[0:00]Hôm nay thì chúng ta nghe về một bài giáo lý
[0:06]nó có cái tính mâu thuẫn nhau. Hai cái dạng tâm lý mâu thuẫn nhau nhưng mà lại đều là đạo lý cả. Một cái tâm lý là khi ta gặp những nghịch cảnh,
[0:22]gặp những đau khổ trong đời, ta bình thản chấp nhận. Thì cái mà chấp nhận được cái đau khổ
[0:34]thì làm cho ta hết đau khổ, đó là nguyên tắc. Cái hay là vậy, chấp nhận được đau khổ thì ta tự nhiên hết đau khổ. Còn ta đau khổ bởi vì ta ta muốn trốn chạy khỏi cái đau khổ. Thì vấn đề là như vậy. Đây là một cái sự dũng cảm mà nó đem đến cái sự bình an, đó là một cái tâm lý như vậy. Và cái tâm lý thứ hai nó mâu thuẫn ngược lại nhưng nó cũng là đạo lý, đó là ta không chấp nhận số phận, ta tạo công đức để vươn lên, ta thay đổi số phận. Đây là một cái tâm lý khác, nó ngược lại, nhưng nó cũng là đạo lý. Nhưng mà hai cái tâm lý này nghe rất là là đối nghịch nhau, rất trái ngược nhau nhưng cả hai đều là đạo lý.
[1:25]Hôm nay chúng ta sẽ phân tích cái này một chút, vậy. Tại trong đời chúng ta cái tình trạng mà ta gặp nghịch cảnh đau khổ, ta phải có một cái thái độ dũng cảm chấp nhận bình thản là điều ta phải học, phải không ạ? Theo Phật pháp rồi buộc ta phải học điều này. Chấp nhận được số phận, đối diện với khổ đau và bình thản trong những cái chướng ngại, đó là cái tâm lý ta phải học cho bằng được. Là đệ tử Phật phải đủ cái sức mạnh để bình thản được những điều trái ngang đó. Nhưng nếu không khéo, cái ta trở nên an phận, nhu nhược, không tiến bộ. Và cái mà cái nhu nhược, an phận, không tiến bộ nó lại là đi ngược lại với cái lý tưởng tu tập giác ngộ của chúng ta. Vì sao vậy?
[2:13]Vì cái lý tưởng tu tập để đạt được sự giác ngộ là một sự phấn đấu không ngừng, mà không phải của kiếp này mà của rất nhiều kiếp tới nữa. Nếu không có cái nỗ lực phấn đấu thay đổi số phận thì ta mãi mãi chỉ là một phàm một phàm phu tầm thường, bình thường rồi bị trôi lăn trong luân hồi vô tận, nên phải thay đổi số phận. Vậy cái tâm lý mà ta không chấp nhận số phận, ta phải thay đổi số phận với cái mà ta chấp nhận số phận để ta được bình an, hai cái đó nó ngược nhau. Đúng không ạ? Đúng rồi. Nó giống như nói em: "Ờ sao chị ít học quá vậy?", nói: "Tôi theo đạo Phật chứ nói tôi cái gì cũng được, cái gì cũng bình an hết.
[3:00]Kệ, ít học vậy được rồi." Rồi khỏi cần nói nhà ờ nhà mái tranh rất nát vậy cũng được, miễn tâm tôi bình an. Rồi: "Sao chị đi chiếc dép chiếc này chiếc kia?", nói: "Thì lượm được chiếc nào đi chiếc đó." Sao quần chị có một ống còn ống kia đâu? Nói: "Tại nó rách rồi tôi xé bỏ luôn, mặc một ống cho nó khỏe." Được không ạ? Lý luận kiểu đó được không ạ? Có cái đạo Phật kỳ dị vậy không ta? Nghe thì có vẻ giống như bình an nhưng mà sự thực nghe làm sao mà rất là khó chịu phải không? Cái này nó là nói ngang ba làng cãi không lại chứ không phải là cái bình an của đạo Phật. Vì cái bình an của đạo Phật á nó phải là một cái gì nó đĩnh đạc và sang trọng.
[3:46]Cái người tu theo đạo Phật không phải là một con người hèn hạ, thấp kém, bần tiện, mà con người tu theo đạo Phật, ví dụ như trong nghịch cảnh trong khó khăn, họ vẫn có cái đĩnh đạc, sang trọng của họ, cái cao sang quý phái của họ, mới đúng là đệ tử Phật. Chứ không phải đệ tử Phật mà thành ra cái gì nó nó hèn kém, nó tầm thường, nó nó ti tiện, không phải là như vậy. Cho nên ở đây nó có hai cái tâm lý trái ngược mà nếu ta chỉ biết có một bên thì cái tâm lý ta mất cân bằng và ta cũng không đi đúng con đường của đạo Phật. Ví dụ bây giờ ta nghe một vị thầy giảng là người đệ tử Phật phải biết nỗ lực vươn lên. Nghe đúng không ạ? Đúng không?
[4:33]Rất đúng. Vì nỗ lực vươn lên là sao? Tức là phải thay đổi số phận, phải tốt lên hơn, phải khá lên hơn, giỏi lên hơn, giàu hơn. Nghe đúng không ạ? Quá đúng a! Nhưng mà không khéo, cái mà ta nỗ lực phấn đấu vươn lên đó nó trở thành cái gì? Thành một tâm lý gì? Tham vọng nha, tham vọng đó! Cho nên cái giáo lý, cái đạo lý, cái lời dạy khuyên ta nỗ lực vươn lên, nghe rất hay, nhưng không khéo trở thành tham tham vọng. Và đây là cả cái thế giới này bị, cả cái thế giới này bị. Thế giới này là một thế giới mà người ta cạnh tranh, hơn thua, nỗ lực từng ngày, từng giờ mà. Nghĩa là ví dụ một cái công ty này họ sẽ thả những cái
[5:21]tình báo kinh tế để rình rập các công ty khác xem cái công ty khác nó ra cái sản phẩm gì, nó có ý tưởng gì. Thì khi mà nó mới manh nha bí mật trong phòng thí nghiệm thì bên đây mình ăn cắp cái thông tin rồi, về mình nghiên cứu liền. Về nghiên cứu để vượt lên. Ví dụ nó tung ra cái sản phẩm, sản phẩm là ví dụ một cái điện thoại chụp có ba cái màn hình, ba cái ống kính, bên đây mình cũng ra được kịp thời luôn thì nó nó không trở thành một cái là độc quyền nữa và bên đây mình cũng bán song song chứ không bị mất hàng. Chứ không ví dụ bên kia nó ra một cái sản phẩm nó có cái tính năng mà không ai có thì người ta xúm nhau người ta mua cái điện
[6:01]thoại đó hết, bên đây mình ế, công ty phá sản liền. Nên cứ cạnh tranh nhau bằng tất cả mọi cái thủ thuật và thủ đoạn. Mà sống trên đời là vậy, nếu mà không chen lên được thì bị người ta đạp xuống lui liền và người ta giết mình chết luôn. Nên trong cuộc sống này, trong cái mưu sinh, trong cái sinh tồn của nhân loại này thấy thì là tiến bộ nhưng mà sự thực là gì? Chà đạp nhau, giết hại nhau, mưu hại nhau, vùi dập nhau từng giờ để mà đi lên. Cái thế giới này là như vậy. Nên tuy rằng ta nói rằng con người phải tiến bộ, phải vươn lên, nhưng trong ẩn chứa trong cái sự tiến bộ vươn lên đó rất là nhiều cái gì?
[6:46]Cái tham vọng, độc ác, tàn nhẫn.
[6:51]Nếu không có Phật pháp thì cái cách mà ta cầu tiến sẽ trở thành cái gì? Tham vọng, gì nữa? Độc ác. Nếu không có Phật pháp. Nên nếu mà ông thầy nào dạy ta cứ nỗ lực cầu tiến vươn lên, phấn đấu thay đổi số phận, chỉ nói một phe phía đó thôi thì làm cho ta trở nên cái con người cũng vậy, hơn thua, tàn nhẫn liền. Và điều đó không còn là Phật pháp nữa. Còn nếu ta gặp một ông thầy ổng nói ngược lại, ổng nói mình tu theo Phật là phải cái gì? Buông bỏ, phải không ạ? Bình thản, an phận, chấp nhận, à bất động, không ham muốn, không mong cầu
[7:39]để cho tâm được bình an, thì chuyện gì xảy ra? Chuyện gì xảy ra? Ta kéo cả cái xã hội này chìm lại, đứng lại luôn, nghèo hèn luôn và lười biếng luôn! Đây là một số nước mà Phật giáo Nam tông bị. Một số nước mà họ của Phật giáo nguyên thủy, Nam tông á, của các sư á là cứ đến chùa, nghe các sư giảng về cái không tham, không sân, là bình an chấp nhận, một số quốc gia đó người dân trở nên lười biếng luôn, làm vừa đủ ăn, trồng một cái số lúa vậy vừa đủ sống rồi thôi, cái nghỉ ngơi hoặc là đi chùa, hoặc đi chơi, rồi trở nên lười biếng, không làm gì nữa. Và sao? Khi một đất nước mà không có tiến bộ, không có sức mạnh về cái kinh tế thì sẽ suy yếu về cái gì?
[8:36]Khi một đất nước không có sức mạnh về kinh tế thì sẽ suy yếu luôn về cái gì? Quân sự và chính trị luôn. Mà nếu một đất nước không có mạnh về quân sự và chính trị thì chuyện gì xảy ra? Chắc chắn là bị lệ thuộc bởi một một nước mạnh hơn. Chắc chắn như vậy, bị xâm chiếm liền, bị hoặc là xâm chiếm một cách công khai hoặc là ngầm bên trong cũng đã bị mất rồi. Đó là cái hậu quả của cái việc mà một dân tộc lười biếng, một đất nước không tiến bộ. Và đây là lý do vì hiểu lầm giáo lý của Phật. Nên đây cũng là một cái cực đoan ngược lại. Nên hôm nay chúng ta đem hai cái cực đoan đó về dưới mái chùa Tương Mai,
[9:21]ta mổ xẻ cho nhau nghe nha, để người Phật tử ta hiểu luôn cả hai mặt đối lập này mà mình quân bình được cái tâm lý của mình, thái độ sống của mình. Mà khi mình hiểu được điều này, mình quân bình được thái độ sống của mình, cái tâm lý mình rồi, mình có thể làm sao? Hướng dẫn cho tất cả mọi người chung quanh mình đi gọi là con đường trung trung đạo. Ta sống lợi ích cho cuộc sống mình rồi và hướng dẫn bao nhiêu người cùng được lợi ích vì cái quân bình tâm lý này, cái trung đạo này. Nên hôm nay cũng là một cái cái vấn đề vấn đề nó tế nhị nhưng mà rất là sâu sắc mà cần thiết. Vì nào giờ ta đi chùa như vậy, ta sẽ nghe một hoặc trong hai cái đạo lý này.
[10:10]Hôm nay ta đem ra ta nói lại như vậy. Bây giờ ta nói cái thứ nhất là cái giáo lý về cái sự chấp nhận số phận, cái mà chấp nhận số phận để được gọi là không tham lam. Và vì không tham lam, vì chấp nhận số phận cho nên ta có thể nhẫn nhục được trước những cái đau khổ và cái xúc phạm của người khác. Đây là cái đạo lý mà đến chùa ta cứ phải học mãi, đúng không ạ? Có nhiều người còn viết cả chữ nhẫn để treo trong nhà mình ha, cứ nhẫn, nhẫn nữa, nhẫn mãi. Tức là không có giận hờn, sân si, căm thù, chống trả khi mà người ta mưu hại mình, khi người ta xúc phạm mình. Mà người nào đạt được tới cái cảnh giới đó, đó là một người tu tập có gì?
