[0:17]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Ni sư trụ trì chùa Ý Yên à.
[0:27]Kính thưa các lãnh đạo địa phương. Kính thưa quý Phật tử. Hôm nay là một ngày vui khi mà cái chùa của thôn ta vừa khánh thành cái ngôi nhà tổ
[0:43]rất là là là rất là đẹp. Và mọi người về đây để dâng lên Phật, dâng lên tổ lòng thành kính của mình. Cho nên là chúng tôi từ ở trong Nam có cái duyên sự về miền Bắc, rồi Ni sư có thỉnh chúng tôi về đây để chia sẻ cái cảm nghĩ của mình với bà con về cái đạo lý của đạo Phật đối với quê hương mình. Chúng tôi xin có cái vài lời thế này:
[1:18]Từ ngàn xưa, đạo Phật đã trở thành cái sức mạnh của dân tộc ta thông qua một cái đời sống tâm linh cực kỳ hợp lý và đạo đức.
[1:35]Mỗi một dân tộc á thì hay thường có một cái nền tâm linh để giữ gìn cái tâm hồn của cái dân tộc đó, cái tinh thần của dân tộc đó. Ví dụ như ở các nước phương Tây, họ có cái tôn giáo của họ. Ả Rập, họ có cái tôn giáo của họ. Và các nước phương Đông của ta cũng có cái tôn giáo của mình. Và cha ông ta đã sáng suốt chọn đạo Phật làm cái linh hồn của dân tộc mình trong suốt mấy nghìn năm qua. Và ta để ý điều này: Những khi mà đất nước ta suy yếu thì cái dấu hiệu đầu tiên là đạo Phật suy yếu trước hoặc là
[2:24]đất, họ làm cho đạo Phật suy yếu đã rồi họ mới có thể làm cho đất nước ta suy yếu được. Cái thường là như vậy. Nên vì vậy, ngày hôm nay sau những cuộc chiến tranh tang thương, mất mát, ta giành lại được chủ quyền độc lập, thống nhất của dân tộc thì đạo Phật bắt đầu hồi sinh mạnh mẽ. Khắp nơi trên đất nước của ta à các chùa được trùng tu, được tái hiện và có những nơi được xây mới. Những người xuất gia thì đông dần, đông dần lên. Khi ta nhìn thấy một đạo Phật được hồi sinh thì ta hiểu rằng là đất nước ta cũng đang phát triển. Vì sao vậy? Bởi vì cái tinh thần, cái đạo lý của đạo Phật đã nằm trong cái trái tim của dân
[3:18]tộc ta, đã dẫn dắt cái đời sống của dân tộc ta qua mấy nghìn năm lịch sử. Cho nên vì vậy, khi mà cái người dân ta có đạo Phật để nương tựa, để hướng về, tự nhiên cái sinh khí của dân tộc vượt lên.
[3:40]Vì sao như vậy? Bởi vì trong đạo Phật có những đạo lý mà không ai có thể chối bỏ được. Ngày hôm nay không riêng gì Việt Nam, mà cả thế giới, những nhà tri thức của trên thế giới khi họ nghiên cứu về tôn giáo, về tín ngưỡng thì họ đều phải ca ngợi đạo Phật là một tôn giáo đẹp. Chưa dám nói là hay nhất nhưng là một tôn giáo rất đẹp, vì sao vậy? Vì thứ nhất là một tôn giáo yêu chuộng hòa bình nhất hành tinh này.
[4:17]Người trong đạo Phật không dám sát sinh, ví dụ như là chưa thể ăn chay hoàn toàn nhưng riêng trong đời sống mình không dám giết hại cả những con vật rất bé nhỏ. Nên khi mà chúng ta cái con dế, con gián mà ta cũng ngại không dám giết thì đối với con người, ta phải hết sức là cẩn thận không dám tổn hại lẫn nhau. Cho nên vì vậy, họ nói rằng đạo Phật là một tôn giáo hòa bình, yêu chuộng hòa bình nhất thế giới này. Đó là cái cái làm người ta ca ngợi. Nhưng ví dụ như nước Mỹ là nước mà cứ hay bị khủng bố tấn công, như mới vừa rồi bị khủng bố tấn công vậy, thì khi mà có những người dân các thế giới nhập cư vào Mỹ mà
[5:06]họ lật cái hồ sơ ra, họ coi nói là người đạo Phật, họ cho vào liền. Tại họ nói rằng đạo Phật tốt, đạo Phật là người đạo Phật hiền lành, không có dám mà gây giết chóc, tổn hại chúng sinh, cho nên họ họ yên tâm để cho cái người đạo Phật vào trong nước họ, vậy. Và cái thứ hai nữa mà làm cho đạo Phật được người ta yêu thích nữa là đạo lý nhân quả.
[5:30]Nghĩa là từ ngàn xưa, Phật đã dạy mà ông bà ta cứ nhắc đi nhắc lại cho con cháu mình hoài là gieo nhân gì thì gặt quả đó. Ở hiền thì gặp lành. Là nếu mà ta làm khổ người khác thì chẳng chóng thì chầy chính cuộc đời ta sẽ chuốc lấy nhiều đau khổ. Nếu ta giúp đỡ, yêu thương, tử tế với người thì cũng chẳng bao lâu lúc nào đó cuộc đời ta sẽ gặp được nhiều may mắn, sung sướng, hạnh phúc. Đó là sự công bằng. Trong đạo Phật thường nói cái sự công bằng thế này, và cái sự công bằng này không lệ thuộc vào thần linh, không lệ thuộc vào thần linh. Là không lệ thuộc là vì ông thần kia linh, ông thần ông thánh nọ hiển, nó không không quan trọng.
[6:19]Mà có một cái luật nhân quả công bằng nó bàng bạc khắp vũ trụ, chi phối hết tất cả các đời sống của con người. Và chỉ vì chúng ta không thấy, chúng ta không biết cho nên chúng ta mê mờ. Và nhiều khi trong đời, chúng ta đã gieo những cái hạt giống xấu xuống trong cái dòng nghiệp của cuộc đời mình khiến cho chúng ta phải chịu nhiều đau khổ sau đó. Còn nếu từ đây mà ai cũng tin, cũng hiểu về luật nhân quả cả thì chúng ta khi làm điều gì đều cân nhắc xem cái quả báo sẽ như thế nào, chứ không dám vì cái sân si của mình mà làm bừa, làm bãi. À nói nói ví dụ, bây giờ khi nhà nước mới phóng một con đường,
[7:11]mở một con đường, thì ta mới thấy rằng nếu con đường này mở theo như nhà nước yêu cầu á, cái ta bị sạt mất một cái góc trái nhà và một góc sân ừ thì bình thường đối với mọi người, ai cũng giận, ai cũng thấy như mình bị đã cuộc sống mình bị xáo trộn, bị đảo lộn một chút, mình có giận. Giận rồi bây giờ nhà nước nói là bồi thường tiền, mà nói mình nói là cái giá bồi thường tiền không đáng, cái mình cũng mình giận, mình tranh, mình cãi, mình nói thế này thế kia. Ờ nhưng bây giờ nếu ta hiểu đạo Phật, ta hiểu luật nhân quả thì ta sẽ thấy thế này: Ta bị thiệt thòi một cái góc nhà, một góc sân nhưng mà có một con đường rộng rãi cho mọi người đi lại.
[7:57]Mà theo như nhân quả của đạo Phật, làm đường cho mọi người đi thì phúc rất là lớn. Mà chẳng những phúc đời mình, nó phúc cho con mình nữa. Thấy như vậy nên ta vui vẻ hợp tác với nhà nước, chấp nhận có cái sự thiệt thòi. Mà ngay kể cả cái giá đền bù ta co cho rằng không ổn thỏa nhưng mà ta vẫn vui vẻ vì biết đây là việc phúc. Mà việc phúc thì thôi phải thiệt thòi thì mới làm được việc phúc, nên chấp nhận hợp tác, đóng góp để làm đường. Đến khi mà nhà nước mới nêu giá đền bù, mình nói thôi nhiêu cũng được, chẳng quan trọng bởi vì đường này đường làm xong tôi cũng đi, chứ đâu phải là là là tôi lấy tiền rồi tôi không đặt chân con đường này.
