[0:01]Ngu gì họ đưa mình không nhận. Họ đưa tiền mình cứ lấy, bỏ túi. Bỏ túi xong mình trả lời thế này: "Tiền của anh cho tôi lấy, ha, nhưng mà tôi không ghét ai hết. À, ông Phật dạy tôi là thương yêu mọi người, cho nên tiền thì cứ lấy, nhưng mà tà đạo thì không theo." Mình nói thế này: "Anh cho tôi tiền, tôi cảm ơn anh. Nhưng mà tôi theo Phật, tôi không có trồng cái cây thù ghét, mai mốt tôi bị người ta ghét. Tôi theo ông Phật, Phật dạy tôi là trồng cây thương yêu để cuộc đời tôi được mọi điều thương yêu. Cho nên cứ đưa tiền nữa đây tôi lấy nữa, nhưng không bao giờ tôi ghét ai. Tôi theo Phật, tôi thương yêu mọi người,
[0:52]tôi thương yêu bà con trong làng xóm tôi, tôi thương yêu những người Kinh đi ra đi vô, tôi thương yêu hết cả cái đất nước này. À. Nhưng mà tiền cứ đưa đây, không sao hết." Bây giờ, sau một ngày ta lao động vất vả ở ngoài đồng ngoài áng, à ta đi ta cuốc đất, ta trồng cây, ta vào rừng ta lấy củi, à ta đem cái hàng ta ra ngoài chợ ta bán ta lấy tiền, rồi ta bán lấy tiền xong cái ta mua đồ ta đem về cho gia đình ta. Thì như vậy là sau một ngày làm việc mệt mỏi, đêm xuống, ừm, gió mát, trăng thanh, ta ngủ. Mà ngủ không được, nằm cứ trằn trọc, thao thức muốn ngủ mà ngủ không được, cái sáng hôm sau ta dậy ta mệt, ta đi làm không nổi.
[1:41]Như vậy ai cũng cần phải có giấc ngủ ngon. Ban ngày đi làm mệt nhưng ban đêm phải ngủ cho ngon, vì ngủ là một hạnh phúc mà, ngủ ngon là một hạnh phúc. Ta ngủ cho ngon ta mới có sức khỏe qua ngày hôm sau ta đi làm để mà ta nuôi gia đình ta, ta nuôi con cái ta, ta nuôi vợ nuôi chồng ta, nuôi ông bà ta. Mà đêm mà ngủ không được là ngày mai không đi làm được, ta không nuôi gia đình ta được. Nên cái giấc ngủ rất là quan trọng. Mà người nào thì không ngủ được? Có phải là tại người uống cà phê nhiều không? Dám lắm à nha, mình trồng cà phê cho người ta uống người ta mất ngủ, coi chừng mình bị mất ngủ lại.
[2:21]Mình gieo nhân gì cũng ra quả đó mà. Mình trồng cà phê người ta uống người ta mất ngủ, mốt mình mất ngủ ráng chịu. Nhưng có một cái làm người ta mất ngủ dễ sợ luôn, đó là tâm thù ghét.
[2:37]Ta ghét người, đêm ta không ngủ được, còn trong cuộc sống ta thương yêu con người, đêm ta sẽ ngủ ngon. Đêm ta sẽ ngủ ngon. Cho nên nếu đêm xuống ta lên giường ta nằm mà ta trằn trọc qua lại không ngủ được, thì hãy nhớ lời ông Phật dạy ta phải thương người. Thì ta nằm đó, ta mới tưởng trong đầu ta thế này, ta nói là: "Mình thương yêu mọi người, mình thương yêu mọi người, mình thương hết mọi người." Cứ nói cái câu đó. Mình cứ nói như vậy trong đầu là tự nhiên một lát mình chìm vô giấc ngủ, ngủ ngon liền. Cho nên ta nhớ câu này, nhất là cái người Kinh, à cái người Kinh. Người Kinh thì là con số người đông
[3:20]ở nơi cái thị tứ đông đúc rồi nhiều khi cũng khá giả. Nên cái người Kinh là phải thương yêu người dân tộc. Đây là cái mệnh lệnh từ lương tâm, từ trái tim. Phật dạy như vậy và ai là đệ tử của thầy, thầy cũng dạy như vậy. Ở đây ai là đệ tử thầy thì thầy buộc người Kinh á phải thương người dân tộc, phải thương người dân tộc. Vì đó là đạo lý, đó là chánh đạo. Vì sao vậy? Vì ông bà ta có nói câu này: "Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhau cùng." Nhiễu điều là cái gì? Cái nhiễu là cái tấm vải á, nhiễu điều là cái điều tức là màu nâu, nhiễu điều là cái tấm vải màu nâu. "Nhiễu điều phủ lấy giá gương", là thường thường cái bàn thờ của
[4:12]ông bà ta đó là người ta để một cái gương ở trên bàn thờ, hồi xưa người ta mới che lên cái tấm vải màu nâu ở trên đó. Tức là khi ta nhìn lên cái bàn thờ tổ tiên ta, ta thấy cái tấm vải màu nâu nó che cái mặt gương là tượng trưng cho ông bà ta đó, tổ tiên ta đó, đất nước ta đó, Tổ quốc ta đó, mọi điều thiêng liêng trong đời của ta ở đó, thì ta phải nhớ một điều: "Người trong một nước phải thương nhau cùng. Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhau cùng." Cho nên dù là người Kinh hay người dân tộc, ta đều là người Việt Nam, ta đều ở trong một đất nước này và ta phải thương yêu nhau.
