[0:18]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta nói về một cái triết lý của thiền. Quý Phật tử có nghe bài Tứ Niệm Xứ chưa nhờ?
[0:31]Giảng ở đêm giao thừa á, có nghe chưa?
[0:37]Ráng nghe nha, trên YouTube á, trên YouTube có share.
[0:42]Thiền là một phát hiện độc đáo của nhân loại,
[0:50]mà phải nói rằng là phát hiện của những bậc thánh, chứ người thường không nghĩ ra thiền. Tại vì hễ nghĩ ra thì không phải thiền. Thiền thì không nghĩ ra, mà cái không nghĩ ra mà ra thì cái đó chỉ có bậc thánh mới tìm thấy. Vì sao vậy? Bởi vì cái căn bản của bộ não con người là phải luôn luôn hoạt động.
[1:17]Cái bộ não con người được cấu tạo để hoạt động liên tục. Hoạt động cho đến khi nó hư hỏng. Có khi nó hư hỏng hơi sớm, có khi nó hư hỏng hơi trễ, nhưng rồi nó sẽ hư hỏng vì nó hoạt động liên tục khi thức cũng như khi ngủ. Cũng giống như cái tim con người vậy, từ khi trong bào thai sinh ra tới khi lớn lên nó cứ phải đập liên tục, nó ngừng đập mình chết liền. Và vì nó đập liên tục thì cái cấu tạo, cái tế bào của tim dù nó hay đến cỡ nào rồi nó cũng phải mỏi. Lúc đó ta sẽ phát sinh những bệnh về tim mạch. Và đôi khi nó không chịu ngừng không chịu đập, ta bị đột quỵ liền. Thì bộ não ta cũng vậy, đến lúc nào nó cũng phải hư do hoạt động liên tục.
[2:18]Có những người có cái cấu tạo bộ não tốt, tức ta gọi là có phước á, thì cái cái thời gian mà não nó hư chậm hơn người khác một chút. Thế là về già vẫn còn nhớ, nhưng cũng không thể giỏi bằng hồi trẻ được. Còn có những người mà bộ não cái cấu tạo nó hơi kém, đây cũng gọi là do nghiệp, thì nó nhanh hư hơn, tới khoảng mới ngoài bốn mươi là bắt đầu thấy trí nhớ bắt đầu nó lãng quên dần, hoặc đầu hay bị nhức, hoặc là đã mất ngủ, vân vân. Thì trong cái cái cấu tạo mà bộ não nó hoạt động liên tục như vậy,
[3:03]nó cứ thúc đẩy ta hoạt động như vậy thì con người ta cứ theo cái bản năng đó mà hoạt động, tức là cứ phải suy nghĩ. Và người ta thấy rằng khi người ta suy nghĩ, người ta mới làm việc được, mới tìm kiếm được điều này điều kia. Do đó con người cứ thấy rằng hễ mình muốn phát minh ra điều này, tìm kiếm đồ kia, lo toan việc nọ thì phải suy nghĩ. Mà càng suy nghĩ thì con người ta càng làm được nhiều việc. Còn người không suy nghĩ, lười nhác, nghĩ vẩn vơ bậy bạ thì không làm được việc gì cho đàng hoàng. Học cũng không được, làm cũng không được. Thì thực tế là như vậy, do đó con người ta xem rằng cái giá trị của con người nằm ở sự suy nghĩ.
[4:00]Cứ càng suy nghĩ nhiều thì là con người giỏi. Mà mình mà muốn chửi ai, mà mình không có chửi nặng, mình chửi một cách có trí thức thì mình nói sao? Cái thứ không biết suy nghĩ, phải không ạ? Tại vì hễ mà người mà biết suy nghĩ là người có giá trị, có phẩm giá, có thông minh, có khả năng. Còn cái thứ mà không biết suy nghĩ gì hết, nó làm đâu trật đó, nói bậy bạ đó, người không có giá trị, không có phẩm giá. Nên người ta đánh giá trị con người xem ở cái mức độ của sự suy nghĩ. Suy nghĩ nhiều là giỏi. Tuy nhiên, suy nghĩ nhiều thì nó có một cái tai họa là bộ não hư.
[4:46]Đó là nói trên cái cái sinh lý cơ thể. Nhưng ngoài ra, cái bộ não nó còn một cái thứ dễ sợ hơn nữa, nó là nơi tụ hội của cái thể chất và tâm linh. À!
[5:07]Chứ nó không phải chỉ là thể chất vật lý không, nó còn là nơi tụ hội nữa đó. Nên vì thế cũng nơi cái bộ não này á, nếu mà đặc biệt á, con người ta còn có những cái năng lực như là trực giác. À! Biết nhiều chuyện mà chưa cần đủ dữ liệu. À! Không đợi cái người đó họ phải lừa gạt mình, mình mới kết luận họ là người xấu, mà mới dòm mặt thôi là đã kết luận đây là người chơi không được. Chơi nữa ít bữa nói ngon nói ngọt rồi lừa mình mất. Tức là không đợi đủ dữ liệu đã kết luận được thì ta gọi đó là người có trực giác. Nhớ như vậy, cái chữ trực giác nghĩa là như vậy. Hoặc là ta gặp một người thoáng qua một cái,
[5:53]ta cảm thấy con người này chơi được, đây là một con người nghĩa tình, bền bỉ, kiên định. Dù ta chưa có spend a lot of time, không cần phải là chơi với người đó, giao du với người đó rất lâu để hiểu tính ý, không cần, mà vừa thoáng cái nhìn thấy liền. Thì nghĩa là rất ít dữ liệu nhưng vẫn đủ để ta kết luận về một cái sự việc, sự tình nào đó thì cái đó gọi là trực giác. Thì cái trực giác này nó lại một ngoài lĩnh vực không thuộc về logic của vật lý nữa, đã thuộc bắt đầu nhốm nhốm của tâm linh. Thì cái lĩnh vực tâm linh đó cũng tụ hội nơi bộ não này, chứ cũng không phải là ở ở bên ngoài. Đấy. Rồi trường hợp như một người
[6:48]chết, gọi là bộ não ngưng hoạt động, người ta có thể gọi là xuất hồn ra khỏi cái thể xác này, từ bỏ cái thể xác này, để cái thể xác đó nằm nguội lạnh ở đó từ từ chết đem chôn, nhưng người ta vẫn có một linh hồn tồn tại ngoài đó, chỉ bởi vì cái não không còn kết nối được nữa. Cái não không còn kết nối giữa linh hồn và thể xác được nữa. Nên cái bộ não nó có nhiều tính năng hơn mà ta chưa có khám phá được hết. Khoa học cũng đến bây giờ vẫn chưa biết được hết mọi cái tính năng của bộ não. Còn những nhà đạo học tu tập thì họ không nhìn cái não bộ trên phương diện vật lý, mà họ nhìn thẳng vào cái tâm linh. Họ nói:
[7:35]"Đây là tâm của tôi, tâm tôi suy nghĩ thế này, tâm tôi suy nghĩ kia", tức họ đứng hẳn trên cái phương diện của tinh thần, à, không dựa vào hoạt động của của tế bào não, không dựa vào hoạt động trao đổi chất giữa các tế bào não. Còn các nhà vật lý học là y bác sĩ thì họ cố gắng nhìn cái hoạt động của não trên phương diện vật chất, nghĩa là một suy nghĩ, một tín hiệu phát ra thì nó là một sự truyền dẫn hóa chất rẹt giữa các tế bào, giữa các đuôi synapse. Nó có cái tên là synapse. Những cái đuôi của tế bào nó nối nhau, truyền chất qua cho nhau rẹt, thế là từ cái tế bào này lan qua tế bào kia và truyền xuống tay chân của mình luôn.
[8:20]À! Và tốc độ rất là nhanh.
[8:28]Có một cái lý thuyết rằng con người chưa khai thác hết não bộ, chứ còn nếu khai thác hết con người sẽ cực kỳ giỏi. Mới ban đầu họ suy nghĩ như vậy, nhưng sau này khi khoa học tiến bộ, họ mới có nhiều cái máy họ đo, họ mới phát hiện rằng con người lúc nào cũng hoạt động một trăm phần trăm bộ não. Thì vấn đề nó ngược lại: những người phi thường là những người ít hoạt động bộ não lại, chứ không phải là người hoạt động bộ não nhiều. Ngày xưa khi họ nhìn thấy hiện tượng những con người có khả năng phi thường, biết nhiều việc mà người khác không biết, nhớ nhiều việc mà người khác không nhớ, thì họ cho rằng cái bộ não con người phi thường...
[9:07]nếu hoạt động khai thác được hết thì con người ai cũng giỏi. Đó là họ mới suy nghĩ ra chứ lúc đó kỹ thuật chưa tiến bộ. Đến khi kỹ thuật tiến bộ, họ có máy họ đo, đo vào tầng sâu của não, đo tầng cạn của não, họ mới phát hiện điều ngược lại, ngược hẳn lại luôn. Lúc nào con người cũng hoạt động 100% bộ não mình, đang ngồi thấy hiền lành vậy chứ nguyên bộ não nó dậy rần rần rần rần ở trong á. Thấy đâu có làm gì đâu nhưng bộ não vẫn hoạt động đều hết. Còn cái người nào mà ít hoạt động lại, giảm giảm lại, người đó mới là người phi thường. Đây là điều rất là lạ. Thì tại sao, có thể là một lúc nào khác ta sẽ phân tích kỹ hơn vấn đề này.
