[0:32]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay chúng ta nghe tiếp về pháp số, à cái hai số, một cặp. Cái cặp này thì nhiều. Thì hồi xưa thầy có giảng về cái những cặp phạm trù đối lập á, có giảng rồi, thì bây giờ ta cũng nhắc lại chút. Vì cái cái cặp này nhiều lắm, vô số vô số điều cái từng cặp đôi từng cặp đôi đối lập với nhau. Nếu mà nói không biết chừng nào mới hết á, thôi thôi ta dẫn ra một số cái chính yếu thôi, chứ không nói hết được. Hôm trước nghe một số rồi. Cái riêng và chung, sư phụ có nói chưa cà? Kỳ trước nói chưa? Cũng chả nhớ nữa, lâu quá rồi. Hả? Những cặp phạm trù đối lập thì có rồi,
[1:19]nhưng mà lần trước ở Từ Tân á có nói chưa cà? Chưa thì phải. Chưa phải không? Thôi bây giờ nhắc lại chút, còn cái kia... Riêng là riêng, chung là của chung.
[1:39]À trong phạm vi nhỏ, thường cái gì riêng là ta nói về vấn đề sở hữu. À cái này của riêng mình, còn cái gì mà sở hữu tập thể thì cái nói là này là của chung, ý là như vậy. Trong cái cuộc sống này, trong cuộc đời này, ta thường chia cái sở hữu ra làm hai loại là của riêng và của chung. Thì của riêng thì tự mình... Ta định nghĩa thế này: cái gì là sở hữu á thì ta có quyền định đoạt. Nếu là của riêng ta, thì một mình ta được quyền định đoạt về nó. Ví dụ cái nhà này của mình, được quyền bán hay cho thuê, cho tặng gì đó. Nếu tiền này là của riêng mình, thì tự một mình mình được quyền định đoạt về nó, cho tặng, bán gì đó.
[2:27]Ừ, còn nếu là của chung thì phải có sự đồng lòng của hai người hay nhiều người. Ví dụ như trong hôn nhân, cái luật quy định tài sản mà trong hôn nhân thì là của chung hai vợ chồng, muốn à à cho tặng bán gì cả hai đều phải đồng lòng, như vậy. Ví dụ như nãy cũng vừa rồi có một cái cặp vợ chồng nghe nói trên chùa có làm cái sân gì đó, hai vợ chồng cùng à đến cúng sư phụ một số tiền. À, thì đó, cái cách là như vậy. Tức là vì tài sản đó là tài sản chung thì cái sự định đoạt không có riêng mình nữa. Thì có những cái nó về cái chung về riêng thì nó liên quan tới vấn đề đạo đức nữa. Có những cái của riêng mình, nhưng mà thực sự tự mình định đoạt coi chừng nó sai á.
[3:17]Nó thuộc về lĩnh vực đạo đức nữa. Ví dụ nói tiền này của tôi, tôi muốn xài gì tôi xài, coi chừng sai ạ.
[3:26]Còn cái này của chung, tôi không có trách nhiệm, coi chừng cũng sai luôn. Nói thực sự, cái người hiểu đạo rồi thì người ta nhìn xuyên qua cái chung và cái riêng đó thấy nó không phải vậy. Coi riêng chứ không phải riêng mà coi chung chứ không phải chung. Ví dụ như nói: "Đất nước này là của chung, thì của chung thì của mọi người đâu phải của một mình mình đâu mà lo dữ vậy." Thua liền, đất nước tiêu liền, sụp đổ liền. Nên nói là của chung, nhưng mà phải thấy giống như là của riêng một mình mình để hết sức là có trách nhiệm lo lắng, xây dựng, yêu thương. Thấy chung nhưng mà phải thấy nó, mình phải thấy cái trách nhiệm như là riêng thì mới là đạo đức.
[4:05]Còn hoặc những cái riêng hoàn toàn riêng một mình mình, ví dụ như tài khoản trong ngân hàng của mình có một đống tiền hoàn toàn của riêng mình, mình muốn chuyển tới lui gì đó là hoàn toàn quyền định đoạt của mình. Nhưng trong đó nó máu xương của bao nhiêu người á, chứ không phải của một mình mình đâu. Bao nhiêu mồ hôi nước mắt ở trong đó của bao nhiêu người khác chứ không phải của một mình mình, phải hiểu điều này. Ví dụ như bây giờ một ông chủ, thì khi ổng à ổng giàu lên, hỏi: "Sao ông giàu?" - "Thì tôi mở doanh nghiệp." Mở doanh nghiệp sao giàu? - "Thì tôi thuê nhân công, rồi tôi cung cấp sản phẩm và dịch vụ,
[4:42]rồi người ta khi người ta mua sản phẩm dịch vụ của tôi thì tôi có phần lãi, thì cái lãi đó hoàn toàn của tôi sau khi tôi đã đóng thuế, thì cái này hoàn toàn của tôi và trên luật pháp cho quyền tôi được quyền định đoạt cái số tiền này, cho nên tôi muốn mua gì mua, sắm gì sắm, hưởng gì hưởng." À, thì luật pháp hoàn toàn đúng, nhưng mà trên đạo đức không à. Trên đạo đức, mỗi một đồng lời mà mình có mà mình thuộc sở hữu của mình, nó đều dính với mồ hôi nước mắt của bao nhiêu công nhân trong đó. Mặc dù: "Không, tôi trả lương họ xong hết rồi." Trả thì trả, nhưng mồ hôi nước mắt họ vẫn còn nằm trong đồng lời của mình.
[5:18]Thì cái này phải là con mắt của đạo đức mới nhìn thấy. Nên nói cái riêng, sự thật vẫn dính cái chung trong đó. Nói cái của chung, sự thật cái trách nhiệm của cái riêng cũng rất là nhiều. Nên đây là ta phải nhìn thấu qua cả cái chung và cái riêng này, thì như vậy ta mới không sống sai lầm. Thì lúc đó ví dụ bây giờ mình có một đống tiền trong ngân hàng, thực sự không dám xài. Không dám xài. Vì tiền của bao nhiêu người á chứ không phải của mình. Mỗi lần dùng một cái gì, hết sức cân nhắc. Cái điều đó đáng xài, cần xài, đúng phải xài, chứ không phải vì cái sở thích riêng, vì tình cảm riêng. Điều đó cần thiết phải dùng, như vậy.
[6:00]Ừ. Nói cái chung cái riêng này mình bàn nhiều điều rất là lý thú, nhưng ở đây cho ta một cái bài học là đừng nghĩ cái gì đó của thực sự của riêng mình. Trên đời này chẳng có cái gì của riêng mình cả. Và Đức Phật dạy: "Chẳng có gì là của ta, thân này không phải của ta, tài sản, tiền bạc không phải của ta." Cái câu này là về triết học về đạo đức mà cũng là bí quyết để giữ gìn tài sản lâu bền. Cái này thầy vừa mới giảng ở Long An. Rồi ở Long An thầy có nói cái bài đó, Đức Phật dạy những câu đạo lý thì người ta cứ tưởng là đạo lý để tu, nhưng thực sự đó là chìa khóa để giữ gìn tài sản lâu bền. Đừng nghĩ tài sản này là của mình,
[6:49]tự nhiên mình bền vững với tài sản, có hoài, nó không có không có mất. Còn mình nghĩ tài sản này của mình, nó mất ạ. Đó là nhân quả.
[7:02]Để ý thử coi, nghiệm thử coi. Cứ thấy tiền này của tôi của tôi, ít bữa nó bay mất à. Còn cái người nào cầm đống tiền mà không nghĩ nó là của mình, coi vậy chứ nó bền, nó có với mình hoài. Thì cũng vậy á, cái này cả trong tài sản và cả trong tình cảm cũng vậy.
[7:23]Trong tình cảm sao? Cái cô nàng đó nghe anh chàng đó hứa,
[7:28]hồi nãy sư bác nói cái bài nhạc đó có thể những những cặp yêu nhau trích dẫn ra xài được á, cũng được. "Nếu có thương nhau xin cho một lời hứa" đó, "mãi mãi theo nhau như câu chuyện đời xưa". Mấy cái đó tụi con mà viết thơ tình mà bí quá lấy bài đó dùng đỡ cũng được.
[7:51]Trong tình cảm vậy, ví dụ như cái khi mà ngỏ lời yêu thương, cái anh chàng ảnh nói thế này: "Anh yêu em nhất trên đời. À, sông cạn núi mòn kệ nó chứ tình yêu của anh là không thay đổi, anh có thể chết vì em." Xạo mà. Nói chung là khi yêu rồi ai cũng xạo, làm làm thơ lúc đó làm thơ chứ không phải nói thiệt, đừng tin. Nhưng mà cô đó cô tin, cô tin sống tin chết. Mà khi cô tin rồi, bắt đầu cô đặt hết cuộc đời của cổ vào trong cái cái lời hứa của anh chàng đó. Mà ông bà mình có nói câu rất hay: "Lời nói thì sao? Gió bay." Nói có thâu băng làm chứng đâu, mà có thâu băng làm chứng cũng không có công
[8:31]chứng, cũng khổ, chưa ra công chứng mà. Nó vậy. Nhưng mà cô tin. Cô tin rồi cô tin chắc đây là cái người này là của tôi, tình cảm này là của tôi. Cái của tôi đó, ít bữa mất liền. Tùm lum chuyện xảy ra rồi chia tay. Chia tay cả ngỡ ngàng, vì lý do tại sao? Lý do là ủa, ảnh hứa ảnh thương em dữ lắm mà sao tự nhiên giờ ảnh bỏ em? Cũng không phải lỗi ổng, mà chỉ lỗi vì cô này tưởng cái đó là của mình, tưởng cái đó chắc là của mình thì nó sẽ mất, đúng theo nguyên tắc nhân quả. Cho nên thầy dặn nè, vợ chồng có lấy nhau lấy đừng nghĩ ổng của mình hay mình hay là vợ của mình, không có đâu, coi vậy chứ không phải, của trời đất ở đâu á.