[4:55]Đó là đạo lý từ ngàn xưa để lại, đó là đạo lý từ lương tâm của ta thôi thúc ta, ra lệnh ta. Cho nên trong cái đời sống này, nhiều khi người đồng bào dân tộc ta có những lúc khó khăn, có những điều chưa biết thì cái người Kinh phải có bổn phận hướng dẫn cho đồng bào dân tộc ta làm ăn, phải giúp đỡ cho đồng bào dân tộc ta mua bán, chứ đừng bao giờ mà ép mua rẻ bán đắt. Nhớ nha, cái người dân tộc mà đem đồ ra chợ bán ta phải mua giá cho cho cao, mà ta bán cái gì lại cho đồng bào dân tộc ta phải bán cho thấp nha, bán cho rẻ. Nhớ là người Kinh phải thương người dân tộc, phải giúp đỡ đời sống cho người dân tộc vì đó là
[5:40]đạo lý của trái tim, ta không thể làm khác được. Nhớ "Người trong một nước phải phải thương nhau cùng" là vậy. Hồi nãy ta nói làm cái người mà chết rồi á là không phải hết, họ chết rồi, cái người đó mới chờ bao nhiêu năm á để đầu thai qua kiếp khác, sanh ra làm em bé rồi lớn lên rồi già rồi chết nữa, ta cứ luân hồi tái sinh vậy hoài. Ai cũng vậy hết. Như vậy cái ông bà của ta lúc chết rồi là không có hết, chắc chắn ông bà ta đang còn ở đâu đó, có khi lẩn quẩn đi vô nhà ta hay đi ra ngoài sân, trong thời gian mà chờ đi đầu thai đẻ ở ở một cái gia đình khác. Có khi ông bà ta lại đầu thai vô cái người Kinh,
[6:26]có khi ông bà ta cái cha mẹ ta chết rồi nữa đầu thai qua cái làng bên cạnh, vân vân, mình không biết được, con mắt mình mình không thấy được. Chỉ có người đắc đạo là ông thánh á thì mới thấy là cái cha mẹ ta chết rồi sẽ đầu thai đi đâu, còn con mắt phàm của ta nhìn không thấy. Nhưng trong khi mà ông bà ta chưa đi đầu thai thì ông bà cha mẹ ta cũng đang còn ở gần ta. Vì vậy ta phải thờ cúng ông bà cha mẹ ta. Trong nhà ta phải có cái bàn thờ tổ tiên. À, ngoài cái bàn thờ Phật ta còn phải có thờ ông bà tổ tiên. Mỗi bữa ăn ta đem lên một chén cơm nho nhỏ, ta để lên trên bàn thờ ông bà tổ tiên, nho nhỏ thôi không cần nhiều,
[7:14]thắp một cái nén nhang khấn mời cha, mời mẹ, mời ông bà về đây ăn cơm với con. Chén cơm thôi. Đó là bày tỏ cái lòng hiếu thảo của ta mà đó cũng là một cái thực tế vì ông bà ta chưa đi đầu thai chắc chắn đang còn ở đâu đó. Cho nên là con cháu ta phải thờ cúng ông bà tổ tiên. Đó là chánh đạo. Còn nếu mà ta dẹp bàn thờ tổ tiên, ông bà, dẹp bàn thờ Tổ quốc ta thì ta là tà đạo. Nên vì vậy ai theo chánh đạo phải lúc nào cũng giữ cái bàn thờ ông bà tổ tiên, giữ bàn thờ cái Tổ quốc ở trong nhà mình. Chúng ta có bàn thờ tổ tiên trong nhà chưa? Có chưa ạ? Nếu chưa phải lập bàn thờ tổ tiên, ông bà để cho cha mẹ ta đã mất
[8:07]rồi, ông bà ta đã mất rồi vẫn còn được vui lòng, vẫn còn được ấm lòng vì thấy con cháu mình vẫn thương, vẫn nhớ, vẫn kính mình. Thấy không? Chớ đừng mà cha mẹ mình chết rồi cái mình không thờ không cúng là mình bất hiếu. Sau này mình chết mình sẽ bị quả báo lặp lại, con cháu mình nó cũng bỏ bê mình, nó không thờ cúng mình, không cho mình ăn, mình làm con ma đói, làm con ma đói. Nên nếu ta không muốn làm con ma đói thì bây giờ mình phải thương kính ông bà mình. Ngày Mỗi bữa ăn một ngày cúng một lần thôi vào buổi trưa, chứ buổi sáng không cần cúng, buổi tối không cần cúng. Buổi trưa khi mình ăn cơm bữa ăn nào chính á mình
[8:54]cúng một bát cơm, gắp một miếng thức ăn. Đó là cái tục lệ thờ cúng mà đó cũng là một cái chánh đạo ta không được bỏ quên, không được bỏ quên. Nha, nhớ như vậy. Ừ. Bây giờ một gia đình ta nên đẻ mấy người con?
