ngoằn ngoèo cái ra nhiều cái nhánh, do đó khó sử dụng để làm gỗ, gỗ tiện dụng cho con người. Nghĩa là khi con người vào rừng họ cưa cây để dùng sử dụng á thì họ phải lựa những cây suôn, thẳng, băng, dài, cao vậy thì mới sử dụng tiện, còn cái cây mà ngoằn ngoèo cái phần thân chính thấp thì không sử dụng được nhiều. Như vậy khi cái cây rừng mà mọc san sát bên nhau, nó cạnh tranh với nhau để nó vượt lên trên rất là rất là cao, thì như vậy cho ta một bài học cũng vậy, là giữa cái con người tràn đầy tràn như thế này, sống bên cạnh nhau, cái sự cạnh tranh với nhau vô tình đã thúc đẩy nhau tiến lên.
[16:36]Cho nên khi thấy mọi người có hơi có ganh đua một chút thì cái ganh đua đó cũng là một sự phiền não thầm thầm trong lòng nhau, thấy người này hơn mình mình cũng hơi khó chịu, thấy người kia kém mình cái mình tự hào thì những cái tâm lý đó sự thật nó là một loại phiền não, nhưng vô tình nó cũng kích thích cái sự tiến bộ của xã hội. Nên ở đây cho ta một bài học: Đôi khi ta thấy con người có một chút ganh đua thì trong cái hại đó, trong cái phiền não đó nó cũng có một chút lợi là khiến người ta tiến bộ hơn, đó là bài học vậy. Và ta có một bài học khác là bài học bó đũa. Cái câu chuyện về bó đũa này thì ta đã nghe kể từ năm ta còn học lớp một.
[17:21]Có ông bố ổng sắp mất, ổng mới kêu cái mấy người con lại đem cho ba mấy cây đũa. Ổng kêu đưa ông kêu nói: "Bẻ đi con!" thì cầm cây đũa lên bẻ cái rắc, gãy. Nói: "Cầm một cây các con bẻ đi con!", cầm rắc, gãy. Ổng cột bó đũa lại ổng kêu: "Bẻ đi con!" thì không ai bẻ gãy được. Và ổng dặn dò một điều: "Con nhìn bó đũa các con phải nhớ rằng anh em các con phải yêu thương đoàn kết với nhau thì kẻ xấu bên ngoài không phá hoại được cái gia đình này. Còn nếu tụi con chia rẽ thì từng người từng người sẽ bị người ta phá hoại, người ta mưu hại", như vậy. Thì qua một số các bài học, bốn cái bài học vừa rồi của tự nhiên
[18:03]đó, chúng ta mới thấy rằng để xây dựng cái tình đoàn kết của con người thì trong cái tình đoàn kết đó nó có đủ những yếu tố: Thứ nhất là khác nhau. Khác nhau vừa hút nhau vừa ghét nhau. Rồi cái sự giống nhau, cái giống nhau là nó vừa phù hợp với nhau mà nó lại ganh tị với nhau. Cái khác nhau thì nó hút nhau mà nó cũng ghét nhau, còn cái giống nhau thì nó phù hợp với nhau mà nó cũng ganh tị với nhau. Và cái trách nhiệm của chúng ta là gì? Chúng ta, trách nhiệm của những con người có trí tuệ, có đạo đức, có thiện chí là phải gạn lọc giữa những cái khác nhau và cái giống nhau đó để xây dựng cái thế giới này điều tốt đẹp.
[18:43]Nếu khi nhìn thấy một người khác mình thì ta phải nghĩ đến những điều mà ta và người đó cần nhau, chớ đừng vì cái sự khác đó mà ta kích thích cái sự khác biệt đó để gây nên chia rẽ. Còn khi thấy cái người giống nhau, giống với ta thì ta phải nghĩ đến cái sự hòa hợp, thân ái, chớ đừng nghĩ đến cái sự cạnh tranh, ganh tị hơn thua. Đó, nghĩa là một người có trí tuệ phải luôn luôn nhìn cái mặt tốt để mà xây dựng với nhau, còn nếu không khéo thì cơ hội để cho ta yêu thương đoàn kết nhưng mà ta đã bỏ qua, ta chỉ tìm thấy sự ganh tị chia rẽ. Ví dụ như là chùa với chùa cũng vậy, có những cái chùa do thiếu tu rồi cái đâm ra ganh tị hơn
[19:31]thua tranh giành Phật tử với nhau, cái điều đó hoàn toàn không tốt. Vì sao? Vì giống nhau, chùa với chùa là giống nhau mà, thì phải đoàn kết, phải yêu thương, phải hỗ trợ, rồi chớ đừng có trở thành ganh tị. Mà cái nguyên tắc của cuộc sống: giống nhau lại dễ ganh tị với nhau, cho nên ta không làm như vậy. Ví dụ như là người Phật tử đến chùa này hỏi về chùa kia thì ta phải có bổn phận nói tốt cho chùa kia. Đó là cái tình đoàn kết, cái tương thân tương ái như vậy. Rồi bây giờ cái khác nhau, cái khác nhau ví dụ như gặp một người của tôn giáo bạn khác nhau thì ta phải hiểu rằng...
[20:14]Ta cần nhau. Ta cần nhau điều gì thì hôm nay ta chưa phân tích vì nói vấn đề tôn giáo nó lớn lắm. Nhưng mà thường thì chúng ta hay nói điều này, ví dụ như là bạn ở tôn giáo nào hay là tôi tôn giáo nào không quan trọng, cái quan trọng mình cùng là người Việt Nam. Và hễ là người Việt Nam phải yêu thương nhau cái đã, cái tôn giáo để qua một bên. Và tôn giáo chỉ có phải có bổn phận để làm cho người ta yêu nước hơn, chứ một tôn giáo không được phép khi xuất hiện ở một quốc gia nào thì lại phá vỡ lòng yêu nước của người ta thì cái tôn giáo đó là sai lầm.