[9:14]Thì mình cư xử đúng mực, hợp lý, đàng hoàng, tử tế, đạo đức mà có trách nhiệm, cùng lo việc chung, đừng nghĩ cái gì của riêng mình, vậy chứ nó bền. Còn nghĩ: "Ổng là của tôi, ổng là của tôi", ổng ổng trốn đi ổng có vợ bé bây giờ á. Kỳ cục vậy đó. Tiền bạc cũng vậy, tình cảm cũng vậy, tài sản, mọi thứ, nhiều thứ quyền chức, cái gì cũng vậy, hễ mà nghĩ của mình, mất.
[9:42]Hay là một vị thầy cũng vậy, nghĩ: "Ở đây là đệ tử tui", mất à.
[9:48]Lạ như vậy, nên khi mà Đức Phật nói: "Đừng nghĩ cái gì của mình", thì không phải là chỉ là đạo lý không đâu, mà là cả một cái nhân quả rất lớn ở phía sau. Cái khái niệm chung riêng này còn nhiều lắm, nói hoài không hết đâu. Giờ thầy nói qua cái khái niệm tĩnh và động. Tĩnh và động thì tĩnh và động nó có bên ngoài và bên trong nội tâm ta. Ở bên ngoài, cái khung cảnh mà nó yên tĩnh, dễ chịu thì tâm ta cũng thư thái. Còn bên ngoài nó ồn ào, nó náo động thì làm cho ta rất là phiền. Nhưng mà cái náo động ở bên ngoài đó, nó đi vào cái tai ta, nó vào tới tinh thần của ta, mà những âm thanh ta không mong muốn,
[10:33]cái vấn đề là ở chỗ những âm thanh ta không mong muốn thì nó không phải chỉ là những âm thanh, thực sự nó là một loại tấn công, attack, một loại tấn công, tấn công vào tâm hồn, vào cuộc đời, và đánh vào luôn cả cái physical của ta, cả cái cơ thể vật lý của ta. Đó là lý do tại sao mà nghe hát karaoke rồi người ta qua người ta đâm chết nhau là vậy. Cái việc mà cầm dao qua đâm một người là chuyện không phải là chuyện nhỏ, bình thường không ai dám làm chuyện đó, không ai dám làm phạm pháp, không ai dám phạm pháp vì biết cầm dao qua đâm người là mình phạm luật có thể ở tù. Mà đến lúc mà bị tra tấn bởi cái âm thanh tiếng ồn,
[11:14]người ta bất chấp hậu quả, không còn sợ hậu quả nữa, là cái sự bức xúc đã lên tới tột đỉnh. Dễ sợ như vậy. Những nhà làm luật đã không hiểu điều này, đã không hiểu là cái âm thanh nó tra tấn người ta có thể gây cái sự bức xúc tột đỉnh và vượt khỏi giới hạn, cho nên chỉ phạt hành chính chút đỉnh. Đúng ra, gây âm thanh tiếng ồn là một loại hình sự, vi phạm hình sự chứ không phải là vi phạm hành chính. Lúc nào đó các nhà làm luật phải làm lại. Tiếng ồn là một loại hình sự, không phải hành chính, không có xử lý hành chính được. Xử lý hành chính là gì, hành sự là gì, hình sự là gì? Cái đó phải học luật nữa nha, phải học luật đó.
[12:02]Vì thầy có học luật nên thầy hơi nổ một chút xíu vậy thôi chứ không gì. Còn ở bên trong ta cũng vậy, có cái tĩnh và cái động của nội tâm của mình. Vì tâm ta mà ít cái vọng tưởng thì gọi là một nội tâm yên tĩnh. Còn tâm ta vọng tưởng nhiều quá, suy nghĩ nhiều quá cũng gọi là một nội tâm loạn động. Mà một nội tâm loạn động thì đưa đến nhiều cái dở.
[12:33]Nói thầy nói dở là sao? Ví dụ người ta suy nghĩ điều thiện thì đâu phải là dở.
[12:42]Coi chừng chỗ này. Trong Đức Phật có dạy cái chánh tư duy là suy nghĩ điều đúng,
[12:52]và nhờ suy nghĩ điều đúng, tức là tâm có động, dần dần ta mới có được cái chánh nghiệp là làm những điều đúng tạo ra phước, và nhờ có làm những điều đúng tạo ra phước ta mới đi vào thiền định để có chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định, đó là một cái chuỗi như vậy. Cho nên cái chánh tư duy là cái suy nghĩ đúng, là cái bận tâm đúng là một điều kiện đưa đến sự định tâm. Nếu ta chưa có chánh tư duy là mọi cái suy nghĩ còn sai tới sai lui mà đã vội vàng bỏ cái suy nghĩ để có thể nhanh chóng vào thiền định thì thất bại, vì cái thiền định đó thiếu cái nền tảng của chánh tư duy. Đó là cái căn bản của Bát Chánh Đạo.
[13:42]Vì vậy, chánh tư duy là điều cần thiết, tức là cái suy nghĩ đúng là điều cần thiết, cái bận tâm trong những điều thiện là sự cần thiết. Nhưng nhưng bắt buộc phải đi tới chánh niệm, chánh định. Nghĩa là anh có chánh tư duy rồi, anh phải vui lòng tu tập thiền định, không được quyền dừng lại ở chánh tư duy. Vì nếu anh dừng lại ở chánh tư duy là tội lỗi, một điều sai lầm.
[14:18]Như hồi đó vậy, thầy biết có một vị hòa thượng cả một đời làm điều thiện, cả một đời suy nghĩ những điều thiện, cả một đời bận rộn làm những điều công đức, nhưng chết rất thê thảm, chết trong cơn bệnh hoạn thê thảm, thầy cứ thắc mắc hoài. Thầy nói: "Cái công đức của vị đó để lại cho đời lớn lắm á chứ, nhưng mà tại sao một cái chết không đẹp?" Thầy ngồi thầy thắc mắc hoài, cứ thương hòa thượng, ray rứt hoài.
[14:54]Mãi đến khi mà sau khi thầy hiểu kỹ về Bát Chánh Đạo mới biết rằng: vì hòa thượng cứ dừng ở chánh tư duy, cứ nghĩ rằng mình làm những điều công đức như vậy, bận tâm làm những điều công đức như vậy là được rồi. Nhưng không. Dừng ở chánh tư duy cũng là cái lỗi, phải đi cho bằng được tới chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Vì đó là Bát Chánh Đạo, Bát Chánh Đạo lấy một khúc nhỏ nào ra để dùng đều sai. Bát Chánh Đạo là phải toàn bộ, toàn bộ. Nghĩa là anh muốn tu thiền, anh vui lòng anh có chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng cái đã. Anh muốn nghĩa là anh thực hiện đúng chánh tư duy thì
[15:36]anh phải chuẩn bị đi vào thiền định, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định, chứ không được dừng ở một góc nào, không được trích ra một cái nào để xài riêng. Vì vậy vậy, thầy cũng nghe nhiều người dạy thiền, nói vô buông hết bỏ hết đi, tâm cho thanh tịnh đi, tất cả đều thất bại. Những người đi theo thất bại hết. Vì sao? Vì không đủ Bát Chánh Đạo. Cứ lấy cái khúc sau mà tu, lấy cái chánh tinh tấn, chánh niệm mà mà mà mà phổ biến tuyên truyền, ngắt hết bỏ hết cái chánh chánh chánh kiến, chánh tư duy, không ai thành công hết. Nên phải đồng bộ Bát Chánh Đạo. Vì vậy nói rằng có tĩnh, động thì cái tĩnh
[16:21]nó là một bổn phận, là một trách nhiệm mà tất cả chúng ta phải tìm tới. Ta phải giữ cho cái xã hội này yên tĩnh, giữ xóm làng yên tĩnh, giữ cho thế giới yên tĩnh. Nhưng mà giữ yên tĩnh mãi có đúng không ạ? Cũng không. Ví dụ như thầy đang nói như vậy là phải yên tĩnh không? Thầy đang làm ồn nè. Nhưng mà làm ồn
[16:44]vậy có tệ lắm không? Đâu có tệ lắm phải không ạ? Hoặc là khi trên chùa mình những ngày đại lễ cũng vậy, trời ơi mình bắt loa ầm ỳ, hát ca ì xèo. Nhưng sau cái buổi đại lễ rồi mọi người được tăng trưởng đạo tâm, cái ồn đó rất là có lợi. Nhưng mà bình thường không phải những lúc đó thì ta vui lòng giữ yên tĩnh cho cuộc đời. Cái tĩnh và cái động, cái động khi nào nó cần phải động, mà bình thường luôn luôn lấy cái tĩnh làm căn bản cho cuộc sống này. Tâm ta cũng vậy, cố gắng lúc nào cũng đi tìm về cái sự yên tĩnh. Ta đi tìm đến tột cùng của sự yên tĩnh cho tới vô ngã luôn. Nhưng có những khi phải động, phải bận tâm.
[17:31]Đừng tiếc, đừng có tiếc rằng: "Ủa, hồi tui mắc giữ tâm thanh tịnh thôi tui không làm gì hết" cũng là sai. Cái căn bản của chúng ta là sự yên tĩnh, cái tuyệt đối của sự yên tĩnh, nhưng khi cần ta cũng phải động, nhớ như vậy. Tĩnh và động là vậy. Giờ ta nói một cặp nữa là tinh thần và vật chất.