[8:40]Vậy làm đường tôi cũng đi, con tôi cũng đi mà bây giờ tôi lại lấy tiền để cho nó được nhiều thì không hay nên tôi chỉ muốn làm phúc. Thì cứ mỗi người cứ suy nghĩ như vậy, bỗng nhiên con đường mở ra nhanh chóng và nhà nước làm đường cũng dễ dàng. Và ta hiểu, hễ con đường đi tới đâu thì khu vực đó phát triển tới đó. Giống như ở miền Tây á khi mà sau chiến tranh lúc đất nước mới thống nhất á, có những cái khu mà những cái khu vực mà khi ta đi vào đó, người dân ta sống như những người dân tộc ở miền rẻo cao: Không điện, không nước, không trường, không đường, không cầu, không gì cả, nghĩa là người ta sống đơn sơ,
[9:21]ngây dại, cứ đói thì ra ngoài ruộng bắt cá, bắt ốc gì đó rồi ăn, bắt rau ăn bừa bãi, không có cái gì hết. Cả một thời gian rất là dài như vậy. Khi nhà nước cứ từ từ mới phải mở đường vào mà miền Tây thì rất khó mở đường, vì sao? Vì sình lầy không. Rất là khó chở vật liệu. Nhưng mà đến ngày hôm nay, những cái góc sâu của miền Tây, nhà nước thọc được những con đường vào hết và những con đường mà thọc vào tới đâu thì vùng đó phát triển lên hết thành phố, thành thị, thành phố xá, phố thị và nhà cửa khang trang, trường học tới, bệnh viện tới, điện tới và đời sống người ta dần dần bằng như là ở ở đô thị vậy.
[10:00]Nên ta thấy con đường nó rất là quan trọng. Và khi ta hiểu khi ta hiểu là à làm đường là phát triển cho cộng đồng, ta hy sinh phần mình. Thì như vậy cái tâm lý, cái tâm của ta mà ta chấp nhận thiệt thòi để làm đường, nó thành cái nhân quả tốt. Thì cái người này đời này đời sau sẽ gặp nhiều may mắn mà không biết tại sao. Tự nhiên sau này con cái mình nó học giỏi, nó thành đạt. Tại sao mình lớn tuổi rồi mà sức khỏe không có suy giảm nhiều, ít có bệnh tật lặt vặt. À tại sao mà cứ mình hay gặp được nhiều người tốt, vân vân. Những cái dấu hiệu đó đều là cái nhân quả do một lần nào đó ta hiến cái đất làm đường, đó là nhân quả.
[10:40]Rồi bây giờ cái nói như bố mình để lại một cái gia tài, một khu đất. Nói là chia cho cho các con thì trước đây khi ta chưa biết đạo á, chưa biết nhân quả, ta muốn phải chia đồng, chia đều. Phần phần mình phải nằm ở vị trí nó ngon hơn. Ai đút nghĩa là anh em mình đưa mình vào cái góc, mình không chịu, mình cự, mình cãi. Có những gia đình người ta giết nhau vì tranh nhau một miếng đất của bố mẹ để lại, cực kỳ đau lòng. Rồi nhưng mà cái tranh giành, cái hơn thua đó cái nhân quả đưa về đâu? Về sau ta cô độc, không có người thân yêu rồi
[11:18]Suốt cái kiếp này tới kiếp kia, làm việc gì cũng bị cạnh tranh, bị tranh giành rồi không có may mắn. Còn bây giờ khi mà nói vậy rồi đó thôi. Cái ai muốn lấy gì đó lấy, còn phần nào nhường hết, bén nhất cái mình cứ nhận, tức là lòng mình cứ cho, hi sinh và nhường, chẳng cần. Vậy mà sau này mình vinh quang.
[11:40]Như cười hồi có câu chuyện dưới miền Tây vậy, có ông thầy ông mất đi cái ông để lại cái chùa, mà cái chùa chỉ có hai đệ tử. Và ông để lại để lại cho người người người sư huynh á, người anh. Nhưng mà người sư đệ là người em thì muốn giành. Khi sư phụ mất rồi thì cái người sư đệ vận động mọi cách để giành chùa không cho ông anh mình trụ trì. Mà ông anh này thì ổng ổng có đạo đức hiền lành, ổng mới thấy cái người sư đệ bắt đầu có thái độ kỳ kỳ, bắt đầu mặt lạnh như tiền, nói bậy nói bạ, vu cáo thế này thế kia. Trong đêm ừ 3:00 sáng, ổng dậy thay vì là ổng phải lên chùa tụng kinh như mọi lần, 3:00 sáng ổng dậy sớm một chút xíu và ổng lấy cái đãy,
[12:25]trong đó ổng gói y áo và vài bộ đồ, ổng lặng lẽ bỏ chùa đi mất luôn. Sáng ra thì ông em không thấy ông anh, không sư đệ không thấy sư huynh nên lu loa là ông sư huynh này đã ơ làm bậy làm bạ rồi bỏ chùa trốn đi, thế là ông sư đệ ngang đương nhiên trở thành trụ trì. Còn ông sư huynh thì bỏ miền quê đó lên Sài Gòn đi tìm học. Và cái đức của ông lớn nên ông đi tới đâu được mọi người dang tay đón tiếp, đi tới đâu cũng thành cái người lãnh đạo, mà bước tới chùa nào người ta mời trụ trì chùa đó à. Thành thử ra không trụ trì của chùa thầy mình để lại, nhưng mà đi vân du tới đâu đều được người ta tới người
[13:03]ta mời trụ trì và người ta yêu kính. Nên ta thấy nè, cái nhân quả nó công bằng cho tất cả mọi người. Mà khi ta hiểu cái lý nhân quả như vậy thì ta chọn lựa cái cuộc sống của mình. Ta chọn lựa cái cuộc sống của mình, ta trồng những cái hạt những cái trái mà làm sao nó ra được cái quả thơm lành, ngọt mát, chớ đừng có trồng những cái hạt cái trái mà sau này nó cay đắng, gai góc, khổ sở. Nên ừm mà bây giờ là ai nhắc cho ta cái đạo lý nhân quả nó thường ngày để ta biết mà ta ta sống, ta làm? Ai? Các Tăng Ni, phải không ạ? Ở chùa. Đó là lý do á mà sau một vài ngày ta vất vả đồng áng, công việc cơ quan, trường học vân vân, ta cứ phải đi chùa.
