[0:04]Vô ngồi đi con, đứng dòm Sư phụ cái gì? Nhanh lên để chụp hình nữa.
[0:13]Sư phụ nói nghe lời nhanh lên để còn bao nhiêu việc nữa, không có thời gian.
[0:22]Tụi con đứng kê lên nhanh lên đi, Sư phụ nói làm lẹ đi không có thời gian đâu. Ai ở phía trước thì ngồi xuống đừng đứng che mặt mấy người phía sau nha.
[0:35]Rồi. Ừ, phải chụp trên đó đúng rồi đó, nó phải chụp trên cao. Rồi chưa? Rồi, đứng yên. Cái người ở hàng phía sau này nè, cái hàng mà của Sư phụ chỉ nè, bây giờ đi vòng qua sau lưng Sư phụ đi xuống dưới đứng trở lại thay hàng phía trước, còn cái hàng từ cái tay Sư phụ nè bước lui ra phía để lên trên. Cái hàng này nè, hàng cuối này thì đi vòng qua sau lưng Sư phụ xuống thay vô ở phía sau lưng các thầy.
[1:05]Còn người đứng từ hàng này thì lui ra phía sau đứng lên trên lại một một bước nữa. Mấy hàng, mỗi người đứng nhích lên hơn, còn cái hàng này đứng thay, đứng thay sau lưng ngay sau lưng quý thầy à. Tụi con ngồi với thầy ngồi im đó. Còn cái hàng này thì đi ngang sau lưng Sư phụ nhanh lên để mà thay vào phía trước đi. Chụp lại một lần nữa cho thấy mặt hết nè.
[1:43]Còn ở phía hàng sau này thì nhích lên một hàng để đứng lên cao lên trên.
[1:55]Rồi thôi được rồi, ai thấy mình cao cao đứng nhìn không bị mất cái mặt là được rồi.
[2:04]Anh Minh Đạt đứng ở
[2:19]đây được nè, anh cao cao đứng ở đây được rồi, đó anh đứng đó được rồi. Đứng lên đi anh đứng thẳng lên đi. Cứ đứng đây nhìn xuống dưới đó, đừng nhìn Sư phụ, Sư phụ xấu lắm, đừng nhìn Sư phụ. Đứng
[2:39]lên trên chứ, nếu bị che mặt thì đứng lên trên này, đứng lên trên này. Thôi được rồi, được rồi. À cái hàng này đáng lẽ đứng đây mới đúng nè. Hàng này con đứng lên đây con, đứng lên một nấc nữa. Đây, đứng lên một nấc nữa mới thấy nè. Thôi con đứng sát vô đây luôn đi. Rồi. Chụp chưa mà thấy còn hoài vậy?
[3:05]Chụp đi con.
[3:23]Thôi đứng yên đó đi con, đứng yên đó đừng có nhích qua qua nhích. Thôi Sư phụ nói vài lời một chút xíu. Hôm nay chúng ta mừng lễ ngày Nhà giáo Việt Nam hơi sớm một chút. Tại vì nhân cái dịp Sư phụ ra đây giảng nên chúng ta tổ chức cái này thành một cái truyền thống. Đây là một truyền thống văn hóa tốt đẹp của người Việt Nam. Mà theo như cái thông tin Sư phụ biết á, cái người Việt Nam chúng ta đi ra nhiều nước trên thế giới đều học giỏi. Mà nguyên nhân của việc học giỏi của người Việt Nam chính là do cái sự kính trọng đối với thầy cô giáo. Chúng ta không bao giờ có thể làm một con người văn minh
[4:08]đúng nghĩa nếu không được dạy, không được học. Và cái thiên chức của việc dạy, việc học, việc dạy, việc giáo dục truyền trao kiến thức đời này sang đời kia chính là do thầy cô giáo. Cha mẹ có thể sinh ta ra làm một con người, nhưng con người gì, loại gì thì ta không biết. Ta chỉ được định hình thành một con người văn minh, đàng hoàng, tử tế, có năng lực chỉ khi ta được dạy dỗ đàng hoàng. Và cái sự nghiệp giáo dục, dạy dỗ truyền đời từ bao nhiêu thế hệ này qua thế hệ khác đặt lên vai của thầy cô. Nên cái việc dạy dỗ là một nghĩa vụ rất là thiêng liêng, tạo nên một cái hành tinh xanh tươi, tốt đẹp, thánh thiện.
[4:55]Dĩ nhiên, thế giới còn nhiều cái bất toàn, và các thầy cô giáo còn phải nhiều trách nhiệm. Nhưng dù sao, các thầy cô giáo đã và đang thực hiện cái thiên chức của mình. Và hễ nói đi làm nghề gì? Nói làm nghề giáo, là biết là sao? Người đó là sao? Biết người đó là sao? Nghèo, là vậy. Cho nên, trước mặt tất cả chúng ta ngồi đây không biết có nhà giáo nào giàu không biết, chứ dòm mặt là biết nghèo hết rồi. Đây là một cái nghề cao quý và và thiếu thốn. Trong cái thiếu thốn, khó khăn đó vẫn phải thực hiện cái thiên chức của mình là giữ gìn, truyền nối cái kiến thức bao nhiêu đời lại cho cho đàn em của mình, cho học trò của mình.
[5:43]Hôm nay, cái ngày Nhà giáo vậy, ta tổ chức như vậy vừa là bày tỏ cái lòng biết ơn dù sao tất cả chúng ta đều đã là học trò. Và chúng ta phải biết ơn những thầy cô giáo ngày xưa không bao giờ ta gặp lại được nữa, tại thời đó không có liên lạc, không có điện thoại, không email, không địa chỉ, học đi qua, học đi qua rồi quên hết, lật đật chỉ lo lên lớp, bỏ thầy cô mình lại sau lưng. Nhưng ngày hôm nay, khi chúng ta đã lớn rồi, chúng ta hiểu biết rồi, biết ơn, nhớ lại biết ơn thầy cô giáo mình rồi thì không bao giờ có cơ hội tìm lại được nữa. Thì bây giờ, thôi ta bày tỏ cái lòng biết ơn đối với thầy cô giáo năm xưa
[6:18]của mình bằng những thầy cô giáo đang đứng trước mặt chúng ta đây. Những người đứng trước mặt chúng ta đây là thay cho vô số thầy cô giáo đã dạy ta trong suốt cả quãng đường đời của mình, ta không còn cơ hội gặp lại. Thôi thì ta cưng đỡ mấy người này. Cũng vậy, nha. Thì Sư phụ vậy thay mặt cho cả đất nước Việt Nam này bày tỏ lòng biết ơn đến với tất cả thầy cô giáo đã là thầy cô giáo, đang là thầy cô giáo. Còn người sẽ thì chưa nói tới, người mới tính trong bụng thì chưa nói tới nha. Thì vậy, thôi thầy xin tri ân và mong rằng một chút niềm vui nhỏ bé trong ngày hôm nay cũng làm ấm lòng các thầy cô giáo của ta nha.
[7:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[7:08]Giờ tới phiên Sư phụ giảng phải không? Thôi các thầy cô giáo cứ đứng đó luôn cũng được, không sao nha, cứ đứng đó cho khỏe. Chúng con xin tri ân những lời chia sẻ quý báu từ Sư phụ. Chúng con xin cảm ơn các thầy cô và xin kính chúc các thầy cô giáo có nhiều sức khỏe, đạt nhiều thành công trong công tác giảng dạy cũng như trong cuộc sống. Kính bạch trên Sư phụ! Kính thưa các cô bác đạo tràng thân mến! Và hôm nay đây, huynh đệ chúng con được ngồi bên nhau trong tình đạo thiêng liêng ấm áp. Để cảm nhận những giây phút thiêng liêng trong thiền định sâu lắng, chúng con càng biết ơn Sư phụ đã tạo nên mái nhà
[7:42]chung thân thương, đạo tràng và chúng thanh niên. Trong giây phút này, chúng con vô cùng khát khao những lời chỉ dạy quý báu của Sư phụ. Chúng con xin được cung thỉnh Sư phụ ban cho huynh đệ chúng con những lời chỉ dạy sách tấn. Chúng con xin kính mời quý vị đại biểu, ban điều hành đạo tràng, chúng thanh niên, quý Phật tử cùng khởi thân đứng dậy, chắp tay trang nghiêm niệm Phật cầu gia hộ. Chúng con xin kính mời quý thầy khởi niệm ạ.
[8:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[8:25]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[8:38]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[8:51]Chúng con xin cung thỉnh Sư phụ an tọa. Kính mời đại chúng đồng an tọa.
[9:12]Chúng ta đi vào các chùa, các nhà tổ, ta thường hay thấy treo cái bảng gọi là "10 điều khó làm".
[9:23]Trong 10 điều khó làm chư Tổ dạy trong Luận Bảo Vương Tam Muội, ví dụ như được thân người là khó, nhiều cái... nhiều cái học đ...
[9:39]ừm nhiều cái khó. Hôm nay sư phụ thực ra nó không phải... làm con người, không phải chỉ có 10 điều khó, mà xuất hiện trên cuộc đời này cái gì cũng khó hết trơn á. Vì nếu không khó, chúng ta đã không trầm luân sinh tử.
[10:03]Mọi thứ trên đời đều khó. Do khó mà trong đó cái khó nhất là cái tìm đúng con đường để sống, để tu dưỡng. Thường
[10:21]người ta thích chọn việc à nhẹ nhàng, dễ làm mà được cái lợi lớn. Bây giờ họ hay đùa là việc nhẹ lương cao. Ai cũng thích bỏ ra cái công sức ít nhưng mà thu cái lợi thì lớn. Cũng có thể có những việc như vậy. Nhưng từ từ rồi cái sự cạnh tranh, sự giành giật, những việc như vậy không còn tồn tại trên cuộc đời nữa. Ta nói ví dụ một người nào đó họ đi vô rừng hái củi, cái họ thấy cái gì lấp lánh rồi họ moi moi, họ lượm lên không ngờ đó là thỏi vàng. Ờ về họ thay đổi cuộc đời của họ, bán ra họ sắm sửa nhà, họ bắt đầu khá giả lên. Thì cái đó cũng gọi là việc nhẹ lương cao á. Nhưng mà những người dân khác ở trong làng nghe
[11:19]cái tin đó, tại cái điều đó không giấu được. Bỗng nhiên ổng có vàng ổng đem bán, ổng cất nhà cất cửa, ổng may quần may áo thì chuyện không giấu được. Rồi người ta cũng biết là ổng đi về cái khu đó ổng nhặt được thỏi vàng. Thế là cả cái dân làng xô xúm nhau làm sao tràn vào cái khu rừng đó để đi tìm vàng. Thì có thể cũng còn vài thỏi. Thì sau khi tìm hết những thỏi vàng đó rồi thì các làng khác họ cũng nghe họ kéo tới. Và cái làng này không giữ được nữa. Nếu ai muốn là nói cái khu rừng này của làng tôi, có thể bị chém chết. Vì lúc đó cái máu tham người ta, người ta tranh giành bất kể là mạnh được yếu thua.