[20:53]Thì cái cái điều này thật ra trong Phật giáo ta thì đã thực hiện từ từ ngàn xưa. Thế là một người Phật tử đi chùa đều nồng nàn yêu nước nhá, đều như vậy. Nhưng ngày hôm nay ta mừng là tôn giáo bạn cũng đã ý thức điều này. Khi một tôn giáo đến với một dân tộc nào, anh chỉ được phép vun đắp thêm cho cái tình yêu nước của dân tộc đó, chứ anh không được quyền phá vỡ, anh không được quyền lấy đi cái tình yêu nước vốn có của người ta. Mà ta yêu được nước ta thì sau này ta mới yêu được cả nhân loại. Chứ còn một cái người mà nước mình mình không yêu mà mở miệng nói tôi yêu thế giới, tôi là công dân thế giới chỉ là một lời
[21:35]nói dối, kiêu kỳ, thời thượng chứ không có thực chất. Nước anh không yêu được, bày đặt đừng làm công dân thế giới. Nên có những cái đứa trẻ tuổi teen vào mạng, vào mạng rồi cái liên hệ tùm lum hết nước này nước kia, tự nhận mình là một loại công dân thế giới ở trên mạng ảo. Nhưng đó chỉ là điều gì? Điều không có thật, một ảo tưởng mà thôi. Đây rồi trên cái cuộc sống này vậy, là giữa những điều sai biệt muôn trùng, cái người có trí tuệ sẽ tìm thấy cái điều ta cần nhau, ta cần nhau. Còn cái người không có trí tuệ đó mới kích động cái sự khác nhau đó để chống nhau, để ghét nhau. Ví dụ bây giờ một cái người là ổng này ổng làm giám
[22:24]đốc, à rồi ổng đi ổng gặp cái người tài xế thì ổng với người tài xế chả có gì giống nhau hết trơn. Ông kia là tài xế lái xe tải chạy ngoài đường, chở hàng ngoài đường, ổng là giám đốc ngồi ở văn phòng, hai cái gì không có gì giống nhau hết. Nhưng mà nếu ông là người có trí tuệ thì ông thấy ông cần cái người đó đó. Ông cần cái người tài xế mà đang vận chuyển hàng hóa ngoài đường mịt mù khói bụi. Vì sao vậy? Vì ông biết cái nền kinh tế của quốc gia không thể phát triển nếu không có những chuyến xe tải chở hàng hóa chạy xuôi ngược khắp trên mọi nẻo đường. Nếu mà không có những chuyến xe chở hàng hóa lưu thông,
[23:03]cung cấp nơi này phân phối nơi kia thì cái nền kinh tế của quốc gia trì trệ, sụp đổ liền. Ổng biết cho nên cái việc mà ông ngồi đây ông làm giám đốc, ổng cân nhắc, ổng tính toán từng con số, ổng ra chủ trương, quyết định, quyết sách, nhưng mà sự thật nó đều phải dựa trên cái hệ thống hàng hóa đang chạy là phân phối nơi này cung cấp nơi kia. Chính có những cái người công việc đó mới làm cho ông có cái ghế giám đốc ông ngồi. Nên biết điều đó, ổng yêu quý cái người tài xế, không dám coi thường. Mặc dù ông ở một lĩnh vực khác, cái người kia ở một lĩnh vực khác, nhưng vì ông có trí tuệ nên ông biết có những điều khác
[23:39]nhau mà cần cho nhau, và ông tôn trọng được con người. Hoặc thậm chí vậy, thậm chí một bác sĩ là lúc nào cũng sạch sẽ, sợ vi trùng và khi chiều xuống khi tan ca bệnh viện lên chiếc xe hơi của mình đi về nhà và đi ngang nhìn thấy một cái người phu quét đường mặc cái áo phản quang, mặc cái áo phản quang quét cái cái cái cái chổi xẹt xẹt xẹt trên đường, hai người không giống gì nhau hết. Một người là bác sĩ sạch sẽ, sợ từng chút vi trùng, bụi bặm; còn một người là phải đi trong cái bụi bặm dơ bẩn này để quét tước. Nhưng mà người bác sĩ đó có trí tuệ thì biết rằng cuộc đời mình cần cái người quét rác này, cần cái người phu quét đường này.
[24:27]Vì mình á thì chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe, còn người kia làm sạch, làm đẹp cho cuộc đời. Và ta không thể là một bác sĩ cứu người nhưng mà sống trong một thành phố dơ bẩn được. Nên để có thể thanh thản khi rời bệnh viện bước về với gia đình đi ngang qua những con đường sạch đẹp là chính nhờ những người phu quét đường này. Nên họ hiểu họ cần nhau dù họ khác nhau và vì vậy họ yêu quý được nhau. Còn cái người nào không có trí tuệ và không có đạo đức á thì cứ nhìn những điều khác nhau để ghét nhau. Không, nói nó thuộc đẳng cấp khác, tui thuộc đẳng cấp khác, tui giàu nó nghèo. Cái người đó không có đạo đức và cũng không có trí tuệ.
[25:11]Nên vì vậy là cái người có đạo đức, có trí tuệ là biết ta cần nhau. Hôm nay ta muốn nói cái thông điệp đầu năm này là như vậy, là giữa cái thế gian muôn trùng sai biệt này, giữa cái thế gian mà hầu hết ta khác nhau này, nhưng sự thật trong mọi góc cạnh ta vẫn cần nhau trong đời. Nên vì vậy hãy yêu quý nhau, hãy tôn trọng nhau. Đó là một bài học nữa.
[25:45]Rồi khi ta giống nhau, ta giống nhau thì sự thật trong cái giống nhau nó đã có cái sẵn cái mầm mống của sự đoàn kết. Nhưng mà chỉ có những người quá tệ thì lại trong cái giống nhau mà lại ganh tị với nhau. Mà cuộc đời này lạ lùng như vậy, có những người khi giống nhau thì lại ganh tị với nhau. Như đệ tử cùng thầy ganh tị với nhau về cái tình thương của thầy, rồi những người đồng đạo với nhau lại ganh tị với nhau để mà muốn vượt lên trên, vân vân. Hoặc là những người mà cùng là ca sĩ với nhau thì lại không ưa tiếng hát của nhau. Cái người này khi hỏi về người kia như thế nào thì trả lời một cách ỡm ờ, chê thì nó kỳ mà không dứt khoát không chịu khen.
[26:30]Thì đó cũng là cái là giống nhau lại trở nên ganh tị. Chứ còn trong cái giống nhau là đã sẵn cái sự đồng điệu, cái sự hòa hợp rồi. Ví dụ, ví dụ như ta là người thích chơi nhạc thì ta kết bạn gặp một người bạn họ cũng thích nhạc, bỗng nhiên cái tâm hồn rất là dễ đồng điệu với nhau. Còn mình thì thích chơi nhạc, nó tối ngày ôm bộ cờ tướng ra nó gõ lóc cóc lóc cóc thấy khó chịu phải không? Nên đây nhưng mà cái giống nhau là sự hòa hợp hoặc là cái có cái người nam muốn lập gia đình thì cái người này lại thích thơ, rồi nên cố gắng đi tìm cái người bạn đời sao cũng thích thơ để khi mà làm được bài thơ đọc lên thì có người vợ mình khen.
[27:14]Mặc dầu bên trong bà vợ bả chê trời ơi thơ giống thơ con cóc quá, nhưng mà nói thẳng sợ ổng buồn cũng phải ráng khen vài câu. Nhưng mà dù sao cái giống nhau về sở thích cũng đã là gì? Đã là sự đồng điệu, sự hòa hợp. Chứ còn mà thí dụ vợ chồng khác nhau nhiều quá cái lần lần cái ta bị bên ngoài chi phối. Ví dụ như ông chồng, ổng là người thích hội họa, ổng đứng ngắm từng bức tranh, từng cái nét vẽ, cái màu xanh, màu đậm, độ đậm, độ nhạt, những ý nghĩa trong đó, nhưng bà vợ chẳng biết gì. Đưa bả coi cái bức tranh, đưa coi coi cái bức tranh cái là bả nhìn bả không hiểu, bả mờ bả tưởng là giấy đem về để gói đồ
[27:51]thì ông chồng sẽ rất là đau khổ và sẽ bị cái tình cảm bên ngoài kéo đi mất. Cho nên cái sự giống nhau nó tạo thành cái sự đồng điệu, sự hòa hợp và ta phải hiểu về điều này để yêu quý nhau. Ví dụ mà bây giờ cũng vậy, trên cái thế giới này có nhiều quốc gia, nhiều ngôn ngữ, nhiều chủng tộc, nhưng mà ta giống nhau ở điều gì ạ?
