[0:09]Nam Mô Đạo Tràng Giáo Chủ Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Trong đạo tràng thanh tịnh, chúng con thành kính thỉnh Thượng tọa cùng toàn thể đạo tràng chúng ta trang nghiêm niệm Phật cầu gia bị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:36]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:47]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:58]Chúng con xin thành kính cung thỉnh Thượng tọa an tọa. Quý vị đạo hữu Phật tử chúng ta trang nghiêm chắp tay để làm lễ cầu pháp. Nam Mô Bản Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam mô Tây Thiên Đông Độ Nam Việt lịch đại chư vị Tổ Sư tác đại chứng minh. Ngưỡng bái bạch Thượng tọa, chúng con trong đạo tràng thanh tịnh luôn luôn thường lắng nghe, chúng con thường nghe: "Nhân thân nan đắc, Phật pháp nan cùng, chúng tăng nan ngộ." Hôm nay, hội đủ thiện duyên, chúng con xin cung thỉnh Thượng tọa thăng tòa để trao truyền cho chúng con những lời mưa pháp. Thay mặt ban tổ chức, xin trân trọng giới thiệu Thượng tọa Thích
[1:50]Thượng Chân Hạ Quang, trụ trì Thiền Tôn Tổ đình từ Bà Rịa - Vũng Tàu đã chẳng quản mưa nắng xa xôi dặm lộ, đã đến tại pháp tòa nơi đây để trao truyền cho những lời pháp nhũ. Chúng con trước nhất kính chúc Thượng tọa pháp thể khinh an, bồ đề tăng trưởng, mãi mãi tỏa những luồng mưa pháp, là bóng cây đại thụ che chở cho hàng hậu học, tăng ni cùng toàn thể quý vị Phật tử hiện diện tại nơi đây. Thay lời ban tổ chức, xin kính chúc toàn thể quý vị Phật tử, đạo hữu xa gần, các đạo tràng, tổ đình đã vân tập tại đạo tràng nơi đây thân tâm thường an lạc, gia đình vạn sự cát tường, hạnh phúc. Nam Mô Bản Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:45]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Xin cám ơn thầy. Hôm nay, ngày... Hôm nay thầy nói ấm áp thì nó kỳ, mà không nói ấm áp thì nó cũng kỳ. Ngày cuối xuân hả, tiết trời vẫn còn se lạnh. Và chúng ta lại có duyên gặp nhau ở dưới cái mái chùa Mai Phúc này, cái tên rất là dễ thương: Mai Phúc. Ở Gia Lâm, cách đường một khoảng không xa nhưng lại là chùa mặt tiền đường, một ngôi chùa rất là dễ thương. Vào cái sân chùa khoáng đãng, rộng rãi, lòng ta cảm thấy rất là thanh bình. Quý Phật tử về chùa đây có thấy thanh bình không ạ? Thầy cũng thấy rất thích cái ngôi chùa này, ha, cái cảm giác nó nhẹ nhàng. Do vậy ta biết là Ni sư, Ni sư Đàm Toán phải không ạ?
[3:33]Ni sư Đàm Toán của ta có cái chân tu đạo hạnh, cho nên đã dựng nên một ngôi già lam như thế này thật là xinh đẹp. Hôm nay chúng ta nói nhau một cái đề tài cũ hơn trái đất, đó là "Có thực mới vực được đạo". Chúng ta nghe câu này chưa ạ? Nghe rồi. Hiểu chưa ạ? Thôi hiểu rồi thôi thầy không nói nữa. Khỏi nói nữa hả. Có thực tức là có ăn. Vực là... Vực là gì? Làm cho đứng dậy. Vực. Chứ người trong miền Nam á không có phân biệt cái âm "v" với âm "d", ở trong đó nói có thực mới "dực" được đạo giống như cướp giật vậy. Nhưng bởi vì người miền Nam nói hay hay lật cái giọng đó, dễ gây hiểu lầm, chứ miền Bắc ta nói chuẩn hơn:
[4:20]"Có thực mới vực được đạo." Ta có ăn rồi ta mới làm cho đạo pháp hưng long, phát triển được. Đó, cái câu của người xưa nói thật là chí tình chí lý. Hoặc là ta nói gần hơn: ta có ăn no rồi ta mới tu được. Đó là gần nhất á, ăn no bụng rồi mới tu được, mới ngồi tu được. Hoặc là ta có ăn no, có sức khỏe rồi ta mới hoằng hóa, truyền bá, xây chùa, đúc tượng rồi làm cho Phật pháp được hưng long. Đó là người xưa nói một câu rất là chí tình chí lý. Bởi vậy, trước khi mà tới đi vào giờ nghe pháp, thường ta phải kiếm cái gì ta ăn cái đã. Có ăn gì chưa ta? Ăn rồi nhé, bảo đảm ha, no bụng. Còn nếu không thì nhờ Ni sư trụ trì cho cái gì ăn một chút.
[5:07]Cách đây hai hôm, ta đi Bắc Ninh, có cái sư cô Hạnh Thường á, cô mới xin cái giấy phép mở một cái lớp học dạy đạo đức cho học sinh, được trường ủng hộ, cái trường học gần đấy ủng hộ, chính quyền địa phương từ tỉnh, huyện, xã đều ủng hộ, Giáo hội ủng hộ. Nói chung là một cái việc làm rất là thuận duyên, rất có ý nghĩa và nhiều người đồng tình. Chúng ta cũng mong rằng là các chùa của ta đều mở được một lớp như thế, một lớp dạy đạo đức cho học sinh để tụ hội lại các trẻ ở quanh chùa. Cứ mỗi chùa là ta sẽ phụ trách một cái địa bàn là bao nhiêu xã, bao nhiêu thôn đó, là bắt các Phật tử ta phải đem con em mình về chùa học
[5:50]đạo đức mỗi tuần một lần, một buổi vào buổi chiều Chủ nhật, ví dụ vậy. Là cha mẹ phải bắt buộc, phải cầm roi mà lùa nó đi chứ không có nói chuyện. Vào chùa và chùa có chương trình dạy các bài đạo đức thật là hấp dẫn. Thế là chia làm hai buổi, một buổi đầu dạy đạo đức, một buổi sau dạy về những kỹ năng sinh hoạt. Phải học vậy. Rồi cuối cùng trước khi về cho nó ăn no bụng cái rồi đi về, phải ăn cái đã. Bữa hôm đó vậy, bữa hôm đó làm lễ đông ghê vậy, Phật tử đến rất là đông, học sinh đến rất là đông, quan chức cán bộ chính quyền rồi quý thầy, quý cô cũng đông. À nhưng mà thầy nhìn quanh quất không thấy cái gì ăn cả.
[6:28]Mọi người đang phát biểu cái thầy mới hỏi: "Có cái gì cho mấy em ăn không?" Nói: "Dạ không." Nói: "Đây là một sai lầm lớn." Mới kêu là phải đi xoay xở ngay. Một vài người bí mật mới chạy ra ngoài kiếm kiếm bánh. Xong cái buổi khai giảng rồi là đem phát cho các em và nói người lớn phải nhịn, không ai được giành ăn của mấy em, để cho mấy em ăn. Một chút xíu đó thôi, vậy mà làm tăng thêm cái tinh thần, cái sự phấn khởi của các em, tăng thêm cái niềm tin, cái hy vọng của các em vào cái lớp học này. Chúng ta nhớ như vậy cái ăn nó quan trọng lắm á. Chứ nếu mà cứ làm nói cho đã rồi nhìn nhau cười cười
[7:06]rồi đi về, cái niềm tin chỉ còn một phần ba thôi. Chứ nói xong vui vẻ nhau rồi, ăn một bụng rồi đi về, cái niềm tin nó được tràn đầy, viên mãn 100% đầy đủ, không sót miếng nào. Cái ăn nó quan trọng thế. Hôm trước có một lần thầy đi giảng một ngôi chùa hình như cũng ở Gia Lâm này, thầy giảng xong rồi cái tới giờ ăn, cái Ni sư trụ trì dọn lên mời thầy ăn. Thầy nhìn ra ngoài sân thấy Phật tử không có ăn, thầy hỏi sao? Nói: "Chùa không nấu cho Phật tử." Và thầy thấy thầy chết nửa cuộc đời ngay lúc đó. Nói Phật tử đến chùa nghe pháp rồi mà không được ăn miếng cơm chùa, tự nhiên nó mất một cái gì ghê lắm á.
[7:43]Mặc dầu nghe bài pháp có thể là hay, thôi cho cứ cho là thầy giả vờ nói là thầy giảng hay đi. Nghe hay vô cùng, nhưng mà sau đó không có gì ăn thì hơn phân nửa bài pháp nó trôi mất. Chứ nếu lúc đó mà thầy trụ trì ở đó mà cho Phật tử ăn uống no để đi về nữa thì nguyên một bài pháp nó ở lại ở trong tâm đầy đủ hết. Rồi về lần sau sẽ đến chùa tu tiếp, học tiếp. Cái ăn nó quan trọng như vậy. Tuy rằng nói là "miếng ăn là miếng nhục", tức là miếng ăn là miếng thấp hèn, nhưng mà sự thực nó cũng là một cái thực tế, nó là cái động cơ, động lực để ta phát triển những cái điều gì cao hơn. Như ta đến với Phật pháp mà Phật pháp là không tham lam,
[8:27]coi thường cái sự giả dối của trần gian này, xem cái miếng ăn miếng mặc là tạm bợ, không quan trọng. Nhưng coi chừng nếu mà ta không thấy sự thực tế cần thiết của những cái nhu cầu chung quanh ta, ta không xây dựng được đạo pháp lên được. Hồi nãy cũng vậy, lúc mà thầy trước khi giảng thầy ngồi thầy tâm sự với Đại đức ở đây, thầy có tâm sự điều này, thầy nói: Thầy đi tới đi lui miền Bắc này thầy giảng suốt cũng 10 năm qua rồi. Và khi mà thầy một hai năm đầu thầy đến đây thầy mới có cái nhận xét thế này: Thầy nói quý thầy miền Bắc phải là những giảng sư lỗi lạc, nổi tiếng đi cả nước mà giảng chứ không phải trong miền Nam.
[9:09]Mà hiện nay hễ mà trong bầu trời Phật giáo mà nói các giảng sư nổi tiếng mà có băng đĩa phát ra là toàn là quý thầy miền Nam không à. Mà thầy nói đúng ra là quý thầy miền Bắc chứ không phải miền Nam. Vì sao vậy? Tại quý thầy miền Bắc ai cũng đẹp trai. Thứ hai là ai cũng nói khéo. Thì cái giảng sư phải là những thầy này chứ không phải là quý thầy trong miền Nam. Ví dụ như bây giờ quý Phật tử cứ nhìn lên và nói một cách khách quan, đừng có sợ không phải lịch sự, thầy đẹp trai hay là quý thầy đây đẹp trai? Thấy không? Thấy không? Đó. Quý thầy có nghe chăng? Thầy có nghe chăng tiếng từ trái tim của quý Phật tử nè? Đó, thấy không?
[9:48]Chính xác là quý Phật tử cũng nói là quý thầy ở đây đẹp trai. Mà quý thầy đây ăn nói rất là khéo, vì sao vậy? Vì văn hóa nhiều đời của miền Bắc ta là như thế. Lúc đó thầy cũng suy nghĩ suốt mười năm qua, lý do gì mà tại sao miền Bắc chúng ta không có những giảng sư lỗi lạc? Và đến nay thì thầy tạm tìm ra một số nguyên nhân. Và thầy cũng nói rằng khi nào mà thầy có cơ hội, thầy cũng sẽ trao đổi với các vị lãnh đạo giáo hội về những điều này. Thì cái đại đức mà nói chuyện với thầy cũng than thở nhiều lý do. Nó có nhiều lý do mà quý thầy không thể phát huy được. Và trong đó có một lý do là tài chánh, không tiền.
[10:26]Vì không tiền nên không thể nói được. Cái câu nói nghe kỳ không? Nghe kỳ nhưng mà nó thực tế đấy. Nên cuối cùng sao? Cũng là "có thực mới vực được đạo". Cái câu nói nghe đơn giản vậy chứ thực tế lắm. Có một lần lúc đó thầy ở trong cái chòi ở trong cái cốc, lúc đó thầy hơn hai mươi năm trước á, thầy đang ẩn tu trong một cái nghĩa địa. Lúc đó thầy vào trong nghĩa địa, thầy mới xin được một miếng đất nhỏ, thầy cất cái chòi thầy ở tu ở trong á. Chung quanh là mồ mả không à. Vừa thầy về ở được hai ngày có người mang một cái cái hòm đến chôn cách cái chòi của thầy có hai thước tây, đúng á. Rồi cứ phải ở đó mà tu vậy, tu ngót đó hai năm.
[11:05]Thì có hai sư cô mới tìm đến gặp thầy nói, "Thưa thầy, thầy dạy cho tụi con tu thiền." Thầy mới nói, "Trước hết về nhà ăn cho đủ chất mà ngủ cho đủ giấc cái đã." Hai cô cứ nhìn thầy lom lom lom lom, nói: "Ông thầy này ổng dạy kỳ khôi quá. Người ta học thiền thì người ta phải bớt ăn, bớt ngủ, còn ông thầy này dạy là phải ăn cho đủ chất, ngủ cho đủ giấc." Hai cô bỏ thầy đi luôn, không bao giờ trở lại nữa. Thì ra sau này thầy mới biết hai cô sợ béo á, béo không đẹp. Còn thầy thầy nói thật. Thật sự là cái dụng công tu thiền trong cái giai đoạn đầu nó hao tổn cái năng lực của bộ não lắm. Vì lúc đó tâm ta chưa có vào định.
