[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thượng tọa Thích Tâm Đức, Trưởng Ban Trị sự Phật giáo của tỉnh Thanh Hóa. Kính thưa anh Nguyễn Xuân Phi, Bí thư Thành ủy. Kính thưa các vị lãnh đạo của chính quyền tỉnh và thành phố Thanh Hóa. Kính thưa các vị lãnh đạo Hội Người cao tuổi. Kính thưa tất cả các đồng bào nhân dân Phật tử. Kính thưa các đệ tử của thầy nay cũng có mặt ở đây. Thực sự, thực sự để có cái buổi nói chuyện này nó không có đơn giản, không đơn giản là là à vì lúc này cả nước ta lo lắng về cái thực phẩm nhiễm hóa chất rồi thế có Hội Người cao tuổi mời chúng tôi về đây nói chuyện, không có đơn giản như vậy đâu.
[1:01]Không có được vậy, không phải chỉ như vậy. Mà sự thực đây là cả một cái quan điểm lớn của lãnh đạo thành phố Thanh Hóa liên quan rất nhiều vấn đề.
[1:13]Đầu tiên, nếu nói là cả nước ta đó vậy, đầu tiên ta có cái hình ảnh của thành phố Đà Nẵng, có một ông Bí thư cực kỳ táo bạo, rất có bản lĩnh, đột phá, sáng tạo, đưa cái thành phố Đà Nẵng vượt lên hẳn một cái tầm cao. Lúc đó là từ Trung ương cũng hết sức là khen ngợi cái cách làm việc của Bí thư Nguyễn Bá Thanh. Nhân dân cả nước nhìn vào Đà Nẵng cái thích thú, còn người dân Đà Nẵng thì ngưỡng mộ, thiếu điều tôn thờ như thần thánh ông Nguyễn Bá Thanh, một người mà vì dân vì nước, dám làm, dám nghĩ, hết sức sáng tạo và chính xác. Mà cái nó không phải chỉ riêng một vài lĩnh vực của của chính quyền đâu không, ông mở rộng nhiều vấn đề văn
[2:06]hóa, cả cái tâm linh nữa, nên ai cũng yêu mến. Nhưng mà rồi thì đúng là mọi việc cũng không có vui, ông qua đời sớm khi mà ông lên cái chức Trưởng Ban Nội chính Trung ương. Rồi sau đó, bây giờ là ta lại thấy có Bí thư Thành ủy Hà Nội, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh cũng là những con người giống như vậy, dám làm, dám nghĩ, dám nói, dám xông pha, dám dấn thân làm làm cho khiến cho cái nhân dân cả nước ta càng ngày càng yêu mến, càng tin tưởng vào những cái lớp cán bộ mới như vậy. Hôm nay thì thầy về đây, thì thầy xin phép được xưng thầy cho nó thân tình, thầy về đây thì danh nghĩa thì là theo lời mời của Hội Người cao tuổi và
[2:58]Giáo hội, nhưng mà sự thực, nó có một con người đứng ở đằng sau, con người thầm lặng, có nụ cười rất là hiền lành, nhu hòa, thân ái,
[3:10]con người có tâm huyết vừa là một nhà chính trị, nhưng mà xuất thân là một nhà doanh nghiệp mà cũng là một con người đầy chất lãng mạn, nghệ sĩ. Người đó không biết, không biết ta có biết ai không kìa? Biết ai không?
[3:34]Và cái tấm lòng mà yêu dân, yêu nước chẳng thua kém bất cứ một người nào. Từ hôm qua đến hôm nay mà thầy gặp thì thầy nói chuyện vậy, những cái điều anh suy nghĩ về cho nhân dân mình, cho cái xứ sở mình và kể cả cho cả cái đất nước mình, lòng đầy ắp cái tình yêu thương, tâm huyết dựng xây. Và từ sáng giờ cũng vậy, ngồi nói chuyện với thầy cứ bàn qua bàn lại đủ cách, định hướng này, định hướng kia. Và cái mà thầy thích nhất nơi anh là ở điều này, anh nói anh quan tâm rất nhiều về giáo dục. Vì con người mà tốt lên, giỏi lên rồi là tự cái đất nước ta đi lên. Và anh cũng băn khoăn nhiều về cái sự giáo dục nơi này,
[4:23]nơi kia, định hướng nhiều lắm, còn nói nhiều cái bí mật nữa kìa. Rồi từ từ ta sẽ thấy vậy. Và thành phố Thanh Hóa dưới sự lãnh đạo của anh cũng như các đồng chí bên cạnh anh, những người nhất tâm, nhất trí và những thế hệ trước anh, anh cũng biết ơn những vị ở thế hệ trước anh để lại cái di sản này rồi tới với anh và những đồng chí bên cạnh anh vậy, cùng bắt tay xây dựng thành phố Thanh Hóa hôm nay thực sự thay da đổi thịt rất nhiều. Quý Thầy Tâm Đức có thấy như vậy không ạ? Thầy thầy là ở coi như là thầy thành thổ công ở đây rồi, coi như có nhận thấy điều đó không ạ? Còn như thầy vậy, thầy cứ đi qua đi lại chỗ này,
[5:01]đi qua đi lại rồi khi thì ghé lại, lâu lâu ghé lại nhớ Thầy Tâm Đức ghé qua thăm thầy một chút nói chuyện, rồi lại đi qua đi lại, cứ thấy Thanh Hóa thay đổi, thay đổi từng ngày, từng ngày. Và cái thay đổi mà trên cái hình thức á, nhà cửa mọc lên thì chỉ là một thôi, mà cái quan trọng là thay đổi trong nếp sống, trong trình độ, trong nhận thức, trong tài năng, trong bản lĩnh của người Thanh Hóa, cái đó mới là cái vốn quý. Thì như vậy chứng tỏ rằng còn nhiều mặt khác đang có một sự cải cách chuyển biến rất là lớn. Và lòng của anh vậy, anh chưa bao giờ anh thỏa mãn, anh cứ ray rứt, mong cho đất nước tiến lên mãi,
[5:43]tiến lên mãi trên nhiều mặt so với thế giới. Cái tham vọng của anh là vậy, tham vọng của anh là người Việt Nam ta phải vượt lên mà ngang tầm với thế giới trên nhiều mặt, thực sự là một cái tấm lòng của một người lãnh đạo rất là đáng, đáng quý như vậy. Chính vì cái tấm lòng đó, thì cái nhiều vấn đề mà trong cuộc sống nhân sinh được nêu ra, được quan tâm, thì trong đó có vấn đề ăn uống. Nên hôm nay thì thầy mới được Hội Người cao tuổi và Giáo hội mời về đây nói chuyện, nhưng mà không phải đề tài này, không phải là "Nói không với thực phẩm bẩn", mà cái đề tài thầy nói là "Đạo đức ăn uống". Đạo đức ăn uống chứ không phải...
[6:22]Đây chỉ là một vấn đề trong đó thôi. Đạo đức ăn uống. Và ăn uống cũng có đạo đức, ăn uống có đạo đức là sao? Thì ta nhìn vào cái cách ăn uống, ta hiểu cái chúng sinh đó ở đẳng cấp nào. Ví dụ ta nhìn con chó nó ăn sao vậy? Nó đang chơi đùa với nhau vậy mà quăng cái miếng xương là nó cắn xé nhau nó giành liền. Thì cái cách mà ăn mà giành giật là của của súc sinh, thú vật. Còn con người thì ăn làm sao ạ? Con người thì ăn đàng hoàng, bày dọn, trừ những lúc mà ta đi dã ngoại thôi. Còn cái người mà sang trọng thì ăn làm sao ạ? Càng lúc càng kiểu cách. Người nhà sư ăn thì sao ạ? Nhà sư, cách ăn của bậc Thánh là sao ạ?
[7:09]Ăn trong hư vô, điềm đạm, cố gắng không nói chuyện, ăn mà có tụng niệm, ăn mà có lòng biết ơn, ăn mà có ý thức rõ cái miếng ăn của mình. Cái ý thức rõ miếng ăn là sao? Là xét coi cái đạo đức của mình, cái công đức của mình trong ngày đã xứng đáng bưng cái bát cơm này lên miệng chưa? Khủng khiếp như vậy. Và khi ăn cái bát cơm này có thề là phải tu cho đến đắc đạo hay không? Cái người tu đó, mỗi lần bữa ăn cơm mà ta thấy quý thầy tụng niệm là những điều đó đó. Cho nên, cái bát cơm của người tu nặng lắm và cái cách ăn đó là cách ăn của Thánh, mặc dù các thầy có thể chưa chứng Thánh, nhưng mà phải học của Đức Phật cái cách ăn như thế, cách ăn của một bậc Thánh.
[7:53]Rồi cách ăn của người trí thức, họ nhường nhịn, họ vui vẻ, họ bày biện, họ sang trọng thế nào. Vừa rồi ở trên mạng vậy, có quay một cái cảnh mà cái bữa ăn buffet ở một cái tiệc ở bên nước ngoài, thì có một số du khách, có một số du khách giành nhau lấy thao, lấy đồ xúc giành đem về ăn, ăn ầm ĩ trên mạng họ cười quá chừng. Ta có xem cái đó không ạ? Ta có nghe nói không ạ? Có biết nước nào không ạ? Cái nước mà ăn tới giờ này, tới thế kỷ XXI này họ là du khách mà họ đi ra nước ngoài mà họ ăn thô lỗ. Thì nhìn cái ăn uống, ta biết cái đẳng cấp của cái chúng sinh đó đang ở phát triển ở ở mức độ nào.
[8:37]Mà người Việt Nam ta, ông bà mình đã nói thế nào? "Ăn trông nồi, ngồi trông hướng". Tức là cái ý thức về miếng ăn rất là kỹ lưỡng. Cái đạo đức trong ăn uống, cái nghệ thuật trong ăn uống, cái phong cách trong ăn uống nói lên cái đẳng cấp của con người và đẳng cấp của một dân tộc. Ta ngồi như thế nào?
[9:06]Cái chỗ nào ta nên ngồi hay không nên ngồi? Ta bước vào cái mâm cơm, ta phải liếc một vòng xem mình nên ngồi ở vị trí nào là thích hợp. Ví dụ, cái bàn thờ tổ tiên ta trước mặt, mình cứ ngồi chình ình trước mặt để ăn? Không hợp, phải nép qua một bên như thế nào, phải nhường nhịn. Trong bữa ăn là không phải là cứ thấy ngon mà mà gắp, mà có nhìn, có phân bố miếng ăn. Tuy nó là miếng vui, nhưng nó cũng là miếng nhục. Nó vừa là cái vui, mà cũng vừa là cái nhục. Ông bà mình rất là tinh tế điều này. Mà lạ có một điều, cái tâm lý con người mà hễ mà có món ăn ngon thì con người khác với con vật ở cái chỗ con vật mà
[9:49]có cái gì ngon là giành đi kiếm cái góc ăn một mình. Nhưng con người vừa có món ngon cái là nghĩ tới bạn bè, rủ lại ăn cho vui. À! Như vậy, cái cảm giác ngon miệng lúc nào nó cũng gợi lên cái sự vui vẻ của cộng đồng với nhau. Lúc nào cũng nghĩ tới bạn bè, tới gia đình. Không ai có món ăn ngon mà giấu ăn một mình trong phòng cả, vì như vậy cái người đó lui về đẳng cấp của súc sinh liền. Còn khi mà ta có món ăn ngon ta nghĩ tới người khác, thì ta thuộc về đẳng cấp của con của con người, nhớ như vậy. Chỉ có con người mới có cái điều này. Có một lần vậy, ở trên cốc thì có cái bánh cho dành ngon ngon lắm, bánh gấu dành cho chó ăn.