[9:15]Đẻ mấy người? Ở đây hai con, ai là người hai con giơ tay lên? Thì sau này đó, nhà nước ta mới thấy á là gia đình nào mà đông con á gia đình đó nghèo. Tại nuôi một đứa con rất là cực. Mình nuôi là phải dạy cho đàng hoàng, mà mình đông con quá mình nuôi không xuể, để nó bỏ cù lăn cù lóc nó đói cái nó ốm còm nhom còm nhắt nè. Thà mình ít đứa, hai đứa, lỡ hơn chút xíu thì ba đứa, nhưng mà mình nuôi cho đàng hoàng cái nó mập, nó khỏe ra. Mình dạy cho nó cái chánh đạo để nó sống trên đời thì sau này nó lớn lên nó hạnh phúc giàu sang, mình cũng được vui sướng. Còn mình đẻ một chi một dọc bảy, tám đứa, đứa nào còm nhom còm nhắt mình nuôi không đàng
[9:55]hoàng, dạy không đàng hoàng thì nó không biết chánh đạo, nó sống sai lầm, lớn lên cái nó đau khổ, mình cũng buồn. Mình cũng buồn, con mình khổ mình cũng buồn. Nên khi mình đẻ ít cái mình nuôi đàng hoàng mình dạy con mình thế này: "Con phải biết trồng cây phước đức để sau này con được hưởng cái trái phước đức. Con phải thờ ông bà, vì có hiếu với ông bà thì mình được ông bà phù hộ. Con phải thờ Phật để Phật dạy cho mình chánh đạo, ha! Hàng xóm mà họ cất nhà, con phải qua con phụ. Ví dụ ngày đó con phải đi làm rẫy, nhưng mà con nán lại bớt một ngày đó để con qua con phụ mình đào đất, đẽo cây, đưa mái tranh lên, à phụ đắp vách đắp đồ với người ta.
[10:43]Sống trên đời phải có tình làng nghĩa xóm, à phải biết phụ cất nhà. Rồi cái con đường hư đi trong làng, con đừng có đợi ai rủ hết, hễ thấy đường hư là con phải vác cuốc ra con lấp lại để cho bà con chòm xóm mình đi cho nó êm. Đó. À bây giờ là nhiều người có xe, chạy xe máy trong đêm trong hôm mà vấp ổ gà có khi người ta té, bể đầu người ta tội nghiệp. Cho nên hễ đường mà có cái ổ gà nho nhỏ là phải đi mình lấp liền. Mà cái người mà thấy đường hư lấp liền thì người đó sau này không bao giờ bị tai nạn mà luôn luôn cuộc sống là được nhiều may mắn, được nhiều sung sướng. Thấy cái cầu đi qua suối mà nó hư hay là không
[11:25]có thì phải bắc cầu qua suối cho người ta đi. Đố Phật tử biết cái người mà bắc cầu qua suối sau này được quả báo gì? Ai biết?
[11:41]Đắp đường thì sau này mình sẽ có xe mình chạy, mình sẽ có xe hai bánh, có xe bốn bánh. Bắc cầu qua suối được cái phước gì?
[11:52]Đây câu trả lời nha: Người nào mà hay bắc cầu qua suối cho người ta đi, sau này sẽ được phước thường hay đi bằng máy bay.
[12:06]Mà nếu mình bắc được những cái cầu lớn, sau này mình sẽ có máy bay luôn trong nhà mình luôn. Mình trong nhà mình đậu luôn chiếc máy bay luôn, bay trực thăng luôn, ngon lành luôn. Thì những cái người nào mà bỏ tiền ra làm cầu như vậy đó, thì người đó đi đâu thường hay có đi được bằng máy bay mà bảo đảm máy bay không có rớt nửa chừng. Tại nhờ mình bắc cầu. Còn cái người nào mà bắc nửa cái cầu rồi không bắc nữa, kiếp sau sẽ được đi máy bay mà nửa chừng máy bay sẽ rớt." Cho nên ta hễ mà khi bắc cầu, ta bắc hết cái cầu từ bên đây qua tới bên kia, bắc cho cứng, cho chắc để người đi qua đi lại được an
[12:42]toàn, thì sau này ta được đi máy bay, bay lên, đáp xuống tới nơi tới chốn an toàn. Mà nếu mình bắc được nhiều cây cầu, sau này mình có riêng chiếc máy bay của mình luôn. Bởi vì đó là nhân quả. Đó là nhân quả. Cho nên ta mới dạy con cái ta rằng: "Con phải siêng năng làm phước giúp người. Hễ làng xóm ta mà ai cất nhà, ta phải tới phụ." Chi vậy? Con mình mà nó phụ cất nhà cho hàng xóm á, thì sau này nó được cái phước là nó sẽ có nhà cao cửa rộng. Mình chết rồi, mình để nó lại một cái nhà sàn nho nhỏ, một cái nhà rông nho nhỏ, nhưng mình chết rồi, tự nhiên sau này nó có phước may mắn nó cất cái nhà rất lớn. Là vì sao vậy?
[13:28]Là bởi vì mình dạy nó phải cất nhà giúp cho hàng xóm. Còn nếu chùa mà có cất chùa thế này thì lúc ta rảnh rỗi, ta tới phụ cất chùa.
[13:41]Vì chùa là nơi thờ Phật, là nơi quý thầy quý cô ở, là nơi Phật tử tới lui tu hành như thế này, cho nên ai mà phụ cất chùa được phước rất lớn. Cái người nào mà phụ cất chùa, sau này mình sẽ xây được nhà lầu. Đó là cái quả báo. Cho nên ai mà bây giờ cái nhà mình là nhà lầu thì phải biết rằng ở trong kiếp xưa nào đó mình đã có cúng dường, phụ cất chùa. Nên vì vậy là khi mình mà dạy cho con mình: "Con đi phụ cất nhà hàng xóm, chùa của sư cô mà phụ xây cất, con tới con làm công quả, phụ đào đất, phụ bưng gạch, khiêng xi măng thì sau này con mình nó sẽ được nhà cao cửa rộng, làm cho mình cũng được hạnh phúc luôn." Đó.