[9:49]Nhưng hôm nay thì không phải là hôm chúng ta nói về điều này. Như cũng có nói đâu rồi á. Hôm nay thì ta nói về một cái triết lý của thiền thôi, tại sao có thiền. Vì ta mới thấy rằng thiền là một phát hiện độc đáo của con người, của những con người phi thường, nó đi ngược lại cái khuynh hướng bản năng tự nhiên của bộ não. Vì cái bộ não tự nhiên của nó là cứ phải suy nghĩ. Và càng suy nghĩ thì người ta càng thấy hay: "À, tôi nghĩ ra chuyện này, tôi nghĩ ra chuyện kia, cuộc đời tôi rất là thú vị, nếu không nghĩ ra tôi không làm được việc gì", vân vân như vậy. Cho đến ngày mà có những bậc thánh siêu phàm dạy con người điều ngược lại,
[10:34]cái điều phi thường không phải là điều cố gắng suy nghĩ, mà là ngừng suy nghĩ. Tại sao? Tại vì bây giờ ta cố gắng suy nghĩ đi, cuối cùng nó sẽ có một cái limit, một cái giới hạn, con người không vượt qua được cái giới hạn đó nữa, dừng lại, năng lực con người cũng chỉ cỡ đó thôi, chỉ cỡ đó thôi. Nó gọi là cái giới hạn của bộ não. Con người có thông minh gì, suy nghĩ gì cũng chỉ cỡ đó thôi. Nghĩa là làm sao? Nghĩa là với cái cái cấu trúc của con người như vậy, thì những điều con người phát hiện ra hay lắm là cũng chỉ thế này, cái nền khoa học hiện đại như vậy thôi. Chỉ có một con người hơi là lạ, dường như không phải
[11:19]suy nghĩ mà hiểu được đó là nhà bác học Einstein á. Khi ông tìm ra cái lý thuyết tương đối của vật lý, thì hình như không phải suy nghĩ mà do cảm nhận. Nên khi ông nói những điều ông cảm nhận, ông giảng trong một cái hội trường gồm những nhà khoa học tài giỏi cả thế giới, chỉ có vài người hiểu hơi hơi, còn hầu hết mọi người không ai hiểu, dù họ toàn là những người rất giỏi của thế giới khi mà nghe ông trình bày cái lý thuyết về lý thuyết về tương đối. Cái lý thuyết tương đối nó nó nó bẻ gãy hết mọi cái khái niệm của vật lý từ trước tới giờ. Và tại sao ông nghĩ ra, thì hình như không phải ông nghĩ ra, mà là ông cảm nhận ra.
[12:11]Nên những điều ông nói mọi người ngỡ ngàng hết. Ví dụ như cái vật lý trước ông thì mọi điều nó cứ ổn định, nó cứ ngay như thế, nó thẳng như thế, nó cong như thế, nó tròn như thế, nó lâu như thế, nó mau như thế, tức là thời gian là như thế, không gian là như thế, lực là nó như thế. Nhưng tới thời của Einstein rồi, mọi thứ biến đổi hết. Này nặng 10 ký tự nhiên nằm ở chỗ khác nó còn có 3 ký à. Con người ở chỗ khác còn 3 ký, hoặc là con người ta di chuyển với tốc độ đó rồi cái trọng lượng cái khối lượng nó bị giảm đi hay là nó tăng lên. Những điều đó nó ngoài những vật lý trước kia. Mà ông dựa vào đâu để ông khám phá điều đó trong khi thời
[12:56]đó vẫn chưa có máy đo, đến bây giờ vẫn chưa có máy đo? Thì dường như là Einstein là ông cảm nhận. Nhưng cái cảm nhận của ông dường như không phải hoạt động của não bộ lắm, mà là cũng loại hoạt động của một loại người có thể dừng não bộ được thì phải. Và đó cũng chính là lý do mà Einstein ổng rất khoái đạo Phật. Ổng cũng bằng cái cảm nhận siêu việt của ổng á, ổng mới phát hiện ra đạo Phật phi thường. Ổng nói: "Thế giới này nhiều đạo rắc rối, nên tương lai ta cần một cái đạo mà nó chung hết tất cả, mà cái đạo đó nó nó cũng không phải riêng của cái hành tinh này. Nó không phải hạn chế, hễ nó là chân lý,
[13:39]nó là đúng, nó đúng luôn cho cả cái vũ trụ này, chứ không phải chỉ đúng cho một cái Trái Đất này." Cái đầu ổng dễ sợ thiệt, phải nói ổng dễ sợ thiệt. Thì ở những cái thời của ông, những cái thông tin về người ngoài hành tinh đã có rồi, những cái di chỉ khảo cổ ra dấu hiệu xuất hiện của những cái người ngoài hành tinh ghi dấu trên Trái Đất này nơi này nơi kia cũng đã được thông báo rồi. Nhưng mà không ai có thể kết luận được điều gì, vì chưa ai gặp trực tiếp với người ngoài hành tinh một cách công khai, nói chuyện được, chụp hình quay phim rồi đăng lên phỏng vấn, không có. Người ngoài hành tinh họ cứ phơn phớt phơn phớt họ đi,
[14:14]thôi, họ đi phất phất họ bay bay rồi họ đi mất tiêu. Thì cái thời của Einstein vậy, ông ông cảm nhận được cái vật lý cái mà nó vượt ngoài ngoài cái vật lý truyền thống. Cho đến khi mọi người hiểu được ông thì mới thấy ông quá vĩ đại, mà cho ông một giải Nobel cũng có vẻ không xứng đáng lắm. Những cái điều ông phát hiện ra đến sau này khi mà kỹ thuật cao rồi, họ có máy móc họ đo, họ nhìn rồi mới thấy rằng ông đúng từ từ từ từ đúng dễ sợ như vậy, cả trăm năm sau mới biết ông đúng từ từ, khiếp thiệt. Thì khi ông nhận định về tôn giáo cũng vậy, ông nói: "Tôn giáo là cái niềm tin về tâm linh, về thần thánh, thì nhiều lý thuyết, nhiều tôn giáo, nhiều đạo lắm.
[14:55]Nhưng mà nếu thực sự có một cái tôn giáo thì tôn mà đã là chân lý rồi thì chân lý nó phải đúng không phải chỉ cho Trái Đất này mà phải đúng cho tất cả các hành tinh trong vũ trụ." Và liệu có một tôn giáo đủ để đúng cho toàn vũ trụ hay không? Ông phát hiện ra: may mắn, Trái Đất có rồi, đó là đạo Phật. Khỏi cần tìm đâu nữa hết trơn. May mắn Trái Đất có sẵn. Đó là một cái tôn giáo mà đi trước khoa học, nói lên được một cái chân lý của vũ trụ này luôn, cứ theo đạo Phật, khỏi cần thắc mắc gì nữa. Cái câu cái câu nói của ông làm rất nhiều người họ yêu thích đạo Phật là vì vậy, vì cũng nể cái trí tuệ của ông.
[15:35]Nể trí tuệ cái trí tuệ mà không phải của suy nghĩ, phát hiện ra cả một cái hệ thống khoa học vĩ đại. Nhiều người khóc luôn. Nên bây giờ mà ai muốn hiểu về vũ trụ, muốn hiểu về vật lý một cách sâu sắc, ta cũng phải bắt chước Einstein á: bớt suy nghĩ, cảm nhận nhiều hơn, ta sẽ phát hiện rất nhiều điều lạ. Nên khi ta nói rằng thiền là một phát hiện độc đáo của những con người phi thường, có nghĩa là những bậc thánh nào đó từ cũng xa xưa, họ thấy con người cứ phải lăn lóc, lăn lộn, vất vả, suy nghĩ, bươn chải để sống, để phát triển, để tiến bộ.
[16:17]Thì họ cũng nói họ là con người, sự thật nhiều khi cũng là cõi trên đầu thai xuống, nên họ phát hiện ra rất là nhanh, phát hiện rất là nhanh: chính dừng suy nghĩ mới là sự khai mở trí tuệ. Tại sao vậy? Tại vì khi não hoạt động liên tục liên tục liên tục như vậy, cái sự thì cái yếu tố tâm linh nơi cái bộ não nó bị
[16:45]close, đóng lại. Như ta nói hồi nãy vậy: não bộ là nơi tụ hội của vật lý và tâm linh, thể chất và tinh thần. Bộ não là nơi tụ hội đó. Thì nếu bộ não mà hoạt động căng quá, động quá thì bộ não nó sẽ hiện ra cái tính chất của vật chất, vật lý. Nếu cái bộ não đó nó nó hoạt động lắng lại, dịu dàng lại, thanh tịnh lại, yên tĩnh lại thì chính nơi bộ não nó lại hiện ra cái tính chất của tinh thần, của tâm linh, cũng nơi bộ não đó mà thôi. Nên tự ta chọn lựa, tự ta có một cái option cho mình, tự ta có một cái choice, tự ta chọn lựa. Bây giờ ta chọn lựa suy nghĩ nhiều, động loạn nhiều để cho bộ não đó nó
[17:39]hiện cái tính chất, nó thiên về cái tính chất của vật lý, vật chất, thể xác thì cứ suy nghĩ cho nhiều, nó động quá rồi thì nó là vật chất. Thì cũng cái bộ não đó nhưng mà nếu giữ cho nó yên tĩnh lại, thanh tịnh lại thì nó lại chính là tinh thần, là tâm linh. Tùy ta chọn lựa. Nên có những bậc thánh triết họ đã phát hiện điều này và họ đã dạy thiền từ rất là lâu. Cái đó nó lác đác từ châu Âu, từ bên Hy Lạp, Từ nơi ở Hy Lạp, của Socrates này, của Pythagoras, của Trung Quốc, của Ai Cập và Ấn Độ.
[18:24]Mà trong cái phát triển về thiền định đó, tâm linh đó, nó còn thêm một cái phản ứng phụ là họ phát hiện ra thế giới siêu hình của cái vong linh đã chết. Khi tâm họ thanh tịnh, nhiều khi họ tiếp xúc được với những cái thế giới vong linh. Rồi nó đây mới bày ra chuyện mới rắc rối nè. Bày ra chuyện mới rắc rối là gì? Khi họ tiếp xúc được với cái vong linh đó, họ tương tác được với các vong linh đó, họ nói chuyện được và họ khai thác thế lực đó bằng cách họ cúng cho ăn, họ đem về họ nuôi, họ đào tạo, huấn luyện biến thành một lực lượng chiến binh, ta gọi là âm binh, ta gọi là bùa chú. Nên cái thiền định nó có một cái phản ứng phụ
[19:08]là xuất hiện cái lực lượng của thầy bùa khi họ tương tác được với cái thế giới của cái vong linh, họ biến những cái vong linh đó thành âm binh của họ. Đây là mới là một phản ứng phụ mà rất rắc rối, có thật mà ta không kiểm soát được, rất phiền toái. Thì đạo Phật của ta có cái hay là thế này, là Đức Phật dạy ta phát triển về thiền nhưng không được đi vào cái thế giới âm binh đó, không được gây nên cái phản ứng phụ đó, không được đi vào đó. Tuy nhiên, cũng có nhiều người trái lời Phật. Trong cái thiền định, khi mà họ tương tác được với thế giới âm binh, họ trở thành thầy pháp, thầy bùa vì họ tương tác được, họ khai thác cái lực lượng đó, thành ra đi sai lời Phật dạy.