[11:43]Tâm chưa có vào định nên ta vất vả chiến đấu với vọng tưởng, nó rất là hao năng lượng. Mà những người sức khỏe kém, không kết quả. Cho nên ta phải ngủ đủ giấc để cho bộ não thật là tỉnh táo. Rồi ta phải ăn đủ chất, đó để cho bộ não nó nó đủ cái năng lực. Lúc đó bắt đầu mới chiến đấu với chính mình, chiến đấu với vọng tưởng. Cái điều nghe nó kỳ lạ nhưng mà nó là một thực tế. Nhưng mà hai cô đã bỏ thầy đi luôn, nghe ông thầy này ổng dạy kỳ quá. "Ta đang sợ béo mà bắt ăn đủ chất, ngủ đủ giấc vậy rồi làm sao mà tu." Nhưng nó là sự thật. Và sau này khi mà thầy mở đạo tràng của chính thầy trên núi cũng vậy, lúc nào thầy cũng quan tâm tới sức khỏe
[12:25]của đệ tử, vì nếu mà bệnh hoạn rồi tu không được. Cái điều mà căn bản như vậy thì nghe nó bình thường, ông bà ta lại thấy đó là một điều rất quan trọng, đưa thành một cái câu của tục ngữ nhắc nhở mọi người. Nhưng mà cái ông bà ta nhắc nhở sự thực là không phải là chỉ nhắc nhở chuyện đạo pháp không đâu. Ông bà ta nói nhiều cái ý nghĩa lớn lao hơn. Tức là có thực mới vực được đạo, cái chữ "đạo" đây không phải là đạo Phật, mà ý ông bà ta nói là những chuyện lớn lao, cao siêu. Ví dụ như chuyện giúp dân giúp nước, chuyện đi dạy dỗ giáo hóa, chuyện nghi lễ phong tục, là những cái chuyện mà ở thượng tầng kiến trúc của xã hội.
[13:07]Ví như bây giờ ta muốn xây dựng một nghệ thuật là hát trù, ta muốn dựng lại cái hát a hát chèo, hoặc là ta muốn phục chế lại cái nhà hát kịch nào đó, nghĩa là những chuyện về nghệ thuật, hoặc là ta muốn nghiên cứu về cái khảo cổ lịch sử vào triều Lý, hoặc là ta muốn là phát triển lại một cái nền văn học nghệ thuật mới cho cái thời đại này để phù hợp với thế giới, hoặc là ta muốn tổ chức cái việc phát động cái tình yêu nước trong giới trẻ, đấy là nói những điều cao siêu. Xin thưa, nấu cơm trước. Nên cái việc mà "có thực mới vực được đạo" không chỉ là nói chuyện của đạo đâu, mà ông bà ta ý muốn nói rằng khi ta bắt tay để xây
[13:49]dựng một cái thượng tầng kiến trúc cho xã hội gồm những điều về kiến thức, giáo dục, nghệ thuật, chính trị, à đạo pháp, tôn giáo, tín ngưỡng, thì tất cả mọi cái phải phải có cái sức khỏe của từng con người làm căn bản, ý là như vậy. Cái điều này khi ông bà ta nói như vậy là vì sao vậy? Bởi vì trước đó có những người đã chủ trương ngược lại, có những người cho rằng là khi mà ta lo đến những chuyện cao siêu thì đừng màng đến những chuyện tầm thường. Đó, miếng ăn miếng mặc là sự tầm thường, đừng quan tâm. Cứ hễ mà con người đã vì đạo rồi thì "xả thân cầu đạo", "xả phú cầu bần", là bỏ thân này vì đạo, bỏ cái giàu sang đi tìm cái nghèo mà tu.
[14:40]Nên nhiều người chủ trương như vậy, nhưng mà có một người rất khôn ngoan đã nói ngược lại, "có thực mới vực được đạo". Nếu cái chữ "xả thân cầu đạo" mà hiểu nhầm để coi thường thân xác, làm cho nó hư hao, tổn hại, mất sức khỏe, thì cái việc tu kế đến nó cũng vất luôn, sẽ không thành tựu được. Cái người mà cứ èo uột, bệnh hoạn hoài, tu không không tiến. Bản thân thầy thầy biết, bản thân thầy là một người èo uột, gầy guộc, bệnh hoạn từ bé. Và thầy tu cũng vất vả lắm chứ không phải là không. Nên cái việc mà nói xả thân cầu đạo, xả phú cầu bần phải được hiểu một cách rất cẩn thận, chứ không phải là bỏ liều cái cơ thể này cho nó ra sao thì ra,
[15:24]mà cứ mãi đi tìm cái tâm linh mà cho là cao siêu, không phải như vậy. Nên cái sức khỏe vẫn là cái nền tảng, nó là cái nền tảng căn bản, nó là cái bản năng tự nhiên. Cái việc ăn, việc uống là bản năng tự nhiên của con người, mà nó đã là bản năng tự nhiên rồi thì nó ảnh hưởng lên tâm lý. Nhớ nha, bản năng tự nhiên rồi nó ảnh hưởng lên tâm lý. Ảnh hưởng tâm lý là sao? Hồi nãy thầy nói vậy, ví như đến chùa nghe pháp xong rồi đi về ngỡ ngàng tới giờ cơm sư thầy thông báo: "Chùa không nấu cơm đãi Phật tử." Cái Phật tử đi về, tự nhiên lòng mình thấy làm sao? Thấy nỗi buồn man mác, phải không ạ? Thấy buồn man mác.
[16:08]Và từ lúc mà nhìn sư thầy quý hóa, yêu kính ở buổi đầu, thì sau đó nhìn sư thầy xa lạ. Nó nó nó là ảnh hưởng lên tâm lý liền, như vậy. Hoặc là nó có một số cái bản năng của con người như vậy, số cái bản năng ví dụ ảnh hưởng tâm lý như à có một người vậy, cái sức khỏe kém đến gặp thầy, thầy nhìn vào xong thầy nói: "Nếu trong nhà con có một tỷ, con sẽ khỏe ngay." Cái cô này nhìn thầy lom lom, nói: "Ủa thầy ổng nói kỳ khôi vậy?" Không, thầy vừa nói một sự thật. Ta nhìn một người giàu và một người nghèo khác nhau. Cái người giàu á, ở trong ngân hàng họ có mấy tỷ, trong két nhà họ có mấy tỷ, trong lòng họ có một cái yên tâm, đúng không ạ?
[16:54]Ví dụ lỡ là có cái chuyện gì xảy ra, họ không phải lo. Cái yên tâm đó tạo thành sức khỏe, bỗng nhiên người họ thanh thản và họ khỏe, tự nhiên nó tăng sức đề kháng lên. Cái yếu tố đó lạ lắm. Còn cái người mà ví dụ như sống bữa nay chứ một tuần sau là không biết có tiền để có thể mua gạo tiếp không, mặc dầu bên ngoài gặp ai cũng cười cười, bắt tay, nhưng nhìn thẳm sâu vào đôi mắt ta vẫn thấy một nỗi lo. Và chính cái nỗi lo tiềm tàng tiềm tàng đó là sao? Làm cơ thể xanh xao, vàng vọt, kém sức khỏe liền. Đúng không ạ? Đúng. Ví dụ như ta nhìn thấy một đứa bé nó phơi phới, nó vui chơi, học hành, nó khỏe mạnh, nó lớn lên từng ngày, lý do gì?
[17:36]Lý do gì nó không có lo về tiền bạc, bố mẹ nó lo hết rồi. Nhưng mà bước lại gặp bố mẹ nó thấy bố mẹ nó tiều tụy từng ngày vì nỗi lo bí mật ở trong tâm. Nên do đó, cái câu mà thầy nói với người Phật tử: "Nếu con có một tỷ trong nhà con khỏe lên liền." Vì cái yên tâm khi mà ta có tiền nó là một liều thuốc. Đó là cái thực tế. Nên cái yên tâm á khi mà ta có tiền nó là một liều thuốc làm ta khỏe từng từ từ từ lên. Nên ta thấy cái người nào mà đến chùa mà lòng cứ thanh thản, khỏe mạnh, biết ngay người này có tiền, ta thiếu tiền cứ kiếm mấy người đó mà mượn nha. Rồi sau đó người đó họ gặp ta đâu họ trốn đấy, như vậy.
[18:18]Còn ta thấy người nào ví dụ như cười cười, nhưng mà nhìn sâu vào đôi mắt ta thấy một nỗi lo bí mật, hoặc là người tiều tụy, biết ngay người này coi vậy chứ ở nhà không có tiền, để mình cẩn thận trong đối xử. Ví dụ nhìn vào thầy là biết có tiền hay không? Đúng, không, không có. Đôi mắt là ốm gầy, xanh xao, tiều tụy, đôi mắt đầy lo lắng, ưu tư, biết ngay không có tiền. Nên gặp cái người như thế này thì mình phải làm sao? Chỉ nên cho tiền chứ đừng hỏi mượn tiền. Thật sự. Những cái điều về thuộc về bản năng á, nó ảnh hưởng lên tâm lý. Cho nên là nhiều vấn đề, ví dụ như là có một số điều như một cái người mà họ bị nghiện ma túy.
[19:01]Cái ma túy là ban đầu nó không phải là bản năng tự nhiên của con người, nhưng mà cái hay của nó là nó cái hóa chất nó xâm chiếm sâu vào trong não và nó biến thành một nhu cầu giống như bản năng, không có chết liền. Đúng không à? Ở đây có ai từng nghiện chưa? Nghĩa là ví dụ như cái ăn của ta thì coi như ta nghiện cả rồi, mọi người ăn không có ăn chết liền phải không? Nó thành một bản năng và ảnh hưởng lên tâm lý ta, tâm thức, cuộc sống của ta, thái độ, nhân cách của ta luôn. Có những người rất giàu mà khi rơi vào cảnh khốn cùng, nhiều khi đánh nhau vì một thỏi đường be bé này, ảnh hưởng lên nhân cách liền, lên tâm lý liền, đấy.
[19:39]Thì ăn nó là như vậy, rồi bây giờ cái ma túy ban đầu nó không là nhu cầu khẩn cấp của con người, nhu cầu căn bản con người. Nhưng mà cái cái hóa chất của ma túy nó hay là khi ta sử dụng nó, nó vào máu, nó lên trên não, nó xâm chiếm một cái vùng não và nó tạo nó thành bản năng. Không có nó là chết, à nó hay như vậy. Thì lúc đó, cái người nghiện ma túy mà nếu ta bắt họ cai nghiện, họ đau khổ, họ vật vờ, toát mồ hôi, họ sinh đủ thứ dị ứng, khổ sở lắm. Và họ phải dùng cái ý chí phi thường họ mới chống lại được cái sự khống chế của cái hóa chất ma túy nó đã chiếm ở trong não. Và phải mất rất nhiều năm.
[20:19]Nghĩa là khi họ cai nghiện được rồi nó không vật vã nữa, nhưng cảm giác thèm nó tồn tại 20 năm. Trong 20 năm đó mà nếu họ có cơ hội ai mời gọi, họ hút chích lại liền. Suốt 20 năm ghê gớm như vậy. Hoặc là cái thuốc lá này thôi, chỉ là thuốc lá thôi. Ở đây có ai hút thuốc lá không? À thầy có một cái người anh cũng nghiện thuốc lá. Thì thì ai cũng hút thuốc lá cả, người ta cũng thấy bình thường. Cái mẹ thầy mới nói là: "Hút thuốc lá hại sức khỏe, thôi bỏ đi." Thì người anh mới nghe lời mẹ thầy mà bỏ. Bỏ sau đó anh đến gặp thầy, ông mới vừa nói mà vừa mếu mà vừa khóc, nói sao mà: "Quá đau khổ." Tức là vì lòng hiếu với mẹ,
[21:00]nghe lời mẹ mà phải bỏ thuốc mà nó quá đau khổ. Thầy thì thầy không có phê phán, thầy chỉ nhìn và thầy thông cảm, thầy cảm nhận cái cảm giác nó như thế nào. Hôm qua thầy cũng có một cái Phật tử yêu quý của thầy ở đây, cũng ngồi đâu đây cũng nói với thầy một điều tương tự. Nói: "Con cũng hút thuốc, sau đó nghe thầy giảng rồi con bỏ thuốc. Con nói như mất hơn nửa cuộc đời. Bỏ thuốc rồi còn hơn cả mất người yêu, hơn cả đủ thứ hết trơn." Thầy cũng vậy, thầy ngồi lắng nghe và thầy thông cảm. Hôm qua cái thầy đến chùa Hội Xá mừng cái lễ thượng thọ bách niên trăm tuổi của hòa thượng đại Trưởng lão, tên là Hòa thượng Thượng Thanh Hạ Bích, là Hòa thượng năm nay đúng 100 tuổi.
[21:43]Một vị mà đạo cao đức trọng phi thường. Cái hành trạng của cụ mình nói hoài không hết. Cụ sống như hư như vô, không tiếng không tăm, chỉ những người ở gần cụ mới thấy được cái phi thường của một cái đạo hạnh vô ngã. Ví dụ như lúc xưa mà cụ sống ở trong chúng ấy, cái nửa đêm cụ đi ra vệ sinh thì cái ông thầy ông ở trong liêu ông mới thấy cái cửa mở, ông không biết, ông lại ông gài then ông đóng lại. Cái cụ đi vào, cụ thấy then cài rồi, cụ đứng ngoài sương một đêm luôn, không gõ cửa. Sáng ra mọi người mới thấy hết hồn mới hỏi: "Tại sao là cụ không gọi?" Cụ nói: "Gọi động chúng, để cho chúng yên giấc ngủ.
[22:23]Cụ chấp nhận lạnh lẽo ngoài này một đêm, nhưng giữ giấc ngủ cho chúng." Đó là một chuyện rất nhỏ thôi, còn cụ còn nhiều hạnh phi thường hơn nữa. Cái vô ngã của cụ là tột cùng, ta không theo nổi. Nay 100 tuổi, ta nói Phật giáo mình có những bậc long tượng mà tiềm ẩn như vậy, nói vô hình vô ảnh nhưng mà cực kỳ vĩ đại là Hòa thượng Thanh Bích của ta. Thì hôm qua khi thầy đến, thì Hòa thượng Bảo Nghiêm mới đưa thầy vào phòng để viếng cụ. Thấy cụ cái thầy sụp xuống thầy lạy, nhưng mà thầy lúc đó thầy thấy cụ đang hút thuốc. Thầy cũng không quan tâm vậy, thầy nói cái cụ chắc có những cái hạnh bí mật mình chẳng hiểu, thì quỳ xuống thầy lạy cụ ba lạy.
