[0:27]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Dạ. Hôm nay, chúng con xin thay mặt cho chư tôn đức Tăng, Ni trong cái dịp Lễ Thành Đạo này có đôi lời để chia sẻ đạo lý cúng dường lên Phật,
[0:44]để cúng dường lên chư Tăng, Ni và làm quà tặng cho Phật tử. Dạ vậy. Hôm nay, cái đề tài chúng ta nói là có và không. Hình như đề tài này đã nói đâu một lần rồi. Hôm nay nói lại, chắc hơi khác một chút. Đức Phật đắc đạo là đắc cái gì?
[1:04]Không biết. Chỉ có điều khi đắc đạo xong, Ngài nói: "Cái gì cũng không." Ừm. Nói cái gì cũng không. Và khi mà Ngài nói cái gì cũng không đó, thì có những người hiểu đúng, họ trở thành những bậc thánh giữa cuộc đời này. Có những người hiểu sai, họ trở thành những người thụ động, tiêu cực, giải đãi và vô tích sự giữa cuộc đời này. Vì thế, chúng ta cần hiểu đúng cái chữ "không" của Phật nghĩa là gì để chúng ta không trở thành cái người vô tích sự. Tức là chúng ta sống thanh thản, ung dung, đĩnh đạc, giải thoát, nhưng mà tràn đầy ích lợi giữa cuộc đời này. Nên Phật nói là không, nhưng để mở ra những cái có tốt đẹp.
[2:08]Còn cái người mà không hiểu cái chữ không của Phật, thì không rồi không có gì. Hiểu không rồi không có gì hết, thì đó là một tà kiến đáng sợ trong đạo Phật. Làm cho người ta không chịu làm gì hết, không chịu hành động, không chịu dấn thân, không chịu hộ đạo, không chịu bảo vệ Phật pháp, không giúp đỡ ai, mà cứ tưởng mình là cao siêu vì: "Tôi giống Phật, tôi cái gì cũng coi như không." Đó là một cái tà kiến đáng sợ. Còn nếu người hiểu đúng từ cái không của Phật nói, trở thành những cái có tốt đẹp. Ví dụ như là Phật nói: "Không ngu si",
[2:56]để mở ra một cái có. Cái có gì? Là cái hiểu được luật nhân quả. Vì người ngu si là người không hiểu được luật nhân quả. Còn người không ngu si là người hiểu được luật nhân quả. Đó là cái căn bản rồi. Nhưng vì thế, ví dụ ta nghe một người họ nói tới chuyện mà tiền bạc, nói gì cũng không. Này, cái coi tiền như không coi bộ cũng có lý à, có vẻ giống như là giải thoát. Cái mình nói tiếp, nói: "Dạ thưa ngài, mấy hôm trước Việt Nam thắng Iraq 4 4-3 phải không? Nhiêu nhỉ?
[3:43]Không biết. Nhiều mà. Thầy nghĩ thế nào?" Thầy nói: "Coi như không, không có gì quan trọng." Ổng này coi bộ hay. Cái mình hỏi tiếp: "Mới chiều nay Việt Nam thắng Qatar 3-2. Mới chiều nay." Ủa, vỗ tay? Hơ, té ra nhiều người mê bóng đá dữ vậy à?
[4:05]Mới chiều nay Việt Nam lại thắng tiếp Qatar Qatar 3-2. Ừ, trong cái đá luân lưu phạt phạt đền gì đó. Phải không ta? 3-2 hay 4 4-3 gì đó. Thầy cũng không rành lắm, đại khái cũng không rành lắm. Mới đây. Thì: "Ngài nghĩ thế nào?" Thì ổng đó cũng nói là: "Coi như không." Thì mình thấy con người này có vẻ là tâm điềm đạm, đĩnh đạc, thanh thản cực kỳ. Mình hỏi tiếp câu này để coi coi cái hiểu không của ổng á, nó là đúng chánh kiến hay nó là tà kiến. À, hỏi chứ: "Ngài coi tất cả như không rất là hay, nhưng mà ngài có biết cái nguyên nhân nào mà Việt Nam thắng bóng đá hay không?" À, thì nếu ổng nói: "Không", thì ồ cái không này là tà kiến, tại ổng không biết được nhân quả.