[11:58]Cả quan binh cũng coi chừng cũng không làm lại khi mà người ta bị cái lòng tham vàng, cái việc rất nhẹ, rất dễ là chỉ nhặt cái khối vàng lên rồi về rồi giàu, không ai cưỡng lại được. Và cả cái làng xáo trộn lên. Thì có thể ban đầu cũng còn thêm được một vài người nhặt vài cái thỏi vàng. Nhưng về sau thì dĩ nhiên không còn vàng để nhặt, chỉ còn những cái gì? Những cái cuộc đánh đá, chém giết nhau thôi. Lúc đó từ cái dễ ban đầu là một cái người vô tình nhặt được thỏi vàng, thì thêm một năm sau chỉ còn cảnh chém giết tranh giành, vàng thì không thấy nữa. Cái thế giới này là như vậy. Nếu có cái gì dễ, dễ làm mà được lợi lớn thì từ từ không còn nữa.
[12:48]Và giữa con người với nhau chỉ còn những việc khó làm mà thôi, theo nguyên tắc như vậy. Cái việc dễ nó thuộc về một ít người nào đó may mắn, còn lại chỉ là những việc khó. Và chúng ta sinh vào cuộc đời này, có thể chúng ta không phải là một số ít người may mắn. Chúng ta ở thuộc về cái số đông người phải tranh giành, phải vất vả, phải phấn đấu, phải nỗ lực rất nhiều mới có thể tồn tại được.
[13:25]Ví dụ đi học cũng vậy. À hỏi: "Vừa rồi con đứng hạng mấy?", nó: "Dạ, con đứng hạng nhất". Rồi: "Sau đó con chuyển trường về đây con đứng hạng mấy?", "Đứng hạng 30". Nghĩa là sao? Tức là hồi làng quê ít người thì cái em đó nó khá khá, nó đứng hạng nhất lớp trong cái làng quê. Nhưng mà khi lên tới thị trấn tập trung rất nhiều học sinh giỏi nhiều nơi về, thì thực ra em đó chỉ đứng hạng 30 thôi, học sinh giỏi thuộc về những nơi khác. Cái sự cạnh tranh khốc liệt hơn, phức tạp hơn. Và bây giờ cũng vậy, có cái ông đó ổng mua miếng đất. Cái tới chừng đất nó lên giá, ổng bán ổng lời đâu gấp 10 lần, 20 lần.
[14:13]Ổng giàu lên. Cái người ta mới thấy cái việc mua đất bán đất, tức là kinh doanh bất động sản á dễ giàu, thế là xúm nhau người ta đi kinh doanh bất động sản.
[14:30]Thì cái cái hot á, gọi là cái hot của bất động sản, cái thời của bất động sản nó vượt lên khi đất nước ta phát triển về kinh tế.
[14:45]Khi ta phát triển kinh tế thì cái giá nhà đất tự nhiên nó lên theo. Và những cái người mà ở những giai đoạn đầu kinh doanh bất động sản đều khấm khá. Khi thấy mọi người làm ăn khấm khá vậy, ta cũng tham gia vào cái việc kinh doanh bất động sản. Và bây giờ kết quả là sao? Kết quả là ta đi vay tiền ngân hàng mua đất, mua nhà, mở dự án xây xong không ai mua nữa. Tiền ngân hàng vẫn phải trả, trả lãi hàng tháng, nhưng mà nhà sản phẩm không bán được và nguy cơ phá sản. Và nếu ta đắp vá lấy tiền tầm bậy tầm bạ, coi chừng đi tù. Vì theo luật tài chánh là rất là gắt gao. Nên cái thế giới này vậy, trong giai đoạn mọi thứ còn
[15:32]đơn giản thì ta có thể dễ để tìm một cái lợi. Nhưng khi cái sự cạnh tranh
[15:43]gắt gao gắt gao lần lần thì mọi việc đều trở nên khó khăn, không có gì dễ nữa hết.
[15:53]Và ta sống trong cái giai đoạn cái thế giới mà cái sự cái cái hội nhập toàn cầu, nước này nhìn nước kia, nước kia giao tiếp nước nọ. Cái sự hội nhập càng lúc nó càng càng sát
[16:11]thì cái khó khăn, sự cạnh tranh càng quyết liệt hơn. Là ai mà không có trình độ, không có bản lĩnh, không có tài năng sẽ bị gạt qua một bên, thành con người cho ta trở thành một người mà số phận của mình là được định đoạt bởi người khác chứ mình không phải là người tự định đoạt số phận mình nữa, mình không làm chủ được nữa, chỉ là người làm công thôi và chỉ vâng lời. Thế giới này càng lúc càng khó khăn, càng phức tạp như vậy. Và những nhà khoa học thì đang ra sức chế tạo robot, tức là người máy có trí tuệ nhân tạo để xử lý làm việc thay con người. Cái trí tuệ nhân tạo nó xử lý công việc nhanh hơn con người,
[16:58]kỹ hơn con người, chính xác hơn con người, chỉ có cái là nó không có đạt được cái sáng tạo ở tầm cao thôi. Nhưng mà càng ngày nó càng tới rồi đó. Và như ông Elon Musk, một cũng là nhà khoa học, nhà doanh nhân của Mỹ, gốc Nam Phi.
[17:18]Ông nói cái thế giới của robot là thế giới không còn việc làm cho con người. Thì ổng ổng nói cũng có những cơ sở, chứ không phải ổng nói bừa. Là đi vào đó rồi con người không biết mình sống để làm gì, vì mọi việc robot làm được hết á. Và cái số người để quản lý robot thì không cần nhiều lắm như hiện nay. Và chúng ta xuất hiện trên cuộc đời này mình không biết mình làm để làm gì nữa. Nếu chúng ta không có cái mục tiêu đi tìm sự giác ngộ thì thực sự robot làm hết mọi việc. Robot và người ta thích robot là gì? Bởi vì nó là một loại công nhân mà người chủ không cần phải lo đời sống nhiều, không cần phải bảo hiểm,
[18:08]không có nghỉ lương, không nghỉ phép, không đòi hỏi chế độ bệnh tật, thai sản gì hết á, không có đòi hỏi quyền lợi, không có đòi hỏi gì và nó làm được việc. Nhưng mà đến một ngày như vậy rồi ta tự hỏi: "Rồi robot làm ra rồi nó bán ra cho ai? Ai mua?". Tại vì cái việc mà nhu cầu sử dụng mà mua không lẽ robot mua đồ của robot? Và thế giới đang đi vào cái chỗ vô nghĩa, meaningless, không biết để làm gì nếu tất cả đều bị thay thế bằng robot. Và đây là cái khủng hoảng mà ta yêu cầu các nhà khoa học cũng như những nhà lãnh đạo trên thế giới phải nhìn thấy để đừng đẩy thế giới vào bế tắc, vào đường cùng, sự trống rỗng, sự vô nghĩa.
[18:57]Và cái việc mà cái sự tiến bộ của khoa học trí tuệ nhân tạo, robot á cũng đặt vấn đề cho chính mỗi con người chúng ta. Mỗi người ta phải hiểu về cái robot này, cái tương lai robot này đẩy con người đi đến đâu? Việc này chúng ta phải tự hỏi một cách nghiêm túc vì nó liên quan tới ta,
[19:21]tới con cháu ta, tới sự tồn tại của loài người. Nếu mọi việc robot nó làm hết thì con người làm gì? Mà nếu con người không làm gì thì con người sống để làm gì?
[19:37]Cái câu hỏi này lớn lắm và chúng ta phải trả lời cho được. Vì nó liên quan tới ta mà, tới con cháu ta mà. Cái câu hỏi đó nhức nhối và cay đắng: "Nếu mọi việc robot làm hết thì chúng ta làm gì? Nếu chúng ta không có gì để làm thì chúng ta sống để làm gì?".
[20:00]Câu hỏi này nhức nhối á. Mà đến lúc nào đó, nhiều khi những nhà cầm quyền họ thích robot hơn con người. Vì sao vậy? Khi robot được lập trình rồi nó không có tội phạm, nó không vi phạm pháp luật, không cần phải thượng tá công an ngồi đây canh.
[20:18]Canh. Ông chủ thì rất thích robot vì nó không đòi hỏi quyền lợi, nạp điện cho nó rồi xong. Còn con người, với những tình cảm thương ghét, có danh dự, nghĩa vụ, ta đòi hỏi nhau phức tạp.
[20:39]Giờ có một số người, có một số người trẻ như ta nghe đọc báo thấy người bên Nhật á, cưới ai nói cưới búp bê. Sao có chuyện đó? Búp bê không cằn nhằn. Cưới một bà vợ về bả cằn nhằn sợ quá.
[20:59]Cưới búp bê nó dễ chịu hơn. Không cằn nhằn, không đòi hỏi, không không phải đau khổ, không gẫy gây lộn, phức không có phức tạp. Câu chuyện đó là câu chuyện có thật á. Hỏi: "Tại sao?", ổng trả lời nguyên tắc nè: "Tại sao? Tại có yêu thử mấy cô rồi, phiền quá. Nè con búp bê tối ngày nó ngồi im nó không nói tiếng nào hết trơn, dễ chịu vô cùng."
[21:25]Rồi không lẽ người ta không chơi với nhau nữa? Mà chơi với nhau phức tạp quá. Phức tạp rồi ta đẩy thế giới này vào thực sự là một sự cô đơn. Ta không chơi với nhau nữa. Ta không muốn giao tiếp với ai nữa bởi vì phiền quá. Ta không muốn đi sang nhà hàng xóm nữa, phiền quá. Rồi không biết họ hơn thua rồi nói trước nói sau, nói xách nói mé rồi gây gổ rồi mất lòng, phiền quá thôi không chơi nữa. Một cái thế giới mà, thứ nhất, không có việc gì để làm. Thứ hai, chơi với robot sướng hơn, về mở máy tính ra ngồi chơi game sướng hơn, hơn là giao tiếp với một con người có thương, có ghét, có giận, có hờn thực sự.
[22:13]Vậy thế giới này từ từ đi về đâu?
[22:23]Con người chúng ta có tình cảm, có bản ngã,
[22:29]có suy tư, có sáng tạo và cũng đủ thứ tật xấu. Nên khi ta chơi với nhau, ta giao du với nhau, ta kết nối, tương tác với nhau
[22:44]thì có khi ta gửi cho nhau những điều tốt đẹp trong ý nghĩa của một con người.
[22:53]Nghĩa là ta thương nhau, ta giúp nhau, ta an ủi nhau, ta dạy dỗ nhau, ta khuyên bảo nhau. Nghĩa là giữa người và người, khi chúng ta có những điều tốt, những điều thiện trong tâm, thì ta giao tiếp với nhau, ta đem lại những điều lợi ích cho nhau. Nhưng kèm theo đó, trong tâm chúng ta cũng còn rất nhiều điều xấu. Thế là ta cũng gửi cho nhau cái gì? Sự oán hờn, sự ganh ghét, cái ích kỷ, cái ganh tị, cái hiểm độc, cái mưu hại, cái lừa dối, nó làm cho cuộc sống này nó mất vui, nó đau khổ. Và con người chơi với nhau là như vậy. Riết rồi ta sợ. Ta cũng muốn đến với con người để được cái niềm vui, cái hạnh phúc của cái cuộc đời tạm bợ này.