[19:55]Nó cũng giống như là trong cái thế giới loài người, có cái người đó giàu quá nên họ giúp đỡ được nhiều người khác. Khi họ giúp đỡ được nhiều người khác, rồi họ chiêu mộ những người khác đó thành tay chân của họ, cái họ lập ra băng đảng làm bậy. Đó cũng là một phản ứng phụ của những người giàu có, gây được ảnh hưởng vào trong cộng đồng. Thì cái thầy bùa cũng là một loại người như vậy. Khi họ thiền định, họ khai mở, họ tương tác được với thế giới âm binh, họ nuôi âm binh rồi huấn luyện cái vong linh thành cái âm binh của họ để họ làm nhiều chuyện mà thường là những chuyện thất đức. Do đó, đến một lúc nào đó, nếu luật pháp của ta
[20:38]mà bắt đầu bước vào cái thế giới tâm linh thì luật pháp phải điều chỉnh cái thế giới này lại chứ không có bỏ mặc. Hiện nay, luật pháp của thế giới đều bị hạn chế là lệ thuộc vào khoa học. Hễ khoa học nói tới đâu thì luật pháp đi theo sau mà nói tới đó. Còn cái mà khoa học chưa nói tới được thì luật pháp cũng không dám đề cập tới, bởi vì cho rằng luật pháp cũng là một môn khoa học. Đây cũng là một cái hạn chế. Lúc nào đó, luật pháp cũng phải tiến bộ. Vì khoa học chưa nói nhưng nếu nó là điều có thật, cũng phải điều chỉnh, bước vào can thiệp luôn. Ví dụ như hiện tượng thầy bùa mà dùng bùa chú để hại người
[21:22]cũng là một loại tội phạm, nhưng mà nói cái này khoa học chưa nói nên luật pháp bỏ qua không điều chỉnh, không bắt, không bớ thì những thầy bùa đó cứ hại người ta mãi. Nên luật pháp phải bước vô điều chỉnh luôn. Rồi đó là chuyện sau. Chúng ta thấy rồi đó, thế giới thiền định nó mở ra khi tâm ta thanh tịnh thì cũng cái bộ não này bỗng nhiên nó thiên về cái khuynh hướng của tinh thần, của cái tâm linh. Và khi mở ra những khuynh hướng của tinh thần, của tâm linh thì ta được rất nhiều điều lạ. Ta được một cái hạnh phúc, thứ nhất là một loại hạnh phúc, loại hạnh phúc mới không giống như những hạnh phúc mà ta tìm thấy trên thế gian này.
[22:03]Ta được một cái trí tuệ, một cái trí tuệ mới rất là lạ, cũng không phải là giống như những điều ta học trên thế gian này. Rồi ta được cái tương tác với một giống loài cũng không phải con người trên thế gian này mà là người đã chết, là thần, là thánh, vân vân. Đó, nên khi mà bộ não thanh tịnh, cái bộ não nó thiên về cái tinh thần, về tâm linh thì ta mở ra những cái chương mới, những chân trời mới. Mà cái chương mới, chân trời mới đó, thứ nhất nhắc lại là gì? Hạnh phúc. Một cái loại hạnh phúc mà không phải của thế gian này. Thứ hai là gì? Trí tuệ. Loại trí tuệ đặc biệt hơn cái của cái suy nghĩ tầm thường của thế gian này.
[22:47]Thứ ba, tiếp xúc được tới những giống loài không phải là người sống này. Và có cái thứ tư nữa là đạo đức. Nếu ta khai thác về đạo đức thì cái đạo đức của một người mà được nội tâm thanh tịnh, họ vượt xa cái đạo đức của những con người mà tâm còn loạn động. Ví dụ như tâm ta còn loạn động thì ta cũng có đạo đức, à cái đạo đức của sự suy nghĩ là nên sống như thế này, nên cư xử như thế kia. Nhưng cái người mà họ tâm thanh tịnh rồi thì cái cách sống của họ, cái sự cư xử của họ nó vượt lên tầm thường, vượt khỏi sự tầm thường, nó cao thượng hẳn lên. Đó, nên khi mà cái bộ não ta được thanh tịnh, ta mở ra những lĩnh vực thiên về tinh thần,
[23:35]thiên về tâm linh, có những điều đặc biệt nhiều hơn nữa, nhiều nhiều hơn nữa, nhưng mà thầy nói tạm bốn điều thôi ha. Một là gì? Hạnh phúc. Hai là trí tuệ. Ba là tiếp xúc. Bốn là gì? Đạo đức. Ha, đặc biệt hơn hẳn. Ví dụ bây giờ nói về cái hạnh phúc thôi. Nói về cái hạnh phúc trong thiền định thì tới khi nào thầy giảng bài Tứ Niệm Xứ 3, thầy sẽ phân tích thêm. Hẹn tới giao thừa thầy sẽ giảng thêm bài Tứ Niệm Xứ 3.
[24:15]Mọi người có vẻ mê Tứ Niệm Xứ. Không, mê Tứ Niệm Xứ là giỏi đó. Tại vì khi ta hiểu về Tứ Niệm Xứ rồi, ta biết rằng ta phải đi tìm cái gì? Tìm chính mình, giỏi, giỏi đó. Thì nơi cái bài Tứ Niệm Xứ, ta có một cái khái niệm rất là quan trọng là đi tìm chính mình. Nơi bài Tứ Niệm Xứ 3, ta sẽ thấy trên con đường đi tìm chính mình đó nó qua bao nhiêu cái thuận lợi hoặc trở ngại hoặc những trạng thái. Làm thế nào mà tại sao ta vào định được mà lại không tìm thấy được chính mình? Tại sao? À, rất nhiều, nên khi nơi cái bài Tứ Niệm Xứ 3 ta sẽ thấy những điều đó giúp cho ta đỡ bị sai lầm mà dễ tìm cái chính mình hơn.
[25:02]Rồi thêm năm nữa, thầy sẽ giảng bài Tứ Niệm Xứ 4. Nếu tìm được chính mình rồi, bao nhiêu tà kiến sẽ xuất hiện. Ta đừng tưởng tìm thấy chính mình, ngộ đạo rồi là yên nha, không. Sau khi ngộ đạo rồi, có những tà kiến đi theo. Phải chỉnh sửa lại thì sau này mới hi vọng có bài Tứ Niệm Xứ 5 là vượt khỏi chính mình. Tới đó, chứ còn chưa, bây giờ thì chưa.
[25:35]Thì nơi cái mà bốn cái điều mà khi tâm ta thanh tịnh á, cái điều thứ nhất là hạnh phúc. Ta có một cái hạnh phúc mới, không giống gì của trần gian này, chưa bao giờ ta tìm thấy được. Thì vì hạnh phúc của trần gian này là những điều gì? Ngũ dục, phải không ạ? Thường là ngũ dục. À gì đó?
[26:00]Danh tài sắc thực thùy, tiền bạc,
[26:06]sắc đẹp, quyền lực,
[26:09]tiếng danh tiếng,
[26:14]ăn ngon, đại khái nhiều thứ vậy. Nhiều khi những cái nó cho ta một cái cảm thọ. Có một lần thầy nói chuyện với một cái ông nước ngoài thì ông nói rằng là đối với ông, ăn uống là một niềm vui. Thì mỗi khi ăn, ông sung sướng. Thấy ăn thịt, uống bia rồi mà không sung sướng. Rồi ổng hỏi lại chứ: "Thế đối với thầy cái thầy thấy ăn có phải là một cái hạnh phúc không?" Thầy lắc đầu: "Không. No." "Đối với tôi, ăn là một bổn phận. Tôi ăn để tôi sống. Và sống đối với tôi là một bổn phận. Tôi sống để tôi làm điều gì lợi ích cho mọi người chứ tôi không sống cho tôi." Ổng ngớ người ra, ổng nhìn thầy ngạc nhiên lắm.
[27:01]Tại nhỏ lớn giờ ổng không nghe cái vụ này. Ở đây cũng vậy. Thầy nếu ta không có một cái đạo lý thì cái ngũ dục là hạnh phúc. Nhưng nếu ta có thiền định, ta tìm một cái hạnh phúc, ta phát hiện ra một cái hạnh phúc khác. Nên đó là lý do mà khi ta tu tập thiền định đến mức độ nào đó, người ta xem chuyện thế gian nhạt nhòa là vì vậy. Vì ta tìm thấy một hạnh phúc khác, nó lớn hơn rất là nhiều. À, như vậy. Nhưng đối với Tứ Niệm Xứ thì cái hạnh phúc đó vẫn là một loại trở ngại.
[27:41]Trở ngại như thế nào thì đợi cuối năm nay, giao thừa ta sẽ nói với nhau nha. Giờ cứ câu giờ, mình quảng cáo từ từ cho tới giao thừa là vừa.