[13:53]Cứ phải đi chùa. Mà cái đi chùa của ta á là tự giác, chẳng ai bắt ai cả. Nhen! Cứ khi nào mình thấy rảnh rỗi, thấy rảnh ta cứ đến chùa quỳ trước Phật lễ Phật, tụng kinh, đến gặp với Tăng Ni để thưa hỏi đạo lý à và không có bắt buộc. Đạo Phật ta thì kêu gọi cái sự tự giác thôi. Và ta, người nào cứ tự giác được thì người đó đạo đức càng ngày càng sáng tỏ. Còn người nào mà không tự giác thì lần lần cái đạo lý trong lòng nó mất, cái đạo đức nó giảm sút, rồi mình trở thành hư hỏng ráng chịu. Nên vì vậy, người Phật tử ta cứ vài ba ngày rảnh rỗi là lại kéo đến, cái đến chùa, đó. Khi nào ta rỗi ta đến chùa, ban ngày rảnh ban ngày
[14:36]đến ban ngày, rỗi buổi chiều thì đến buổi chiều. Cứ quỳ trước Phật, ta lễ Phật, lễ Tổ, ta biết rằng là ta đang lễ một cái bậc vô kình vô cùng đáng tôn kính, à bậc mà từ bi vô hạn, trí tuệ vô biên, thần thông quảng đại. Khi ta cái lòng nó tôn kính khởi lên một bậc thánh như vậy, bỗng nhiên cái điều thiện trong tâm ta lớn dần lên. Chưa tu gì, chỉ mới lạy Phật với lòng tôn kính thôi, mà cái tâm thiện của ta cứ nảy nở dần dần như vậy. Nên ta thấy á là người nào mà hay đi chùa, ta thấy cái nét mặt họ sáng lên, cái tâm họ lành ra là như vậy đó, mà chưa cần nghe tu nhiều nha. Còn nếu sau đó mà ta à nghe được những cái câu đạo lý của Tăng
[15:24]Ni dạy bảo, mà nhất nhất là nhắc cho ta về đạo lý nhân quả. Nhắc cho ta về cái đạo lý nhân quả: gieo nhân gì gặt quả đó. Nên ta có thể đem những cái lỗi lầm hoặc là những cái thắc mắc của mình trong cuộc sống này mà hỏi Tăng Ni. Nói ví dụ, nói: "Dạ thưa thầy, ừm trong nhà con có một người có tật nguyền, à đó là ông anh con. Bây giờ ổng thấy ổng cũng hiền lành, nhưng mà từ thuở sơ sinh bị cơn bệnh rồi cái cái cái chân, một chân là đi không được, rồi con không biết đó là nguyên nhân gì? Bố mẹ con thì thường hay tự trách mình, bố mẹ con cứ nói rằng là do bố mẹ có ăn ở kém đức, cho nên đẻ ra anh con nó bị tật nguyền,
[16:07]rồi con cũng không biết cái này thế nào thì đâu quý thầy quý cô giảng cho con nghe." Thì quý thầy quý cô sẽ theo cái đạo lý mà phân tích cho ta, nói là cái khi một người bị tật nguyền thì nó có nhiều cái nguyên nhân chứ không phải là một nguyên nhân nào cố định. Ví dụ như đời trước vậy, đời trước có một lúc nào đó mà ta vô tình ta phá một con đường đi của mọi người, đào ngang qua thì kiếp sau này cái chân ta không đi được vì ta phá một khúc đường. Còn cái vì vậy nếu mà để giải cái nghiệp này thì gia đình phải lo đi kiếm đường mà đắp á. Cái chỗ nào trong làng, trong xóm mà đường hư cứ đi sửa, vậy chớ coi chừng phép lạ xảy ra, cái người ông anh nó bỗng
[16:50]nhiên nó đứng lên nó đi được á, chứ không phải là không. Đó là một cái nguyên nhân. Hoặc là nói nguyên nhân nó là đời xưa là hay bẻ chân con a có những thợ săn á khi mà săn được một con vật rồi cứ cứ sau khi mà ta bắn được một mũi tên con vật rồi cái lại bẻ chân nó hết để nó nằm yên đó để lát mình trở lại mình mình gom đi, á. Bắt được con nào thì cứ bẻ chân cho nó nằm yên đó để mình đi bắt con khác, tới chừng chiều về rồi mới gom hai ba con rồi vác về luôn. Thì cái nghiệp đó phải trả nặng lắm, nhưng mà cái nó có sót lại, dù không làm nghiệp đó nữa nhưng mà nó sót lại tới 10 kiếp, 20 kiếp, kiếp nào sinh ra cũng què tay què chân là vì cái nhân quả.
[17:29]Thì cái nhân quả này rất là khó sám hối, phải phóng sinh rất là nhiều mới có thể là gỡ ra được, á. Thì mỗi cái nhân quả nó khác nhau. Hoặc là có một cái nhân nó nhẹ vô cùng mà cũng làm cho ta chân đi khó nữa là thế nào? Là ta hay chọc cái người què. Thấy ai què đi cà nhắc, cái ta cũng nhại, ta cũng đi cà nhắc cà nhắc qua về để để chọc họ cho vui, ta cũng sẽ bị què luôn. Cái nhẹ cái nhân đó là nhẹ nhất á mà nhân đó là dễ sửa, chỉ sám hối một ít là hết á. Nhưng có cái ông đó cũng vậy, trong làng có cái bà bả bị tật chân, bả cứ đi khập khiễng, thì ổng mỗi lần mà ổng uống rượu vào cái ổng lại nhại bà, ổng cũng đi khập khiễng khập khiễng nhe để mà mà chọc bà,
[18:11]đâu khoảng hai năm sau ổng què luôn cho tới già luôn, không hiểu lý do. Đó là cái nhại người ta như vậy. Nên ừm thì nó có nhiều nguyên nhân của một cái quả thì sau khi thầy cô mới giảng là mới dạy gia đình cái cách để sám hối, để giải nghiệp. À và như vậy thì có khi đem lại cái điều may mắn cho gia đình là người anh hết bệnh, vân vân. Nghĩa là trong cuộc đời ta có nhiều cái điều uẩn khúc, thắc mắc, ta cứ đến chùa để học hỏi. Mà nhờ như vậy, cứ mỗi lần đến chùa gặp Tăng Ni học hỏi thế này thế kia thì ta sáng ra, và cứ về trở lại với gia đình mình ta cẩn thận, cẩn thận từng lời ăn tiếng nói, từng cái công việc từng chút như vậy để đừng làm điều ác.
[18:52]Mà nếu có làm điều gì, chỉ làm điều lành mà thôi. Bây giờ như mấy đứa bé đến trường nói nói: "Dạ thưa thầy, thưa thưa cô, con học con cố gắng mãi mà không lên được học sinh tiên tiến. À, là cứ học sinh trung bình trung bình, bố mẹ con cũng con thấy bố mẹ con không vui vì cái học lực của con. Đó là con ráng ngoan, à con biết lễ phép, vâng lời người lớn, con có hiếu với bố mẹ, nhưng chỉ có một cái là con học không sáng, mà con không biết là cái nhân quả như thế nào để cho con có thể là học khá hơn, làm vui lòng bố mẹ?" Thì đứa bé này tâm rất là tốt, nó cũng chẳng nghĩ là sau này làm quan làm tướng gì, mà chỉ mong làm vui lòng bố mẹ, cái tâm rất là có hiếu.
[19:35]Thì thầy cô mới nói thế này, thầy cô nói là cái nhân mà để cho được học giỏi thì cũng nhiều cái nhân lắm. Ví dụ nếu đời trước mà ta biết cái gì ta hay chỉ vẽ cho người khác một cách là thật lòng thì đời sau này ta có tài, à. Hoặc là ta biết thấy ai học giỏi ta khen ngợi thật lòng, mình không ganh tị, mình cũng được cái nhân quả học giỏi. Hoặc là mình giúp cho ai được ăn học, đời trước mình nuôi ai ăn học, hoặc là đời trước mình giúp xây cái trường học, vân vân, thì đời này mình cũng được học giỏi. Thì không biết là đời xưa chắc con không làm những điều đó, cho nên cái kiếp này con không học giỏi.
[20:17]Nhưng mà bây giờ con gieo lại cái nhân mới. Bây giờ làm sao? Bây giờ là con cứ dành dụm tiền mà mà bố mẹ cho mình đó, con cứ đi mua vở mua viết tặng cho các bạn, tức là giúp cho các bạn học. Cứ vào lớp mình á, mình có lâu lâu cái mua được hai ba cái cuốn tập vở, lâu lâu mua được hai ba cây viết, cứ vào là thấy bạn nào nghèo, bạn nào cần thì ta cứ tặng, cứ cho. Cứ như vậy, rồi cái thường xuyên lên chùa để lạy Phật, cầu xin Phật gia hộ thêm, cứ như vậy. À là sống đúng nhân quả. Thì đúng là đứa bé vậy, đúng là khoảng hai năm sau cái nó lên được học sinh tiên tiến. À và nó thấy linh, thấy luật nhân quả linh.
[20:54]Nhưng mà mặc dù là mất thời gian phải hai năm thì sau đó cả đời của nó cứ vậy cứ siêng năng hay giúp người khác học hành. Thậm chí mà mà mà bố mẹ cho nó một cái thửa đất, nó nói bố mẹ cho con con nói trước là sau này con hiến đất làm trường học luôn. Và ta thấy thỉnh thoảng báo đăng á, có những người nông dân hiến luôn cả 7.000 mét vuông để làm trường học, vân vân như vậy. Thì cái họ khi họ gieo được cái nhân đó, thì những đời sau họ học cực giỏi, vì đã tạo điều kiện để giúp đỡ cho cho mọi người ăn học. Cho nên trong cái cuộc sống này vậy, khi ta hiểu được cái nhân quả thì ta thích làm những điều thiện.