[23:44]Ta có gia đình, ta có bạn bè, ta có xã hội, ta có cộng đồng, ta có trách nhiệm. Ta cũng muốn giao du, nhưng mà giao du gặp phải những người xấu, ta bị tổn thương, ta đau khổ, cái ta núp mình lại, ta rút mình lại và không muốn chơi với ai nữa. Và cái cái đề phòng đó, cái đề phòng đó không muốn chơi với ai nữa vì sợ mình bị tổn thương làm tổn thương cho cả cái thế giới này, thế giới trở nên cô đơn hơn. Có những người mà đã nói vậy: "Tôi sống giữa loài người mà như giữa một sa mạc cô đơn." Bởi vì không chơi với ai được, nói chuyện không hợp với ai, mà gặp nhiều người xấu quá. Loài người càng lúc càng cô đơn vì người ta nghi ngờ lẫn
[24:27]nhau như vậy, vì ta làm tổn thương nhau như vậy. Nhưng tại sao hôm nay pháp hội chùa Viên Quang đông vậy?
[24:40]Tại sao? Tại vì khi về đây, dưới mái chùa, dưới bóng từ bi của Đức Phật, với giáo lý thiêng liêng của Đức Phật, mỗi người chúng ta tự gạn lọc tâm hồn mình ra khỏi những điều xấu ác. Ngồi đây, ta chỉ giữ lại trong tâm mình những điều thiện lành. Và ai cũng thiện lành hết thì cái sự tương tác giữa muội mọi người với nhau là cái gì? Là sự tôn trọng, sự yêu thương, sự tử tế, và chúng ta làm cho nhau hạnh phúc. Nguyên tắc là như vậy. Và cái hạnh phúc này làm cho ta cảm thấy cái sự tồn tại của ta giữa cuộc đời này có giá trị, có ý nghĩa. Ta đáng sống, ta đáng sống bởi vì cuộc sống này hạnh phúc.
[25:40]Mà cái hạnh phúc này nó đến từ đâu? Đến từ những người chung quanh ta, những người bạn đạo của ta, những người cũng đang hướng thiện như ta. Chúng ta trở lại cái câu bài toán robot, trí tuệ nhân tạo. Cuộc sống này bỗng nhiên vô nghĩa vì ta không còn việc gì để làm, ta không còn con người để tương tác, một mình mình.
[26:09]Cuộc đời này vô nghĩa không đau khổ, nhưng cũng không hạnh phúc. Còn bây giờ ta sống với con người, có người tốt, có người xấu. Sống với người tốt ta hạnh phúc, sống với người xấu ta đau khổ. Nhưng nếu có một cái môi trường mà con người gạn hết những cái điều xấu của mình ra,
[26:38]chỉ còn lại những điều thiện lành, thì rõ ràng là chúng ta sống và đem cho nhau hạnh phúc. Cái giá trị nằm ở chỗ này. Và bây giờ ở ngoài kia, robot có thể càng ngày càng nhiều. Xe robot lái chứ không phải người lái. Điều hành giao thông là robot điều hành, không cần cả công an. Rồi mọi thứ ngoài cánh đồng nhiều khi robot đang lái cái xe máy cày, đang nhổ cỏ, phun thuốc, gieo giống, gặt. Nói chung nghĩa là lần lần rồi đấy. Nhưng phải có một nơi nào để còn cái con người làm hai việc: một là thương yêu nhau, hai đi tìm sự giác ngộ, đi tìm sự giác ngộ.
[27:28]Thế giới có thể không còn gì, nhưng con người còn một điều mà không ai cướp đi được, đó là sự giác ngộ. Vì robot không có tâm, robot không có tâm thức, chỉ có lập trình, có máy móc, có mạch điện tử. Robot có giỏi gì giỏi, robot cũng không thể nào trở thành một người giác ngộ. Nó quá hạn thì nó hư, nhưng con người có tâm. Và cái tâm đó có con đường để đưa đến sự giác ngộ siêu việt.
[28:07]Đến một lúc văn minh nào đó, con người ta rất yêu thích robot vì nó được việc. Nhưng ở mức độ cao siêu hơn nữa thì con người mới là điều đáng quý, vì chỉ có con người mới có thể đạt được sự sự giác ngộ. Hôm nay chúng ta đi qua một cái thử thách rất là lớn. Loài người chúng ta đang đi qua một sự thử thách cực kỳ lớn, đó là đi ngang qua giai đoạn của robot, của trí tuệ nhân tạo. Chúng ta đang từ từ bước vào đó rồi. Trước đây, máy móc có thể làm thay con người một số điều, ví dụ máy thay con người cày bừa, máy thay con người trồng trọt, khai thác gỗ, vân vân, là cơ khí. Rồi bắt đầu tới giai đoạn máy thay con người tính toán.
[29:02]Bây giờ đang đi tới giai đoạn máy thay con người sáng tạo và quyết định. Khi mà máy móc nó thay được con người sáng tạo và quyết định thì vai trò con người không quan trọng nữa. Nên từ lúc ban đầu máy móc giúp con người việc đồng áng, việc xe cộ, di chuyển, làm công việc thay tay chân cho con người thì con người rất có giá trị. Một người đi bộ với người đi xe máy, rõ ràng người đi xe máy có vẻ có giá trị hơn người đi bộ, tức là máy làm cho con người có giá trị hơn. Cán nông dân cuốc đất ngoài đồng không có giá trị bằng công công dân công nhân mà ông nông dân mà ngồi ngồi lái máy xe máy cày. Ông công ông nông dân có cái máy cày để ổng lái,
[29:49]ổng có vẻ vinh quang hơn một cái ông nông dân mà cầm cái cuốc cuốc từng cuốc, đúng không ạ? Nên trong giai đoạn đó, máy móc làm tăng giá trị của con người. Nhưng từ từ đi tới cái giai đoạn mà máy móc gạt bỏ giá trị con người luôn, vì máy móc giỏi hơn con người. Đang ta đang bắt đầu bước vào giai đoạn đó. Ví dụ cái điện thoại di động của ta vậy, trong cái điện thoại di động này thực sự nó đã ẩn chứa nhiều cái trí tuệ nhân tạo trong đây rồi. Cái điều nó chưa lấn quyền con người lắm, ta không biết thôi, ta thấy nó giỏi, chứ nó đã có trí tuệ nhân tạo rất là nhiều trong đây. Và từ từ ngôi nhà thông minh, chiếc xe thông minh,
[30:30]sự quản lý mọi thứ thông minh, lần lần nó thay con người dần. Nên ở giai đoạn đầu của sự tiến bộ về kỹ thuật, máy móc vinh danh giá trị con người, nhưng ở giai đoạn về sau thì máy móc gạt bỏ giá trị con người. Ta đang bước vào giai đoạn đó. Và nếu ta không có giá trị nữa thì chúng ta sống để làm gì? Đây câu hỏi này rất là lớn. Và sư phụ yêu cầu mỗi một người Phật tử chúng ta phải tư duy sâu sắc về điều này. Ta đang đi tới cái giai đoạn máy móc thông minh và gạt bỏ giá trị con người, vậy ta sống để làm gì? Sư phụ nghiêm túc yêu cầu các đệ tử của mình phải suy tư về điều này cho kỹ, để làm chi? Để chúng ta cùng nhau vượt qua cái giai đoạn khủng khiếp sắp
[31:19]tới là máy móc gạt bỏ con người, gạt bỏ giá trị con người.
[31:27]Cái may mắn của chúng ta là chúng ta là đệ tử của Đức Phật, mà với cái đạo lý giác ngộ cao siêu của Đức Phật thì máy móc không phá vỡ được.
[31:44]Chứ còn nếu không phải là đạo lý cao siêu giác ngộ của Đức Phật, một ngày nào đó máy móc phá vỡ chúng ta hết. Chúng ta không còn cần cho cuộc sống này nữa.
[32:01]Ngày đó đang tới từ từ, nhưng may chúng ta là đệ tử của Đức Phật, Đức Phật cho chúng ta lý tưởng giác ngộ. Và cái sự giác ngộ này chỉ những ai có tâm hồn, có tâm thức thì mới tu tập, mới bước tới được. Còn nhiều điều khác không cần nữa. Ví dụ bằng một cái tâm thức mà thông minh, máy nó làm được thay ta hết. Ta thiết kế một căn nhà, nó thiết kế đẹp hơn ta, chớp nhoáng nhanh hơn ta. Ta viết một cái hệ thống quản lý kinh tế, nó viết nhanh hơn ta, nó viết trong 10 phút nó làm hết toát toàn bộ, mà có thể là 100 tiến sĩ phải làm trong 3 tháng thì máy trí tuệ nhân tạo nó làm trong 10 phút. Thì chúng ta cần tiến sĩ nữa không? Đó, cái khủng khiếp đấy.
[32:46]Tức là ở cái mức độ mà con người thông minh cỡ nào máy nó cũng thay được hết. Nhưng máy nó sẽ không thay được một cái nội tâm giác ngộ. Chỉ đó thôi, chỉ chút xíu đó thôi.
[33:04]Và chỉ có những đệ tử của Đức Phật mới là những con người có lý tưởng tu hành giác ngộ là chúng ta đi đến cái chỗ mà máy không bao giờ thay được. Đây là điều may mắn và đó là khiến là lý do để chúng ta còn có còn hiểu rằng mình còn có giá trị, còn có ý nghĩa để sống trên cuộc đời này. Chứ nếu mà chúng ta chỉ dùng cái đầu óc mình ở mức độ thông minh thì ta không làm lại robot đâu. Trí tuệ nhân tuệ, trí tuệ nhân tạo nó gạt ta ra liền. Nhưng vì ta có lý tưởng tu hành giác ngộ, đây là điều không máy nào làm được. Và chúng ta là những đệ tử Phật, chúng ta nhắm con đường đó để mà mà đi. Cuộc sống chúng ta còn có ý nghĩa, còn có giá trị.
[33:55]Cuộc sống chúng ta còn có ý nghĩa, còn có giá trị bởi vì chúng ta có lý tưởng tu hành giác ngộ là điều mà không một robot nào thay thế được, nhớ như vậy. May, điều may cho chúng ta.
[34:19]Lúc này có nhiều người suy tim hay bị đột quỵ bất ngờ, ta cẩn thận nha. Thấy những người lảo đảo lảo đảo, mắt họ trắng bệch đi, ta lại ta cấp cứu liền, chứ không kịp ạ. Vì cái hậu Covid, vừa là virus Covid mà vừa vắc xin, nó đánh vào tim của chúng ta. Tim chúng ta nghe hơi mệt mệt rồi cứ cố gắng cố gắng, ta bị đột quỵ liền.
[34:42]Phải chúng ta đem lại bên y tế tới chuyển đi xuống để nằm nghỉ liền đi con. Lúc này trường hợp này xảy ra nhiều lắm, ở khắp nơi.
[35:13]Uống thuốc gì liền. Ta quan sát chung quanh ta ai có dấu hiệu lạ, ta tiếp cận hỏi han, cấp cứu, giúp đỡ liền. Vì hiện nay cái hiện tượng đó xảy ra khắp thế giới rất là nhiều. Sau cái dịch Covid, sau khi chích vắc xin hàng loạt, tim mọi người đều bị ảnh hưởng, rất là nguy hiểm, cẩn thận. Đừng có thấy cái mệt mệt mà coi thường nha. Đừng thấy mệt mệt mà coi thường.
