[0:13]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:35]Mời quý phật tử ngồi xuống. Hôm
[0:50]nay là ngày cuối năm, thì chúng tôi cũng không có chuẩn bị được nhiều, thì có nói với ni sư trụ trì là hôm nay thì tôi sẽ giảng một ít, rồi sau đó là để thời gian cho quý phật tử nêu những câu hỏi. Thì trong một năm qua mà quý phật tử đi học đạo nơi này nơi kia, có những điều mình hiểu, có những điều gì mà còn cần phải đặt lại vấn đề, thì có thể nêu lên thì chúng ta giải quyết nhau cuối năm, để qua năm mới không còn thắc mắc nữa. Chừng nào cuối năm mới thì có những cái thắc mắc thì để sang năm tới giải quyết. Bây giờ thì hôm nay chúng ta nói với nhau cái đề tài là "Cái Trái Tim Không Biên Giới".
[1:33]Khi chúng ta đến với đạo Phật, chúng ta được là một đệ tử Phật, thì chúng ta được trao cho một lý tưởng để sống, phải không? Rõ ràng là trước khi mà không biết đạo Phật, thì chúng ta là những người tầm thường, cứ cho là như vậy đi. Mình chỉ biết lo ăn, lo mặc, vui chơi những cái bình thường, tầm thường trong cuộc sống. Cho đến khi chúng ta gặp phải đạo Phật thì đời của chúng ta bước sang một ngõ rẽ mới. Trong cái ngõ rẽ này, chúng ta cảm thấy rằng mình không thể sống một cách ích kỷ, tầm thường như trước nữa, mà chúng ta không thể nào chỉ mãi lo miếng ăn, miếng mặc, lo cho cuộc sống của cá nhân mình được nữa.
[2:17]Cái gì đó trong đạo Phật, cái đạo lý của cái nhân quả, cái đạo lý từ bi, vân vân, cái giáo lý vô ngã của cái thiền định làm cho chúng ta phải nghĩ lại, phải bắt đầu đi về một con đường mới. Cái thúc đẩy âm ỉ đó làm cho chúng ta phải sống cao đẹp hơn, vì người khác hơn, nghĩa là cuộc sống mình đẹp hơn, nhân ái hơn, làm sao đó. Thì cái đó, những cái mà từ nơi đạo Phật chúng ta tìm thấy đó như cái từ bi là một cái giáo lý quan trọng nè, cái đạo đức vô ngã là giáo lý quan trọng nè, cái bình đẳng giữa người và người là quan trọng, cái sự không phân biệt, cái không phân biệt ta, người, vân vân là những giáo lý khá quan trọng trong đạo Phật.
[3:05]Bây giờ chúng ta thấy những cái tiêu chuẩn đạo đức đó đó có phải là của riêng đạo Phật không? Có phải của riêng đạo Phật không? Có phải là chỉ có đạo Phật mới có không? Phải không? Đúng là không phải chỉ có trong đạo Phật mới có mà nơi nào chân lý được lên tiếng nói, nơi nào lẽ phải được lên tiếng nói thì con người vẫn được nghe kêu gọi rằng mình vẫn phải sống nhân ái, vẫn phải sống bình đẳng, đừng phân biệt để đừng làm cho con người ngăn cách với nhau nữa. Là bất cứ nơi nào mà lương tâm được lên tiếng nói thì chúng ta đều nghe những lời như vậy hết. Thì chúng ta thấy đến với đạo Phật, chúng ta được biết về cái đạo đức
[3:49]đó, cái giáo lý đó và chúng ta cũng hiểu luôn là đó là tiếng nói chung, là lương tâm chung của toàn thể nhân loại, của những con người biết suy nghĩ, biết thương yêu, biết sống cuộc đời đạo đức. Và cái đẹp mà chúng ta tìm thấy nơi đạo Phật làm cho chúng ta vượt ra khỏi cái gọi là đạo Phật.
[4:13]Nhớ có một lần, hồi đó một lần vô tình ghé, xin lỗi xưng thầy hoài kỳ, có một lần chúng tôi vô tình ghé à ghé thăm quý thầy, hôm đó có một cái nhóm sinh viên họ đến họ hội thảo gì đó không biết, thì chỉ đến thăm quý thầy thôi. Vô tình cái quý thầy mời ngồi dự buổi hội thảo chung. Có một em sinh viên đứng lên tiếng hỏi nhờ quý thầy trả lời là trong đó hỏi về đạo Phật. Như về nói rằng cái kinh cầu siêu có cái uy lực gì mà làm cho người chết được siêu độ? Thì hôm đó chúng tôi có trả lời cũng hơi khá dài dòng thì cái sinh viên đó hơi thỏa mãn. Nhưng rồi trong đó tôi có nói một câu gì đó mà làm cho một em khác gia đình phật tử lại không bằng lòng, không bằng lòng.