[10:33]Thì cứ mỗi lần mà thấy Thầy về cốc là con chó chạy lại nó xin ăn. Mà Thầy hay kêu một con chó khác tới ăn. Lần đó Thầy vừa lên cốc cái nó chạy tuốt qua bên cái nhà bên kia xa nó rủ thêm con kia về để ăn. Đứng nhìn Thầy ngỡ ngàng, mấy lần như vậy Thầy nói: "Con chó này chuẩn bị lên làm người thật rồi." Khi mà có món ăn ngon á nó không ăn một mình nữa, và nó chạy thay vì nó giành ăn nó chạy tuốt qua nó rủ con chó lại. Nói con chó này ở chùa nó nó có cái nhân duyên gì để trở thành người. Bây giờ, ta đặt vấn đề ăn để làm gì? Cái câu thứ nhất là: ăn để đỡ đói, ăn để sống. Đây là cái câu trả lời cơ bản nhất, thực tế nhất, đúng không ạ?
[11:14]Cái nhu cầu ăn để đỡ đói, ăn để để sống nó theo ta suốt cuộc đời, và nó là bản chất của sự ăn uống. Cho nên làm gì làm con người ăn cũng để đỡ đói. Và mỗi ngày ta lại đói lại, và mỗi ngày ta lại ăn tiếp tục, nên cái ăn không bao giờ cũ. Nên con người nói: "Ờ thôi đói quá đi ăn." Nhưng lúc đó có cái công việc thì có một người mới nói câu này: "Mình ăn cả mấy chục năm trong đời rồi, thôi nhịn bữa có sao." Nghe thì cái câu nói có lý: "Ờ mình đã ăn suốt mấy chục năm cứ ăn mãi mà, bữa nay nhịn bữa có sao." Nhưng mà sự thực là cứ mỗi ngày ta lại phải đói, và cái nhu cầu ăn lại trở nên mới liền, không bao giờ cũ cả.
[11:54]Mấy chục năm ăn mà cái ăn chưa bao giờ cũ. Mỗi ngày cái ăn lại tiếp tục là một điều mới. Nên cái nhu cầu, cái câu trả lời mà để ăn cho đỡ đói, ăn để sống nó là câu trả lời hết sức cơ bản, hết sức thực tế và cũng hết sức là thấp hèn. Cái tế nhị là ở cái chỗ này. Cho nên cái ý thức về cái sự ăn uống ta coi vậy chứ sâu sắc á. Cái câu trả lời thứ hai ta ăn để làm gì? Đây, đây là cái quan trọng: ăn cho khỏe. Ăn cho khỏe. Sau cái khỏe này thì nó rất nhiều cái công việc, nhưng mà thứ nhất là ta ăn cho khỏe là bắt đầu có trí tuệ rồi đó. Người nào mà trả lời cái câu là ăn cho khỏe là người này có trí tuệ rồi.
[12:39]Là vì sao vậy? Là ăn để có sức khỏe và mới mưu cầu những điều tốt đẹp khác trong cuộc đời mình. Ăn cho khỏe là người này bắt đầu khôn ngoan đây. Còn cái câu trả lời nữa là: ăn cho ngon,
[12:56]ăn cho đẹp, ăn cho sang, ăn cho vui. Đây là những câu trả lời tiếp theo mà nó thuộc về cái đẳng cấp hơi cao của con người. Tức là con người mới bắt đầu có nghĩ tới những điều này. Ăn cho ngon, ăn cho đẹp, ăn cho sang, ăn cho vui. Hồi nãy ta nói câu là khi ta có món ăn ngon ta hay rủ mọi người tới ăn, tức là ở cái mục tiêu này ăn cho vui, đúng không ạ? Và cái ăn cho vui này nhiều người ta thích lắm, nó cũng là một cái cái đạo đức của ăn uống chứ không phải không. Tức là không có ăn một mình, con người không ăn một mình, hễ có món ngon là bấm điện thoại lên a lô kêu là: "Nay tôi có có cái gì?" Thầy cũng chả biết ngoài đời có cái gì nữa.
[13:38]Đại khái là vậy là ăn cho vui. Còn đây là ăn cho khỏe là cơ bản của sự khôn ngoan của loài người. Cầm món ăn lên phải nghĩ tới sức khỏe, nhìn món ăn phải đánh giá được cái dược tính của nó. Vì sao vậy? Vì thức ăn cũng là bài thuốc. Còn ở một đẳng cấp sang trọng thì ăn cho ngon, tức là người ta đòi hỏi sự hưởng thụ. Rồi cái ăn cho sang, ăn cho đẹp, tức là đòi hỏi cái khung cảnh bày biện cho nó xứng tầm với cái đẳng cấp của con người. Ví dụ, cái người họ giàu có sang trọng không thể mà ta để họ ăn trên một chiếc bàn sơ sài, cái ghế sơ sài, cái mâm cái đĩa mà sơ sài, không có, họ không chấp nhận điều đó.
[14:22]Vì cũng là món ăn đó vào ruột giống như nhau, nhưng mà cái phương tiện để đưa cái món ăn vào nó phải xứng tầm với họ. Cho nên cái vấn đề ăn uống coi vậy chứ nhiều việc. Và cái câu trả lời của ta thế này: Ăn để làm gì? Thì câu thứ nhất, cơ bản nhất mà sự thực cũng cay đắng nhất là ăn để ăn để đỡ đói, ăn để sống. Hết sức thực tế, không sai, nhưng nó giấu trong một cái bản năng thấp hèn của con người. Mà chính vì cái ăn để sống, ăn để đỡ đói, có những lúc khi mà rơi vào tình cảnh khắc nghiệt, con người ta đã đánh nhau, giết nhau vì miếng ăn. Nên là "miếng ăn là miếng tồi tàn" là vậy. Miếng ăn là miếng tồi tàn.
[15:05]Rồi cái ăn cho khỏe là dấu hiệu của sự khôn ngoan căn bản. Rồi ăn cho ngon là cái khuynh hướng hưởng thụ của loài người. Mà cái hưởng thụ này thì nó có cái hưởng thụ thanh cao và nó có loại hưởng thụ của cái ô nhiễm. Cái hưởng thụ thì nó hai khuynh hướng: thanh cao hay ô nhiễm. Ví dụ cái ngon, ta thưởng thức cái ngon của món ăn, nhưng mà có người thưởng thức cái ngon rồi tâm hồn mình nặng nề, chìm đắm và tham lam, tức là tham ăn. Còn ta thưởng thức cái ngon để đi tìm cái sự tinh tế ở trong đó của vị giác thì cái người này là ở một đẳng cấp cao của trí tuệ. Cho nên nhớ cái ăn cho ngon nó nhiều loại.
[15:56]Ai cũng thích ăn ngon. Và cái thích ăn ngon này không khéo ta trở thành tham ăn và trở nên nặng nề, thật sự cũng gần lại như thú vật. Còn ta thích ăn ngon nhưng mà cái ngon này trong đó có trí tuệ, có tinh tế, có cái thanh cao thì cái thích ăn ngon này nó là một cái phong cách bậc cao của người có trí tuệ khác. Còn ăn cho sang, ăn cho đẹp là một sự giàu sang, còn ăn cho vui là cái sự mở rộng tâm hồn của những người có đạo đức.
[16:32]Cái mục tiêu ăn uống là như vậy đó. Thì bây giờ thế này, ta nói cái câu trả lời thứ hai ăn cho khỏe, đây là câu trả lời khôn ngoan, nhưng khỏe để làm gì?
[16:45]Không có sức khỏe, ta không làm gì được. Nhưng mà khỏe để làm gì thì lại là một câu hỏi kế tiếp theo. Và ai trả lời cái câu này thì nó lộ ngay ra cái bản chất tâm hồn của người đó liền.
[17:01]Ta nghe xong ta biết người đó là thuộc về loại người nào, nhân quả sẽ đi về đâu. Khỏe để làm gì? Ăn cho khỏe là một cái câu trả lời khôn ngoan. Ai mà trả lời nói ăn để làm gì nói ăn cho khỏe, ta biết người này khôn ngoan. Nhưng mà khỏe để làm gì? Vấn đề phía sau nhiều lắm. Khỏe để làm gì thì
[17:22]ta nghe câu trả lời ta biết cái người này thuộc về cái phẩm chất tâm hồn người này, nhân quả, nghiệp báo của người này, tội phước của người này, cuộc sống đã qua của người này như thế nào và tương lai người này sẽ đi về đâu. Khỏe để làm gì? Ta có cần nghe vài câu trả lời cho vui không ạ? Ai có thể có câu trả lời? Cầm micro đi con. Cuối cùng rồi chúng con sẽ xin Thượng tọa Tâm Đức câu trả lời. Anh Phi, đó. Bây giờ thì xin câu trả lời trước của mọi người, ai có thể giơ tay lên xin trả lời? Ai có câu trả lời trước đi ạ? Bà cụ à? Bà cụ già Thanh Hóa đi, mẹ già Thanh Hóa đi.
[18:13]Con con này nay đã đông người rồi. À. Vâng. Nhưng mà con con cảm thấy là có một cái sức khỏe là rất vui vẻ cho gia đình mình, cho bản thân mình. Nhưng mình phải làm cho xã hội, cho bạn bè vui và động viên con cháu ăn uống bình thường, ăn ngủ cho có chừng, để mà tất cả mọi việc là có lợi cho xã hội. Bà mẹ Việt Nam đấy, bà mẹ... Như bản thân con là Phật tử cả cha thì cũng động viên những bạn bè Phật tử... Rồi rồi thầy thầy cảm ơn. cùng vui khỏe... Rồi được rồi, thầy cảm ơn. Cho đây tràng pháo tay. Cho tràng pháo tay, đúng rồi. Khỏe để làm gì? Ta ăn cho khỏe là câu trả lời thông minh, nhưng khỏe để làm gì? Như thầy đã nói.