[35:43]Ta trở lại vấn đề thế này.
[35:50]Cái câu nói của Einstein lúc ổng nói thì mọi người cũng thấy hay hay vì ổng là nổi tiếng quá, ổng giỏi quá thì người ta thấy hay hay, không dám phản bác. Nói nếu sau này có một tôn giáo thì tôn giáo đó phải gì? Phải đi trước khoa học, phải dẫn đạo loài người, phải nối lại với khoa học là sao vậy? Thì ổng nói là chỉ có Đạo Phật mới làm được chuyện đó. Thì người ta cũng cũng không hiểu là là dựa vào cơ sở nào mà ông tuyên bố như vậy. Tuy nhiên ổng đề cao Đạo Phật thì ta cảm ơn ổng và làm cho nhiều người tò mò tìm hiểu Đạo Phật. Cái câu nói của ông làm ông rất là có phước, nhưng mà làm các tôn giáo khác họ cũng nghĩ ngợi.
[36:34]Nhưng cho đến ngày hôm nay, khi ta bước vào cái giai đoạn trí tuệ nhân tạo thì câu nói của Einstein cực kỳ sáng giá.
[36:44]Ngày nào đó trí tuệ nhân tạo nó thay con người ở mức độ thông minh cực cao thì loài người trở thành mất giá trị. Lúc đó chỉ còn những con người nào biết tu hành giác ngộ thì đó là những con người còn lại giá trị trên trái đất này. Và đó là những người đệ tử của Đức Phật thôi. Mà chúng ta may mắn được là trong số đó. Chúng ta đã chọn đúng đường, chọn đúng thầy, chọn đúng đạo nha.
[37:20]Tuy nhiên, cái lý tưởng giác ngộ nó không đơn giản giống như một người
[37:29]tiều phu đi vô rừng nhặt được cục vàng về nhà làm giàu.
[37:37]Và cái lý tưởng giác ngộ này lại là một cái gì? Điều cực kỳ khó. Khó đến nỗi mà robot không làm được mà, thì ta phải hiểu cái sự tu hành giác ngộ là siêu khó.
[37:51]Hôm nay ta phân ra 10 loại khó để nhắc nhau. 10 điều khó. Cái khó thứ nhất là làm phước.
[38:09]Sư phụ gặp nhiều người thấy mến đạo, thuần đạo, hiểu đạo, nhưng nhìn cái người đó thấy không có phước nhiều.
[38:23]Và Sư phụ ngạc nhiên hỏi, con người đời này hiểu đạo đến như vậy, yêu đạo đến vậy thì không phải là mới kiếp này. Chắc chắn là kiếp trước cũng đã đã có duyên với đạo rồi, nhưng mà tại sao không chịu làm phước? Để cho kiếp này xơ xác quá, thấy thương quá. Kỳ lạ vậy chứ nhìn là nhìn từ đầu tới chân là con người nghiêm túc, đàng hoàng, mến đạo, nhưng mà phước không nhiều. Cái đây là điều làm Sư phụ cứ phân vân hoài. Vì hầu hết những người mà đến mình tiếp cận được đều là đệ tử của mình cả, mà đời này họ mến đạo đến mức độ đó thì không không phải là dạng vừa. Nhưng mà sao kiếp trước không chịu làm phước cà?
[39:13]Lần lần Sư phụ mới hiểu một điều, cái căn bản đầu tiên là cái làm phước là khó, là khó. Nó có cái khó gì đó khiến cho chúng ta không làm.
[39:29]Và không làm phước thì kiếp sau làm sao? Không có phước.
[39:35]Nên làm phước không hề dễ. Mà tại sao làm phước không dễ? Ta suy tư thử xem tại sao làm phước khó?
[39:49]Làm phước là làm gì? Giúp người khác, phải không ạ? Hoặc là thờ sự một bậc đáng kính, một bậc Thánh, bậc Sa môn, vị Tăng, cái chùa, hoặc là giúp cho cộng đồng, xã hội, đóng góp xây dựng nhà cho người nghèo, vá đường đi nông thôn, ta hưởng ứng những chính sách của chính quyền địa phương, hoặc là tự ta tìm thấy một người nào đó khó khăn trong cuộc sống riêng tư của mình và ta giúp đỡ họ, hoặc là ta tham gia bảo vệ môi trường, đi nhặt rác, đi trồng cây, vân vân. Tức là làm phước là làm như vậy. Mà những việc đó khó. Chính vì khó nên ta ít làm. Chính vì ít làm cho nên ta dù hiểu đạo, dù mến đạo nhưng vẫn không có phước. À!
[40:39]Làm phước là khó. Cái khó đầu tiên là cái hiểu nhân quả.
[40:47]Ta hiểu nhân quả rồi ta có động cơ để làm phước. Cái thứ hai là lòng thương yêu con người.
[40:57]Ôi cuộc đời ơi ta mến yêu! Này hỡi chú chim non nho nhỏ, lời hót líu lo như như nhắn gửi vậy. Cuộc sống quanh ta tuy vất vả nhưng cuộc đời ơi ta mến yêu.
[41:13]Phải yêu cuộc đời cái đã.
[41:18]Phải yêu mọi người, yêu cuộc đời. Và cái đó dễ không? Cũng không dễ luôn. Không dễ luôn. Vậy chứ ta yêu ai? Hỏi anh Vinh, anh yêu ai? Thủy đâu rồi cà? Nãy giờ sáng giờ không thấy cà? Thủy đâu? Hả? Không thấy hả?
[41:39]À, đó. Rồi anh Long, hỏi anh Long yêu ai? Huế đâu? Huế đâu rồi sáng giờ? Hồi nãy thấy ngồi đâu đây. À kia, rồi đó, đó. Thì vậy, đó. Mà đó, cái làm phước nó khó là bởi vì ta phải hiểu nhân quả và ta phải yêu thương cuộc đời. Nhưng cái trái tim yêu thương của ta, ta rất khó trải ra rộng trên cuộc đời này bởi vì ta bị bận yêu một vài người nào nhiều quá. Vậy đáng trách hay là đáng khen? Hả? Tri Viễn? Đáng trách hay đáng khen?
[42:22]Hả? Không đáng trách đâu, tại vì thế này. Năm nay là sư phụ đã 80 tuổi, ừm, nên quan sát cuộc đời nhiều thứ lắm.
[42:39]Quan sát cuộc đời nhiều thứ, à, sư mới thấy họ thơ văn nhạc là toàn là tình yêu không à. Sư mới thấy lạ nhở. Như chỉ ở Việt Nam mình đó, là nhiều những bài nhạc mà ca ngợi quê hương đất nước, chứ mà lọt qua đất nước khác, nhất là Ấn Độ, nhạc gì cũng nhạc tình. Bữa hôm rồi sư phụ mở cái TikTok lên, cái thấy có cái tiêu đề "Ông nào cũng muốn có bà vợ này", cái ngạc nhiên có bà vợ nào hay kìa. Để coi, thì thấy cái cảnh một cái ổng gục trên cái bàn nhậu, tức là ổng say quá ổng gục trên đó. Rồi có một cái bà chắc là vợ tới mới hỏi cái người chủ hàng rồi bả móc tiền ra bả, hình như lấy điện thoại bả quẹt quẹt thẻ bả trả hết cái cái tiền.
[43:20]Ổng không đứng lên nổi rồi bả mới cõng ổng về. À, nên nó có cái đề tựa "Người nào cũng muốn có người vợ thế này" thì cảnh là vậy. Nhưng mà cái âm thanh đó là một bài nhạc. Bài nhạc được hát bởi một người bị sứt môi, hở hàm ếch. Nó nói cà ngọng cà nghịu, cà ngọng cà nghịu. Sư nghĩ là là là cái này làm không nghiêm túc, nhưng sư lắng nghe thì điệu nhạc cực hay, sư cũng không biết bài nhạc đó. Cái bài nhạc, ủa điệu nhạc này hay ghê, mà sao lại để cho một người sứt môi hát cái ngọng ngọng nghịu nghịu. À, sư cứ lắng nghe, ráng kỹ. Vì nó ngọng ngọng cho nên nghe không rõ lắm, ráng nghe thì thấy lời cũng rất là tha thiết, cũng nhạc tình đau khổ. Đó là:
[43:57]"Em đang yêu thương ai, em vui với ai mà em bỏ tôi một mình gì đó. Em cái gì quên mất lối về." Thì đại khái là cái lời cũng thê thảm lắm, nhưng cũng là nhạc tình. Thì sư mới hỏi mấy mấy mấy mấy mấy mấy mấy Phật tử cư sĩ, chứ mấy thầy mình cũng chả biết đâu. Nói: "Dạ thưa đó là bài nhạc Hoa, à, Dǒu Méiyǒu Rén Gàosù Nǐ, là Có ai báo cho em biết là anh yêu em chưa?" Lời đó cũng vậy, thì cũng là nhạc tình mà nhạc hay lắm kìa, chứ không phải không. Ta mới dò lên mạng, thì ra bài này rất là nổi tiếng từ xưa, tại mình đi tu rồi mình không quan tâm thôi. Thì mới thấy những cái điều mà tốt đẹp nhất, những điều nhạc hay nhất người ta để dành cho tình yêu cả.
[44:40]Người ta không có yêu được nhiều người đâu, vì người ta mãi yêu một người, hai người nào đó thôi. Mà điều này tốt hay xấu? Mới đầu ta tưởng là ích kỷ, nhưng không. Thiên nhiên, tự nhiên, trời đất buộc con người phải như vậy. Tại vì con người phải lập gia đình, phải có vợ, có chồng, có con cái. Mà để cho bảo đảm an toàn cho những đứa con thì hai vợ chồng phải phải rất thương nhau. Hai vợ chồng phải thương nhau mới giữ gia đình bền vững và cái sự bền vững của gia đình chính là sự an toàn của của con cái. À, cho nên khi hai vợ chồng mà ly dị thì nạn nhân đầu tiên là mấy đứa con. Cho nên trong thiên nhiên, trong trời đất đã buộc
[45:24]hai vợ chồng đã phải yêu nhau, yêu nhau khủng khiếp lắm, yêu nhau tuyệt đối đó mới giữ được cái gia đình bền chặt mà đi qua bao nhiêu sóng gió và đi qua bao nhiêu lỗi lầm. Ông chồng ổng ngồi ổng ổng nhậu mà ổng gục đầu trên cái bàn đó là biết ông này ổng hư cỡ nào rồi, phải không? Nhưng mà bà vợ vẫn trả tiền nhậu xong cõng ổng về. Thì dòm coi cái đó thiệt đúng là muốn khóc á. Thấy tội, nhưng vì người ta yêu nhau đủ để vượt qua lỗi lầm của nhau luôn, mà yêu nhau đủ để vượt qua bao nhiêu khó khăn của cuộc đời này, giữ gia đình bền vững. Mà giữ gia đình bền vững để làm chi? Để bảo vệ an toàn cho con cái.