[17:56]Vật chất là cái thân này, chủ yếu là cái thân này, hoặc là tiền tài, mọi vật dụng, mọi thứ là vật chất. Còn tinh thần là những suy nghĩ, tình cảm trong tâm ta, trí tuệ trong tâm ta, và đôi khi nó cũng là những khái niệm trừu tượng. Và tinh thần có nhiều người nghĩ rằng tinh thần chỉ là một sản phẩm của vật chất. Đây là cái hiểu còn thiếu sót của một nền khoa học chưa tiến bộ lắm, mà hình như là như hiện nay đang bị như vậy. Cái trình độ của khoa học ngày hôm nay vẫn còn nghĩ rằng tinh thần là một sản phẩm của vật chất, chỉ là hoạt động của não bộ. Cái trình độ khoa học hiện nay họ vẫn còn đang tưởng là như vậy,
[18:51]tinh thần là sản phẩm của vật chất, tinh thần là những hoạt động của não bộ. Nhưng đến ngày nào đó, khi khoa học tiến bộ lên lên thêm một bước nữa thì mới thấy rằng là tinh thần vẫn độc lập với vật chất. Cái ngày nào mà ta nghe các nhà khoa học tuyên bố rằng họ đã phát hiện rằng tinh thần vừa có liên kết với vật chất nhưng vẫn vừa độc lập với vật chất, thì đó là ngày mà thế giới này bước vào văn minh cùng với vũ trụ. Còn ngày hôm nay, khi chưa hiểu điều này thì nền văn minh của thế giới ta vẫn còn rất thấp so với nền văn minh của vũ trụ ngoài kia. Những cái đĩa bay bay lượn lờ lượn lờ mà rất nhiều người
[19:34]thấy là họ đã đạt được cái nền văn minh rất là cao. Mà trong cái nền văn minh rất cao của họ đó, họ có hiểu một điều: tinh thần vừa liên kết với vật chất mà vừa độc lập với vật chất. Ta chờ cái ngày đó, không biết ngày nào. Nếu một ngày nào đó có thể là 50 năm sau, 100 năm sau, 200 năm sau, mà khi khoa học tuyên bố rằng tinh thần vừa liên kết với vật chất, vừa độc lập với vật chất, thì xin vui lòng hãy nhớ ngày hôm nay có một kẻ hèn này vừa nói, nói trước.
[20:11]Ta chờ cái ngày đó mình... Vì tinh thần liên kết với vật chất, nên khi ta đang sống ở đây, mọi hoạt động, mọi suy nghĩ của ta nó đều đồng bộ, synchronize, với cái não bộ của ta. Nếu não bộ ta hư, tinh thần ta hư. Nếu não bộ ta khỏe mạnh, tinh thần ta khỏe mạnh. Ví dụ như khi ta tuổi ta già thì não bộ ta bị suy, bị hao, bị tổn, ta mất trí nhớ vì tinh thần của ta bị liên kết và lệ thuộc với vật chất, lệ thuộc với những tế bào não. Mà ở tuổi già thì cái quy luật tự nhiên, cái não bộ nó sẽ hư dần, hư dần.
[20:59]Thế nào có cách nào mà bảo vệ cái não bộ nó không hư? Có. Vì thật sự có những cụ già tới chết vẫn còn nhớ không sót điều gì, tức là họ minh mẫn cho tới chết. Thì có nghĩa là cái não bộ rất là tốt, không bị hư theo tuổi tác. Cơ thể họ có yếu hơn nhưng đầu óc không hề yếu đi, vẫn minh mẫn. Thì rõ ràng nó có cái quy luật của nó, có cái phương pháp gì đó. Và cái này là cái chúng ta cần tìm, tất cả chúng ta cần tìm, để chúng ta quyết tâm làm sao mà tới khi chết vẫn còn sáng suốt. Cái chết mà còn sáng suốt với cái chết bị mê mờ nó khác nhau xa lắm, cái hệ quả phía sau khác biệt rất là lớn. Cái người mà chết xong, người mà mê mờ rồi chết á,
[21:54]thì làm con ma ngu. I am sorry. Làm con ma ngu, vì trước khi chết là không biết gì nữa, ma ngu. Còn cái người mà sáng suốt cho tới khi chết, thì chết xong rồi làm, chắc nói con ma khôn hả? Không phải. Họ ở một cảnh giới cao rồi, họ ở cảnh giới họ và họ rất là linh. Ngay đó, chết thoát ra khỏi cái xác rồi, họ có thể tác động lại liền ngay lập tức cái người sống á. Như có một hòa thượng vậy, ông ngồi bên Quận 4 á, ổng ổng chết rồi thì lúc đó là chùa bấn loạn không hoài còn ai nhớ nữa cái cổng chùa lúc đó đang mở toang á. Mà trước khi mất thì ổng có dặn là: "Thầy có mất thì tụi con nhớ đóng cửa lại,
[22:43]đóng cổng lại từ từ, đừng để người ta chạy vô ồn. Rồi sắp xếp hậu sự đàng hoàng cái đã, rồi hãy mở cổng cho người ta vô." Nhưng mà đệ tử lúc ổng chết rồi là ai cũng quên sạch, không nhớ. Thì cái cánh cổng tự động khép lại, đóng lại, vì ổng ra ổng đóng. Vì lúc ổng ấy là ổng tỉnh táo tới chết, nên cái thần lực có liền, không bị mất. Còn cái người mà lúc chết mờ mịt thì không biết gì nữa, trong cái cõi kia vẫn còn đang mơ mớ ở trỏng á. Tới 49 ngày, 1 năm, 2-3 năm rồi từ từ mới tỉnh ra mới biết mình đã chết, từ từ mới có cái tác động lại. Ai mà được con cháu tụng kinh cầu nguyện riết á cái nhờ cái tác động
[23:22]á, ở trong cái cõi đó, các vị Bồ tát họ tới họ dẫn dắt, thì từ tỉnh nhanh ra, từ từ tỉnh ra lại để mà hiểu mọi chuyện, chứ thực sự lúc đó làm con ma ngu á, nói đúng câu đó đó, chính xác. Cái khác biệt là vậy. Ta cũng cầu mong là nếu ta tu hành làm sao để tới khi chết vẫn còn tỉnh táo, sáng suốt, là một cái thành công của một đời tu. Thầy chưa nói tới việc đắc đạo, thầy chưa nói tới sinh cõi trời, thầy nói là làm sao chết mà vẫn đang trong tình trạng sáng suốt cũng là một thành công của một đời tu hành. Mà làm sao để được như vậy? Rất dễ, cứ áp dụng cho đúng Bát Chánh Đạo thôi. Bát Chánh Đạo, đừng nghĩ bậy.
[24:05]Thứ nhất là đừng nghĩ bậy. Nghĩ bậy là nghĩ cái gì? Nhiều cái để ta nghĩ bậy lắm. Rất nhiều điều làm cho ta nghĩ bậy. Mà những điều đó thì tự mình biết rồi. Sau này có dịp rồi thầy sẽ nhắc lại thêm một số điều mà người ta dễ bị nghĩ bậy. Sau này, hôm nay thì không có thời gian, cũng xưa giờ cũng nói cũng nhiều rồi. Thì ở đây vậy, lúc ta sống á cái tinh thần ta nó liên kết với vật chất, tức là mọi hoạt động của tinh thần nó nó đồng bộ với hoạt động của não bộ, nên não bộ tốt thì tinh thần ta mạnh, não bộ bộ yếu tinh thần ta suy kém. Có những trường hợp mà gọi là bị suy nhược thần kinh, tức là người vì lý do gì đó cái chức năng của bộ não hoạt
[24:55]động kém cái ta bị mất ngủ, còn trẻ mà mất trí nhớ, quên trước quên sau, hoặc là dễ bị nhức đầu, vân vân, đều là hiện tượng của suy nhược thần kinh, bộ não đã yếu rồi. Thì có nhiều cái phương pháp để hỗ trợ phục hồi bộ não lại, để chữa trị bộ não lại, mà để bộ não mạnh lên rồi thì tinh thần của ta cũng mạnh lên, ý là như vậy. Còn thế nào là cái tinh thần mà nó độc lập khỏi cái vật chất? Nghĩa là cái hoạt động tinh thần nó rời khỏi thể xác luôn, thì rõ ràng nhất là khi ta chết. Khi ta chết thì ta linh hồn ta rời khỏi thể xác, lúc đó tinh thần nó độc lập khỏi vật chất. Tinh thần nó độc lập khỏi vật chất, hoặc là cái người mà tu mà họ có thần thông họ
[25:43]có thể xuất hồn ra được, tinh thần họ cũng độc lập khỏi vật chất, ý là như vậy. Tuy nhiên, cái chấp của con người thì vẫn còn ở vật chất. Ta chết rồi, thần thức ta rời khỏi thân rồi, nhưng mà ai đụng tới thân là giận á, vì thân nó vẫn là của ta.
[26:06]Cái chấp vẫn nằm nơi đó, cái chấp.
[26:11]Ví dụ thế này, ví dụ như có cái tấm ảnh chụp cái hình của mình,
[26:18]thì mình với tấm ảnh là có dính gì nhau không? Không, mình ở đây, tấm ảnh đằng kia. Nhưng có người cầm tấm ảnh lên, nhổ nước bọt vô nó một cái, thì mình đằng này sao? Giận lên liền, phải đúng không ạ? Đó, mình không dính gì nó, nhưng ai mà xé nó, chửi nó, nhổ nước bọt vô nó thì mình điên lên liền. Thì cái người chết cũng vậy vậy. Thần thức rời khỏi xác rồi, mà ai đứng mà lại chỉ cái xác đó mà mắng là là mình điên lên liền đó, chứ không phải, lúc đó mình đánh lén người ta liền á, làm này làm kia. Vì lý do đó, cho nên là thấy cái người chết rồi thì vui lòng vẫn tôn trọng cái xác người ta, vì người ta cái chấp người ta vẫn còn rất là mạnh. Nói có những người nói:
[27:04]"Thôi đem thiêu." Giống như không chấp, coi vậy chứ lúc thiêu cũng nóng, cũng cũng nhiều cái khó chịu lắm, chứ không phải là không. Cái chấp của người ta nó dính như vậy. Giữa tinh thần và vật chất, cái mối liên kết vừa có liên kết theo cơ chế, mà vừa liên kết theo cái loại mà chấp trước nữa. Mấy cái điều đó ta nên hiểu một chút, đừng có coi thường. Do vậy nên thấy người đó, giữa người đó và cái ảnh người đó không dính gì nhau, coi vậy chứ nó dính đó. Nên khi mình cầm cái ảnh ai, mình cũng ráng nâng niu, xoa xoa, vuốt vuốt rồi hôn vài cái rồi xếp vô thì người ta cũng rất là vui nha, nhớ như vậy.
[27:43]Nó có một cặp này cũng rất là vui, là nhận lỗi và chối lỗi.
[27:51]Nhận lỗi là mình làm gì sai và mình biết đó là sai. Và khi mình biết đó là sai là tự mình biết, hoặc có khi mình cũng công nhận điều đó với mọi người, là nhận lỗi. Còn chối lỗi vậy, chối lỗi là mình làm sai mà mình không biết điều đó là sai, mình từ chối, hoặc là mình có biết nó là sai nhưng không thể công nhận với mọi người, nên trong tâm biết nó là sai nhưng bên ngoài thì giả vờ tỉnh như là không có lỗi, là những trường hợp như vậy.