[4:56]Còn nếu ổng nói câu này: "Cái việc mà một cái đội đội đá bóng, đội đá bóng mấy người nha? Thầy không rành. Một đội banh là mấy người ta? 11 người phải không? À, đội banh 11 người. Chỉ có 11 người với có cái ông trọng trọng tài Park Hang Seo hay Sang Heo gì đó. Hang-seo chứ. À, Hang-seo. Vậy đó. À, một một đội 11 người với ông trọng tài đi
[5:22]đá đi thi đấu à thắng, thì phải hiểu rằng là không phải là cái hay của 11 người đó hay 12 người đó, mà nó là biểu tượng cái phước của cả nước ta vừa mới nhích lên một chút."
[5:43]Nếu mà ổng trả lời được câu đó, thì cái mà việc ổng coi tất cả như không là chánh kiến. Vì không là để không ngu si, mà không ngu si thì phải hiểu được nhân quả. Mà nói: "Nhích lên được chút rồi, còn nhích nữa không?" Không biết, tùy mình. Thì mình là khi mình thắng người ta, mình mừng quá, mình mình mừng quá, cái ba nó hết phước sớm. Cho nên, mình thắng người ta mà đừng mừng. Mình thắng người ta mà mình vẫn điềm đạm, không đổ ra đường mà cào cấu, la hét, mà mình chỉ đi chùa dự lễ Thành Đạo thì mình giữ được cái phước cho đất nước mình. Nó như vậy. Cho nên, khi mà nghe nói bóng đá thắng như vậy,
[6:24]người ta đổ ra đường, người ta ầm ầm ầm ầm cá ngoài đường kia tối nay là chật đường chật sá. Những người đó coi vậy chứ làm cho cái phước mình nó bị giảm, do mừng quá. Còn những con người mà lên chùa Phật Quang, 29 ngàn người lên chùa Phật Quang để dự lễ Thành Đạo trong cái điềm đạm, hư vô, những người này giữ được cái phước cho dân tộc đó. Nên
[6:49]bây giờ nói không, không vị kỷ, không có thân kiến. Chữ thân kiến nghĩa là vị kỷ. Không vị kỷ, tức là nghĩa là gì? Là không phải không có gì, mà nghĩa là người này biết sống đời vị tha. Không còn sống cho mình nữa, mà chỉ sống cho người khác. Thì có người nói: "À, không sống cho mình nữa, chỉ sống cho người khác có nghĩa là bây giờ có cơm nhường cho người ta ăn, có áo nhường cho người ta mặc, có nhà nhường cho người ta ở, đúng không?" Đúng không?
[7:27]Đúng ban đầu. Tại vì nhiều kiếp ta vị kỷ, ta cái gì cũng dành cho mình, nên bây giờ khi biết đạo, ta diệt trừ cái vị kỷ, tập sống vị tha thì cái đối trị đầu tiên cứ phải nhường, cứ phải nhường, buông xả, nhường hết và nhận cái thiệt thòi về mình. Có tiền cứ đưa người ta xài, cơm đưa người ta ăn, áo đưa người ta mặc, nhà nhường người ta ở. Thật sự là như vậy giai đoạn đầu. Nhưng mà khi thực hành một thời gian rồi thì sau đó nó tiến lên cái giai đoạn thứ hai của sự vị tha là ta và người bình đẳng. Người ăn, ta cũng ăn. Người ở, ta cũng ở. Người mặc, ta cũng mặc. Ta và người bình đẳng vì sao? Vì ta và người giống nhau là chúng sinh cả.