[11:04]Có đạo lực. Có sức mạnh ghê gớm mới có thể bình an được trước cái sự xúc phạm, mưu hại của người khác. Đây là mục tiêu phấn đấu của biết bao nhiêu người đệ tử Phật của chúng ta. Mà cái điều này quý không ạ? Cần không ạ? Cần không? Cực kỳ cần thiết. Cực kỳ cần thiết. Ta phải bình an, bình thản và nhẫn nhục trước những sóng gió của cuộc đời. Người đệ tử Phật phải tập cho được cái bản lĩnh này, hay còn gọi là cái đạo lực này. Thầy dùng chữ đạo lực mà không dùng cái chữ đạo hạnh, vì sao vậy? Cái chữ đạo hạnh nó tổng quát. Còn cái chữ đạo lực nó là sức mạnh. Mà chính cái ta không nói gì, không giận gì với ai, nó lại là sức sức mạnh.
[11:56]Còn ví dụ như ta thấy hai người, một cái người này chửi người kia hay đánh người kia, người kia chửi lại, đánh lại, thấy có vẻ giống như là rất là mạnh, cơ bắp mạnh, gân cổ lên chửi nhau to tiếng hoặc là đưa tay đưa chân động thủ đánh nhau, thấy có vẻ là có sức mạnh nhưng kỳ thực đó là một tâm hồn yếu đuối, không giữ được nội tâm mình bình an. Cái không giữ được cái bình tĩnh chính là yếu, yếu đuối nha, chứ không phải là mạnh đâu. Thấy hùng hổ chửi bới nhau, đánh nhau chứ sự thật họ là những con người yếu, yếu đuối, dễ vỡ. Tâm hồn họ mong manh, dễ vỡ. Còn cái người mà họ tát mình một cái, mình xỉn niễng, mỉm cười đứng dậy, con người đó mới sao?
[12:44]Mới đáng sợ. Đáng sợ vì sao? Một là người này là thánh rồi, hai là họ đang tính một cái âm mưu khác. Họ có âm mưu xong rồi,
[12:58]nên ta nhớ điều này, nhiều khi ông bà mình nói một câu mới hay, "Chó sủa chó không cắn ai". Nên khi một cái người mà giận lên mà chửi thì ta biết rằng họ không có gì nữa, không biết gì để làm nữa thì họ mới chửi. Còn người họ không chửi vì họ có tính chuyện để làm rồi thì mấy người đó mới đáng sợ nhé. Mấy người đó mới đáng sợ. Nên ta chửi họ, họ làm thinh thì một là quỳ xuống lạy họ đi vì họ là thánh rồi. Hai, họ có tay chân xã hội đen họ ra lệnh sắp sửa lát ra giết mình rồi. Thôi quỳ xuống lạy họ cho xong. Nên sợ nhất là những con người im lặng, không nói, không giận mới đáng sợ, hoặc là tu tới nơi rồi,
[13:38]họ chứng xong rồi, hai là đàn em họ chuẩn bị hành động rồi nên không thèm chửi. Còn người chửi lốp bốp lốp bốp không đáng sợ. Vậy ở đây là mình thích làm im lặng của bậc thánh hay là im lặng của xã hội đen? Cái ta tu theo Phật là trước sóng gió, nghịch cảnh, sự xúc phạm hay mưu hại, ta đạt được sự bình thản, im lặng của bậc bậc thánh chứ không phải là của một ông trùm xã hội đen nha. Nó khác nhau. Hai người thái độ rất giống nhau, cười cười cười cười không nói gì. Nhưng mà một cái là của ông trùm, hai của ông thánh. Và ở đây ta tu tập là để đạt được sự im lặng, bình thản của một ông ông ông gì?
[14:30]Ừ, ông thánh chứ đừng nói lộn qua ông trùm nha. Lỡ vậy nha. Của ông thánh nha, nhớ như vậy. Cái sự im lặng, bình thản của một ông thánh. Ở đây ta có một cái đó là cái cái sức mạnh của nội tâm mà giữ được sự bình thản trong tâm hồn. Cái sức mạnh của nội tâm mà giữ được sự bình thản trong tâm hồn, ta vừa nói tới nói lui mấy lần cái chữ sức mạnh. Vậy cái chữ sức mạnh tức là tâm mình phải mạnh, phải gồng lên phải không ạ? Phải không? Không. Lạ vậy, cái sức mạnh của nội tâm chính là một sự hư vô, hư vô, trống không, không có gì cả mà đó là sức mạnh. Còn cái sức mạnh của cơ bắp thì phải làm sao? Phải căng cơ lên phải không, phải căng phải gồng cái cơ lên mới gọi là mạnh.
[15:19]Nhưng mà cái sức mạnh của nội tâm thì chính là gì? Hư hư vô. Nên một đời ta theo Phật là một đời ta tập giữ cho tâm mình hư hư vô. Đó, mà chính cái hư vô của nội tâm đó lại là sức sức mạnh, nhớ như vậy. Mà muốn có cái sức mạnh của nội tâm như vậy thì ta phải làm sao? Phải làm sao? Thường thì ta nghĩ rằng ta phải ngồi ngồi thiền cho nhiều. Nhưng mà ngồi thiền là đỉnh cao rồi. Cái người mà ngồi thiền được, tâm yên tĩnh được, xin thưa là đỉnh cao rồi. Chứ mới ban đầu ta chưa đạt được. Trước đó ta phải làm những cái điều gì để cho tâm mình có sức mạnh? Phải sống đừng vị kỷ, đừng có vì mình. Trong từng suy nghĩ, trong từng sự đối xử nho nhỏ với mọi người, tập sống vị vị tha.
[16:24]Khi ta tập sống vị tha, tự nhiên ta có sức mạnh lần lần. Khi ta đối diện với nghịch cảnh, mình cũng bắt đầu có cái khả năng giữ được sự bình bình thản mà chỉ là bằng cái gì? Bằng đời sống vị tha thôi. Lo cho người, thương yêu con người, quan tâm tới con người, nghĩ đến những cái khó khăn người khác, liếc mắt nhìn một cái là biết người khác khó điểm nào, yếu điểm nào mà ta hỗ trợ, ta giúp đỡ. Ta tinh tế từ từ trong đời sống. Còn trước đây ta không tinh tế vì ta mải nghĩ về về mình, yêu thương bản thân mình. Bây giờ học theo Phật, ta xoay ngược lại, buông bỏ cái lo cho mình đi rồi tự nhiên mọi người hiện ra trước mắt mình, mình yêu thương, mình tử tế.
[17:18]Thì cái đó cũng là một cách để rèn luyện sức mạnh của nội tâm. Mà khi gặp nghịch cảnh bỗng nhiên ta ta bình thản hơn lúc trước. Còn mà bình thản hoàn toàn thì phải chứng thiền định, phải có thiền định ta mới bình thản hoàn toàn. Còn chưa có thiền định mà chỉ bằng cái đời sống đạo đức vị tha, ta cũng đạt được một phần bình thản là như vậy nha. Nhiều thứ nữa và ví dụ như lễ Phật, ta lễ Phật nhiều, bỗng nhiên nội tâm ta cũng có sức sức mạnh, cũng có sức mạnh. Thì cái sức mạnh đó cũng giúp cho ta làm sao? Giữ được sự bình thản trước nghịch cảnh. Đó. Ví dụ như một cái người mà thầy nhìn thấy cái nội tâm họ
[18:05]nông cạn và yếu đuối, ví dụ nhìn thấy một người có một nội tâm nông cạn và yếu đuối thì thầy thường khuyên là phải đem cái sức lao động chân tay ra mà mà làm những điều phúc. Mà nếu bây giờ không biết làm việc gì thì thầy hay nói khuyến khích là cứ theo thanh niên mà đi vá đường á. Hiện nay là các chúng thanh niên của mình ở các nơi từ thành phố Hồ Chí Minh ra Nha Trang, ra Nghệ An rồi rồi Hà Nội, Hải Phòng, các em nó đều hay cứ đi xem những cái đường nào hư á, mà nhiều khi nhà nước cũng chưa kịp vá, tại nhiều cái nhỏ nhỏ thì chưa đủ lớn để lên một kế hoạch. Nhưng mà nó cũng đủ để gây phiền toái cho mọi người đi tới đi lui.
[18:48]Các em hay rủ nhau bỏ tiền ra mua đá, mua nhựa vậy đó, ban đêm cái đi lấp. Thì những cái đó là cái công sức lao động chân tay, làm những điều phúc thì tinh thần bỗng nhiên nó mạnh lên, nó bắt đầu bớt nông cạn, bớt hời hợt. Trên đời này nó có những cái người mà bên ngoài đẹp nhưng mà nội tâm nông cạn và yếu đuối. Có những người bên ngoài đẹp nhưng mà bên trong sâu sắc và mạnh mẽ. Chứ thầy không nói người xấu nha, người xấu thì phải đi sửa đồ tùm lum mệt lắm. Nhưng mà người đẹp á cũng có hai loại. Có người đẹp mà có một nội tâm mạnh mẽ và sâu sắc, họ có tư duy, có trí tuệ. Còn có những người đẹp ở bên ngoài nhưng bên trong rỗng, yếu đuối, nông cạn.
[19:38]Họ kiếp xưa tạo một cái phước gì đó nên đời này được cái đẹp, nhưng mà cái lối sống, cái đời sống chưa đủ chiều sâu bởi vì sao? Bởi vì chưa đủ cái đời sống mà vất vả giúp đỡ người khác. Nên đời này tự nhiên hời hợt và nông cạn. Như thầy nói vậy đó, ví dụ như có hai người đều có thân hình vạm vỡ là cơ bắp nở nang, đẹp, bụng đủ sáu múi, vân vân, bắp chân bắp tay rồi khi mà gồng lên đứng vạm vỡ, đẹp. Nhưng có hai hai dạng nội tâm. Một dạng nội tâm là có trí tuệ, có đạo đức, có tình cảm. Một dạng nội tâm không có gì ở trỏng, nhìn chỉ là một bức tượng thôi. Đẹp nhưng mà đẹp của một bức tượng để điêu khắc.
[20:27]Còn một người đẹp nhưng mà trong nội tâm họ cũng đẹp. Khác nhau vậy vì sao? Vì cái người mà cơ bắp cuồn cuộn đẹp á vì họ lấy cái sức lao động ra họ đi phục vụ người khác. Họ làm nên được những công trình, những công việc có lợi cho đời. Còn một người cơ bắp cuồn cuộn chỉ bởi vì tập gym thôi, tập tạ thôi, chạy máy, vô trong phòng tập gym tối ngày trỏng, tốn tiền chạy máy, chạy đồ quơ kéo tạ kéo đồ là cơ bắp cũng đẹp lắm, nhìn bụng đủ sáu múi, Phải đủ sáu múi không ta? Đó vậy đó. Đẹp nhưng mà chỉ là bức tượng, tại vì cái sức lực mà họ bỏ ra chỉ để với cái gì? Với cái tạ thôi, với cái dụng cụ tập thôi, chứ không có với con người.