[46:00]Nên thiên nhiên đã tạo như vậy và do đó trong trong tiềm trong trong trong tiềm thức con người khi đã yêu nhau mà để đi hướng tới cái tình yêu gia đình nam nữ, họ phải yêu rất mãnh liệt để bảo vệ gia đình. Tới 80 tuổi sư mới hiểu ra cái điều này. Chứ hồi trước thấy, trời ơi, yêu làm chi, lấy vợ làm chi. Con thưa, "Về đi con, ở vậy nuôi heo đi con, đừng có đi lấy vợ lấy chồng chi cực khổ." Mà dòm thơ, dòm nhạc thì thấy đâu cũng yêu. Từ từ từ từ mới nghiệm ra, à thì ra thiên nhiên họ gài như vậy để bảo vệ những đứa con. Chứ nếu hai vợ chồng mà không thương nhau, mấy đứa con bơ vơ chết liền á, nên không trách nữa.
[46:34]Và chính vì cái tình yêu ta dành cho gia đình ta mạnh quá, ta không còn đủ trái tim để yêu thương cuộc đời. Và khi ta không còn đủ trái tim để yêu thương cuộc đời, ta rất khó làm phước. Đây chính là đầu tiên. Chính vì lý do này mà cái điều khó đầu tiên hôm nay ta nói ra là làm phước. Làm phước là điều rất là khó. À, ta hiểu đạo hết á. Ta cái gì ta cũng hiểu, nhân quả ta hiểu vậy đó, mọi điều thiện trên đời hiểu hết á, nhưng mà không đủ trái tim để chia sẻ, để nâng đỡ, để tử tế với ai nữa hết, vì gia đình ta lấy hết rồi. Mà gia đình ta lấy hết rồi chỉ bởi vì sao? Bởi vì thiên nhiên đã gài cái bài cái cái cái cái lập trình
[47:19]như thế, đã thương gia đình cho chặt để bảo vệ cho an toàn cho những đứa con, vậy thôi, chứ không gì hết trơn. Nên hôm nay khó là cái gì? Khó là ta vẫn phải yêu thương chồng mình, yêu thương vợ mình, yêu thương con mình một cách rất là chặt chẽ để bảo vệ gia đình an toàn. Rồi phải thêm một trái tim để yêu thương cuộc đời nữa. Dễ không? Dễ không? Quá khó! Nhưng có những người đã làm được điều đó, đó là ai? Đó là những người tham gia đạo tràng của chúng ta, nhất là mấy người trong ban điều hành. Mấy thầy thì dễ rồi, tại mấy thầy, mấy cô đi tu rồi, ta không có một gia đình để yêu thương nữa, thì còn lại cái trái tim của mình là yêu thương mọi người, vậy nó dễ.
[48:02]Cho nên cái người đi tu mà không yêu thương được mọi người là cực kỳ có lỗi, tại vì anh không có một gia đình để để ép cái tình yêu thương của anh, mà anh không trải lòng yêu thương mọi người thì anh là người mang tội, rất là có lỗi lầm. Nên quý thầy, quý cô việc ngày đêm vẫn phải huân tập cái lòng từ bi, ngày đêm cũng phải huân tập cái lòng từ bi, yêu thương tất cả. Còn cư sĩ thì bị cái cái quy luật của cuộc sống nó ép ta phải yêu thương gia đình,
[48:32]cho nên ta không có lỗi. Nhưng mà nếu cứ đi theo dòng đời bình thường như vậy, ta không làm phước được. Mà không làm phước được thì hết phước từ từ rồi gia đình ta cũng tiêu luôn, mấy đứa con ta cũng khốn khổ luôn. Nên cái đầu tiên mà cái làm phước này đã là rất là khó. Bởi vậy sư phụ tán thán những huynh đệ Phật tử này, ta có gia đình phải lo toan, vậy mà vẫn mở được một trái tim để để làm phước, để giúp người, giúp đời, sống tử tế. Rất là vĩ đại chứ không phải là bình thường đâu. Nhất là những người trong ban điều hành, nha, vừa có một gia đình phải lo lắng, vậy mà vẫn phải làm sao? Vẫn phải chia trái tim, tấm lòng mình ra lo cho huynh
[49:17]đệ, nha, lo cho đạo tràng để ai cũng được tu tập. Điều đó quý lắm chứ không có đơn giản đâu. Vì vậy hôm nay cái điều khó đầu tiên là làm phước.
[49:31]Điều khó thứ hai là gì?
[49:35]Là làm phước được rồi, nhưng mà đừng chấp công. Lại lại khó nữa rồi. Nghĩa là tiền bạc, tài sản, công sức, thời gian của ta đủ thứ hết, nhưng mà ta lo cho gia đình là điều tự nhiên, bây giờ ta tách ra để ta đi làm phước, ta giúp đời, giúp người, ta cúng dường, bố thí đủ thứ hết. Nó là máu, là thịt mà, tôi nói đồng tiền liền khúc ruột mà. Ta tốn công, ta nặng óc, ta tính toán, vậy mà đừng có chấp, đừng khoe.
[50:08]Cái điều này khó hơn bắc thang lên trời á, chứ không phải dễ đâu.
[50:16]Ví dụ mình đi làm một tháng được 10 triệu lương, hôm đó nghe nói ai đi đắp đường cái mình cũng móc ra 100.000 mình phụ để mua vật liệu ra đắp đường. Đối với mình 100.000 nó là gì? Mồ hôi, nước mắt ở trong đó đó. Mà bây biểu mình đừng có chấp, làm sao được, phải chấp chứ. Mỗi lần đi ngang qua đoạn đường đó, mình thấy đoạn đường đã phẳng rồi, đi ngang đây là có 100.000 tôi ở trỏng á. Mỗi lần đi về có 100.000 tôi ở trỏng á, đi qua này có 100.000 tôi ở trỏng, này có 100.000 tôi ở trỏng. Cứ lại cứ nhớ hoài, ta chấp công hoài vậy. Mà nếu sau này ta có phước, ta đóng góp được những việc lớn hơn, lớn hơn, lớn hơn nữa, thì cái chấp làm sao?
[50:58]Còn dễ sợ hơn nữa. Ví dụ bây giờ nói cái chùa Viên Quang này đi, những ai mà đã từng góp vô đây bao xi măng, một viên gạch, mỗi lần đi vô chùa quỳ trước Phật đều nhớ cái viên gạch của mình hết trơn, không biết giờ nó xây chỗ nào, biết không? Không biết hồi kỳ đó tôi tôi nhớ tôi có một viên gạch, không biết để ở chỗ nào, cứ dòm dòm hoài không biết để đâu. Không quên được, chấp công á, à. Vì nó là máu, là thịt, là mồ hôi, là nước mắt, nhưng phải vượt qua cho bằng được cái đó nếu ta muốn tiến lên. Chứ còn không, cái chấp công đó nó kéo ta trở lại trở thành một người tầm thô tầm phàm phu, tầm thường và hết phước luôn
[51:36]vì tổn phước luôn, chỉ bởi vì cái chấp công này. Nên Phật dạy ta một đạo lý tuyệt vời là trí tuệ Bát Nhã, phải ráng làm phước cho nhiều mà đừng chấp công. Cái này khó lắm á. Nên kinh nào nói cũng ngă ngắn, với riêng bộ kinh Bát Nhã là sáu trăm quyển. Là làm phước đừng chấp công. Sáu trăm quyển vì nó khó quá. À cái khó thứ nhất làm phước đã sợ, mà làm phước đừng chấp công còn khó hơn nữa. Và như vậy chúng ta cố gắng tư duy nha. Ta về tới chùa, ta đã tin nhân quả, ta đã phát tâm làm phước hay giúp người giúp đời, bây giờ ráng thêm một bước khó cái nữa là không chấp công. Hãy cố gắng như vậy. Làm mọi việc giúp mọi người mà như hư vô,
[52:22]không có gì quan trọng cả, coi như không có ta, ta chỉ là cát bụi, là là cỏ rác mà thôi. Lúc nào cứ nhắc như vậy, tự nhiên mình cũng nhẹ lòng và đỡ chấp công. Như vậy ờ không có gì, quên đi, giúp rồi quên đi. Mà con người thì vốn có cái tật vô ơn. À. Cái vô ơn là một bản năng tự nhiên của con người. Như hôm nay á nhờ có cái ngày Nhà giáo, Hiến chương Nhà giáo của Việt Nam ấy, ta mời các thầy cô giáo lên rồi cho mọi người nhìn các thầy cô giáo mà nhớ ơn các thầy cô giáo mình đã học. Chứ nếu không có cái ngày ngày Hiến chương của Nhà giáo này mình quên mất thầy cô giáo luôn á. Mà mình chỉ nhớ ai? Nhớ ai?
[53:03]Nhớ ông giám đốc hiện tại người phát phát lương cho mình thôi. Bản thân cái tâm con người là vô ơn. Rồi bây giờ cũng vậy, bây giờ ta giúp ai, ta gặp lại người đó thì ta nhớ liền, nhưng mà người đó nhớ ta không? Không nha. Chỉ những người rất đạo đức mới nhớ ta, còn người bình thường trên cuộc đời này họ quên ta cái rẹt. Nhớ giùm điều đó. Ví dụ như hôm đó người đó họ khó khăn, cái tháng đó họ khó khăn quá. Họ lương thì không có nào để ừm ừm họ chưa tìm được việc làm, gia đình thì con thì bệnh này nọ thiếu thốn. Ta thấy tội quá ta cho mười triệu. Mười triệu đâu phải nhỏ. Để họ giúp họ vượt qua được cái tháng đó.
[53:41]Sau tháng đó rồi họ mới có công ăn việc làm họ đi làm lại bình thường. Ba năm sau gặp lại. Dòm mặt nhớ à thằng này là không có mười triệu tao kỳ đó tháng đó nó chết hết rồi. Kìa ta nhớ liền, nhưng mà người đó nhớ ta không? Không. Nhớ sơ sơ không quan trọng. Không thấy cái mười triệu của ta là điều rất lớn lao trong cuộc đời của họ. Họ quên liền. Chúng sinh vốn vô ơn. Nhớ như vậy. Chỉ những người rất đạo đức mới biết ơn, đa phần quên hết. Còn ta cho rồi ta nhớ hoài, ta chấp công. Hai cái này nó mâu thuẫn nhau. Khi ta giúp thì ta chấp ta nhớ hoài, còn người được giúp thì quên liền. Và hai cái này nó không hợp với nhau trong cuộc sống xã hội này.
[54:21]Mà khi không hợp với nhau thì làm gì? Ta với người đó không có cái kết nối gắn bó. Mình giúp mình nhớ nó, mình nó không chịu ơn mình mà sao nó quên mình, mình giận. Còn ông kia nói ờ ổng có giúp tui cái gì đó tui nhớ nhớ hơi hơi. Quên mất không bày tỏ cái cái tấm lòng. Thế là cái tình cảm làm sao? Bị tổn thương liền. Tổn thương, đó là lý do con người cũng dễ tổn thương, xúc phạm hoặc là lợt lạt với nhau vì lý do hai cái tâm này không tương thích. Một là người được giúp thì rất mau quên ơn, còn cái người giúp thì cứ chấp công nhớ hoài, kể hoài. Hai tâm lý nó ngược nhau. Nên là vì vậy ta điều chỉnh ngược lại.