[14:29]Cho nên là phải dạy cho con mình làm những điều phúc thiện. Và dạy cho con mình yêu nước.
[14:38]Con mình nào giờ không biết một cái đất nước Việt Nam của mình lớn như thế nào. Cái lịch sử của bốn ngàn năm qua cha ông mình đã dựng lên đất nước này, đã bảo vệ đất nước này hào hùng như thế nào con mình không biết. Cho nên ta phải dạy, cha mẹ ta phải dạy, nói rằng: "Nè con, cái đất nước Việt Nam ta rộng lớn, không phải chỉ có cái làng, cái xóm của ta đây, không phải chỉ có cái Đắk Lắk, cái Buôn Ma Thuột này mà thôi, không phải chỉ có Pleiku, Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông này mà thôi, mà nó từ phương Bắc xa xôi xuống tới miền Nam thăm thẳm. Khi nào lớn lên, con có tiền con hãy đi một chuyến thăm đất nước của mình.
[15:23]Con hãy đến miền Bắc thăm thủ đô Hà Nội, về đến miền Nam thăm Thành phố Hồ Chí Minh, về tới Mũi Cà Mau xem cái mảnh đất cuối cùng của Tổ quốc. Con sẽ thấy cái đất nước mình lớn lao, tươi đẹp như vậy và chúng ta là cái người con của một đất nước này. Cha ông ta đã khó khăn giữ gìn, xây dựng cái đất nước này thì ngày nay ta cũng phải thương yêu, giữ gìn, bảo vệ cái đất nước này cho con cháu ta được sống trong hòa bình, trong thịnh vượng. Phải dạy con mình cái lòng yêu nước đó." Vì sao vậy? Vì có những kẻ tà đạo đến xúi ta đừng yêu nước. Có những kẻ ác độc, những kẻ tà đạo đến xúi ta đừng yêu nước.
[16:09]Và trước khi nó tới nó xúi ta thì ta đã kịp dạy con ta trước đó rồi, ta đã nhắc nhở con ta rồi. Tức là người Kinh ở kia cũng là đồng bào với ta, cái người dân tộc ở làng bên kia cũng là đồng bào với ta, cái người Việt Nam ở xa xôi miền Bắc mà ta chưa bao giờ đi tới cũng là đồng bào của ta, cái người ở miền Nam xa xôi của ta cũng chưa bao giờ đặt chân tới cũng là đồng bào của ta. Mà đất nước ta như thế, dân dợ tộc ta như thế, anh em ta như thế, con phải biết thương yêu đồng bào mình, thương yêu đất nước mình. Và như vậy, không ai có thể xúi giục con mình làm cái điều tà đạo sai lầm được. Nên cha mẹ phải biết nói như thế, phải biết dạy con mình như thế.
[17:00]Nên ta đẻ ít thôi, sinh con ít thôi mà dễ dạy. Trong mỗi bữa ăn mình nói chuyện cho con mình con mình nghe như vậy nha, dễ dạy. Phật dạy ta thế này: Có những cái mắt ta thấy được, nhưng mà tâm ta bên trong ta không thấy được. Cái tâm ta mới khó. Cái mắt bên ngoài ta dễ thấy, ví dụ như cái con đường nó hư, mắt ta thấy ta lại ta sửa cho nó bằng để mọi người đi. Cái nóc nhà ta nó dột, ta thấy được, ta lấy tranh lên ta túm lại, ta che lại để cho mưa đừng có dột nữa. Cái cây nó ngã xuống chặn ngang đường, cái mưa nó gãy cái nhánh nó nó chặn xuống ngang đường cái buổi sáng sớm dậy, mọi người đi qua lại khó khăn,
[17:49]ta rủ mọi người kéo nó qua một bên để bên lề ngay ngắn để mở thông con đường cho mọi người đi, thì mắt ta thấy được, ta sửa được. Cái sai ở bên ngoài mắt ta nhìn thấy, ta sửa được. Cái áo ta rách, ta thấy ta may lại, ta vá lại. À. Cái tóc của ta ai cắt méo ta cắt sửa lại cho nó ngay được, tức là cái mắt mình thấy mình nhìn sửa được. Ừ. Nhưng tâm ta, ta không thấy, mà cái tâm là mới khó. Hễ tâm ta xấu, tâm ta ác thì ta sẽ là con người xấu, người ác, ta làm điều bậy bạ, rồi sau này ta mắc những quả báo đau khổ. Cho nên, Phật dạy ta phải biết nhìn trong tâm mình để sửa cái tâm mình. Cái ta không thấy nhưng ta phải biết nó sai chỗ
[18:41]nào, nó đúng chỗ nào để ta sửa cho chính xác. Đó là cái rất là khó. Thì ở đây á, mới ban đầu ta làm phước ở bên ngoài á thì cái gì sai ta thấy ta sửa, nhưng mà Phật dạy ta phải tu ở trong tâm. Khi ông Trời mà xuống lạy Phật á, ông Trời xuống ông quỳ xuống trước Đức Phật, ông mới thỉnh Đức Phật phải thuyết pháp thì Đức Phật nói rằng cái giáo pháp này, cái chánh đạo này rất khó hiểu, bởi vì sao? Bởi vì nói chuyện ở trong tâm, trong trái tim mình, trong lòng mình mà những cái đó mắt không thấy, nên chúng sinh không thấy thì không sửa được. Thì ông Trời ổng mới nói thế này, nói: "Bạch Thế Tôn, kính thưa Thế Tôn.