[28:17]Giống nhau ở điều gì? Tất cả đều là con người, nhớ như vậy. Cuối cùng ta vẫn còn một điểm giống nhau là con người. Và đã là đẳng cấp con người thì phải yêu thương nhau. Và cái đạo đức cuối cùng đó, đạo đức cao nhất. Vì thường ta chỉ yêu được với những người rất gần mình, giống mình, còn cả một cái thế giới bao la 7 tỷ người này bắt mình thương hết mình thương không nổi. Nhưng đây là mệnh lệnh của lương tri, mệnh lệnh của lương tri tối cao mà người nào mà đạt được đến cái lương tri tối cao này mới có thể buộc lòng mình, mới có thể trải lòng mình để yêu thương cả cái nhân loại 7 tỷ người này. Còn bình thường mà cứ thả theo tự nhiên,
[29:02]theo cảm tính, ta chỉ yêu thương được một vài người chung quanh mình. Thì những người đó cái lương tri, cái lương tâm ở mức độ cực thấp. Còn những người mà cái lương tri, cái lương tâm cao hơn, người ta biết yêu cả một đất nước này. Cả 80 triệu con người này họ yêu thương hết vì là đồng bào với mình mà, cùng một ngôn ngữ, cùng một lịch sử, cùng một quốc gia, cùng một quyền lợi, cùng một tổ quốc, họ yêu thương. Nhưng mà cao hơn nữa là loài người khác nhau về màu da, về ngôn ngữ, về lịch sử, về tập quán, về tín ngưỡng, đủ thứ hết, nhưng vì là con người nên ta buộc mình phải yêu thương nhau thì đây là
[29:39]cái lương tri tối cao mà nhân loại phải xây đắp. Làm sao trên thế giới này vậy, các trường học đều phải dạy cho học sinh cái lương tri tối cao này là yêu thương được loài người dù loài người muôn trùng sai biệt với với nhau. Bây giờ ta phải nói về trong đạo Phật có một cái sự khác biệt này là về Bát Kỉnh Pháp. Hôm vừa rồi vậy, chúng tôi ra ngoài ra ngoài một cái tỉnh đến gặp cái ông trưởng ban tôn giáo thì trong lúc ngồi chuyển vãn, chuyền vãn vui vẻ trước khi thuyết pháp thì ông trưởng ban tôn giáo ông mới nói: "Trong đạo Phật còn tồn tại một điều làm khó chịu, đó là Bát Kỉnh Pháp". Hàm, cái Bát Kỉnh Pháp là vấn đề gần đây gây tranh cãi. Là vì thế này:
[30:29]vào thời xưa, khi mà Đức Phật lập tăng đoàn là chỉ có tăng thôi chứ không có ni. Cho đến khi mà Ngài về thăm lại Ca Tỳ La Vệ, Ngài độ được rất nhiều người hoàng tộc, rồi sau đó, lần lượt rồi vua Tịnh Phạn mất. Và vua con của vua Tịnh Phạn là Nan Đà, cũng là em của Phật á, là Nan Đà lên ngôi vua chưa được bao lâu lại bị Phật dụ đi tu mất luôn. Rồi thế là La Hầu La cũng đi tu. Rất nhiều người nam đi tu hết, thì bà lúc đó là bà Kiều Đàm á, bà Kiều Đàm tức là vợ vua Tịnh Phạn cũng là dì của Đức Phật á, dì của Thái tử á, bà mới xin để xuất gia. Thì Đức Phật không cho. Nghĩa là Đức Phật lúc đó đi về Ngài đi về tới cái xứ
[31:20]Vesali, thì cách cái nước Thích Ca cũng khá xa. Vậy mà bà bỏ hết những y phục của hoàng cung, quấn lên mình một tấm y cà sa như là thầy tu, và đi cùng với nhiều người thân thiết, cả cung nữ, đi bộ một đoạn đường dài, chân sưng phồng hết, đến gặp Đức Phật ở Vesali và quyết tâm xin xuất gia. Đức Phật cứ từ chối. Lúc đó ngài A Nan, ngài A Nan lúc đó chưa phải là thị giả của Đức Phật. Chúng ta nhớ một điều đừng có lầm. Có nhiều người viết lại cái đoạn này cứ nói rằng là ngài A Nan là thị giả chạy ra chạy vô để xin Phật. Xin thưa lúc đó ngài A Nan chưa là thị giả của Đức Phật, Ngài cũng chỉ là một Tỳ-kheo bình thường như mọi người.
[32:03]Lúc đó thị giả Đức Phật là người khác. Tới 55 tuổi á, Đức Phật 55 tuổi thì ngài A Nan mới làm thị giả, cho nên lúc đó là Phật mới xấp xỉ 40 thôi. Nhưng mà ngài A Nan lúc đó ngài thấy việc vậy ngài cứ đi vào đi ra đi xin. Mới cuối cùng ngài A Nan mới hỏi câu thế này, nói: "Bạch Thế Tôn, người nữ có thể chứng A-la-hán được không?" Đức Phật nói: "Vẫn chứng được, Tu-đà-hoàn vẫn chứng được." Rồi cái nói: "Vậy con xin Thế Tôn hãy cho bà Kiều Đàm, cũng chính là người dì, người mẹ của Ngài ngày xưa, được xuất gia. Vì không có cái tình nào, cái ân nghĩa nào đối với Thế Tôn mà lớn như đối như là bà Kiều Đàm.
[32:47]Khi mà Ngài sinh ra được 7 ngày thì mẹ ruột mình mất và bà nuôi nuôi Ngài suốt từ đó. Cái ân nghĩa nó lớn lắm. Và bây giờ bà chỉ mong được một điều là được xuất gia. Xin Thế Tôn hãy hãy chấp thuận." Đức Phật mới nói: "Ta sẽ đồng ý nếu mà bà chấp nhận Bát Kỉnh Pháp." Cái hỏi như thế nào thì trong Bát Kỉnh Pháp nó có một cái điều là: dù cho một Tỳ-kheo-ni cả trăm tuổi đạo mà gặp một Tỳ-kheo tăng một tuổi đạo vẫn phải kính lễ. Rồi có nhiều điều nghĩa là đặt cái Tỳ-kheo-ni xuống thấp so với Tỳ-kheo tăng. Ví dụ như là chỉ có Tỳ-kheo tăng mới được nói lỗi Tỳ-kheo-ni, Tỳ-kheo-ni không được nói lỗi Tỳ-kheo tăng. Vân vân.