[28:04]Thì những người mà có may mắn tìm kiếm trong đạo học tâm linh thì họ đi tìm cái con đường thiền định. Thì họ tìm ra thấy con đường thiền định và ta xem rằng đây là một cuộc cách mạng về tư tưởng của loài người. Vì trước đó là cứ phải suy nghĩ nhiều mới giỏi, mới làm được việc, mới tìm ra điều này điều kia, cho đến khi mà phát hiện điều ngược lại, dừng sự suy nghĩ con người ta mới phi thường thì rõ ràng đây là một cuộc cách mạng lật ngược lại hẳn. Và những người nào mà bắt đầu đi theo cái cuộc cách mạng này, đi ngược lại hẳn này thì sẽ trở nên cực đoan nếu ta không tỉnh táo. Chỉ có những người rất tỉnh táo,
[28:54]rất bản lĩnh thì mới tạo ra một cuộc cách mạng mà không bị cực đoan. Trong đạo học cũng vậy. Từ những con người mà anh suy nghĩ nhiều anh là người giỏi, cho đến lật ngược lại anh không suy nghĩ anh mới là người giỏi, lật ngược lại và tạo thành một loại cực đoan trong đạo học. Cái cực đoan trong đạo học này nó cũng rơi tuốt vào trong đạo Phật ta luôn, chứ đừng tưởng đạo Phật ta không dính. Nếu ta không tỉnh táo, ta vẫn bị cái loại cực đoan này. Là sao? Để không suy nghĩ, để đi tìm cái không suy nghĩ thì con người ta phải đừng làm gì hết, đừng bận tâm gì hết, tránh né hết mọi chuyện, chấm dứt mọi sự tương tác.
[29:46]Đó là một loại cực đoan. Rất dễ rơi vào loại. Vì anh ca ngợi tâm thanh tịnh thì lập tức anh rơi vào cái cực đoan: Để đi tìm cái tâm thanh tịnh đó thì anh đừng làm gì, đừng suy nghĩ gì, đừng nói chuyện với ai, đừng tiếp xúc với ai, đừng lo cho ai thì tâm mới không bị bận tâm được, mới không bị bận tâm. Còn nếu mà anh vẫn còn tiếp tục có con người để anh lo, người anh chăm sóc, có bao nhiêu việc anh phải suy nghĩ, bao nhiêu điều phải có trách nhiệm thì tâm anh không thể thanh tịnh được. Đó là cái lý luận rất là dễ hiểu đúng không ạ? Lý luận nó cực kỳ dễ hiểu. Và cái gì dễ thường là sai. Nhớ giùm thầy:
[30:35]cái gì dễ hiểu thường là sai.
[30:41]Chỉ có một cái rất dễ hiểu mà đúng, đó là 1 + 1 = 2. Dễ hiểu mà, đúng. Nhưng I am sorry, coi chừng cái đó sai. 1 + 1 = 2, nhưng một với một cái kết quả nó hiện ra không phải là gấp đôi.
[31:03]Có khi là gấp tám lần.
[31:10]Ví dụ.
[31:16]Ví dụ như ta ăn một chén cơm, rồi ta ăn một chén cơm nữa, cộng hai chén cơm lại là hai chén cơm. 1 + 1 = 2, nhưng xin lỗi, một chén cơm đó với một chén cơm đó, lượng đường máu trong máu ta tăng lên gấp tám lần, không phải là hai. Giống như một người sống cô độc trong một căn nhà, họ phải tự nấu ăn, tự làm ruộng, tự tìm quần áo để mặc, rất khổ sở, không đủ. Nhưng nếu có thêm một người nữa, bỗng nhiên họ đủ ăn đủ mặc luôn. Thì một với một người tạo ra một hiệu ứng kết quả gấp tám lần, chứ không phải là chỉ hai người.
[32:00]Nên cái dễ hiểu 1 + 1 = 2, dễ hiểu và đúng, nhưng coi chừng vẫn không đúng. Nên nhớ, chân lý trên cuộc đời này rất là lạ, cái gì dễ hiểu thường là sai. Cũng vậy, khi mà người ta phát hiện ra được cái thiền định, cái tâm thanh tịnh mới là mở ra cả một chân trời trí tuệ, hạnh phúc, đạo đức cao siêu, và người ta kết luận: Để đừng suy nghĩ gì thì đừng có trách nhiệm với ai, đừng bận tâm, đừng lo lắng, đừng lo toan, đừng tính toán, đừng làm gì cả. Dễ hiểu vô cùng. Nhưng I am sorry, it's wrong, nó sai bét à.
[32:41]Đó là một loại cực đoan sai. Và cái thế nào là cái đúng của thiền định? Bát Chánh Đạo. Nên Phật đưa ra Bát Chánh Đạo chuẩn vô cùng. Trong Bát Chánh Đạo, ba cái cuối: Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm, Chánh Định là thuộc về thiền định. Nhưng để có thể có được cái thiền định, ta phải có năm cái chánh trước đó. Mà năm cái chánh trước đó, cái nào cũng cực hết trơn, vất vả vô cùng mới tu tập được năm cái chánh trước đó. Chánh gì trước? Không thuộc quỳ nhang nha. Ai không thuộc quỳ nhang liền á. Bát Chánh Đạo là phải thuộc như cháo: một là Chánh Kiến, hai là Chánh Tư Duy, ba Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng. Good!
[33:34]Giỏi, cho mười điểm.
[33:42]Thì thuộc rồi đó, được mười điểm rồi đó, nhưng mà cái số điểm tối đa nó phải tới một ngàn điểm. Cho nên mười điểm thì mới 1% à, chưa là gì. Nghĩa là 99% còn lại là gì? Hiểu cho hiểu cho đúng, hiểu cho sâu sắc, hiểu cho kỹ. Mà cái hiểu cho đúng, hiểu sâu sắc, hiểu kỹ nó mới 99% còn lại, rất khó. Do đó, từ thời Đức Phật cho đến bây giờ, không mấy người hiểu rõ được Bát Chánh Đạo. Thuộc mới được 1% à. Mà vậy chớ đệ tử Phật cũng rất nhiều người chưa thuộc Bát Chánh Đạo, cái thứ tự thôi, hỏi một cái đứng lên ú ớ liền. Trong khi đó là căn bản, là chìa khóa mà tránh cho ta cái cực đoan của thiền định.
[34:31]Muốn có được thiền định Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm, Chánh Định thì phải có năm cái chánh trước. Năm cái chánh trước là gì? Là những điều đều làm ta bận tâm, đều làm cho ta có trách nhiệm rất nhiều với cuộc sống.
[34:53]Có trách nhiệm là gì? Có trách nhiệm là mình buộc mình phải chăm sóc cho người khác, phải lo cho người khác. Lo cho đời sống của người khác, lo cho hạnh phúc của người khác, lo cho sự thành công của người khác, lo cái sự giáo dục tinh thần, kiến thức, đạo đức của người khác. Người khác là ai? Thì tùy cái đối tượng mà ta chọn lựa là gia đình ta, cộng đồng ta, làng xóm ta, nhân dân ta hay nhân loại ta, vân vân. Ta phải lo cho người đó cả đời sống của họ, tinh thần, đạo đức, sự tu hành của họ, mọi thứ. Đó là có trách nhiệm. Thì cái người phi thường thì cái tinh thần trách nhiệm của họ lớn hơn người bình thường. Người phi thường.
[35:38]Ví dụ cái người bình thường là gì? Là luật pháp quy định anh phải lo cho ai thì mình lo cho người đó. Đạo lý quy định mình lo cho ai thì mình lo cho người đó. Lương tâm mình quy định lo cho ai thì mình lo cho người đó. Thì thường ta chỉ lo cho gia đình mình, cơ quan của mình, trách nhiệm mình, cộng đồng mình, hàng xóm mình vài người, ít bạn bè thân, rồi xong. Đó là người bình thường. Còn người tầm thường chẳng muốn lo cho ai, cứ trốn trách nhiệm. Mà bắt phải lo thì lo một cách gượng ép. Còn những con người bất thường trốn không lo cho ai hết, chỉ lo cho mình mình, trở thành tội phạm. Chỉ có những người phi thường ta có trách nhiệm với rất nhiều người,
[36:25]tự mình đặt lên vai mình cái trách nhiệm với rất nhiều người. Không chỉ trong gia đình mình, còn với cộng đồng, nhân dân, Tổ quốc, nhân loại, chúng sinh. Tự mình buộc mình phải có trách nhiệm, không ai bắt cả. Và những cái con người đó là những người phi thường. Họ không sống cho họ, họ sống cho chúng sinh. Tự họ buộc họ như vậy, lương tâm họ ép họ như vậy, trí tuệ họ ép họ như vậy, đạo đức họ ép họ như vậy. Mà không làm như vậy họ tự vẫn họ chết liền, tự tử chết liền. Sao ta nghe sao kỳ vậy, làm làm không làm thôi ai bắt đâu mà chết. Đây là điều ta không hiểu nổi giữa phàm và thánh.
[37:11]Khi ta suy nghĩ bằng cái tâm phàm, ví dụ bây giờ ta có trách nhiệm với gia đình, với cộng đồng mình vậy là tốt rồi, là người tốt, rồi thôi lo được ai nữa thì lo, mà không lo được thì thôi. Đó là ta suy nghĩ của phàm. Nhưng mà nếu một người họ chứng thánh, họ bước vào cái thế giới khác, mà thẳm sâu trong lòng họ, trong trái tim, trong trí tuệ họ buộc họ phải sống vì mọi người. Mà cái buộc đó khủng khiếp lắm, chứ không có thường thường, không phải giống như mình là được được, không được thì thôi. Không phải.