[4:59]Lúc đó, lúc đó tôi cho rằng đừng có vì cái đạo Phật để rồi mình cảm thấy mình là cái gì tự cao mình hơn người khác. Vì chân lý không của riêng ai, thì có một em gia đình phật tử mới chống đối, chưa đó không bằng lòng. Thì tôi mới trả lời thế này, tôi nói giống như một vì sao ở trên trời cao vậy, nó chẳng của riêng ai hết, mà mỗi người tùy theo cái đất nước mình gọi cái tên đó và nói rằng nó là của mình. Cũng vậy, cái chân lý nó không có tên, mà chúng ta đặt tên cho nó rồi cho rằng chân lý là của mình, để rồi mình thấy mình hơn người khác, sự thật không phải vậy. Chân lý không có tên, còn bổn phận của chúng ta là phải tiếp cận được chân lý.
[5:43]Mà khi chúng ta càng tiếp cận được chân lý, thì chúng ta càng thấy mình chan hòa với tất cả mọi người. Cái biên giới giữa người và người lần lần tan vỡ, sụp đổ dần dần. Mà khi điều đó xảy ra thì có nghĩa là chúng ta đã đến gần được với lẽ phải, đến gần với chân lý. Còn nếu có một cái đạo lý gì đó không biết mà khi chúng ta nhận được cái đạo lý đó, chúng ta cảm thấy mình khác với mọi người, chúng ta cảm thấy rằng mình hơn mọi người, thì xin thưa rằng cái đạo lý đó nó có thể là làm cho chúng ta có ảo tưởng rằng mình cao, nhưng kỳ thực mình đang đi vào một chỗ rất sai lầm, một chỗ rất sai lầm. Cho nên ở đây, lấy cái tiêu chuẩn
[6:25]cao thấp để đánh giá cái tôn giáo, cái tông phái, cái đạo lý mà chúng ta học dễ tạo cho chúng ta cái mất đạo đức bởi cái gì? Bởi cái kiêu mạn là chúng ta cứ cảm thấy mình hơn người khác. Mà con người ta vì cái chấp ngã, thích được bơm cho mình, cung cấp cho mình một cái tư tưởng rằng mình hơn người khác. Và rất nhiều những giáo chủ hiện đại đã lợi dụng cái cái cái cái bản năng, cái khuynh hướng của con người đó để tạo thành những giáo phái gây rối kỳ lạ cho cái thời đại ngày hôm nay. Khi chúng ta đến gặp một ông giáo chủ nào đó, thì luôn luôn ông nói rằng: "Đây là cái con đường duy nhất cao cả của thế giới ngày hôm nay.
[7:10]Phật, Chúa gì đã qua hết rồi, đã lạc hậu hết rồi. Đây mới là một giáo lý mới, cao siêu hơn tất cả," vân vân. Nghĩa là ai đến đây là người có duyên phước lớn, là người sẽ thoát được cái ngày tận thế, vân vân. Là luôn luôn họ tạo cho chúng ta một cái ảo tưởng về bản ngã rằng chúng ta đã gặp được cái gì để hơn được người khác. Tận trong thâm tâm chúng ta đều có cái hơn thua, đều có cái kiêu mạn và chúng ta bị những giáo chủ đó lợi dụng. Mà khi chúng ta càng thấm những điều đó thì chúng ta càng ngăn cách với con người. Khi mình thấy mình cao thì mình đứng ở trên cao một mình thôi, cho nên chơi vơi ảo tưởng một góc trời nào đó,
[7:46]trên hư không nào đó, rồi không biết khi nào thì sụp đổ khi sự thật nó ập đến. Còn nếu mà chúng ta đến thật sự với lẽ phải, với chân lý, thì chúng ta thấy những cái biên giới giữa người và người nó biến mất, cảm thấy mình hòa tan với mọi người, mà đôi khi thấy mình thấp hơn mọi người. Mà người nào càng thấy mình thấp hơn mọi người thì nơi người đó, chân lý hiện hữu khá nhiều. Còn nếu chúng ta còn thấy mình hơn người khác thì chân lý đang vắng bóng, đang xa rời tầm tay chúng ta lần lần. Bây giờ cái mà gọi là làm cho chúng ta ngăn cách với người khác thì là cái gì?