[19:28]Tuy tâm này không thấy được, rất là khó thấy để khó sửa, nhưng có nhiều chúng sinh có trí tuệ có thể thấy được, cho nên Phật hãy giảng dạy giáo pháp mà nhờ vậy chúng sinh sẽ nhìn thấy tâm mình và sửa." Nay hôm nay cũng vậy, khi ta ngồi nói với nhau về chánh đạo và tà đạo thì ta cũng phải nhắc lại lời Phật dạy để biết sửa ở trong tâm mình. Giờ tâm mình Ví dụ tâm mình có cái nóng nảy, mình nổi sung lên mình chửi mắng là nóng nảy. Còn tâm mình có cái hiền lành, tức là ai nói nặng nói nhẹ gì mình cũng không giận, mình cười, mình trả lời nhỏ nhẹ, đó là hiền lành. Mình nhìn vô tâm mình phải thấy, thấy cái tâm mình nóng nảy hay là tâm mình hiền lành. Thấy được không?
[20:23]Vì khi mình nổi nóng lên mình có biết đó là nóng, là sai không? Có thấy không ạ? Thấy không? Rất khó thấy. Đúng vậy, chúng ta không trả lời là chúng ta rất thành thật. Còn người nào mà hễ tâm mình nổi nóng lên, giận lên, cái mình thấy "à tâm tôi đang nóng, tâm tôi đang giận, tâm đó sai", thì bỏ liền thì người đó là người con ngoan của Phật, người đệ tử giỏi của Phật. Vì sao vậy? Cái người đệ tử giỏi của Phật, người con ngoan của Phật là người thấy được tâm mình, tâm mình như thế nào thấy đúng như vậy để kịp thời sửa liền, kịp thời sửa liền. Cho nên, cái trí tuệ của một người đệ tử Phật xuất sắc là thấy được tâm mình.
[21:10]Ngay lúc nó vừa sai, thấy sửa liền. Ví dụ như mình người ta nói mình, mình nóng lên mình tính chửi người ta, mình biết rằng: "À, tâm tôi đang nóng đây, tôi đang muốn chửi người ta đây, tâm này sai rồi, bỏ xuống, bỏ xuống, bỏ xuống." Tức là mình bỏ cái nóng giận xuống lại, mình hiền lành, mình chỉ trả lời nhẹ nhàng. Ví dụ có một người nào đó họ đập cửa mình, đập bốp bốp bốp, mở ra. Họ nói: "À, sao mày tao đi vắng, nhà vô mày đi mày mày lén mày mày mày xúc gạo của tao, mày ăn cắp gạo tao?" Trong khi mình đâu có ăn cắp đâu, mình là người tu hành, mình là đệ tử Phật, mình đâu bao giờ đi ăn cắp. Vậy mà họ mất gạo, ai mách họ tầm bậy,
[21:47]cái họ hiểu lầm, họ vô họ đập cửa mình, cái họ nói mày trả gạo tao, sáng nay tao đi vắng mày lén vô nhà tao mày xúc gạo. Mình biết ngay là người đó nói bậy, thì lúc đó ngay lúc đó mình nổi nóng lên, mình tính chửi lại, mình tính chửi, nhưng mình biết rồi, cái nóng lên, cái chửi vậy là cái sai, Phật dạy rồi phải nhìn thấy tâm mình. Cho nên mình nhìn thấy cái tâm mình nó nổi nóng lên, mình ngăn lại, dằn lại, dằn lại, bỏ xuống, bỏ xuống. Mình mới từ từ mình nói: "Anh bớt giận, anh bớt giận, tôi không có ăn cắp của anh." Ông kia cứ chửi tiếp: "Mày ăn cắp của tao, có người nói cho tao biết." Thì mình mới nói:
[22:20]"Đừng, anh đừng giận, tôi là đệ tử Phật, nên tôi thề tôi không bao giờ ăn cắp của ai, ha. Nếu mà anh kẹt quá anh không có gạo, thì tôi chia bớt gạo cho anh nấu bữa nay. Chứ còn tôi thề với Đức Phật, tôi không bao giờ ăn cắp của ai, không hề. Đây là bàn thờ ông bà tôi thờ, tôi thề có ông bà tôi, tôi không bao giờ ăn cắp của ai." Đấy, mình nói nhỏ nhẹ trả lời lại, cái người kia họ dịu lại xuống. Và nhờ cái mình nói nhỏ nhẹ như vậy, cái phước của mình lớn lên, mình được cái trên trời Phật thương mình, phù hộ cho mình, mới nói rằng: "À cái đứa con của mình hôm nay nó giỏi, nó nóng mà nó nhìn thấy cái tâm nóng của nó,
[23:02]nên nó không nóng nữa mà nó trả lời hiền lành, cái đứa này phải thương nó." Ông Phật thương mình rồi ông Trời cũng thương mình, cha mẹ ông bà mình cũng thương mình, phù hộ cho mình được làm ăn may mắn, tốt đẹp, giàu sang. Còn nếu mình khi mình nổi nóng lên mà mình không thấy cái nóng, mình chửi lại người ta, mình mắng lại, mình đánh lại người ta là mình bị ông Trời, ông Phật bỏ mình luôn, không theo mình nữa, không thương mình nữa. Nên vì vậy phải nhìn thấy cái cái tâm của mình, phải sửa cái tâm nóng thành tâm hiền lành. Cũng ví dụ như là cái tâm tham lam cũng vậy. Ví dụ như mình thấy người ta mua được
[23:41]một chiếc xe đẹp, cái mình muốn, mình cũng muốn mình có chiếc xe. Nhưng mà thay vì mình để dành giụm làm ăn có tiền mua xe, còn ở đây mình muốn cướp chiếc xe của người ta. Thì cái tâm mà tự nhiên mình khởi cái tâm lên là muốn giành cái chiếc xe của người ta là cái tâm tham lam, tâm ác. Cái tâm đó vừa khởi lên ở trong bụng mình là mình thấy liền. Mình bỏ liền, bỏ xuống, bỏ xuống, nói rằng không được tham lam tài sản của người khác. Nếu muốn, tự mình làm mà có, đừng tham, đừng tham. Mình bỏ cái tâm tham đó xuống liền, thì ngay khi mà cái bụng mình vừa tham, mình bỏ liền thì ở trên ông Trời, ông Phật thấy liền.