[21:14]Còn cái người mà họ đổ sức ra nhưng mà cái sức đó nó tác động vào con người, đem lại lợi ích cho cuộc đời thì nó đánh vào nội tâm ngược trở lại liền, làm cho họ có một nội tâm gì? Phong phú, trí tuệ sâu sắc, mạnh mẽ. Nên là, chỉ những người nào mà ví dụ vì họ lao động trí óc nhiều quá thì họ phải tập luyện thì họ vẫn giữ được cái sâu sắc. Còn bình thường mà nếu không có việc gì làm để giúp đời mà chỉ luyện tập cơ bắp thì ta chỉ được cái bức tượng thôi, chứ nội tâm không có gì. Vậy chớ người đó lại rất là dễ vỡ, đụng chuyện cái là buồn, khổ, đủ thứ chuyện hết. Rắc rối. Nên ở đây là theo Phật, ta học cái bản lĩnh cái thứ nhất là giữ
[21:59]được sự, sự bình thản trước sóng gió, trước nghịch cảnh. Mà để giữ được cái sự bình thản đó, ta gọi là một nội tâm có sức, có sức mạnh. Mà cái gọi là có sức mạnh của nội tâm nó không phải là một cái dụng công, cố gắng, nỗ lực, gồng căng, mà lại chính là hư, hư vô, nhớ như vậy. Mà để có được cái hư vô tự nhiên đó, trước cái nghịch cảnh lòng mình không cần cố gắng mà tự nó bình an, nhớ như vậy, không cần cố gắng mà tự nó bình an, thì chính là gì? Bởi cái quá trình dài: lễ Phật, sống vì người, và thứ ba là thiền, thiền định, nhớ như vậy. Từ ba cái công đức này, bỗng nhiên ta có cái sức mạnh mà cái sức mạnh đó không ai thấy, chính mình cũng không thấy nữa.
[22:50]Chỉ khi gặp nghịch cảnh thì mới biết là mình đã mạnh, chứ còn trước đó không biết. Khi gặp nghịch cảnh, tự nhiên mình tỉnh bơ, lòng không xao động thì đó chính là sức mạnh, chứ không có cần phải căng kéo gì cả. Đó là cái sức mạnh như vậy. Còn một cái triết lý nữa để cho ta có cái sức mạnh nữa. Ví dụ: trong đau khổ mà ta chấp nhận thì ta hết đau khổ.
[23:19]Tại sao ta chấp nhận đau khổ? Bởi vì ta biết luật nhân, nhân quả. Khi cái đau khổ đến với mình thì mình biết rằng đây là cái gì? Một cái quả báo nào đó ở kiếp trước đã, đã đến với ta. Ta chấp nhận, bỗng nhiên hết đau khổ liền. Đúng không ạ? Đúng ạ, đúng ạ. Đơn giản vô cùng. Chỉ tin nhân quả thôi, ừm. Ví dụ như bây giờ, mình cầm theo một số tiền để mình chi mua cái gì cho gia đình vậy. Đi giữa đường bị móc túi mất. Nó làm rối loạn cái, cái đời sống của ta liền, phải không ạ? Cái số tiền đó ta dành dụm để chi phí cho gia đình, chi tiêu cho gia đình bỗng nhiên bị lấy trộm mất, ta bị rối loạn. Tiền đóng tiền học cho con không nè,
[24:06]tiền mua lương thực, thực phẩm sẽ bị gián đoạn, vân vân, ha, ta bị rối loạn hết. Và cái mà ta bị rối loạn cái cuộc sống mình do bị mất cắp một số tiền như vậy, thì tất cả chúng ta đều làm sao? Đều bị, đều bị phiền não nha, khổ đau, trách móc, giận hờn, tiếc rẻ.
[24:28]Cái tâm lý chúng ta đều bị như vậy. Nhưng mà nếu chúng ta tin vào luật nhân quả, chúng ta nói: "Trong vô lượng kiếp, chắc thế nào mình cũng đã có những lúc lầm, lầm lỗi. Chắc thế nào mình cũng có những lúc lầm lỗi và bây giờ đây là lúc trả quả báo". Hiểu như vậy thôi, bỗng nhiên cái, cái phiền não, cái tiếc rẻ, cái khổ đau đó làm sao? Nó vơi đi gần hết liền. Vấn đề còn lại là gì? Chấp nhận. Chấp nhận là ta sẽ ăn uống thiếu thốn một chút nha, kế hoạch bị gián đoạn, dừng lại mọi cái, chấp nhận. Thì chính cái chấp nhận đó làm sao? Bỗng nhiên cái phiền não, cái khổ đau ta nó vơi bớt liền. Đó. Mà cái chấp nhận được cái khổ đau cũng chính là một sức, một sức mạnh.
[25:19]Cái người yếu đuối không chấp nhận khổ đau, không chấp nhận nghịch cảnh. Cho nên họ lại làm sao? Càng, càng bị đau khổ. Còn cái người mạnh mẽ là người chấp nhận được khổ đau thì họ vượt lên khỏi khổ đau liền. Đó là đạo lý, đó là bí quyết sống là như vậy. Bây giờ nói: "Thôi bây giờ tiền thì không quan trọng đối với con nhưng tình rất quan trọng. Chồng con có bồ". Rồi. Đau khổ không ạ? Đau không? Đó, chấp nhận rồi phải không? Đó, có hai người nói chấp nhận rồi, cho ổng đi theo bồ luôn. Miễn gia tài ổng đưa đây đừng lấy đồng nào, chấp nhận luôn. Thường thường á, ví dụ như tiền nó có cái cách đau khổ của nó,
[26:10]nhưng tình nó cũng có cái cách đau khổ của nó khác, đúng không ạ? Nên có những người họ xem rất là nặng về tiền, mất tình thì được chứ đừng mất tiền. Nhưng có những người mất tiền được chứ đừng mất tình. Mỗi cái nó có một cái, cái đau khổ riêng, có cái cảm xúc riêng, có cái niềm vui hạnh phúc riêng. Cho nên hai cái nó không giống nhau. Có người nói: "Tiền con mất được nhưng tình đố mà mất được. Nó mà phản con, con giết nó ngay". Không biết, không biết nó là ai, không biết nữa. Cho nên nghe cái chữ đó là nó trốn mất nó bỏ mình ngay đấy. Thì đó cũng là một cái gì? Một loại đau khổ, một loại phiền não, một loại phiền não.
[26:50]Mà nếu ta chấp nhận thì sao? Bỗng nhiên hết đau khổ. "Thầy nói nghe dễ, tại thầy chưa bị ai bỏ chứ thầy thử bị nghe biết liền, khổ thấy mồ luôn".
[27:01]Hồi nãy ngồi trên xe, thầy có cầm cái điện thoại thì mở ra thì xem cái báo. Trong đó nó có cái tiêu đề, thầy không có coi nội dung, tại thấy nó cũng ba cái chuyện tầm phào mà, nhưng mà có cái tiêu đề rất là thú vị, cái câu nói thế này: "Đã cố gắng hết sức mà chồng vẫn không yêu". Có cái tựa đề như vậy, nhưng thầy không có đọc nội dung. Thấy cái chuyện này nó là nếu mà cái nhìn mà không có biết đạo lý nhân quả, người ta sẽ thắc mắc điều này. Vợ chồng đã từng yêu nhau, cưới nhau, bỗng nhiên đến lúc nào đó ông chồng hết yêu, không hiểu lý do. Mặc dù hết sức cố gắng, vẫn thấy ổng cứ lợt lợt, lợt lợt, đi điều tra vẫn không thấy ổng có bồ bịch gì,
[27:45]nhưng ổng cứ lợt lợt, lợt lạt, lợt lạt, không yêu. Cố gắng hết sức, thậm chí là vay tiền đi sửa mắt sửa mũi đồ lại, về ổng còn nhìn ổng còn khinh khỉnh hơn chút nữa, lạ lùng, không hiểu lý do. Mà cứ càng cố gắng thì càng sao? Phiền não và khổ đau. Còn nếu mà chấp nhận được thì bỗng nhiên thôi cứ sống như bạn, cứ sống vì con, cứ sống để tu tập, mỗi tháng về chùa Tương Mai tu, sướng thấy mồ, không cần. Chứ còn mà ổng thương mới mệt á. Ổng mà thương hoài, đi đâu: "Bà đi đâu vậy?". Nói: "Đi chùa". "Đi với ai?". "Đi với mấy bà bạn". "Có ông bạn không?". Nói: "Không, chỉ bà bạn à". "Chắc không?". Nội cái đó mình cũng phiền nha.
[28:29]Nhưng mà thôi ổng bớt thương chút xíu, lại khỏe. Cứ sống lo làm phúc vậy thôi. Mà thậm chí thôi thôi nó đại khái là như vậy. Tức là ta chấp nhận được thì ta không, không đau khổ. Rồi ví dụ bây giờ vậy: Có người đang có chức, có quyền, vì một lý do gì đó cái chức vụ không còn nữa. Chức vụ không còn nữa thì có mấy lý do, nhiều khi đang còn làm được mà bị, bị một thế lực hay là sự ganh tị, phe phái gì đó cái bị ta gạt ra. Cái này rất là, rất là khó chịu. Còn hoặc là một cái nhẹ hơn là vì ta hết tuổi, phải nghỉ hưu, đó là một điều đương nhiên thì ta ít bị có phiền muộn, nhưng mà vẫn bị trống, trống trải.
[29:16]Vì thực ra đầu óc mình còn, trí tuệ còn, kinh nghiệm còn, nhưng mà chỉ vì lý do quy định tuổi tác phải nghỉ, nên coi vậy chứ vẫn ấm ức á, vẫn ấm ức, vẫn muốn cống hiến, nhưng mà cái luật nó như thế rồi, không làm gì khác được. Đó, nó có những cái nó gọi là, nhưng mà bây giờ nếu ta làm sao? Ta chấp, chấp nhận, rồi ta đi tìm một cách cống hiến khác, tìm một cách cống hiến khác, coi vậy chứ mà lại vui. Ví dụ có anh, anh Thiệp ở Hải Phòng anh đang ngồi đây. Trước đây anh là Tổng Giám đốc điện lực của Hải Phòng, cũng uy quyền lắm chứ không phải không, rồi tới tuổi rồi phải nghỉ hưu, bây giờ ảnh, ảnh nhận cái trách nhiệm đối với đạo tràng Hải Phòng làm Chúng trưởng.
[30:00]Tối hôm qua anh gặp thầy anh nói câu này, anh nói: "Bây giờ làm Chúng trưởng đạo tràng có mấy trăm người, con mới thấy nó còn khổ hơn hồi làm Tổng Giám đốc điện lực". Nói sao vậy? Là vì hồi làm tổng giám đốc điện lực á thì chỉ ra lệnh thôi và lính phải làm, còn bây giờ trong đạo tràng chúng trưởng có ra lệnh được không? Phải làm sao? Thuyết phục, phải năn nỉ, phải dụ dỗ. Đêm hôm 12:00, 1:00 người ta gọi điện thoại tới người ta tâm sự, ỉ ôi, mắng chúng phải làm sao mà phải nghe, rồi là phải giải thích, xử lý công việc theo một cách khác hẳn, cực hơn rất là là nhiều, mà phải có đạo đức hơn rất là nhiều,
[30:46]mà phải gương mẫu hơn, muốn hút điếu thuốc là thua rồi đó, hết rồi đó. Đó, thì muốn uống một chút rượu là thua rồi đó, tất cả mọi điều đó làm sao? Chấm dứt, mà nếu anh lỡ có Thôi thôi nói câu đó mích lòng chị, tôi không nói nữa. Nó phải tất cả đều phải chấm dứt hết. Đó này, cho nên vì vậy là khi ta chấp nhận được cái số phận thì bỗng nhiên sao?
[31:15]Phiền não nó nó hết. Cho nên vậy ta mới rút ra một cái đạo lý là thế này, hãy nhẫn nhục, phải không ạ? Hãy an phận, hãy chấp nhận để tâm ta được bình bình an và cái bình an đó là một sức, sức mạnh của nội tâm. Cái đạo lý này là một đạo lý rất căn bản của của đạo Phật, mà ta phải tu tập cho cho bằng được. Đó, nên ta đi các chùa ta thường nghe về đạo lý này, đúng không ạ? Và mình cố gắng cả đời để tập cho được cái này. Nhưng nhưng làm sao? Không khéo thì cái gọi là an phận chấp nhận này làm cho ta mất lý tưởng, mất ý chí. Mà một người đệ tử Phật mà mất lý tưởng, mất ý chí thì sao? Thì có bao giờ có thể tìm được sự giác ngộ như là Đức Phật mong mỏi cho ta không?