[18:55]Khỏe để làm gì? Nếu mà đứng về phía gia đình, mình là người lớn tuổi, thì phục vụ trước tiên cho gia đình là con, cháu. Về xã hội, thì ta có sức khỏe, nói như thầy nói, tức là tham gia được mọi cái hoạt động có ích cho xã hội, kể cả người cao tuổi chứ không cứ chi là là là tuổi trẻ. Vâng, vâng. Cho nên tất cả tập trung vào sức khỏe, có sức khỏe là làm được tất cả. Vì cái thời mở cửa nhà nước đang xây dựng như thầy nói về Thanh Hóa là thay da đổi thịt từng ngày từng ngày. Tức là con người là phải biết sử dụng cái sức khỏe cho nó đúng. Nói như cái nghĩa của thầy á, khỏe để làm gì? Có thể khỏe để làm phản động, có thể khỏe để phục vụ cho đất nước.
[19:56]Thì tôi nghĩ là đây cái sức khỏe phục vụ cho chính nghĩa
[20:02]là cái điều tốt nhất, xin hết. Rồi rồi. Bây giờ, thầy muốn xin câu trả lời của anh Nguyễn Xuân Phi. Khỏe để làm gì? Kính thưa Thượng tọa Thích Chân Quang cùng tất cả các Phật tử và cán bộ và nhân dân thành phố Thanh Hóa. Thì một khi được Thích Thượng tọa Thích Chân Quang có một cái câu hỏi rất có nghe thì nó rất chi là đơn giản, nhưng mà thực sự đây là cũng là một vấn đề để mà tất cả người dân thành phố cũng như tất cả Phật tử ta phải suy nghĩ. Thường thường là thành phố thấy là cái nguồn lực của thành phố là có rất nhiều. Có hơn 400.000 dân, có rất nhiều thời gian, có rất nhiều sức khỏe, đấy, có rất nhiều kinh nghiệm,
[20:49]nhưng tất cả những cái cái cái nguồn lực này đã được đưa vào để là xây dựng cho một cái cuộc sống của thành phố nói chung và của gia đình chúng ta nói riêng chưa? Thì đây là tôi nghĩ rằng là một câu hỏi rất hay. Và theo tôi có sức khỏe để mình hoàn thành những cái nhiệm vụ mà bản thân cũng như gia đình và xã hội đang cần để hoàn thành tốt. Xin cảm ơn. Dạ rồi, cảm ơn anh. Đúng! Tức là ý anh thế này: Anh nhìn cái sức khỏe của anh và tất cả của nhân dân, nó là một tài sản của quốc gia. Và anh muốn rằng cái tài sản đó trở thành cái gì? Trở thành cái công cụ, phương tiện để mà dựng xây đất nước. Đúng là cái người lãnh đạo có câu trả lời khác nữa, rất là cảm ơn anh.
[21:32]Cho tràng pháo tay. Chúng con kính thỉnh là Thượng tọa Thích Tâm Đức cho chúng con cái câu trả lời: Khỏe để làm gì? Tại con thấy Thượng tọa đẹp trai, khỏe mạnh lắm.
[21:47]Kính thưa quý vị, đối với một vị tu sĩ đấy, thì khi chúng ta có sức khỏe thì chúng ta
[21:58]mới có tinh thần nó minh mẫn. Và khi có tinh thần minh mẫn thì chúng ta mới tu tập tốt được. Và có sức khỏe thì mới đem đem cái trí tuệ cũng như cái công sức của mình để phục vụ tha nhân. Và có sức khỏe thì mới không phụ thuộc người khác. Nếu chúng ta mà không có sức khỏe thì phải có người nào phải chăm sóc này các thứ, thì cái vấn đề tự thân của mình nó sẽ sẽ khó. Cho nên đối với tu sĩ thì sức khỏe thì để giúp mình những cái công việc như vậy, xin cảm ơn. Dạ cảm ơn thầy. Dạ. Cái câu trả lời của một bậc thánh ha quý vị, là khỏe để để mà tu tập, để phục vụ tha nhân. Nãy giờ ta có bốn cái câu trả lời, câu nào cũng rất là ý vị
[22:50]và cũng bộc lộ cái bản chất, phẩm chất của con người đó. Thầy rất sợ cái câu trả lời, nhưng mà may rằng đã không có, hay là đang có để trong bụng thì không biết, là khỏe để hưởng thụ. Khỏe để hưởng thụ. Ta sợ cái câu này nhất.
[23:10]Có một lần quý vị, có cái trường đó là trường học quốc tế mời thầy đến giảng cho học sinh. Mà cái hội trường sang trọng mà đẹp lắm, mà toàn là ở đó con nhà giàu không, đi đi học thì đi bằng xe hơi được không, giàu sang. Cái thầy hỏi: "Tụi con sống để làm gì?" Có một đứa con gái đứng lên: "Dạ sống để hưởng thụ." Trời ơi thầy té ngửa liền! Mà nó giàu quá không biết là ai dạy nó cái quan điểm hay là nó giàu quá rồi bố mẹ nó dạy nó phải hưởng thụ cho hết tiền hay sao. Mà thực sự là nghe câu trả lời rồi mình thấy mới thấy rất là buồn. Cái lớp trẻ mà như vậy thì rất là buồn. Trong khi hôm nay là các bác đã già rồi còn rất là
[23:53]có ý thức trong cái việc mà sống để mà phụng sự. Ta sợ nhất cái câu mà nghĩ đến là khỏe để hưởng thụ. May là ta chưa có câu trả lời đó hôm nay hoặc là có một vài người lẩn quẩn nghĩ trong đầu mà không dám nói ra, nhưng mà thật sự nó tiềm tàng trong đầu ta cái câu đó đó: Khỏe để hưởng thụ. Không nói ra, nhưng ta bị vướng cái câu trả lời này bí mật trong tâm mình: Khỏe để hưởng thụ. Hưởng thụ cái gì thì tùy mỗi người, tùy cuộc sống của mỗi người, nhưng mà cái bí mật là khỏe để hưởng thụ rất nhiều người bị vướng. Mở miệng nói ra thì ta tránh nó, nhưng thẳm sâu trong lòng ta, câu này nó chi phối tâm hồn ta rất là nhiều.
[24:43]Và ta tu dưỡng đạo đức là để bứng cái câu trả lời bí mật trong lòng ta ra khỏi tâm hồn ta luôn. Ta sẽ sống rất khỏe, ta sẽ ăn uống để được rất khỏe, ta sẽ rèn luyện để có sức khỏe, nhưng mà ta diệt mất cái ý niệm bí mật chôn sâu trong lòng, giấu kín trong lòng ta là khỏe để hưởng thụ. Vì tất cả mọi người đều bí mật tồn tại cái điều này trong tâm mình. Thầy nói như vậy là có quá đáng không? Không. Vì hưởng thụ là một bản năng tự nhiên của con người. Hưởng thụ là một bản năng tự nhiên của con người, ai cũng có một cách tự nhiên và luật pháp bảo vệ điều này. Trong Hiến pháp ta nói người dân được quyền sống để mưu cầu hạnh phúc.
[25:32]Cái mưu cầu hạnh phúc tức là hưởng thụ. Cho nên người ta hưởng thụ là một điều cái quyền tự nhiên. Nhưng ở trong đạo đức thì nó chính là điều nguy hiểm. Mà nhất là đối với một tu sĩ thì điều này cực kỳ nguy hiểm.
[25:51]Hôm nay quý vị, ta có bốn cái câu trả lời của bốn nhân vật tiêu biểu, thì bốn nhân vật tiêu biểu này có bốn câu trả lời này có thể đại diện hết cho đạo đức của chúng ta trong hội trường này và trong đất nước này. Một bà cụ già thì nghĩ tới gia đình cũng nghĩ tới xã hội. Một cụ ông thì nghĩ tới chính nghĩa, tới bảo vệ, dựng xây. Một người lãnh đạo thì xem cái tài sản của người dân, xem cái sức khỏe của người dân, tổng sức khỏe người dân là một tài sản quý của đất nước dùng để dựng xây và bảo vệ. Và một bậc chân tu thì nghĩ đến sức khỏe để tu tập, để phụng sự. Thì những câu trả lời này là những câu trả lời đẹp nhất trên cuộc đời mà ta có
[26:37]được và ta dùng nó để ta chống lại cái khuynh hướng hưởng thụ trong lòng ta. Nên còn cái hưởng thụ nó là cái quyền và là bản năng nhưng nó rất nguy hiểm. Chính vì cái hưởng thụ này mà trên đời này không biết bao nhiêu nước mắt đã rơi. Và cái người tu vậy là một tấm gương là sự vượt qua khỏi sự hưởng thụ. Mặc dù là đôi khi phước của họ cho họ được quyền hưởng thụ nhưng mà cái lý tưởng tu hành buộc họ phải khước từ sự hưởng thụ. Nên những bậc chân tu là phải diệt trừ cái ý niệm về hưởng thụ này. Mặc dù biết rằng hưởng thụ là quyền của con người, cũng như một nhà lãnh đạo đối với nhân dân cũng vậy.
[27:27]Biết rằng hưởng thụ là quyền của nhân dân, nhưng mà nếu nhân dân cứ hưởng thụ thì đất nước tiêu tàn liền. Nên đây là một bài toán khó cho những người lãnh đạo đất nước là như vậy. Hôm nay chúng ta nói với nhau những điều này để ta thấy rằng cái đạo đức trong giữ gìn sức khỏe và nó liên quan tới đạo đức trong ăn uống là vấn đề lớn của cuộc sống riêng của ta, của cái sự phát triển của xã hội, mà quan trọng là
[28:01]là một yếu tố rất lớn trên con đường tu tập tâm linh, đạo đức là như vậy. Thì ăn uống lại là một vấn đề đạo đức, chứ không còn chỉ là để đỡ đói, để không chết, để ăn cho vui nữa, mà giấu phía sau cái sự ăn uống đó là đạo đức, là phong cách, là nhân cách, là đẳng cấp của con người. Mà cái đẳng cấp này không phải ta phân biệt mà nó là cái ý thức tự nhiên. Vì chúng sinh gồm nhiều loại, từ súc sinh lên con người lên tới bậc thánh. Và chúng ta phải chọn cho mình một cái đẳng cấp để hướng tới. Một, ta cứ ăn uống vô độ, tham lam, hưởng thụ để rồi đọa làm thú vật. Hai, ta cứ ăn một cách tự nhiên, có thì ăn mà không nghĩ gì, để trở lại làm một con người tầm thường.