[8:17]Lúc đó không còn phân biệt à đó là người mà ngày xưa tôi phải giành giật về tôi. Bây giờ tôi vị tha, đó là người mà tôi phải nhường nhịn, hết rồi. Không còn ta và người. Lúc đó ta và người giống nhau, đây là giai đoạn cao của cái tâm vị tha. Mà lúc đó ví dụ như bây giờ nói tới bữa cơm: "Ủa, sao chưa ai ăn hết? Tại tôi không ăn, vì tôi sống vị tha cho nên người ta chưa ăn thì tôi chưa ăn." Cái người đó là vị tha ở buổi ban đầu. Còn ở buổi cao cấp, nhìn tới giờ ăn rồi, nhìn quanh không thấy ai ăn, mình cứ ăn trước. Vì sao? Vì mình cũng là một chúng sinh, cần ăn, cần có sức khỏe để làm chi? Để tiếp tục mà phụng sự, cống hiến.
[9:00]Bình đẳng, người cũng như ta, ta cũng như người. Rồi tới giai đoạn cao, lúc đó bây giờ cái tâm vị kỷ đã bị đối trị được rất nhiều. Lúc đó không còn phân biệt ta người. Nó như vậy. Rồi bây giờ nói là không, không sân hận. Không sân hận nghĩa là gì? Là trở thành hiền lành. Chứ không phải không sân hận là không có gì, mà không sân hận nghĩa là hiền lành. Hiền lành nghĩa là gì? Hiền lành nghĩa là không phản ứng mạnh, không phản ứng mạnh.
[9:34]Không phản ứng mạnh là trên đời này có nhiều cái chuyện có thể làm ta trái ý, nghịch lòng. Nhưng mà ta phản ứng mạnh thì ta không phải là người hiền lành.
[9:48]Đây thầy gặp nhiều người trên cuộc đời, mà người nữ thì chiếm đa số hơn người nam về cái thái độ hiền lành. Không biết có thể là nhiều kiếp xưa làm sao thì mình cũng không hiểu, do cái văn hóa của những quốc gia mà họ đã sinh sống, nên người nữ cứ phải chịu đựng, nhẫn nại, hiền lành, nên bây giờ họ tái sinh thì ta thấy nhiều người nữ vẫn còn cái phẩm chất của sự hiền lành đó. Còn một số người nữ mà mặt thì xấu mà tâm thì dữ, thì vì nhiều kiếp người này không có cái hạnh hiền lành, mà thường là do người nam đầu thai lại. Họ dữ và họ khinh thường người nữ, nên họ tái sinh thành người nữ, mà người nữ đó mặt mày xấu xí, tâm thì hung dữ.
[10:39]Còn mà người nữ họ nhiều kiếp đi trong cái văn hóa hiền thục, đoan chính thì họ vẫn làm người nữ nhưng rất xinh đẹp và rất hiền lành. Trong cuộc đời thầy gặp cũng nhiều người như vậy, không biết họ có tu đâu đời trước á. Còn người nam mà được cái hiền lành thì rất là quý, chứ thường người nam là phải gánh vác, phải có trách nhiệm, phải đối phó, phải đấu tranh, nên khó giữ được cái thái độ mà không phản ứng mạnh. Người ta binh vực gia đình ta, ta phải phản ứng mạnh; ta binh vực Tổ quốc ta, ta phải phản ứng mạnh. Cho nên cái việc mà phản ứng mạnh dường như trở thành cái bản chất của người người đàn ông.
[11:17]Và người ta thôi chấp nhận và tha thứ, tuy nhiên phản ứng mạnh đúng chỗ đúng nơi thôi. À bây giờ thầy mới hiểu lý do làm sao chiều nay lúc mà buổi giao lưu với giáo sư sử học Dương Trung Quốc, thầy nhìn lên phía xa xa, thầy thấy có một cái em nó la lên, nó gào thét lên! Thầy mới nói sao chùa Phật Quang có một con người như vậy? Tại vì bao nhiêu năm nay mọi người đến chùa mà dự lễ không ai có cái phản ứng mạnh, không có một tiếng rầy la, không có một sự cãi cọ, đó là cái tính chất mà lễ hội của chùa Phật Quang. Nếu có một người mà có cái phản ứng mạnh, người đó ở đâu lạc loài, ở đâu giả vờ á, chứ không phải chùa Phật Quang.
[12:00]Mà sao em đó nó gào thét, nó phản ứng mạnh? Bây giờ thầy mới ngộ ra: nó nghe được tin báo Việt Nam mới thắng Qatar!