[33:33]Nghĩa là Phật đặt ra tám điều mà ép cái người ni thấp hơn người tăng hẳn một cái một một cấp, một đẳng cấp vậy. Thì khi mà ngài A Nan mới ra thuật lại Bát Kỉnh Pháp, tám cái điều kiện thì bà Kiều Đàm đồng ý liền. Thế là từ đó bà Phật mới mở ra một ni đoàn và bà Kiều Đàm là người như thủ lĩnh cái ni đoàn đó luôn. Vì bà cũng chính là hoàng hậu, nên cái uy tín, cái uy đức của bà, cái uy lực của bà tự nhiên trở thành thủ lĩnh. Mặc dù Phật không phong, nhưng tự nhiên bà là thủ lĩnh, ai cũng phải nghe lời bà. Bà trở thành cái người lãnh đạo cả ni đoàn. Thì cái Bát Kỉnh Pháp như vậy nó tồn tại cả bao nhiêu nghìn năm của đạo Phật.
[34:18]Cho đến ngày hôm nay, khi mà thế giới người ta luôn luôn ca ngợi cái sự bình đẳng của nam nữ, thì bỗng nhiên nhìn trong đạo Phật thấy có sự bất bình đẳng giữa nam và nữ. Rõ ràng ni là phải thấp hơn tăng, thì người ta cảm thấy phải chăng là đạo Phật lạc hậu? Phải chăng là Đức Phật phong kiến? Mà đây là điều mà Đức Phật đưa ra rất quyết liệt nha. Nghĩa là trên mọi vấn đề về đạo đức của đạo Phật là tuyệt vời. Bao nhiêu nhà trí thức của trên thế giới này khi nghiên cứu đạo Phật đều tán thán. Không có một điểm sơ hở, những cái giáo lý của Đức Phật từ bi, vô ngã, trí tuệ, giác ngộ, những đạo đức nè, tất cả đều tuyệt vời.
[35:03]Chỉ có cái Bát Kỉnh Pháp mà Đức Phật quyết liệt làm một điều kiện mới cho ni xuất gia thì làm cho mọi người ngạc nhiên. Nó không lẽ Đức Phật để lại một cái sơ suất như vậy, một cái sơ hở trong cái đạo lý của Ngài hay sao? Mà thế giới ngày nay được gọi là tiến bộ, văn minh thì nam nữ phải bình đẳng. Mà cái nam nữ bình đẳng đó thì sự thật á, Việt Nam mình á là một nước mà về cái bình đẳng nam nữ là nhất nhì trên thế giới. Mỹ chứ còn không bằng mình á. Tính ra cái tỉ lệ mà người nữ á của Việt Nam chiếm các vị trí trọng yếu trong xã hội rất nhiều. Vào trong chính quyền rất nhiều. Chỉ có cái là ta chưa có nữ Tổng Bí thư hay nữ Chủ tịch hay là nữ Thủ tướng thôi.
[35:51]Tại vì mấy ông còn giỏi quá, chưa tìm thấy người nữ xuất sắc vượt lên thôi. Chứ còn ở những cấp khác thì người nữ đã chiếm nhiều vị trí trọng yếu, nên khi nghiên cứu về sự bình đẳng nam nữ trên thế giới này, thế giới người ta phải ca ngợi Việt Nam là một quốc gia rất tiến bộ trong cái việc mà mà bình đẳng nữ quyền. Thì thế giới như vậy, nhưng tại sao trong đạo Phật cứ tồn tại một cái Bát Kỉnh Pháp? Ờ không lẽ Đức Phật với trí tuệ siêu việt như vậy mà lại sơ hở hay sao? Thì lúc đó chúng tôi mới trả lời rằng: không, đây là cái trí tuệ của Phật mà chúng ta không hiểu nổi. Nói trí tuệ sao? Trí tuệ chính những điều khác nhau mới cần cho nhau.
[36:38]Nếu mà trong đạo Phật không có một sự chênh lệch, ta sẽ thấy là nó không tạo thành sự gắn bó. Đây là một điều mà ta học từ cái nam châm. Chính những cái khác nhau mà lại trở thành cần cho nhau và gắn bó được với nhau. Vì vào thời đó, cái an ninh của xã hội nó rất là kém, trộm cướp đầy dẫy. Nó không giống như bây giờ là là ta thấy ở đâu cũng có cái công an, ở đâu cũng có phường có xã để người ta quản lý. Một vụ án vừa xuất hiện thì không bao lâu là chính quyền, công an đã tới rồi. Còn ngày xưa dân rất là ít, rừng rậm thì nhiều, con người đi từ vùng này qua vùng kia phải băng qua những khu rừng cực kỳ nguy hiểm, không bao giờ có đủ lính để bảo vệ cho an toàn của người dân.
[37:25]Cái thời đó là như vậy. Cho nên, nếu mà lập ni đoàn mà ni bình đẳng giống như tăng thì tự nhiên tăng và ni liền xa nhau liền, tách rời ra khỏi nhau liền. Tại anh cũng như tui, tui cũng như anh. Và khi mà người ni mà không được sự bảo bọc của người tăng thì cực kỳ nguy hiểm với trộm cướp. Là những cái tên trộm mà ác độc nó cứ tấn công những người ni, vừa là cướp bóc tài sản mà vừa là cưỡng hiếp. Mà trong thực tế trong lịch sử thời đó đã xảy ra, đã xảy ra chứ không phải là không. Nên vì vậy, để cho người tăng phải có trách nhiệm bảo vệ người ni thì buộc người ni phải kính trọng người tăng. Phật tạo ra một sự khác biệt giữa hai bên để mỗi bên có trách nhiệm với nhau.
[38:17]Trách nhiệm là thế này: ni phải nhận được sự bảo bọc, bảo vệ của tăng, và đổi lại đó, ni phải trả ơn bằng sự kính trọng đối với tăng. Vì sao? Vì không bao giờ có sự bình đẳng về thể chất giữa nam và nữ. Người nam luôn luôn khỏe mạnh hơn, người nữ luôn luôn yếu đuối hơn. Luôn luôn như vậy. Trừ một vài trường hợp, trừ một vài trường hợp là có một vài nữ bỗng nhiên đột biến gen mà cao một thước tám, bự như là con bò mộng thì đó là một vài trường hợp ngược lại. Còn đa phần thì người nam luôn luôn khỏe mạnh hơn người nữ. Và hễ mạnh hơn thì trong đạo phải bảo vệ người nữ, bảo vệ ni. Nên Phật cũng là:
[39:04]ni không được ở xa tăng, mặc dầu phải tách rời ra, nhưng mà không được quá xa để có chuyện gì tăng họ chạy qua họ bảo vệ liền. Đó là cái tương tác. Nhưng mà cái tâm lý con người, người ta chỉ bảo vệ, yêu quý một cái gì mà
[39:23]người ta có cảm giác như là nhỏ bé trong bàn tay của mình. Như cha mẹ nè, bảo bọc con cái mình vì con cái nó kính trọng mình và nó nhỏ bé, nó trong vòng tay của mình. Chớ mà mình có bao giờ mình bảo bọc cái người hàng xóm không? Không, tại người đó bằng như mình, mình đâu quan tâm, họ tự bảo vệ họ được. Còn cái người con con trẻ bé nhỏ trong vòng tay mình, mình yêu thương, mình bảo bọc. Cái tâm lý đó là một tâm lý tự nhiên của con người. Do đó, để cho Tăng phải bảo vệ cái cho sự tu hành của Ni được êm ấm, để Tăng có trách nhiệm rất nhiều trong sự bảo vệ Ni, thì đổi lại Ni phải kính trọng Tăng.