[21:33]Mặc dù lúc làm thì nó cực khổ, nó thiệt thòi, hao tốn, nhưng mà ta có cái niềm tin là những cái nhân lành ta gieo ra sẽ trở thành cái trái ngọt về về sau. Rồi trong cuộc sống cũng vậy, trong cuộc sống nào giờ ví dụ ta cái gì của mình là của mình, đừng có ai đụng tới, mình có cái tính như vậy là kỹ lưỡng, cẩn thận. Nhưng mà bây giờ biết nhân quả rồi, mới nghĩ cái gì của mình cũng là của người. Ví dụ như nhà mình có cái máy bơm nước, mình để bơm nước ruộng rất là giữ gìn rất là kỹ vì sợ hư, nên đừng hòng ai mượn. Nhưng ngày hôm nay mình biết nhân quả rồi, nói thôi, cái vật nó là vô thường, của là của tạm, mà giúp ai được cái điều gì thì cứ giúp.
[22:22]Nên khi mà có cái người bạn mình cái họ cần bơm nước ruộng mà cái bơm họ hư, mà nếu mà họ trễ họ thế nào đó, ruộng họ nó sẽ khi nó thất, cái cánh ruộng nó sẽ thất. Thế là ta không cần đợi hỏi, ta nói: "Nè nè nè, anh ấy anh Tư, tôi tôi tôi có cái bơm đang còn ở đây, anh có cần?", người kia mừng quá, thấy đem bơm ra, mình giúp cho người ta bơm ruộng. Thế là nhờ vậy lúa nó không bị mất sức mà sau này nó có thể trúng tốt hơn. Mình sống như vậy, thì cứ giúp mọi người như vậy, thì mới ban đầu ngày xưa là mình sợ mình cho người ta mượn máy bơm máy mình mau hư, nhưng bây giờ mình cho mượn rồi mình mới thấy mình
[22:57]được một cái khác, đó là cái niềm vui, cái niềm vui sống trong cộng đồng. Tức là trong cộng đồng sống mà giúp đỡ nhau, tử tế với nhau thì ra cái cộng đồng đó rất là hạnh phúc. Mà nhờ cái gì? Nhờ ta tin vào đạo lý nhân quả của Phật dạy. Đừng có cái gì bo bo giữ cho riêng mình, sống chỉ biết một mình mình, thì sao? Tưởng là mình không mất mát, nhưng mà rồi ta lại mất rất nhiều. Mất rất nhiều vì vì sao? Vì ta không có phúc. Ta không có phúc thì đời đời ta cứ nghèo, rồi con ta cũng không được hưởng cái đức của ta, con ta sau này cũng không thành công lớn được. Cho nên bố mẹ phải sống rất là có đức,
[23:38]có phúc thì con mình sau này mới thành công lớn. Vì hiểu như vậy rồi là trong cái cuộc sống này ta giúp ai được điều gì, ta ráng mà giúp. Mặc dù là khi giúp người khác thì ta phải chấp nhận hao tốn, thiệt thòi. Mà sống như vậy nó thành một cái gì? Ta cùng nhau xây dựng thành một cái cộng đồng văn hóa dân cư yên lành, hạnh phúc, tử tế, tốt đẹp. Nói là xây dựng khu dân khu dân cư văn hóa là cái gì? Thì chính là chính là cái gì? Chính là cộng đồng mà sống tử tế với nhau. Thì khi mà cái người láng giềng của ta họ mượn ta được cái bơm một lần, thì cái ranh giới giữa gia đình ta với gia đình đó bắt đầu xóa từ từ, không còn hai gia đình mà sống tách biệt
[24:21]nữa, bắt đầu nhìn nhau bằng ánh mắt thương yêu rồi. Và cứ như vậy nó lan ra. Nó lan ra và cái người ở trong làng đó họ bỗng nhiên họ hiểu một điều là sống trong cái làng này là phải nương nương tựa giúp đỡ lẫn nhau, chứ không ai được sống mà đóng khung một mình. Cái thế là từ đây về sau từ đây về sau cái làng ta nó trở thành cái làng văn hóa nổi tiếng. Ai đến cái làng ta ở phải sống giống như chúng ta là sống phải tử tế với nhau, vào cái làng này ở không được sống ích kỷ nữa. Vậy cái làng nó đẹp không ạ? Đẹp vô cùng. Đó là hạnh phúc. Chúng tôi cũng thường hay nói hay nói ví dụ như là nhà nước ta cũng có cái chủ trương là phát triển du lịch,
[25:05]mà cái người mà đi du lịch á là họ đi tìm cái gì? Tìm cái gì lạ phải không? Cái gì lạ, hay hay mà tìm, chứ không phải họ đi mà ăn chơi. Cái người mà đi du lịch ăn chơi là cái thứ du lịch tào lao, mình không cần. Nhưng mà những cái người ở nước ngoài xa xôi á khi họ tìm về Việt Nam á, là họ tìm coi có cái gì mà nước họ không có để họ học, chứ không phải là họ đến để họ đi tìm một cái tiện nghi mà nước họ đã có rồi. Nói tiện nghi thì Việt Nam mình không bằng được mấy nước Âu châu đâu. Và tại sao mình thấy những người nước ngoài họ lại họ lại xách ba lô đi về Việt Nam họ đi du lịch? Tại vì họ nghĩ rằng cái người Việt Nam mình
[25:45]có cái gì bí ẩn mà rất là hay để họ học. Thế Việt Nam ta có cái gì bí ẩn mà rất là hay? Đố ai biết? Ở trong Sài Gòn á, hồi xưa chúng tôi cái như vậy, đi trên đường phố thấy có những người nước ngoài họ đến Việt Nam họ du lịch mà họ ở lại rất lâu nha, ở cả sáu tháng, một năm, hai năm. Mà cứ ban ngày đó họ ngồi vỉa hè, họ ăn cơm tấm, bánh mì như mình, họ đọc cái báo tiếng Việt. Họ đọc báo Tuổi Trẻ, Thanh Niên, đọc như mình đọc. Và tại sao vậy? Họ làm gì họ mê Việt Nam vậy? Không phải mê mê cái này nè. Mê một cái mà họ không hiểu là nước Việt Nam là cái gì bé nhỏ, nghèo nàn, người Việt Nam mình cũng nhỏ thó mà đánh đâu thắng đó.
[26:34]Nghĩa là cứ trường kỳ cỡ nào rồi cũng thắng giặc, cũng giành lại được chủ quyền đất nước mình. Là bao nhiêu cuộc chiến tranh xảy ra, có khi ta thua rồi ta sẽ thắng, dù nước lớn cách nào. Và và bây giờ cũng vậy, và bây giờ là có những nước nào đó đang lăm le dòm ngó ta nhưng họ cũng sợ một cái bí ẩn gì đó của người Việt Nam mà không biết tại sao. Nên nhiều người nước ngoài họ sang Việt Nam họ du lịch, họ đi tìm cái bí ẩn đó. Họ đi tìm cái bí ẩn người Việt Nam can cường cái gì, trí tuệ thông thế nào mà giặc ngoại xâm nào cũng thắng. Đố ai biết. Đố ai biết nó nằm ở đâu? Chúng tôi cũng chẳng biết luôn.
[27:19]Mấy cái người nước ngoài vào họ nghiên cứu rồi họ cũng chẳng thấy luôn, không thấy. Họ ở Việt Nam mấy năm trời đọc hết sách báo, bắt tay từng người Việt Nam, nói chuyện với thanh niên, nói chuyện với cụ già, nói hết đủ thứ, tìm coi người Việt Nam hay ở chỗ nào mà giặc ngoại xâm nào cũng đánh thắng, kẻ thù nào cũng chiến thắng đó, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng chiến thắng á. Không biết là ở cái chỗ nào thì họ thấy người Việt Nam cũng bình thường, giống như đi qua Thái Lan, Phi Luật Tân, mấy nước ở gần đây là thấy cũng giống giống chẳng có gì. Nhưng mà cái sức mạnh nằm ở chỗ nào mà ta cứ đánh là thắng, cuối cùng cũng thắng?