[23:03]Lạy rồi, cái lúc đó là thầy Bảo Nghiêm mới dẫn thầy giới thiệu à cái phòng cụ thế này, cái đơn cụ nằm nó đơn giản thế kia, đấy. Thì lúc đó là cụ vẫn cầm điếu thuốc. Cái Hòa thượng Bảo Nghiêm bây giờ đó là mới mới nói thế này, là: "Cụ có cái hành trạng rất lạ, ai mời thuốc là hút, còn nếu không ai mời cả năm cụ không không đụng tới." Tức là hút mà như không hút, giống như để làm vui lòng người ta hút, hút mà chẳng dính chẳng líu chẳng gì cả, không có thì thôi. Tức là cái người đó hút thuốc mà cái hóa chất nó không vào trong não nó chiếm được để làm thành một bản năng. Còn những người thường của ta, khi hút thuốc rồi cái hóa
[23:40]chất của não nó chiếm vào não, nó tạo thành một bản năng, bản năng ảo mà nó làm ta khổ sở, bỏ rất là vất vả. Nhiều người Phật tử của thầy cũng yêu quý thầy lắm, nghe lời thầy lắm, thầy kêu bỏ thuốc rồi thì có ba trường hợp: một là quyết bỏ; hai là trước mặt thầy thì bỏ, sau lưng thầy vẫn lén hút; và ba, bỏ thầy luôn chứ không bỏ thuốc, thà bỏ thầy chứ không bỏ thuốc. Đến mức độ như vậy, cái thuốc lá như vậy, nó chiếm cái cái cái một cái phần của não ta, nó tạo nó thành một bản năng mạnh như vậy. Còn chuyện Hòa thượng ta thì rất là độc đáo thì lúc khác ta sẽ nói tiếp. Sau này ta sẽ được nghe nhiều cái hành trạng phi thường của cụ
[24:22]ha, của cụ tổ ta đấy, cụ còn sống tại tiền 100 tuổi đó, đấy. Thì trong cái cuộc sống này vậy, nó có những cái bản năng tự nhiên mà nó ảnh hưởng lên tâm lý ta và ta phải giải quyết, xử lý nó cho tốt để rồi ta mới ổn định tâm lý mà làm những việc cao siêu hơn. Đó là căn bản mà ông bà ta ông bà ta dạy như vậy. Nhưng mà từ cái lời dạy của ông bà ta như vậy, ta mới liên hệ ra thấy nhiều việc nó lớn lớn lao hơn, lớn lao hơn. Ví dụ thế này, ví dụ như có một người muốn xuất gia tu hành và nói rằng: "Hễ xuất gia tu hành là việc cao quý thì thôi như vậy rồi ta cứ mạnh dạn mà bỏ hết trần gian, bỏ hết gia đình mà đi tu, phải không à?" Vì việc tu hành là cao quý mà.
[25:14]Thậm chí có người nói nói: "Thưa thầy, con muốn đi tu mà bây giờ nếu đi tu như vậy không trả hiếu được cho cha mẹ, con lo lắng." Thì thầy trả lời làm sao? Thầy nói: "Chính con đi tu là con mới trả hiếu được cho cha mẹ. Khi con đi tu mà con tu chân chính á, cha mẹ tự nhiên được hưởng phúc. Cha mẹ sau này sẽ nhờ công đức tu hành của con mà sống tốt hơn là con ở nhà con lấy vợ nữa." Thầy nói như vậy thì ai có niềm tin thì sẽ đồng ý, phải không? Còn ai không có niềm tin thì cứ ngờ ngợ. Thầy nói vì nói ví dụ như bản thân thầy thôi. Nói như bản thân thầy, khi ngày xưa mà thầy đi tu là trong lòng thầy xác định là:
[25:54]"Thôi, cái trách nhiệm đối với gia đình bỏ, bố mẹ mình sẽ không lo nữa, các em mình là coi vất, thôi tự tụi nó làm gì đó làm, hết rồi." Nhưng mà cuối cùng thì sao? Cuối cùng thì bây giờ thật sự là chính bố mẹ thầy sống nhờ thầy. Mẹ thầy về chùa sống với thầy, bố thầy thầy vẫn vẫn ủng hộ chu cấp nuôi nấng. Chứ thầy nói mà nếu mà lỡ như thầy lấy vợ, à. Thầy nói: "Liệu mẹ thầy sống nổi với vợ thầy không? Với cái cô con dâu không?" Mới yêu nhau thì em dễ thương nha, nền nã, hiền hậu, e thẹn,
[26:36]thẹn thùng không nói. Thủa ban đầu em thẹn thùng không nói, khi về rồi em hơn khói hơn lửa hơn sương nữa. Có những cái sự biến đổi bất ngờ như vậy, cho nên là liệu nếu mà thầy sống một đời thế tục bình thường, chưa chắc là thầy thầy nuôi nấng mẹ ba mẹ thầy được. Cho nên khi mà ngày xưa thầy nghĩ là sẽ không lo gì được cho gia đình, nhưng không ngờ khi thầy tu rồi thì bố mẹ mình lại được nhờ. Cho nên cái câu trả lời của thầy là đối với mọi người muốn đi tu là cứ mạnh dạn mà mà đi tu, thì cha mẹ mình sau này lại được nhờ. Hơn nữa, thầy có cho viết lên cái bảng ở công ty: "Người xuất gia là giống loài quý hiếm sắp tuyệt chủng."
[27:22]Cho nên ai mà xúi người khác xuất gia hoặc tự mình xuất gia thì được công đức rất là lớn. Vì sao là giống loài quý hiếm sắp tuyệt chủng? Vì mỗi gia đình bây giờ sinh có một, hai người con, không ai nỡ cho đi hết. Nên sắp tuyệt chủng rồi đó. Cho nên quý Phật tử liệu nha. Đó, gặp ai phải xúi người ta đi tu, không ai đi thì chính mình phải phải đi. Đúng thế, gật đầu ngon lắm, không biết có làm được hay không. Thì trên nguyên tắc trả lời là như vậy, nhưng đi vào thực tế thì sao? Thực tế cái nhân quả nó không đơn giản. Nếu cái người đi tu mà việc ra đi của mình mà gia đình mình rơi vào khốn cùng thì tu không được.
[28:02]Ví dụ như khi mình đi tu, sau đó cha mẹ mình phải lết bò ra ngoài đường mà đi ăn xin thì việc tu không được, hoặc là cái người đã lỡ có gia đình có vợ con mà mình bỏ đi tu, ở nhà vợ con mình phải đi xin ăn thì người này không tu được. Nên cái việc cao siêu coi vậy chứ nó đòi hỏi ta phải xong những cái bổn phận nền tảng ở một chừng mực nào đó. Còn ví dụ như thầy đi tu được là vì thầy không phải là con một trong nhà, bố mẹ thầy vẫn đang còn phải tự sống được nên lúc đó thầy dứt áo ra đi, nó không đến nỗi. Nhưng mà trong một số trường hợp là không phải như vậy, do đó ta muốn thực hiện một công đức cao siêu thì những
[28:40]cái công đức nền tảng tương đối phải ổn một chút. Dĩ nhiên là ta không lo quá sức, lo quá sức rồi ta không lo việc tu được, nhưng mà cái nền tảng cũng phải là là như vậy. Bởi vậy ta nói là tại sao mà có những người bà mẹ Việt Nam anh hùng, ở ngoài Bắc thì thầy không biết sao chứ ở trong Nam á, có những bà mẹ có bảy người con trai đi hết vô đi hết vô trong rừng chiến đấu, chết sạch luôn bảy người. Đến khi mà hòa bình rồi, nhà nước phải tìm tới tặng luôn cái huân chương độc lập luôn. Mà hy sinh đến mức độ như bảy người con đi sạch, chết sạch hết. Nhưng mà không sao, vì vẫn còn người con gái ở lại nuôi mẹ, đó là không đến mức độ như vậy.
[29:19]Rồi bây giờ nhà nước có đền ơn đáp nghĩa gì cũng cũng không bù đắp được hết. Nhưng ta chỉ có cái vui là gì? Cái vui là thôi thì nước nhà ta được thống nhất hòa bình, đó là cái vui lớn mà ta chấp nhận hy sinh thôi, chứ có những cái hy sinh vĩ đại. Thì trong cuộc sống nó vậy, những cái hy sinh vĩ đại, to tát đó nó cũng phải bắt nguồn từ những cái đạo lý căn bản. Những cái đạo lý căn bản đó là có thực đó, còn những cái hy sinh to lớn ta là cái đạo. Bây giờ nói về việc đạo pháp ta cũng vậy, tuy nói đạo pháp ta là một chuyện cao siêu nhưng ta đừng quên những điều thực tế. Những điều thực tế là cái gì?
[29:59]Ví dụ bây giờ nói á, thôi chuyện đời tôi bỏ mặc, tôi chỉ lo tu, được chứ, tốt á. Nhưng mà cái chuyện đời đó nó đang như thế nào? Nó có giúp cho ta tu hay không? Hay là đây là một xã hội đang loạn lạc, đất nước đang chiến tranh, nay nó đốt chùa này, mai nó đốt chùa kia, thì chùa nào để mình tu? Phải không ạ? Không tu được. Nên ta chỉ bỏ mặc chuyện đời ta đi tu khi nào thực ra ở bên ngoài kia có cả một hệ thống nhà nước họ bảo vệ được đất nước này bình an, rồi ta mới tu được. Nên cái mà có thực mới vực được đạo, thì cái thực ở đây là cái điều thực tế, cái điều mà xã hội được yên bình, được luật pháp cai trị ổn định,
[30:41]một nhà nước mạnh, giữ yên cả một cái xã hội để ta yên lòng ta đi tu mà ta bỏ hết chuyện đời. Chứ nếu lúc đó là đất nước đang loạn ly, nhà tan cửa nát, chùa nó cũng vào nó đốt luôn thì ta tu được không? Không tu được. Nên ở đây là chỗ ta để ý nói là có thực mới vực được đạo. Sự thực là để ta ngồi đây yên bình tu tập thì trong bóng tối, ở ngoài biên cương biết bao nhiêu con người mà khổ công giữ gìn bình yên cho đất nước này. Thì cả những người mà họ khổ công giữ gìn bình yên cho đất nước này đó, cái đó là cái phần thực á để cho ta vực được đạo. Nên thấy ta chỉ lo việc đạo, cứ nghĩ rằng ôi, thôi mình chỉ lo đạo thôi, như vậy là đủ rồi, không có đâu.
[31:29]Ta mắc nợ có một cái người nào đó đang lo cái phần thực cho ta, lo cái phần nào đó xây dựng cái xã hội này bình yên, ấm no để cho ta tu hành. Ví dụ bây giờ cái chùa Mai Phúc ta đây vậy, cái chùa Mai Phúc ta, ta bước vào, ta thấy một cái khung cảnh thanh bình, yên ấm, thấy các ni sư đạo hạnh chân tu, nhìn quí thầy tướng hảo nghiêm trang, cái ta thấy ta phát khởi thêm được niềm tin tu hành và thêm cái ý muốn tu hành, đúng không ạ? Nhưng mà đó là ta nhìn ở khía cạnh đạo, bây giờ ta hãy nhìn ở ngoài đời, để được cái ngôi chùa yên ấm này thì bao nhiêu người quân đội, công an, cán bộ, lãnh đạo này nọ phải lo toan cái đất nước này được no cơm,
[32:12]ấm áo, bình yên thì chùa Mai Phúc ta mới bình yên được như thế này, phải không? Chứ nếu bên kia có cướp giật, bên nọ giặc nó đánh tới, chỗ bên xóm nọ đói, than trời người ta tràn ra ngoài đường người ta đi xin ăn thì chùa này bình an không? Không. Đó, cho nên cái có thực mới vực được đạo là gì? Cái việc tu hành cao siêu ở trong chùa coi vậy chứ nó gắn với cái thực tế của xã hội. Nhưng có những người lo toan việc nước, nên có những người lo toan việc đạo. Và cái người mà lo việc đạo đừng nghĩ rằng mình không cần cái việc nước. Mình đang lo việc đạo, sự thật là mình mắc nợ những người đang lo việc nước á.
[32:50]Họ lo việc nước tốt nên đây mình mới lo việc đạo được. Có thực mới vực được đạo, mới phát triển hưng long được đạo pháp vì có những người đang lo việc nước. Đúng không ạ? Nhưng mà cái người lo việc nước cũng biết ơn cái người lo việc đạo, là sao? Vì khi họ lo việc nước là họ lo được cái cơ bản nhất của cuộc sống con người, nhưng mà cái đạo là cái phần tâm linh đạo đức. Nếu mà nhà chùa hoạt động được tốt khắp nơi, chùa nào cũng dạy dỗ, giáo hóa ổn định, trẻ em, học sinh đều được đến chùa để học đạo đức thì làm sao? Cái người mà họ lo việc nước họ làm sao? Họ sẽ nhẹ bớt liền, phải không ạ? Công an sẽ bớt vất vả, rồi cái người mà lo kinh tế họ cũng bớt vất vả vì sao?
[33:36]Vì toàn dân ai cũng tốt hết, ai cũng chăm lo làm lụng, ai cũng làm điều phúc nên cả đất nước này may mắn lên. Rồi nếu những cái người người dân họ biết đạo đó, con em họ biết đạo lớn lên đi làm cán bộ thì cán bộ làm sao? Biết lo cho dân, không có tham nhũng thì đất nước này lại càng có cơ hội để phát triển nữa. Cái sự phát triển của đất nước bị kềm hãm là bởi vì sao? Bởi vì yếu tố tham nhũng rất là rất là lớn, mà tại sao người ta tham nhũng? Vì người ta không có đạo đức. Nên nếu chùa lo được cái mặt tâm linh đạo đức cho xã hội cho tốt thì đóng góp rất lớn vào sự phát triển của xã hội, vì cái tâm linh đạo đức là nền mà.