[28:28]Khi ta làm điều gì sai thì ta có cái tội. Khi ta có cái tội thì ta có cái quả báo.
[28:39]Mà khi ta có cái quả báo rồi thì ta đau khổ. Khi ta đau khổ rồi thì ta mới muốn hết đau khổ. Mà muốn hết đau khổ rồi thì phải quay lại tìm cái lỗi đó mà sám hối. Trong đạo Phật ta có cái sám hối là như vậy. Cái cách mà chữa tận gốc cái đau khổ, tội lỗi là cái phép sám hối, rất hay. Mà bất cứ một tôn giáo nào chân chính cũng đều có cái phép đó. Ngay cả cái quan tòa hay luật pháp cũng vậy. Nếu cứ thẳng băng ra, ai gây tội thì phải xử tội. Nhưng cái người mà trong công tố viên, hoặc là điều tra viên, hoặc là quan tòa, họ nhìn thấy cái người cái phạm nhân, cái tội nhân, hay là người cái nghi phạm,
[29:29]mà thật tâm thấy lỗi, thật tâm hối hận, tự nhiên cái mức độ kết tội, kết án họ giảm xuống liền. Vì nó là điều tự nhiên của trời đất. Tội anh bởi vì cái hậu quả anh gây thì còn, vẫn có người do anh gây tội mà họ đau khổ, nhưng bản thân anh anh thấy được lỗi của anh, anh hối hận, thì bỗng nhiên trong lòng của những người công tố viên, những người điều tra viên, quan tòa, họ bớt ghét mình. Đó, cái hay của nó là như vậy. Nhưng mà vì anh đã gây ra hậu quả, anh tác động xấu lên người khác, thì sau này anh phải có cái tìm cái cách mà chuộc lại bằng cách đem lại những điều vui cho những người còn lại, đem lại điều vui cho chính gia
[30:15]đình của của người nạn nhân, hoặc đem lại điều vui cho vô số những người khác trong cuộc đời, để xóa đi cái hậu quả xấu mà anh đã gây ra. Còn bản thân trong tâm anh mà biết hối hận thì đã là tốt rồi. Nên vì vậy, trong cuộc đời này không ai mà không có lầm lỗi, nhớ như vậy. Vì ta chưa phải là thánh, nên ta luôn luôn có cái lỗi nào đó mà ta không biết. Nói: "Thầy nói câu vậy coi trật rồi nha, tôi không có lỗi nào hết." Có ai nói câu đó trong bụng không? Mấy người đó rất hay đó, dám nói câu đó trong bụng là anh hùng lắm. Thực sự thế này, rất nhiều người đang ngồi trong pháp hội này không có làm gì có lỗi cả, rất nhiều người.
[31:07]Và cũng rất nhiều người đang ngồi trong pháp hội này cũng có làm những điều lầm lỗi. Nhưng cái hay là thế này, tìm một cái hội chúng, một đám đông mà trong đó rất nhiều người không làm gì sai, rất hiếm có. Nhưng cái đám đông đang ở Từ Tân này, đang được điều đó đó. Nếu như xét ra tìm một người hỏi, tìm không ra lỗi. Như nói ví dụ, giờ nói chỉ cô Thanh Như Kính đứng lên nói lỗi cũng nghĩ ba ngày không tìm ra, không biết mình có lỗi gì. Không thấy lỗi gì. Quanh năm suốt tháng lo đi chùa tu hành, giúp huynh đệ tu không, buôn bán được đồng nào ăn đồng đó. Không có làm gì có lỗi, giúp ai được thì giúp.
[31:47]Đó, mà không phải mình cô Thanh Như Kính này, rất nhiều người đang ngồi đây tuyệt vời như vậy. Rất tuyệt vời mà không ai vỗ tay kì ghê lạ lùng. Nghe khen mà không vỗ tay là cái lỗi lớn rồi nha.
[32:02]Rất nhiều người đang ngồi đây cũng được như vậy, nên ít có cái quần chúng, đám đông nào như vậy. Và đó là lý do khi có một đám đông đang tụ hội thế này, à mặc dầu phải tuân thủ nhà nước phải đeo khẩu trang, nhưng mà đi tìm cái lỗi rất là ít thì cái đám đông này phải được bảo hộ bởi chư Thiên. Khi có một đám đông tụ hội mà đó là những đám đông mà biết tôn kính Phật, giữ giới, làm phước, không làm điều gì sai, thì hãy nhớ ở trên kia đàn của chư Thiên cũng nhìn xuống, tụ hội lại để bảo vệ. Thì hiếm có lắm, chứ thường đám đông tụ hội la hét, đùa giỡn bậy bạ, mà trong đó rất nhiều người có lỗi. Tìm được một đám đông mà ít lỗi như thế này, rất là hiếm có.
[32:53]Đám đông này chỉ có cái người có lỗi nhiều nhất là cái người mà nói lải nhải, có lỗi vô cùng.
[33:00]Thì cái con đường mà để ta sạch lỗi là biết lỗi và sám hối. Vì vậy trong đạo Phật chúng ta hay có cái phép sám hối, cứ mỗi tháng ta sám hối hai lần. Thì nhưng mà cái phép sám hối á cũng nói tổng quát thôi à, chứ không có nói chi tiết được. Như ở nghi thức các chùa Tịnh Độ hay thường người ta có cái hồng danh sám hối. Vãng tích sở tạo chư ác nghiệp, giai do vô thỉ tham, sân, si, tùng thân, ngữ, ý chi sở sanh, nhất thiết ngã kim giai sám hối. Có tụng bài đó chưa cà? Ai mà đã từng chùa Tịnh Độ thì mới biết, còn ai mở mắt lớn lên chào đời gặp Phật Quang liền thì không biết bài đó. Vãng tích là xưa giờ, sở tạo chư ác nghiệp là đã tạo nhiều ác nghiệp lắm rồi đó.
[33:54]Giai do vô thỉ tham, sân, si là mà tạo tội là do cái bản chất tham, sân, si nó nằm ở đâu trong gốc rễ xưa rồi, nó xúi mới làm nên. Ừ. Tùng thân, ngữ, ý chi sở sanh, ở trong là tham, sân, si nhưng mà ở bên ngoài là thân, khẩu, ý nó tạo nghiệp. Nhất thiết ngã kim giai sám hối, thôi giờ con sám hối sạch hết. Bốn câu mà nói giống như sám hối sạch hết lỗi vậy, có ai tin không? Có ai tin không? Ví dụ như bây giờ nếu quan tòa kiếm hỏi một người tội nhân, "Trước giờ chú mày giết ai?" Nói, "Dạ, chắc cũng giết vài ba người gì đó à." Nói vậy có quan tòa nào chịu không? Phải khai cho rõ, phải không? Trường hợp nào, tên nào, tuổi nào,
[34:37]trong trường hợp nào, động tác ra sao, anh giết cách nào, động cơ ra sao, mỗi trường hợp phải khai cho rõ. Thì để người ta xét và coi có anh ăn năn hay không. Còn anh công nhận có giết người mà hỏi, "Có giết người chưa?" "Dạ, cũng giết năm bảy người gì đó à." Nói vậy ai mà chịu, phải không? Thì cũng vậy, khi ta sám hối cái lỗi mà nói khơi khơi, "Có tội không?" Nói, "Có, xưa giờ tội cũng nhiều cũng do thân, ngữ, ý, tham, sân, si rồi cũng tội. Thôi nay sám hối xin lỗi nha." Chịu không? Ai chịu, trời đất nào mà chịu kiểu sám hối mà mà nói khơi khơi kiểu đó không? Nói sơ sơ, không. Nên vì vậy, cho nên thầy mới soạn nghi thức
[35:12]sám hối mà kể lể ra dài dòng hơn một chút. Nên ta tụng nghi thức sám hối của Phật Quang ta sẽ thấy nó nhiều chi tiết hơn, để cho ta nhìn lỗi nhiều hơn. Nhưng mà thật ra có đã kỹ chưa? Cũng chưa luôn. Đó, nghi thức của Phật Quang là cố gắng kể tội chi tiết hơn, nghi thức sám hối đó, chi tiết hơn nhưng mà cũng rất là sao? Coi vậy chứ cũng rất sơ sài. Cái chi tiết thật sự là nơi chính mỗi người chúng ta. Mỗi người chúng ta tự mình suy nghiệm, mà suy nghiệm phải sao cho thấy được hết cái lỗi. Nên điều này thì thầy sẽ giảng riêng một bài khác trong một bài nói về cái sám hối, tận cùng của sự sám hối.
[35:53]Lúc nào đó có duyên thầy sẽ giảng bài này, không biết ở đâu. Nhiều khi cũng muốn giảng mấy ngày lễ mà mấy ngày lễ cứ bị vội vội vàng vàng, cái thời gian ít quá. Ví dụ như giảng buổi tối thì cái đằng sau lưng mấy ông ca sĩ ổng cứ hối, "Thầy ơi, sao xuống đi, xuống đi, để ổng lên ổng hát." Cái làm ngồi trên đây á thầy cũng không yên. Đằng sau lưng mấy ổng cứ đi ra đi vô trang điểm trét phấn rồi mặc đồ vô, trong lòng ổng cứ không, "Thầy giảng hoài, thầy giảng hoài." Thôi, ngồi thôi thầy xuống cho rồi cho mấy ổng hát cho rồi. Còn nếu giảng ở buổi sáng trong lễ chính thì không thể giảng lâu vì có nghi thức này nghi thức kia.
[36:27]Nên lúc đó là lúc rất là đông người, có những cái thông điệp đặc biệt nói cũng hay lắm á nhưng mà lại bị những điều kiện khác. Chỉ có đêm giao thừa là tuyệt vời, mình không bị bận gì hết trơn. Nói tới ngày nào mà giao thừa thì thôi, nên lúc đó nói được nhiều thứ hơn. Hoặc là bây giờ thật ra ở đây thời giảng thế này là không có ý thức gì hết, ta chỉ giảng thôi thì nói được nhiều. Thì cái sám hối cũng vậy, để lúc nào tiện là thầy giảng cái bài tận cùng của sự sám hối, ta mới thấy thế nào giờ thực sự mình mình chưa sám hối nhiều lắm đâu. Giống như vậy, giống như bây giờ cái
[37:08]cái bữa đó mình à mình hiểu lầm ai, mình nói xấu người ta, đến khi mình mới phát hiện là người ta không có cái đó, cái mình xin lỗi. Nói lại bắt tay, "Xin lỗi anh nha. Bữa hiểu lầm bỏ qua nha", rồi thôi. Thật sự chưa hết tội, chưa hết.