[32:14]Không, đó. Cái an phận cái chấp nhận đó nếu không khéo nó biến thành cái mất lý tưởng, mất ý chí và lười lười biếng. Đây, đây là một vấn đề. Cho nên là cái người đệ tử Phật mà đúng á bên cạnh cái đạo lý chấp nhận số phận, nhẫn nhục trong nghịch cảnh, bình an trong sóng gió, lại còn một cái ý chí phấn đấu để vươn lên, để thay đổi cái số phận mình từ phàm phu trở thành một bậc một bậc thánh, từ cái chấp ngã mà trở thành vô ngã, từ cái si mê mà trở thành giác ngộ nha, từ cái vị kỷ trở thành vị vị tha, từ cái sống thấp hèn trở thành cao cao thượng, là như vậy. Thì cái phấn đấu đó dễ không? Không dễ chút nào.
[33:16]Bao lâu mới hoàn thành? Đúng rồi, dùng chữ vô lượng kiếp là chính xác. Cái con đường đó, con đường mà ta chuyển từ si mê sang trí tuệ, từ cái chấp ngã sang vô ngã đó là con đường của vô lượng kiếp. Thực sự thì nó không vô lượng đâu, chỉ một số kiếp nào đó ta đã thành rồi, nhưng mà cái tâm thế của ta chuẩn bị là đó là một lộ trình vô vô lượng kiếp. Mà người nào trang bị cho mình một cái tâm thế đó, đi trong vô lượng kiếp để đạt cho được cái vô ngã, đó là người có chánh kiến, có trí tuệ, có đạo đức. Còn người nào đặt một cái kỳ hạn, nói: "Tôi tu nhất kiếp ngộ nhất thời, một kiếp này thôi", đó là người tham vọng, nông nổi, càn cợt, không đạo đức, không trí tuệ.
[34:07]Cho nên khi mà thầy hỏi cái lộ trình đi đến vô ngã bao lâu, một số người đã trả lời vô lượng kiếp, đó là câu trả lời mà làm cho chư Phật hài lòng. Nhớ như vậy, chư Phật hài lòng.
[34:23]Mục tiêu của ta là thay đổi số phận. Hồi nãy ta nói chấp nhận số phận để được bình an. Bây giờ ta lại nói là thay đổi số phận để chuyển từ phàm phu lên một bậc bậc thánh. Thì hai câu này nó ngược nhau, ngược nhau nhưng mà không ngược, chỉ bởi vì cái gì? Chỉ bởi vì ta dựa vào luật nhân nhân quả. Hồi nãy ta chấp nhận được số phận cũng bởi vì ta tin vào luật nhân nhân quả, thì bây giờ ta có cái ước vọng, ta có cái khát vọng thay đổi số phận cũng chính bởi vì ta tin vào luật nhân nhân quả. Nên hai cái đó lại có còn ngược nhau nữa không? Không. Nghe thì ngược nhau, nhưng mà cái lõi của vấn đề là đồng nhất.
[35:15]Ta chấp nhận số phận, ta chấp nhận khổ đau vì ta tin có luật nhân quả. Kiếp xưa chắc mình cũng có cái gì sai sót đây. Nói: "Ủa, sao thấy hiền lành quá mà tại sao mình bị mất trộm? Nào giờ mình đâu có ăn cắp của ai?" Nói: "Đúng là mình không có cái cái tội của cái việc ăn cắp từ những kiếp trước, nhưng có khi mình vui, mình đã lấy mất một cái tổ ong của người ta, đúng không ạ?" Tổ ong cũng là cơ nghiệp của cả một đàn ong, là thực phẩm, gia tài của cả một cái đàn ong, mình chơi mình xông khói rồi mình lấy mất cái tổ ong của người ta đi, có phải cướp không? Phải cướp không? Có sao không phải, nhưng mà có luật pháp nào kết tội mình vì mình lấy ổ ong không?
[35:58]Không, luật pháp thì không kết tội, nhưng luật nhân quả thì sao? Thì nghiêm khắc kết tội, nhớ như vậy. Có nhiều điều luật pháp không kết tội, nhưng luật nhân quả không hề tha chúng ta. Ví dụ bây giờ ta giết một con chó ta ăn thịt, luật pháp có kết tội không? Không, chỉ có Đài Loan bắt đầu có kết tội. Hôm nay Đài Loan đã chính thức đưa ra cái luật cấm ăn thịt chó và mèo. Một quốc gia tiến bộ nhất thế giới á.
[36:30]Việt Nam mình thì mọi người vẫn đang vận động nơi cái trang mà baovecho.org để thu thập chữ ký mà trình lên Quốc hội đưa ra cái luật bảo vệ chó luôn. Mà số chữ ký hiện nay đã tám trăm mấy chục nghìn rồi, chừng nào đủ một triệu thì ta trình lên Quốc hội xin thông qua cái luật bảo vệ chó. Hôm nay thì chưa đủ, mọi người ráng vào cái trang mà baovecho.org để mà ký tên trong đó để trình lên Quốc hội sớm thì ta có công đức nha. Nhưng mà ngày nay luật pháp chưa có quy định điều này. Do vậy ta giết con chó ta ăn thịt, luật pháp không kết tội, nhưng luật nhân quả thì sao? Hãy đợi đấy. Xử đẹp mình không sót một điều gì nha, không sót một điều gì.
[37:15]Tất cả đều là nhân quả, là tội phước cả. Nên khi ta thấy một cái người họ hiểu luật, họ ma mãnh, họ lách luật, họ làm tội mà không bị luật pháp xử, nhưng mà luật nhân quả thì sao? Không bỏ sót điều nào. Chính vì tin vào luật nhân quả cho nên ta chấp nhận khổ đau. Và bây giờ cũng vậy, ta chính vì tin luật nhân quả nên ta tin có một con đường để thay đổi số số phận. Và cũng chính là dựa vào luật nhân quả, nên hai cái thái độ, một thái độ là chấp nhận số phận và một thái độ là quyết thay đổi số phận đều là giống nhau nha, cái lõi vẫn là đồng nhất nhau ở chỗ cái niềm tin vào luật nhân quả là như vậy.
[38:02]Bây giờ ta thay đổi số phận không phải là bằng tham vọng, không phải là bằng mưu kế, không phải là bằng sự giành giật hơn thua, mà chính là bằng cái cách làm làm phúc, đúng như vậy, làm rất nhiều điều công đức trên đời thì sao? Thì số phận ta sẽ thay đổi. Nên có cái câu của ai nói rất là hay: "Hãy sống mà lương thiện với mọi người rồi trời đất sẽ an bài cho ta". Đó, tức là ta sẽ tìm thấy cái sự tốt đẹp hơn cho cuộc đời của mình không phải bằng mưu mô, tính toán, ích kỷ, hơn thua, hại người, giành người, mà chính là cố gắng tạo rất nhiều rất nhiều công đức rồi trời đất an bài cho ta. Tức là luật nhân quả đem đến cái phước báu cho ta.
[38:53]Thì đây là một cái gì? Một cái sự thay đổi số phận mà không hề làm ta mất đạo đức, mà làm sao? Chỉ làm ta tăng thêm đạo thêm đạo đức. Còn ngược lại, nếu ta không hiểu điều này, ta tìm cách thay đổi số phận mình bằng tham vọng, bằng mưu tính thì không biết là ta có thay đổi số phận được không, vẫn tiếp tục thất bại hay là thành công, nhưng ta chắc chắn mất một cái. Mất cái gì? Mất cái gì? Mất đạo đức. Nha. Nếu ta quyết thay đổi số phận bằng cái mưu tính, hơn thua thì không biết ta có thay đổi được hay không, nhưng chắc chắn ta đã mất một cái là mất đạo đức. Còn ta hiểu luật nhân quả, cho nên ta quyết thay đổi
[39:50]số phận của mình bằng bằng cách tạo rất nhiều công đức, bằng cái tu dưỡng nội tâm của mình rất kỹ lưỡng, bằng cách buông xả những cái tham lam, thù hận, ích kỷ, đó, tập sống một đời vị tha, bao dung thì sao? Số phận ta sẽ thay đổi mà người xưa nói rằng trời đất sẽ an bài cho ta, an bài cho ta. Ta biết vậy, cả những nhà mà chính trị vậy mà giỏi nhất chính là những người tin vào cái sự công bằng của trời đất nhất.
[40:28]Cái người mà chính trị giỏi á, họ là người giỏi cái gì? Mưu mô, mưu kế, mưu tính, mưu trí. Tức là mưu rất giỏi mới làm chính trị được. Mưu rất giỏi là sao? Là để đoán biết được tâm ý của kẻ thù mà mà bảo vệ đất nước mình. Cái mưu giỏi là phải đoán được cái đường đi nước bước của kẻ thù. Muốn biết kẻ thù mưu tính gì thì ta cũng phải rất là giỏi về mưu kế. Đó là bắt buộc, nên một nhà chính trị nào cũng phải giỏi về mưu tính, thủ đoạn, thủ thuật. Bắt buộc, một nhà chính trị phải như vậy. Nhưng một nhà chính trị xuất sắc thì biết rằng còn một yếu tố nữa, còn một yếu tố quan trọng nữa trong cái việc mà bảo vệ dân, bảo vệ nước là yếu tố gì? Yếu tố gì?
[41:31]Tâm, tâm linh. Đó, một nhà chính trị xuất sắc đều biết rằng bên cạnh những cái mưu tính hết sức của mình, hết sức của toàn dân, toàn quân, lực lượng vũ trang, an ninh, quân đội tính hết sức rồi, vẫn còn một yếu tố rất lớn là là tâm linh của thần thánh che chở, bảo vệ. Do nhiều việc sức người không làm nổi. Nên ta thấy cái người mà những chính trị mà càng lên cao thì tự nhiên họ càng sao? Càng hiền lành, khiêm hạ, nhã nhặn là như vậy. Còn cái người mà không phải là một nhà chính trị cao á thì mới kiêu hãnh, hống hách vì không đạt được tới cái cái thức ngộ về tâm linh. Còn một người chính trị cao rồi họ thức ngộ về tâm linh.
[42:18]Họ hiểu rằng bên cạnh tất cả những tài năng của con người, tất cả cái sức mạnh của toàn dân, toàn quân, toàn Đảng gì đó, còn một yếu tố rất quan trọng là thần thánh. Nói vậy có phải mê tín không? Nhiều người hỏi vậy hỏi: "Bây giờ Bác Hồ chết đi đâu? Bác Giáp chết đi đâu? Nguyễn Chí Thanh chết đi đâu, phải không? Phùng Chí Kiên chết rồi đi đâu? Bác Phạm Văn Đồng đi đâu? Bác Trường Chinh đi đâu? Có phải chết rồi mất không?" Không. Nếu không mất thì các ngài đang ở đâu? Vẫn đang ở đâu đó mà vẫn bảo vệ đất nước này, cái sự nghiệp này. Cái sự nghiệp mà khi lúc còn sống các vị đã đem cả cuộc đời mình để xây dựng
[42:59]thì chết rồi vẫn không cho phép nó tàn lụi, vẫn phải bảo vệ cái cơ nghiệp này. Và chính vì những vị đó họ lúc còn sống là những con người gì? Đặc biệt, phi thường rồi, nên khi họ chết rồi họ vào trong cái cõi của một cái tầng cao. Dĩ nhiên ta cũng không biết là ở tầng nào nhưng là một tầng cao. Nên các vị đó vẫn còn có những cái quyền năng để mà âm thầm bảo vệ, che chở cái đất nước này. Nên có một lần thầy gặp một ông thầy ổng đi qua Trung Quốc ổng học, học để lấy tiến sĩ. Thì ổng là đàn em của thầy thôi. Khi về gặp lại thăm hỏi thì thầy mới hỏi chuyện này chuyện kia, thì ổng có kể một câu chuyện nhỏ nhỏ.