[24:24]Ông Trời, ông Phật thấy cái tâm tham của mình bỏ xuống liền, cũng khen liền, nói cái đứa này nó ngoan, cái tâm nó khởi cái điều xấu mà nó biết nó bỏ liền, cho nên đứa này mình phải thương, mình phải theo mình phù hộ cho nó làm ăn được may mắn để sau này mà nó mua được chiếc xe cho tốt. Đó là như vậy. Nên ta phải thấy được tâm mình, mà người thấy được tâm mình đó là người có trí tuệ, người có trí tuệ. Cũng ví dụ như là trong làng trong xóm, có người kia bệnh, có người nọ nghèo, có cái con đường đó hư, mình không để ý. Hỏi mình sao không để ý? Nói: "Tôi mắc lo làm ăn, tôi mắc đi vô làm rẫy, tôi kiếm tiền tôi nuôi gia đình tôi, nên tôi không để ý ai bệnh kệ,
[25:07]ai nghèo kệ, đường hư kệ." Thì cái người mình biết ngay là tâm đó là tâm ích kỷ. Tâm ích kỷ là tâm chỉ lo cho mình, chỉ biết có mình mà không biết mọi người ở chung quanh mình. Thì cái người cái tâm ích kỷ mà chỉ biết chỉ lo cho mình đó là tâm xấu, nên ta phải nhìn thấy liền là khi mà nếu ta sống qua một thời gian rồi, mình thấy: "Ủa, sao mình chỉ lo cho mình? Mình không lo cho ai hết. Nhà kia hàng xóm mà bệnh mà tại sao mình không qua thăm? Cái nhà đó nghèo làm hoài mà không thấy có ăn, thấy quần áo rách rưới tại sao mình không qua mình thăm?" Mình biết ngay: "À, như vậy tâm mình còn ích kỷ, cái bụng này nó hẹp hòi,
[25:49]nó chỉ biết lo cho mình." Như vậy mình mới sửa mình bỏ đi, mình mới đến lạy Phật, mình đến chùa mình lạy Phật, à mình nói thế này, mình nói: "Lạy ông Phật, là cái bụng của con nào giờ nó ích kỷ, con chỉ biết lo cho gia đình mình mà không biết để ý tới người bà con làng xóm. Thì hôm nay con xin sám hối. Con xin sám hối là từ đây cái bụng của con không có hẹp hòi nữa, mà cái bụng con nó sẽ mở lớn ra, mở lớn ra cho hết làng hết xóm này. Cho nên con sẽ để ý đến những người chung quanh con sống như thế nào. Tức là ai nghèo con sẽ tới con hỏi thăm coi con giúp được gì thì con giúp. Cái người bệnh con sẽ tới con hỏi thăm coi con có đi hái thuốc
[26:39]được về hay mua thuốc được về giúp cho người ta hay không. Hoặc nếu nhà người ta không có ai thì con tới chăm sóc, nấu giùm người ta miếng cháo, miếng cơm để giúp đỡ người ta trong cái tình xóm làng ruột thịt như vậy." Thì mình đến Phật, mình lạy mình nói câu đó xong thì cái bụng của mình từ từ nó sẽ lớn ra, nó không còn ích kỷ nữa. Thì đó là cái thấy được cái tâm của mình để mà sửa thì đó là người đệ tử ngoan, đệ tử giỏi của Đức Phật. Ai mà thấy được tâm mình đó là người rất là trí tuệ. Cũng vậy, ví dụ như à trong xóm mình có một cái người đó họ ở trong xóm rồi đi học đâu xa, cái lâu lâu nó về nó thăm.
[27:28]Nó về thăm cái mình ghét. Mình nói nó ỷ đi học cao xa, còn mình ở đây mình đi làm rẫy, mình thấy người ta đi học mình ghét. Nhưng mà vì mình là người đệ tử Phật, cái tâm ghét nó vừa khởi lên mình thấy liền. Mình nói: "À, trong cái bụng mình nó vừa mới có cái ghét đây, thì cái ghét này là cái sai, cái ghét này là cái sai. Phật dạy mình không được ghét ai hết, ai mình cũng phải thương. Con cháu mình nó bỏ làng nó đi học xa, mình phải cầu cho nó học cho giỏi cho thành tài, để nó thành bác sĩ, thành kỹ sư mà sau này cuộc đời nó được sung sướng." Cho nên mình biết rằng mình vừa ghét một cái là biết sai liền, bỏ liền, phải thương, phải thương, phải dặn mình là sao?