[8:28]Cái ta phải không? Ừ, cái bản ngã, đúng. Đó, thấy chưa? Trí tuệ ghê gớm chưa? Đúng là cái ta đó. Đầu tiên á, ví dụ như trong cái môi trường nhỏ nhỏ như thế này là chúng ta ngồi đây, chúng ta cảm thấy mình đây là một cái thực thể khác với mọi người chung quanh, khác với cây cỏ, trời trăng mây nước, với mọi người chung quanh. Đó là cái ảo giác đầu tiên, ảo giác đầu tiên. Nơi cái ảo giác đầu tiên này chúng ta không có được cái đạo lý để đập vỡ để vượt qua, mà chúng ta lại được lại nuôi nấng, lại phát triển cái ảo giác đó lên. Lên thành cái gì? Bắt đầu gì? Gia đình tôi, phải không? Đây là người tôi yêu, đây là kẻ tôi ghét,
[9:12]đây là dòng họ của tôi, đây là đất nước tôi, đây là tôn giáo tôi, là tông phái của tôi, đều mang theo một cái chữ "tôi" là sự phát triển, sự bành trướng của cái bản ngã và làm cho mình cứ càng lúc càng khác đi với những người khác. Ngay cái ảo giác ban đầu mình tồn tại ở đây một cá nhân mình với những người chung quanh, cái ảo giác để mình thấy cái ta và người khác nhau đó đã không được đập vỡ mà lại còn được củng cố, được phát triển, được nuôi nấng và thế là cái con người cứ mãi mãi rời xa nhau, mãi mãi rời xa nhau. Tuy là thế giới đông người như thế này, sự thật là mỗi người ở một cái góc, một góc riêng, nỗi cô đơn, một nỗi cô đơn,
[9:55]tìm đến nhau trong cái tạm bợ nào đó thôi nhưng mà rồi vẫn không thật sự thương yêu hòa hợp với nhau được, vì cái ngã mình vẫn là cái gì quan trọng hơn cả.
[10:05]Rồi chúng ta thấy cứ những cái tôi đó mà được phát triển thêm, mình dùng cái chữ nhẹ nhàng là làm cho loài người bị ngăn cách, bị ngăn cách. Mình nói một câu nhẹ nhàng, nhưng mà thực tế nó đau đớn hơn nhiều, nó chua chát hơn nhiều. Thực tế nó là cái gì xảy ra khi mà những cái tôi đó được phát triển, được nuôi dưỡng? Là cái gì? Là cái gì đó không biết, nhưng mà ở cái nước Ái Nhĩ Lan, Ireland á, à cái phần Cộng hòa Ái Nhĩ Lan á là theo Công giáo La Mã, còn phần Bắc Ái Nhĩ Lan á thì theo Anh giáo hình như Tin Lành. Thì họ cứ chống đối nhau, cứ đặt bom rồi giết hết người này giết hết người kia. Cùng thờ một Chúa Giêsu mà chỉ vì người theo La Mã,
[10:56]người không theo La Mã mà máu bao nhiêu năm qua cứ đổ mãi, cũng vì không theo tôi. Rồi ở Phi Châu, hai cái bộ tộc là Hutu và Tutsi giết nhau không thương tiếc. Nhiều cái người mà Tutsi họ vào cái làng của người Hutu, thấy em bé là nắm tay xé ra làm đôi. Đó là vì không phải chủng tộc của tôi. Rồi ở Algérie nè, nhóm Hồi giáo cực đoan gần đây chúng ta nghe đó, cứ ập vào làng bắt đàn bà con nít ra lấy dao cắt cổ. Cứ mấy chục người, mấy trăm người, mấy trăm người cứ bị hoài. Đó là cái gì mà thuộc về cái của tôi. Rồi những người mà Hồi giáo cực đoan cứ gài bom hết chỗ này, gài bom tới chỗ kia vì họ mong rằng cả thế giới phải theo Hồi giáo của họ.