[34:17]Hồi nãy ta nói cái người ta lo việc đạo, ta biết ơn cái người lo việc nước, mà người lo việc nước thì cũng rất trông cậy vào cái người lo việc đạo, vì sao? Vì có cái tâm linh đạo đức mà lan tràn trong xã hội thì đất nước tốt lên. Cái người mà lo việc nước họ dễ điều hành cái đất nước như thế này, không quá vất vả. Còn một đất nước mà dân tình nó loạn lạc, người này lừa người kia, người kia hại người nọ thì nhà nước phải bàn tay sắt, mà bàn tay sắt cũng chưa chắc vì cái người mà công an, cảnh sát họ cũng là người hối lộ luôn nữa thì đất nước hỏng luôn. Đó. Hồi nãy ta vừa dùng cái từ tâm linh đạo đức, nghĩa là sao?
[35:00]Nghĩa là cái đạo đức mà nó có yếu tố tâm linh á thì nó mới vững chắc, còn cái đạo đức mà không có yếu tố tâm linh thì nó không vững chắc, không vững bền. Tại sao cái đạo đức mà thiếu yếu tố tâm linh nó sẽ không vững chắc? Ví dụ thế này, nó thiếu luật nhân quả thôi là người ta sẽ không sợ. Nói bây giờ ta nói là: "Nè, anh không được trộm cướp nha không, anh không được gian tham nha, anh không được hại người nha." Thì đó là đạo đức phải không ạ? Những điều khuyên răn đó là đạo đức. Người ta nghe thì thấy cũng đúng, rồi vậy thôi. Anh ăn cắp luật pháp bắt được á, có khi không bắt được, có khi bắt được.
[35:38]Anh hại người có khi người ta tố cáo được, có khi người ta không tố cáo được. Còn cái lời dạy mà đừng hại người, đừng gian tham, trộm cắp, nó là đạo đức. Đó, còn luật pháp biết hay không là chuyện khác nữa. Nhưng vậy, bây giờ nếu cái người đó mà họ không tin nhân quả thì họ nghĩ rằng chỉ cần họ che mắt luật pháp được, họ dám gian tham, dám hại người. Nhưng mà nếu người đó tin cái luật nhân quả là nếu ta làm điều xấu, quả báo xấu sẽ tự đến với ta, không cần bộ máy luật pháp. Luật pháp có thể bỏ sót ta, bắt không được ta, nhưng luật nhân quả sẽ lôi đầu ta ra mà trừng phạt liền. Nếu người nào tin được điều đó,
[36:21]tự họ bớt cái cái hung hăng, cái ác độc ngay, đúng không ạ? Tại vì nếu kiếp này không trả, kiếp sau trả. Hoặc là chưa đợi tới kiếp sau ta trả, kiếp này ta phải chứng kiến con cháu ta khổ sở, khốn cùng. Đó "đời cha ăn mặn, đời con khát nước" nữa. Thấy người ta tin vào cái tâm linh nhân quả đó, cho nên người ta mới biết kiềm chế lại, không dám làm điều ác. Hoặc là cái người mà tin được cái sự giác ngộ cao siêu của Đức Phật và các vị thánh, tin được rằng con người ta ai cũng chấp ngã, nhưng nếu cái người nào mà đạt đến từng bước đạt đến vô ngã thì người đó tiến lên dần những vị thánh cao siêu, sống tự tại, an lành, vượt khỏi những điều tầm thường của các cõi này.
[37:08]Cái người nào mà tin được điều đó, họ cố gắng tu tập để diệt trừ bản ngã từng ngày, từng ngày, thì cái đó là tâm linh mà đó cũng chính là đạo đức. Cái vô ngã là đạo đức. Nên ta mới nói chữ tâm linh đạo đức là phải đi chung là như vậy. Còn nếu ta chỉ nói đạo đức không, coi vậy chứ nó không có chân, nó không có đế, không có căn bản và nhiều người ngoài miệng thì dạ dạ, vâng vâng, nhưng bên trong vẫn làm ngược lại điều đạo đức, vì họ không sợ sự trừng phạt và họ nghĩ sự khôn ngoan của họ, họ qua mặt được pháp luật. Thậm chí là họ có thể mua chuộc những cái người mà đang cầm cương nảy mực, giữ gìn pháp luật luôn,
[37:50]họ nghĩ như vậy, tiền họ mạnh quá họ mua luôn bứt cả hệ thống luật pháp luôn. Còn nếu họ tin nhân quả, họ biết sợ liền. Họ biết rằng mình che mắt được luật pháp, mua chuộc được cán bộ, nhưng luật nhân quả sẽ trừng trị mình một ngày sau này, ngay trong kiếp này hoặc kiếp tới. Nên vì vậy, họ bớt làm. Và nếu họ tin được là ngoài cái cõi người này còn có những cõi thần thánh, chư thiên ở trên cao, những vị đó nhìn biết hết tất cả. Ta làm những điều sai hay đúng đều được các vị thần thánh biết cả, không qua mắt được. Nếu ta là một người sống tốt, à ta cứ kiên trì từng chút từng chút trong cuộc đời mình chịu khó chịu thương
[38:36]mà giúp đời giúp người, thì cái tấm lòng đó, cái công lao đó đến một ngày lay động cả cả chư thiên tử ở trên trời. Mà lúc đó, phước lành sẽ đến với ta. Các vị nâng đỡ ta, dìu bước ta, đưa ta đi đến những nơi an lành, hạnh phúc. Còn nếu ta bạo ngược hung ác, lặng lẽ lén hại người này, ừ giết người kia, cướp người nọ, mà thế lực ta đang còn, phúc ta đang còn, ta tự bảo vệ mình được, nhưng đang làm căm giận cả chư thiên ở trên trời, một lúc nào đó phước ta hết mà cái sự căm giận của trời đất đã đầy đủ, ta sẽ bị những cái thảm họa không thể tưởng tượng được, không thể tưởng tượng được. Như vừa rồi ở trên a trên mạng cái hình mấy cái con
[39:26]gấu ở trong rừng mà nó bị cụt mất hai cánh tay. Vì sao vậy? Vì có người nào đó tin rằng tay gấu ăn rất là rất là bổ, mà giết nguyên con gấu thì không cần. Giết rồi bỏ nữa không cần, chỉ bắt nó lại cưa tay lấy đem về để bán ăn thôi. Và thấy con gấu nó không có tay nó làm gì không được, cái đầu óc nó căng thẳng nó phát điên luôn. Vừa là thú vật vừa là bị tâm thần, mà vừa cụt mất hai tay, sống rất vất vả rồi người ta phải giúp đỡ cho nó. Thì cái người mà cưa tay gấu để ăn như vậy sau này thì sao? Sau này sao? Cụt tay, gì nữa? Điên, gì nữa? Ta chỉ cưa hai tay con gấu thôi và chỉ bán được một ít tiền gì đó, một hai triệu gì đó thôi.
[40:17]Nhưng cái quả báo của ta thì có lẽ khoảng 50 năm ta đọa dưới địa ngục, ngày đêm bị đánh đập. Khi trở lên thì lên làm súc vật bị cưa mất chân tay sống vài kiếp. Rồi khi ta lên làm người, ta bị phát điên và cũng cụt tay cụt chân. Cho nên ta bán cặp tay gấu đó chỉ có vài triệu nhưng mà thời gian ta chịu khổ sở, đau đớn khoảng khoảng 300 năm. Do đó, ta làm một điều tội ít nhưng mà cái quả báo nó thê thảm giống như ta gieo một cái hạt. Ngoài này là hạt gì? Hạt vải nha. Ta lên một cây vải sum sê ăn không biết bao nhiêu đời. Cũng vậy, cặp tay gấu cưa chặt nó rồi về bán được mấy triệu. Nhưng mấy triệu nha, đây có ai ăn tay gấu biết nó bao nhiêu không? Có không?
[41:01]Không có hả? Không có hả? Biết thì nói giá thầy biết. Đó, thì mấy triệu đó không bao nhiêu, không bao lâu tiêu hết liền, nhưng mà cái khổ sở ta phải chịu đựng khoảng 300 năm. Cái nhân quả là vậy, hoặc là vậy, hoặc là ví dụ như ta không giàu có lắm rồi trong làng ta cái có một cái cầu đi qua cái con lạch, nó lâu ngày nó hư nó mục, rồi ta ta thấy xót mọi người đi qua lại có người bị té, ta xót quá. Cái thôi cái ta vét hết tiền rồi gỡ thêm một cái vài cái cây cái đà, cái cột trong nhà mình ra mới bắt sửa lại cái cầu đó. Thì việc mà ta sửa cái cầu đó, nếu tính ra thì ta tốn bản thân tiền của mình khoảng 5 triệu,
[41:45]thêm một vài cây cột, cây kèo trong nhà gỡ ra để mà làm thêm cho nó chắc. Và ta tốn khoảng thời gian khoảng hai tuần lễ, hai tuần lễ, nghĩa là ta tốn khoảng 5 triệu, vài cái kèo cái cột, và mất công khoảng hai tuần lễ, rồi. Nhưng mà ta hưởng thì bao lâu ạ? Xin thưa, khoảng 300 năm. 300 năm sinh ra ở đâu cũng có ăn, có mặc, có tiền, đi đâu cũng được thuận lợi, hễ có vấp té ngã thì trầy sơ sơ không bao giờ gãy chân. À và khá khá chút là mua được xe hơi chạy. Muốn gì được nấy, mà cái nhân ta chỉ gieo có hai tuần lễ, tốn khoảng 5 triệu đồng, cái tấm lòng của mình vài cái kèo cột trong nhà gỡ ra đem làm, làm lại cái cầu cho người dân đi cho an toàn, hai tuần.
[42:29]Nhưng mà cái phước báo ta ta hưởng được khoảng 300 năm. Cái nhân quả là như vậy. Mà nếu cái nhân quả như này mà cả xã hội này ai cũng tin hết thì sao? Mặt bằng đạo đức của xã hội tăng lên liền. Nên cái đó gọi là đạo đức mà cũng là tâm linh. Nên ta dùng cái chữ tâm linh, đạo đức đi chung với nhau. Còn nếu mà không có chữ tâm linh đi kèm cái đạo đức này hổng chân, nói thì nói cho vui miệng thôi chứ không thể đi sâu vào được, không cải tạo được con người được. Nên ở đây ta nói có thực mới vực được đạo. Nghĩa là cái thực tế cuộc sống và những chuyện đạo đức cao siêu nó có liên quan. Tự nhiên ta yên ổn ta tu hành, ta đến chùa, ta ngồi đây trong một buổi sáng mai
[43:12]à sương rơi mát mẻ thế này, bởi vì ở ngoài kia có bao nhiêu người đang lo việc nước. Mối liên hệ ta biết ơn những người lo việc nước để ta ta lo việc đạo. Nhưng mà ngược lại cũng vậy, những người lo việc nước cũng rất trông cậy vào những người lo việc đạo. Nếu cái tâm linh đạo đức này được phổ biến rộng khắp xã hội thì người lo việc nước sẽ rất là nhẹ lòng, dễ điều hành đất nước này. Đó, nó liên quan với nhau như vậy. Cho nên là những cái rất cao siêu và những điều rất cơ bản thực tế đều có mối liên hệ rất là rất là chặt chẽ. Cái chân lý cao siêu thỏa mãn được những tâm thức cao cấp nhưng mà đều phải dựa trên sự thỏa mãn nhu cầu căn bản của cuộc sống.
[44:00]Ví dụ thế này, ví dụ một ông triết gia, những nhà văn ông viết sách, mà nếu ông muốn là viết sách để mà lấy tiền bằng cái tác phẩm đó đó thì cuốn sách đó thường là không có giá trị. Chỉ khi nào mà ông có một cái nguồn nuôi sống khác, hoặc là vợ ông nuôi ông đầy đủ, hoặc là ông có một cái nghề mà kiếm ra tiền đầy đủ, rồi bắt đầu rảnh rỗi viết sách, cuốn sách đó sẽ có giá trị. Vì nó làm sao? Nó có được cái thực rồi, bây giờ chỉ việc vực cái đạo lên thôi. Như có một cái nhà văn vậy, có ông nhà văn có tiếng cũng a được giải thưởng văn học. Hỏi ra bà là người bán bánh mì bên lề đường á. Bà có cái tủ bánh mì bà bán.
[44:45]Rồi có những lúc khách không đến hỏi mua thì bà ngồi bà viết văn chơi. Lòng rất thanh thản, không có lo miếng ăn miếng mặc vì có cái tủ bánh mì nó lo rồi. Và viết một tác phẩm ra, được giải thì nổi tiếng luôn á. Rồi có những triết gia như vậy, làm cái nghề đóng giày, nhưng rồi viết sách triết, vậy mà thành những triết gia rất là nổi tiếng. Còn cái người nào mà hy vọng là mình viết bản nhạc để mình sống nhờ bản nhạc này, hay viết cuốn sách để sống nhờ cuốn sách này, cuốn sách thường không có giá trị. Bởi vì cái yếu tố mà ham muốn đời sống nó đã nằm ở trong tác phẩm đó nên nó không có cao. Cái thấp, cái thực phải nằm ở dưới.
[45:24]Trên đó ta mới xây được một cái thượng tầng kiến trúc như vậy. Ví dụ hồi nãy quý Phật tử lại đây ngồi nghe một số bài nhạc, thấy có hay không? Biết ai viết không? Đúng rồi, có một người gầy gầy ốm ốm đã viết nên những bài đó. Mà tại sao viết hay như vậy? Vì sao? Vì có cơm ăn no bụng rồi, vì có người nấu cơm ăn rồi nha. Không lo, chính vì ta không lo cái hạ tầng cơ bản đó mà ta mới xây dựng được cái thượng tầng kiến trúc, ta mới xây dựng cái đạo, cái tinh thần, cái nghệ thuật, cái triết học. Cái căn bản nó là là như vậy. Cho nên do đó, trong cuộc sống này, khi ta nghĩ đến những điều cao siêu xin đừng quên những điều những điều thực tế.