[27:54]Đố ai biết ở đâu? Ờ bà cụ, bà cụ can đảm. Lòng yêu nước của nhân dân.
[28:04]Lòng yêu nước nhân dân, các nước khác cũng yêu nước nồng nàn chẳng kém gì ta. Nhưng chính cái bí ẩn đó, và họ cứ đi tìm xem người Việt Nam đặc biệt ở chỗ nào. Nhưng mà ta cũng phải sao? Cũng phải hằng ngày hoàn thiện mình. Mà để hoàn thiện mình thì ngay từ cái buôn thôn làng của ta đây, những cái thôn làng thế này, sống đời cái nông nghiệp thế này, chính là nơi những cái hạt mầm, những cái cái nguồn cái cội cái hạt mầm để xây dựng thành văn hóa của cả dân tộc ta.
[28:39]Đô thị kệ họ, nhưng mà nhớ cái người ở đô thị tuy ở đô thị, hỏi: "Anh quê ở đâu?", lúc nào cũng nói: "Ờ, quê tôi ở Nam Định, quê tôi Thái Bình", phải không ạ? Tức là trong lòng con người ai cũng có một quê một miền quê, một làng quê để nghĩ về, để tưởng về. Giống như bài hát á: "Trong tim ai cũng có một dòng sông", đúng không ạ? Trong tim ai cũng có một dòng sông, ở đây mình có sông không nhỉ? Có không? Có à? À rồi đó, trong tim ai cũng có một dòng sông, ai cũng có một làng quê để nghĩ về. Mà ta nghĩ về làng quê là nghĩ về cái gì? Nghĩ về cội nguồn, nghĩ về văn hóa, nghĩ về cái đạo lý, cái truyền thống cái tập quán mà mà nhiều đời tổ tiên ta ta truyền dạy.
[29:21]Bây giờ cái người đó có thể lên thành thị để sống, để làm việc, để học, vân vân, nhưng mà trong tim phải có một cái làng quê. Nên do đó cái là cái văn hóa làng quê coi vậy chứ là văn hóa cội nguồn của dân tộc ta. Mà cái điều đặc biệt nữa, trong cái làng quê đó có cái chùa. Có cái chùa. Cho nên khi ta nghĩ về làng quê, ta nghĩ về ông bà, về bố mẹ mình, ta cũng nghĩ tới cái tiếng chuông chùa phải không? Cái dòng sông thơ mộng, đó, những vị tăng ni hiền lành cả một đời chân chất, nói những cái lời đạo lý từ bi, vậy chứ mà nuôi thành cái sức sống tâm linh của dân tộc này. Coi vậy đó mà cái sức mạnh tiềm tàng tiềm tàng
[29:59]nằm ở đó, không ai thấy, không ai biết. Thấy thì bình thường, thấy người Việt Nam mình thì cũng nhỏ con, thì cũng sống như các quốc gia, cũng chẳng gì khác lạ. Chúng ta quay cái cảnh phim miền nông thôn Việt Nam với cảnh nông thôn của miền Thái Lan chẳng khác gì nhau. Nhưng mà đất nước ta quật cường và luôn luôn chiến thắng. Cái bí ẩn đó, cái bí ẩn đó là các nước vẫn cứ tiếp tục họ đi tìm. Để muốn đánh chiến thắng một dân tộc, họ phải bẻ gãy cái sức mạnh đó trước, nhưng mà sức mạnh đó vô hình, chưa ai biết để bẻ gãy. Và hôm nay ta cũng không khờ dại gì công khai nói ra, ta phải giữ bí mật cái sức mạnh của dân tộc ta.
[30:37]Nhưng ta biết một điều, một trong những sức mạnh để làm thành cái cái cái sức của dân tộc ta nó nằm ở trong mái chùa á, trong mái chùa hiền lành. Nơi cái mái chùa mà dạy ta đừng sát sinh. À, đừng giết hại. Nơi cái mái chùa dạy ta sống yêu thương, tử tế với nhau. Nơi cái mái chùa mà dạy ta tin cái luật nhân quả, nghiệp báo. Đó. Nơi cái mái chùa mà cái tình dân tộc ta được hòa quyện vào. Như vậy, chính nơi đó tạo thành cái sức mạnh tiềm tàng tiềm tàng cho dân tộc ta. Cho nên là bây giờ người Việt Nam ta đi đâu cùng trời cuối đất vậy, nhưng mà khi đến mái chùa nhìn mặt nhau là yên tâm liền. Yên tâm vì sao?
[31:20]Vì biết cái người này đồng đạo với mình, phải không ạ? Người này cùng kính thờ Đức Phật như mình, người này cùng tin cái luật nhân quả như mình. Nhưng mà dĩ nhiên tin tin vừa vừa thôi, không tin lắm, tại vì sao vậy? Vì phải chứng Thánh thì mới hoàn toàn là người người tốt. Nhưng mà tuy nhiên, dù sao đã đến được chùa, đã tin được nhân quả thì lòng ai cũng có cái cởi mở rồi. Đó. Lỗi lầm sẽ từ từ cùng nhau mà mà sửa. Thấy như vậy đã là một cái yên tâm. Đó. Và chính cái yên tâm, cái tin cậy, yêu thương nhau dưới bóng của mái chùa, nó tạo thành cái sức đoàn kết của dân tộc lúc nào mà ta không hay. Đây là điều rất là rất là đặc biệt.
[32:03]Ừm chúng tôi hay nhắc lại cái câu chuyện này của lịch sử, nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Hôm nay cũng xin phép được nhắc lại vì cái niềm vui của cái nhà tổ vừa được khánh thành. Nói nhà Trần cướp ngôi nhà Lý, lịch lịch sử này ta cũng biết cả phải không ạ? Nhà Trần cướp ngôi nhà Lý, mà theo nguyên tắc thì dân họ sẽ ghét cái triều đại mới, cái triều đại mà ta gọi là triều đại cướp ngôi của người ta. Nói là nhà Lý trải qua hơn 200 năm, à
[32:35]nhưng mà người dân vẫn nhớ như in cái thuở nào mà vua Lý Thái Tổ dựng nước, người dân vẫn nhớ như in cái thuở nào mà Lý Thường Kiệt đem quân đánh bay luôn mấy cái cái cái mấy cái cái cái châu ở miền phía Bắc của ta khi mà nó chuẩn bị nó đánh ta mình đã đập tan nó trước. À người dân vẫn nhớ như in là những vị tướng hùng dũng của ta đánh tan cái quân Lào khi xâm hại ta phía Tây và đánh chặn đứng cái Chiêm Thành ở phía Nam. Đó, những cái công nghiệp đó mặc dù qua mấy trăm năm mà không bao giờ quên. Cũng giống như ta bây giờ vậy, bây giờ tuy đã hơn gần 50 năm rồi mà hễ nhắc tới 30 tháng 4 ta vẫn nhớ như mới thuở hôm qua. Đúng không ạ?
[33:19]Nhớ mới như là thuở như là mới còn mới ngày hôm qua. Cho nên cái một cái triều đại khi mà dựng lên rồi thì những cái công lao của cái triều đại đó hiển hách nó tồn tại trong lòng dân rất là lâu và người ta yêu mến cái triều đại đó. Đến khi nhà Trần lên cướp ngôi mất tiêu thì theo nguyên tắc là dân phải ghét cái nhà Trần. Nhưng vua Trần Thái Tông là tức là Trần Cảnh đó, vừa được cho ngôi vua ổng trốn đi tu mất tiêu, ổng lên chùa ổng tu. Ổng không thèm nhận ngôi vua, sau này Trần Thủ Độ phải ép về, rồi bắt ổng phải, rồi Quốc sư Phù Vân ép về làm vua, ổng mới đành phải trở về làm vua. Nhưng mà cái tin đó nó đồn lan ra cả nước.