[37:45]Cái buộc trong cái đạo đức của một bậc thánh nó khủng khiếp và buộc họ phải sống vì mọi người. Nếu bắt họ trong chỉ trong đầu họ một sát-na mà sống ích kỷ, họ tự tử chết liền. Đến mức độ như vậy, cái đạo đức của một bậc thánh là như vậy đó, mãnh liệt như vậy, ta không hiểu nổi, ta là phàm ta không hiểu nổi. Ngày nào ta chứng thánh ta mới hiểu được cái tâm của thánh là như vậy. Lúc đó tại sao mình gặp một người thánh mình quỳ mình lạy một cách một cách hạnh phúc là vậy, vì mình cái tâm của họ vĩ đại lắm, họ không sống cho họ. Bắt họ một sát-na sống vì mình họ tự tử chết liền, chết sướng hơn. Còn hễ sống là phải sống vì người, là phải nhận vào cuộc đời mình rất
[38:31]nhiều trách nhiệm mà không ai bắt buộc cả, tự họ bắt buộc họ. Đây mới là Bát Chánh Đạo của Phật á. Trong năm cái Chánh trước, đó là tự mình gánh lấy trách nhiệm đối với cuộc đời, đối với chúng sinh, đối với Tổ quốc, đối với nhân loại, đối với Phật pháp. Tự họ nhận, không ai bắt cả. Và cái người mà tự nhận như vậy,
[38:58]tự nhận trách nhiệm của mình với nhiều người như vậy, thì tâm có suy nghĩ không? Phải suy nghĩ chứ, phải không à? Phải bận tâm, phải bận tâm. Và cái bận tâm này ngược với thiền định, à ngược với thiền định. Thì ngang đây chỗ này, ngang cái chỗ này ta phải xử lý. Nếu ta cho rằng thiền định tâm hồn yên tĩnh là một cuộc cách mạng về đạo học, về tư tưởng, về triết học. Là khi tâm ta thanh tịnh ta mới mở ra cả một chân trời siêu nhiên của cái tâm linh. Mà cái tâm loạn động là cái điều mà làm nó đóng lại cái cánh cửa siêu nhiên đó, thì bây giờ cái tinh thần trách nhiệm cao độ rõ ràng là nó làm cho người ta bận tâm chứ,
[39:47]nó đóng cái con đường siêu nhiên lại chứ. À nhưng nếu ta phủi trách nhiệm thì ta rơi vào cái cực đoan của đạo học liền. Bỏ hết tất cả để tìm tâm thanh tịnh. Đây là một loại cực đoan, mà cực đoan rồi không bao giờ đúng, không bao giờ có kết quả, chỉ là sai lầm.
[40:13]Nên ở đây ta có
[40:16]ba loại người.
[40:20]Một loại người không biết thiền định, không có ý thức về thiền định, tiếp tục suy nghĩ, ngày suy nghĩ, đêm... cho tới khi bộ não hư rồi bỏ. Bỏ nghĩa là sao? Mình lẩn, già, chết, tầm thường. Đó là người thứ nhất. Người thứ hai, là người có ý thức về thiền định, nghĩa là phải tu tâm thanh tịnh để mở ra cả một cái thế giới siêu nhiên. Đó là người thứ hai. Và người thứ ba, là người ý thức về thiền định nhưng cũng ý thức về trách nhiệm của mình đối với chúng sinh. Đây là loại người thứ ba. Vậy ta có thể chọn lựa.
[41:11]Nếu ta cứ sống tầm thường, bình thường, không có gì phải thắc mắc thì hãy làm người thứ thứ nhất. Cứ suy nghĩ, tới khi nào đầu nó hư thì thôi, bỏ, goodbye, nha, nhắm mắt ngủ. Hoặc là ta chọn lựa làm người thứ hai, quyết thiền định, bỏ hết tất cả để đi tìm thiền định, không có bận tâm chuyện gì cả, chẳng yêu thương ai cả, chẳng lo chuyện gì trên đời cả, quyết tâm tìm thiền định yên tĩnh. Và ta có thể chọn làm người thứ ba, đó là người vừa tu tập để tìm thiền định mà vừa rất có trách nhiệm với cuộc đời.
[41:50]Ai thích cái nào?
[41:56]Vỗ tay thì tức là ta thích cái thứ ba. Nhưng mà cái thứ ba nó là cái mâu thuẫn, phải không ạ? Vừa là tránh bận tâm để được thiền định, nhưng vừa phải là có bận tâm để gánh vác trách nhiệm với cuộc đời. Đó, đây hôm nay ta nói cái bài triết lý về thiền là giải quyết cái mâu thuẫn này.
[42:20]Giải quyết cái mâu thuẫn này.
[42:25]Thì làm sao vừa tu thiền mà vừa gánh trách nhiệm với cuộc đời? Đi ngược lại. À, nếu mà đã gánh trách nhiệm làm sao mà tu thiền? Phải không? Vậy triết lý của ta nằm ở chỗ này. Hồi lúc mà thầy mới tu, mới học, thì thầy đọc đến cái đoạn mà Đức Phật nói rằng là một bậc A-na-hàm vẫn còn bị năm thượng phần kiết sử. Tức là bậc A-na-hàm là có thần thông rồi đó, dời núi dời sông đi được rồi đó, thần thông phi thường á, vậy mà vẫn còn năm thượng phần kiết sử. Trong năm thượng phần kiết sử đó, có hai cái kiết sử mà thầy cứ thắc mắc mãi, đó là dãi đãi và kiêu mạn.
[43:10]Thầy nói cái vị này họ vĩ đại đến mức độ này mà tại sao còn nói cái vị đó là dãi đãi và kiêu mạn? Hiểu không nổi. Nhưng mà Phật nói thì mình phải tin, chứ không thể không thể phủ nhận. Mình không hiểu thôi chứ Phật nói phải đúng, chỉ tại mình không hiểu. Rồi tu riết rồi từ từ thầy cũng mò mò cũng hiểu ra một chút, ừ hiểu ra một chút, là cái người mà tâm thanh tịnh rồi đó, từ cái tâm thanh tịnh nó gây cho ta một cái khuynh hướng tự nhiên mà ta gọi là bản năng. À, mà đã là bản năng thì rất là mạnh. Lười, dãi đãi là lười, không muốn làm gì nữa.
[43:55]Nên cái người mà họ tâm thanh tịnh rồi, họ tự nhiên họ rơi vào cảnh lười, không thích làm gì nữa. Ngồi thiền nhiều khi cũng làm biếng nữa. Tại vì tâm lúc nào đi đứng nằm ngồi nó đều thanh tịnh mà, cũng chẳng cần ngồi, rồi cũng không quan tâm tới ai nhiều. Đó là họ đang bị cái kiết sử dãi đãi mà Phật đã nói nó tác động. Tác động trong nhân cách của một vị thánh. Thánh rồi đó nha, mà vẫn bị kiết sử này. Hoặc là kiết sử thứ hai là kiêu mạn, không coi ai ra gì. Nói trời, bậc thánh rồi không phải khiêm hạ dữ lắm làm sao vậy? Nhưng khi tâm thanh tịnh đến mức độ đó thì kiết sử nó xuất hiện. Mà đã là kiết sử, ta định nghĩa nó là bản năng tự nhiên rất mạnh.
[44:47]Nên cái người đó họ tự nhiên họ kiêu mạn, không coi ai ra gì, rất là lạ.
[44:56]Nên vì vậy mà nếu ở đây, trong chúng ta ngồi đây mà ai là người có thể vào được thiền định thì cái người bên cạnh sẽ hơi bị khó chịu vì họ không chịu làm gì, kêu làm gì cũng lắc đầu, và nói cái gì cũng cãi, bướng, là đúng cái người đó coi chừng đắc đạo đó.
[45:16]Đây có ai vậy không kìa? Rủ cái gì cũng không làm mà nói gì cũng cãi.
[45:23]Mà nếu mà mình bắt mình bắt bẻ quá cái người ta cái người đó họ nói: "Không, tại tôi chứng A-na-hàm rồi nên tôi có hai kiết phần kiết sử: dãi đãi và kiêu mạn, thông cảm cho tôi." Được không à? Nên từ đây về sau mình bắt chước A-na-hàm mình nói vậy cũng được, ai kêu gì cũng không làm, nói gì cũng cãi, kiêu mạn á. Thì nếu mà ai mà kết tội mình thì nói: "Không, tại tôi A-na-hàm nên tôi có hai cái đó đó." Được không ạ?
[45:49]Đổ họa nha, đổ họa. Vì vậy là ta phải đề phòng hai cái này. Có khi ta chưa chứng A-na-hàm mà ta vẫn bị hai cái đó. Trong đó nó có cái hai kiết sử nữa là sắc ái, vô sắc ái, mê đắm cõi trời.
[46:10]Bậc thánh chứng rồi sinh lên cõi trời dính đó luôn. Đó là lý do mà có một lần thầy có nói câu này, không biết thầy giảng bài ở đâu, Tầm nhìn mười ngàn năm gì đó thì phải. Nếu tất cả chúng ta tu đúng Chánh pháp, trong kiếp này ta giữ tâm tôn kính Phật, từ bi, khiêm hạ, làm vô số các công đức, biết ngồi thiền, làm công quả không chấp công, mọi thứ đầy đủ, và thiền định có kết quả thì thầy bảo đảm một điều bỏ thân này sinh lên cõi trời. Đó là điều tự nhiên. Và cái tự nhiên đó nó cũng nằm trong bản năng của chúng ta luôn. Khi ta đạt được cái công đức đến mức độ đó, tâm ta thanh tịnh và phước ta đủ thì cõi trời rút ta và ta hoan hỷ nhảy đi liền, rời bỏ cõi này liền.
[46:59]Đó cũng là một kiết sử tự nhiên, sắc ái vô sắc ái vậy. Lúc đó thầy khi thầy giảng bài đó thầy có năn nỉ, thầy xin mọi người sao? Cưỡng lại cái khuynh hướng đó mà vui lòng ở lại đây với thầy.
[47:18]Thầy có nói câu đó không biết mọi người có nhớ không kìa? Có không? Quên rồi hả? Quên hả? Tàn nhẫn vậy trời, quên rồi. Trời ơi, quên rồi. Tại vì nếu tu đúng rồi qua cái đời này rất nhiều người sinh lên cõi trời, vì nó là khuynh hướng tự nhiên, thúc đẩy trong tâm mình cưỡng không nổi. Nó là bản năng, khi ta có phước và có thiền định bỏ thân này lên cõi trời liền. Nhưng mà thầy đã năn nỉ, từ bây giờ, hôm đó thầy đã năn nỉ: "Please, stay here with me!", ở lại đây với thầy. Tại vì sao? Vì thầy không đủ sức lên cõi trời. Thầy còn phải đầu thai, thầy còn phải đọa. Mà một mình thầy ở lại đây quá cô độc, cô đơn.
[48:05]Buồn nha, cho nên vui lòng ở lại với thầy cho vui. Chịu?