[12:12]Cho nên thôi, thầy thông cảm. Chứ đáng lẽ thầy phải truy nã: "Phải không? Người ở đâu tới đây? Anh đột nhập vô đây anh giả vờ, chứ Phật Quang mình không có. Phật Quang mình là giữ mọi điều trong cái gì? Hiền lành, êm thấm. Mà giữ cái hiền lành êm thấm để làm chi vậy? Để những kiếp sau 29 ngàn người này lần lượt nối nhau làm hoa hậu hết cả! Vì hiền thì phải đẹp! Nó vậy."
[12:39]Không sân hận thì phải hiền lành, rồi tới không dãi đãi là để gì? Là không phải không có gì, mà không dãi đãi là siêng năng. Tức là cái người hiểu được cái lý không dãi đãi thì người này rất năng nổ, rất cực khổ, rất phấn đấu, rất cố gắng, rất chiến đấu, vậy.
[13:02]Rất phấn đấu đó, rất cố gắng chịu cực. Nhiều khi người mình mệt nhưng cũng phải mà cố gắng, nếu mà đừng để nó vượt qua giới hạn thì sinh họa thì thôi, còn thì cứ phải cố gắng siêng năng. Siêng năng là làm cái gì? Siêng năng học tập, siêng năng rèn luyện, siêng năng làm việc, siêng năng làm việc đó, siêng năng tu tập, đó là những cái siêng năng. Nên trong đời chúng ta có những cái siêng năng như vậy, nhiều cái siêng lắm nhưng mà chính là vậy: học tập về lý thuyết, rèn luyện cho có cái thực hành, rồi siêng năng lao động làm việc để cống hiến cho cuộc đời và siêng năng tu tập. Còn nhiều cái nữa nhưng đại khái là như vậy, siêng năng.
[13:47]Nên cái người mà lười không làm gì, người này cũng bị rớt trong tâm một cái tà kiến, một cái quan điểm. Ví dụ ta thấy một cái người lười, ta nói: "Sao lười nhớt vậy? Sống gì đâu mà lười nhớt, cứ không chịu làm gì hết." Đó, mình trách họ, mình trách họ lười, nói không biết làm phước. Mà sống như vậy nếu mà lười không biết làm phước thì sau này lấy phước đâu mà sống? Về già sẽ khổ, kiếp sau sẽ nghèo. Nên bây giờ còn sống được giây phút nào phải ráng mà siêng năng, làm phước, cống hiến. Nhưng mà thấy họ cứ lười lười, thì không phải tại họ lười, mà tại quan điểm họ sai. Quan điểm họ sai là gì? Họ không hiểu được nhân quả, không hiểu được tội phước,
[14:34]không hiểu được mỗi ngày bát cơm mình ăn đều là một món nợ mà ta phải trả, phải trả bằng một cách gì đó không biết, tùy mình trả, bằng cách cống hiến lại lại với cuộc đời. Ví dụ như mấy các vị khách đến chùa Phật Quang đều ngạc nhiên ở chỗ là thấy các em thanh niên, sinh viên về đây, thì thầy mới nói là các em về đây để phục vụ lễ. Mà nếu không có các em đó thì buổi lễ cũng rất là vất vả, vì sao? Vì người lớn tuổi không bưng cơm, chạy nước được. Các em là sức trẻ, đem cơm đến cho từng người, đem nước đến cho từng người, đó, giúp đỡ chăm sóc hết mọi thứ. Mà thầy thấy các em thanh niên cực khổ vậy đó, lòng thì hết sức sung sướng.
[15:26]Càng cực chừng nào thì càng sung sướng chừng nấy. Thầy chỉ sợ mấy em đói, nhưng mà các em nó có cái hay vì nó bận làm việc nên các em nó ít khi ăn, nhưng mỗi lần ăn thì ít khi ít.