[33:59]Thế là cả cái người dân này yêu mến cái nhà Trần mới này, yêu mến cái ông vua mới này chỉ bởi vì ông vua này ổng lên chùa ổng đòi đi tu. Nên ta thấy cái giá trị của chùa chứ. Từ nơi cái tâm linh của cái chùa này mà bỗng nhiên một dân tộc đang chuẩn bị bên bờ vực ly tán, chia rẽ, đổ vỡ, bỗng nhiên đoàn kết lại thành một sức mạnh mà ngay đó không bao lâu đánh tan cái đội quân Nguyên lần đầu tiên. Đánh liền lập tức liền. Chỉ bởi vì Trần Cảnh, Trần Thái Tông bỏ lên chùa tu. Nếu lần đó Trần Thái Tông mà không bỏ lên chùa tu thì có lẽ ngay cái trận đầu tiên quân Nguyên đánh ta, ta đã tan tác và không bao giờ giành được độc lập nữa.
[34:42]Nhưng mà vì Trần Cảnh bỏ lên chùa tu một cái, tấc nhiếp hết tất cả lòng dân vào trong bàn tay của mình mà người dân họ yêu thương, họ kính mộ và thành một cái triều đại oai hùng lừng lẫy trong lịch sử của ta luôn. Thì cũng vậy, cũng vậy. Nói hồi xưa mà nhà Nguyễn cũng vậy, nhà Nguyễn mà các đời chúa Nguyễn phía trước đó, những vị như chúa Nguyễn Phúc Chu, Nguyễn Phúc Nguyên là những người mà vừa làm chúa mà thật ra cũng giống như thầy tu. Rất là uyên bác về đạo lý, xây chùa, hóa đạo, độ cho tăng ni và ở trong miền Nam, cái Đàng Trong của nhà Nguyễn á mở đất nước cực nhanh. Từ cái dải đất mà chỉ vừa tới chưa tới Phan Thiết - Bình Thuận,
[35:24]không bao nhiêu đời đánh luôn lấy luôn tới Cà Mau, Kiên Giang, Hà Tiên. Là vì sao vậy? Cũng vì sức mạnh của đạo Phật. Những nhà chúa Nguyễn mà trước Gia Long á cực kỳ mộ đạo Phật. Nên vì vậy là tạo thành cái sức mạnh của cái cái cái cái mà dải đất phương Nam phát triển cực nhanh. Nên ngày hôm nay ta có nguyên cái miền Nam, miền Tây Nam Bộ, những đất miền đất trù phú và những con người đó văn vật, văn hóa cũng tràn ngập hết. Trong những cuộc kháng chiến đầy lòng yêu nước mà những nhân tài từ miền Tây nổi lên rất là nhiều. Cũng sao, cũng xuất phát từ cái thời mở nước của chúa Nguyễn, mà cái sức mạnh ở đâu như vậy?
[36:01]Cũng chính bởi vì những đời chúa Nguyễn cực kỳ mộ đạo Phật. Nên ta thấy trải qua nhiều nghìn năm á, đạo Phật luôn đồng hành với dân tộc, hòa quyện với dân tộc, tạo thành cái tiềm lực, cái sức mạnh cho dân dân tộc ta. Ta hiểu điều này để ta, hôm nay ta nói điều này để làm gì? Để ta xác định cho mai sau, xác định cái thái độ ta ở bây giờ là đối với đất nước ta một lòng yêu thương, đối với Phật pháp ta một lòng tôn quý. Thì khi ta có được hai cái tình cảm đó trong lòng mình rồi thì đất nước này, dân tộc này sẽ bay lên, sẽ sánh vai được với năm châu, bốn biển. Ta cần hai cái điều, hai cái tình cảm này trong trái tim mình:
[36:53]một là lòng yêu thương đất nước này nồng nàn, hy sinh vì đất nước này ta sẵn sàng không có sờn, không tiếc. Cái tình cảm thứ hai là lòng tôn quý đối với với Phật pháp, vì Phật ta chết ta cũng sẵn sàng. Khi hai cái tình cảm này tồn tại trong lòng ta, một tình yêu nước nồng nàn, một tình yêu đạo, kính đạo tha thiết thì đất nước này sẽ bay lên. Ta sống một cuộc đời vững chãi, có lập trường, có đạo lý, có hướng đi, có niềm tin và có cái phúc lành. Con cháu ta sẽ đời đời vậy. Những thế hệ con cháu ta sau này sẽ là những người sống có ích mà xây dựng đất nước này và xây dựng cái thế giới này luôn nữa.
[37:38]Đất nước sẽ bay lên, nhớ như vậy. Nhưng mà để có được
[37:44]cái tình cảm đó, để có được hai cái tình cảm đó trong đời này thì không phải tự nhiên mà có. Để có được hai cái tình cảm cao quý đó: một là tình yêu nước nồng nàn, hai là lòng tôn quý Phật pháp tha thiết thì không phải tự nhiên mà có. Ở đâu mà có hả? Thế hệ trước phải truyền dạy cho thế hệ sau, phải không ạ? Là để có được hai điều này thế hệ trước phải truyền dạy cho thế hệ sau. Như hôm nay, cái điều mà chúng tôi nói ở đây là một cái tình cảm yêu nước nồng nàn và cái lòng tôn quý Phật pháp tha thiết là chúng tôi có phải tự mình nói ra không ạ? Có không? Có phải không? Không. Chúng tôi cũng được hun đúc từ
[38:34]tổ tiên của mình, từ những bài học yêu nước từ từ thuở bé của mình. Lớn lên gặp đạo, bắt đầu được truyền dạy từ những bậc cổ đức và khi đọc lại lịch sử thấy cái tình yêu nước và cái tình yêu đạo trong lòng người Việt Nam nó tạo thành một cái sức mạnh và chúng tôi xác định được đây là cái vốn quý của người người Việt Nam. Nên ngày hôm nay chúng tôi nói lại trong cái buổi pháp thoại này. Và quý Phật tử cũng vậy, phải nhớ phải hun đúc cho mình cả hai cái tình cảm này để truyền dạy lại đời đời cho con cháu mình là lòng yêu nước nồng nàn và lòng tôn quý Phật pháp tha thiết. Ta phải truyền dạy điều này cho con cháu mình,
[39:16]mà muốn truyền dạy được trong lòng chúng ta phải làm sao? Phải tràn đầy hai tình cảm này. Nhớ, phải tràn đầy hai tình cảm này rồi ta mới truyền dạy lại được cho con cháu mình. Và nếu ở đâu cũng được như vậy, đất nước này sẽ bay lên. Khi ta có lòng yêu nước tha thiết và lòng tôn quý Phật pháp vô biên, nhớ như vậy.
[39:40]"Xưa tôi yêu quê hương vì có hoa, có bướm. Có những lần trốn học bị đòn roi." Nhớ không ạ? Bài thơ của ai? Giang Nam. Bài thơ rất là hay, một tuyệt tác. Mà nhưng bài thơ đó nó thiên về tình cảm nên cái đoạn sau nghe mắc cười: "Xưa tôi yêu quê hương vì có hoa, có bướm. Có những lần trốn học bị đòn roi." Tức là từ những chuyện rất lặt vặt mà ổng yêu nước. Lớn lên là đi kháng chiến luôn, ha. Rồi kháng chiến bùng lên rồi cách, rồi cách mạng bùng lên rồi kháng chiến trường kỳ, "Quê tôi đầy bóng giặc, từ biệt mẹ tôi đi". Ha, thì lúc đó là con người ta lớn lên trong cái tình quê hương, cái tình yêu nước nó tự nhiên,
[40:22]lớn lên rồi cái làm bổn phận vì nước thế là đi kháng chiến, điều rất là tự nhiên, tự nhiên như hơi thở của cuộc sống này. Không có gì để nói á, lòng yêu nước như vậy. Sau này thì ổng đau khổ vì người yêu bị giết mất, mà đó là cái tin lầm thôi chứ người yêu không bị giết, nhưng mà đau khổ nè: đau xé lòng anh, chết nửa con người. Ổng mới gài cái tình cảm yêu đương của mình vào trong tình yêu nước luôn: "Nay tôi yêu quê hương vì trong từng nắm đất có một phần xương thịt của em tôi." Tức là người Việt Nam ta yêu nước vì bất cứ cái điều gì thiêng liêng của mình, điều gì gắn bó với mình đều mình dính với đất nước mình hết.