[55:03]Cái người mà được giúp thì phải làm sao? Biết ơn. Còn người giúp thì sao? Làm ơn quên đi. Thì như vậy cuộc sống này sẽ tốt đẹp hơn.
[55:18]Một cái thứ ba nữa là cái khó thứ ba nữa là thấy được lỗi mình là khó. Đây là bắt đầu của sự tu tập á. Tất cả chúng ta đều đầy lỗi lầm. Từ thẳm sâu của vô minh, của ích kỷ, của tham lam, của sân hận, của đố kỵ, đủ thứ ở trong tiềm tàng trong cái nội tâm của ta. Chính vì những điều đó mà ta phạm hết lỗi này đến lỗi kia. Chỉ khi nào mình chứng đạo làm thánh thì hết, nhưng từ đây đến đó còn xa thì ta còn nhiều lỗi lầm. Nhưng để có thể sửa được thì phải làm sao? Phải thấy đó là lỗi, phải biết đó là lỗi, phải chấp nhận đó là lỗi, thì ta có thể vượt qua lỗi đó. Nhưng cái cái rào cản đầu tiên là ta không thấy lỗi mình.
[56:11]Tại sao vậy? Tại sao ta khó thấy lỗi mình? Bởi vì trong tâm ta có một bản năng tự nhiên là tự biện hộ, bênh vực mình. Cái tâm lý nó tự nhiên lắm, ừ tự biện hộ, bênh vực mình. Cái tâm lý nó ngăn chặn ta, không cho ta thấy được lỗi của ta. Ta tự bảo vệ, che chở, biện minh cho mình. À, tôi làm vậy là đúng, tôi làm vậy là đúng. Và cái tâm lý đó cản không cho ta thấy lỗi mình. Mà không thấy lỗi mình thì không tiến tu được. Đó nguyên tắc là vậy.
[56:50]Và để có thể tu hành được, ta phải vượt qua được cái tâm lý tự biện hộ cho mình. Trong đạo Phật á, ở trong các chùa cứ mỗi nửa tháng các thầy cô phải tập hợp lại để thỉnh nguyện sám hối, tự nói cái lỗi mình ra. Là các thầy cô khi mà thỉnh nguyện sám hối nhiều như vậy, cái nó vượt qua được cái tâm lý tự biện minh cho mình để có thể thấy được lỗi lầm dễ dàng. Đó là lý do mà các thầy cô mà tu đúng rồi họ tiến đạo là vậy đó, đạo đức họ cao lên là vậy, bởi vì họ thấy được lỗi của mình. Mà để có thể thấy được lỗi của mình bởi vì không biện hộ cho mình. À trong thẳm sâu không biện hộ và cái nghi thức sám hối trong
[57:32]đạo Phật là đập vỡ cái tâm lý tự biện hộ cho mình. Đó. Nên các chùa tụi con anh em tụi con cũng vậy, cũng phải tổ chức sám hối đều như vậy, để nói lỗi mình ra, đập vỡ cái tâm lý tự biện hộ đi. Còn Phật tử thì cứ vậy, cũng mỗi tháng hai lần ta đến chùa để ta ta sám hối. Nhưng mà không thể tổ chức mỗi người tự nói lỗi chi tiết riêng ơ riêng tư của mình ra được. Tại vì đông quá, mà có những điều cũng tế nhị, cho nên thôi ta có cái nghi thức sám hối chung. Trong đó là trong cái bài kinh tụng nó kể ra đủ thứ lỗi trổng á. Và khi mà đọc hết cái bài đó rồi thế nào cũng dính mình ở ở trong đó rất là nhiều.
[58:14]Như thế á. Nhờ có vậy cứ mỗi tháng như vậy cứ đọc cái bài kinh sám hối, cứ kể ra bao nhiêu cái lỗi của mình. Rồi là cũng giống như là mình vượt qua được cái tâm lý tự biện minh. Đó là cái cái hay của trong đạo là vậy đó, trong hay đạo vậy, ừ. Ví dụ như trong các tổ chức vậy, tổ chức chính trị, hay các tổ chức ơ kinh tế, hay các tổ chức ơ gì đó ta không biết. Họ cũng hay có những họ cũng hay có những cái nghi thức đó để mọi người nói lỗi. Nhưng mà do do là tùy cái đường lối tu dưỡng của mỗi cái tổ chức đó mà ta không biết là họ chân thành tiếp thu phê bình hay là tự phê bình như thế nào, ta không biết được cái mức độ hiệu quả.
[58:59]Nhưng còn ở trong đạo thì đó là một yêu cầu gay gắt để vượt qua cái khó thứ ba là thấy được lỗi của mình nha. Cái thứ tư cái khó thứ tư là phát triển các tính thiện ở trong tâm mình. Ta cần phát triển cái tính thiện mới tu tập được. Vì những cái cái tính thiện á cái đạo đức đó nó hỗ trợ cho thiền định vô ngã. Nếu không có những cái đạo đức, những cái thiện tâm đó à thì ta không thiền định để tiến tới vô ngã được. Ừ những cái tính thiện nào mà ta phải phát triển? Cái tính thiện nào?
[59:42]Thứ nhất là vui vẻ, vui vẻ. Ví dụ bây giờ mọi người đến chùa,
[59:51]gặp ông thầy mới gặp ổng thì chưa biết chuyện gì ổng không có vui. Thế là mình đã ngại rồi phải không ạ? Mình thấy ngại rồi, không biết ổng có welcome mình không, không biết ổng có đón tiếp mình hay không hay mình tới đây ổng không ưa, thế thì không thèm tới chùa nữa. Nhưng mà nếu mình bước vô chùa gặp ông thầy ổng cười một cái, ổng vui cười cái mình yên tâm mình tiếp tục bước vô sâu thêm, đi lễ Phật, thậm chí có thể rề rà ở lại thôi ăn cơm chùa luôn cho vui. Thì đó. Bởi vì sao? Bởi vì thấy ông thầy ổng vui. Cái vui đó là một cái thiện tính đó, một cái tính thiện. À làm cho mọi người chung quanh ta dễ chịu.
[1:00:31]Còn mình không vui vẻ thực sự mình tạo nên một cái atmosphere, một cái bầu không khí nặng nề, ảnh hưởng hết tâm lý, gây ức chế tâm lý cho mọi người xung quanh ta. Nên vì vậy cái thiện mà ta phải phát triển là cái vui vẻ. Tập như vậy, tập cười vui, lúc nào cũng vậy vui vẻ. Bỏ hết trong tâm những cái gì mà nó bực bội, nặng nề, ức chế đi. Để làm chi vậy? Để cho không khí chung quanh mình dễ chịu, rồi là mọi người đến gần mình người ta thoải mái. Nhất là những người mà làm trong việc cộng đồng, những người làm việc cộng đồng, những người làm công việc lãnh đạo, và đặc biệt nhất là Tăng Ni. Mà không phải Tăng Ni nữa, bây giờ các vị trong đạo tràng trong huynh đệ cũng vậy.
[1:01:14]Cái nhiệm vụ ta phải vui vẻ với nhau để cho mọi người yên tâm mà đến với đạo. Còn ta đến với đạo rồi mà gặp ai cũng băn hăng, bó hó ừ mình không dám tới nữa, không dám tới tu nữa. Cho nên thì cái nụ cười rất quan trọng. Và ta nhìn cái nụ cười ta phải biết cái phước của người đó nhiều hay ít. Là sao vậy? Cái người mà có phước á là đời xưa họ vui vẻ. Và đời xưa họ vui vẻ thì họ hay cười. Và họ vui vẻ hay cười nên bây giờ kiếp này nụ cười họ đẹp. À. Cho nên trong nhiều cái tướng số có một cái tướng số là nụ cười đẹp hay xấu. Cho nên bây giờ ta lát nữa ta về nhà mình ta vào gương ta cười thử coi có đẹp hay không.
[1:01:55]Nụ cười mà nếu xấu thì là
[1:02:01]Nếu mà nụ cười thấy không đẹp thì biết là ta ít phước, à vậy thôi. Còn ta nhìn trong gương ta cười cái thấy đẹp quá là biết ngay sao, là mình có phước, đó. Còn không nữa là có thể là trong đạo tràng tự chấm điểm nụ cười. Đây là nụ cười đẹp nhất ha. Thay vì ta ta chấm là cái gì, hoa hậu, hoa khôi, nam vương nam viếc gì đó, mình chỉ chấm một cái điều thôi: nụ cười đẹp nhất của đạo tràng, à, vậy thôi. Nha. Vì cái người đó gieo được cái nhân vui vẻ, vậy đó. Anh Vinh cũng có nụ cười tươi lắm, ổng được khen dữ lắm á. Đó cái nụ cười, cười vậy. Có ai hễ mỗi mỗi lần cười cái nhìn như khóc không? Có, có, sư có gặp rồi đó.
[1:02:48]Sư gặp người mỗi lần cổ cười một cái thành như mếu khóc. Sư nói cuộc đời cô này sao thê thảm vậy. Thì đúng là cũng có những cái bất hạnh. Thì hỏi ra thì cuộc đời cũng nhiều cái bất hạnh nhưng mà đúng là lạ lùng á, hễ cười cái như khóc. Mà ngược lại có những người khóc như cười. Là sao? Trong phim đóng tới đoạn đó phải khóc, mà cái cô diễn viên đấy mỗi lần cổ mếu cái mặt cổ giống như cười, thì ta cũng không biết cổ cười hay cổ khóc luôn. Vậy. Nhưng mà rồi cái đó là một cái gọi là vui vẻ là một cái tính thiện mà ta phải phải phát triển. Rồi một cái tính thiện khác phải phát triển nữa là gì? Là là vị tha.
[1:03:29]Là khi mọi việc gì xảy ra, mình cứ lo cho người khác trước chứ đừng có nghĩ cho mình. Tại nghĩ cho mình là ích kỷ, nghĩ cho người khác là vị tha. Nghe thì dễ không? Nè, ta đảo ngược cả một cái tâm lý lại, đảo ngược cả cuộc sống lại, đảo ngược cả một cái cái thế giới lại, chứ không phải là dễ đâu. Từ cái lo cho mình quay ngược lại để lo cho người khác, và cái này điều này cực kỳ khó. Nó còn khó hơn là làm một cuộc cách mạng gì nữa nọ công nghệ chứ không phải là đơn giản đâu, khó vô cùng. Nhưng mà rồi phải tập, bởi vì là phát triển. Cứ từ từ trong mỗi việc từng chút cái ta xét mình coi cái tâm mình bây giờ đang lo cho mình hay lo cho người khác.
[1:04:10]Từ cái việc ví dụ bây giờ ta ngồi về để ta nghe pháp, ta đang tính gì, nãy giờ mình tính cho mình không à. Ngồi chỗ nào cho thoải mái, rồi lát nữa đi tới chỗ nào ăn nó ngon, thì toàn tính cho mình không à. Bây giờ quay ngược lại làm sao cho mọi người được thoải mái, lát sao mọi người đừng ai mất phần cơm, vân vân, cứ nghĩ cho người khác. Mà cái đó phải tập chứ không phải là khi không mà có được, gọi là phát triển cái tính thiện. Phát triển cái tính thiện là khó, phải phát triển. Vô số cái tính thiện mà ta phải phát triển thì hôm nay ta không có liệt kê ra hết được vì thời gian không cho phép. Nhưng mà nhớ như vậy, tự ta nghiên cứu, tự ta học đạo, biết bao nhiêu điều vậy.