[15:43]Cho nên không sao, không sao hết, khỏi lo chuyện đó. Mà thầy thấy cứ cái vô tới chùa mà cứ phục vụ, cống hiến, hầu hạ, ví dụ như ta có cái nhà lễ tân để ta phục vụ khách VIP này đó. Ai nghĩ mình là VIP thì cứ lên đó, còn ai nghĩ mình không VIP thì cứ ăn ở đây với mọi người, còn nghĩ VIP lên đó. Các em nó hầu hạ rất là chu đáo, mà thầy lén lén nhìn các nét mặt, thấy các em nó lòng rất là thuần thành nha, tâm rất nhu hòa, không có cái thái độ mà mà mà khó chịu, rất hết sức vui vì được phục vụ, rất hân hạnh vì được phục vụ. Và thầy rất là mừng, mừng ở các em nó giữ được cái tâm đó, nó đi hết kiếp này tới kiếp kia thì
[16:28]trái đất này, thế giới này, đất nước này ta sẽ còn nhiều trận bóng đá thắng tiếp tục.
[16:41]Thầy không mê bóng đá lắm, nhưng mà hôm nay thầy mới phát hiện Phật tử của thầy toàn dân mê bóng đá không. Có một lần có một cái gia đình của một cầu thủ bóng đá nổi tiếng lên đây quy y với thầy, thiệt đúng lúc đó thầy ngỡ ngàng luôn á, tại vì thầy không có rành bóng đá. Thầy không rành. Hồi nhỏ không có dịp bóng đá, hồi nhỏ thích đàn hát thôi rồi thích võ chứ không thích bóng đá, nói: "Cái gì đâu, cái môn gì có một trái bóng đá qua đá lại, cho mỗi đứa một trái rồi khỏi giành nhau! Còn võ nó có thế, có đồ, có nghệ thuật trong đó đó, có trí tuệ mình thích hơn." Nhưng mà cái thử không rành, đến khi cái một cái gia đình ông cầu thủ dắt nguyên một gia đình
[17:18]lên quy y, thế là thầy mới, hôm đó thầy mới giác ngộ về bóng đá.
[17:29]Thầy giác ngộ thì thầy mới nói câu này, thầy nói thế này. Này nghe cái điều thầy giác ngộ coi có hợp lý không nha, nhờ chư tôn chứng minh soi xét con coi con giác ngộ bóng đá vậy có đúng hay không. Thầy nói với ổng đó thế này: "Cái bản chất của chúng sinh là hơn thua, là đấu đá. Ở không, chịu không nổi. Bản chất của chúng sinh. Bắt ở không thế nào cũng bày chuyện. Nếu mình không đánh nhau được thì phải xúi mấy con gà đánh nhau. Không có gà đánh nhau, bắt mấy con cá lia thia đánh nhau, đại khái vậy. Mà nếu không gì nữa bắt mấy con chó đua nhau, không bắt mấy con ngựa đua nhau. Đó là bản chất của chúng sinh là hơn thua và và đấu đá.
[18:16]Mà tới cái cực điểm của sự hơn thua đấu đá là gì? Là xách gươm, xách kiếm, xách súng giết nhau! Nên bây giờ để vừa thỏa mãn được cái khuynh hướng đấu đá đó, mà giữ nó lại ở mức thể dục, nghệ thuật, người ta bèn chế ra bóng đá cho tụi bây đấu đá nhau thoải mái mà không giết nhau!" À! Như thế là con người ta thỏa mãn được cái bản năng hơn thua đấu đá, nhưng mà lại có vẻ cao thượng, có vẻ có nghệ thuật, có vẻ là cổ xúy cho việc rèn luyện cơ thể, rồi được mọi người cũng tôn xưng là người hùng và đủ y như là một trận chiến tranh vậy á, nhưng mà không có máu đổ, không có máu đổ. Chỉ lâu lâu có vài ông gãy răng, gãy chân chút đỉnh thôi,
[19:00]chứ không có cái đổ máu giết chết chóc gì cả, cực kỳ hay. Hôm đó thầy mới nói: "À, té ra là cái môn bóng đá đã cứu nhân loại này thoát không biết bao nhiêu trận chiến tranh. Muốn đánh với nhau, xách trái banh ra mà đánh. À, xong, bắt tay về. Chứ còn mà không cho oánh trái banh, họ họ lấy gươm ra họ đánh với nhau, lấy súng ra họ bắn nhau, rất là phiền phức." Không biết thầy ngộ vậy có đúng không kìa? Khi thầy nói câu đó, cái ông cầu thủ ổng hài lòng vô cùng và ổng thấy rằng ông cái cái nghề của ổng theo đuổi, tới đây bây giờ đã trở thành huấn luyện viên, ổng rất là nổi tiếng, trở thành huấn luyện viên,
[19:37]là có vẻ là một cái nghề cứu rỗi nhân loại, ổng rất là hài lòng đây.