[40:07]Nên cái mà Phật lập ra một cái sự sai biệt như vậy để bảo vệ Ni đoàn, làm cho Tăng phải có trách nhiệm. Mà trong đó cái sự kính trọng như vậy nó cũng tạo nên một sự cách biệt giữa Tăng và Ni luôn. Cái tâm lý này cực kỳ tuyệt vời, là khi một người Ni họ đến với người Tăng, họ xưng con, họ kính trọng, bỗng nhiên nó tạo ra liền một cái lớp cách biệt liền, không có ngang hàng với nhau. Và khi không ngang hàng thì nó ngăn chặn cái tâm lý ái luyến phát sinh. Cái người ngang ngang với mình mình dễ phát sinh tâm lý ái luyến, nhưng mà một cái người tự nhiên họ cách biệt với mình quá, tự nhiên mình khó ái luyến. Đúng không ạ?
[40:48]Nên Phật lập ra một cái hàng rào tâm lý nữa, nó nhiều cái lý do ở trong đó nữa. Đó, và người nữ cũng vậy, khi mà buộc cái sự chênh lệch như vậy thì Ni không dám ái luyến người Tăng vì giữa mình và người Tăng có một sự cách biệt về do cái sự quy định lập ra. Nghĩa là tuy Tăng phải bảo bọc Ni, Ni phải chịu sự bảo bọc của Tăng, nhưng mà có cái hàng rào vô hình của cái Bát Kỉnh Pháp để không được ái luyến với nhau. Vì không thể xa nhau được, nhưng ngày hôm nay ở xa được, vì ngày hôm nay chính quyền của ta tương đối mạnh, cái hệ thống an ninh của ta tốt. Cái chùa Ni ở xa chùa Tăng bao nhiêu cây số cũng chẳng
[41:25]quan tâm và Ni cũng chẳng liên quan tới chùa Tăng. Tại vì sao? Vì vấn đề an ninh thuộc về Nhà nước quản lý rồi, được Nhà nước bảo bọc, công an có súng rồi có có cái phương tiện để họ giữ bình yên cho cả cái xã hội này. Nên cái yếu tố mà bảo bọc nhau nó giảm đi, nhưng mà tuy nhiên nó vẫn còn cần một cái yếu tố nữa là sự cách biệt tâm lý giữa Tăng và Ni. Thì cái sự kính trọng quá sức mà Phật bắt buộc của người Ni đối với người Tăng khiến cho tạo ra một cái sự ngăn cách để ngăn chặn cái tâm lý ái luyến lẫn nhau. Đó, chứ còn nếu mà ngang ngang nhau thì sự thật đến bây giờ là Tăng đoàn và Ni đoàn đã sụp đổ luôn rồi vì ái luyến tràn lan.
[42:10]Nhưng mà nhờ có cái Bát Kỉnh Pháp tạo nên một sự ngăn cách về tâm lý quá sức, cái ái luyến nó bị giảm bớt. Dĩ nhiên là hoàn toàn không phải là tránh khỏi hết, nhưng mà đã giảm bớt được được rất nhiều. Nên khi mà nghiên cứu những điều đó, ta nhìn cho sâu ta mới thấy là trí tuệ của Phật thật là vĩ đại. Và thêm một lần nữa, thêm một yếu tố nữa là vì cái người mà đi xuất gia là mẹ của Phật. Nếu mà cho phép Ni bình đẳng với Tăng thì giống như là toàn bộ cái Tăng là phải quy phục dưới bà hết, thì sau này cái hệ thống Tăng đoàn nó không còn thể thống, không còn cái đạo phong nghiêm túc nữa. Do đó Phật ép bà phải khiêm hạ xuống trước Tăng.
[42:57]Nhờ vậy mà giữ được cái hệ thống Tăng đoàn trong Đạo Phật với cái đạo phong nề nếp, nghiêm trang, chỉnh túc mấy ngàn năm qua. Ta mới thấy cái trí tuệ siêu việt của Phật. Thế đó, còn mà ta không hiểu ta sẽ phê bình. Cho nên vì vậy, một điều gì Phật đã nói ta đừng có cãi, mất công. Đừng cãi! Ai nói thì cãi được, nhưng Phật nói làm ơn đừng cãi. Vì ta chưa hiểu hết thì để đó mà tìm hiểu, chứ đừng có cãi. Thầy bênh cái Bát Kỉnh Pháp của Phật không phải tại vì thầy là Tăng, ha, mà vì thầy tôn kính Phật tuyệt đối và thầy biết chắc một điều không ai có thể nói điều gì đúng hơn Phật được nữa. Hôm trước có một cái cô Ni ở một cái chùa Nam Tông lên
[43:43]thăm thầy trong ngày Tết, cô mới hỏi nói thế này: "Thưa thầy, con ngưỡng mộ thầy, con hay nghe thầy giảng trên các đĩa. Con đến đây con xin thầy chỉ cho con một cái làm sao để con được nổi tiếng như thầy?"
[44:01]Nên thầy mới nói câu này, thầy mới nói là: "Nó nhiều yếu tố, nhiều yếu tố lắm. Thật ra thầy cũng muốn nói dài dòng là vì kiếp trước thầy là người mắc nợ chúng sinh, thì mắc nợ quá nhiều chúng sinh nên kiếp này thầy ráng thầy trả lại. Mà do là vì thầy ốm yếu, thầy không thể mà lao động cực khổ để trả nợ mọi người trên đời hết được. Ví dụ bây giờ mà thầy mà trả nợ mấy ngàn người ngồi đây thì làm cái gì bây giờ mà trả, phải không? Hổng lẽ thầy đi mà thầy bưng cho mỗi người một hộp cơm thôi là thầy đã xỉu chết rồi. Cho nên Phật mới thấy thương tình thầy: Thôi cho nó giảng Pháp đi, ngồi nó giảng bài mọi người nghe là nó trả nợ.