[43:39]Ổng nói ổng gặp mấy cái người bạn Trung Quốc á, thì trong cái cách nói chuyện của cái người Trung Quốc á lúc nào họ cũng muốn sao? Xâm chiếm Việt Nam. Ý nguyện chưa bao giờ hết điều đó. Nhưng mà họ có nói thêm một câu này nè: "Tụi tao chỉ sợ ông thần của nước mày." "Ông thần của nước mày". Tức là họ tin rằng ở Việt Nam mình có những bậc thần thánh nào đó linh lắm mà bảo vệ đất nước này. Cái câu đó họ nói như vậy nghĩa là gì? Ta suy luận ra được điều gì? Nghe tụi tao chỉ sợ mấy ông thần của nước mày. Ta nghe câu đó rồi ta suy luận ra được điều này. Ta suy luận ra rằng là nó phá mình đã nát nước rồi, đúng không ạ?
[44:25]Mà vẫn không không thành công. Kế hoạch nó tinh vi vô cùng, cuối cùng vẫn thất bại vì một lý do lãng nhách nào đó. Cho nên nó tin rằng là cái đất nước Việt Nam này được thần thánh sao? Che chở. Nên những người chính trị trên cao họ đều hiểu điều này cả. Còn chúng ta là những người dân, à những người công dân, là những người Phật tử, à những người cư sĩ vừa sống và làm việc theo theo luật pháp, và sống và làm việc theo đạo đạo lý. À như vậy thì chúng ta cũng phải có cái gì? Cái lý tưởng, cái ước mơ là thay đổi số phận của mình. Nhưng trên cái con đường mà đi tìm cái sự thay đổi số phận của mình
[45:17]đó, chúng ta tin vào tâm tâm linh, tin vào nhân nhân quả. Nên trên cái con đường mà ta khát khao, ước mơ đi tìm cách thay đổi số phận của mình, ta không mất đạo đức. Mà lúc nào cũng tìm cách cống hiến, đúng không ạ? Phụng sự, phục vụ nhiều nhất có thể. Nên ta không hề bị mất đạo đức, không rơi thành một kẻ nham hiểm, quỷ quyệt, mà cứ càng cố gắng thay đổi số phận chừng nào thì đạo đức của ta càng thăng tiến chừng nấy. Đó là cái hay của những người có niềm tin vào tâm linh, của những người có niềm tin vào luật nhân, luật nhân quả. Thì ta sẽ thấy như vậy, một người thì cứ mưu tính giành của người khác thành
[46:11]của mình, còn một người chỉ cúi đầu phụng sự, cống hiến và rất siêng năng. Ai hở ra cái gì là mình giành lấy công việc của người ta để gánh đi cái sự nặng nhọc, cái sự lao tác, sự vất vả của người khác vì biết làm sao? Vì biết chính những công việc đó là vàng, là ngọc.
[46:32]Cái người không có con mắt trí tuệ thì thấy cái việc mà công việc, sự lao động là cực khổ. Nhưng cái người có con mắt trí tuệ thì thấy những việc lao động, phụng sự, cống hiến chính là vàng, là ngọc, là cơ hội quý hiếm mà lẽ ra cái đó mới là cái phải giành nhau. Ví dụ mình bước vô chùa sắp tới thời giảng, sân chùa còn trống, nhiều người chưa đến, mình đến sớm thì đây sao? Chính là cơ hội vàng vàng ngọc cho ta làm điều gì? Vô xin phép ni sư trụ trì lấy ghế ra mình trải cho mọi người ngồi. Mà còn cái phước gì bằng mình trải ghế ngồi cho người ta ngồi nghe pháp. Phước lớn vô cùng. Mình trải ghế ngồi cho người ta ngồi đánh bài thì sao?
[47:27]Tội vô cùng. Kéo ghế mời người ta ngồi uống rượu thì sao? Tội vô cùng. Kéo ghế ngồi cho người ta coi phim lãng nhách thì sao? Chẳng phước, chẳng tội, chẳng gì. Nhưng mà kéo ghế ngồi, bày ghế ngồi ra, sắp ghế ngồi để mọi người ngồi nghe pháp thì sao? Phước gấp trăm, gấp nghìn lần. Thì cái đó mới là cái mà phải giành nhau mà làm. Còn mình bước vô chùa mình mình kiêu kỳ, lý thế, sang trọng đi qua lại, rồi ai lao động kệ người ta, ai quét sân chùa, ai bày ghế kệ người ta, coi như đó là việc nặng nhọc của những người lao công là chết à, cái đó là sai. Chính cái đó mới là vàng là ngọc của cuộc đời này.
[48:07]Nên hiểu cái điều này rồi,
[48:12]mình bước vào cái lĩnh vực nào mình cũng vui được hết. Vì sao? Vì ở bất cứ môi trường nào mà tới, mình chính là người giành làm những công việc nào thấp kém nhất. Những cái công việc mà người ta tưởng là thấp kém, đối với mình bây giờ mình sáng mắt rồi mình mới biết nó là là vàng, là là ngọc, chứ còn cái vàng mà ngọc mà ở trong mấy cái tiệm kim hoàn á coi đó là vàng ngọc giả, nha. Cái mà những công chuyện thấp hèn, những công việc thấp hèn mà phải lao động đổ mồ hôi đó, cái đó mới là vàng bốn số chín thật. Cái vàng đó là bán là rất nhiều tiền ở trên cõi trời. Còn cái vàng bốn số chín mà ta mua ngoài tiệm
[48:53]kim hoàn đem lên cõi trời không ai mua. Vì sao? Vì trên cõi trời vàng đẹp hơn, có giá hơn. Còn mà vàng, đó, ta đi vào nhà vệ sinh, ta quét, ta dọn, ta đi vào nhà bếp ta nấu cơm, ta bưng cơm, ta mời huynh đệ mình, đó, cái lượm lá sân chùa, cắt bớt cái nhánh mà nó sắp gãy, đó, bao sái tượng Phật, đó, chắp tay đứng cung kính nghe lời quý thầy, quý cô lao tác, đó thứ là vàng thiệt. Vàng đó còn hơn cả vàng bốn số chín. Mà trên đời có giành nhau thì giành mấy cái đó đó, nha. Thầy nói rồi cái lần sau giành nhau đánh nhau vì cái chuyện này mới tức cười nha. Thấy người ta bưng ghế mình lại mình dập giựt ghế người ta bưng ra sầy để vì
[49:39]giành phước hơn thì đúng là đánh nhau thì chuyện này mới lãng nhách nè. Nhưng mà hiểu cái điều này cho nên ta thích làm sao? Ta thích phục vụ là như vậy. Ví dụ như như thầy vậy, thầy cũng có những đệ tử cư sĩ là những người khá giả, là có cái thân phận ở bên ngoài đời cũng là chủ cả, vân vân gì đó, cũng khá giả. Nhưng mà lên tới chùa Phật Quang rồi là bị thầy đì liền. Là sao? Bắt đi làm phục vụ, bắt đi bưng cơm, quét dọn. Vậy đó. Mà người nào làm được điều đó thì đó mới là đệ tử cưng của thầy. Chứ còn nói vô tới gặp thầy rồi phải ngồi bàn sang trọng mà ăn cơm chung với quý thầy, quý cô là người đó thực sự đối với thầy đó là người chưa hiểu đạo.
[50:30]Người chưa hiểu đạo thì thầy cưng, thầy chiều, thầy dụ. Hiểu đạo rồi, thầy đày đọa, vùi dập cuộc đời cho tiêu tan luôn.
[50:46]Cho nên có cái câu là ha: "Hãy đến mà xem chùa Phật Quang, đại gia về đó cũng lầm than. Cũng dọn vệ sinh như đầy tớ, sống đời giản dị chẳng cao sang". Thấy như vậy.
[51:06]Vì ta muốn thay đổi số phận ta bắt đầu từ điều đó, yêu thương và phụng sự con người. Như vậy. Và như vậy, cái phấn đấu của ta, nói à: "Thưa Thầy, nếu như vậy tụi con khỏi học khỏi hành gì hết, khỏi có ơ ừm cần công tác gì hết, ừm khỏi chỉ cần à vô quét sân chùa cái từ từ mai mốt mình lên làm giám đốc hay sao Thầy?" Có không à? Không. Nếu mà mình quét rất giỏi thì sẽ được làm gì? Tổ trưởng tổ vệ sinh khu phố, nha, sẽ được về.
[51:45]Tức là làm sao? Ngoài cái việc mà bất cứ cái việc lao động gì ta cũng phải cố gắng làm, dù nặng dù nhẹ nha. Bây giờ ví dụ bây giờ ta vào nói: "Thưa Thầy, hôm nay con rảnh con tới chùa, Thầy cho phép con a quét sân chùa, quét nhà vệ sinh chùa." Tại vì mình biết là mấy việc đó là vàng là ngọc mà, nhưng Thầy không cho. À Thầy nói: "Không không, con ngồi đi, con viết cái cái cái cái này giùm cho Thầy." À đây là cái tài liệu gì đó viết để phụ là trình Giáo hội, trình chính quyền địa phương lo công việc. Thì lúc đó mình nói: "Không không, con đi quét nhà vệ sinh à", được không? Không. Vậy là ta chấp ý mình.
[52:24]Vì việc lớn, việc nhỏ, việc nhẹ, việc nặng gì, miễn là phục vụ đều là là hay, chẳng nói thấp, chẳng nói cao, miễn là phục vụ chuyện nào cũng hay, việc nào cũng hay. Việc nào cũng làm hết. Thì đó là cái công đức của ta. Nhưng bây giờ nói: "Nếu nói như vậy Thầy, con khỏi cần đi học cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ thì Thầy nghe Thầy nói là cứ phục vụ thôi, tự nhiên mai mốt leo lên giám đốc hả? Lên cõi Trời?" Nói: "Không." Đi học là để làm chi? Để phục vụ được nhiều hơn. Ta có kiến thức ta mới phục vụ được nhiều hơn, như nãy vậy. Ta vào, cái sư Thầy không cho mình đi dọn quét, bắt mình viết, nếu lúc đó mình viết chữ xấu,
[53:07]mình không biết viết, không biết tạo ra một câu văn cho nó hợp lý, thì mình có giúp sư Thầy trong cái công việc đó được không? Không. Mà lúc đó việc đó mới là cần, cái quét nhà không cần nữa, mà cái việc thuộc về văn hoá đó mới cần. Cho nên vì vậy ta vẫn phải học, nha. Học để làm gì? Để có kiến thức. Có kiến thức để làm gì? Phục vụ được sâu sắc hơn, được nhiều điều cho cuộc đời này hơn. Bởi vậy, rồi cuối cùng ta yêu quý cái lao động, bất cứ việc lao động nào, nhưng ta cũng phải yêu quý kiến kiến thức. Nghĩa là ai có cái sở học, có cái học tài ta vẫn phải yêu yêu quý và vẫn phải khuyến khích con em mình ráng mà học, để làm chi?
[53:50]Để phục vụ cho đất nước, phục vụ cho một thế giới tốt đẹp hơn. Như vậy nha.
[54:02]Khi ta đang nói hai cái tâm lý nghe giống như trái ngược, nhưng cuối cùng không phải là mâu thuẫn bởi vì nhờ có luật nhân quả, nên cái người biết tu là cái người dung hoà được hai cái tâm lý: một là chấp nhận số phận để bình an trong nghịch cảnh, hai là thay đổi số phận để vượt lên cao hơn trên những tầng bậc luân hồi mà của cái vũ trụ này. Là như vậy. Nên vừa là an ổn được trong nội tâm trong sự khó khăn, nhưng mà vẫn nỗ lực vượt lên để thay đổi số phận. Hai cái tâm lý đó song song tồn tại trong con người của chúng ta. Ví dụ bây giờ một người bị cái số phận là nghèo. Nghèo là có phải tại ngày xưa họ là bủn xỉn, ăn cắp, ăn trộm không?