[28:50]Ba, chúng ta ăn cho đúng để hoàn thiện mình, hướng về vị trí của một bậc thánh. Nên chỉ cái ăn thôi đã giấu trong đó nhiều vấn đề, vấn đề lớn lao vậy. Và hôm nay vậy, hôm nay chúng ta nói tới thực phẩm bẩn. Vì sao vậy? Vì cái thực phẩm bẩn
[29:14]Nó là một cái mặt trận, một cuộc chiến tranh, một kẻ giặc mới. Nó đánh vào cái ngõ mà từ mấy ngàn năm qua ta không có, ta không nghĩ tới, ta không bị đối diện. Ví dụ khi đất nước bị xâm lăng, toàn dân ta đoàn kết nhau chống lại ngoại xâm, giành lại độc lập hòa bình cho đất nước, thì ta thấy rõ ờ giặc đó, thằng đó đó, mặt nó như vậy, nó ở đâu nó tới, cái vũ khí như thế, mình phải làm sao đánh mình thấy. Nhưng mà bao nhiêu công sức, bao nhiêu nghị quyết, bao nhiêu luật pháp, bao nhiêu tâm huyết, bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu năng lực chúng ta để dựng xây bảo vệ đất nước này, cuối cùng có một tên giặc nó luồn
[30:00]vào cái ngõ thức ăn nó đánh một cái sập toàn bộ quốc gia của ta luôn. Bây giờ ai cũng bị ung thư hết, rồi ai cũng bị vô sinh không có con nữa. Đi tu mà không có con thì là số một, nhưng mà ta không đi tu mà không có con thì vấn đề lớn lắm à, đúng không ạ? Cho nên giờ nếu mà ta mất bao nhiêu công để dựng xây bảo vệ đất nước này, bỗng nhiên giặc nó đi luồn vào cái ngõ thức ăn nó đánh sập cả một dân tộc xuống luôn, ai cũng bệnh tật hết, ai cũng không đẻ được nữa thì tương lai đất nước sao? Mất liền, tự nhiên mất nước một cách tự nhiên dễ dàng luôn. Ta bị vô sinh hết cả cái dân tộc này. Nghe chữ vô sinh thấy ở đây không ai sợ hết trơn
[30:41]ha, tại mình sinh xong hết rồi phải không ạ? Sinh xong hết rồi. Mà còn mấy người mà trẻ trẻ chưa sinh nè, đây là vấn đề lớn rồi nha, vấn đề lớn à. Đó, bây giờ ta sinh xong rồi thôi không lo, nghe thầy nói vô sinh mặt tỉnh queo chả ai thấy gì sợ hãi. Nhưng mà thưa, con mình nó không sinh nữa, cháu mình nó không sinh nữa thì sao ạ? Tuyệt dòng tuyệt giống, đất nước mất luôn. Những âm mưu rất là bí mật ở trong đó. Cho nên chỉ đi bằng con đường thức ăn, đánh bằng con đường thức ăn, cả dân tộc ta sụp đổ liền. Nên hôm nay khi mà nói tới cái miếng ăn, nó không còn là ăn để sống, ăn cho khỏe, ăn cho vui, ăn cho sang nữa, mà đây là món ăn là để bảo vệ đất nước.
[31:24]Cái trách nhiệm của cái thức ăn nó tự nhiên nó bị nâng lên một tầm cao mới, chớ không phải là ta cường điệu, mà ta đang bị đối diện với một mặt trận mới, một chiến tuyến mới, một cái chiến thuật mới của kẻ thù. Nó hiểm độc hơn, êm ái hơn mà ta không ngờ, vì ta còn cái ăn cho ngon và họ phục vụ ta ăn cho ngon. Ăn cho đẹp, màu sắc rất là tươi, cái thịt này rất là hồng, món kia rất là xanh, cái cà nọ rất là tím. Ăn cho đẹp, ta bị vướng vào cái ăn cho đẹp, cái ăn cho ngon, nhai cái này nó mới dai, cái kia nó mới giòn, thì cái dai, cái giòn, cái đẹp, cái ngon đó giết chết tất cả chúng ta, ta bị con đường đó đánh vào dân tộc ta.
[32:08]Nên hồi nãy ta hỏi là ăn để làm gì? Câu trả lời ta là ăn để sống, ăn đỡ đói, ăn cho khỏe, ăn cho sang, cho vui, cho đẹp, cho ngon, còn thiếu một cái câu nữa. Bây giờ ngày hôm nay ta phải đặt vào vấn đề: ăn để bảo vệ giống nòi, ăn để bảo vệ đất nước. Cái nhiệm vụ này... Nên khi ta từ hôm nay ta bưng bát cơm lên, ta phải thấy cả cái đất nước mình ở dòng giống dân tộc, tương lai của mình của dân tộc mình nằm trong cái bát cơm đó, chớ đừng có mà cứ hễ đói là phải ăn nữa. Không phải à tới giờ tôi đói rồi là cứ cầm bát cơm lên mà ăn vô tư nữa, hay đi ngoài đường thấy ờ đói quá ghé vào tiệm ăn nữa, không có.
[32:48]Từ đây phải thấy cái bát cơm, cái món ăn của mình nó gói cả cái tương lai của dân tộc mình ở trong đó nữa. Mà nếu cả cái đất nước hiểu điều này, ta mới thoát được trận giặc này, ta mới chiến thắng trong một cuộc xâm lược mới này. Đây rõ ràng là một cuộc xâm lăng mới, một cuộc xâm lăng mới mà tất cả chúng ta vui vẻ đón giặc vào. Đúng không ạ? Tất cả chúng ta vui vẻ đón giặc vào. Vì sao? Vì ai cũng khoái ăn ngon. Nên hôm nay, nhân có sự chỉ đạo, gợi ý của lãnh đạo Thành ủy Thanh Hóa, nhân có lời mời của Giáo hội Phật giáo Thanh Hóa, Hội người cao tuổi Thanh Hóa, chúng ta nêu cái vấn đề ăn uống ra
[33:35]để thấy rằng là chúng ta đang bước vào một trận chiến mà chính chúng ta là người tiếp tay cho... Tiếp tay cho? Cho giặc, rõ ràng như vậy.
[33:49]Đó, giặc ở đâu nhìn dễ thấy, còn giặc ở trong tâm ta, giặc trong cái cái thèm ăn của ta, cái thích ăn ngon của ta, thích ăn cho đẹp của ta là đã đã rước giặc vào. Nói ngày xưa có những kẻ bị ông bà ta lên án là rước voi về giày mả tổ, cõng rắn cắn gà nhà, thì hôm nay những kẻ đó là ai? Những kẻ đó là ai? Muốn biết những kẻ đó là ai không? Muốn thấy họ không? Nhìn vào gương.
[34:28]Bây giờ vậy, cái ăn uống không còn là việc của cá nhân ta nữa. Việc ăn uống không còn là cá nhân ta nữa, mà đây là trách nhiệm của ta đối với với cả cái tương lai dân tộc này nha. Hễ đừng thấy cái món ăn là cứ chập mà ăn nữa, hết rồi, đã qua giai đoạn đó rồi, vì ta đang đối diện với một trận chiến mới. Mà trận chiến này nó không phải chỉ là sức khỏe của cá nhân ta, mà là tương lai của cộng đồng dân tộc ta. Bây giờ cứ thử nghĩ bao nhiêu tiền, bao nhiêu bạc ta làm ra được chỉ để chữa bệnh thì ta còn tiền để tái đầu tư để xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc không ạ? Không. Bây giờ bao nhiêu tiền tích lũy của cả ngân sách quốc gia
[35:07]ta chỉ dồn tiền để chữa bệnh cho người dân thôi à, thì ta còn tiền để đầu tư và phát triển đất nước không ạ? Không. Còn nếu mà nói thêm cái nữa ta vô sinh luôn, không đẻ, không chửa gì nữa, mà hoặc là có chửa mà không đẻ được nữa thì sao? Dân tộc này biến mất luôn, tuyệt chủng luôn, extinction, diệt chủng luôn. Bây giờ ta đặt cái vấn đề là: ăn uống bây giờ trở thành là là đạo đức, nấu ăn là đạo đức, cung cấp thực phẩm là đạo đức.
[35:44]Nào giờ ta bị cái thích ăn ngon mà ta dẫn giặc vào trong nhà. Bây giờ ta mới hiểu rằng cửa ngõ này phải đóng lại, phải xét lại, phải duyệt lại. Thứ nhất, nơi cái người ăn, không dễ dãi trong món ăn nữa.
[36:08]Ta chỉ chọn lựa cái thức ăn cho ta, cho gia đình ta, cho đồng đội ta, cho cơ quan ta, cho nhân viên ta là thực phẩm phải phải sạch, đúng như vậy, chứ không có là hễ cứ mà ăn ăn được là cứ mua về mà nấu, không có được. Nên đầu tiên là nơi chính cái người ăn. Mà cái kinh nghiệm của ta trong việc lựa chọn thức ăn này ta phải truyền cho nhau. Hễ vừa ta vừa phát hiện ví dụ như cái cơm này sao nấu lên bỗng nhiên nó có mùi lạ hay là phải thông báo lên phương tiện liền. Bây giờ có Facebook, có mạng á, có chính quyền phường, xã gần đó ta báo liền cho chính quyền gần nhất để bên chính quyền người ta có cách đã
[36:49]báo lên trên Sở Y tế để mà xem xét liền, phải xem vì đây là trận giặc, là một sự báo động, cảnh giác toàn dân. Hoặc là có một cái lô trái cây đem về rất là đẹp mà xẻ ra bên trong nó hư hết mà bên ngoài vẫn đẹp thì ta phải báo lên trên mạng, ta báo lên trên chính quyền địa phương để cho nhà nước có cái hướng tìm ra liền, vì đây là một trận giặc. Trận giặc mà không phải chỉ là một vài tên giặc lẩn lút như là tình báo, mà đây là trận giặc đều khắp cả cả xã hội ta. Nên cái đạo đức cái ăn uống này, cái mà chống lại cái thực phẩm bẩn này để bảo vệ giống nòi, bảo vệ dân tộc này bắt đầu từ người người ăn, từ người ăn trước.