[44:40]Thế nên không có gì hay ho đâu". Nhưng mà tuy nhiên nó có một cái lý do thế này là sự thực là lúc đó thầy mới nói với cái cái sư cô đó là: Thầy nói là con phải phát triển cái lòng tôn kính Phật. Vào thời Đức Phật, Đức Phật không bao giờ kêu ai tôn kính mình vì ngài là vô ngã mà. Nhưng mà khi Đức Phật nhập diệt rồi, ta được quyền kêu gọi mọi người tôn kính Phật. Và chính cái nhân mà tôn kính Phật á mới là công đức lành để mở ra mọi điều kỳ diệu trong cuộc sống này. Rất quan trọng! Và khi ta tôn kính Phật vì ta hiểu Phật thì hiểu thêm một điều nữa: không ai có thể dạy điều gì hay hơn Phật. Nhớ giùm, trước Phật không ai dạy được điều gì hay hơn Phật,
[45:28]sau Phật cũng không ai dạy được điều gì hay hơn Phật. Ta phải tin chắc điều đó. Cho nên có bao nhiêu bộ luận sau Phật hay gì thì hay vẫn phải gì? Lúc nào cũng thấp hơn Phật. Ví dụ bây giờ bên Nam Tông thì rất ca ngợi cái bộ Abhidhamma là bộ Thắng Pháp Tập Yếu Luận hay là bộ Vi Diệu Pháp á, cũng là cùng dịch cái tên á, thì nói có ca ngợi gì thì ca nhưng không thể nào vượt hơn Nikaya được vì Nikaya là chính lời Phật dạy, còn Abhidhamma hay cái Vi Diệu Pháp đó chỉ là luận của những người ở sau thôi, không hơn được. Phải hiểu như vậy và phải xác định như vậy rồi thì ta mới có chánh kiến. Cũng giống như bây giờ có người mới nói với thầy là:
[46:13]"Con nghe thầy giảng con thấy thầy mở ra nhiều điều mới mẻ trong Phật giáo". Thầy nói: "Không, thầy không bao giờ cố ý mở ra điều gì mới mẻ cả". Vì sao vậy? Bởi vì ta không hiểu hết được ý Phật, thầy chưa hiểu được hết ý Phật mà. Cái ý, lời dạy của Phật, cái trí tuệ của Phật gói trong kinh điển mênh mông, bàng bạc, sâu xa. Ta tu cả đời hiểu không hết thì làm gì còn có thời gian mà để mở ra cái điều mới? Là suốt cuộc đời của thầy, thầy chỉ mong ước một điều làm sao thầy hiểu được lời Phật dạy và triển khai cái lời Phật dạy đó để mọi người cùng hiểu. Không bao giờ thầy muốn đi cái gì mới hơn, không bao giờ thầy muốn làm cái gì khác hơn.
[46:55]Chỉ xoáy vào lời Phật dạy để cho mình hiểu và mọi người hiểu. Nhưng mà không ngờ, không ngờ đến khi cứ tìm sâu tìm sâu trong lời Phật dạy thì vô số điều mới nó mở ra. Đây là điều rất kỳ lạ. Nên người ta nghe người ta cứ tưởng thầy là người làm cuộc cách mạng xây dựng những điều mới, không! Thầy tìm trong cái điều cũ không à, thầy tìm trong từng lời Phật dạy, trong những điều rất xưa cũ, không ngờ trong đó chứa đựng đầy đủ vô số những điều mới lạ, huy hoàng, không ngờ được.
[47:27]Còn những người mà tự cao, cứ nghĩ rằng mình cũng là thông minh, nghĩa là mình không cần phải dựa vào Đức Phật, chính mình có thể mở ra những điều mới, không ngờ là càng cố tìm điều mới thì chỉ toàn giảng tầm bậy tầm bạ, giảng những điều tà kiến sai lầm, phá hư đời mình, phá hư tâm hồn của người khác. Còn thầy biết khôn, thầy không có dại gì tìm điều mới, thầy chỉ tìm trong Đức Phật mà thôi. Bám chặt vào kinh điển của Phật, bám chặt theo lời dạy của Phật để ráng hiểu, ráng tu và trình bày lại với mọi người. Nhưng mà không ngờ chính trong cái cũ của Phật đã tràn ngập những điều mới cho thế giới này.
[48:06]Cho nên thầy may mắn, may mắn. Vậy thôi chứ không có gì cả. Và bây giờ thấy... bây giờ nói, dựa vào cái Bát Kỉnh pháp của Thầy, của Phật cũng vậy. Giờ nếu nói là thế này, nói: "Bây giờ thời đại văn minh tiến bộ thì nam nữ phải bình đẳng", thì xin báo một tin buồn: Trong xã hội này mà nam nữ càng bình đẳng chừng nào thì xã hội sẽ tiêu tan chừng nấy. Sao kỳ vậy? Bởi vì tạo hóa đã tạo ra nam và nữ khác nhau. Mỗi người có một chức năng, mỗi người có một thiên chức. Mỗi người có một thiên chức, và cứ phát huy cái thiên chức của mình thì tự nhiên cùng nhau vun đắp cho cái thế giới này tốt đẹp. Còn mà nam và nữ mà bắt cho giống y hệt nhau, thế giới này sẽ tiêu tàn.
[48:56]Ví dụ: Thời nay là do nam nữ bình đẳng, cho nên ông chồng cũng đi làm, bà vợ nói: "Tôi có học, tôi có trình độ tôi cũng đi làm." Hai ông bà đều đi làm, thì cơm ở nhà ai nấu?
[49:13]Cơm nhà ai nấu? Người làm nấu. Con ở nhà ai dạy? Người dưng dạy, hoặc là người người vú dạy, người làm dạy, hoặc là gửi gắm cho ai đó dạy thấy không ạ? Ừ. Rồi những khi bệnh tật ốm đau của hai vợ chồng thì ai chăm sóc? Người dưng chăm sóc. Rõ ràng phải không? Kêu tới bác sĩ, còn người kia mắc đi làm. Đi tới chăm chăm sơ sơ thôi. Con đẻ ra ai nuôi? Người dưng nuôi. Đó. Bởi vì mắc đi làm mà. Nên cái cơ cấu gia đình cực kỳ lỏng lẻo. Cơ cấu gia đình cực kỳ lỏng lẻo và gia đình rất dễ đổ vỡ, rất dễ ly dị. Đó là cái viễn cảnh mà ở Tây phương hiện nay như vậy. Hồi xưa á, khi mà ta đọc những cái chuyện ngày xưa ở bên Âu
[50:04]châu, ta không thấy hình ảnh gia đình hai vợ chồng ly dị. Còn ngày nay, ta xem một bộ phim của Mỹ thì trong bộ phim đó, cái người đàn ông vai chính đó đã ly dị vợ mất rồi. Hoặc thấy cái người nữ đó ly dị chồng mất rồi. Và xem đó là một chuyện bình thường. Và con cái thì lúc nào cũng hụt hẫng, đau khổ. Ở với cha thì không có mẹ, ở với mẹ thì không có cha, lúc nào nó cũng day dứt, cũng đau khổ và tâm lý nó bất an. Tâm lý nó bất an, cho nên nó không phát triển thành một con người hạnh phúc bình thường, nó không có tuổi thơ. Nó không có tuổi thơ và lớn lên nó dễ làm bậy. Và tất cả những điều đó làm cho xã hội bất ổn.