[1:04:52]Ví dụ một cái tính thiện nữa là thấy ai thành công thì ta vui mừng. À, cái đó cũng khó. Thì thường người ta đố kỵ. Thấy ai đẹp hơn mình là mình khó chịu, thấy ai giàu hơn mình mình khó chịu, thấy ai thành công hơn mình mình khó chịu. Con nhà người ta thi đậu mình cũng khó chịu, con nhà người ta được vinh danh học giỏi mình cũng khó chịu. Đấy là cái tánh của mình á, đố kỵ. Giờ lật ngược lại, thấy ai hơn mình mình mừng. Tập cái đó cũng khó lắm, đó cũng là một cái tính thiện mà phải phải phát triển. Rồi một cái tính thiện phải phát triển nữa là giữ gìn sạch sẽ. Giữ gìn sạch sẽ, sạch sẽ cho bản thân cơ thể mình,
[1:05:35]sạch sẽ nhà cửa, sạch sẽ sân vườn, sạch sẽ đường phố, sạch sẽ cái môi trường chung. Cái tính mình lúc nào cũng sạch sẽ. Nó cũng là một cái khó, vậy. Tại sao ta phải phải giữ gìn sự sạch sẽ? Dạ, để cho ta đừng giết chết chúng sinh. Ví dụ trong môi trường đông người như vậy mà mình năm ngày mình chưa tắm thì cả cái hội chúng này tan vỡ, không ai ngồi đây nghe pháp được nữa. Đó, cho nên vì vậy là ta phải sao, phải giữ gìn cái sạch sẽ là vậy, để cứu vớt cuộc đời của bao nhiêu con người nha.
[1:06:12]Mà cái sạch sẽ bản thân ta nó không phải cho ta nữa, mà đúng là nó cho môi trường, cho cuộc sống, để tôn trọng mọi người. Cái chữ tôn trọng mọi người nó hay lắm. Ví dụ bây giờ ta, tại sao ta đi ra ngoài đường ta phải mặc đồ đẹp? Đó. Ví dụ hôm nay rất nhiều người mặc đồ đẹp, lý do tại sao? Để cho mình đẹp phải không? Đó. Căn bản là ta mặc đồ đẹp đi ra ngoài đường là để cho ta đẹp.
[1:06:47]Đó là suy nghĩ căn bản và sai.
[1:06:55]Ta mặc đồ đẹp đi ra đường để tôn trọng mọi người, để làm đẹp đường phố, để làm đẹp quê hương.
[1:07:06]Đó cũng là một cái tính thiện ta cần phải phát triển. Ví dụ khi ta cất nhà cũng vậy, đừng cất nhà xấu, phải cất nhà đẹp để làm, không phải là đẹp cho bản thân gia đình mình mà là đẹp với gì? Xóm làng, làm đẹp cộng đồng, làm đẹp quê hương. Có một số cái làng quê bên châu Âu vậy á, cả cái làng người ta nhà tư nhân biến thành cái khu du lịch chỉ bởi vì nhà nào cất cũng đẹp. Thế là du khách cứ tới đó đi ngắm nhà, ngắm sân, ngắm vườn, ngắm cây, ngắm suối và ngắm nhà. À, cho nên cái việc mà ta làm đẹp, đừng ý nghĩ là làm đẹp cho bản thân mình, mà đẹp cho cộng đồng, đẹp cho quê hương, vậy đó.
[1:07:47]Rồi bắt đầu có một cái khó này nữa là: ngồi thiền là khó. Bắt đầu đi vào sâu sự tu tập rồi, ngồi thiền là khó. Nên ta thấy vậy, từ thời Đức Phật là ai tu phải ngồi thiền, cho tới từ từ từ từ hơn gần hai ngàn năm sau Đức Phật người ta bỏ sạch ngồi thiền luôn, không ngồi nữa. Vì ngồi thiền khó quá, tu khác dễ hơn. Nên ta thấy đó, mà đúng Đức Phật của ta là phải ngồi thiền, Ngài ngồi thiền đắc đạo và cả đời chỉ dạy ngồi thiền, vậy mà hai ngàn năm sau là người ta bỏ luôn, không thèm ngồi nữa, đổi qua cái khác dễ tu hơn. Nên vì vì ngồi thiền khó quá. Ngồi thiền khó quá vì sao khó?
[1:08:29]Vì nhiếp tâm khó quá. Cái khối tâm thức của ta nó cứ vọng động hoài mà ta không có đường để xử lý nó. Mà ta muốn xử lý nó vội vàng hoặc là sai lầm, ta phát điên liền, hư bộ não liền. Khó vô cùng nên ngồi thiền là để nhiếp tâm được rất là khó.
[1:08:51]Cần cái gọi là phát tâm, cái siêng năng để ngồi thiền thôi đã là rất là khó. Và trên thế giới đây, một phần ba số người ngồi thiền bị bệnh, thống kê được.
[1:09:05]Thì người ta dựa vào các tài liệu trên thế giới vậy, nhiều người thích thiền lắm. Nói mà tại họ lăng xăng, căng thẳng trong cuộc sống, đến khi nghe giới thiệu về cái phương pháp thiền làm cho tâm yên tĩnh ai cũng thích hết trơn. Thích và đều vô ngồi, vội vàng ngồi. Ngồi mà chưa có cái nền tảng kỹ, chưa chuẩn bị kỹ, một phần ba người ngồi thiền bị bệnh. Rất đáng sợ, rất đáng lo đó chứ không phải là không đâu. Là thiền là một điều tốt đẹp nhưng mà rồi cái kết quả là ngược lại. Cho nên vì vậy ta cần phải cẩn thận trước khi bước vào thiền, mà không ngồi thiền là không được ạ. Ta không ngồi thiền, ta không phải đệ tử Phật ạ.
[1:09:45]Bởi vì Đức Phật là ngồi thiền chứng đạo và suốt cuộc đời chỉ dạy thiền, mà ta đệ tử Phật buộc ta phải ngồi thiền. Nên ngồi thiền là một điều khó, một điều phát tâm rất là khó, ai cũng phải ráng ngồi thiền. Cho nên ở trong cái pháp hội này mà ai mà chưa ngồi thiền thì người đó là gì? Hả? Người đó là ăn gian. Con ghẻ của Phật chứ không phải con ruột của Đức Phật, con ruột của Phật phải ngồi thiền nha.
[1:10:17]Giờ không lẽ sư phụ bắt là ai chưa ngồi thiền giơ tay lên thì nó kỳ quá, nhưng mình tự mình phải phải hổ thẹn nha, khi đã đến chùa rồi, làm đệ tử Phật rồi mà chưa ngồi thiền. Một cái khó nữa là: ngồi thiền đúng phương pháp là khó. À. Thiền là xử lý tâm. Mà tâm là cái gì? Trừu tượng, vô hình, không nắm bắt được. Nó không phải một con số cụ thể như hai cộng với hai là bốn, ba cộng với năm là tám, nó không phải cụ thể như vậy. Mà nó cũng không phải cụ thể như một cái tách cứng như vậy để ta cầm lấy trong tay mình. Nó là cái gì mà rờ không được, chạm không được, tìm không thấy, nhìn không ra mà phải xử lý.
[1:11:01]Nên cực kỳ khó để để nhiếp tâm. Và trong vô số các thiền sư, các câu lạc bộ thiền, các nhóm thiền, các thiền viện, các thiền đường đủ thứ trên thế giới này nhiều lắm, vừa trong đạo Phật mà ngoài đạo Phật hoặc là các tôn giáo, ngoài tôn giáo, đủ thứ thiền hết trơn. Nhưng để tìm được một cái thiền đúng phương pháp là một cái may lớn cho chúng ta, giống như vô rừng mà nhặt được cục vàng chứ không phải là dễ.
[1:11:35]Nhưng vì vậy, nhưng mà làm sao biết ở đâu là dạy đúng phương pháp? Làm sao biết ở đâu mà đúng phương pháp? Nói, "Dạ, con tìm người nào đắc đạo là yên tâm." Xin lỗi, I am sorry. Rất nhiều người bản thân mình tu thì có kết quả nhưng dạy lại dạy sai hoàn toàn.
[1:11:56]Rất nhiều. Đạo Phật bị cái đó nhiều rồi Đạo Phật tiêu luôn, Thiền tông mất luôn. Chỉ bởi vì rất nhiều người tu có kết quả mà dạy sai.
[1:12:08]Ủa, nói sao tu có kết quả mà dạy sai?
[1:12:15]Trên thế giới này cái đó nhiều lắm. Thành công, dạy lại sai. Đây là điều rất kỳ lạ và nhất là trong thiền. Thế thì tại sao? Các vị tu có kết quả mà dạy lại thì ta làm theo ta hư vì dạy sai. Tại sao sai? Sai chỗ nào? Sau này ở phần Tứ Diệu Đế cuối, sư phụ sẽ phân tích. Bởi vì các vị nhầm giữa Diệt đế và Đạo đế. Lấy Diệt đế làm Đạo đế. Lấy cảnh giới tu chứng bắt người ta thực hành, ai thực hành được? Ví dụ nói, "Thưa thầy, bây giờ con muốn nhập thiền sao?" Ông thầy nói, "Thì con đừng phân biệt đúng sai, phải trái." Làm được không? Không. Cái mà không phân biệt đúng sai phải trái là cảnh giới của một người đã đạt kết quả, tâm đã thanh tịnh.
[1:13:08]Còn người tâm loạn động kêu đừng phân biệt đúng sai phải trái, họ không biết đường để thực hiện. Bị lấy Diệt đế làm Đạo đế. Cái này các thiền sư bị nhiều lắm. Cứ lấy kết quả của mình ép người ta phải thực hành, làm sao mà làm được? Cứ lấy Diệt đế làm Đạo đế, chỉ có Đức Phật thôi. Diệt đế là Diệt đế, mà Đạo đế là Đạo đế. Diệt đế là gồm những quả chứng cao siêu như vậy, nhưng không có con đường để tu. Nó thanh tịnh như vậy, siêu thoát như vậy, nhưng không phải là cách tu. Cách tu bắt đầu bước qua Đạo đế, từ Bát Chánh Đạo, Chánh kiến là gì, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp là gì, từ từ từ từ từ từ.
[1:13:48]Tách ra làm hai rất là rõ ràng, rất là minh bạch, rất là rạch ròi. Bởi vậy tại sao Đức Phật vĩ đại là vậy, Ngài tách Diệt đế ra Đạo đế, còn hầu hết mọi người lấy Diệt đế làm làm Đạo đế. Cứ lấy cảnh giới của mình dạy người ta, ép người ta phải thực hành, làm sao thực hành được? Đây là cái lỗi rất lớn của những người tu đúng mà dạy sai. Sau này tới phần Tứ Diệu Đế qua tới phần Đạo đế rồi sư phụ sẽ nói lại. Như vậy. Nên nói ngồi thiền đúng phương pháp là khó. Vậy phải làm sao mà đúng phương pháp? Ta chỉ biết xin Phật thôi. Xin Phật vì con phát tâm tu thiền, xin cho con gặp được cái phương pháp đúng nhất, đúng với ý Phật nhất.