[19:44]Ngay lúc đó thầy mới ngộ ra, chứ lúc đó thầy cũng không rành lắm. Đó, là cái việc mà ta làm cái gì đó để phụng sự cuộc đời là một cái làm cho cuộc sống của chúng ta có ý nghĩa hơn là như vậy, nha, nên đừng dãi đãi. Hoặc là có cái này: trong những cái mà kém đạo đức, có một cái tên gọi là giới cấm thủ.
[20:12]Cái giới cấm thủ này, cái tật giới cấm thủ này là một tật xấu, là một điều kém đạo đức, mà mãi tới khi chứng được sơ quả Tu-đà-hoàn người ta mới diệt được nó. Và cái giới cấm thủ là gì, nhiều đời cũng chưa ai hiểu.
[20:32]Bây giờ ta dịch lại ngôn ngữ của thời đại là cố chấp. Cố chấp. Cố chấp nghĩa là gì? Cố chấp nghĩa là thế này: Thường ta sống trên đời con người ta lập ra những nguyên tắc, những quy tắc ứng xử. Thường là như vậy. Ví dụ như bây giờ là trong chùa tới giờ ăn cơm trưa phải mặc áo tràng tụng kinh rồi mới ăn. Ví dụ vậy. Hoặc là ta đi đâu nguyên tắc ta phải xin phép bố mẹ, vân vân. Rồi ví dụ như là ta muốn lên lễ Phật ta phải mặc áo tràng đàng hoàng. Đó là những nguyên tắc mà ai cũng thấy nguyên tắc đó là hợp lý, đúng. Nhưng khổ nỗi nếu cho nó là tuyệt đối đúng, là bất di bất dịch, ta lập tức rơi vào bệnh cố chấp.
[21:27]Và cái bệnh cố chấp đó Phật gọi là giới cấm thủ. Nên cái giới cấm thủ rất khó hiểu. Cái cố chấp rất khó phát hiện. Vì sao? Vì ai hỏi tới mình, mình cũng nói không, tôi tuân thủ nguyên tắc, tôi tuân thủ quy tắc mà đã được ấn định, được công nhận, được quy định. Nên tôi không có sai, nhưng nó là sai. Cái chết là nó là sai. Nói ví dụ người ta bước vô người ta ăn cơm, nói: Đi ra kiếm áo tràng mặc. Nhưng mà thực sự giờ đó không cần thiết. Có những lúc như vậy, lúc người ta đi làm về trễ, có những lúc công việc bề bộn như vậy, có những lúc mà không tiện mà người ta đang đói cần ăn cho vội rồi để đi công việc tiếp. Mà lúc đó ta: Nguyên tắc!
[22:08]Không, anh không ăn hoặc áo tràng bước vô đây là đói ráng chịu, chết chịu. Người đó đang là người giới cấm thủ. Vì tuân thủ nguyên tắc một cách quá cứng nhắc mà không nghĩ đến cái mục tiêu là gì? Tình con người, cái no ấm của con người mới là mục tiêu cao hơn. Nên ta thấy là có những cái giới luật trong đạo Phật rồi. Có những cái giới luật trong đạo Phật mà nếu ta giữ nó cứng ngắc, ta trở thành người giới cấm thủ, mà cái người giới cấm thủ, người cố chấp họ kỳ kỳ, kỳ kỳ.
[22:43]Trong đó có một cái điều đừng ăn cơm quá ngọ.