[50:43]Chỉ vì ta kêu gọi nam nữ bình đẳng, làm cái gì cũng giống hệt nhau. Cho nên hãy để cái sự khác nhau mà hỗ tương cho nhau, mà cần có nhau. Nên người nữ hãy làm cái thiên chức người nữ, và người nam hãy làm cái thiên chức của người nam. Thiên chức của người nữ là gì? Bảo vệ cái gia đình nhỏ bé của mình để làm hậu phương cho người nam xây dựng cái thế giới này. Nhưng mà khi người nam bước ra xây dựng cái thế giới này thì làm ơn đừng có... đừng có... đừng có quậy. Đừng có phản bội cái công ơn mà người vợ đứng sau lưng mình để làm cái hậu phương cho mình, nha. Tại vì có người vợ đứng sau lưng làm hậu phương cho mình,
[51:29]mình mới yên tâm mà bước ra để xây dựng cái thế giới. Còn người vợ cũng vậy, yên tâm mà làm cái thiên chức của người phụ nữ là xây dựng nên những con người mới cung cấp cho thế giới này. Giữ gìn cái gia đình, nuôi dưỡng gia đình, nuôi dạy con cái để mà cung cấp tiếp tục những công dân mới cho đất nước này, cho thế giới này. Đó. Nên do đó, dĩ nhiên là cái gì cũng tương đối. Bắt người người nữ ở nhà hết cũng không được, cũng phải có người đi làm, nhưng mà tương đối thôi. Đừng có phải răn rắp là nam nữ phải bằng nhau, nam nữ phải giống hệt nhau. Giống nhau quá, xã hội đổ vỡ à. Vì sao? Vì xã hội cần cái sự phong phú, đa dạng để hỗ tương nhau và cần có nhau trên đời này.
[52:13]Giống nhau quá ghét nhau lắm. Giống nhau quá dòm mặt chán lắm. Khác nhau một chút mình thấy nó dễ chịu.
[52:23]Rồi bây giờ cũng vậy, giữa thế giới khác nhau này thì cái người khôn ngoan phải đi tìm cái giống nhau để mà yêu thương nhau. Đó, như nãy ta nói. Vì nếu cái người đó à khác tôn giáo thì ta nói mình vẫn là người Việt Nam, phải yêu thương nhau cái đã, vì tình đồng bào máu mủ. Không vì khác đạo nhau mà ghét nhau, phải thương nhau vì tình yêu đất nước này, tình yêu đồng bào này. Giờ nó khác chủng tộc, khác chủng tộc ta vẫn có một cái giống nhau là ta cùng một quốc gia này. Ví dụ vừa rồi vậy, Thầy ra ngoài Đắk Lắk Thầy giảng cho đồng bào dân tộc Ê-đê, thì cũng may mắn biết sao ba mẹ Thầy là đẻ Thầy ở ngoài Đắk Lắk á.
[53:04]À đi đâu hổng biết chạy ra ngoài Đắk Lắk đẻ Thầy ngoài đó, được năm rồi mới dắt vô Sài Gòn sống. Cho nên khi Thầy tự hào khi Thầy đứng trước người dân tộc Ê-đê cái Thầy mới nói: "Thầy cũng là người sinh ở Đắk Lắk, nên mặt Thầy rất giống người Ê-đê." Cái ai nghe cũng khoái. Nhưng mà mà nói đùa, nhưng một lát Thầy nói gì? Là dân tộc Việt Nam mình có 53 hay 54 chủng tộc anh em lận. Và vì ta cùng một quốc gia, cùng một luật pháp, cùng một quyền lợi chính trị, kinh tế, phải yêu thương nhau. Chưa nói đến cái lịch sử, cái nguồn gốc mà mẹ trăm trứng nữa. Ta còn có một cái huyền thoại để ta là anh em, đồng bào ruột thịt với nhau nữa.
[53:42]Nhưng mà nói trong hiện tại thôi, ta cùng quốc gia, cùng lịch sử, cùng quyền lợi chính trị, kinh tế, cùng hệ thống luật pháp thì phải bảo bọc và yêu thương nhau. Đó. Nên trong cái khác, ta vẫn phải tìm cái giống để mà mà yêu quý nhau, đoàn kết với nhau, vân vân. Rồi trong cái văn hóa khác biệt, vẫn cố gắng tìm cái gì? Cái gì giống nhau. Nói cái văn hóa khác biệt, thì có một lần thế này, Thầy gặp một cái người à người nước ngoài, cái Thầy mới hỏi là ông có học được tiếng Việt Nam không? Ổng nói ổng học chút chút nhưng mà ổng sợ cái đại từ của Việt Nam, cái đại từ xưng hô của người Việt Nam. Bên kia họ chỉ có "I" với "You". Phải không?
[54:25]Một mình mình kêu con mình kêu "You", mà kêu ông nội mình cũng kêu bằng "You". Thế là ông nội với con mình giống hệt nhau. Nhưng ở Việt Nam không có à. Việt Nam mình khi xưng hô là xác lập tôn ti trật tự liền, phải không à? Mình gặp cái người đáng chị kêu bằng chị, gặp người đáng mẹ mình kêu bằng dì, bằng cô liền, tức là trong xưng hô là xác lập tôn ti trật tự liền. Và Thầy mới nói thế này: Cái mà đại từ xưng hô của Việt Nam, cái pronoun của Việt Nam á, nó là một cái di sản phi vật thể, là một cái di sản văn hóa phi vật thể
[55:02]vô cùng quý giá của thế giới này, trên thế giới không đâu có được á. Trên thế giới không có một quốc gia nào mà có cái xưng hô phong phú mà xác lập tôn ti trật tự như là đất nước Việt Nam. Và chính vì vậy, đất nước chúng tôi ổn định. Ngay cả như trong nhà thờ cũng vậy mà. Có lần Thầy gặp mấy người một cái ông cái người giáo dân, họ nói chứ trong bên Thiên Chúa họ cho rằng nước Việt Nam là một nước mà được ơn sủng của Chúa, vì sao vậy? Vì người Việt Nam ngoan đạo hơn tất cả các nước trên thế giới. Tức là người Việt Nam mà theo đạo Chúa là ngoan, còn các nước trên thế giới theo đạo Chúa chứ mà nhiều
[55:37]khi nó xấc xược, mà nó ngang tàng, có khi nó bỏ đạo. Còn ở Việt Nam theo đạo Chúa họ ngoan. Nói đó là lý do gì? Lý do gì cái văn hóa của Việt Nam, mà ngay trong cái xưng hô á, khi xưng hô ta xác lập tôn ti trật tự. Mình gặp ông cha nhà thờ mới kêu cha xưng con liền, chứ không có "I" với "You". Còn bên nước kia nó gặp ông cha nhà thờ nó cũng "I", "You". Cho nên nó như ông cha. Vì nó ngang nhau nên nó không cần nhau. Còn Việt Nam ta, trong cái sự sai biệt của xưng hô, nó tạo thành cái tôn ti trật tự, giữa cái sai biệt đó bỗng nhiên ta cần nhau. Và vì vậy, đất nước mình rất là ổn định, có tôn ti trật tự ổn định.