[37:34]Người ăn phải khôn ngoan, phải cảnh giác, phải tỉnh táo, biết chọn lựa và biết khước từ, lát nữa ta sẽ nói tới là biết tố cáo luôn. Đây là một trận chiến chứ không đơn giản, không đơn giản là cái sự chọn lựa của cá nhân nữa, mà ta bước vào một trận chiến quyết liệt để bảo vệ giống nòi, bảo vệ đất nước mình. Nên người thứ nhất là phải phải khôn ngoan là người ăn. Còn cái việc mà thực phẩm nào là trong lành thì không phải là phạm vi bài nói chuyện hôm nay vì nó nhiều quá, ta nói ba bốn ngày chưa hết à. Cái rau nào là bị xịt thuốc sâu hay không, cái thuốc cái thịt nào có tăng trọng hay không, là cái nào bị tẩm ướp hóa chất,
[38:14]có hàn the, borax, thuốc làm dai, làm giòn hay không thì cái vấn đề đó hôm nay ta không thời gian để nói, thì thầy cũng mong là anh Phi, anh cố gắng anh sưu tầm những cái tư liệu đó, phổ biến cho nhân dân nha. Anh mời các chuyên gia lại, trình bày một cách dễ hiểu nhất, chứ đừng có nói chuyên môn quá là người dân khó hiểu. Đó, những loại thuốc mà những chất cấm trong thực phẩm là gồm có bao nhiêu hạng mục, bao nhiêu danh mục đó. Cái chất đó để làm gì, chất đó tạo màu, chất đó tạo mùi, chất đó tạo hương, cái chất đó làm dai, làm giòn, chất đó làm vị, nó làm sao đó, những chất đó đều nhà nước ta cấm hết,
[38:50]thì làm sao người dân được biết để nhanh chóng mà mà nhận ra để khước từ và để tố cáo luôn. Nên đạo đức đầu tiên là ăn. Khi ta chọn món ăn cho mình, cho gia đình mình, cho đồng đội, cho cơ quan, xí nghiệp, nhân viên mình thì phải đầy trách nhiệm, đầy đầy đạo đức, đừng có mà mà tự ý nữa. Rồi cái đạo đức thứ hai là của người người nấu ăn. Cái người nấu ăn thì nó có nhiều cái mục đích ở phía sau. Thứ nhất là đi tìm cái tiếng khen. Ví dụ mình nấu cho gia đình, cho người thân, lúc nào cũng thích là được khen: "Bữa cơm nay à chị nấu rất là ngon, hôm nay tôi ăn bữa cơm này ngon quá, rất là cám ơn chị, rất cám ơn bạn." Thì cái người nấu bếp cực khổ từ sáng
[39:37]tới trưa, từ trưa tới chiều chỉ chờ có nhiêu đó à, đúng không ạ? Cái người đầu bếp trong nhà hàng hoặc là một người vợ hiền ở trong nhà, cực từ sáng tới trưa, từ trưa tới chiều chỉ chờ ông chồng nói câu đó thôi. Ổng về ổng ăn xong rồi ổng không nói câu nào ổng đi vô ổng tắm rửa, ổng lên ngủ, ngồi coi báo, tự nhiên thấy buồn day dứt, buồn ray rứt, buồn da diết, buồn dai dẳng, đúng không ạ? Mấy, có đúng không các các bà có đúng không ạ? Bây giờ các ông có bị cái đó không ạ? Giật mình nhìn lại đúng là bao nhiêu đời mình sống với vợ tôi mà tôi vô tư, chưa bao giờ tôi khen bà ăn ngon cả, trong khi bà nấu ăn rất cực. Đúng không ạ?
[40:13]Mấy ông có bị bệnh vô tư đó không ạ? Nha, bắt đầu từ nay chiều nay về phải khen nha, nói câu này để một câu mà mình đền đền tội, chuộc tội lại mấy chục năm vô tư, nói thế này: "Thưa bà..." 30 năm sống với bà, bà đã cho tôi ăn ngon suốt 30 năm qua.
[40:34]Thôi khen một câu vậy bù 30 năm mình chưa nói câu nào nha. Vì cái tâm lý mà người nấu chỉ chờ có nhiêu đó à, vậy mà 30 năm qua ăn thì ăn ngồm ngoàm, ăn nuốt quá chừng mà, ăn dòm thấy ngon mà không thèm khen một câu, rất là tàn nhẫn. Hôm nay là ta chuộc lại cái lỗi lầm đó. Đồng ý không à, các bà đồng ý không à? Về nói các ông liền. Cái tâm lý mà được khen nguy hiểm vô cùng. Và cái tâm lý của những người nấu mà có kinh doanh thì sao? Được cái gì? Được lãi. À nấu làm sao người ta khách ăn vừa miệng, ăn ngon, thích ăn hoài để mình bán được nhiều món ăn. Cũng là một tâm lý nguy hiểm. Chính vì để mong được ngon,
[41:14]ăn cho ngon, rồi kinh doanh nấu ăn được lãi mà ta sẵn sàng dùng, dùng những chất cấm trong thực phẩm. Đó, đây là cái gì? Chính ta tiếp tay, ta thành giặc cả, ta trở thành những kẻ mà "rước voi về giày mả tổ", "cõng rắn cắn gà nhà" cả. Vì cái này, vì cái lợi ích của cá nhân mình, chỉ vì một tiếng khen, chỉ vì lợi nhuận, ta thành giặc cả, ta tiếp tay đưa chất cấm vào trong thực phẩm cả. Và bây giờ là kẻ thù, kẻ giặc nó không còn là ở, ở đâu bên ngoài nữa, mà nó ở đâu? Chính nơi, chính nơi chúng ta. Và cái cuộc chiến này, cuộc chiến mà để bảo vệ thực phẩm trong sạch này, ta phải chiến đấu với, với chính mình mới là khó đây.
[42:04]Thắng muôn ngàn quân địch không bằng tự chiến thắng chính chính mình. Đây là câu nói mà Phật nói, Khổng Tử nói, Lão Tử nói, Chúa Giê-su nói. Chiến thắng muôn ngàn quân địch ngoài bãi chiến trường không bằng tự chiến thắng chính mình. Bây giờ nó xuất hiện một trận chiến mới, trận chiến về thực phẩm, về thức ăn uống. Mới ban đầu ta kết tội à kẻ nào đó đã hãm hại đưa những chất cấm vào trong thực phẩm ta, nhưng bây giờ kẻ thù là ai? Không ngờ là chính chính ta. Kẻ thù lớn nhất đời mình, nào ngờ cũng chính là mình, cả đời oán ghét hận thù, gian dối vô tình.
[42:51]Kẻ thù lớn nhất đời mình là chính mình chả ai cả. Bây giờ bắt đầu đi vào cái đạo đức của ăn uống rồi, ta mới phát hiện ra kẻ thù là chính chính ta, chính cái tham ăn ngon của ta, chính cái muốn nấu ăn ngon, muốn được cái tiếng khen ngon và cái lợi nhuận một chút là ta trở thành, trở thành giặc rồi. Nên cái đạo đức trong cái vấn đề này ta phải, phải xây dựng lại. Nên cái người nấu ăn cũng vậy, bây giờ là phải nấu ăn cho, cho khỏe. Thức ăn là bài thuốc, phải lựa chọn cái thức ăn để cung cấp cho người thân của mình một cách khôn ngoan về sức khỏe, đây đây là đạo đức đó. Cho nên bây giờ là khi mà ông chồng
[43:36]ổng về nhà, ổng nghe bài nói chuyện hôm nay ổng về nhà ổng nói với vợ: "Kính thưa bà, 30 năm qua bà nấu cho tôi những bữa ăn rất là ngon, tôi rất là biết ơn bà". Rồi ổng lại ăn ổng khen: "Bữa cơm hôm nay ngon quá" thì phải nói rằng hôm nay ông vừa mới nói dối. Tại vì mình không còn nấu cho ngon nữa mà là nấu ăn cho, cho khỏe. Vì mình đã lựa chọn thức ăn, bỏ bớt những cái cái gia vị mà tạo cho ngon mà nguy hiểm cho sức khỏe, bắt đầu nấu để cho ổng ăn cho khỏe chứ không phải để ổng ăn cho ngon như bao nhiêu năm qua. Mà bữa nay bắt đầu ổng nịnh, ổng nói: "Bà, hôm nay nấu ăn ngon quá", biết ngay hôm nay ông học cái bài của ai vậy, của Thầy Chân Quang.
[44:17]Là biết trật, không phải. "Tôi không có nấu ăn cho ngon nữa mà nấu ăn cho ông khỏe vì tuổi già đã đến rồi". Cho nên cái đạo đức nấu ăn là nấu cho khỏe và biết lựa chọn thức ăn. Rồi cái, những người cung cấp nguyên liệu thực phẩm từ nơi cái người mà trồng trọt, chăn nuôi, chế biến,
[44:44]bây giờ thì tất cả thực sự là đã thành giặc hết rồi.
[44:50]Ta đến nhà nói ra hái rau, hái rau nấu cho Thầy ăn con. "Đó, cái luống bên kia kìa con". Mình nhìn cái luống nào nó cũng đẹp mà sao bả chỉ luống? "Dạ tại cái luống đó tụi con để nhà ăn không không xịt thuốc. Còn mấy cái luống kia là đem xịt thuốc bán cho nó ngon, cho nó tăng năng suất". Đó vậy cái nên ăn cái này. Thì nói: "Rồi cái vậy thuốc sâu nó có lan qua không?", nói: "Dạ coi vậy chứ không đến nỗi, có chút đỉnh không sao, nên Thầy cứ yên tâm ăn", dạ. Nhưng mà rồi cái phải cả gia đình đó chỉ ăn rau không? Không, phải ăn cái gì nữa? Ăn cá, ăn thịt. Thì đó, đụng ngay cái mua nhằm cái nhà đó họ cũng như vậy:
[45:26]"Dạ, cái con heo này thịt này để nhà ăn, còn kia để bán", thì bán cho cái người mà trồng rau cũng kiểu đó. Tức là ta lừa qua lừa lại lừa qua lừa lại nhau, ai cũng chết cả, ai cũng chết cả. Nên có cái câu chuyện vậy. Có câu chuyện đó có ba thằng ăn cướp, nó đi cướp xong món đồ rồi nó chạy thoát. Nó chạy thoát rồi cái mới ngồi coi như ở trong cái rừng đó, nó để cái túi vàng đó, bắt đầu để nó chia, chuẩn bị nó chia ra làm ba cái túi vàng. Thì có một đứa nó mừng vui mà cướp được cái món vàng lớn như vậy mà, mình ăn mừng, để tao đi tao tao tao mua rượu về, mua rượu mua thịt về. Thôi mày đi mua rượu đi tao tao tao tao nấu cái này đem ăn, ha rồi.
[46:07]Đứa đi mua thịt, đứa nấu, còn đại ca thì thì ngồi nhâm nhi nước trà chờ, nó vậy. Sau khi thằng kia đem rượu về rồi nấu xong đem dọn ăn xong ba thằng chết hết. Vì thằng mua rượu về nó bỏ thuốc cho hai thằng kia, còn thằng nấu thì nó bỏ thuốc cho hai thằng kia, còn ông kia thì lén bỏ trà cho hai thằng kia, ba người chết sạch. Ấy còn cái đống vàng cướp được để đó không ai giữ hết, rồi cuối cùng Thầy Tâm Đức thầy đi lang thang thầy nhặt được về thầy xây chùa Bái Chăm, xây chùa Bái Chăm.
[46:47]Nên đây là cái người mà cung cấp thực phẩm á, đó vậy lừa nhau rồi họ chết hết, còn ta làm sao? Ta cũng chết luôn, vì tất cả bị nhiễm độc. Nên ở đây đặt cái vấn đề lại là cái miếng ăn nó không còn chỉ là để đỡ đói, để cho khỏe, ăn cho vui, cho ngon, cho đẹp, cho sang, mà là trách nhiệm để bảo vệ đất nước, bảo vệ giống nòi, để giảm cái chi phí về chữa bệnh cho gia đình ta và cho đất nước ta. Nên cái vấn đề mà ý thức về một thực phẩm an toàn, thực phẩm an toàn phải là một cái đạo đức mới, rất là kiên quyết trong lòng của từng người chúng ta.