[54:50]Phải không?
[54:54]Chưa chắc à nha.
[54:57]Có những người nghèo không phải tại ngày xưa họ bủn xỉn hay ăn cắp, ăn trộm, nhưng thật sự có những người nghèo vì như vậy. Có những người nghèo vì kiếp xưa bủn xỉn, ăn cắp, ăn trộm. Nhưng có những người nghèo không phải vì lý do kém đạo đức đó, mà nghèo chỉ bởi vì kiếp xưa họ chưa nghe được cái bài triết lý về tiền bạc. Cho nên họ sử dụng đồng tiền sai lầm, đời này không còn tiền nữa, nên họ bị rơi vào cảnh nghèo chứ không phải họ là người kém đạo đức. Kiếp xưa là cũng là người có đạo đức, nhưng mà dùng tiền sai lầm. Nhá, sử dụng đồng tiền đúng thì tiền nó cứ có mãi. Sử dụng đồng tiền không đúng thì tiền nó nó mất đi.
[55:45]Nhớ, mọi thứ trên đời này đều như vậy. Ta có bạn bè đông mà cái đối xử của ta với bạn bè không hợp lý, từ từ ta mất bạn. Còn nếu ta đối xử với bạn đúng, từ từ ta đông bạn bè, đó là nhân quả. Ta có sắc đẹp nhưng mà ta không khéo sử dụng sắc đẹp mình cho đúng thì sau này ta từ từ trở nên xấu. Còn người biết sử dụng cái sắc đẹp mình cho đúng thì sau này càng lúc càng càng đẹp. Sử dụng sắc đẹp sao cho đúng?
[56:22]Nó không phải phạm vi của bài nói hôm nay nên Thầy không có nói qua, sợ lạc đề và mất thời gian. Nhưng mà vậy, như tiền bạc cũng vậy. Kiếp này ta nghèo thì ta học cái bài học đạo lý là chấp nhận cái nghèo, vui trong cái nghèo nha, hạnh phúc trong cái nghèo, bình an trong cái nghèo. Rồi thôi, như vậy đã đủ chưa? Đã đủ chưa? Chưa. Vì ta còn thiếu một cái vế nữa là sao? Phải phải vượt lên trên cái nghèo, vượt lên thoát khỏi cái nghèo mà vượt lên trong đạo trong đạo đức. Đó, cái tâm lý phải tồn tại cả hai. Hai cái tâm lý nó ngược nhau. Bây giờ nghèo ta chấp nhận cái nghèo đã là khó rồi phải không ạ?
[57:08]Vì cái người mà nghèo rồi cứ day dứt, day dứt, loay hoay, xoay xở đủ cách để làm sao thoát nghèo, nhưng mà cái loay hoay, xoay xở, day dứt đó chỉ làm người ta đau khổ thêm. Còn bây giờ có một hiền sĩ, một ẩn sĩ vui với cái nghèo. À ví dụ mái nhà mình nhỏ, cứ sống trong cái nhà nhỏ, quần áo mình ít thì cứ ít, mặc khéo vén vậy thôi. Là khéo là khéo nấu thì no mà khéo co thì ấm, thì cứ vậy, cứ trong cái thiếu thốn của mình mình khéo léo trong đó, bình an trong đó, chấp nhận trong đó. Đó là một cái vế thứ nhất. Nhưng mà cái vế thứ hai phải vượt lên khỏi hoàn cảnh, chớ Đức Phật không chấp nhận cho đệ tử của Ngài thiếu phước.
[57:53]Nghèo thì ta chấp nhận, nhưng thiếu phước là một điều không chấp nhận được. Cho nên ta chấp nhận cái nghèo, nhưng không được chấp nhận cái thiếu thiếu phước. Vì vậy trong cảnh nghèo, trong cái vui với cái nghèo, chấp nhận cái nghèo mà vẫn nỗ lực làm làm phước, đó, đó là cái Trung đạo mà hôm nay ta nói với nhau. Hôm nay ta nói. Ở đây ai là người nghèo giơ tay lên cho Thầy coi.
[58:20]Ủa, cả đất nước này nghèo hả trời?
[58:24]Thầy có xin tiền đâu mà giơ tay quá vậy? Sợ Thầy xin tiền, xin địa chỉ xong rồi giơ tay hết cả cái cái đạo tràng vậy trời? Đó. Thì á nếu mà ai nghĩ rằng mình nghèo thì trước hết là sao? Tập vui trong cái nghèo, nhưng phải lúc nào cũng tìm cơ hội để làm làm phước mà thoát khỏi cái nghèo. Thật ra ta không cần thoát khỏi cái nghèo, ta chỉ cần cái gì? Làm được nhiều việc phúc thôi, vậy thôi. Còn cái nghèo nó sẽ tự biến mất, tự nó trốn mình nó đi. Bây giờ lúc đó khi bắt đầu khá giả lên rồi, mình thèm được ở trong mái nhà tranh, trong một chiếc chõng tre, được không? Xin báo cáo đồng chí: không được.
[59:17]Hãy nhớ giùm Thầy câu này, nha. Khi cái phước tới rồi, mình muốn sống cuộc đời giản dị, không được.
[59:28]Nói thưa Thầy, Thầy nói rằng người có phước là người được chọn lựa, phải không à? Người có phước là gì? Người được rộng quyền chọn lựa. Bây giờ con muốn chọn lựa, con muốn sống cuộc đời sang cũng được, con muốn sống cuộc đời giản dị nghèo hèn cũng được, tại sao Thầy nói không được? Tự nghe nghe Thầy giảng có nhớ không à? Hôm trước Thầy đã định nghĩa rồi. Người có phước là người, là người... được quyền chọn lựa. Quên hết trơn rồi, nghe rồi quên hết trơn rồi, buồn quá hà. Học giáo lý phải nhớ để mà đi lý luận với người ta, mà còn đi giảng lại cho bao nhiêu người chung quanh mình nha, chứ không phải là nghe cho vui rồi thôi chấm dứt.
[1:00:09]Nhớ như vậy, nghe giáo lý rồi phải ghi nốt lại, mà còn giảng lại cho gia đình, bạn bè, họ hàng, thân quyến mình mới là con của Phật nha, chứ phải nghe cho vui, một mình mình biết rồi thôi. Đó, như anh Thiệp mà ngồi ghi chép đó, tờ giấy ni lông rồi đó, như vậy mới là đúng, về còn giảng lại cho đạo tràng của mình. Như vậy, nên là người có phước là người được quyền chọn lựa. Thế như vậy bây giờ con có phước, con có nhiều tiền, mà về con thích ở nhà tranh, nằm cái chõng tre ai cản con? Được quyền chứ! Nhưng mà sao Thầy nói không được quyền? Đúng rồi, Thầy nói không được quyền. Vì sao vậy? Vì lúc ta làm phước có nghĩa là làm cái gì?
[1:00:51]Là ta muốn cho người khác đừng... khổ, đúng không à? Đắp đường là muốn cho người khác đi trên con đường suôn sẻ, bình an, an toàn. Ta bố thí cho cái nhà nghèo, ta muốn nhà đó đừng đói. Ta xây cái nhà tình nghĩa, tình thương là muốn cho người ta được ở trong căn nhà lành lặn không bị mưa gió dột nát. Tức là khi ta làm phước là ta muốn cho chúng sinh được sung sung sướng. Thì bây giờ ta không muốn sung sướng cho mình có được không? Không! Nhân quả nó ép ta phải hưởng, dù nhiều khi ta muốn chọn lựa một đời sống giản dị, nhưng cũng giản dị một chút thôi, giả vờ đóng kịch một chút thôi, rồi cái sung sướng nó ập tới nó bắt ta phải hưởng.
[1:01:38]Đó là như vậy, Thầy báo trước như vậy. Mặc dù trên định nghĩa, người có phước là người được quyền chọn lựa, nhưng mà coi vậy chứ quả báo nó vẫn ép ta. Ví dụ như bây giờ ta làm phước quá chừng cả một đời này, rồi mình trong đầu mình nghĩ là mình sẽ sống giản dị. Nhưng xin thưa các đồng chí, kiếp sau các đồng chí đẻ lọt vào một cái nhà đại gia tỷ phú đô la thì bây giờ mình có chọn lựa được không? Ông bố mình ổng cho mình mười bà vú em nuôi, cho mình nằm lên cái giường bằng vàng ròng, rồi mình có biết mà cãi được không? Mình có oa oa khóc không chịu cho xuống đất nằm, mua tui cái chõng tre được không?
[1:02:17]Không! Rồi cái tã, cái lót gì, cái sữa gì cũng là hạng cao cấp rồi lúc đó mình có cãi được không? Không! Phải hưởng, mà mình lúc đó là sao? Bị động. Là tại sao? Vì những đời trước khi mình phụng sự cho chúng sinh, nghĩa là ý mình muốn cho chúng sinh được sung sung sướng thì bây giờ mình bị ép phải hưởng, mà lúc đó mình không chủ động được. Rồi sau này khi lớn lên mình chủ động thì giả vờ cất cái nhà tranh, cái chõng tre lâu lâu về ở câu cá, đóng kịch, diễn sâu cho vui thôi, chứ cũng không sao? Không thoát được cái sự hưởng thụ vì phước nó tràn đầy. Như vậy, nên là bây giờ nói người trong cảnh nghèo,
[1:02:58]cái thái độ thứ nhất, tâm lý thứ nhất là ta chấp nhận cái nghèo, vui trong cái nghèo, không cần thoát cái nghèo. Nhưng mà làm sao? Nhưng mà làm phước rất nhiều để cho làm chi? Để cho cái nghèo nó thoát ra khỏi mình, chứ mình không cần thoát ra khỏi nó. Tự cái nghèo nó trốn mình mà đi, nó không dám tới gặp mình nữa vì mình nỗ lực làm phước quá nhiều, vậy thôi. Nên lòng vẫn bình an, lòng vẫn vui với cái nghèo nàn, đơn sơ, giản dị, còn nghèo tự nó trốn nó bỏ mình. Đó là người thay đổi số phận một cách chân chính theo đạo lý của Phật dạy. Mà cái tâm ta có bị dao động, bị thay đổi không? Có bị mâu thuẫn lẫn nhau không? Không.
[1:03:45]Nên ta vừa nói hai cái tâm lý mâu thuẫn: một là chấp nhận số phận, hai là thay đổi số phận. Nhưng nếu ta đi đúng đạo lý của Phật thì hai cái tâm lý đó hoàn toàn không mâu thuẫn, vẫn bình an trong tâm hồn của chúng ta nha. Hiểu chưa ạ? Như vậy được rồi đó, hiểu rồi nha. Nên khi ví dụ ta đi đây, đi kia, ta lên mạng ta nghe giáo lý, ta mua đĩa về ta nghe giáo lý, có khi ta nghe cái giáo lý là ta phải biết đủ nha, tri túc, biết đủ, không cầu mong
[1:04:23]để giữ lòng mình thanh thản thì ta biết điều này đúng hay sai? Đúng hay sai? Đúng, mà đúng một vế. Rồi khi có khi ta nghe nói là sao, người Phật tử phải nỗ lực rèn luyện, tạo phước để chuyển nghiệp tiến lên, đúng hay sai? Cũng đúng luôn. Hai cái điều ngược nhau nhưng đều đúng cả nha. Thì bây giờ cái người đệ tử Phật của chúng ta cái lý tưởng của ta là cao vời, là xa xôi, là đẹp đẽ.