[28:11]Phải thương, không được ghét. Cái người mà thấy được cái tâm của mình để sửa ngay lập tức liền, thì đó là cái người rất có trí tuệ, rất có trí tuệ. Người đó được ở trên trời Phật thương yêu, phù hộ cho mình. Nha, như vậy. Nhưng mà có khi có khi mình không tự biết thì lâu lâu mình phải hỏi. Lâu lâu mình phải qua mình hỏi, mình hỏi là: "Anh ơi, anh dòm tôi, anh thấy tôi có nóng hay không? Anh thấy tôi có ích kỷ hay không? Anh thấy tôi có ghét ai hay không? Tại vì cái tâm của tôi nó khó thấy quá, cho nên đôi khi tôi không thấy, nhờ anh có thấy anh chỉ giùm." Thì cái người bạn của mình đó họ mới thật lòng, họ nói:
[28:56]"À, anh cũng còn một chút nóng. Tôi thấy anh tu lúc này rất là tốt. Con người anh cái bụng nó rộng lắm, anh hay giúp người này giúp người kia, nhưng lâu lâu anh cũng còn có một cái chút nóng giận thì thôi anh ráng sửa cho luôn." À, thì nhờ mình hỏi cái người khác họ nói thật lòng mà mình cũng thấy được tâm mình, chứ không phải là luôn luôn ta thấy được tâm mình. Cái người mà thấy được tâm mình để sửa sai như vậy thì chắc chắn chết rồi đi về đâu?
[29:29]Cái người bình thường á mà chết xong rồi á, thì quanh quẩn trong nhà trong cửa ngoài sân để chờ đi đầu thai, ở quanh quẩn đó thôi. Con cháu mà không cúng cho ăn á là làm ma đói. Con cháu cúng cho ăn á thì làm người no. Nhưng mà cái người mà biết sửa tâm mình, thấy tâm mình ghét là bỏ, chỉ có thương yêu; thấy tâm mình nóng là bỏ, chỉ có hiền lành; thấy tâm mình ích kỷ là bỏ, chỉ có sống lo cho mọi người, cái người đó chết đi đâu?
[30:02]Cái người đó chết, không có quanh quẩn ở trong nhà, không có đi ra đi vô ngoài sân, mà cái người đó chết xong á, lên trên kia ở với ông Trời. Phải tin chắc điều này nha. Phải tin chắc là nếu mình sửa được tâm mình, nhìn thấy được tâm mình, sửa được tâm mình cho tốt lên thì khi mình chết không làm ma đói, không làm ma quanh quẩn đây, mà sẽ được ông Trời, ông Phật rước lên trên cõi Trời, mình sống một cuộc đời cực kỳ hạnh phúc. Bây giờ, cái miệng của ta là cái gì? Mình đừng có trả lời cái miệng gồm gồm có răng, lưỡi, nha. Cái miệng của ta là cái gì? Miệng của ta là cái mà ta đưa vô và đưa ra.
[30:50]Đưa vô cái gì và đưa ra cái gì? Nhưng mà bình thường ta đưa vô cơm với nước. Đưa ra cái gì?
[30:59]Bảo đảm đưa vô là cơm, nước rồi đó, nhưng mà đưa ra cái gì? Đừng nói nhổ nước miếng ra nha.
[31:08]mà ta đưa ra phước hay là tội? Nếu ta chửi bậy là đưa ra cái tội. Nếu ta xúi mọi người ghét nhau, ta đưa ra cái tội. Nếu ta phản lại đạo của mình, ta đưa ra cái tội. Nếu ta phản lại đất nước của mình, ta đưa ra cái tội. Ngược lại, nếu ta kêu mọi người thương yêu nhau thì ta đưa ra cái phước. Nếu ta kêu mọi người tin nhân quả, trồng cây gì được quả đó thì ta đưa ra cái phước. Nếu ta kêu mọi người phải biết thờ kính Phật, thờ kính ông bà thì ta đưa ra cái phước. Thì như vậy, cơm nước thì ai cũng đưa vô, nhưng mà đưa ra thì khác nhau. Có người chỉ đưa ra cái tội thôi, chửi bậy, xúi bậy, nói bậy. Nhưng mà ta là đệ tử Phật, ta dứt khoát chỉ đưa
[32:06]ra cái phước, chứ không đưa ra cái tội. Cơm nước thì đưa vô, nhưng mà hằng ngày nói ra những điều thương yêu, kêu gọi mọi người đạo đức, kêu gọi mọi người tin vào nhân quả, kính Phật, yêu nước. Đó là cùng đưa vô cơm nhưng mà ta đưa ra phước. Còn những người mà theo tà đạo thì cũng đưa cơm vô nhưng mà đưa cái tội ra. À mấy người đó chết rồi là sẽ đọa xuống dưới địa ngục, bị thiêu, bị đốt, bị đày đọa, bị trừng phạt bởi vì lúc sống là đưa cơm vô mà đưa tội ra. Còn ta, lúc sống dứt khoát ta đưa cơm vô và đưa phước ra. Chỉ nói những điều tốt đẹp, thương yêu, kêu mọi người biết tu hành, biết tin nhân quả