[47:36]Ví dụ như trong cái thời mà không có chiến tranh, bây giờ ta kêu đứa nhỏ hỏi về yêu nước nó không hiểu. Đến khi mà nhà tan nước mất rồi lúc đó mọi người mới ý thức về lòng yêu nước thì suốt mấy chục năm cả trăm năm mà bị giặc đô hộ, cái tình yêu nước mới dâng trào dâng trào lên đủ chín muồi để ta làm nên những cuộc chiến tranh thần thánh mà giành lại độc lập. Thì cũng vậy, bây giờ cứ nói mà cuộc bước vào một cuộc chiến mới về cái thực phẩm an toàn không ai hiểu đâu, cho đến cái ngày mà cái việc thực phẩm bẩn, độc nó đánh vào sức khỏe ta, đánh vào kinh tế gia đình ta, đánh vào cái tương lai của đất nước thì ngày hôm nay cái
[48:24]vấn đề mà đạo đức về ăn uống, sự an toàn về thực phẩm phải đẩy lên rất cao trong ý thức của của từng người dân ta. Chứ nếu mà toàn dân ta không ý thức về điều này thì cả dân tộc này bị nhiễm độc chết hết, bao nhiêu ý thức, công lao dựng xây bảo vệ sụp đổ tan tành. Nên Nhà nước ta hiện nay đang phát động học tập, lên tiếng rất nhiều về vấn đề an toàn thực phẩm. Nhưng chỉ tại nơi thành phố Thanh Hóa này ta mới có một buổi nói chuyện quyết liệt, rõ ràng như thế này vì cái sự quan tâm của lãnh đạo thành phố biết kết hợp trong cái chính sách Nhà nước với với Phật giáo.
[49:18]Nên ta trước hết ta bày tỏ lòng biết ơn với lãnh đạo thành phố Thanh Hóa, anh Phi, anh anh anh anh tên gì nữa thầy quên rồi? Khánh, à anh Phi, anh Khánh rồi vân vân, những người đó, những người lãnh đạo thành phố đã quan tâm và nâng cái tầm lên này, đưa thành một cuộc hội thảo cho toàn dân ta cùng lắng nghe mà không phải chỉ thành phố Thanh Hóa đâu, còn nhiều người ở các nơi cũng cũng về nghe như vậy. Ta biết ơn Thượng tọa Thích Tâm Đức, Trưởng ban Trị sự Phật giáo Thanh Hóa đã hợp tác cùng với lãnh đạo chính quyền để mà xây dựng cái buổi nói chuyện này hết sức là quan trọng. Và ta cũng mong rằng cái buổi nói chuyện hôm nay,
[50:00]cái tinh thần của cái buổi nói chuyện hôm nay được cả nước quan tâm học hỏi và mọi người dân phải có phần của mình. Mọi người dân phải có phần của mình, có cái chỗ đứng của mình, có bàn tay của mình trong cái cuộc chiến mà chống lại thực phẩm bẩn này. Vì đó là đạo đức nâng lên tầm cao, không khác gì cái tình yêu nước mà ta phải có để dựng xây mà bảo vệ quê hương này. Nên nếu ta đặt cái vấn đề thực phẩm bẩn mà coi thường, vấn đề an toàn thực phẩm là điều nhẹ, cái điều cá nhân thì sự tổn hại là không lường được. Sự tổn hại là không lường được, nên ta phải nhìn thấy điều này để ta thực sự bước vào một cuộc chiến mà mỗi người chúng ta là một chiến một chiến sĩ thực sự.
[50:53]Một chiến sĩ không phải cầm gươm, cầm giáo mà là một chiến sĩ trong trong trí tuệ, trong lựa chọn khôn ngoan trong vấn đề ăn uống như vậy. Nhen. Già cỡ nào cũng là một chiến sĩ, vì cái trận chiến này nó không phải là trận chiến của cơ bắp mà trận chiến của ý thức, của trí tuệ, của sự khôn ngoan.
[51:16]Để mà có thể chọn lọc, lựa chọn cái thực phẩm an toàn thì có lẽ nhà trường ta phải đưa cái môn
[51:29]dinh dưỡng an toàn vô dạy cho các học sinh từ bé luôn, vì vấn đề này lớn rồi. Có những bà cụ già, những ông cụ già ở làng quê nhiều khi không có cái nghe được những điều như thế này. Nhưng nếu con cháu mà được học cái về nói lại thì cũng là một cái phương tiện tuyên truyền rất tốt, vì ai nhà nào cũng có con cháu đi học mà. Nếu mà ta có một bài học về điều này phổ biến toàn bộ trong các trường, từ cấp ba xuống tới cấp một hết, học sinh nào cũng được học hết và ta giao nhiệm vụ các em về phải tuyên truyền lại với gia đình, với hàng xóm về vấn đề này thì bỗng nhiên toàn dân ta được nghe,
[52:10]được nhận được thông tin, nhận thấy tầm quan trọng của điều này thì ta có một cái sức mạnh mới trong việc mà chiến đấu chống lại thực phẩm bẩn này. Nên đầu tiên là phải đưa vô nhà trường trước như vậy. Nên thầy cũng mong rằng anh Phi, anh Khánh sớm có cái chỉ đạo về điều này nhen. Nó không phải là một môn học dài trong năm mà lấn với các môn học khác, nó chỉ là một bài học, hai bài học thôi mà giáo viên nào cũng phải biết nói. Đây là một chỉ đạo: anh dạy văn anh cũng phải biết nói về thực phẩm an toàn, dạy toán cũng nói, dạy sử anh cũng phải giảng bài về điều, tất cả giáo viên đều phải giảng được một bài về thực phẩm an toàn.
[52:46]Tại vì anh dạy lớp này nhưng mà anh dạy lớp khác là chủ nhiệm à. Ở lớp này anh chỉ dạy cái môn chuyên môn nhưng lớp khác có khi anh đang là chủ nhiệm thì tất cả giáo viên đều phải biết dạy một bài về thực phẩm an toàn mà dạy cho cảm động, dạy cho hiệu quả, chấm điểm đàng hoàng, thi đàng hoàng, làm bài tập đàng hoàng để cho học sinh nó nâng được ý thức rất cao lên về mà các em tuyên truyền lại cho gia đình mình, cho làng xóm mình. Nên anh anh anh anh anh Phi, anh Khánh nha cố gắng làm điều này nha. Đây cũng là một cái đột phá để cho các địa phương khác họ họ trông, họ nhìn theo như vậy.
[53:24]Rồi ví dụ như ta phát hiện một cái nơi dùng thực phẩm có chất cấm thì ta làm gì?
[53:35]Luật pháp ta bị đi muộn, cho nên ta chưa có cái quy định về cái khung hình phạt cho cái người mà sử dụng chất cấm trong trong thực phẩm, trong trồng trọt, trong chăn nuôi, đúng không ạ? Luật chưa có ra được cái khung hình phạt này. Bây giờ bắt đầu mới đang bàn, cho nên ta đi muộn mất so với thực tế của cuộc sống là mấy chục năm. Thực phẩm bẩn nó đã tràn vào trong thức ăn năm sáu mươi năm qua rồi, mà rộ nhất là trong 10 năm gần đây, nhưng mà cho đến hôm nay luật pháp vẫn chưa có cái quy định, nhận định và khung hình phạt về những điều này. Cho nên bây giờ ta biết được cái người nào mà dùng cái thực
[54:14]phẩm bẩn họ là tội phạm đó, nhưng mà ta chưa kết tội được vì luật pháp chưa có định tội thì ta phải làm sao ạ? Kính mời anh Đào, Chủ tịch Hội người cao tuổi. Mời anh cho ý kiến, dạ. À thưa thầy là Hội người cao tuổi thành phố đã có một cái kế hoạch số 11 mà được Thành ủy cho phép là tuyên truyền đến nhân dân, Hội người cao tuổi để trước hết là tuyên truyền, tức là thấy bẩn là không dùng và nếu phát hiện được thì phải tố giác, phải báo cáo với cơ quan chức năng.
[55:03]Và ở thành phố Thanh Hóa thì anh Phi chỉ đạo: đánh ma túy - thưởng nóng, bắt cướp - thưởng nóng. Tuyệt vời. Và nếu như phát hiện được người đó buôn hàng cấm, thịt thối
[55:25]thì cũng được thưởng nóng. Kính thưa. Thật là Thành ủy ta táo bạo đây. Nhưng mà còn cái, ví dụ cái người ăn xin, phát hiện người ăn xin thì sao ạ? Ở như Nha Trang á, ai phát hiện được người ăn xin mà báo lên á thì người đó được thưởng mấy trăm nghìn á, thế họ báo liền và nhà nước tới đưa người đó về hỏi tại sao đi ăn xin, nghèo khó thế nào để tìm coi thật giả. Nếu họ nghèo quá thì nhà nước có cái cách để giúp đỡ, còn nghèo giả thì phạt liền. Nên thành phố hết ăn xin. Anh Đào vừa nói cái ý của Thành ủy rất là quyết liệt. Phát hiện, thông báo, tố giác liền trên mọi mặt trận. Nhờ vậy mà cái mặt trận về cái luật pháp,
[56:13]an sinh xã hội, văn hóa của thành phố Thanh Hóa ta đã có biến chuyển rõ rệt. Mà người cao tuổi là một cái lực lượng phụ giúp trong việc xây dựng thành phố đẹp như thế này, thầy rất là hoan hô những người cao tuổi, Hội người cao tuổi thành phố Thanh Hóa nha, cho tràng pháo tay. Vì như hôm qua thầy giảng thầy nói á, cái sợ nhất là khi ta đi vào cái tuổi về hưu ta vẫn ăn lương, mỗi ngày ta vẫn ăn cơm mà không chết, mà không làm gì cho đời. Sống rất lâu, rất thọ bởi vì bà vợ bả ngoan, bả nấu ăn ngon, ăn khỏe không chết, hưởng mỗi ngày mà không làm gì, sợ nhất. Qua nhiều năm sống không làm gì ta hết sạch phước,
[57:00]ta chết ta làm một cái vong linh rất thiện mà không có chút phước nào. Rất nguy hiểm. Nên hôm nay cái Hội người cao tuổi, nhờ có cái môi trường của Hội người cao tuổi cho nên ta không có sống thừa ở cái tuổi cuối đời, mà vẫn năng nổ, vẫn đóng góp, vẫn phụng sự. Và ta mong rằng những người cao tuổi tham gia Hội người cao tuổi để cùng làm việc với anh Đào như thế nha. Nhất là ta làm việc những việc hết sức có ý nghĩa mà bên Thành ủy chỉ đạo như vậy, tuyệt vời ha. Ta tán thán cái cái Thanh Hóa của ta nha, ta tán thán Thanh Hóa của ta ngày mai. Tuy nhiên, cái việc mà bẩn, ô nhiễm ở thực phẩm chỉ là cái bẩn cuối cùng.