[1:04:59]Cái người mà không hiểu đạo thì có thể sống không mục đích, sống ngày nào biết ngày đó. Nhưng một người đệ tử Phật rồi thì tự cái trí tuệ và đạo đức của họ sẽ dựng cho họ một lý tưởng sống. Như vậy, khi ta có đạo đức và có trí tuệ, tự ta có lý tưởng, tự ta đặt lên một lý tưởng để ta đi tới. Còn người không có trí tuệ, không có đạo đức thì không có lý tưởng sống. Hãy nhớ như vậy. Nên ta biết ơn những người nào cho ta một lý tưởng sống. Có thể ta bắt đầu cuộc đời mình bằng cái nơi nghèo khổ, tăm tối, vô định nhưng nếu có một người nào đó đến với cuộc đời của ta thắp lên cho ta một lý tưởng, một ước mơ thì ta phải biết ơn người đó, vì sao?
[1:05:55]Vì cái lý tưởng mà người đó thắp lên trong lòng ta sẽ kéo theo hai điều đi theo: một là làm cho ta có trí tuệ và làm cho ta có đạo đức. Nên Thầy nói ngược đi ngược lại, đây là định lý thuận và định lý nghịch, có hết, định lý đảo hết. Nếu ta có đạo đức và có trí tuệ thì ta sẽ dựng cho mình một... một... lý tưởng. Thầy nhắc lại nha, nếu ta có trí tuệ và đạo đức thì ta sẽ tự dựng cho mình một lý tưởng sống. Ngược lại, nếu có người nào thắp lên trong tim ta một lý tưởng sống thì cái lý tưởng đó cũng sẽ làm sao? Sẽ khơi lên trong lòng ta hai điều: trí tuệ và đạo đức. Hiểu chưa ạ?
[1:06:51]Thầy nhắc lại, nắm vững lại cái quy luật tâm lý này giùm Thầy một chút nha, đây là những quy luật tâm lý đó, khó đấy. Thầy nhắc lại nha, hiểu chắc để về mà nói chuyện với con cháu, gia đình mình. Nếu trong lòng ta có trí tuệ và đạo đức thì làm sao? Tự nhiên ta sẽ tự dựng cho mình một lý tưởng sống, đúng rồi. Nếu có ai thắp cho lòng ta một lý tưởng sống thì người đó cũng làm sao? Cũng bỗng nhiên gợi lên cho ta hai điều là: trí tuệ và đạo đức. Nhớ giùm Thầy cái quy luật này, quy luật tâm lý này. Bởi vậy, nhớ lại từ ngày xưa lúc đất nước ta trong tăm tối, trong nô lệ nha, dân ta ít học cũng không biết ước mơ gì,
[1:07:42]sống một đời lầm lũi, lầm than, vất vả và bị bóc lột. Bỗng nhiên có một con người nào đó đến với cuộc đời ta, thắp cho ta một lý tưởng yêu nước, thắp cho ta một lý tưởng độc lập cho dân tộc thì người đó cũng đã dựng trong tâm ta hai điều là: trí tuệ và và đạo đức. Chính vì có trí tuệ và có đạo đức cho nên hôm nay làm sao? Đất nước ta tiến lên. Ta biết ơn cái con người đó, cái con người đã đến với cuộc đời ta, thắp lên cho ta cái lý tưởng yêu yêu nước, yêu nhân loại, yêu hòa bình, yêu độc lập, yêu tự do. Con người đó là ai?
[1:08:34]Đó là cái quy luật là như vậy nha. Thì ở đây, nếu mà có một con người đến thắp cho ta một cái ước mơ
[1:08:45]là ta phải yêu thương tất cả chúng sinh, thắp cho ta một cái lý tưởng ta phải thoát khỏi phàm phu để trở thành một bậc bậc thánh, xây dựng cho ta một cái mục đích là phải vượt khỏi sự chấp ngã để đạt đến sự vô vô ngã, thoát khỏi luân hồi sinh tử, thì người đó cũng xây dựng trong lòng ta hai điều phi thường là trí tuệ và và đạo đức, thì lòng ta yêu kính cái con người đó biết dường dường nào. Người đó là ai?
[1:09:23]Không phải thầy nha.
[1:09:27]Phật nha, Phật. Bởi vậy, chúng ta đi trong luân hồi, đi trong vô minh, đi trong tham, trong sân, trong trong si, à không hiểu biết, có một con người đã đánh thức trái tim ta dậy, cho ta một cái lý tưởng cực kỳ kỳ huy hoàng, sáng chói,
[1:09:51]và từ cái lý tưởng đó ta bắt đầu thành tựu được hai điều là trí tuệ và và đạo đức. Thì nói biết bao nhiêu lời để mà bày tỏ cái sự biết ơn với cái con người đó phải không ạ? Bởi vì hồi nãy ta mới hát: Lòng biết ơn nay dâng Đức Phật. Người cho con nhiệm mầu chân lý.
[1:10:18]Vầng thái dương soi vào cuộc đời. Cái gì nữa sao thầy quên nhỉ?
[1:10:29]Đưa bước cho con sẽ thoát sai kiếp luân hồi. Thấy vậy, ta còn biết ơn biết bao nhiêu nha, một cái con người phi thường đã đến với trần gian như thế là vậy. Và khi ta áp dụng cái tâm lý đó vừa là chấp nhận mà vừa là có cái mục tiêu để thay đổi thì ta áp dụng vào mọi điều trên cuộc đời này. Hồi nãy thầy vừa ví dụ cảnh nghèo, bây giờ vào trong công việc cụ thể. Trong cái công việc cụ thể ví dụ bây giờ ta có cái mục tiêu là
[1:11:05]cái người xây dựng một cái công ty đi. À bây giờ phải đi tìm ra một cái sản phẩm mà bán được trên thị trường, nhiều người mua thì công ty mới mới tồn tại, đúng không ạ? Chứ nếu làm ra sản phẩm không bán được thì công ty phá sản, hay không có sản phẩm gì để bán thì công ty cũng cũng tự phá sản luôn. Bây giờ phải đi tìm một cái sản phẩm mà bán được trên thị trường. Đó là mục tiêu của tất cả các công ty. Thì đi tìm đó là sự nỗ lực. Đúng không? Sự cố gắng, phấn đấu và kéo theo rất nhiều vất vả, mệt mỏi. Và cái vất vả, mệt mỏi, căng thẳng của tâm trí đó nó dễ kéo theo cái gì? Phiền não, khổ đau, bực bội. Đúng không ạ?
[1:11:58]Nên tất cả những doanh nghiệp, những doanh nhân đều bị áp lực của cái tâm lý này, tìm được cái sản phẩm gì để bán cho thị trường mà không bị ai cạnh tranh được. Cái tìm tìm tìm tìm đó gây ra biết bao nhiêu áp lực về về tâm lý. Còn nếu không tìm thì sao? Công ty giải thể, mọi người thất nghiệp luôn. Thì trên cái vậy là bây giờ ta nói: "Thôi tôi nghe thầy dạy, con chấp nhận số phận, có nhiêu bán nhiêu". Thì làm sao? Thì đúng là ta sẽ sao? Bình an đó ha, nhưng mà rồi công ty làm sao? Mình ăn cái vốn từ từ từ từ hết vốn rồi nghỉ luôn. Cho nên cái mà nói chấp nhận như vậy là sao? Là sai về cái nguyên tắc làm việc kinh doanh.
[1:12:45]Hễ làm kinh doanh thì phải sao? Nỗ lực, tìm tòi, phấn đấu, mưu tính đủ thứ hết. Thì cái việc mà nỗ lực, tìm tòi, phấn đấu, mưu tính nó lại căng thẳng, căng thẳng và ta rơi vào cái vòng xoáy của cuộc đời rất là vất vả. Bây giờ áp dụng áp dụng cái đạo lý Phật vào trong cái chuyện kinh doanh này ta làm sao mà vẫn giữ được tâm mình bình an mà vẫn làm sao? Nỗ lực tiến lên, tìm ra được sản phẩm cho cuộc sống để mà bán trên thị trường. Thì làm sao? Áp dụng cách nào? Áp dụng cái cách này là nhân quả. Nhân quả là thế nào? Là cái gì cuộc đời cần thì ta tạo ra cái sản phẩm đó. Quan trọng là con người cần cái gì?
[1:13:38]Và một người doanh nhân, một doanh nghiệp muốn tồn tại chỉ có một cái câu hỏi suốt đời thôi, mang theo từ kiếp này qua kiếp khác: "Thế giới này cần cái gì? Xã hội này cần cái gì? Con người cần cái gì?" Thì đi tìm cái đó, tạo ra sản phẩm đó thì sao? Công ty mình sẽ tồn tại mãi. Mà cần cái gì? Ta nhớ là cần những cái mà nhiều khi nó chưa tồn tại trên cuộc đời này. Ví dụ ngày xưa chưa có cái điện thoại di động nhưng mà người ta đã biết rằng cái đó cái là con người sẽ cần, đúng không ạ? Mà đúng là người ta tập trung người ta chế tạo điện thoại di động. Bây giờ những cái hãng mà chế tạo điện thoại di
[1:14:21]động mà thành công đều giàu kinh khủng luôn. Vì đó là cái mà mọi người đều cần. Mọi người đều cần. Chúng ta cố gắng hạn chế sử dụng nhưng sự thật nó quá cần. Ví dụ bây giờ là ông bố với đứa con nhỏ thôi. Nó nhỏ quá không cho nó sử dụng, nhưng mà nhiều khi không biết nó đang làm cái gì, muốn gọi hỏi coi đang làm cái gì không liên lạc được, cuối cùng sao? Cũng phải trang bị cho nó cái điện thoại di động để kiểm tra, để hỏi han, để theo dõi. Nó quá cần. Mặc dù ta cứ nói là thôi để hạn chế nhưng sự thật nó trở thành một cái cần không thể thiếu. Rồi bây giờ ta đoán xem có những cái gì không có mà tương lai thế giới phải cần?
[1:15:01]Cái gì? Xe bay. Tắc đường nhiều quá. Xe bay sẽ là điều mà thế giới cần. Thế giới đang nỗ lực đi tìm nhưng mà cái xe bay mà hiện nay các nước đang chế đó nó vẫn choán cái không gian nhiều quá, nó cồng kềnh quá. Nên nếu ta chế được một cái xe bay nó gọn nhỏ, rồi đi được 4 người thì cả thế giới này sẽ phải mua chiếc xe bay đó. Nhưng mà ta đủ sức chế nguyên chiếc không? Nhiều khi không, ta chế một bộ phận ta cung cấp thôi, ta cũng bán đắt hàng. Nên là xem thế giới cần gì, xã hội cần gì mà ta đi tìm cái sản phẩm đó. Đấy là thầy nói trong kỹ thuật, bây giờ trong nông nghiệp người ta cần gì, nha, trong y học người ta cần gì.
[1:15:46]Cho nên cái người mà làm doanh nghiệp chỉ hỏi một câu thôi: "Thế giới này cần gì?" Và thế giới này đã có gì rồi, cái gì chưa có, nhưng cái cần thì vô tận. Con người hết có cái này rồi sẽ bắt đầu cần cái khác. Ví dụ nói cái gì cũng có hết rồi thì sao? Bắt đầu người ta sinh ra một cái cần mới: cần lên sao Hỏa đi chơi coi trên đó có cái gì. Đó, con người ta cứ tự tạo cái nhu cầu. Nên ai biết được
[1:16:19]thế giới này cần gì, xã hội cần gì, người đó có dấu hiệu của một doanh nhân thành công, là như vậy. Thì cái mà ta đáp ứng được cái cần của con người mà những cái cần chính đáng thì đó là nhân quả, đó là cái phúc. Còn mà ta không biết mọi người cần gì để mình phục vụ, đó cũng là cái về nhân quả cũng là một cái thiếu phúc. Nên khi ta đầu tư, ta kinh doanh thì đừng nghĩ tới cái mình cần mà nghĩ tới cái xã hội cần. Mà khi mà thầy gặp một số người doanh nhân, doanh nghiệp á, thầy thấy trong đầu của họ bị một cái thế này: đầu tiên là nghĩ mình cần gì trước. Vừa thò tay vạch cái kế hoạch kinh doanh thì nói nó đã sai từ căn bản.