[48:15]Tại sao vậy? Tại vì hễ ai tốt rồi bỏ cõi này lên cõi trời thì cái cõi này còn cái gì? Toàn là người xấu. Và nếu cõi này người xấu nhiều quá, thế giới này rất mau tận thế, hết phước liền. Thế giới có thể sụp đổ, nền văn minh có thể bị hủy diệt liền. Nên nếu ta cưỡng lại được cái khuynh hướng đó, cưỡng lại được cái kiết sử sắc ái, vô sắc ái, yêu cõi trời, dù ta có phước có định, cưỡng lại, ở lại đây với thầy. Thì ta làm cho cái số người tốt trên cái Trái Đất này nó được tăng lên nhiều, giữ cho cái nền văn minh của Trái Đất không bị hủy diệt, giữ cho thế giới này không bị tận thế, và cùng nhau xây dựng tiếp tục Phật pháp cho đời này, cho muôn đời sau.
[49:12]Nên tới Tứ Niệm Xứ ba thầy sẽ nói kỹ về những cái khi mà có định rồi lại sinh một số chuyện phức tạp. Hôm nay thầy cũng nói hơ hới vậy. Trong cái số mà cái phức tạp của cái định mà nó sinh ra đó, nó tạo ra rất là mạnh, tự nhiên rất là mạnh: lười, không coi ai ra gì, yêu thích những cõi trời. Những cái khuynh hướng đó nên từ bây giờ phải cưỡng lại. Nên bây giờ nếu mà ai tu trong thiền định mình tâm thanh tịnh rồi, nhớ lời thầy nói, cưỡng lại ba điều này: Một là phát nguyện ở lại cõi này để xây dựng đạo đức, chánh pháp cho cõi này nha, chứ để thầy một mình bơ vơ tội nghiệp thầy. Nhiều khi thầy qua Phi châu cái thầy đen thui rồi không ai nhìn ra nữa, khổ lắm.
[50:03]Hai, cưỡng lại cái khuynh hướng giãi đãi, không thích làm gì. Tâm thanh tịnh rồi không thích làm gì, thích đi nhong nhong chơi, đi bộ nhàn tản, đi kinh hành vườn ngắm cây ngắm cảnh rồi nằm võng đong đưa. Kỳ lạ vậy. Và cái khuynh hướng không coi ai ra gì. Tâm mình thanh tịnh rồi nhìn mọi người thấy rõ hết tâm của mọi người. Người này tham, người nọ ích kỷ, người nọ nặng dục, người này thứ, nghĩa là cái cái tánh của mọi người trên cuộc đời này sao, đứng trước mặt mình thấy liền. Mà đa số trên cuộc đời này người tốt, người xấu ai nhiều hơn? Người xấu nhiều, cho nên nhìn đâu cũng thấy người xấu. Cho nên thành ra cái kiêu mạn, không coi ai ra gì.
[50:45]Phải cưỡng lại điều đó để làm sao dù tâm mình được thanh tịnh, nó xuất hiện cái khuynh hướng nhìn thấy rõ mọi người coi thường, cưỡng lại không coi thường. Kệ, vẫn tôn trọng, vẫn yêu thương và mong muốn cho mọi người tốt lên từng ngày. Cưỡng lại cái khuynh hướng đó. Dùng cái như lý tác ý của Phật dạy ta đó, cưỡng cái khuynh hướng đó lại, vì khuynh hướng đó sẽ xuất hiện tự nhiên mà phải cưỡng lại, cưỡng lại cái bản năng của mình coi thường mọi người. Tâm mình thanh tịnh rồi thấy mình hơn hẳn mọi người, phải cưỡng cái đó lại. Vẫn cố gắng tôn trọng, cố gắng tôn trọng.
[51:23]Rồi cái cưỡng lại khuynh hướng giãi đãi. Thanh tịnh rồi cái thấy rồi, hạnh phúc là đây, chân lý là đây, tất cả là đây, không có gì nữa, không bận tâm, không cần phải lo lắng làm gì hết. Cưỡng lại khuynh hướng đó, vẫn phải tiếp tục mà gánh vác trách nhiệm với cuộc đời. Vẫn phải tác ý từ bi yêu thương mọi người, lo lắng cho mọi người, chăm sóc cho mọi người. Đó là lý do mỗi khi ngồi thiền ta phải tác ý ba tâm hạnh đó: tôn kính Phật, từ bi, khiêm hạ. Để chi vậy? Để tới cái ngày mà ta vào được thiền thì ba cái tâm hạnh này giữ gìn ta lại, không cho ta bị rơi vào cái giãi đãi và kiêu mạn. Nhờ lúc nào cũng tâm từ bi yêu thương mọi người,
[52:07]với tâm khiêm hạ tôn trọng mọi người mà ta đi tới tiếp tục. Nên trước khi ngồi thiền lúc nào cũng phải tác ý ba cái tâm hạnh tôn kính Phật, từ bi, khiêm hạ là như vậy, để trị cho cái tương lai ngày nào đó ta sẽ bước vào cái cảnh giới đó, bước vào cảnh giới thanh tịnh rồi bị cái giãi đãi, cái kiêu mạn nó chi phối. Tới ngày chết mới sướng ạ! Tới chết rồi cảnh giới nó sẽ hiện ra. Muốn biết mình sinh về cõi nào thì tới ngày gần chết, thế giới đó hiện ra.
[52:42]Nếu khi mình bệnh, mình gần chết mà nhắm mắt thấy vong linh ngồi tùm lum chung quanh là mình sẽ trở về cõi người lại thôi, đi vào cái cõi cõi ngạ quỷ đó, cõi vong linh đó thôi, chả gì đặc biệt. Mà tới khi ngày gần chết nhắm mắt lại toàn thấy cảnh chư Thiên không, thấy hào quang là biết rằng mình chết mình lên cõi trời. Nhưng xin phát nguyện ở lại.
[53:08]Được không ạ?
[53:15]Vỗ tay rồi là hứa rồi đó nha. Tới chừng đó đừng có bỏ tui đi à nha.
[53:22]Nhưng mà nhờ hôm nay nghe điều này, hôm nay lỡ vỗ tay, lỡ dại vỗ tay, nên đến khi mình làm được nhiều công đức rồi có thiền định, cái ngày gần chết cái cảnh giới chập chờn trong cái giấc cái ảo ảnh ảo dạ ảo ảnh hiện ra, thì nhớ ngày hôm nay ta nói chuyện với nhau mà mình phát nguyện lại lần nữa: ở lại để xây dựng cái thế giới này tốt đẹp thêm. Chớ ai cũng bỏ cõi này đi lên cõi trời, thế giới này chỉ còn toàn những người xấu. Nhớ như vậy. Hôm nay ta nói chuyện với nhau những điều này á chứ là những điều rất tinh tế, rất là tinh tế, không phải dễ hiểu đâu nha, phải có lòng lắm nghe bài này mới mới hiểu được.
[54:04]Đây là điều này: Khi ta nói tới cái triết lý của thiền định là sẽ xuất hiện cái khuynh hướng cực đoan: bỏ hết để cho tâm được thanh tịnh. Nhưng ta không muốn cực đoan, ta muốn trung đạo là vừa tu tập thiền định mà vẫn vừa có trách nhiệm với cuộc đời, thì ta bị rơi vào cái mâu thuẫn. Nhưng đừng lo, cái gì cũng có nhân quả và Đức Phật đã dạy Bát Chánh Đạo thì ta yên tâm với Bát Chánh Đạo của Phật dạy. Là chỉ những người nào mà rất có trách nhiệm với cuộc đời, chỉ những người đó mới chứng thiền cao siêu. Đây là điều rất là lạ. Những người nào rất có trách nhiệm với cuộc đời, thường hay lo cho mọi người, giúp đỡ mọi người,
[54:55]thì cái người đó khi ngồi thiền tâm lại dễ thanh tịnh hơn là người vô trách nhiệm. Đây là điều lạ. Thì ta mới hỏi: Ủa, nếu mà có trách nhiệm, bận tâm cho mọi người thì tại sao mà tâm lại được thanh tịnh, phải lúc đó bận tâm? Chỉ bởi vì cái cơ chế của cái tâm thiền định nó không phải thuộc về cái không làm gì, mà cái cơ chế để thiền định á, nó thuộc về cái nguyên tắc làm những điều tốt. À, ai làm được những điều tốt thì tâm dễ nhiếp vào định. Còn ai làm những điều ác thì tâm sẽ cực kỳ loạn động. Còn ai không làm gì thì sẽ không đắc thiền định, cứ vọng tưởng đều đều đều đều, nhưng mà không loạn,
[55:51]không bệnh, không loạn, không bệnh thôi, nhưng không vào thiền định. Còn làm điều ác thì bộ não sẽ bị tan vỡ. Đó là lý do mà ta bị bệnh tâm thần. Bây giờ trên cái tỷ lệ bệnh tâm thần trên thế giới đang tăng, làm cho những nhà khoa học lo lắng, không biết tại sao nó tăng và rất khó chữa. Bơm thuốc gì vô cũng không chữa được, bơm thuốc vô chỉ làm hư não để cái người đó đừng quậy, chứ không phải bơm thuốc vô mà làm hết cái bệnh tâm thần. Chữa không ra, phải tới luật nhân quả thôi. Nếu mình bộ não mình hư, nếu tinh thần mình hư, nếu tâm hồn mình hư, gọi là bệnh tâm thần á, thì ắt hẳn rằng trước kia mình có suy nghĩ sai, có làm điều bậy gì đó mà đã quên rồi.
[56:46]Thì bây giờ chỉ có một con đường duy nhất là sám hối thôi. Rồi có phước rồi có cơ hội thì làm phước chuộc tội lại, chỉ như vậy thôi mới hết bệnh tâm thần, chứ không có một loại thuốc nào, một liệu pháp nào trên thế giới này chữa được bệnh tâm thần. Cho nên khi ta đưa mọi người vào trong bệnh viện, rất khó có người tâm thần lành bệnh. Nếu có một người tâm thần mà được lành bệnh, chỉ bởi vì đời xưa họ gieo một cái nhân ác trong một khoảng ngắn, sau đó họ có biết lỗi, không làm nữa, thì sau này họ sẽ bị bệnh tâm thần một khoảng, gấp 10 lần cái thời gian họ làm bậy hoặc 100 lần thời gian làm bậy, rồi sau đó họ hết, vì nghiệp họ gieo có thời hạn.