[46:12]Và bây giờ vậy, bây giờ cái ta trở lại đến ngôi chùa. Khi ta vào chùa ta tu, như vậy là việc mà vào chùa tu là cao siêu hay là thấp kém? Cao siêu, phải không ạ? Nhưng mà phải coi cái điều thấp cơ bản nó nằm ở chỗ nào. Còn vào chùa chỉ biết cái cao siêu là ta đang nhầm đấy, ta đang nhầm đường. Nên khi ví dụ đến gặp thầy dạy ta một điều cao siêu, khi nào tiện ta phải hỏi cái điều thấp bé. Vì có một cái điều thấp bé mới là cái căn bản. Ví dụ như bây giờ ta đến, thầy dạy ta: "Nè, nè Phật tử, niệm Nam Mô A Di Đà Phật để chết rồi vãng sinh về cõi Phật." Thì cái đó cao siêu không? Cao. Vì chuyện ở trái đất này không có, phải không?
[47:00]Niệm Phật rồi chết đi về cõi Phật, chuyện ở trái đất này không có. Thì ta mới hỏi, hỏi điều thấp bé lại. Nói: "Dạ thưa thầy, Phật A Di Đà ở đâu?" Thầy mới trả lời: "Phật Di Đà ở cõi Tây phương Cực lạc." Rồi cái mình mới hỏi lại: "Thưa thầy, ai nói cho thầy biết là có một cõi Tây phương Cực lạc, có Phật A Di Đà à?" Thầy mới trả lời: "Vì có cái bản kinh A Di Đà ừ có bản kinh Quán Vô Lượng Thọ, Phật Thích Ca đã giới thiệu về điều đó." Thế mình mới hỏi tiếp: "Phật Thích Ca là ai?" Phải không ạ? Thì thầy mới trả lời: "Phật Thích Ca là một nhân vật có thật trong lịch sử, sinh ra ở Ấn Độ cách đây hơn 2.500 năm.
[47:47]Một con người có thật, đã là một thái tử xuất gia tu hành đắc đạo và thành Phật, và giảng dạy rất nhiều đạo lý suốt 45 năm. Và có một bản kinh nói rằng là ngài giới thiệu về Phật A Di Đà." Và như vậy ta mới biết Phật Thích Ca là gì? Là thực tế, là lịch sử. Phật Di Đà là gì? Là huyền thoại. Như vậy, khi ta tu, ta phải biết cả cái cơ bản lịch sử thực tế của đạo Phật. Còn những điều thuộc về huyền thoại thì ta cũng phải biết để tham khảo. Bây giờ ta tu theo một cái đạo mà ta không biết cái nguồn cội của nó, cái lịch sử của nó mà chỉ bằng niềm tin tu theo cái huyền thoại. Vậy ta có khôn không? Không khôn nha. Như vậy.
[48:36]Cho nên thầy thấy lo là đi đâu, chùa nào cũng Nam Mô A Di Đà Phật mà thầy không biết là những người niệm Nam Mô A Di Đà Phật đó có biết Đức Phật lịch sử thực tế của ta là ai không và ai là Đức Phật huyền thoại hay không? Cho nên khi một bậc thức giả trí tuệ, người ta đến với đạo, người ta phải tìm cái gì? Cái thực tế lịch sử. Còn cái điều này thuộc về huyền thoại thì để đó tính lại, xét lại một lần nữa. Và hỏi, ta mới hỏi thầy ta: "Thưa thầy, như vậy Phật Thích Ca là một nhân vật có thật trong lịch sử dạy những điều gì, bao nhiêu điều?" À, vị thầy mới nói rằng: "Suốt 45 năm thuyết pháp của Phật Thích Ca,
[49:17]Ngài để lại một tạng kinh bằng cái nhà này". Người ta mới hỏi tiếp: "Thưa thầy, nguyên một tạng kinh cả bằng cái nhà này như vậy, vậy cái đoạn kinh mà nói về Phật A Di Đà là đoạn nào?" Thầy mới nói: "Có hai tập kinh mỏng mỏng, bé bé thế này." Như vậy hai cái tập kinh mỏng mỏng, bé bé này có đại diện được cho toàn bộ đạo Phật không? Không. Vì đạo Phật là cả một Đại tạng kinh. Vừa rồi ở trên mạng có một cái bài viết nói rằng có hai nguồn của pháp môn Tịnh độ: một cái nguồn pháp môn Tịnh độ là từ chư tổ của Việt Nam truyền lại; một cái nguồn của pháp môn Tịnh độ là ở bên nước ngoài, Đài Loan đưa qua hiện nay.
[50:02]Mà cái Tịnh độ của Việt Nam chư tổ truyền lại đó thì Tịnh độ mà là thiền, Tịnh đấy mà thiền đấy, trong cái Tịnh nó phảng phất cái lý thiền. Để khi một người đến với đạo bằng cái ngõ niệm Phật A Di Đà, nhưng mà rồi họ tu sâu vào, họ giác ngộ được lý thiền, họ buông hết tất cả thành vô niệm. Còn cái nguồn của pháp môn Tịnh độ bên Đài Loan đưa qua đó là một Tịnh độ cực đoan, chỉ biết niệm Phật A Di Đà, dẹp sạch hết Tam bảo, bỏ hết kinh điển luôn, không cần tới những cái khác, chẳng cần chư Tăng, chư Ni gì cả, chẳng cần kinh điển gì cả, chẳng cần chùa gì cả, chỉ cần bốn chữ A Di Đà Phật. Như vậy cái nguồn Tịnh độ từ Đài Loan đưa sang có phải là chánh pháp không?
[50:49]Không phải, chẳng những không phải là chánh pháp mà là một phương pháp khéo léo để tiêu diệt Phật pháp. Ta theo cái đạo đó rồi, mai mốt ta bỏ hết đạo Phật. Còn cái Tịnh độ mà do chư tổ chân truyền của Việt Nam á thì ta càng tu ta càng thông suốt, mở mang, trí tuệ phát triển và hiểu hết đạo Phật để chung tay xây dựng phát triển đạo Phật này. Nên do đó, khi Phật tử đến chùa thì có thầy dạy mà niệm Nam Mô A Di Đà Phật thì ta phải hỏi thầy: "Thưa thầy, thầy niệm Phật này là cái nguồn này từ đâu?" Nếu mà thầy nói là cái nguồn này là do chư tổ Việt Nam truyền lại, Tịnh đấy mà thiền đấy thì ta theo ngay.
[51:32]Ta theo ngay vì cái này đúng của Việt Nam chân truyền. Còn nếu mà thầy trả lời: "Ồ, cái này của một pháp sư Đài Loan cao siêu lắm, ổng truyền qua" thì ta quay lưng và đừng bao giờ trở lại cái chùa đó nữa. Được không ạ? Được, nhớ như vậy giùm thầy. Nên một cái ngôi chùa vậy, ta phải đáp ứng cả hai nhu cầu là vừa cái giác ngộ giải thoát cao siêu, vừa là những đạo đức thực tế trong cuộc sống này. Thế nào là cái giác ngộ cao siêu và thế nào là những đạo đức thực tế trong đời sống? Thế nào là tâm linh giác ngộ cao siêu? Nghĩa là khi một người tu theo đạo Phật mà tu đúng hướng, công đức đã đầy đủ, công phu đã sâu dày thì tâm thức họ được khai ngộ.
[52:24]Cái trạng thái tâm thức khai ngộ là một trạng thái mà không ai diễn tả cho ai hiểu được mà tổ mình thường nói là uống nước này nóng lạnh tự biết. À, cái trạng thái khai ngộ khiến cho tâm người đó trở nên phát sáng, thanh tịnh. À, và họ an lạc, hạnh phúc, họ trở thành một vị thánh. Nhưng thánh trong đạo Phật thì tới bốn cấp độ lận, thì vị đó khi mà ngộ đạo, tâm linh chuyển biến, phát sáng ra thì vị đó thành một vị thánh, nhưng mà ta chưa nhất định là ở cấp độ thứ mấy. Nhưng mà cũng là một vị thánh trên đời này rồi, thấp nhất là Tu Đà Hoàn và cao nhất là A La Hán. Đó, thì cái vị nào mà khai ngộ được tâm linh thì vị đó trở thành một vị thánh.
[53:13]Và khi ta đến với đạo Phật là ta đi trên cái đạo lộ đó. Ta đi trên cái đạo lộ sao để cho ta chứng từng bậc thánh dần dần lên. Ít nhất ta bắt đầu chứng được Tu Đà Hoàn là bảo đảm đời đời không còn đọa vào ác đạo, mà một ngày nào đó bắt buộc phải chứng A La Hán. Ít nhất ta phải chứng Tu Đà Hoàn như vậy. Có những người mà theo thầy mười mấy năm tu hành nghiêm túc, tinh tấn, làm nhiều công đức, rồi một hôm đến gặp thầy, khi đến chùa để lễ chùa, lễ chùa rồi khi vào chánh điện quỳ xuống, thoắt nhiên tâm thức khai mở, quỳ đó mà khóc. Rồi đến gặp thầy trình cái cái trạng thái, cái sở ngộ và thầy công nhận người này đã bước vào được cái vị thánh ban đầu.
[54:02]Chỉ là ban đầu thôi, nhưng mà đã đã đúng cái trạng thái đó. Cái trạng thái đó nó xuất hiện làm sao? Tâm linh khai mở, cảm giác rất là an lạc, nhẹ nhàng. Thứ hai là gì? Lòng tôn kính Phật tràn ngập khắp luôn. Nghĩa là bao nhiêu năm theo thầy, thầy dạy cái lòng tôn kính Phật thì cũng biết rồi, cũng ráng tôn kính Phật rồi, nhưng cái giây phút mà ngộ đạo một cái thì cái lòng tôn kính Phật nó trở thành tự nhiên và tuyệt đối, khóc òa trước chánh điện. Lúc đó mới là thực sự mới thấy mình đủ lòng tôn kính Phật. Mà đó là dấu hiệu của một vị Tu Đà Hoàn, là như vậy. Mà cũng phải mất hết mười mấy năm ròng rã dụng
[54:41]công tinh tấn, làm các công đức đầy đủ. Nhưng mà đã được rồi thì thôi, vô lượng kiếp không còn đọa ác đạo nữa, sẽ có lý tưởng tu hành mãi mãi hết kiếp này đến kiếp kia và chắc chắn có một kiếp phải được A La Hán, nó là như vậy. Nhưng mà để được như vậy cũng khổ công lắm, phải tu hành nghiêm túc lắm chứ không phải là dễ, không phải nay thế này mai thế kia. Đó, như vậy ta đến chùa là ta đi trên một cái đạo lộ với cái mục tiêu là ta trải qua những tầng bậc thánh như thế để giải thoát, để giác ngộ và để hóa độ chúng sinh. Nhưng để có thể hướng được đến con đường đạo quả cao siêu như thế thì ta phải có những đạo đức căn bản trong cuộc sống này.
[55:26]Vì vậy, chùa ngoài cái việc mà giáo hóa cái tâm linh cao siêu, phải dạy những đạo đức căn bản thì mới gọi là một ngôi chùa đầy đủ chức năng, đầy đủ trách nhiệm với cuộc đời. Chứ còn ai vào chùa ta cũng chỉ bắt Nam Mô A Di Đà Phật đi hoặc cứ ngồi thiền đi là ngôi chùa đó không đầy đủ chức năng của một ngôi chùa, ngôi chùa đó chưa đầy đủ trách nhiệm của một ngôi chùa đối với đất nước, đối với xã hội. Vì vậy là ta yêu cầu các vị trụ trì, chư Tăng Ni ở các tự viện phải có một cái giáo trình dạy đạo đức cho cư sĩ, nhất là các trẻ em. Cái đạo đức trong cuộc sống này từ từ thấp lên cao, những điều thực tế trong cuộc sống. Căn bản nhất là gì?
[56:12]Lòng hiếu kính cha mẹ, trẻ em phải hiếu kính cha mẹ. Cao là cái gì? Là tình yêu nước tràn đầy, tình yêu nhân loại đậm sâu. Đó, rồi những cái vừa vừa là gì? Ví như lòng từ bi yêu thương con người là cái gì? Rồi cái hạnh mà nhẫn nhục, nhường nhịn trong cuộc sống này là cái gì? Ví dụ như ông bà mình nói thôi, cái oai nghi "Ăn trông nồi, ngồi trông hướng" thì là cái gì? Những điều đó chùa phải dạy hết. Nghĩa là những cái chút chút chút chút, những cái đạo đức, những tinh hoa đạo đức mà ông bà mình đã để lại mà phù hợp với kinh điển của đạo Phật, chùa phải lập ra một cái giáo trình dạy hết. Mà dạy không phải là cứ ngồi nói cho các em nghe giống như thế này.