[11:43]Từ hồi xưa đó, cách đây cả ngàn năm như vậy, những người Hồi giáo cứ cưỡi ngựa đi xông pha vào đất nước này, đất nước kia. Một bên là cầm cuốn kinh Coran, một bên là cầm cái gươm, gặp người dân làng họ đưa ra: "Bây giờ theo kinh Coran không, tin Hồi giáo hay không?". Lắc đầu, giết chết liền; còn nếu theo rồi, theo họ. Nên họ truyền đạo bằng bạo lực, không để cho con người có tự do vì họ cảm thấy rằng họ làm điều đó họ cho rằng họ làm đúng, vì họ làm đúng ý của của Đấng Ala là giết sạch những người mà không tin, không tin Đấng Ala, không tin Hồi giáo, không tin cái đạo của tôi. Nên chúng ta nói là nó làm con người ngăn cách nhau,
[12:21]nhưng mà sự thật là nó đau đớn hơn điều đó, nó làm cho máu đổ, đầu rơi, nó làm cho thù hận giữa người và người cứ tăng lên mãi. Như chúng ta thấy thế giới thì càng lúc càng gần lại, phương tiện kỹ thuật, giao thông làm cho người ta càng lúc càng gần nhau. Vậy mà đến ngày hôm nay, vì ngôn ngữ bất đồng, một vài cái tỉnh cũng đòi ly khai khỏi đất nước, giống như là bên Canada vậy, cái tỉnh Québec họ nói tiếng Pháp họ cũng đòi ly khai khỏi Canada để lập một cái quốc gia riêng. Và chúng ta ngạc nhiên, chúng ta ngạc nhiên trước cái sự suy nghĩ của con người họ dễ dãi như vậy. Chúng ta may mắn được là đệ tử Phật thì trong kinh điển của đạo
[13:02]Phật, cái gì thì cũng nói đến tất cả chúng sinh, phải không? Chứ không như ngày xưa Đức Phật không có nói gì tới đất nước Ấn Độ hết á, mà hễ đụng cái là Đức Phật chúng sinh, chúng sinh, tất cả những cái sinh thể hiện hữu tồn tại trên trái đất này cũng như trong mười phương thế giới khác. Thì chúng ta quen với cái khái niệm nó chan hòa, không có biên giới, không có sự ngăn cách. Mà ở cái thế kỷ 21 này văn minh tiến bộ mà chúng ta còn nghe con người ta vì một cái ngôn ngữ khác biệt để đòi ly khai, tách biệt với nhau là một điều rất là lạ, mà đó là sự thật. Điều đó chúng ta hiểu tại sao chiến tranh vẫn tiếp tục xảy ra vì những
[13:38]cái tôi nó vẫn tồn tại, những cái tôi tồn tại, những biên giới nó vẫn ngăn cách con người với nhau, đó ngăn cách con người với nhau. Và thấy được điều đó, thấy được điều đó thì chúng ta càng quý giá cái lý tưởng mà đạo Phật đã cho chúng ta. Làm cái gì? Là có thể chúng ta không có làm gì được với thế giới này, với thế giới mà cứ ham chém giết thù hận này. Nhưng mà trước hết tận trong lòng của chúng ta, chúng ta tâm nguyện là tìm cho được, sống cho được với một cái trái tim không biên giới, le cœur sans frontières, một trái tim không biên giới. Và chúng ta vui mừng, chúng ta vui mừng vì điều này. Điều này có nghĩa là gì?
[14:25]Khi chúng ta vui mừng vì điều đó thì nó còn có nghĩa là gì nữa? Còn có nghĩa là chúng ta phải hết sức giữ gìn, nuôi dưỡng, tu tập, rèn luyện theo cái cái gọi là cái hạnh của một trái tim không biên giới này. Vì chỉ cần chúng ta một giây phút sơ hở, một giây phút chủ quan là lập tức cái ta nó khởi lên và biên giới giữa chúng ta và mọi người đóng lại, đóng lại liền. Còn từng giờ từng phút mà chúng ta tỉnh giác được, chúng ta nhớ mình là đệ tử của Đức Phật, tình thương yêu đến với tất cả chúng sinh không phân biệt là tuổi tác, giới tính, dân tộc, quốc gia, tông phái, tôn giáo gì cả thì ngày giờ đó chúng ta còn là một đệ tử Phật rất xứng đáng.
[15:16]Còn nếu trong một phút giây nào đó chợt sơ hở, cái ta phát triển mạnh, à chúng ta nói: "Đạo của tôi", ngay đó đạo tôi mất liền, đạo Phật mất liền. Một lúc nào đó chúng ta nói rằng: "Dân tộc tôi" thì ngày đó đạo Phật đã vắng bóng nơi lòng mình. Lúc nào đó chúng ta nói: "Giai cấp tôi" thì mình đã quay lưng lại với đạo Phật mà mình không hay biết. Như vậy là cái trái tim không biên giới này nói thì nghe rất hay, nói nghe rất đã tai, nhưng mà giữ gìn được điều đó không đơn giản. Không đơn giản vì sao? Vì cái ta là một cái gì nó mãnh liệt, nó tự nhiên, nó mãnh liệt, nó tồn tại và nó thúc đẩy cái suy nghĩ của mình.