[57:30]Còn cái người mà làm ác mà không biết mình sai, thì đến khi bị bệnh tâm thần, bị luôn, tới chết luôn. Chết rồi, đọa tiếp địa ngục hoặc đọa vào súc sinh.
[57:44]Nên cái cơ chế của bộ não ta là như vậy: Hễ ta làm điều ác, ta sẽ bị tâm thần; ta không làm gì thì ta không bao giờ vào định được; ta chỉ làm điều tốt thì điều tốt đó mới thay đổi cấu trúc của não ta, làm cho ta vào được định, nhớ như vậy. Do đó, cái người nào cho rằng để có thể đi vào thiền định bằng cách trốn tránh hết trách nhiệm với cuộc đời này, đó là người rơi vào trường hợp thứ hai, nên không bao giờ thành công trong thiền định. Chỉ có cái người mà hiểu được cái thứ ba này, cái yếu tố thứ ba này, là người sống rất thiện, rất thiện, rất thánh thiện, rất hiền thiện và rất siêng năng, luôn luôn tìm cách làm phước giúp người,
[58:31]thì người đó cấu trúc của bộ não sẽ thay đổi theo cái hướng có lợi cho việc thiền định. Dễ vậy chứ dễ nhiếp tâm, ban ngày làm việc rất bận, đêm xuống ngồi một cái tâm vào định liền. Đó là như vậy, đó lại cái con đường Bát Chánh Đạo. Ta có chánh nghiệp thì ta có chánh tinh tấn, ta có chánh niệm, ta có chánh định. Đó là con đường Bát Chánh Đạo của Phật dạy. Nên đây chỗ này là cái triết lý thiền định là như vậy. Nên sau này khi ta gặp một người nào đó mà họ nói về thiền định mà nói kiểu không làm gì, thì ta biết đây là một loại gì? Rơi vào tà kiến cực đoan, làm cho ta hư người, làm cho Phật Pháp suy tàn.
[59:15]Đạo Phật ta thì chịu nhiều sự chống phá. Hồi xưa thì nó chống phá kiểu tàn bạo, ai đạo Phật nó giết, áp bức. Nhưng bây giờ thì nó chống phá tinh vi hơn. Chống phá tinh vi hơn làm cho ta mất niềm tin, mất đạo tâm, bị tà kiến, bị lý luận sai. Ví dụ như đối với ta, Tam Bảo là tất cả, phải không ạ? Phật, Pháp và Thánh Tăng, Thánh Tăng thôi chứ không phải phàm Tăng. Phật, Pháp, Tăng là điều ta tôn kính, mà phải có cái lòng tôn kính Phật, Pháp, Tăng ta mới tu được. Mà cái người chứng Thánh quả cũng là người gì? Tôn kính Phật, Pháp, Tăng. Cái nó lập ra lý luận mới, đừng nương tựa Tam Bảo nữa, hãy nương tựa chính mình.
[59:58]Nghe đã tai không? Đó là một lối phá hoại đạo Phật tinh vi, có lý luận, có hệ thống, có bài bản. Hoặc là bây giờ thấy cái chùa nào đông đông, cái nó giả bộ cũng vô làm Phật tử, nó nói bậy, kể chuyện xấu ông thầy. Mình không nghe, không biết ất giáp, mình nghi nghi cái thôi không đi chùa nữa. Đó là những loại mà tinh vi hơn. Và một loại tinh vi nữa là cung cấp một loại tu hành đừng làm gì mới cao siêu. Mà không làm gì rồi thì ta không còn có phước, không tu mà đạo Phật cũng suy tàn luôn. Đạo Phật suy tàn bởi vì không ai chịu làm gì. Rồi có một cái hệ phái như Thầy biết vậy, cũng chủ trương tu thiền là không làm gì.
[1:00:40]Là giặc nó chụp vô liền, nó phát triển cái hệ phái đó liền, truyền bá tư tưởng đó liền. Bởi vì cái tư tưởng đó rất có lợi cho việc tiêu diệt đạo Phật.
[1:00:55]Đó, đừng làm gì hết, cứ lo tu thôi, là rơi vào cái thứ hai mà tưởng là thanh tịnh. Nó có một cái nhược điểm, cái gì nó cũng có cái hệ quả phụ là ví dụ khi một người nhiệt tình gánh vác trách nhiệm, à thích làm này làm kia, thì đây là như ta đã nói với nhau, đây là Bát Chánh Đạo. Khi ta siêng năng, khi ta gánh vác trách nhiệm, khi ta có trách nhiệm với mọi người, ta hay lo cho người này người kia, ta nhiệt tình. Thì cái người nhiệt tình sẽ bị một cái phản ứng phụ là nóng nảy. À, cái người đó dễ nóng nảy. Cái gì cũng vậy, cái tốt nó đều có một cái phản ứng phụ đi bên cạnh. Thì ta dặn với nhau rằng muốn đạt được thiền định cao
[1:01:42]siêu thì ta phải có trách nhiệm với cuộc đời. Nhưng ngay lập tức khi ta gánh vác những trách nhiệm cuộc đời, khi ta thiện tâm, ta lo cho mọi người, ta sẽ bị một cái nóng nảy. À. Thì như vậy ta phải khắc phục cái phản ứng phụ này bằng cách làm sao?
[1:02:03]Bát Nhã Ba La Mật, nghĩa là làm phước mà đừng chấp công. Làm mà không thấy mình làm. Phải làm chứ không được không làm, phải làm nhưng quên công đi thì ta sẽ không bị cái phản ứng phụ là nhiệt tình rồi nóng nảy. Làm sao ta rất nhiệt tình lo cho mọi người nhưng không nóng nảy? Cái bí quyết nằm ở chỗ này nữa, vì nếu ta nhiệt tình lo cho mọi người, chăm sóc mọi người rồi nóng nảy là cũng mất phước, cũng tổn phước, cũng đổ sông đổ biển lại. Nhiều khi mình lỡ miệng mình nạt người này, mình mắng người kia, chỉ bởi vì mình lo cho họ quá, thành ra mình cũng tổn phước. À, ví dụ như mình bước ra cái mình thấy
[1:02:49]người còn đang đứng ngoài sân, mình nạt lên: "Trời ơi! Người ta ăn cơm hết rồi, đứng đó làm cái gì? Hả? Hư quá đi!" nọ nọ. Thì cái thực ra lúc đó đúng là trong đây người ta ăn hết rồi, mà có người nào không biết lơ ngơ đi chơi á, đi chụp hình selfie, lấy điện thoại chụp hình trong khi tới giờ ăn rồi, ăn xong còn nghỉ ngơi còn ngồi thiền, người lơ ngơ, thì mình thì mình đi lo, đừng để ai đói, đừng để ai lát mà không nghỉ ngơi được rồi lát sau ngồi thiền cái thời sau. Ra mình thấy cái người đúng hư thiệt á, giờ người ta ăn cái đi lấy điện thoại đi chụp hình selfie cái mình mới nạt, thì cái nạt đó nó là nhiệt tình nhưng nó là nóng nảy, làm cho mình cũng tổn phước.
[1:03:24]Ừ. Cho nên là trường hợp những trường hợp như vậy, khi mình lo cho huynh đệ, mình đến mình nhắc nhẹ thôi, ha, nói: "Huynh đệ vô ăn cơm nha, tới giờ ăn cơm, đừng để mọi người chờ mình." Ừ. "Chứ nếu không không không chịu vô ăn cơm, lấy cây em đập à." Nhẹ nhàng thôi.
[1:03:50]Nên vì vậy, ta cần con người nhiệt tình gánh vác trách nhiệm nhưng phải không chấp công để đừng bị phản ứng phụ là nóng nảy, trở thành nóng nảy, như vậy. Và nhờ như vậy ta cân bằng được cái tâm lý của mình. Ta cân bằng được cái tâm lý là rất có trách nhiệm với cuộc đời nhưng không bao giờ rơi vào cái tình huống là vì nhiệt tình mà trở thành nóng nảy, ta cân bằng cái tâm lý mình liền. Đây ta để ý chỗ này:
[1:04:23]Người tu hành là muốn chuyển từ phàm sang Thánh, từ mê sang ngộ. Như vậy. Và cái khoảng cách từ phàm sang Thánh là bao xa? Bao xa? Rất là xa. Nội muốn làm người nghèo muốn làm người giàu thôi đã rất là khó rồi, chứ đừng nói mà từ phàm lên Thánh á. Giống như mình nghèo thấy mồ, 30 năm qua cũng chưa hết nghèo, đúng không ạ? Như Thầy vậy, Thầy nghèo thấy này 40 năm rồi vẫn chưa hết nghèo. Rất nhiều người nghèo, nghèo hoài cả đời, tức là nội nghèo thôi thành giàu thôi đã khó, chứ đừng nói mà từ phàm lên Thánh. Và ta phải hiểu rằng cái con đường mà đi từ phàm lên Thánh nó xa xôi.