[37:28]Trên nguyên tắc thì xong rồi đó, à ông này hiểu lầm có nói bậy, lại bắt tay xin lỗi là xong, nhưng chưa xong. Cái xin lỗi chưa hết tội vì ta chưa hiểu sâu sắc hết cái tội của mình lúc đó. Ta cần phải hiểu sâu sắc cái tội mình lúc đó. Cũng giống như khi ta đổ một cái vết dơ xuống sàn nhà, ừ cái ta mới lật đật ta lấy đồ ta quét ta lau. Ta nói, "Nãy con đổ cái gì xuống sàn nhà con lau chưa, quét chưa?" "Dạ rồi mẹ, con lau con quét rồi." Nhưng tới chừng bà mẹ bả ra bả nhìn bả thấy làm sao? Còn tùm lum, nhầy nhụa. Bả kêu, "Con, chưa. Lấy khăn lấy xà bông lại đây mẹ chỉ cho. Lau đi, lau thế này nè, lau tới lau lui mấy nước.
[38:17]Không ấy là hoàn toàn không còn dấu vết gì nữa. Lúc đó mới gọi là đã sạch hết cái vết dơ mà mình đã lỡ đổ xuống cái sàn nhà." Thì bà mẹ bả kỹ bả nhìn biết, còn đứa con nó hời hợt. Chúng ta cũng vậy, chúng ta cũng gây rất nhiều tội, bây giờ biết Phật pháp rồi mình sám hối. Nhưng cái bà mẹ của ta đó, Bồ Tát Quan Âm, Phật mới biết rằng cái thằng này nó sám hối sơ sơ, nó xin lỗi hời hời, chưa chưa hết tội.
[38:45]Nên khi trong cái cái đạo lý mà nhận lỗi và chối lục lỗi á, thường thì cái chối lỗi là sai. Thường là như vậy. Chối lỗi rồi không hết tội, tội nó cứ còn hoài. Phải nhận lỗi, mà nhận lỗi thì phải sám hối, mà sám hối cho tới tận cùng của sự sám hối mới hết lỗi. Thế nào là tận cùng của sự sám hối? Mỗi người cứ về suy nghiệm giùm thầy trước, khi nào có dịp là thầy sẽ giảng cái bài đó nha, cho nó kỹ hơn vậy. Còn như vậy nói, "Thưa thầy, như vậy chối lỗi luôn luôn là sai?" Cũng không chắc. À. Có những trường hợp người ta không được quyền nhận lỗi.
[39:28]Có một câu chuyện có liên quan tới một người cũng nổi tiếng, nên thầy không có tiện kể. Lúc đó người đó gặp thầy và và nói cái lỗi người đó ra. Và người đó rất bối rối. Sau khi nghe trình bày xong rồi, bây giờ nói con phải làm sao? Thầy mới bảo, "Con không được nhận lỗi."
[39:54]Cái lỗi của con, thầy tình nguyện thầy gánh cho con. Con đừng phạm nữa, cái lỗi con đã tạo, thầy sẽ nhận, thầy gánh cho con nhưng con không được nhận lỗi đó. Cái câu chuyện nó rất là bí mật nên thầy không tiện kể, nhưng có những trường hợp như vậy. Những trường hợp như vậy. Mấy cái đó thôi chuyện bỏ qua, giờ qua chuyện khác.
[40:24]Ta có một cặp: chánh pháp và tà pháp.
[40:31]Cặp này hơi bị lớn chuyện à. Nhưng mình nói phớt phớt qua cho nghe chút xíu. Chánh và tà: chánh là đúng, tà là cong. Trong chữ Nho, chánh là ngay, tà là cong. Rồi chữ chánh tà có nghĩa là chánh là đúng, tà là sai. Chánh pháp là cái giáo pháp đúng, tà pháp là cái giáo lý nói bậy nói bạ.
[40:56]Trên thế gian này cũng nhiều người làm thầy và có những bậc thầy chân chính nói ra những điều đúng đem đến hạnh phúc, an lạc, giác ngộ cho chúng sinh. Nhưng cũng có những bậc thầy nói bậy mà nói hay. Khổ cái nói bậy mà nói hay. Ổng nói bậy mà ổng nói dở đỡ cho chúng sinh, ổng nói bậy mà nói hay. Thế là nhiều người nhẹ dạ không phân biệt đúng sai đã tin theo. Ta nhớ một điều nha, đa số quần chúng là không đủ sức để phân biệt đúng sai.
[41:35]Khi ta nghe những cái giáo lý, những bài thuyết giảng, những bài thuyết trình thực sự hết 98% con người ta không phân biệt đúng sai, chỉ 2% mới phân biệt đúng sai thôi. Nên vì vậy cái người mà có cái diễn đàn để có thể trình bày cái triết học, đạo lý cho nhiều người thì cái tội, cái phước rất là lớn. Vì 98% người ta nghe mình à, chỉ có 2% người ta nhận ra đúng sai hay thì hay không mà thôi.
[42:10]Và mọi người ta ngồi đây cũng vậy. Đừng nghĩ rằng mình đủ thông minh, nha, để nghe một người biết đúng sai, không có đâu. Chỉ có khi nào mà mình nghe được chánh pháp lâu ngày quá, mình thực hành, mình thấm nhuần thì mình trở thành một cái một cái khuôn mẫu thì lúc đó sau này mình nghe ai nói đúng sai mình biết liền. Tại vì bởi vì đã lâu ngày mình thực hành trong điều đúng rồi, ai nói sai biết liền. Còn đa phần quần chúng vì cái họ chưa định hình được cái đúng, cái đạo lý đúng trong tâm, bây giờ họ nghe đâu nói hay hay họ tin liền. Và và đây là điều mà các nhà chính trị khai thác rất kỹ.
[42:58]Có những cái thế lực chính trị nói thẳng ra là phi nghĩa thì họ khai thác cái chỗ này, khai thác cái tính mê muội của quần chúng. Nên họ lập những cái trường dạy về tâm lý, tâm lý chiến á. Trên đời này họ nói không có chân lý. Trên đời này không có chân lý, chỉ có thu hút, dụ người ta tin mình hay không dụ được người ta tin mình, chứ không có lẽ phải. Cái lý luận của những nhà tâm lý chiến là như vậy. Và họ đào tạo làm sao để dẫn dụ
[43:35]tư tưởng của quần chúng theo mình. Phương pháp nào để dẫn dụ quần chúng theo mình chứ không phải là cái phương pháp nào để giác ngộ quần chúng. Hai cái đó khác nhau. Một cái cái nền chính trị mà có chính nghĩa đó thì họ làm thế nào để giác ngộ quần chúng. Tại vì khi quần chúng hiểu được sự thật rồi thì quần chúng là chính là những con người gì? Đứng lên, nhận trách nhiệm, làm chủ, xây dựng cái đất nước. Nên họ phải giác ngộ quần chúng để quần chúng ai cũng hiểu hết cái lẽ phải. Mà còn cái nền chính trị phi nghĩa thì không cần giác ngộ quần chúng, mà làm sao cho quần chúng tin họ thôi, mặc dầu nói bậy nói bạ hết.
[44:18]Nên ta thấy trên trong cái thời đại mà internet này có những cái mạng con người ta được quyền tự do vào mạng phát biểu. Có thể là comment, có thể là lập hẳn cái trang, danh tính công khai hoặc là tên giả cũng được. Cứ nói mà nói cho hay để dụ mọi người theo mình, và nói bậy cũng được, bịa đặt cũng được, đặt điều cũng được. Mà để có thể người ta nói là tạo ra một cái ngôi trường tâm lý chiến á thì cái người học viên được hứa hẹn tiền nhiều lắm, lương cao. Mà để tốt nghiệp là như thế này: Cái người giáo viên sẽ cho một cái đề tài, cái là cho đề tài là cho một con người làm một hành động tốt mà anh nhìn hành động đó anh vẫn
[45:04]nói xấu người ta được và nói xấu thuyết phục được thì anh tốt nghiệp. Ừm. Ví dụ bây giờ họ cho một hình ảnh một ông bố trong một ngày Chủ nhật ở một buổi sáng đẹp trời mới dắt một người con trai đi chơi ở công viên. À và cái đứa con trai đó cái là đi ngang cái một cái người bán cái hàng bánh cookie gì đó, bánh mà con nít nó thích, cái nó nhỏ nó đòi. Thế là cái ông bố ổng mới dắt lại mua bánh cho con mình ăn. Rồi hai bố con lại dắt nhau đi chơi trong cái công viên có cây có cỏ. Hình ảnh đẹp không ạ? Quá đẹp. Mà lại phải nói xấu giùm. Anh phải phân tích cái đó mà nói cho xấu, nói rồi tất cả thiên hạ phải ghét cái người cha đó thì là anh tốt nghiệp.
[45:54]Con thấy dạy điều ác không à? Mà muốn như vậy là phải phải nói vậy. Tức là người ta có tốt cỡ nào anh nói một lát người ta thành xấu, thành ác quỷ cho tôi thì anh được tốt nghiệp cái trường này. Cái tâm lý chiến là như vậy á, lật trắng thành đen, lật đen thành trắng. Một người cha yêu thương con mình, yêu thương vô điều kiện là ngày tranh thủ ngày Chủ nhật ha, cả một tuần bận bận rộn chỉ có được ngày Chủ nhật, đứa con còn nhỏ dắt đi chơi để hưởng không khí trong lành, bà vợ mắc làm việc lát đi ra sau. Hai cha con đi trong cái hạnh phúc mà nói một lát ông cha thành ác quỷ liền. Mà nói được như vậy đó thì là tốt nghiệp.