[33:00]thì sau này khi ta chết, ta lên trên trời, ta sống với Trời, ta sống với Phật, hạnh phúc vô cùng. Cho nên là mỗi khi ta ăn cơm, mỗi khi ta ăn cơm, mỗi khi ta múc muỗng cơm đưa vào trong miệng, gắp miếng thức ăn bỏ vào trong miệng thì phải hứa rằng, nói: "Lạy Phật, con đưa cơm vô nhưng con sẽ đưa phước ra. Cái miệng của con sẽ dùng để nói những điều tốt đẹp, thương yêu, giúp đỡ, đạo đức, kính Phật, yêu nước. Lạy Phật, con ăn cơm nên con không bao giờ nói ra ngoài những điều bậy bạ, xấu xa, tội lỗi." Đồng ý nha, cố gắng nha. Cho nên mới bảo đảm rằng cái cơm mình ăn vô là nó đem ra lại những điều tốt đẹp cho đời chứ
[33:52]không có đem ra những điều tai hại cho đời này. Nha, vậy đó là chánh đạo. Thì cái tay ta, tay ta làm cái gì? Đó. Tay ta cũng có thể đưa vô và cũng đưa ra. Đưa vô cái gì và đưa ra cái gì? Đưa vô là gì? Là lấy tiền vô. Ví dụ như ta làm rẫy, ta đem ta bán đồ thì người ta đưa tiền mình cầm tiền bỏ vô túi, nên tay ta cũng đưa vô. Và cũng đưa ra, đưa ra gì? Cũng có khi đưa ra tội, cũng có khi đưa ra phước. Nếu cái tay này mà cầm dao, cầm vũ khí giết người, cầm súng thì đó là cái tay này đưa ra tội. Mà hễ cái tay này đưa ra tội thì kiếp sau ta bị chặt tay, không có tay nữa. Là vì cái tay này nó phí lắm.
[34:54]Thằng này đời trước á, tay nó cầm đồ bậy bạ mà, nó làm điều tội, cái này chặt tay nó không cho có tay nữa. Còn cái người nào mà cái tay chỉ làm điều phước, không bao giờ cầm tới vũ khí giết người, cái tay này chỉ để giúp người, cất nhà cho người ta ở, đắp đường cho người ta đi, chắp tay lại để mà lạy Phật thì cái người này là đem cái phước ra cho cuộc đời. Thì cái người này đời đời sẽ được giàu sang, sung sướng, chết lên trên cõi trời mà ở với Trời, với Phật. Cho nên đó là chánh đạo. Còn ngược lại, cái tay mà làm điều bậy bạ, gây tổn hại, gây đau đớn cho người khác, cầm dao, cầm súng là tà đạo, người này kiếp sau bị chặt tay bỏ.
[35:43]Mà đó là nhân quả nha, nhân quả. Cho nên là cái miệng này chỉ nói những điều đạo lý, đôi tay này chỉ chắp lại để lễ Phật và yêu thương con người nha. Còn những điều chánh đạo còn lại là nhớ lúc nào trong nhà ta cũng phải có thờ Phật, bên cạnh ta có thờ ông bà, có bàn thờ Tổ quốc. Ta nhớ thế này: Cái người mà cùng là người Việt Nam thì ta gọi là gì? Đồng bào. Cái người cùng đạo Phật với ta, ta gọi là gì? Đồng đạo. Ừ. Như vậy, ngồi đây là ta có hai cái "đồng". Có thể là ta không có đồng tiền, có thể tay ta không có cái đồng hồ,
[36:33]nhưng mà ta đang có hai cái "đồng". Một là ta đang có đồng bào ngồi chung quanh ta, và ta đang có đồng đạo ngồi chung quanh ta. Và hai cái đồng bào và cái đồng đạo này đã là niềm hạnh phúc với ta, và đó là điều để mà ta yêu thương nhau, giúp đỡ nhau trong suốt cái cuộc sống này. Và đó là chánh đạo mà ta muốn nói với nhau. Cái người nào yêu thương được đồng bào của mình, yêu thương được đồng đạo của mình thì người đó là người đi theo chánh đạo, khi chết rồi sẽ đầu thai lại vào cái gia đình giàu có, sung sướng hoặc sinh lên cõi trời, sống với Trời. Còn cái người nào không có đồng đạo, không có đồng bào, ghét người này,
[37:18]ghét người kia thì người đó chết rồi đi về nơi đau khổ, đầu thai lại cũng vào cái nơi đau khổ, hoặc còn sống trên đời cũng là đau khổ. Ở đây hôm nay ta nói với nhau cái bài "Chánh Đạo, Tà Đạo" để ta hiểu rằng cái chánh đạo hay tà đạo là do tâm mình. Trong tâm mình không có thù ghét, trong tâm mình không có giận hờn, không có ích kỷ, đó là chánh đạo. Ai mà trong tâm cũng giống như vậy thì người đó là chánh đạo. Ngay cả cái người dù đó họ nói họ thương ta, họ giúp ta mà ta thấy trong tâm họ thù ghét, ta biết người đó là tà đạo. Trong đời của ta, ta chỉ đi theo con đường chánh đạo mà thôi, dứt khoát không đi theo con đường tà đạo vì tà đạo là đi về nơi đau khổ.