[1:05:07]Trên con đường đi từ phàm sang Thánh đó, ta đi qua một cái cung đường tinh thần trách nhiệm rất cao. À. Ta phải đi qua cái cung đường đó, đi qua cái cung đường tinh thần trách nhiệm rất cao. Nên cái người nào mà sống trên đời này mà có tinh thần trách nhiệm rất cao với cộng đồng thì hãy yên tâm rằng mình đang đi trên con đường từ phàm lên Thánh. Nhưng đã Thánh chưa? Chưa. Mới đang đi từ nghèo lên giàu thôi, nhớ như vậy. Khi ta có tinh thần trách nhiệm rất cao là đúng là ta đang đi trên cung đường, con đường từ phàm lên Thánh, mà đang lọt trong cái cung đường có trách nhiệm rất cao. Mà cái con đường cái cung đường có trách nhiệm rất cao đó
[1:05:56]là chỉ mới chuyển ta từ nghèo thành giàu thôi, khá hơn, điều kiện may mắn hơn, dễ dàng hơn, vậy thôi, chưa phải là là Thánh. Muốn là Thánh thì ít nhất cần hai điều, nhiều điều lắm nhưng ít nhất cần hai điều, nói cho nó dễ nhớ. Cái điều thứ nhất là cái phước mà ta làm là cực kỳ lớn. Chứ làm phước hơi hơi không đủ đâu, làm phước hơi hơi hưởng hết trơn à. Nên phải làm phước cực kỳ, làm phước mà hưởng không kịp hết á thì mới còn phước để làm Thánh, nên phải làm phước cực kỳ lớn. Thứ hai, phải nhiếp được tâm trong thiền định. Hai điều này: thiền định được thành thạo và phước cực kỳ lớn thì ta mới có thể chuyển từ phàm sang Thánh, từ mê sang ngộ.
[1:06:54]Thì như vậy, khi một người tu tập thiền định thì làm ơn thực hiện hai điều này, phải làm phước cực kỳ lớn, chứ làm phước hơi hơi không đủ đâu, không đủ. Thứ hai là phải tinh tấn thiền định. Thì bây giờ có người sẽ hỏi, nói: "Con muốn làm phước lớn lắm nhưng mà không có khả năng để làm." Đúng không ạ? Đâu phải là muốn làm phước là làm. Thấy người ta nghèo muốn giúp, có tiền giúp không? Nói: "Dạ, con chưa có tiền con đủ ăn, đừng nói giúp người ta." Nên cái ước mơ mà làm phước cực kỳ lớn cũng không phải là dễ thực hiện. Do đó, ta phải bắt đầu từ những việc phước rất là nhỏ thì cái may mắn sẽ đến với ta để ta có thể làm những việc phước lớn hơn, nói vậy.
[1:07:43]Thế ta bắt đầu làm những việc phước rất là nhỏ là việc gì?
[1:07:49]Là việc gì? Đi lượm rác. Ha. Cho nên khi ta thấy những người mà mặc đồ đẹp đi nhặt rác trên đường, đó là những con người đang bắt đầu, bắt cái bước chân đầu tiên trên cái con đường mà đi làm cái công đức vô tận cho mai sau. Cái công đức vô tận cho mai sau là vô số điều, vô số điều, ta không nói hết được. Nhưng hãy bắt đầu bằng việc đi nhặt rác trên đường phố, giữ gìn sạch đẹp đường phố, thành thị, trồng lại cây xanh, phóng sanh những con vật nhỏ, đi thăm người già neo đơn, những điều căn bản như vậy. Vậy đó mà trời đất sẽ đem lại cho ta những cơ hội để ta càng lúc càng làm được nhiều việc phước lớn hơn. Cứ như vậy.
[1:08:39]Mà phải nhớ rằng để làm được Thánh thì công đức là vô hạn, chứ không phải làm vài ba việc trong một đời mà gọi là đủ đâu, nhớ như vậy. Phước lớn lắm thì mới có thể trở thành một bậc Thánh. Ta làm phước mà phải cảm động cả quỷ thần kìa thì ta mới làm Thánh được. Chứ còn mình làm phước mà sơ sơ hơi hơi thì mình hưởng hết à. Quả báo trở lại cái mình hưởng hết trơn à, hưởng không kịp nữa mà. Ví dụ như bữa nọ tự nhiên mình có tiền cái thôi mình mua một chiếc xe đẹp, bữa nọ có tiền cái thôi mình cất một cái nhà hơi vừa vừa để ở. Thì đó đều là do cái quả báo từ mấy chục năm trước mình có làm điều gì phước á, thì bắt đầu hiện ra thì mình cũng vừa hưởng hết rồi. Có gì đâu.
[1:09:28]Chưa đủ để làm Thánh, mình đã hưởng hết. Chỉ khi nào mình làm phước đến mức độ mà nó phước nó tới mình hưởng không kịp nữa, nhiều quá hưởng không hết nữa, thì mới hi vọng là còn dư để làm Thánh á. Ví dụ là hưởng không hết sao? Tự nhiên một ngày mình ăn có ít gạo mà gạo đâu nhiều quá không ăn không nổi nữa. Một ngày mình xài ít tiền mà tiền đâu tới nhiều quá thì xài không hết nữa, thì đó đó, cái đó là bắt đầu phước dư rồi đó, bắt đầu ta mới làm phước tiếp thành cực kỳ lớn. Đó. Ở đây có ai mà tiền nhiều quá mà xài không hết không? Giơ tay lên cho Thầy biết coi, cho Thầy địa chỉ đi. Đi giấu liền thấy không?
[1:10:02]Đâu có ai nè. Nhưng mà phải như vậy đó, phước đến ta xài không hết. Đó bắt đầu là đó là cái dấu hiệu là ta làm phước đã dư để có thể mà tích lũy tiếp cho tới cái phước vô hạn mà thành Thánh được, là như vậy. Chứ còn làm nhiêu hưởng nhiêu, làm nhiêu hưởng nhiêu là vẫn phước chưa đủ, vẫn đang luẩn quẩn trong cái chỗ giàu và nghèo, nghèo và giàu, chưa vượt lên được, như vậy.
[1:10:30]Trong cái tinh thần trách nhiệm
[1:10:35]của ta đối với mọi người
[1:10:39]mà được định nghĩa rằng là chăm lo cho mọi người về đời sống phải không vật chất và tinh thần phải không ạ? Ta lo cho mọi người về đời sống vật chất, lo cho họ miếng ăn, miếng ngủ, miếng mặc, miếng ở. Ta lo cho họ tinh thần về kiến thức, học tập, tài năng, bản lĩnh. Nhưng có một điều quan trọng nhất mà ta phải có trách nhiệm với cuộc đời này là lo cho mọi người về sự giác ngộ, tu hành. Đó mới là cái đỉnh cao của tinh thần trách nhiệm.
[1:11:18]Còn cái mà ta có trách nhiệm với con người chỉ ở mức độ vật chất và tinh thần kiến thức thì vẫn chưa đủ để cho chính ta đạt được cái công đức vô tận của Thánh. Cái đỉnh cao của cái tinh thần trách nhiệm là chăm lo cho sự tu hành giác ngộ của người khác. Nên ở đây vậy, ta lo cho mọi người có ăn, có mặc, ta lo cho mọi người có việc làm, có kiến thức, cuối cùng phải lo cho mọi người biết tu tập. Nhớ như vậy, ba cái đó, đó gọi là ta có tinh thần trách nhiệm rất đầy đủ. Mà nhìn thấy một người ta thương yêu họ, cảm thấy mình có trách nhiệm với họ phải nghĩ luôn tới ba điều. Nhớ như vậy, đừng bao giờ chỉ nghĩ một điều.
[1:12:07]Ví dụ ta nhìn thấy một ông cụ già ổng nghèo khổ bên đường thì đầu ta nghĩ cái gì? Giúp cụ một ít ăn đúng không, đó chỉ là một cái vật chất, thì rồi ta đi qua luôn, đó là cái tinh thần trách nhiệm ta rất là kém. Thấy nhìn thấy một con người nào mà ta có thể giúp được thì phải nghĩ liền tới ba ba điều, đừng nghĩ một điều. Tại nghĩ một điều cái phước của ta rất là cạn và ta cũng không đủ phước để làm Thánh. Giúp một người vật chất thì phải gài cái cách nào đó để cho họ nâng họ lên cái kiến thức và gài cái gì đó làm cho họ hướng về sự tu hành giác ngộ luôn, đừng bao giờ chỉ dừng lại vật chất. Nên khi mà ví dụ như chùa ta cũng có cái hội từ thiện
[1:12:53]thì do cái hội từ thiện mình cũng còn nghèo cho nên thầy cũng không có ép. Thì thôi làm được nhiêu làm để gieo duyên với chúng sinh. Nhưng mà nếu đúng một cái hội từ thiện mà như thầy mơ ước là phải ba điều. Cứ giúp cái người về vật chất thì phải giúp luôn họ về tinh thần và phải giúp luôn cho họ về tâm linh, tu tập thì mới gọi là một hội từ thiện đầy đủ, mới là một hội từ thiện đầy đủ ha.
[1:13:22]Nếu phước ta không nhiều thì khi quả báo đến ta hưởng hết à. Từ nào giờ mình thiếu quá nên vừa có cái hưởng vừa có cái hưởng, ta không có dư phước để tích lũy tiếp trên cái con đường thánh đạo. Nên vì vậy mà ta phải
[1:13:40]làm phước rất nhiều, làm phước đến nỗi quả báo tới không kịp hưởng thì mới dư phước mà bước lên con đường thánh đạo, nhớ như vậy. Thì trong những cái phước đó thầy vừa nói tới vật chất, thầy ám chỉ vật chất, nhưng rồi nó cũng có phước về tinh thần. Tự nhiên tinh thần mình rất thông sáng, kiến thức mình rất là lớn, trí tuệ mình rất là nhiều cũng là một loại phước về tinh thần. Thầy nói cái phước về thiền định nữa. Bắt đầu ta hưởng được cái phước thiền định, khi ta vào ngồi thiền tâm thanh tịnh, cảnh giới thiền định hiện ra thì xin thưa đó cũng là một loại phước làm cho ta enjoy, ta hưởng. Và hưởng cái đó thì sao? Cũng hết. À!
[1:14:30]Vậy làm sao để thiền định hiện ra mà không bị hưởng hết phước? Thì phải đợi tới giao thừa cuối năm nay ta nghe Tứ Niệm Xứ 3 mới biết.
[1:14:42]Dụ lừ từ từ vậy đó, phải dụ từ từ như vậy mới được nha. Nên chúng ta cẩn thận, cái định cũng là một loại phước làm cho ta hưởng thụ. Thôi nay nghe vậy thôi nha. Có câu hỏi gì hả con?