[1:17:09]Họ cần cái gì? Nói họ cần lãi nhiều. Nói cái sai từ căn bản. Cái trong cái đầu óc nó đã là không có cái phúc, không đúng nhân quả. Cho nên cái báo trước là gì? Cái công ty đó sẽ tiêu. Còn cái người nào mà khi ra lập doanh nghiệp trong đầu nghĩ câu này: Xã hội này cần gì? Thì doanh nghiệp đó sẽ phát triển bền vững vì nó đúng nhân quả. Nó đúng điệu tội phúc. Cũng giống như ta bước vào chùa, chùa đang cần gì, Phật tử đang cần gì, ta phục vụ. Đó chính là phúc. Trong doanh nghiệp cũng vậy, trong kinh doanh cũng vậy. Thế giới này cần gì, con người cần gì để ta phục vụ thì doanh nghiệp đó sẽ thành thành công.
[1:17:57]Cho nên cứ thanh thản, nhưng tìm cách đáp ứng được cái cái con người cần thì doanh nghiệp đó sẽ phát triển. Mà khi ta lúc nào đi tìm cái con người cần, tự nhiên cái tâm vị tha mình cũng nảy nở, cũng phát triển lên theo. Đó là cái áp dụng cái đạo lý vào trong kinh doanh. Đó là cái căn bản của việc mà kinh doanh á, con người cần gì, xã hội cần gì. Sau đó ta áp dụng vào trong nội bộ công ty, đối xử với nhân viên làm thành cái nội lực. Cái sự đoàn kết yêu thương, xây đắp nhau cùng chung một lý tưởng phục vụ xã hội thì công ty càng lúc càng càng bền vững vì ai cũng có đạo đức, ai cũng có lý tưởng. Nên cái mà cái tâm lý như là an phận chấp nhận,
[1:18:52]nhưng có một lý tưởng, một ước mơ thay đổi, tiến lên. Hai cái tâm lý đó tưởng là mâu thuẫn nhưng khi có đạo lý, khi có đạo đức, khi có niềm tin vào luật nhân quả thì nó trở thành đồng nhất mà ta áp dụng được cái tâm lý quân bình đó, cân bằng đó trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, kể cả trong cái lĩnh vực hiểm hóc nhất, hóc búa nhất là là kinh tế, kinh doanh. Ta vẫn áp dụng được như vậy ha. Đi tìm cái người khác cần. Tự nhiên ta làm kinh doanh mà là là làm việc phúc thiện, nó khác với con người đi kinh doanh mà chỉ chăm chăm đi tìm cái lợi nhuận cho mình. Còn ở đây ta kinh doanh là để ta đi phục vụ cái mà xã hội cần.
[1:19:40]Nó làm cho ta có vẻ như kinh doanh, tính toán nhưng sự thực là ta đang chơi một trò chơi về đạo đức chứ không phải chơi một trò chơi về tiền bạc, về kinh tế. Làm kinh tế nhưng mà đang thực hiện cái đạo đức. Phục vụ cái mà xã hội họ cần nha, nhớ như vậy. Như vậy. Và bây giờ có đứa cháu nó hỏi mình: Ông ơi ông, giờ con không biết đi học ngành gì. Thì ta nói làm sao? Có nhiều đứa tới lớn lên rồi tới chuẩn bị thi vào đại học mà không biết đi vào ngành nào. Có không ạ? Có nhiều đó. Nó lơ ngơ, lúng túng. Tại sao con không biết chọn ngành? Bởi vì không biết ngành nào sẽ thành công, không biết ngành nào mình sẽ hợp với mình, vân vân.
[1:20:26]Nó toàn lấy cái mình ra làm trung tâm không. Ngành nào mình sẽ thành công, ngành nào hợp với mình, toàn là mình không à. Lấy cái ta, cái bản ngã làm trung tâm cho nên nó mất đường đi. Ta mới nói nè cháu, con lấy mọi người làm đối tượng. Con chọn cái ngành học nào mà con nghĩ con phục vụ nhiều nhất cho xã hội này. Đừng lấy sự thành công của con làm mục đích mà lấy sự phục vụ xã hội làm mục đích. Bây giờ con liệt kê xem những ngành nào mà con nghĩ xã hội cần, nói cho ông nghe. Bắt đầu nó ngồi nó nó nói ra bao nhiêu ngành nghề, rồi bắt đầu ta thu lại. Bây giờ trong những ngành này con có khả năng trong những ngành nào?
[1:21:04]Ta thu nhỏ lại dần dần dần dần, cuối cùng nó tìm ra được cái ngành đó là gì? Đó là ngành gì? Đi hốt rác là ngành hợp nhất.
[1:21:18]Mà hốt rác làm sao? Hốt rác, hốt rác là không phải là hốt rác ngày xưa mà kiếm chiếc xe xấu hoắc mà cái gì cũng đổ chung vô một cái. Bây giờ hốt rác là sao? Chiếc xe cực sang, cực đẹp, có nhiều ngăn, nha. Đến từng hộ gia đình theo luật pháp quy định, cái hộ đó cũng phải có sáu ngăn cái gia đình đó phải có sáu ngăn rác. Sáu cái loại rác khác nhau mà rác nào cũng rất sạch. Kể cả những rác mà của thức ăn thừa, đó, vẫn sạch chứ không phải là bốc mùi hôi thối chảy nước ròng ròng thì mới nhận. Còn không, không nhận. Không thu gom, về anh xử lý lại chúng tôi mới lấy. Vì sao? Vì đến cái thời đại này, thời đại mà công nghệ thu
[1:22:03]gom rác là nghề thu gom rác là một nghề cao sang. Phải tốt nghiệp đại học mới được phép đi thu gom rác. Vì người đó có quyền xử phạt cái gia đình đó khi gia đình đó không biết phân loại rác. Bước vô mở thùng rác ra mà anh phân loại sai, ghi biên bản phạt liền, giống như một công an, một cảnh sát chứ không phải là cái người mà thi đâu rớt đó rồi mới đi hốt rác, không phải nữa, mà là người phải có đầu óc, có trí tuệ, có tri thức mới biết đi thu gom rác và hướng dẫn người ta cách phân loại rác mà đưa rác vào thùng từng loại để đem về cơ sở chế biến xử lý rất là nhanh, rất là dễ dàng, tiết kiệm được biết bao nhiêu nguyên
[1:22:43]liệu cho xã hội này, bảo vệ được biết bao nhiêu điều cho môi trường này. Nên ta bỏ phí rác, ta chôn lấp rác, ta đốt rác đều là những điều càng làm hư môi trường và bỏ đi biết bao nhiêu nguyên liệu quý nằm trong rác. Còn cái thời đại văn minh rồi không có cái gì gọi là rác vứt đi cả. Tất cả đều dùng lại được hết. Tất cả đều dùng lại được hết. Mà đến cái ngày mà xã hội không còn gì vứt đi hết, đó mới là một xã hội văn minh. Mà để có thể mà xử lý lại hết những cái gì người ta đã dùng rồi, không còn gọi là rác, cái đầu óc đó có phải là bình thường không? Phải học rất cao nha. Cho nên sau khi ông nói chuyện với cháu rồi, hỏi cháu:
[1:23:26]Con nghĩ xã hội cần gì? Và năng lực con phục vụ chỗ nào? Sau khi kể ra nhiều ngành gom gom lại cuối cùng à đuổi ngành thu gom rác rồi con thi vô ngành đó cho ông.
[1:23:38]Đó. Cho nên trong cái mà nỗ lực tiến lên của bản thân mình trong đó có cái phục vụ, có cái phục vụ, có đạo đức ở trong, có đạo đức trong cái học tập, đạo đức trong công việc. Vì sao? Vì ta lấy cái việc phục vụ xã hội là mục đích sống của đời mình chứ không còn lấy cái bản thân mình làm mục tiêu nữa, không còn lấy cái sự vinh quang giàu sang thành công của mình nữa, mà lấy cái mục tiêu là phục vụ cuộc đời này. Cho nên cháu của ta nó sẽ thành công. Bây giờ ta nói thế này: Có phải tất cả mọi nỗ lực trên cuộc đời của ta đều thành công không? Không, phải không à? Có khi ta rất cố gắng nhưng mà vẫn thất bại thì khi thất bại đó ta áp dụng cái đạo lý gì?
[1:24:30]Chấp nhận số phận, phải không à? Cho nên làm sao mình không đau khổ là cái thứ nhất. Rồi có khi cái nỗ lực của ta nó đạt được thành công thì ta áp dụng cái đạo lý gì? Áp dụng đạo lý gì? Như thế vẫn chưa đủ, còn phải tiến lên rất nhiều để làm chi? Để tâm mình không có kiêu mạn, tự mãn. Nhớ chưa ạ? Thầy nhắc lại: Không phải mọi nỗ lực trên cuộc đời của ta đều đưa đến thành công. Mà khi nó thất bại thì ta áp dụng đạo lý là sao? Chấp nhận, nha, vui vẻ, bình thản vì biết mình thiếu thiếu phước. Mà lỡ xui nó thành công thì ta áp dụng đạo lý gì? Như thế vẫn chưa đủ. Để làm chi? Nỗ lực hơn nữa nha, cầu tiến hơn nữa mà tránh
[1:25:31]đi cái tâm lý kiêu kiêu căng, tự mãn. Đúng như vậy, nhớ như vậy nha. Ừ rồi, bây giờ trong cái việc tu hành cũng vậy. Ví dụ như mình tu hoài mà không tiến bộ thì sao? Nói ra con theo thầy năm năm rồi mà con chưa đắc đạo. Thì ta lý giải làm sao?
[1:25:56]Cái trái vẫn chưa chín mà thậm chí cây vẫn chưa ra ra quả thì đòi làm sao mà đắc đạo, nha. Mới là cây non, mới năm năm à, người ta năm trăm kiếp người ta chưa nói gì, mới theo thầy năm năm mà than khóc, trách móc, nha. Ráng tu nữa đi, kiên nhẫn đi tiếp tục, nha, vì nhân quả ta chưa đến. Hiểu như vậy rồi ta chấp nhận cái không chứng gì cả, chưa được gì cả mà an ổn tiếp tục tu tu hành. Còn cái người mà không chấp nhận đó, bắt đầu mới loay hoay, trách móc, than khóc: Trời ơi, con khổ quá. Con theo thầy năm năm bao nhiêu mồ hôi nước mắt mà chưa đắc gì hết. Cái người đó mới vô duyên á, bỗng nhiên mình đau khổ.
[1:26:38]Còn cái người chấp nhận à biết rằng cây chưa ra quả, phước mình chưa chưa đủ, cố gắng tiếp tục thì đó mới là người có nỗ lực mà không có đau khổ, không trách móc, không than than khóc. Cũng giống như một người vậy, sống hiền lành giữa cuộc đời này, làm nhiều điều công đức mà vẫn khổ sở thì sao? Bắt đầu mới trách móc phải không? Nói: Trời ơi, từ lúc tôi biết đạo tới giờ tôi sống hiền lành, nhường nhịn, ai tôi cũng là nhường nhịn hết, ai tôi cũng lo lắng, giúp đỡ hết mà sao giờ này đời tôi cứ vẫn hẩm hiu, khổ sở. Thì sao ạ? Đó là người không chấp nhận số phận. Cái người đó không phải là cầu tiến mà là tham
[1:27:23]tham vọng nên sẽ phiền não, sẽ khổ đau. Còn ta hiểu nhân quả, ta chấp nhận số phận, ta biết phước ta chưa đủ, ha, thời gian vẫn còn ít, nên bình an, vui vẻ mà cố gắng tạo tạo phúc nhiều hơn nữa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. A Di Đà Phật.