[46:33]Ở đây ai muốn thi vô cái trường đó không? Lương cao lắm, lương cao. Chết xong rồi là xuống dưới quỷ sứ á lưỡi lôi ra nó bằm bằm bằm bằm bằm, răng nó nhổ từng cái ra, rồi bắt đầu nó vặn họng ra. Rồi đọc sấm bốc mang, ngày mai cái lưỡi mọc lại nó kéo ra nó bằm bằm bằm bằm, đốt lửa, quăng vô chảo dầu. Nhưng mà lúc sống thì lương rất cao. Đó là lý do mà bây giờ ví dụ khi mà nó dùng cái lực lượng nó tấn công một nhà nước thì nhà nước có làm chuyện tốt cỡ nào nó vẫn nói xấu được hết mà quần chúng tin. Tại vì quần chúng sao? 98% là mê muội, nhớ như vậy. Nên ta có cái trách nhiệm á, một nhà nước chính nghĩa phải làm sao giác ngộ được nhân dân.
[47:15]Mỗi người dân hiểu được điều đúng là như vậy, tự mình giữ gìn điều đúng cho tâm mình, tự mình giữ gìn điều đúng cho cho bạn bè, cho thân quyến, cho đất nước này. Cũng vậy, trong đạo cũng vậy. Thì nếu may mắn ta gặp được một minh sư như là sư phụ Từ Tân thì ta phải hết sức cố gắng mà học hỏi, tu hành, thực hành để có cái khuôn mẫu đúng trong tâm mình. Ta định hình được cái đúng thì sau này nói thẳng cái thằng nào nó nói bậy mình không nghe nữa. Tại vì những cái thằng nói bậy đó nó hiện ra một cái vẻ rất đạo mạo, rất trí thức. Nó có đeo cái đôi kiếng vậy nà, đôi kiếng này. Nên lâu lâu thầy phải đeo kiếng cho mọi người
[47:59]nhìn thấy thầy cho đạo mạo là vậy đó. Chứ không người ta không tin. Đó, đó, đeo kiếng nó đạo mạo. Dòm mấy người đeo kiếng cũng nghi nghi lắm á. Đó, đấy, để nó nói mà nó mê hoặc quần chúng vì 98% là người ta dễ tin, mê muội. Nên giữa chánh pháp và tà pháp trong cuộc đời này á thực sự rất là là khó nhận ra. Mà nó khó quá làm sao? Thì nhờ Phật thôi. Đầu tiên vậy. Đầu tiên là ta ngày ta may mắn mà hiểu được Phật pháp, có kính tin được Phật, cứ làm ơn lễ Phật trước cái đã. Lễ Phật với tất cả lòng tôn kính. Và cầu xin cái gì trước?
[48:44]A, B, C, D, chọn giùm coi. Đầu tiên chọn một cái gì? Có tiền để mà làm việc thiện, đúng không ạ? Đó là mình chọn cái A, phải không? Phải không? Ai gật đầu đâu giơ tay lên coi, cho đi quỳ nhang liền.
[49:02]Mà mà nghe thầy nói ngọt ngọt cái dám gật đầu, mấy người suýt gật rồi đó. Ừ. Người ta nói 98% lại mê muội là vậy đó. Nói nghe hay hay cái tính gật đầu rồi đó chứ, tính chọn cái A đó chứ. Ta nói nói đầu tiên mà khi ta biết được Phật, ta quỳ lạy Phật để cầu xin A, B, C, D. Đầu tiên: tiền. Mới đầu nghe kỳ kỳ nhưng mà nói có tiền mới làm việc thiện được chứ, mới làm phước. Thấy có lý gật đầu. Thấy không? Thấy dễ bị dụ chưa? Mới đó là suýt bị dụ rồi đó. Mà may là thầy chưa đeo kiếng, thầy mà đeo kiếng thì nói là còn dụ nhanh nữa đó. Đó.
[49:39]Vì vậy là đầu tiên ta lễ Phật chỉ xin được một điều: Cho con hiểu đúng được đạo lý, hiểu được chánh pháp, đừng bị mê hoặc bởi tà pháp, bị mấy cái thằng, thầy lại dùng cái chữ "thằng", mà nó giảng tà pháp nó nói hay lắm. Nó nói hay hơn sư phụ Từ Tân của ta nhiều, à. Sư phụ Từ Tân của ta là thua xa mấy cái thằng mà nó nói tà pháp. Nên bây giờ giữa sư phụ Từ Tân và mấy cái thằng nói tà pháp, ta lập tức tin mấy thằng kia liền. Còn cái người mà họ nói đúng, họ nói chuẩn mực, đàng hoàng, chân phương, không có bày vẽ, không ngọt ngào, không khéo léo. Vậy. Ừ.
[50:28]Thôi nhiêu đó thôi rồi ta qua cặp khác, cho nên bây giờ, bây giờ ta nói về cái nhân quả tội phước chút.
[50:38]Trong cái Tứ Niệm Xứ, cái phần thứ tư là phần quán pháp. Trong cái quán pháp á thì ta phải hiểu về luật nhân quả, mà hiểu về luật nhân quả thì phải hiểu về tội phước của chính mình. Là cái Tứ Niệm Xứ á, khi ta ngồi thiền, hay tư duy trong cuộc sống, thì phải hiểu cho ra tội phước của chính mình. Như thì trở lại cái mà nhận lỗi với chối lỗi, rất nhiều người hôm nay không thấy mình có tội, và thực sự xét cũng không thấy có tội. Nhưng có tội không? Vẫn có tội. Khi ta có trí tuệ, ta mới phát hiện ra thực ra mình đầy tội. A! Cái bất ngờ là cái chỗ này. Còn khi mà chưa có trí tuệ, ta tìm hoài không thấy mình
[51:30]có tội, mà luật pháp không thấy mình có tội, những người ở chung quanh mình không hề thấy mình có lỗi. Và có thể nói rằng: "Ồ, ô trời ơi, cái chị đó chị đi chùa với tu hành 10 năm nay, chị sống hiền lành, không mích lòng ai." Nói những cái câu như vậy, người chung quanh ta cũng công nhận, luật pháp cũng công nhận, mà chính mình cũng thấy mình không có tội. Nhưng nếu mình có trí tuệ, mình mới phát hiện ra mình vẫn rất là, rất là có tội. Đây là cái quán pháp mà tới sâu xa. Còn nếu ta quán pháp trong Tứ Niệm Xứ mà quán hời hợt, ta không thấy được tận cùng cái tội của mình.
[52:15]Nhiều lắm, nhiều lắm. Giờ thầy không tiện kể ra. Kể ra rồi ai cũng giật mình hết: "Trời ơi, té ra nào giờ con đúng là tội con tội đầy." À, té ra
[52:28]nhiều lắm. Nhưng mà nhớ giùm thầy là...
[52:35]nói ví dụ như thế này, hôm trước thầy giảng ở Long An thầy có nói vậy, có ba cái điều mà ta khó khước từ:
[52:44]Thứ nhất là đồng tiền mồ hôi nước mắt mình làm ra,
[52:49]thì mình phải nghĩ nó là sở hữu của mình chứ. "Cái này là của tôi chứ." Bây giờ theo lời Phật dạy: "Đừng nghĩ nó của tôi", được không? Nghĩ không nổi, không nghĩ nổi. Không ai có khả năng có thể nghĩ rằng: "Cái tài sản tôi làm bằng mồ hôi nước mắt này mà mình nói là không phải của tôi." Đó là điều thứ nhất ta không khước từ được. Mà luật pháp thì cho phép ta nghĩ rằng nó là của mình, được quyền định đoạt về tài sản của mình. Cái thứ hai mà ta khó khước từ là những việc thiện mà ta làm được trong cuộc đời này. Đem tiền mồ hôi nước mắt mình cho người khác, đem công lao mồ hôi nước mắt của mình đi mình giúp đời, giúp người.
[53:33]Vô chùa, hiểu đạo, đầu tiên xin phép thầy trụ trì chạy vô nhà vệ sinh trước, dọn dẹp cho sạch để cho những huynh đệ đến sau ta có được cái nhà vệ sinh sạch sẽ. Hoặc mình đi vô một cái chỗ bệnh viện, phát hiện bệnh viện dơ quá, rủ huynh đệ lại dọn cho sạch để cho mọi người sử dụng cái nhà vệ sinh trong bệnh viện được thoải mái. Đến một nơi công cộng, trường học, lảng lảng lảng một lát là chạy ra nhà vệ sinh quét dọn ngoài đó cho sạch sẽ cho học sinh nó đi sử dụng cho thoải mái. Những cái... phải nói là cái người làm phước mà cứ chăm chăm vô nhà vệ sinh làm trước như vậy là cái người ý thức rất là sâu sắc.
[54:10]Mà tội nhiều đời trước sạch hết. Hôm qua thầy bên cạnh sư chú Giác Minh, sư chú Giác Minh kể một ông hòa thượng có cái hạnh rất là lạ, cả đời ổng cứ đi làm nhà cầu tiêu cho người dân mà. Tại ổng ở miền quê, thì cái cầu tiêu nó đơn giản, và cái cầu tiêu thường nhiều khi cầu tiêu ở bên sông đó: "Bên kia sông là ánh mặt trời, bên đây sông em ngồi...
[54:34]em chơi." Ví dụ vậy.
[54:40]Miền quê nó vậy, miền Tây nó vậy. Và điều lạ lùng là sư chú Giác Minh mới kể là ông hòa thượng ổng sống tới 100 tuổi và minh mẫn cho tới ngày chết. Nghĩa là bao nhiêu tội ổng sạch hết trơn, chỉ bởi vì ổng chăm cái hạnh của ổng là gì? Cái hạnh của ổng là lo cho người ta đi vệ sinh thôi, ổng nghĩ điều đó cực kỳ quan trọng. Rất là hay, rất là sâu sắc. Và chùa mình cũng vậy, chùa mình là sư phụ cũng dạy cái vệ sinh là cái nơi mà rửa sạch tội lỗi của mọi người. Vô cái chùa mà thấy cái nhà vệ sinh sạch sẽ thì ta yên tâm một điều rằng những con người ở quanh đây rất là tuyệt vời. Và như chùa Phật Quang mình cũng vậy,
[55:18]giờ chùa Từ Tân cũng vậy, đi vô khắp hóc kẹt á, nói đông đông chứ nhà vệ sinh luôn luôn sạch sẽ làm họ thoải mái. Tới chùa ở hoài được. Còn vô mà nhà vệ sinh không có hay thiếu mà dơ, không ai dám ở chùa lâu. Vài hai tiếng đồng hồ rồi là phải chạy về nhà liền, bỏ chùa luôn. Về nhà rồi trở lại chi nữa? Về nghỉ luôn. Nên người thời gian người ta gắn bó với chùa nó ít, mà gắn bó với chùa ít là gieo duyên với đạo pháp ít, thì duyên đời nó kéo đi mất. Còn nếu cái nhà vệ sinh thoải mái, người ta ở với chùa lâu, rồi thêm nhà bếp cho ăn cơm ngon nữa thì ở luôn, thì người ta gieo duyên với đạo pháp lâu dài, thì cái duyên đời nó bớt đi.