[22:49]Nhiều sư tuân thủ nó một cách nghĩa là
[22:55]thà treo cổ tự tử chứ tôi dứt khoát không ăn cơm quá ngọ, thà tôi giết anh chết chứ tôi không cho phép anh ăn cơm quá ngọ. Mà ăn cơm quá ngọ có lỗi gì? Có lỗi gì về đạo đức không? Có làm nhà ai cháy không? Có làm ai rớt xuống sông chết không? Không, tìm không ra nguyên nhân. Mà cứ khư khư không ăn cơm quá ngọ, không hiểu để làm gì. Mà nó không phải là nghiêm trọng. Mà cái người giữ đó cái quá cứng, ta sẽ thấy mọi lĩnh vực khác trong cuộc sống họ, mọi thái độ họ cứ kỳ kỳ, kỳ kỳ vì rơi vào bệnh gì? Giới cấm thủ. Xin lỗi nếu con có xúc phạm các ngài ở đây.
[23:40]Phải nói thẳng ra một câu vậy. Cho nên chính Đức Phật cũng còn nói có những cái giới có thể tùy lúc mà thay đổi được. Cái quan trọng vẫn là gì? Lòng từ bi, yêu thương, sự tinh tấn tu hành, sự giác ngộ. Có những điều, có những điều luật là nó vừa phạm pháp và phạm giới thì đúng là phải giữ. Nhưng có những điều nhiều khi tùy hoàn cảnh, phải? Phải du di. Nói ví dụ như có cái điều luật thế này: Không được thờ tượng Phật ở dưới mà đi ở trên. Điều đó nằm trong giới Tỳ-kheo. Tuyệt đối phải cấm, mà ai mà không hiểu giới điều đó, cuộc đời của mình lận đận, xui xẻo, bất hạnh đủ thứ hết. Nhưng mà hôm tạc tượng Phật á, cái đầu tượng Phật to quá,
[24:23]các ông thợ mà muốn làm cái xoáy tóc á, phải leo lên chân phải tựa lên đặt trên đầu Phật, tay mới có thể khắc được. Mà lúc đó mà nói: Ê ê ê ê, đi xuống, thì hôm nay ta không có cái mái tóc Phật, nhìn đầu Phật trọc luôn.
[24:40]Cho nên buộc phải vậy, nhưng mà tâm người ta không phải là xúc phạm. Vì lúc đó mình không được chấp, đành phải để mấy ông làm. Còn những lúc không phải lý do gì chính đáng mà anh đi phía trên Phật là cuộc đời anh tiêu á, nhiều đời nhiều kiếp là rơi vào cảnh bất hạnh khốn cùng, xui xẻo, thất bại đủ thứ hết. Nó là như vậy. Thì cái mà nói không giới cấm thủ để nó ra được một cái có, đố ai biết cái có gì?
[25:15]Không cố chấp thì nó sẽ có một cái, đó là sáng tạo. Người mà không cố chấp thường rất sáng tạo, thông minh.
[25:28]Vì vậy, một cái người mà họ chứng được Sơ quả Tu-đà-hoàn, họ diệt được cái cố chấp rồi, ta sẽ thấy người đó rất thông minh, sáng tạo. Đó là nguyên tắc á. Và ta cũng thấy vậy, là nhà nước mình gọi là giải phóng sức lao động của người dân nghĩa là gì? Cho người dân họ tự do hơn một chút là sáng tạo ầm ầm liền, nhất là một cái người thông minh như người Việt Nam. Ta không thua nước nào. Hễ mở tới đâu là sự sáng tạo tràn lên tới đó. Chỉ có một điều là những người mà lợi dụng thôi. Lợi dụng tự do thì họ lại trở thành là xúc phạm đến những cái điều tốt đẹp khác. Còn cái người mà tự do mà biết kiềm chế,
[26:11]họ là người rất sáng tạo và rất đạo đức là như vậy.
[26:18]Nhưng có một cái không vô cùng vĩ đại, một cái không mà vĩ đại hơn tất cả mọi điều đó là không chấp ngã. Cái người mà không chấp ngã thì người đó có một cái có. Có gì? Có được cả vũ trụ bao la này. Và đó là Đức Phật của chúng ta.