[41:04]Những lần trốn học bị đòn roi mà cũng xem đó là một nguyên nhân để mình yêu nước. Người Việt Nam ta yêu nước là như vậy. Và cái điều này phải được dạy lại từ đời cha mẹ xuống cái đời con cái, con cháu của mình. Nhớ như vậy. "Tôi yêu quê hương vì có hoa, có bướm" - điều rất lặt vặt của trẻ con, những trò vui trẻ con bình thường nhưng gắn cái đó vào tình yêu đất nước của mình. "Có những lần trốn học bị đòn roi" là những chuyện đòn roi là sự nghiêm khắc dạy dỗ của bố mẹ, nhưng mà bây giờ nhớ lại biết ơn điều đó và gắn điều đó vào cái tình yêu đất nước luôn. Tức nghĩa là người Việt Nam ta bất cứ điều gì
[41:43]là những điều đẹp trong cuộc đời mình đều là quê hương, đều là đất nước. Cái tình yêu nước này không ai tìm thấy. Khó có người dân tộc nào mà thấy được. Rồi bây giờ lớn lên biết yêu rồi thì cái tình yêu nam nữ đôi lứa đó cũng gắn luôn vào tình đất nước luôn: "Nay tôi yêu quê hương vì trong từng nắm đất có một phần xương thịt của em tôi." Hoặc là có một bài thơ của ai: "Ta yêu em vì em yêu độc lập", vân vân như đó. Nghĩa là gắn cái tình yêu nam nữ mình luôn vào tình đất nước luôn. Cái lạ, cái đẹp là như vậy, cho nên ta không có một đời sống riêng, ta không có một cái tình cảm riêng, mà cái gì ta yêu, ta mến đều là quê hương ta, đều là Tổ quốc ta.
[42:24]Thì cái tình cảm này phải được trau dồi, hun đúc từ thế hệ này sang thế hệ khác và sống như vậy là một đời sống cao thượng nha. Nhớ như vậy. Và kế đến nữa mái chùa cho ta vô vàn cái đạo lý cao đẹp để ta thăng hoa lên cái triết lý sống của mình, vì ta không thể sống là một người tầm thường mà chỉ ăn, chỉ ngủ, chỉ làm rồi chờ chết. Chúng ta không chấp nhận một cái cuộc sống tầm thường như vậy, phải không ạ? Có thể hoàn cảnh của ta là như vậy, có thể hoàn cảnh của ta buộc ta phải biết đi làm lụng nà, vất vả đồng áng, nấu cơm ăn rồi ngủ rồi bệnh tật thì lo chữa bệnh, rồi cái gia đình thế này thế kia.
[43:10]Nhưng ta không chấp nhận cái đời sống cứ tầm thường, vô bổ và nhạt nhẽo như vậy. Mà ta phải sống có lý tưởng, sống có đạo lý,
[43:21]Có thể đời sống ta nghèo, có thể mái nhà ta còn đơn sơ, nhưng tâm hồn của ta phải cực kỳ phong phú. Đó là cái nhân quả để làm người, để làm thánh. Còn nếu mà ví dụ cái nhà tôi nghèo, à cuộc sống tôi đơn sơ, nên tâm hồn tôi cũng sơ sài luôn, thì đó là một người khờ dại. Vì sao vậy? Vì cái tâm như thế nào thì cái quả báo nó sẽ như thế đó. Nhớ như vậy nha, tâm ta thế nào thì cái quả báo kiếp sau nó cũng sẽ như thế đó. Nếu mà nói là lý do vì nhà tôi nghèo nên tâm hồn tôi đơn sơ, kiếp sau ta cũng làm con người đơn sơ, nghèo nàn, tầm thường như cũ. Còn nếu mình nghèo, nhưng mà tâm hồn mình cao vút, trong cái tâm này có đầy cả quê hương,
[44:09]đầy cả nhân loại, đầy tình yêu thế giới, đầy lòng tôn kính đối với Phật pháp thì kiếp sau mình không có nghèo thế này nữa. Kiếp sau mình là một người rất là tôn quý giữa cuộc đời này. Kiếp sau mình là một người sang trọng, quyền quý. Vì sao? Vì cái tâm của mình là quyền, là sang trọng quyền quý. Nghĩa là sao? Nghĩa là trong tâm này chứa đầy những điều cao thượng. Nhớ như vậy. Cho nên là tình yêu đất nước cho ta một cái tâm hồn cao thượng như thế, lòng tôn quý đối với Phật pháp cũng cho ta cái tâm hồn cao thượng như thế, để ta sống giữa cuộc đời này. Ta sống giữa cuộc đời này, ta sống không tầm thường nữa. Nhớ như vậy.
[44:48]Đời sống của ta bây giờ có thể nghèo, nhìn vào có thể thấy thấy tầm thường, nói: "Ồ, cũng chỉ là mái nhà tranh đơn sơ." Bây giờ mái nhà tranh hết tìm ra rồi, bây giờ phải vào những cái khu resort sang trọng mới có nhà tranh, bây giờ hết có nhà tranh. Nói: "Nhà tôi nhà nghèo là nhà tôn." Ví dụ vậy. Là nhà tôi nhà nghèo, đơn sơ, vậy, nhưng mà nhất quyết không để cho tâm hồn mình nghèo nàn, đơn sơ. Các cụ có chịu không ạ? Nha. Không à? Nói: "Nhà tôi nghèo, cả một đời tôi lam lũ. Qua những cuộc kháng chiến, tôi hy sinh cuộc sống mình cho chồng, cho con, để chồng con tôi cống hiến, còn tôi chỉ là một người bình
[45:29]thường lam lũ bình thường." Không, không có chuyện đó. Mình có thể sống đời sống rất là lam lũ, bình thường, nhưng tâm hồn không được phép bình thường. Mà trong từng tâm hồn, từng trái tim của bà mẹ Việt Nam này phải sao? Phải đầy những điều cao thượng. Cái điều gì là cao thượng? Điều gì? Cũng chỉ hai điều thôi: một là lòng yêu nước nồng nàn, hai là lòng tôn kính Phật pháp tha thiết, chỉ vậy thôi. Là trong tâm ta chứa đầy những điều cao thượng và nó có cái quả báo của cái tâm hồn đó. Khi tâm hồn ta đã chứa đầy những điều cao thượng này rồi thì kiếp sau tự nhiên coi chừng mình sinh ra làm công chúa, hoàng hậu không biết chừng.
[46:14]Vì nó có cái quả báo của cái tâm hồn đó. Còn mà nếu có những người giàu sang, ví dụ ta đi trên đường, ta thấy cái người ở nhà lầu cao, đi xe ô tô xịn, vân vân, nhưng mà khi nghe đến gần nói chuyện, ta nghe nói những điều rất tầm thường. Ổng chỉ nói chuyện ăn, chuyện chơi, à chuyện hưởng thụ, thì ta biết trong lòng người này không có hai cái điều cao thượng, không có tình yêu nước nồng nàn, không có cái lòng tôn quý Phật pháp, thì ta yên chí, nó có cái quả báo tương xứng: người này ngay trong kiếp này hoặc kiếp sau sẽ rớt xuống làm một người rất tầm thường trở lại, vì trong tâm họ không có điều cao thượng.
[46:49]Còn ta, bây giờ mình nghèo, mình sống nhà... thôi bây giờ nói là nhà tranh hơi bị sang á, như nhà tôn, nhà ngói thôi. Giờ nói nhà nghèo, nhưng mà tâm hồn mình giàu có. Giàu có bởi tình yêu nước và tình yêu Phật pháp thì sao? Sau này mình vươn lên, vượt lên, vượt lên trên. Do đó, mái chùa cho ta cái điều cao thượng đó trong tâm hồn của mình. Những người nào mà thường đi chùa, nghe giáo pháp, biết lạy Phật, tôn kính Tăng Ni, à làm những điều phúc lành thì những người đó tâm hồn không thể tầm thường được. Bây giờ ví dụ như đây là làng quê của ta, bây giờ nhìn nhau thế này, nhìn nhau là những người ta thôi
[47:33]cứ cho là mình nghèo, giờ cứ tự nhận là ta nghèo, phải không? Nhưng mà nếu những người quê nghèo của ta mà lòng đầy những điều cao thượng thì kiếp sau ta ở đâu?