[57:46]Một ly một ly, một giọt nước làm tràn cái ly để đưa ta đến cái chết thật nhanh thôi. Chứ còn cái bẩn nó đã đến trước đó từ nhiều cái nguồn khác: không khí ta bị bẩn, nguồn nước ta bị bẩn, đất ta bị nhiễm bẩn.
[58:09]Môi trường ta bị nhiễm bẩn, đại dương ta ngập tràn rác, những dòng sông ta hôi tanh và đen nghịch. Cái nguồn đất của ta để ta trồng cây không ngờ nhiễm rất nhiều chất độc hại trong đó, nên từ lâu con người vì đi tìm cái kinh tế, cái lợi nhuận, cái tiện nghi đã phá hoại lại cái bà mẹ đất của mình.
[58:41]Những dòng sông không còn êm đềm để ta có thể vui tắm như thời tuổi thơ nữa. Đúng không ạ? Hầu hết chúng ta ai cũng yêu thích sông nước, thấy dòng sông là muốn nhảy xuống tắm, nhưng bây giờ tính nhảy xuống thì nghe sông bốc mùi tanh hôi là... Nên cái đẹp của dòng sông trong tâm ai cũng có một dòng sông, nhưng bây giờ phải thêm nữa, nhưng mà xa xa ai cũng thấy một dòng sông tanh hôi rồi. Những cái đẹp của đất, của nước, của trời, của trăng, của sao bây giờ đã từ từ thay đổi, đã bị nhiễm bẩn, đã nhiễm độc. Những cái độc đó nó bao quanh hết chúng ta và cuối cùng đi vào trong, trong thức ăn, đưa vào máu ta,
[59:30]là giọt nước cuối cùng làm tràn ly về cái sự nhiễm độc.
[59:36]Để đấu tranh để giành lại cái sự trong lành cho bà mẹ Trái Đất thì không phải chỉ chừng này cái người dân Thanh Hóa ta mà đòi hỏi cả cái nhân loại này ý thức điều này. Mà giáo dục cho cả cái nhân loại ý ý thức được điều này là một việc dường như bất khả thi, Mission: Impossible. Nhiệm vụ, điệp vụ bất khả thi, bất khả thi. Anh Phi từ hôm qua nay anh cứ nói nhiều điều về thế này, anh nói anh muốn xây dựng là một thành phố văn minh, công dân thân thiện. Thầy mới khen anh, thầy nói: "Giống như Singapore, đất nước chả có gì, nhỏ xíu à, chỉ có người. Vậy mà những người lãnh đạo họ chỉ xây dựng con người,
[1:00:22]giáo dục con người, nâng tầm con người, mà Singapore trở thành một con rồng về kinh tế, cả thế giới này phải kính nể." Thì cái hướng đi của anh là đúng. Anh cứ băn khoăn mãi, anh cứ đi tìm câu trả lời: "Làm sao nâng được đất nước lên, nâng được dân tộc lên, nâng được xứ sở lên?". Hôm qua nay thầy gặp anh, anh cứ nói mãi điều đó, phải nói là một cái tấm lòng hết sức lớn lao của một người lãnh đạo. Thì vấn đề quan trọng là giáo dục cũng vậy. Ta muốn làm lại Trái Đất ta, ta muốn heal the world, sửa lại cái Trái Đất này, chữa lại cái Trái Đất này để thành nơi for a better place, một cái nơi chốn tốt đẹp
[1:01:00]hơn, for you and for me, cho anh và cho tôi. Đó là lời của bài nhạc gì? "Heal the World" mà ca sĩ hết sức nổi tiếng là Michael Jackson đã trình diễn, làm lay động trái tim của cả thế giới này. "Heal the world", làm sao xây dựng "Make it a better place", làm cho thế giới này thành một nơi tốt đẹp hơn để sống, "For you and for me". Đó, bài hát mà của Michael Jackson làm lay động cả thế giới, nhưng mà để làm được điều này thì cái sự giáo dục phải hiệu quả lớn lắm. Nhưng mà đầu tiên, thôi, ta ở đây ta cứ xây dựng, ta giáo dục nơi nhân dân ta cái đã, làm sao cho Thanh Hóa trở thành một cái mẫu mực điển hình về cái ý thức, về cái
[1:01:46]thực phẩm trong lành, dòng nước trong lành, đất trong lành, con người thân thiện, văn minh, tiến bộ, đạo đức. Ta xây dựng trước, giáo dục trước, và giáo dục cách nào? Thì vừa kết hợp với nhà trường và và Giáo hội Phật giáo ta, ha, kết hợp trên mọi lĩnh vực, trong đó cả tâm linh, ngành giáo dục, ngành tuyên giáo, ngành Mặt trận, vân vân, cả công an, mà nhất là cái anh công an khu vực á, phải là một nhà giáo dục luôn, công an khu vực phải là một người giáo dục luôn. Vì anh ở áp sát địa phương mình. Anh Phi, anh Khánh quan tâm đến các anh công an khu vực chút xíu, mấy cái vai trò đó quan trọng lắm trong việc giáo dục
[1:02:28]đó, chứ không phải chỉ bắt, canh bắt tội phạm đâu. Cái vai trò người công an khu vực rất quan trọng trong việc giáo dục con người, giáo dục con người. Nhưng tất cả những cái điều mà ta cần phải sạch đó, đại dương sạch, dòng sông sạch, đất sạch, nước sạch, không khí sạch, thức ăn sạch, phải bắt đầu từ một cái sạch ở trong tâm hồn ta. Tâm ta phải phải sạch trước, tâm ta phải được thanh lọc trước, thanh tịnh trước cái đã. Và để có thể thanh lọc được nội tâm này, để cho tâm này đừng còn những cái độc tố của tham, của sân, của si, của sự thù hận, ganh tị, ích kỷ, hơn thua, mưu hại, làm sao cho nội tâm này trở nên trong lành,
[1:03:18]thánh thiện để con người sống để yêu thương nhau, dựng xây, bồi đắp hướng tới một tương lai tươi đẹp cho xứ sở ta và cho cả thế giới thì phải làm sao ạ? Thì phải làm sao ạ? Thì có một con người có câu trả lời, có một con người có câu trả lời, đó là Thượng tọa Thích Tâm Đức. Ta cứ theo thầy nha, thầy sẽ hướng dẫn ta tu tập theo con đường tâm linh của Phật pháp. Nha, ta sẽ diệt trừ tham, sân, si, kiêu mạn, ích kỷ, ta thanh lọc được nội tâm mình, và khi tâm ta sạch rồi, ta nắm tay nhau để xây dựng một Trái Đất trong trong lành cho con cháu ta, nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thầy kính chúc anh Phi, anh Khánh,
[1:04:13]lãnh đạo địa phương ta, kính chúc các vị lãnh đạo Giáo hội, các Phật tử, nha, một mùa Phật Đản an vui, hạnh phúc, thăng tiến, tinh tấn, và cùng với đất nước ta dựng xây và phát triển, nha.
[1:04:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Thượng tọa, mặc dù bài giảng của Thượng tọa đối với mọi người thì rất là dễ hiểu, nhưng mà với cá nhân của chúng con á, là cũng mong muốn xin Thượng tọa giảng thêm một chút nữa. Nó về cái khía cạnh như này ạ: một là Thượng tọa nói về cái nhân quả của những người mà mà gây ra những phẩm thực phẩm bẩn đó, tức là cái tác hại của ví dụ như là khi anh trồng một luống rau này, luống rau để bán cho người khác này, thì khi người ta ăn rồi các nhân quả theo quan điểm Phật giáo như thế nào để chính mọi người đều ý thức được rằng là khi mình làm những cái tội đó như thế nào, những hậu quả của nó gây ra tác động như thế nào.
[1:05:22]Xin cảm ơn. Cái câu hỏi thầy rất là hay, mà đây là thầy thầy thầy xin thưa với hội chúng thế này: trong kinh Phật chưa bao giờ dạy cái nhân quả là anh cung cấp cái thực phẩm bẩn gây hại thì quả báo ra sao, tại mấy ngàn năm trước chưa có điều này. Cái điều này là một loại tội phước mới. Cái tội phước mới cái bài giảng về tội phước mới này thì thầy sẽ giảng trong đêm 13 Phật Đản ở tại Đại Tòng Lam ở Bà Rịa - Vũng Tàu. Cái bài đó sẽ giảng, nên mời mọi người về đó nghe. Nhưng mà hôm nay Thượng tọa Thích Tâm Đức nêu ra và xin đặt cái vấn đề về cái thực phẩm bẩn này thành tội phước rõ ràng, nha, tội như thế nào,
[1:06:12]và cái người mà bảo vệ thực phẩm trong lành phước như thế nào thì nó thành ra một bài giảng mới nữa, khủng khiếp lắm, lớn lắm, mà sợ mọi người đang đói, đang cần rất là cần thực, chuẩn bị để mà ăn thực phẩm bẩn rồi, tới giờ phải ăn thực phẩm bẩn rồi, mà phải nói vấn đề này tội phước mới trong thời đại mới này nữa thì rất là lớn. Nhưng mà thôi, Thượng tọa đã dạy thì chúng ta vâng lời, xin vâng lời ta cũng sẽ nói sơ về cái thực phẩm bẩn này chút xíu, cái tội phước của nó một chút xíu. Có những điều nhân quả mà ta không thấy rõ cái tội lỗi của nó, ta không thấy rõ.
[1:06:52]Ví dụ như chỉ có điều này: cái thằng con nó chạy về nó cầm quả xoài nó ăn, cái bà mẹ mới hỏi: "Xoài đâu vậy con?", nó: "Dạ, thấy cái trái xoài của bên cây của bác Năm nó lòng thòng ở ngoài hàng rào thì con hái." Bà mẹ cười cười không nói gì nữa, tại bà thấy chẳng có gì tội, đứa bé thích ăn thì vui, trái xoài nó ló ra ngoài hàng rào chứ không phải leo vô nhà người ta ăn ăn cắp, bà cười bà không nói. Nhưng cái bà cười cười không nói gì nữa đâu có ngờ rằng thằng bé sau này lớn lên làm tội phạm, rồi nó đi tù luôn chỉ vì cái cười cười không nói gì. Cho nên trong cuộc sống này có nhiều loại tội ta không
[1:07:30]hiểu rõ, nhiều loại tội mà ta không hiểu rõ. Hoặc là bây giờ ví dụ thế này: ta thấy có một ông chồng rất là tốt với vợ con, ổng có bồ nhí,
[1:07:47]cái ta ta lên án, ta nói đây là vi phạm luật pháp quốc gia, đây là vi phạm đạo đức gia đình này kia nọ, ta rêu rao ra, không ngờ sự thật không phải như vậy. Sự thật là cái nhân quả, nhân duyên, duyên nợ của con người ở nhiều kiếp cực kỳ phức tạp. Mà khi ta nhìn thấy lỗi lầm của một người khác, đừng bao giờ vội đánh giá, vì phía sau những lỗi lầm đó lại một vấn đề khác nữa, không dễ đâu. Ví dụ như bây giờ như thầy là một tu sĩ, thầy sống trong Phật giáo rất nhiều năm, thầy quen biết rất nhiều, hiểu biết rất nhiều điều trong đạo Phật, biết rất nhiều vấn đề của các thầy tu, và thầy nói thẳng luôn, biết rất nhiều lỗi lầm của những
[1:08:32]thầy, nhưng mà thầy không bao giờ thầy trách, thầy không bao giờ thầy trách. Vì sao vậy? Thầy biết phía đằng sau lỗi lầm đó nó có cái nguyên nhân của nó cả, chứ không phải thấy ai làm lỗi là căn à đo thước ra mà mà tính tội, không có.