[56:53]Thế này thầy giảng mà mọi người chỉ nghe là vì sao? Bởi vì quý Phật tử có trí tuệ và thuần thành mới ngồi nghe kiểu này được, mà chứ còn dạy cho các em mà cứ một người mà nói mà nghe dưới đó là sao? Nó ngủ sạch. Cho nên dạy cho các em phải là một cách dạy khác: vừa dạy vừa hỏi, đứa nào mà đáp đúng phát cục kẹo liền. Bắt đầu hỏi nói, giảng một lát rồi hỏi, đứa nào trả lời được móc cho cái bánh liền, tức là có thực mới mà mới dạy được đạo đức nha. Thế, thế là một lớp học đạo đức ở trong chùa phải tốn cơm, tốn gạo, tốn chè, tốn bánh, tốn kẹo lắm mới dạy được đạo đức. Do đó, nếu ngôi chùa nào mà mở được cái lớp đạo đức hằng tuần
[57:33]cho các em thì quý Phật tử phải đến đó mà ủng hộ kẹo bánh. Nghe tin mà chùa mở cái lớp đạo đức thì phải đem kẹo đem bánh tới mà chất vô kho cho thầy. Để chi vậy? Để cho khi mà thầy vừa dạy mà vừa phát kẹo, phát bánh thưởng cho các em mà nó trả lời đúng. Nên cách dạy ở trong một cái lớp học đạo đức ở trong chùa cho trẻ nó sinh động mà nó vui vẻ, mà phải như vậy. Đó là những điều mà thực tế trong cuộc sống, chứ không thể một ngôi chùa bước vô cái trầm mặc. lặng lẽ rồi tiêu dao cao siêu, rồi không có gì nữa là chùa chưa đủ chức năng. Nên chùa vậy phải có hai cái lớp tu: một cái lớp tu dành cho người lớn tuổi,
[58:19]đã trải qua việc đời nhiều, đã thấm thía nỗi đau, niềm vui của cuộc đời này, và bây giờ mới đi tìm đến bến bờ giác ngộ cao siêu. Nên người đó có thể quỳ trước Phật cả nửa tiếng đồng hồ, cả tiếng đồng hồ. Thì người lớn có thể là ngồi thiền cả tiếng đồng hồ vậy, có thể đọc bản kinh, trầm ngâm, đến mượn kinh chùa ngồi ở thư viện chùa đọc cả buổi sáng. À, có thể đàm đạo với thầy đó là cả cả ngày, vân vân. Đó là dành cho cái người lớn tuổi đã có trí tuệ, bản lĩnh và kinh nghiệm, và từng trải. Nhưng mà các em thì không vậy. Chùa phải có một cái sắc thái khác để giáo hóa cho các em học sinh là vui, thực tế, ích lợi, mà không có vui chơi à, không có chơi, không có trò chơi.
[59:05]Có một lần vậy, à có một cái thầy đó ở dưới miền Tây mới mở một cái lớp học hè, cũng là lớp đạo đức. Cái mới mời thầy xuống để thầy dự xem. Thầy xuống thầy dự xem thì mới phát hiện là ông chưa có một cái chương trình dạy rõ rệt mà cứ bày trò chơi. Thầy mới nhắc nhở ông thầy đó, thầy nói: "Tuyệt đối không được chơi, không có trò chơi gì hết trơn á. Các em đến chùa chỉ học và học mà thôi, mà học cách nào cho các em vui trong học thì đó là đúng, chứ không được tạo trò chơi để các em chơi cho vui, mất thì giờ nha. Mà đó là ta dở. Ta không biết dạy, ta mới dùng trò chơi để lấp liếm lại. Còn nếu ta dạy giỏi, ta cứ dạy thôi,
[59:50]cho các em học chỉ học và học mà nó vui trong cái học là ta thành công". Nên phải dạy như vậy, dồn sức mà dạy như vậy, học như vậy. Và quý thầy, quý cô phải tham khảo rất nhiều cái cách để dạy đạo đức cho các em. Dạy đạo đức cho các em nó hoàn toàn khác với cái dạy mà ở trong trường lớp, ngồi cả một ngày rồi cắm bài viết viết viết đâu. Đó, phải gợi cho các em tự ý thức lên. Cho nên ngày nay vậy, cái đạo đức xã hội trong thanh thiếu niên là một điều báo động ghê gớm. Cha mẹ dạy nó một hai lời, nhưng mà trên mạng internet dạy nó một ngàn lời bậy bạ, và cha mẹ buông tay không làm gì được luôn. Nên do đó, cái việc mà giáo dục đạo đức cho trẻ ngày hôm nay
[1:00:29]phải là trách nhiệm của toàn xã hội mà chùa phải gánh vác một phần lớn. Nghĩa là sao? Vì chùa có tâm linh, chùa có luật nhân quả, nên chùa phải khai thác những đạo lý cao siêu đó đưa vào trong đạo đức xã hội để cho các em tin đạo, tin luật nhân quả, có lý tưởng vô ngã, có lý tưởng giác ngộ, có lý tưởng phụng sự mà tu dưỡng rèn luyện cái đạo đức của mình. Nên chùa phải gánh trách nhiệm rất là lớn. Mà chùa có cơ hội dạy đạo đức hay hơn ở ngoài xã hội. Vì sao vậy? Vì chùa có luật nhân quả, ngoài xã hội không nói được. Ví dụ bây giờ ta nói một cán bộ đi, dạy đạo đức cho cái nhân viên của mình: "Khuyên đừng làm điều này, khuyên nên làm điều kia", cũng khơi khơi thôi.
[1:01:16]Chứ còn nhà chùa mà dạy thì nói cái gì? Nhà chùa mà dạy thì nói luật nhân quả trước. Mà các em nó tin nhân quả rồi thì sao? Thì tự nó biết kiềm chế lấy nó. Mà trẻ em thì nó rất dễ thâm nhập. Nó tin được rồi cả đời nó tin nhân quả và nó biết giữ gìn cuộc đời của nó. Cho nên, cái việc dạy đạo đức trong chùa dạy hiệu quả hơn là ngoài đời. Vì thế, chùa phải gánh vác cái việc mà dạy đạo đức tâm linh cho trẻ nhiều hơn ngoài xã hội. Mặc dù ta đổ thừa là gia đình, học đường, nhưng không, trong thời đại này, chùa mới đóng vai trò chính để mà dạy đạo cho cho trẻ. Mà đó là cái điều thực tế, còn những cái tâm linh giác
[1:02:03]ngộ hay vãng sinh gì đó là điều cao siêu ở phía sau. Đấy, có thực mới vực được đạo. Ta muốn có cái đạo cao siêu giác ngộ thì ta phải xây dựng cái nền tảng đạo đức cơ bản trong cuộc sống cho cho các em trước, cho mọi người trước. Không thể có cái chuyện, không thể có cái chuyện là người cứ lo mãi đi lo tìm giác ngộ, vãng sinh, nhưng mà sống với người bên cạnh mình rất tệ. Cứ nói xấu nhau, hiềm khích nhau, tranh nhau hơn từng lời ăn tiếng nói và cứ nghĩ xấu về nhau thì đừng nói chuyện giác ngộ cao siêu. Nên do đó, chùa phải có hẳn một giáo trình dạy những điều đạo đức thực tế trong cuộc sống song song với việc dạy cái giác ngộ cao siêu.
[1:02:50]Đó mới gọi là có thực mới vực được đạo. Có những điều gần gũi thực tế rồi ta mới xây dựng cái thượng tầng tâm linh cao siêu là là như vậy. Ừm. Hồi xưa cái Đức Phật dạy các vị tỳ kheo là: "Này các tỳ kheo, hãy tìm một trú xứ không gần làng, không xa làng". Đức Phật cực kỳ trí tuệ là vậy. Vì nếu mà ta xa làng, cái người làng họ cũng lười họ không đến gặp chư tăng để nghe giáo pháp, rồi ta cũng khó gặp gỡ để giáo hóa. Mà nếu gần làng quá thì cái việc thanh tu sẽ bị xáo trộn do cái đời sống của thế tục sẽ bị ảnh hưởng vào trong tinh xá. Do đó, đừng gần làng, đừng xa làng. Mà đừng gần làng, đừng xa làng cũng là để cho chư tăng sao? Đi khất thực cho dễ.
[1:03:42]Cái đoạn đường từ tinh xá đi vào làng khất thực rồi trở về nó vừa chừng với sức khỏe. Xa quá, đi mười cây số về ăn hết bát cơm xong về nó đói lại rồi chẳng lẽ đi quay ra đi khất thực nữa? Cho nên vừa thôi, đừng xa, đừng gần. Mà đến khi mà cái người dân mà họ giá đất lên cao, họ cứ lấn lần lần lấn lần lần ra khỏi làng, họ mở rộng cái làng mà đụng tới tịnh xá thì sao? Mình nhích tịnh xá ra xa một chút nữa, cứ như vậy, tức là đừng gần làng, đừng xa làng. Chùa Mai Phúc của ta là ở đây như thế nào? Hồi xưa cũng là vậy đó, hồi xưa là không gần làng, không xa làng, nhưng bây giờ thì do là giá đất lên cao
[1:04:21]rồi con người ta mở mang xây dựng, giờ bao quanh hết: bên đây là trường học, bên đây là cái nhà lầu, ở kia là cái nhà không lầu, trước mặt là đường xá, sau lưng là xe hơi, đại khái là như vậy. Thì cái hoàn cảnh giờ nó như thế. Nhưng mà dù sao, cái khung cảnh già lam này cũng yên ắng ha, thanh tịnh. Nên cái việc mà chùa không xa làng, không gần làng là Phật đã đặt tiên đề căn bản thực tế là có thực mới mới vực được đạo. Và ta hiểu ngày xưa đó, các vị tỳ kheo sống bằng cách gì? Sống bằng cách gì? Khất thực, ôm bát đi đi xin ăn. Sáng là ôm bát đi vào làng, ai cho gì nấy, ăn xong rồi về tu. Nhưng mà ngày nay còn được như vậy không? Không được. Vì những lý do gì?
[1:05:09]Lý do là có những sư giả đi ôm bát xin bậy bạ, cho nên giáo hội yêu cầu là chư tăng ngưng hết việc khất thực. Vì lúc này Phật tử cũng thuần thành là đem đến tận chùa để cúng rồi, nên quý thầy không cần đi khất thực nữa. Nếu khất thực nó lẫn lộn thật giả rồi bên công an người ta không biết mà xử lý. Nên bây giờ hễ ai đi khất thực thì là giả, nói cho gọn như vậy, và vô tình ta xóa đi cái việc khất thực truyền thống ngày xưa. Nhưng mà sự thật quý thầy có ngưng khất thực chưa? Chưa, chưa bao giờ ngưng, vẫn còn khất thực dài dài. Nhưng mà khất thực qua một hình thức khác. Hình thức gì ạ? Hình thức gì?
[1:05:50]Hình thức điện thoại di động.
[1:05:55]Ví dụ như thầy cũng vậy. Ví dụ như thầy muốn cái gì đó, cái thầy ngồi thầy suy nghĩ: "Không biết giờ coi Phật tử nào khá khá nha", thì ngồi thì nghĩ: "À có Phật tử khá khá có lẽ phát tâm". Ừm. À, nên thầy mới nhắn tin, thầy nói thầy có việc này phải làm phải làm như vậy, cũng cần khoảng bao nhiêu, cố gắng giúp giùm thầy. Thì cái đó phải xin không ạ? Cái đó khất thực chứ gì nữa, nhưng mà thay vì thầy phải ôm bát đi lon ton ngoài đường thì thầy nhắn cạch cạch cạch cạch cái rồi, bay. Cái Phật tử kia trả lời lại: "À, thôi thôi được thầy nấn cho con ít hôm để con ráng rồi con gửi qua thầy". Ít hôm cái tự nhiên trong máy thầy nó báo lên:
[1:06:29]"Tài khoản của quý khách đã có được bao nhiêu tiền", cái thầy lại nhắn tin cạch cạch cạch cạch: "Thầy cám niệm công đức nha, thầy chúc lành". Cái rồi thầy có tiền. Cái đó phải xin không ạ? Phải xin. À. Nhưng mà thầy nói thì nghe vui chứ sự thật thầy không có dám xin nhiều, ráng vậy, Phật tử cho nhiêu sống bao nhiêu, nó chỉ có vài việc khi nào khẩn cấp quá thôi. Ví dụ như có một hòa thượng vậy cũng sắp tổ chức đại hội, rồi cái tỉnh nó cũng nghèo, nhờ thầy mà thầy không biết sao cái thầy cũng vận động thầy xin gì đó, nó cũng là một hình thức khất thực. Thì bây giờ mà nếu Phật tử mà lỡ có nhận được một tin nhắn của quý
[1:07:02]thầy quý cô thì đừng có mà buồn nha, đừng có giận rồi nói: "Sao đi tu mà đi xin tiền người ta?". Không, đó là một hình thức khất thực đó, cái điều khất thực của thời đại thời đại mới, khất thực của thời kỹ thuật số. Nó khác với thời khất thực mà ôm bình bát đi lang thang nha. Cũng đều là khất thực. Và chính nhờ cái khất thực đó mà sao? Đạo pháp mới phát triển. Nếu không có những tin nhắn, những cú điện thoại mà đi xin tiền Phật tử thì chùa không cất được, chư tăng không tu được, việc hoằng hóa Phật pháp không mở mang được, quan trọng lắm. Cho nên nếu một ngày đẹp trời nào đó, bỗng nhiên điện thoại ta reo lên mở ra, tưởng là ai yêu thương gọi mình:
[1:07:46]"Nè, con à thầy đang cần cái này", thì xin hãy vui vì tin nhắn đó. Ta còn được, vậy là ta được Thánh đến nhà. Ngày xưa đó, một vị tỳ kheo họ phải muốn khất thực họ đến đứng trước cửa nhà, họ đến trước cửa nhà họ lặng lẽ dừng lại. Mà nếu hên cho ta, vị đó đắc A-la-hán, thế là ta mang cơm trong nhà mình ra, ta chắp tay ta xá, ta mới sớt vào bát các ngài, rồi quỳ xuống ta lạy các ngài: "Thỉnh các ngài nạp thọ cho chúng con được phúc". Mà nếu lỡ hên vị đó là vị A-la-hán thì thì xin thưa, ba mươi đời sau không bao giờ ta đói. Sớt một muỗng cơm vào cái bát một vị A-la-hán thì ba mươi đời sau không bao giờ ta đói, mà thậm chí có khi lên làm vua luôn.