[47:47]Ta ở trên cõi nào đó rất cao sang chứ không có tầm thường nữa. Nhớ như vậy, cuộc sống của ta là theo tâm của ta quyết định. Nên vì vậy là dù cuộc đời thế nào, nhưng không bao giờ ta để cho tâm hồn ta ta nghèo nàn như vậy, mà nhờ đâu? Nhờ Phật pháp như vậy nha, nhờ Phật pháp. Nên vì vậy, quý Phật tử hãy vui mừng khi mà quê hương mình có một ngôi chùa được dựng nên. Hãy vui mừng vì có những người mà trong quê mình có những người xuất gia theo Phật mà giữ gìn cái ngôi Tam Bảo này. Hãy vui mừng vì mình có thể sắp được thời gian để đến chùa lễ Phật, nghe pháp. Hãy vui mừng vì con cháu mình biết đi theo mình
[48:33]mà đến chùa lễ Phật, nghe pháp và tu tập. Hãy vui mừng vì điều đó. Và nếu con cháu mình mà nó xuất gia luôn nữa thì là điều cực kỳ sung sướng nha, quý vị, người tu hiếm lắm, người tu hiếm. Nó để giữ gìn cái đất nước này, nhà nước phải bắt buộc đi nghĩa vụ quân sự, phải không ạ? Lúc đó không có được lý do nói: "Ờ, nhà tôi có mình con trai, tôi không cho đi nghĩa vụ quân sự", không được nói câu đó. Nếu nhà nào cũng nói như vậy, mình mất nước liền, phải không ạ? Lúc đó là vì bảo vệ đất nước thì ai cũng phải chiến đấu. Thế có một cái mà mất đất nước mình cũng mất luôn, đó là gì? Phật pháp. Nếu Phật pháp mất, đất nước mình cũng nghiêng luôn.
[49:18]Nên vì mà thế nào là Phật pháp mất? Khi nào mà không còn ai xuất gia nữa, phải không ạ? Cho nên có cần có nhiều người xuất gia mà tu hành chân chính thì để phụ bảo vệ đất nước này. Nên ta nhìn thấy những người xuất gia như thế này đây nè, đó là những người mà ta phải hết sức là yêu kính. Họ không chịu sống cuộc đời bình thường, hy sinh những sự hưởng thụ thế gian để giữ gìn ngôi chùa, giữ gìn Phật pháp cho bao nhiêu người trong làng đến đó mà hương khói, lễ lạy, tụng niệm và tu tập. Những con người này rất đáng yêu, đáng kính, nhớ như vậy nha. Khi ta nhìn thấy người xuất gia, lòng ta phải yêu kính.
[49:56]Gì đó, và mà nếu ai có duyên xuất gia, ta phải hết sức ủng hộ, nhớ như vậy, vì ta vẫn còn thiếu cái lực lượng người xuất gia dữ lắm, mà khó có người xuất gia lắm. Vì sao vậy? Vì người xuất gia là phải từ bỏ sự hưởng thụ cuộc sống. Vì cái giới luật mà, trong cái giới luật quy định là không được hưởng thụ cuộc sống. Giờ ai ăn mặc đẹp được chứ mình không ăn mặc đẹp được, ai uốn tóc được chứ mình đâu có tóc đâu mà uốn, phải không? Ai nhuộm tóc được chứ mình có tóc đâu nữa mà nhuộm, khổ vậy. Rồi ăn uống thì phải đạm bạc, kham khổ, rồi trong mọi thứ trong cuộc sống này cũng đều như vậy, không có được hưởng thụ, vì hưởng thụ chút xíu chệch một cái là phạm giới mất á.
[50:39]Cứ phải tránh, phải né để mà giữ giới, nên không hưởng thụ. Mà con người ta ai mà chịu không hưởng thụ, phải không ạ? Đa phần chúng ta đều sống là phải hưởng thụ. Thế người nào là người không hưởng thụ? Nhớ, không hưởng thụ vì cái nghĩa lớn là một cái điều rất đáng kính. Đó là những ai? Ta nhớ những người trong cuộc kháng chiến đó nha, những chiến sĩ mà phải nằm sương nằm gió đó, chịu đựng bao nhiêu điều khổ cực, cũng giống như người tu, không có điều gì để hưởng thụ được cả trong rừng trong núi, mà vì giành độc lập của dân tộc nên không hưởng thụ, chịu cực chịu khổ để chiến đấu, đó cũng là những người mà rất đáng kính chứ không phải là không.
[51:21]Rồi cái thứ hai nữa là những người tu sĩ, sống trong một đời sống giữa những cái môi trường mà đầy sự hưởng thụ cám dỗ, ai cũng có thể hưởng thụ được, bên này là karaoke, bên kia là trò chơi, nọ là khu du lịch, đây là món ăn, nhà hàng, nhậu đặc sản đủ thứ, ai cũng được quyền, riêng mình làm thầy tu thì phải từ chối hết. Phải từ chối hết, để chi? Để giữ được cái đạo hạnh thanh cao, mà cho mọi người nhìn vào họ tin tưởng, mình mới giáo hóa, dạy dỗ được. Ráng mà giữ mình để để còn được cái niềm tin với mọi người mà mà giảng dạy Phật pháp. Nên vì vậy, ta gặp một người tu hành ta có kính trọng không ạ?
[52:02]Rất là đáng kính, phải không ạ? Cho nên là vì vậy, ta yêu mái chùa, ta phải yêu người người xuất gia, người tu sĩ. Đó, gọi là ta yêu đất nước cho nên ta yêu đạo pháp, ta yêu đạo pháp nên ta yêu đất nước. Ừ, nhưng mà khi ta ta yêu đất nước nên ta yêu những chiến sĩ mà ngày đêm bảo vệ Tổ quốc này, ta yêu đạo pháp cho nên ta yêu luôn những người xuất gia mà ngày đêm giữ gìn Phật pháp này, phải không ạ? Như vậy. Và có cái tình yêu đó mà có được cũng là điều cao thượng trong trong đời mình như vậy nha. Thôi thì trời đã nắng lên nha, quê hương đã đẹp, nắng đã lên rồi, thì hôm nay niềm vui vì cái nhà tổ đã xây xong,
[52:50]cũng mọi người cũng đã đã về đây mà mà chung vui chia sẻ, thì chúng tôi cũng về đây có vài cái lời đạo lý như vậy để đón mừng, để nhắc nhở. Và chỉ nhắc đi nhắc lại nãy giờ một điều gì? Nãy giờ ta nghe là ta nắm được điều gì? Nhớ, xây dựng hai cái tình cảm cao thượng trong trong lòng mình: một là tình yêu nước nồng nàn, hai là lòng tôn quý Phật pháp tha thiết. Đó. Ta có điều này để sống và để chết nha, đừng bao giờ vắng hai điều này trong lòng mình. Ta phải nuôi dưỡng, hun đúc điều này để truyền dạy lại cho cho con cháu mình, và làm như vậy được là ta có được một cái nhân quả cho vô lượng kiếp sau.
[53:33]Và đất nước này sẽ bay lên vì những tâm hồn như thế. Xin kính chúc cho Ni sư trụ trì mỗi một ngày một phát đạt về Phật pháp để làm chỗ nương tựa cho chúng sinh. Thầy cũng kính chúc cho các lãnh đạo là hoàn thành thắng lợi những nhiệm vụ của mình đối với quê hương của mình. Thầy cũng chúc cho quý Phật tử là sau cái bài pháp này tinh tấn tu hành nha, để đạt được những phúc lành vô lượng ở kiếp sau. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.