[26:45]Cái không này, cái không chấp ngã này cực kỳ khó đạt được. Trăm kiếp, nghìn đời, triệu năm không biết được. Tu hành rất vất vả. Mà cái rất vất vả này, trong đó có một cái đoạn mà ta hiểu, lúc mà ma vương sau khi phá Phật đủ cách rồi mới hiện ra thị uy, chửi mắng Phật, hăm dọa phá Phật. Phật có nói rằng: Ngươi không thể phá ta, này Mara. Nói: Sao ngươi biết? Bởi vì công đức của ta đã làm trong nhiều kiếp rất là sâu dày. Cả cái đại địa này, đại địa này có nghĩa là trái địa cầu ấy, không một chỗ nào mà ta không làm nên công đức đối với chúng sinh.
[27:34]Và với cái công đức này, ngươi không thể phá ta được. Nghe cái câu này mình nhìn lại mình, chừng nào ta mới đạt được công đức như Phật? Không một chỗ nào trên cõi đất này mà ta không làm công đức. Chừng nào ta mới đạt được? Nghĩa là dù rừng rậm ở châu Phi ha, vùng núi lạnh lẽo ở Alaska, vân vân, không có chỗ nào mà trong nhiều kiếp lúc làm hạnh Bồ-tát, Đức Phật đã không đi đến để làm một điều gì đó có lợi ích cho chúng sinh. Chừng nào ta mới đạt được công đức vô tận như thế này? Đấy! Nên cái công đức vô tận đó, nó thành tựu được cái quả phước là diệt trừ được chấp ngã. Mà diệt trừ được chấp ngã, Phật đạt được một cái có:
[28:19]Có cả một vũ trụ trong lòng bàn tay. Đó là giây phút mà Đức Phật đắc đạo.
[28:27]Nên trong cái đêm thành đạo, Phật đạt được là gì? Nhìn thấu tất cả của vũ trụ. Nhìn thấu tất cả vũ trụ nghĩa là gì? Thấy được cái rất nhỏ và thấy được cái rất, rất lớn, cả hai. Cái cực nhỏ thấy được và cái cực lớn cũng thấy được. Đó là cái hệ quả của cái không, không còn chấp ngã. Nên hôm nay ở đây ta về đây với nhau, ta tôn vinh sự thành đạo của Phật nghĩa là ta tôn vinh sự vô... Vô? Vô ngã, nhớ như vậy. Nhớ giùm điều này, ta tôn vinh sự thành đạo của Phật tức là ta tôn vinh sự vô ngã. Và khi ta về đây, ta ca ngợi sự thành đạo của Phật tức là ta cũng gieo cái nhân đắc... đắc đạo. Nhớ như vậy.
[29:28]Ví dụ như trong đạo Phật ta có ngày lễ Phật đản. Ta đến ta tôn vinh ngày lễ Phật đản thì ta được cái phước gì? Ta được cái phước là những ngày sinh nhật của mình mọi người ca ngợi. Rồi cái ngày Vu Lan ta đến ta dự lễ Vu Lan thì mình được cái phước gì? Mai mốt mình có con thì con mình nó có hiếu với mình. Như vậy có gì quan trọng không? Không. Nhưng nếu ta về dự lễ thành đạo, ta tôn vinh sự thành đạo của Phật thì có nghĩa là ta gieo cái nhân chính mình sẽ sẽ đắc đạo. Chính mình sẽ đắc đạo. Mà đắc đạo là cái gì? Là ta gieo nhân hướng về sự vô ngã.
[30:16]Nên cứ vậy, cứ bản ngã giảm một chút nào thì thiện pháp mở ra một chút ấy. Cứ bớt một chút ngã thì tăng thêm trí tuệ, tăng thêm công đức. Nên vì vậy, chúng ta làm cái gì thì làm đừng bao giờ rời mục tiêu vô ngã. Tu pháp môn nào thì tu mà đừng bao giờ rời xa cái mục tiêu vô ngã.
[30:44]Ta hiểu được vô ngã là hiểu được sự, sự thành đạo của của Đức Phật.