[1:08:51]Không phải vậy. Cho nên cái tội, cái phước của con người cực kỳ phức tạp.
[1:08:59]Và cái vấn đề mà thực phẩm bẩn cũng vậy. Nhiều khi ví dụ như ta nêm một chút xíu này cho nó ngon, nhưng đâu ngờ là đã đầu độc người khác. Như Thầy nói đơn giản như cái cái nước ngọt có ga thôi. Cả thế giới này đều yêu thích và có người nghiện, đâu có ngờ nó chính là cái nguồn làm tiểu đường và ung thư.
[1:09:24]Tiểu đường, ung thư từ cái nước ngọt có ga thôi. Uống ba ngày biết liền, đường tăng lên liền. Và đường tăng rồi nó không xuống lại ạ. Và cái máu ta bị ngọt bởi đường rồi, nó phá hết nội tạng, phá hết tim óc ta luôn. Những cái điều đơn giản trong cuộc sống, cho nên cái đầu tiên là của một cái người mà đưa cái chất cấm, chất độc vào trong thức ăn để vô tình đầu độc dần dần, dần dần những người khác, làm cho người khác bị bệnh, yếu, hư hao, tổn hại, thì quả báo đầu tiên của ta là gì? Ta phát bệnh một cách kỳ lạ. Phát bệnh kỳ lạ không giải thích. Thứ hai, người ta bệnh, người ta mất sự sống thì quả báo kế tiếp của mình là nghèo, mình mất hết cơ nghiệp, sự sản.
[1:10:11]Thứ ba là khi mà người ta bệnh hoạn như vậy, người ta sụp đổ như vậy, nhiều cái đau khổ phát sinh theo, nhiều cái nỗi đau buồn, thì hậu quả trở lại là cái tâm lý của ta tan vỡ luôn. Tâm lý tan vỡ nghĩa là loại bệnh gì? Là loại bệnh bây giờ ta gọi là trầm cảm. Buồn vô cớ, chỉ muốn tự tử mà thôi. Hôm rồi, Thầy mới ghé ngoài Nha Trang thăm các Phật tử, có thằng bé nó quỳ lên nó hỏi, nó thưa: "Thầy, sao con hay xuất hiện những cơn buồn vô vô cớ?
[1:10:48]Đang ngồi nhìn trời trăng bỗng nhiên con buồn không nguyên nhân. Con đang đi xe trên đường, con buồn không nguyên nhân." Thầy mới trả lời: "Vậy là con bị bệnh trầm cảm và có khuynh hướng đưa tới tự tử." Nó nói: "Dạ đúng, nhiều lúc con chỉ muốn tự tử, không có nguyên nhân." Nên cái loại bệnh trầm cảm là một loại ung thư tâm lý và nguyên nhân của nó là gì? Nguyên nhân đó là ở đời trước, kiếp trước ta gây cái nỗi buồn cho người khác, ta gây sự tuyệt vọng cho người khác bằng một cách gì đó. Trong cái nhiều cách mà ta làm người khác tuyệt vọng là có tình cảm cũng có nè, có thực phẩm cũng có nè, có mưu hại, có kinh tế cũng có nữa.
[1:11:24]Ví dụ ta lừa họ mất món tiền, họ tuyệt vọng, họ tự tử, họ chết luôn. Hoặc ta đi ăn trộm họ, cái số tiền này để họ dành dụm làm gì, mình lén vô nhà người ta mình lấy, thì nó là tội trộm cắp nhưng mà họ buồn vì cái mất cái số tiền đó, cái họ có khi họ tuyệt vọng, họ tự tử, họ chết luôn. Và còn một cái mà tất cả chúng ta đều dễ bị là lời hứa hẹn yêu thương. Khi chúng ta vừa tuổi mới lớn, khi vừa tuổi mới lớn, cái sự nhận định con người còn nông nổi, bồng bột và cơ thể ta phát dục, phát ái, khi gặp một cái đối tượng yêu thương, ta đã nói những lời thề non hẹn biển. Có đúng không anh Đạo? Rất đúng! Thầy hỏi ông nào cũng dính hết trơn á. Hỏi ai cũng dính hết.
[1:12:12]Ta nói lời thề non hẹn biển, nhưng mà anh có giữ được cái lời thề đó tới nay không? Tức là anh cưới đúng cái người mà anh thề phải không? Vậy đây là một cái giống loài hiếm còn sót lại trên thế giới này, chứ đa phần ta không giữ được lời thề, ta trôi qua, ta đi mất luôn. À, cho nên là cái người như anh Đạo mà nói cái lời thề hẹn và giữ được cái lời thề đó tới suốt đời là một cái chủng loài sắp tuyệt chủng trên Trái Đất, quá quý hiếm. Đưa vào sách Đỏ ngay, anh Phi, đưa vô sách Đỏ liền. Thưa Thầy là cô đang ngồi phía sau ạ. Ừ. Tuyệt vời! Nghĩa là có người làm chứng phải không? Tức là người anh đã hứa và anh giữ được lời.
[1:12:51]Vậy hèn chi anh khỏe mạnh. Còn đa phần ta không giữ được lời hứa làm cho cái người kia buồn thảm, tuyệt vọng và có khi nhảy xuống sông Mã tự tử mất rồi. Thì nhiều đời sao? Ta bị cái quả báo tan vỡ tâm hồn mình mà gọi là bệnh trầm cảm, buồn không có nguyên nhân. Đó, nó nhiều loại như vậy. Cho nên cái thực phẩm bẩn tàn phá sức khỏe, gây ra bệnh tật, phá luôn kinh tế, tạo ra nỗi buồn về tinh thần, thì những cái chuỗi tổn hại, tổn hại phía sau của cái thực phẩm bẩn đó nó trở lại thành cái quả báo của cái người mà gây nên thực phẩm bẩn. Nên ta rất cảm ơn Thượng tọa Tâm Đức đã nêu cái câu hỏi này, nói rõ tội phước giùm cho cái vấn đề thực phẩm bẩn.
[1:13:37]Thì xin thưa, ta không thấy rõ lúc ta bỏ một ít chất vào trong cái thức ăn ta không thấy rõ, nhưng ta hiểu đó là cái sự ta nhận lại là bệnh tật, sụp đổ kinh tế, buồn thảm, tự tử, vô chùa tu, không còn gì nữa hết trơn.
[1:13:57]Sao có "vô chùa tu"? Là vì cái lòng từ bi của Thầy thì Thầy nêu ra câu hỏi tội phước này. Nó còn nhiều vấn đề thôi ta cảm ơn Thầy nói đã nêu ra vấn đề này để mọi người phải hiểu nó không còn phải là cuộc chiến của lợi nhuận nữa, của đạo đức nữa, mà còn là nhân quả, nghiệp báo nằm trong từng cái hành vi mà cụ thể nhất là cái chất cấm trong trong thực phẩm. Nếu nghĩ tới cái phước báo đời sau của mình, nếu nghĩ đến cái nghiệp lành những kiếp sau của mình thì nhớ đừng đầu độc nhau nha. Giúp cho nhau khỏe mạnh, an vui thì ta đều khỏe mạnh, an vui và giàu có. Nhớ như vậy. Thôi, chúng con rất cảm ơn Thượng tọa.
[1:14:41]Rất cảm ơn anh Đạo nha. Ta mới phát hiện ra được một chủng loài còn sót trên Trái Đất này.
[1:14:53]Thôi ta nghỉ há Thầy há? Nghỉ hả? Thôi Thầy nghỉ.
[1:15:00]Kính thưa đồng chí Nguyễn Xuân Phi, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố. Kính thưa Thượng tọa Thích Chân Quang, Phó Ban Kinh tế Tài chính Trung ương Hội Phật giáo Việt Nam, Viện chủ Thiền Tôn Phật Quang, núi Dinh, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Kính thưa Thượng tọa Thích Tâm Đức, Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Ban Pháp chế Trung ương Hội giáo Hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Thanh Hóa, đại biểu Hội đồng Nhân dân tỉnh Thanh Hóa khóa 16. Kính thưa toàn thể quý vị! Nhờ có duyên lành, hôm nay chúng ta, những người đến từ thành phố Thanh Hóa,
[1:15:57]thành phố Hà Nội, thành phố Hải Phòng, tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Nghệ An được gặp nhau tại đây để thưởng thức một bữa ăn tinh thần hết sức bổ ích, thú vị và nhân văn.
[1:16:13]Với trình độ uyên thâm,
[1:16:18]phương pháp truyền đạt điêu luyện của một giảng sư hàng đầu của Phật giáo Việt Nam, Thượng tọa đã giúp chúng ta hiểu về triết lý ăn uống, về đạo đức sản xuất và kinh doanh thực phẩm. Thực phẩm bẩn đã và đang là vấn đề nóng bỏng trong cả nước,
[1:16:44]là một quốc nạn và như Thượng tọa nói đây là một cuộc chiến mới.
[1:16:55]Mong rằng từ hôm nay, mỗi người chúng ta là một truyền tuyên truyền viên để thức tỉnh những người vì lòng tham mà vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức,
[1:17:11]mang đến những đau đớn và bất hạnh cho cộng đồng và tương lai của dân tộc. Và hãy sống tử tế, thân thiện, yêu thương để không bị quả báo. Hội Người cao tuổi thành phố Thanh Hóa trân trọng cảm ơn sự hiện diện của đồng chí Nguyễn Xuân Phi và các đồng chí lãnh đạo thành phố. Trân trọng cảm ơn Thượng tọa Thích Chân Quang, giảng sư đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong mỗi người chúng ta. Chúc Thượng tọa mạnh khỏe, trường thọ và mong được đón tiếp Thượng tọa vào thời gian thích hợp.
[1:17:56]Trân trọng cảm ơn Thượng tọa Thích Tâm Đức. Trân trọng cảm ơn tất cả quý vị có mặt ngày hôm nay.
[1:18:08]Xin trân trọng cảm ơn.