[55:57]Đó, nên cái người mà cứ chăm lo hai điều trong chùa: nhà vệ sinh và nhà bếp, là cái người thực sự gieo duyên Phật pháp rất nhiều cho chúng sinh đó, rất là hay.
[56:11]Thì mình cực khổ ấy, nghĩa là mình chịu hôi chịu hám, vô mình làm phước công quả, mà bây giờ nói: "Đừng chấp công", chịu không? Khó chịu vô cùng. Mình đi ra, thầy trụ trì hỏi: "Nãy giờ con đi đâu vậy?", nói: "Dạ, con vô con dọn dẹp nhà vệ sinh", cái thầy gật gật đầu thầy đi luôn, buồn không? Buồn thiếu điều giận bỏ chùa luôn á. Cực thấy mồ mà không nghe một tiếng khen, ta cần một tiếng khen vô cùng. Vì sao? Ta thấy nãy giờ cái công mình rất là cực, cần vô cùng. Nhưng mà trong kinh Bát Nhã Phật dạy: "Quên công đi." Mình đã dọn nhà vệ sinh quá chừng hôi, phải ráng mà đi tắm. Dọn sạch ra, thầy trụ trì hỏi: "Nãy giờ con làm gì?", cười cười nói:
[56:58]"Dạ, con cũng quanh quanh đây thôi", mình đã quên công luôn. Nhưng thực sự nãy giờ rất cực khổ làm nhà vệ sinh, quên công luôn, làm được không? Không làm được. Đó là cái điều thứ hai ta rất khó khước từ.
[57:14]Điều khó khước từ thứ nhất là tài sản, thứ hai: cái việc từ thiện. Và thứ ba: tâm chứng, à. Ngồi thiền đến khi tâm được vào định, bao nhiêu cảnh giới thù thắng nó hiện ra, ngồi say sưa không muốn xả, hạnh phúc vô cùng, không được coi đó là cảnh giới mình chứng. Mà Phật dạy trong Tứ Niệm Xứ: "Tâm thanh tịnh, biết thanh tịnh; đừng có chấp á, đừng quậy", được không? Làm không nổi. Điều này thầy sẽ nói nhiều trong cái Tứ Niệm Xứ 3 trong cuối năm nay, trong đêm giao thừa, một lần nữa. Rất khó khước từ! Rất khó khước từ.
[58:00]Nè ví dụ như
[58:04]người thanh niên mới lớn lên chưa có vợ, có được một hot girl yêu mình, từ chối, có ai từ chối nổi không? Không từ chối nổi.
[58:19]Thì cái việc bây giờ mình không làm gì lỗi nè, tiền mình làm bằng mồ hôi nước mắt thì không có tội, mình làm từ thiện cực khổ cần một tiếng khen, thầy phải khen mình không có tội, mình ngồi thiền vào được định đó là một kết quả rất là lớn có gì đâu có tội, nhưng đó là tội, đó là tội. Khi cái tài sản của mình mà mình chỉ cần nghĩ nó của mình là có tội, làm việc từ thiện cực khổ và nghĩ mình có công, đó là có tội, tu được, vào được kết quả thiền định rồi nói: "Tôi chứng", đó là có tội. Tội này nhìn ra không? Không nhìn ra. Nên khi ta xét tới quán pháp, xét về nhân và quả, xét về tội và phước, mà xét cho tới tận cùng của tội và
[59:10]phước, ta mới phát hiện rằng thực sự ta tội rất là nhiều. Khó vô cùng quý vị, như vậy. Nên hiểu ra rồi ta mới phát hiện: trời ơi, đời mình đầy, đầy tội lỗi! Mặc dầu trước đó mình không thấy, luật pháp không thấy, người chung quanh mình không thấy, thấy mình chỉ là một người hiền thiện, nhưng nếu mình tu cho kỹ cho sâu rồi mới phát hiện mình tội rất là nhiều, là như vậy. Nên thầy cũng mong cho mọi người ở đây vậy, cố gắng tu cho đến mức độ thấy được những cái tội rất sâu của mình nha, thì mới mới mới đỡ tội, mới có thể tiến xa được. Chứ ta bị những cái tội lặt vặt nó cứ cản mình hoài là mình không tiến được.
[59:59]Có tài sản nghĩ là của mình, có công và nghĩ mình có công, tu có kết quả thì nghĩ mình có chứng, mấy cái đó cứ cản đường mình mãi không tiến được, không tiến xa trên bầu trời giải thoát được là vậy.
[1:00:16]Ta nói qua một cặp khác là tiến bộ hay lạc hậu.
[1:00:22]Tiến bộ nghĩa là tiến bộ, lạc hậu nghĩa là hổng tiến bộ, dễ hiểu không?
[1:00:32]Thực sự tiến bộ có nghĩa là
[1:00:36]ta đúng nhiều hơn trước kia.
[1:00:42]Ví dụ như nói khoa học tiến bộ là do khoa học tìm ra được nhiều những nguyên lý, nguyên lý có sẵn trong vũ trụ mà trước đây chưa tìm ra, bây giờ tìm ra. Tức là tìm ra những điều đúng, những cái nguyên lý, những chân lý có rồi, mà trước tìm ra ít quá, nay tìm thấy được nhiều hơn thì gọi là tiến bộ, vậy thôi. Trong đạo lý cũng vậy. Trước đây mình chỉ hiểu mình tội có bao nhiêu đây là hết rồi. Đến khi mình tiến bộ nghĩa là gì? Phát hiện tội nhiều hơn. Tại vì đạo lý mình biết nhiều hơn, phát hiện tội mình nhiều hơn. Rồi trước đây cũng vậy, nói là để làm phước, mình thấy ừ bây giờ con kẹt quá, không biết chuyện gì làm.
[1:01:23]Đến khi mình tiến bộ rồi mình phát hiện còn quá nhiều cơ hội để làm phước mà trước đây mình bỏ sót, mình bỏ qua, đánh mất cơ hội để làm phước rất nhiều. Đến khi mình tiến bộ, phát hiện ra trời ơi, ồ cơ hội làm phước tràn trề chung quanh mình mà mình không hay. À mới hối hận, bao nhiêu năm trôi qua làm chuyện tào lao không à, trong khi cơ hội làm phước quá nhiều mà không thấy, đó gọi là tiến bộ. Tức là ta tìm thấy được nhiều điều đúng hơn trước kia. Bây giờ ví dụ nói nói tiến bộ nghĩa là ta chế được tên lửa bay tới sao Hỏa, vân vân, thì tức là tìm ra được nhiều cái nguyên lý của khoa học hơn. Đó, phát hiện ra nhiều điều mới khoa học.
[1:02:06]Nói mới chứ nó có sẵn, bây giờ tìm ra thôi, rồi ứng dụng thành ra kỹ thuật rồi ta mới chế tạo tên lửa rồi bay đi. Tức là tìm ra được những chân lý có sẵn, nhưng mà tìm được nhiều hơn trước kia, gọi là tiến bộ. Thì ngược lại, lạc hậu là gì? Ngược lại là tìm không ra, nên cứ mấy cái cũ đó mà xài hoài. Mà mấy cái cũ đó coi chừng nó sai trỏng á. Mấy cũ chừng sai trỏng á. Còn những điều còn sai. À ví dụ như thế này. Ví dụ như bữa nay là thế kỷ 21, cái nền âm nhạc của thế giới nó đã tới cái mức giao lưu, hội nhập. Người nước này có thể nghe nhạc của nước khác, có thể thưởng thức, thấy được cái hay của nhạc nước khác,
[1:02:55]có thể so sánh âm nhạc của các nước nó hay dở thế nào với nhau. À bởi vì cái thời đại như vậy, do sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật nên ta đạt đến sự giao lưu. Và cái sự giao lưu của âm nhạc đó cái nó thúc đẩy sự tiến bộ của âm nhạc các nước lên đều hết. Ví dụ như bây giờ ta xem cái phim Ấn Độ mà đặc điểm của phim Ấn Độ là cái gì, ai biết?
[1:03:21]Múa.
[1:03:26]Nghĩa là phim Ấn Độ nó có cái hay là nó giận nó giết nhau gì đó nhưng thế nào nó cũng múa chung với nhau. Cực kỳ lạ, không hiểu sao. Nó oánh nhau thiếu điều sứt đầu lổ trán một lát nó cũng đứng nó múa với nhau, ngộ ghê, chẳng hiểu nổi. Nhưng nó xem đó là một cái văn hóa đặc trưng của Ấn Độ, của phim Ấn Độ. Họ họ tự hào. Nhưng mà thầy năm nay thầy mới có 70 cái xuân xanh nên thầy xem phim Ấn Độ từ hồi thầy còn 9, 10 tuổi á. Lúc ở Việt Nam khi có ba cái nguồn phim chính: một là phim Hồng Kông, hai phim Ấn Độ, ba là phim Pháp. Về sau này phim Mỹ mới từ từ đi qua. Chứ hồi đó là phim Pháp là là chủ đạo á.
[1:04:11]Tại nhiều người dân Pháp còn ở đây đó, họ cứ lấy phim Pháp qua họ chiếu nhiều lắm. Rồi phim Hồng Kông tràn qua rồi do Chợ Lớn họ đưa về, và phim Ấn Độ, không biết Ấn Độ họ đi bằng kênh nào đó họ cũng thường xuyên chiếu phim Ấn Độ. Thì thầy còn nhớ hồi nhỏ họ múa điệu này. Nhưng mà tới ngày hôm nay mà thầy mở phim Ấn Độ coi thế nào múa nhưng mà không phải cái điệu mà của năm 9, 10 tuổi thầy xem nữa, mà bây giờ bắt đầu múa của Michael Jackson, giật đi cà giật cà giật cà giật. Cười chết luôn. Nói: "Ủa cái này của cái này của Mỹ mà, mà sao bây giờ nó ghép vô, nó nó nó cải biên cái cái điệu múa Ấn Độ lại cái thành ra rất giống với Tây phương?" À cũng vui.