[1:08:30]Công đức lớn vô tận đến như vậy. Thì ngày nay không còn hình ảnh một vị A-la-hán, vị tỳ kheo ôm bát đứng trước cửa nhà ta rồi mới cất bước đi tiếp, mà ngày hôm nay là điện thoại ta reo lên. Như vậy. Điện thoại ta reo lên, mở lên: "Đệ tử chùa Mai Phúc à? Thầy đang cần 10 bao xi măng", vân vân vậy. Thì nhớ nếu mà ta chuyển cho thầy 10 bao xi măng, thì nhớ rằng ta ba đời liên tiếp không bao giờ thiếu nhà ở. Sinh ra ở đâu có nhà ở đó. Thì như vậy. Đó, đó là thời kỹ thuật số, cái sự khất thực nó hơi lạ, hơi mới một chút, nhưng vẫn là khất thực. Vẫn là có thực mới mới vực được đạo, nhưng mà là hình thức khác thôi.
[1:09:16]Ta đừng có cười, đừng nghĩ là quý thầy hễ khất thực là phải ôm bát đi, không có đâu. Nhưng chỉ có cái này thôi, chỉ có cái này là ta hi vọng rằng quý thầy quý cô sau khi mà khất thực kiểu hiện đại như thế, thì cái số tiền có được là đem dùng xứng đáng để nuôi sống chư tăng chúng ha. Mua gạo, tương, tàu hũ rồi chăn mền nệm, xây chùa, làm các Phật sự cần thiết. Dạ, thì Phật tử hưởng phúc rất là rất là lớn. Còn mà quý thầy đem tiền về giấu hoặc là bỏ túi riêng làm bậy, thì ta không có phúc, quý thầy thì mang tội nặng. Ngày hôm nay, chính xác ngày hôm nay, báo Thanh Niên viết liên tiếp rất nhiều bài trong một tờ báo của một ngày hôm nay về cái việc mà tiền công đức của
[1:10:03]các đền chùa đi đâu, là viết rất rất là thẳng thắn, quyết liệt. Ví dụ như cái Bà Chúa Xứ ở Châu Đốc, một năm cúng không biết bao nhiêu tiền, ai quản lý, ai tiêu, không biết. Rồi cái Dinh Cô ở Long Hải nữa. Rồi một số chùa, số đền, vân vân, kể cả cái chùa Hương ta cũng được vào danh sách luôn. Tiền đi đâu, ai làm gì, ai quản lý? Tiền đó được dùng vào việc gì? Bởi vì khi Phật tử bỏ tiền vào cái công đức đó, Phật tử hi vọng rằng tiền đó sẽ trở thành điều tốt đẹp cho đời, chứ tiền đó không thể trở thành một cái gì để cất để giấu hoặc là làm chuyện bậy bạ. Và tiền đó phải trở thành điều tốt đẹp thì cái người cúng mới có phúc.
[1:10:42]Nên cái việc mà hôm nay bài báo nêu ra cũng rất là nảy lửa, rất là đụng chạm, nhưng hết sức cần thiết. Hết sức cần thiết. Ví dụ như thầy cũng vậy. Nếu nói trên đạo đức thì thầy là người không tham lam. Thầy không tham tiền. Ví dụ như bây giờ ai mà bảo thầy phải làm một điều sai và đổi lại cho thầy một núi vàng, thầy không không làm. Dù một điều sai rất nhỏ, không bao giờ thầy đánh đổi với một núi vàng. Không bao giờ. Và thầy cảm thấy thầy bảo đảm về cái đạo đức như thế, thầy không tham tiền, không màng tới của cải, hễ có tiền là để làm việc việc đạo mà thôi. Thì về phần đó thầy hết sức bảo đảm.
[1:11:22]Nhưng chính vì thầy không tham tiền, thầy quản lý tiền bạc lỏng lẻo. Và tiền mà Phật tử cúng cho chùa, sự thực là không phải được sử dụng tận cùng cái công suất của nó. Và thầy mang tội về điều này rất nhiều chứ không phải là không. Sau này thầy may mắn là có một cái người đệ tử xuất gia vào chùa, cũng trước đây là một doanh nghiệp, mới phát hiện ra chùa lỏng lẻo quá, mới xin phép thầy là lập lại cái hệ thống kiểm soát lại. Thầy cho phép và nhờ như vậy, từ bây giờ một đồng vào, một đồng ra đều được kiểm soát rất là kỹ và việc dùng nào có ý nghĩa, có chân chính, không có đi đâu mà không biết, không có thất thoát nữa.
[1:12:03]Cho nên bây giờ mà ai cúng dường vào chùa của thầy là bảo đảm không có không có bị mà bị bị thất thoát sai. Thầy nói như vậy có phải là thầy kêu cúng cho thầy nhiều không? Không phải, mà ý rằng thầy muốn các chùa bắt đầu cũng phải như vậy, giống như bài báo hôm nay. Là bây giờ các chùa phải có cái hệ thống kiểm soát tài chính để làm sao bảo đảm cái tiền mà quý Phật tử công đức vào chùa đều phải trở thành điều tốt đẹp cho đời, cho đạo, chứ không đi đâu không ai biết, không ai hay. Và sự thật rất nhiều tiêu cực đã xảy ra trong cái chuyện tiền công đức cúng chùa này. Nhiều tiêu cực lắm á chứ không phải không đâu.
[1:12:42]Nên do đó là hôm nay bài báo viết cũng là một điều cảnh tỉnh cho giáo hội. Và có lẽ một lúc nào không xa, giáo hội phải đưa ra quy định về vấn đề tiền công đức để bảo đảm rằng là mồ hôi nước mắt của Phật tử đổ vào trong chùa phải luôn luôn biến thành điều tốt đẹp. Đó. Nói chuyện cao siêu, giác ngộ, chứng thánh, vãng sinh đâu không biết, nhưng mà từng đồng tiền của chùa phải luôn luôn được sử dụng đúng. Đó mới gọi là có thực mới vực được đạo. Đó, chứ không thể là ta cứ nói chuyện cao siêu rồi ta tin nhau. Nói: "Ờ, ông thầy ổng xuất gia ổng cao siêu rồi, thôi thì cứ cúng ổng làm gì ổng làm", không được.
[1:13:21]Cái đó nó nó không căn bản. Đến lúc phải có cái sự quản lý kiểm soát lại. Vì người tu cần cái gì? Ví dụ như bây giờ như thầy là nói: "Thôi thôi đừng kiểm soát, tôi tự tôi là trụ trì, tôi muốn làm gì tôi làm." Mà thầy làm cái gì? Thầy có ăn được vàng không? Có nhai được vàng mà nuốt không? Một ngày thầy cũng chỉ ăn mấy bữa cơm phải không ạ? Ăn mấy bữa cơm đơn sơ mà nhiều khi mà no quá ăn cũng không nổi nữa. Cho nên cũng chỉ vừa vừa thôi. Một ngày có có ra miền Bắc thì rét quá thì thêm vài cái áo cho nó dày dày một chút thì thôi. Hoặc là điệu điệu chút nữa thì ghé mua cái đôi giày nào cho nó ấm ấm, nó vừa đẹp, vừa ấm, vừa rẻ, ví dụ vậy.
[1:13:58]Thì nhu cầu thầy cũng không có nhiều. Thì thầy cần chi mà phải giấu bặt tiền thầy đừng cho ai biết, phải không ạ? Nó vừa chừng thôi. Cho nên cái tiền có sự kiểm soát hết, để quản lý hết để làm đâu cho nó đúng đó, thì đó là điều tốt hơn. Mà như vậy, cái có thực mới vực được đạo như vậy. Ta chùa làm những điều tâm linh cao siêu nhưng mà với những điều căn bản thực tế cũng hết sức là là minh bạch, hết sức là đúng đắn thì chùa đó vẫn sẽ sẽ tốt hơn.
[1:14:30]Nãy ta vừa nói, chùa dạy cái đạo lý giác ngộ tâm linh cao siêu, nhưng cũng phải dạy cái đạo đức căn bản trong đời sống, phải không? Thì người Phật tử cũng vậy. Người Phật tử phải xây dựng cho mình cả hai điều: một cái cao và một cái căn bản. Cái cao là gì? Đó là xây dựng cái công đức tâm linh để sau này mình giác ngộ, mình chứng thánh. Thậm chí là để sau này không xa mình xuất gia luôn cũng được. Như vậy. Còn cái căn bản là ta phải gây tạo cái phước đức trong xã hội. Đó, chứ đừng có nghĩ rằng à chùa là cao siêu rồi bao nhiêu công đức dồn hết vô chùa, chuyện đời ta không tham gia nữa là là một cái sai.
[1:15:12]Vì nếu không có đời, không có xã hội thì làm gì có chùa. Nên do đó, cái người Phật tử phải xây dựng công đức, phước đức trên cả hai phương diện: một là xây dựng cái công đức tâm linh, hai là xây dựng cái phước đức trong đời sống xã hội này. Xây dựng công đức tâm linh là sao? Tức là ta đóng góp vào việc xây dựng đạo pháp. Ta đóng góp vào việc xây dựng đạo pháp là sao? Nghĩa là ta cúng dường công đức cho tăng ni có gạo mà sống, mà tu, mà giáo hóa. Ta cúng dường cho tăng ni một viên gạch, một bao xi măng, một viên đá để quý thầy quý cô xây chùa lên, có chỗ tu học cho mọi người. Rồi ta công đức cái gì?
[1:15:54]Ta công đức cho quý thầy quý cô à phương tiện, máy móc, à băng đĩa để quý thầy quý cô có thể mà thuyết giảng, giáo hóa, in ấn, học tập, vân vân. Đó là công đức tâm linh ở trong đạo. Đại khái là vậy, là những cái đó gọi là công đức tâm linh. Ta đổ vào chùa, phụ tiếp với chùa để chùa vừa tu, vừa học, vừa giáo hóa. Đó là công đức tâm linh. Thì với cái công đức này, nó sẽ thành những quả báo về sau cho ta như thế này. Thứ nhất, ta sẽ giàu có nhiều kiếp. Nếu cái chùa đó mà tu càng tốt chừng nào thì cái cái sự giàu sang, quyền quý của ta càng nhiều kiếp chừng nấy. Đó là thứ nhất: thấy giàu có. Thứ hai, ta thông minh, trí tuệ.
[1:16:42]Vì chùa nhờ sự giúp đỡ của ta mà tu mà học thì đời đời ta sinh ra thông minh, trí tuệ. Thứ ba là tự nhiên tâm linh ta mẫn tiệp, đạo lý ta uyên bác. Đó. Có những người mà học đạo lý không được vì một cái nghiệp gì ngăn che. Giống như trong chùa thầy bị có một cái người cư sĩ vào chùa công quả để mong được xuất gia. Rất siêng năng, rất cần cù đã nhiều năm nhiều tháng mà thầy không thể nào cho xuất gia được, vì học thanh quy không thuộc. Đó là một cái nghiệp ngăn che đó. Còn nếu mà ta làm phước đúng mức thì cái tâm linh ta mẫn tiệp, ta học đạo lý rất là nhanh và cái sự tu tập, ngồi thiền, tĩnh tọa ta cũng được an ổn, dễ dàng.
[1:17:30]Đó là cái thứ thứ ba. Một cái nữa là ta rất dễ trở thành người xuất gia. Ví dụ ta phát tâm đi tu, tự nhiên hoàn cảnh thuận tiện, ta gặp cái chùa thích hợp, được những vị thầy lành bạn tốt, mà ta xuất gia, rồi ta lại trở thành một người tu sĩ làm việc đạo và giáo hóa chúng sinh. Mà trong khi mình làm tu sĩ làm việc đạo, tự nhiên cái sự cúng dường giúp đỡ đối với mình cũng dễ dàng. Vì ngày xưa làm sao? Vì ngày xưa mình cũng lo cúng chùa. Bây giờ hễ mình vào chùa mình tu rồi thì tự nhiên sự cúng dường cũng tương đối là là thoải mái, là vậy. Những cái phước đó vậy. Đó là chưa nói tới còn cái phước tiềm ẩn sâu xa
[1:18:11]là ta có thể đắc đạo, chứ không phải là không. Đó là xây dựng công đức của tâm linh, nhưng đừng quên xây dựng cái phước đức ngoài xã hội. Là sao? Nghĩa là con đường hư ta phải làm, à xóm làng có người nghèo ta phải giúp. Nhiều khi có những thiên tai, lụt lội trong đất nước mà nhà nước kêu gọi, ta cũng phải đóng góp. Đó, thế là những việc ta làm cái cán bộ hay công chức hay bác sĩ hay thầy giáo hay công nhân, lúc nào cũng tận tụy hết sức với cái trách nhiệm của mình. Đó gọi là gây tạo phước đức trong xã hội này. Chỉ có một cái khác là cái người họ không biết đạo sâu xa, họ làm được nhiều việc phước và họ mong
[1:18:54]cái quả báo trở lại, họ được giàu sang, vinh hiển. Còn ta làm những điều phước đức xã hội đó, ta chỉ hồi hướng một điều về cái gì? Về cái gì? Vô Thượng Bồ Đề. cầu đạt được sự giác ngộ tuyệt đối cao siêu, chứ con không mong những cái phước báo của trần gian giả tạm. Lúc nào cũng phải nguyện lòng như thế. Ví dụ như ta thấy một người nghèo ven đường ta giúp đỡ, ta thấy một cái cầu hư ta sửa lại, ta thấy một cái nhà nó dột nát ta giúp che lại, luôn luôn ta nói với lòng khấn với trời Phật: Con không mong những cái phước đức này trở lại thành cái giàu sang thế gian, con xin hồi hướng hết tất cả những cái phước đức,
[1:19:43]những công đức này về với Vô Thượng Bồ Đề để cho con đạt được sự giác ngộ cao siêu. Thì khi mà ta có cái lời nguyện đó rồi thì chư Phật dẫn dắt cuộc đời ta nhiều kiếp đi mãi, đi mãi trên con đường giác ngộ mà không bị lạc lối bởi cái phù du, hư ảo, hoa lệ của trần gian này. Thế như vậy nha! Ta nói cái có thực mới vực được đạo là ta phải có những điều thực tế trước khi ta xây dựng những điều cao siêu. Thì trước hết là ta phải có sức khỏe. Cái chữ "thực" là ám chỉ cái sức khỏe. Vì cái sức khỏe từ đâu mà có? Từ đâu? Từ dinh dưỡng nha, từ việc ăn uống. Vì vậy, người Phật tử phải khôn ngoan ăn uống cho đủ chất.