[1:14:31]Xin cho con gặp được ông thầy nào dạy đúng nhất, đúng với ý Phật nhất. Ta xin thôi, chứ sự thật giữa một rừng các ông xưng là thiền sư khắp thế giới này, ta không biết ông nào dạy đúng, ông nào dạy dạy sai. Vậy đó. Mà mặt mấy ông nào ốm ốm, xấu xấu, già già nữa thì càng đáng ngờ nữa, đúng không ạ? Đó, ốm ốm, xấu xấu.
[1:14:54]Nãy ta thấy ngồi thiền là khó, phải không? Phát tâm ngồi thiền tu tập là khó, rồi ngồi thiền đúng phương pháp là khó. Rồi cái khó nữa là ngồi thiền đúng phương pháp rồi, nhiếp được tâm là khó. Tại khi nhiếp được tâm là bắt đầu đi vào kết quả rồi, bắt đầu có kết quả chút chút rồi. Tâm bắt đầu yên lắng là khó, mà khi tâm yên lắng rồi, ta có cái niềm tin để tiến tu. Kèm theo cái niềm tin để tiến tu đó, bắt đầu ta kiêu mạn. Và cái kiêu mạn này sẽ đánh gãy ta trở lại, khó vô cùng. Nhưng mà từ cái phát tâm tu thiền cho tới ngày ta nhiếp được tâm là một cái quá trình rất là gian nan, khó khăn, vất vả.
[1:15:38]Như vậy, nhiếp được tâm là là khó.
[1:15:43]Mà để có thể nhiếp được tâm, ta cần cái công đức rất là lớn, ta cần đạo đức rất là lớn và ta cần phương pháp rất là chuẩn. Ta cần phước rất là lớn. Cả một đời này không sống vì mình nữa, mỗi một việc làm, mỗi một ý nghĩ dù rất nhỏ gì cũng là vì chúng sinh mà thôi. Phải tích lũy rất lâu ngày ta mới được cái phước rất là lớn. Thứ hai nữa là các tính thiện của ta phải phát triển rất là nhiều, những cái tâm từ bi, yêu thương, vị tha, phụng sự, độ lượng, đủ thứ hết, vô số những cái đạo đức đó nó phải đầy hết trong tâm ta. Và cái thứ ba nữa là cái phương pháp nó tinh vi, nó tỉ mỉ từng chút từng chút một, không có đơn giản.
[1:16:30]Ví dụ nội cái biết toàn thân là biết như thế nào toàn thân, nội cái biết hơi thở, như thế nào là biết hơi thở, cái là không đối phó vọng tưởng mà áp dụng đúng rồi thì vọng tưởng tự biến mất. Nhớ như vậy. Cái nguyên tắc của thiền là không đối phó với vọng tưởng, không trực tiếp đối phó với vọng tưởng. Nhưng mà khi mình dụng công đúng thì vọng tưởng tự mất, tự yên. Đây là cái chìa khóa, đây là bí quyết, đây là đây là cái cái cái quan điểm then chốt, cái xương sống của thiền. Nhớ ngồi thiền để nhiếp tâm là không phải tiêu diệt vọng tưởng, không phải đối phó trực tiếp vọng tưởng, mà làm cái chỗ khác, xử lý chỗ khác mà vọng tưởng tự tiêu.
[1:17:16]Mà thấy thấy vọng tưởng thì không phải diệt vọng tưởng, mà làm gì?
[1:17:23]Hiểu rằng vọng tưởng này là dấu hiệu của tội lỗi từ quá khứ, nên lòng mình thầm sám hối mà thôi, chứ không có diệt vọng tưởng. Nhớ cái đó, nguyên tắc là như vậy. Rồi phải biết hơi thở như thế nào, biết toàn thân như thế nào. Rất là nhiều cái điều rất là sâu xa, tinh vi, rất là tinh vi. Cho nên ai dạy thiền ta mà họ nói một vài câu đơn giản thì ta biết ngay người này dạy không kỹ hoặc là dạy sai. Chứ thiền đi sâu vào khó dần, khó dần, cái phương pháp thiền khó dần, khó dần và rất khó luôn mới có thể giúp ta nhiếp tâm được. Còn cái người nói ổng tu cái ổng ổng nhiếp liền à, là giống như ông nông dân vô rừng lượm được cục vàng.
[1:18:11]Cái số người đó rất là ít trên cuộc đời này. Còn cái số người mà kéo nhau cả mấy chục ngàn người đánh nhau sứt đầu mẻ trán để bới bới tung khu vườn lên, khu rừng lên để tìm vàng, cái số đó mới nhiều. Còn số người ngẫu nhiên nhặt được cục vàng ít lắm. Cũng vậy, bao nhiêu người tu thiền không phải là nhanh chóng nhiếp được tâm. Hầu hết ta phải đi qua giai đoạn rất là vất vả và cái phương pháp dụng tâm nó phải cực kỳ tinh vi, kỹ lưỡng, tế nhị, chính xác. Nên khi mà ta nói tới thiền mà nghe ai nói cái gì nó đơn giản, đừng tin. Chứng tỏ người đó cũng không kỹ lắm. Phải không? Một cái khó nữa là gì?
[1:18:54]Nhiếp được tâm rồi mà không kiêu mạn là khó. Vì đa phần khi ta nhiếp được tâm rồi, ta tự khen mình, tự kiêu mạn rồi sau này gãy đổ hết. Đó là điều rất tự nhiên. Tâm mình thanh tịnh rồi tự mình khen mình, tự mình thấy mình giống như thánh rồi. Trời đã mưa, bài thì còn chút xíu nữa, thôi ráng nghe chút xíu nữa nha! Nha? Dạ. Nói thì nói hết luôn. Ừ. Nên cố gắng vậy. Đấu tranh với cái kiêu mạn, đấu tranh với cái tự khen mình là cuộc đấu tranh vất vả vô lượng kiếp. Vô lượng kiếp sau tái sinh hết đời này tới tái sinh kia, sinh ở cõi người rồi sinh lên cõi trời, tâm vẫn được thanh tịnh, nhưng làm ơn chiến đấu chống lại cái
[1:19:43]kiêu mạn, kềm chế cái kiêu mạn là điều khó, cực kỳ khó, vì nó tự nhiên lắm. Bây giờ bắt một cái ông nhà giàu mà ổng phải khúm núm, rụt rè như một ông nghèo là không được. Ổng giàu rồi ổng phải bệ vệ, mặc đồ đẹp, bước đi rồi nói trịnh trọng, hiểu không? Ổng phải cư xử ra cái kiểu là cái người giàu. Bây giờ bắt ổng người giàu mà gặp ai cũng, "Dạ... chào anh ạ, anh..." Không được, làm không được. Nhưng mà phải làm cho được. Là mình giàu thì giàu, gặp ai cũng phải, "Dạ, anh khỏe không ạ? Mừng, vui quá!" Vậy, phải tập vậy cho quen. Anh Vinh, anh Long có giàu không? Nếu có giàu phải tập khúm núm vậy giùm sư phụ nha! Thì đó mới mới bền à!
[1:20:25]Chứ còn mà giàu mà cứ vầy vầy là không được à nha! Không được rồi đó. Thì ta ngồi thiền cũng vậy, tâm mình nhiếp được rồi mà vẫn phải giữ khiêm cung, kín đáo, khó vô cùng! Nhưng phải ráng làm cho được, là vậy. Rồi, nhiếp được tâm rồi mà không bị rơi vào cái vô trách nhiệm là khó. Vì tất cả chúng ta nhiếp tâm rồi, mình mất vô trách nhiệm liền. Tự nhiên xem mọi điều trên đời này không quan trọng nữa. Nó là điều tự nhiên lắm. Vợ không quan trọng, con không quan trọng, gia đình không quan trọng, quốc độ không quan trọng, chúng sinh không quan trọng, chỉ có cái tâm thanh tịnh mình là tất cả. Lúc này ta mới nhớ là bài nhạc của Đức Huy đó, "Trong đôi mắt em,
[1:21:12]anh là tất cả." Thì bây giờ cũng vậy, trong đôi mắt của một người nhập được thiền, không còn gì quan trọng, chỉ có cái nội tâm thanh tịnh nó mới là quan trọng. Mà đây là một cái sai. Nên phải làm sao tâm thanh tịnh thì thanh tịnh, mà vẫn sống tràn đầy trách nhiệm với cuộc đời, khó vô cùng! Phải vượt qua cho bằng được, là vậy. Một cái khó cuối cùng, tâm thanh tịnh rồi mà vẫn biết rằng thẳm sâu bên trong vẫn còn vô minh, chấp ngã, kiêu mạn, ích kỷ, tham, sân, lỗi lầm là khó. À.
[1:21:54]Mà ai mà tâm thanh tịnh rồi mà vẫn biết được điều đó thì người đó có cái nhân để chứng A-la-hán. Chứ còn tâm thanh tịnh rồi vẫn chưa chắc là chứng A-la-hán đâu, vẫn có thể đọa trở lại, hoặc là được cái vị trí thấp thôi. Chỉ có những người nào tâm thanh tịnh rồi mà vẫn nhớ thẳm sâu trong nội tâm này là...
[1:22:17]Nói giùm lớn lên! Vô minh, chấp ngã, kiêu mạn, tham lam,
[1:22:28]ganh ghét, Nhiều nhiều nhiều nhiều nữa tội lỗi, đại khái vậy. Thấy không? Thì người đó có thể chứng A La Hán không bị thoái đọa nha.
[1:22:42]Thì Sư phụ cảm ơn những thầy cô giáo đã đến đây dự cái pháp hội và để cho chúng ta có một cái buổi lễ vinh danh các thầy cô giáo, để nhắc nhở tất cả mọi người về cái công ơn của thầy cô giáo trong cuộc đời mình. Hôm nay cũng là khóa thiền, mọi người đến đây nghe cái bài pháp về Mười Điều Khó và thấy điều nào cũng khó nha. Cầu nguyện trên chư Phật gia hộ cho tất cả các Phật tử chúng ta đi qua giai đoạn khó khăn của thế giới, giai đoạn của robot. Mọi người sẽ từ từ mất hết cái ý nghĩa cuộc sống, mất hết mục đích sống, không biết sống để làm gì vì robot làm hết, thì chỉ có chúng ta vẫn tìm thấy được ý nghĩa
[1:23:23]của cuộc sống, giá trị của cuộc sống, bởi vì ta biết đi tìm con đường giác ngộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:23:35]Chúng con thành kính tri ân những lời đạo lý vô cùng gần gũi mà sâu sắc Sư phụ đã chỉ dạy cho chúng con. Chúng con xin thành kính đê đầu đảnh lễ Sư phụ. Kính mời đạo tràng chúng ta cùng niệm Phật hồi hướng ạ. Nguyện pháp giới chúng sinh cùng
[1:24:03]tinh tấn tu hành, phá chấp ngã vô minh, đồng viên thành Phật đạo.