[1:04:53]Gì mà thầy thấy này nó cứ giật giật, cuốn theo cái điệu múa ngộ thiệt. Mà cái này nhớ cái này coi bên Michael Jackson thấy không? Thì ra là khi mà nó giao lưu hội nhập về cái nghệ thuật nó cũng pha trộn với nhau. Và bây giờ người Ấn Độ khoái cái này. Còn múa kiểu xưa bắt đầu cái lớp trẻ Ấn Độ hết khoái rồi, phải giật giật đi giống như người cùi mà đi ngắc ngắc cà nhắc vậy đó thì mới đúng mới hay. Khổ vậy. Cái thì âm nhạc cũng vậy. À như bây giờ thời xưa mà khi chưa hội nhập á, tách riêng ra đó thì người Việt Nam mình có cái âm nhạc của ngũ cung: ngũ cung của miền Bắc, ngũ cung miền Trung, ngũ cung miền Tây.
[1:05:28]À rồi những cái các thầy của mình mới đưa điệu nhạc đó vô trong bài hát kinh, mình gọi là tụng chứ thực sự là hát bằng cái điệu nhạc của thời đó. Nhưng đến ngày hôm nay khi mà cái hội nhập thế giới rồi, cái lớp trẻ bây giờ nó nghe nhạc cả thế giới. Mà bắt nó nghe nhạc mà của ngũ cung mà đời để cách đây 300 năm nghe nổi không? Nghe không nổi đâu. Bỏ chùa, không bao giờ nó tới chùa nữa, vì sao? Vô nghe nhạc khổ quá. Bỏ chùa. Nên ta giữ cái điều cũ mà không còn hợp thời, không còn đem lại niềm vui cho người khác nữa mà cứ ráng giữ gọi là cố chấp, bảo thủ, lạc hậu, vì những điều đó không làm người khác vui nữa.
[1:06:10]À mà chúng ta có đạo lý, đạo lý được gói trong một loại âm nhạc mà làm người ta buồn chán thì ta có tội.
[1:06:21]Nên vì vậy ta phải mạnh dạn sao? Đem cái nhạc của thế giới vô để mà tụng tụng kinh của Phật. Đạo lý đó thì muôn đời không còn có thể thay đổi, vì thay đổi là sai liền, là tà liền. Nhưng mà cái đạo lý đó phải được nói trong những lời giống như nãy mà sư bác nói: "Nếu có thương nhau xin cho một lời hứa, mãi mãi theo nhau như câu chuyện đời xưa." Cái lời nó phải hàn lâm, phải văn chương của thời đại mà lồng vào cái loại âm nhạc mà cả thế giới yêu thích, chứ không phải là lồng vào loại âm nhạc mà của các bà già bả sắp vô hòm bả thích. Không được, phải mạnh dạn tiến bộ. Lúc này lạc hậu, bảo thủ là một tội ác. Thầy nói thẳng tội ác, vì nó làm sao?
[1:07:09]Làm cho đạo Phật suy tàn, làm cho người ta chán chùa không tới nữa. Đó là một tội ác, đừng tưởng đó là hay, đừng xem đó là điều tự hào. Nói tôi tự hào vì cái xứ tôi có cái tán tụng rất hay. Tán tụng anh hay vài ba người thôi, chùa còn mấy người tới đếm coi. Vậy mà cứ tự hào, giữ cái lạc hậu trở thành ác độc, góp phần làm đạo Phật suy tàn. Phải đưa âm nhạc hiện đại vô. Thầy có một điều may mắn trong cuộc đời là thầy tụng kinh rất dở. Cho nên thầy phải phát triển cái âm nhạc. Mà như thấy cười lắm, các thầy mình nó ra ngoài Thái Bình là cái xứ miền quê, có cái chùa ở miền quê Thái Bình á, các thầy mình giữ cái chùa đó.
[1:07:52]Và mạnh dạn đưa cái nhạc hát, nhạc hiện đại vào. Cứ tưởng là mấy bà cụ già sẽ không thích, không ngờ mấy bà cụ già đó thích còn hơn lớp trẻ.
[1:08:06]Cứ đừng nghĩ là là bản sắc của quê hương, văn hóa là phải âm nhạc này. Không. Đã là nghệ thuật văn hóa rồi nó vượt thời gian, vượt không gian. Nó đã hay rồi nó hay của cả thế giới này. Nên khi mình dùng cái âm nhạc hiện đại rồi cả bà cụ già 60, 70 tuổi đi chùa vẫn thích hát cái âm nhạc này. Thích hát: "Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cánh hoa sen, nơi biển đời nhân thế."
[1:08:38]Đó mấy bà già hát theo đó, thấy chưa. Đó, nên ta tiến bộ là gì? Ta tìm được cái chân lý có sẵn nhưng mà tìm được nhiều hơn và đem lại được cái hạnh phúc cho mọi người. Còn lạc hậu là gì? Giữ lại những kiến thức cũ mà thậm chí có những cái phương tiện, những nghệ thuật đã không còn làm đẹp lòng người khác nữa mà vẫn tự hào, vẫn cố chấp giữ lại, trong đó làm ảnh hưởng tới sự phát triển của đạo pháp luôn. Nhớ vậy. Giờ ta qua một cặp khác: hưng thịnh và suy tàn.
[1:09:23]Hưng thịnh là được nhiều người ủng hộ.
[1:09:29]Ta được nhiều tài sản hơn, được nhiều người bạn bè hơn, được nhiều người ủng hộ hơn và những người ủng hộ ta họ hạnh phúc hơn. Cái quan trọng là cái hạnh phúc á, thì ta gọi đó là hưng thịnh. Ví dụ một đất nước hưng thịnh là một đất nước mà người dân được hạnh phúc, người dân có tài sản nhiều, à nhiều người thích về với đất nước mình, gọi là giấc mơ, ví dụ giấc mơ Việt Nam đi. Hiện nay Việt Nam đang từ từ trở thành một giấc mơ, vì rất nhiều người Việt kiều, đầu tiên là nghệ sĩ, đều muốn trở về Việt Nam hết. Thậm chí Philippines, những đoàn ca nhạc Philippines qua bên Việt Nam biểu diễn dễ sống hơn ở bên Philippines.
[1:10:11]Việt Nam đang từ từ trở thành một giấc mơ của thế giới.
[1:10:18]Còn có những cái đất nước mà họ tự xưng họ là giấc mơ của thế giới thì ngày nay người ta đang tháo chạy. Chính dân của họ bỏ nước họ đi qua nước khác sống, vì sống bên nước đó chịu không nổi. Và chính người Việt Nam mình cũng chạy qua bên đó, bây giờ đang tìm cách chạy về. Thì Việt Nam đang lần lần trở thành ước mơ của thế giới, nhất là trong đại dịch này cả thế giới khốn khổ thì mình vẫn được phép ngồi đây đông như thế này, nghe những điều đạo lý, hạnh phúc bên nhau, yêu thương nhau.
[1:10:52]Thì khi mà ta có chính nghĩa và ta có một cộng đồng nhân dân biết tu hành thì ta sẽ hưng thịnh, phát triển. Như nãy thầy nói định nghĩa, hưng thịnh là được đông người, phát triển và có hạnh phúc. Mà đây ta quy về trong đạo pháp thì ta luôn luôn ước mơ là một Phật... nền Phật pháp hưng thịnh, đông người biết đạo và ai đến đạo tu hành chân chính, và ai cũng được hạnh phúc, an lạc vì cái sự chân chính đó. Ta mơ ước như vậy, nhưng đó chỉ là mơ ước thôi. Vì sao vậy? Vì ta thấy những ngày rằm, ngày lễ thực sự vẫn còn rất ít người đến chùa, trong khi tôn giáo bạn cái ngày lễ hàng tuần của họ đông nghẹt.
[1:11:42]Vì sao vậy? Đi tìm cho ra cái chỗ này. Ai cũng phải có trách nhiệm để tìm cho ra cái lý do này. Tại sao rất nhiều người thờ ơ vậy? Trong khi đạo Phật ta rất là hay. Đạo Phật ta hay đến nỗi nhà bác học giỏi nhất thế giới là Einstein phải ca ngợi đây là tôn giáo của vũ trụ chứ không phải riêng của Trái Đất nữa. Nếu nói có một tôn giáo mà ở cấp độ vũ trụ thì đó là đạo Phật, chứ ổng không nói đây là một tôn giáo hay nhất của hành tinh này, ổng nói của cả vũ trụ. Đến mức độ vậy, nhưng tại sao rất nhiều người thờ ơ không biết? Lý do tại sao? Thì cũng là nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân của mỗi một người đệ tử Phật chúng ta.
[1:12:25]Ta đã thiếu trách nhiệm mà hoằng pháp. Ta biết đạo biết cho một mình mình. Đây là cái tội, thêm một cái tội nữa đây. Thêm một cái tội nữa nè, ta đâu có làm gì sai, nhưng không giáo hóa được thêm ai, không đưa được thêm ai về chùa quy y, đó là tội. Và góp phần làm cho Phật pháp suy tàn. Nha. Thì cái hưng thịnh và suy tàn là vậy. Còn nhiều lắm thầy nói. Hết giờ rồi không biết sao đây nữa. Mấy cái nữa.
[1:13:04]Cái đồng hồ này thì kém năm, đồng hồ này kém mười, không cái đồng hồ nào đúng cả. Giờ là mấy giờ rồi con? 10:24, người này nói 25, chênh nhau một phút sao ta? Biết nghe ai?
[1:13:21]Ta còn mấy cặp nữa:
[1:13:29]vị kỷ hay vị tha, tự lợi hay lợi tha, cố chấp hay linh động, lãnh đạo hay thừa hành, học hay là hành. Có cái rất khó là triền cái và kiết sử. Những điều này cũng rất là cao cấp. Thôi lần sau đi nha, tháng sau.