[1:20:33]Có những người nói là à phát tâm tu ăn chay rồi cái ăn miếng rau luộc với miếng nước tương, sau này hết tu luôn vì bệnh, vì suy dinh dưỡng bệnh luôn. Cho nên là phải ăn cho đủ chất, chất đạm, chất béo, chất đường, chất bột, vitamin đồ phải tương đối đầy đủ. Như vậy là cái dinh dưỡng sao cho cho hợp lý. Rồi cái sức khỏe từ đâu mà đến nữa? Từ sự luyện tập. Trong chùa mình á có những cái ngôi chùa mà chuyên dạy võ thì những Tăng chúng trong chùa học võ rất nhiều nên họ có sức khỏe. Còn đa phần những ngôi chùa mà không có tập võ đó, những ngôi chùa chỉ có học rồi tu tụng kinh á, thường là Tăng chúng hay mắc bệnh mãn tính là chính vì thiếu tập luyện.
[1:21:21]Do đó, chùa phải có phương pháp tập luyện, rồi những cư sĩ đến chùa cũng được học tập những phương pháp tập luyện đó để giữ gìn sức khỏe. Mà cái tập luyện ở trong chùa nó không phải là lối tập luyện mà của cơ bắp cạn cợt, mà thường chùa là có những phương pháp khí công là cái cách tập luyện ta nó kết hợp với hơi thở nên nó hỗ trợ cho thiền rất là nhiều. Đó là kết hợp với khí công để mà mà tăng cường sức khỏe. Giống như thầy vậy đó, thầy ốm yếu lẽ ra thầy đã chết cách đây hơn mười năm. Nhưng mà nhờ thầy cố gắng tập luyện nên sống được lết lết tới bữa nay. Đó vậy. Quý Phật tử vậy, không đến nỗi èo uột như thầy
[1:22:07]phải tập luyện để mà có sức khỏe mà có phương pháp. Nên các thầy, các cô á là phải nghiên cứu những phương pháp khí công để tập luyện và để dạy cho Phật tử. Phật tử đến chùa không phải chỉ có vào lạy Phật tụng kinh, ngồi thiền mà phải có cái thời gian bước ra sân để tập luyện. Và xem cái việc mà hướng dẫn Phật tử tập luyện khí công là một cái hoạt động chính của chùa, đừng xem đó là việc phụ. Là cái gì là chính ở trong chùa nè? Nhất: ăn là chính, phải không ạ? Vào chùa phải ăn được bữa cơm chay nó mới ấm lòng, phải không? Cái gì là chính nè? Lễ Phật, tụng kinh là chính. Cái gì là chính nè? Ngồi thiền là chính.
[1:22:55]Cái gì là chính nè? Học giáo lý là chính. Cái gì là chính nè? Rèn luyện cơ thể là chính. Nhưng mà có nhiều chùa vậy, à trong mấy cái chính này bỏ mất mấy thứ á. Thứ nhất là không tập luyện, không có cái phương pháp chuẩn để hướng dẫn cho Phật tử tập luyện. Rồi thứ hai nữa là nhiều khi bỏ mất cái mảng ngồi thiền, rồi nhiều khi có nhiều chùa không có cái lớp giáo lý. Phật tử đến nói, nghe nói gì được nói chứ không có một cái lớp giáo lý để dạy hằng tuần, cũng bỏ mất một cái chính nè. Và thậm chí có chùa bỏ ăn luôn, không cho Phật tử ăn luôn. Không biết ni sư chùa Mai Phúc của ta có nấu cơm chưa?
[1:23:34]Nãy giờ thầy nói quá chừng không biết có cơm chưa?
[1:23:43]Đó, đây là những tiếng vỗ tay xuất phát từ cái bao tử yêu thương. Không biết ở trong kia có đáp ứng được hay không? Rồi sức khỏe từ đâu nữa? Từ sự tu tập. Từ sự tu tập là gì? Là trong cái sự tu tập mà làm cho tâm ta thanh tịnh ở trong thiền, ở trong câu kinh, tiếng kệ cũng hỗ trợ cho sức khỏe. Ví dụ như khi ta tụng bài kinh dài, đại chúng cùng tụng cái tiếng mõ nó đều đều, tắp tắp tắp tắp tắp tắp, chỉ tiếng mõ thôi làm tâm hồn ta bình an. Nhiều khi không biết không nghe được cái lời tụng mà chỉ vì cái người họ gõ mõ họ gõ trong bình an, cái nhịp họ giữ thật đều, thật chặt, ta chỉ ngồi xa xa ngoài sân chùa,
[1:24:31]ta nghe cái tiếng gõ mõ trong chùa ta cũng thấy khỏe người nữa, lòng ta thư thái nữa. Nhưng mà cái người mà gõ mõ mà không đều, tâm không thư thái, ở bên ngoài kia ta nghe xong lát ta bệnh luôn á. Chuyện nó có thật. Chuyện nó có thật mà phải là cái người tu lâu kìa, cái người xuất gia lâu rồi cái tiếng mõ nó mới đem lại cái sức khỏe, bình an cho người nghe, cho đại chúng được. Nên ta chỉ đi qua cái chùa nghe tiếng gõ mõ biết là trong chùa này tu tốt hay không, biết cái người gõ mõ này tu đã lâu chưa. Nên ta vào mà ta nghe cái tiếng gõ mõ mà cớp cớp cớp đều, ta nghe cái tiếng đó ta ta thấy lòng mình bình an,
[1:25:08]ta biết chùa này nên vào, nên cúng dường, nên học hỏi. Còn mà ta nghe cái tiếng gõ cớp cớp cớp cớp cớp có những lúc nó rối nhịp, ta thấy cái chùa này chưa ổn lắm, hoặc cái người gõ mõ này mới tu quá. Cái tiếng còn... Nên rồi cái ngồi thiền cũng vậy, khi ta ngồi thiền mà đúng phương pháp rồi thì nó cũng ngấm ngầm tạo nên một cái lực để hỗ trợ cho sức khỏe của ta. Nên cái sức khỏe cũng đến từ từ sự tu tập. Cái thứ tư, sức khỏe đến từ đâu? Sức khỏe đến từ thuốc thang. Không phải là ai vĩnh viễn cả đời không bệnh, phải có những lúc bệnh và đến từ thuốc thang, nhưng đừng khờ dại dùng những cái thuốc mà
[1:25:52]xa khỏi thiên nhiên, nên dùng những loại thuốc tự nhiên, thảo mộc là tốt nhất. Còn những thuốc mà hóa hóa học, hóa chất, hóa dược, ta nên hạn chế tối đa nha. Ở trong chùa thầy sốt là tuyệt đối cấm không có cho xài những cái thuốc hạ sốt, giảm đau hay kháng sinh, không có. Cứ ráng mà dùng những thuốc thiên nhiên thôi. Đó, ta phải khôn ngoan, có kiến thức về y học để giữ cuộc đời mình, giữ sức khỏe cho những người chung quanh mình như vậy. Rồi sức khỏe đến từ đâu nữa? Sức khỏe đến từ phúc nữa. Nghĩa là cái người mà hay làm phúc cũng thường có sức khỏe. Nên vì vậy, cái việc mà lao tác ở trong chùa ta đừng có nệ hà,
[1:26:35]hoặc những việc mà lao động ngoài xã hội đừng có nệ hà, phải xem đó là niềm vui và xem đó là cái nguồn phúc của ta. Thầy nhớ hồi ở trong miền Nam, khi mà mới giải phóng là hay có ngoài đường hay có giăng cái biểu ngữ: "Lao động là vinh quang". Không biết ngoài Bắc có cái đó không ta? Có. À, như vậy là đem vô trong Nam của thầy đó. "Lao động là vinh quang". Thì dân miền Nam hồi xưa sống theo chế độ tư bản á, cứ ai mà ăn trên ngồi trốc thì gọi là vinh quang, cái người nào mà sang trọng thì là vinh quang, cái người mà lao động thì coi như là thấp hèn. Cho đến khi mà giải phóng miền Nam thì nhà nước mới
[1:27:10]lật ngược quan điểm nó lại, treo những biểu ngữ: "Lao động là vinh quang". Thì cái nhiều người miền Nam cái họ họ chưa giác ngộ được cái điều đó, chính thầy hồi đó thầy cũng chưa giác ngộ, lúc đó thầy cũng còn bé, thầy chưa giác ngộ, ờ thì có nhiều người họ mới mới giống như là xỉa xói lại, chống lại cái quan điểm đó, họ hay rỉ tai: "Lao động là vinh quang, lang thang là chết đói" mà hay nói là ở tù. Tức là họ hay có những cái câu mà để họ châm chọc lại, châm biếm lại. Thầy cũng chả hiểu, lúc đó thầy cũng chả hiểu. Đến khi lớn lên mà thầy biết đạo rồi, thầy mới chợt thấy một điều, một cái chân lý:
[1:27:45]Lao động thực sự là vinh quang. Đúng như vậy! Cái mà việc mà ta lao tác mà bằng cái thể lực này nè, cái lao động phổ thông, lao động tay chân này nè, thực sự là vinh quang. Mà thầy hay nhắc đệ tử thầy nói, như hôm đó cái thầy gặp một cô Phật tử thì hai người này họ làm những công việc thuộc là nghệ thuật, trí thức thì thấy họ làm khá thành công. Thầy mới hỏi lại: "Nhỏ tới lớn con có bao giờ đi trồng cây, cấy lúa đồ chưa?" Nói: "Dạ, nhà con được cưng á, nhà ba mẹ con làm thôi, con không có làm." Nói: "Con thiếu cái công đức căn bản. Con thiếu cái công đức từ cái lao động tay chân. Nên cái sự phát triển của con bây giờ việc con có hưởng phúc cái công thành công
[1:28:26]trong cái công việc mà trí thức nó không có chân, sau này con gãy, chết á. Cho nên bây giờ con phải canh nhà con mỗi khi có vụ mùa, con về con ráng phụ làm, lao động tay chân để cho nó có cái phước nền, chứ còn cái phước làm bằng đầu óc không, không bảo đảm đâu." Thầy khuyên như vậy, khuyên nhiều người như vậy, bởi vì thực sự cái lao động tay chân á, cái tạo phúc đó nó nó tạo cho sức khỏe, nó tạo cái nền tảng của trí tuệ của ta nữa, chứ không phải là không đâu. Và bây giờ thầy hiểu được điều đó thì tiếc một điều là thầy đã già rồi, đã yếu rồi. Thấy thầy đã già chưa? Thầy già... Không, già rồi, già rồi.
[1:29:09]Khi thầy hiểu được cái chân lý mà lao động là vinh quang thì thầy không còn sức để lao động nữa. Rất là tiếc. Mà nhiều khi thầy muốn lao động lại không có thời gian. Phải lo soạn bài soạn vở đi giảng đi dạy á. Nên thầy thấy ai mà chẻ cây củi hay đứng trồng bên đường trồng cái cây, thầy thèm lắm nha. Thèm mình được như vậy, nhưng mà không còn cơ hội. Nên vì vậy, quý Phật tử ví dụ như ở nhà mình rỗi, cố gắng đến chùa phụ phụ làm. Và bây giờ ví dụ như chùa không có việc gì làm thì ta làm sao? Thì ta làm sao? Nhưng mà đừng có tháo nóc chùa ra rồi lợp lại cho có việc làm nha, mất công lắm. Đại khái là vậy, có sức khỏe từ phúc.
[1:29:47]Cho nên khi ta làm phúc, cái phúc ngấm ngầm vô hình đó giữ gìn cái sức khỏe cho ta rất là là nhiều. À hôm nay ta nói chuyện với nhau một cái câu nói của ông bà là: "Có thực mới mới vực được đạo", thì cái câu nói đó tuy đơn sơ nhưng mà nếu ta suy luận ra thì vấn đề rất là rất là lớn. Và ta thấy rằng là khi ta nghĩ đến một chuyện lớn lao, xin đừng quên những điều nhỏ bé. Khi ta nói rằng ta yêu thương cả chúng sinh này, cả nhân loại này, xin đừng quên cái người hàng xóm bên bên cạnh ta. Khi ta nói đến những điều giác ngộ tâm linh sâu xa, xin đừng quên vấn đề sức khỏe. Như vậy. Và khi ta niệm một vị Phật huyền thoại thì đừng bao giờ quên Đức Phật lịch sử của ta.
[1:30:36]Nhớ nhé. Nên thôi thì buổi sáng cũng đã qua, bụng thì đã đói, sương thì vẫn còn rơi, hơi lạnh vẫn còn se thắt. Thôi ta dừng ở đây để chờ cái bữa cơm nóng mà hy vọng Ni sư không bỏ ta đói, vậy. Và xin chúc cho quý thầy, quý cô là pháp thể được an khang, việc chùa việc đạo được viên mãn, chúng sinh được dễ giáo hóa. Và thầy cũng xin chúc cho quý Phật tử được nhiều sức khỏe, đạo tâm được tăng tiến, làm được nhiều công đức. Còn mọi việc trong gia đình mình thì lúc nào cũng may mắn, an vui, hạnh phúc. Và hẹn gặp lại lần sau. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:31:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Vâng, bái bạch Thượng tọa Thích Chân Quang cùng chư Tăng Ni cùng toàn thể các quý đạo hữu Phật tử. Thời gian buổi nghe pháp buổi sáng nay đã được hoàn thành tựu viên mãn. Xin cung thỉnh Thượng tọa cùng chư tôn đại đức cùng toàn thể các quý Phật tử chúng ta đứng hồi hướng. Nguyện đem công đức này hướng về
[1:31:52]khắp tất cả, đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.