[56:13]Nên Thầy nói cái xưng hô của Việt Nam là một loại di sản văn hóa phi vật thể vô cùng quý giá của loài người. Nếu một ngày nào đó mà cái ngôn ngữ Việt Nam mà biến mất, đó là một cái sự đau khổ của loài người đó. Nên phải ráng bảo tồn cái lối xưng hô này. Và ta phải tự hào vì cái đại từ xưng hô của ta phong phú mà không có nước nào có được. Mà cũng khó có nước nào học nổi. Không phải là người Việt Nam vô nói tiếng Việt Nam nói lát trật lất à. Lát kêu tỉ như người kêu người ta đó, ừ kêu người ta gọi là "anh" mà xưng "tao". Nó lộn không nhớ, nó nhiều quá không nhớ. À nói nói "ông" thì tự mình xưng mình là "anh",
[56:54]"Anh nói cho ông nghe nha." Nói lát trật lất à, bị học hổng thuộc. Còn chỉ có người Việt Nam mình mới nói xưng hô chính xác. Gặp bà già cái nhớ lát lộn cái tự mình xưng mình là "bà", kêu cái bà già là "mày": "Bà nói cho mày nghe." Nói trật lất rồi.
[57:15]Và như vậy ta biết rằng cái sự cô độc là một hình phạt ghê gớm của thế giới này. Cho nên sống mà phải sống một mình là một cái nỗi nỗi đau khổ ghê gớm lắm. Do đó là lúc nào cũng vậy, giữa cái thế giới muôn trùng sai biệt này, cái sự chia rẽ là nỗi đau của loài người và cái đoàn kết là hạnh phúc của loài người. Nên vì vậy, cái người sống trên đời này, ta muốn đem hạnh phúc đến cho mọi người thì hãy cố gắng xây dựng tình đoàn kết cho cho nhau. Mà muốn xây dựng tình đoàn kết cho nhau thì phải nhận thức được như hôm nay ta đã bàn với nhau vậy, là trong cái sự khác biệt đó, ta thấy rằng mình cần nhau.
[57:57]Hiểu như vậy để lúc nào cũng yêu thương nhau, quý hóa nhau, tương thân tương ái, trợ giúp lẫn lẫn nhau. Là giữa người giàu và người nghèo, à khi mà chủ nghĩa tư bản phát triển đến cùng cực thì người ta hay khoe giàu. À nước tôi có bao nhiêu là tỷ phú đứng hàng thứ mấy trên thế giới. Và họ cho rằng một cái đất nước mà có nhiều người cực kỳ giàu là một đất nước đó giàu. Còn chúng ta sẽ nói ngược lại: một quốc gia nào mà có rất nhiều người giàu nhất, đó là một quốc gia đau khổ nhất. Vì sao vậy? Vì để cho một người giàu thì bao nhiêu người phải mất tài sản, phải không ạ? Ví dụ tiền vào túi mình nhiều tức là nhiều người khác đã mất tiền, phải không ạ?
[58:48]Chứ tự nhiên đâu có tiền nó đẻ ra. Ta gom tiền của người khác về trong túi mình thì mình mới trở thành người người giàu. Đúng không ạ? Đó là quy luật. Cho nên cái người mà càng giàu tức là họ lấy được rất nhiều tiền trong xã hội, trong nhiều người khác về làm tài sản của họ. Đó là điều hiển nhiên. Cho nên khi anh khoe rằng đất nước tôi có những người cực giàu thì phải biết rằng đã có quá nhiều người cực nghèo, bị lấy hết tiền. Nên ta cứ nhìn vào những cái nước mà cứ khoe mình có nhiều tỷ phú thì nếu thống kê ra đó là quốc gia có rất nhiều người ra ngoài đường ở, không có nhà ở, homeless, không có nhà ở.
[59:30]Cho nên Việt Nam ta không đi con đường đó. Việt Nam ta không đi con đường đó, mà ta đi con đường nào? Ta hướng tới mục tiêu nào? Ta hướng tới mục tiêu xây dựng đất nước Việt Nam ít có người nghèo nhất. Ta không đi tìm cái mục tiêu là đi tìm có những người giàu, nhiều người giàu nhất, mà ta đi nhắm tới mục tiêu xây dựng một đất nước Việt Nam ít có người nghèo nhất, đó là bảo đảm nhất. Như vậy xã hội sẽ bình đẳng hơn, bớt có cái sai biệt hơn, bớt có cái ngăn cách giàu nghèo hơn. Vì muốn làm sao ít có người nghèo tức là tiền bạc đừng dồn về một người, mà tiền bạc tài sản cứ trải rộng ra, trải rộng khắp xã hội, ai cũng có ăn,
[1:00:13]ai cũng có mặc, ai cũng có nhà ở, ai cũng được học hành tử tế, ai cũng được chữa trị chăm sóc sức khỏe, giống như lời Bác Hồ nói đó: "Cái ước mơ tột cùng của tôi là ai cũng được cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành". Đó, ta nghĩ tới những người nghèo nhất chứ ta không vinh danh, ca ngợi những người giàu nhất. Vì cái người giàu nhất thì đúng là họ có phước thiệt, họ giỏi thiệt, nhưng mà cuối cùng là gì? Họ gom hết tài sản của xã hội vào trong túi họ. Cái điều đó thấy thì hay mà lại không hay chút nào. Còn ta đi xây dựng một xã hội mà cái tài sản nó trải rộng ra cho nhiều người, ai cũng được thụ hưởng tài sản của đất nước này, của quốc gia này.
[1:00:52]Tài sản của đất nước này, của quốc gia này nó không dồn về một số ít người mà nó trải ra cho tất cả mọi người chúng ta. Cho nên vậy, thôi thì ta có vài lời lời đầu năm như vậy. Xin chúc cho, thứ nhất là quý sư cô, quý thầy một năm mới an khang thịnh vượng, làm được nhiều Phật sự, giáo hóa được nhiều chúng sinh, chung tay xây dựng Phật pháp cho ngày càng hưng thịnh. Và xin chúc cho tất cả quý Phật tử một năm mới được nhiều điều may mắn trong công việc của mình. Là khi muốn làm gì thì hầu hết là thành công, được thịnh vượng nha, được phát triển, gia đình được hạnh phúc, sức khỏe thì dồi dào, và không bao giờ quên tinh tấn tu hành.
[1:01:35]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca
[1:02:04]Mâu
[1:02:14]Ni Phật.
[1:02:43]Nguyện cầu cho khắp nơi yên vui, Phật đạo gieo rắc thêm không nguôi,
[1:02:55]niềm bình an đến như tiếng cười, lòng người vang tiếng ca tuyệt vời.