[16:02]Có thể một người hiểu biết về đạo Phật rất nhiều, có thể cũng đã từng có dụng công tu tập mà không chắc là chúng ta đã kiểm soát được cái bản ngã của mình, không chắc là điều đó. Nên ở đây chúng ta thấy con đường của đạo Phật để rộng mở trái tim chúng ta không còn biên giới, cái lý tưởng nó rất là hay nhưng không có dễ thực hiện. Chúng ta vui mừng vì chúng ta có đường đi là như vậy, nhưng chúng ta cũng biết con đường đó không dễ đặt chân đi nếu chúng ta không có một phương pháp, không có quyết tâm.
[16:41]Bây giờ chúng ta nói cái gọi là không phân biệt tôn giáo, mà cái không phân biệt đó được đạo Phật dạy cho chúng ta thì chữ đạo Phật này nếu không khéo lại là cái ranh giới cuối cùng ràng buộc chúng ta lại. Nghĩa là gì? Nghĩa
[17:04]là gì? Nghĩa là chúng ta thấy đạo Phật hay quá, ừm, vượt hơn các tôn giáo khác, rồi chúng ta
[17:17]vì cái đạo của mình để mình có cái xem nhẹ, coi thường những người của tôn giáo khác thì ngay đó chúng ta đi ngược liền với lý tưởng của đạo Phật. Nên đây là chỗ mà chúng ta phải tỉnh táo vượt qua luôn. Ví dụ, ví dụ như quý Phật tử một ngày nào đó mình gặp một người cái họ trước mặt mình, họ biết mình là đệ tử Phật mà họ công kích Đức Phật, thì quý Phật tử nghĩ sao? Mình phải có thái độ như thế nào?
[17:47]Giỏi. Họ công kích, mạt sát Đức Phật không ra cái gì hết, vậy mình phải làm sao? Trong khi Đức Phật là một bậc Đạo sư, là vị cha của mình, là thầy của mình, là Đấng Thế Tôn của mình mà đối với Đức Phật là mình dù có chết lòng tôn kính mình không bao giờ mất, mà lại có một người họ đứng trước mặt mình họ mạt sát Đức Phật thì mình phải có thái độ làm sao? Hả?
[18:17]Đây là những điều chúng ta phải đặt vấn đề. Ví dụ thế này thôi, để nói gần lại một chút. Ví dụ như quý Phật tử mỗi người đều có một cái vị bổn sư, một vị thầy nào đó mà mình tôn thờ khi mình học đạo. Thì những vị thầy nổi danh hiện nay, ví dụ như Hòa thượng ở Trúc Lâm, rồi ví dụ như Thầy Nhất Hạnh ở bên ngoài, rồi những Thượng tọa, Hòa thượng này kia nọ trong đất nước mình rất là nổi danh thì chúng ta may mắn được là đệ tử của những vị như vậy nên được học nhiều đạo lý, mình rất tôn thờ cái vị thầy của mình. Hôm nào gặp ông nào đứng trước mặt mình ổng chửi tan nát vị thầy của mình, giờ mình làm sao?
[18:56]Lúc đó nếu không khéo cái ta mình sẽ khởi lên, mình thấy: "Đây là thầy tôi và đây là kẻ thù của thầy tôi", mình sẽ có thái độ không hay, phải không? Đó là nói tới mấy bà, còn mấy ông là có thể là mình có sức khỏe đó là mình mình xuất chiêu luôn nữa cũng có.
[19:15]Nên đây là cái chỗ thử thách ghê gớm lắm. Chúng ta gặp những trường hợp đó, chúng ta nên bình tĩnh đặt vấn đề thế này: "Nếu là thầy của mình, phải không, mà một người đứng trước mặt ổng chửi ổng như vậy thì thái độ ổng làm sao? Ổng làm sao? Ổng có động tâm không? Chắc chắn là cái vị thầy mà quý phật tử tôn thờ là có lẽ là là bất động trước những lời phỉ báng, đúng không? Mình tin là như vậy phải không? Có như vậy quý phật tử mới tôn thờ, mới xem đó là thầy. Đó. Chửi ổng ổng không giận thì mắc mớ gì mình giận. Với sự thật là cái gọi là ta mình giận là bởi vì mình nghĩ đây là thầy mình, nó dính theo cái ta trong đó.
[19:53]Còn người ta xúc phạm ổng thì đáng thương. Cái người mở miệng xúc phạm thì mang tội rất là nặng. Thì cũng như vậy Đức Phật cũng vậy, ngày xưa như một lần Đức Phật với ngài A-nan đi vào cái xứ Udena, cái bà hoàng hậu bà ghen người ta xúi giục rồi bả thuê người ta đứng chửi Đức Phật, chửi tàn mạt không còn cái gì, nhân từ trên thế gian này hết. Nghĩa là bây giờ mà bà hàng tôm, hàng cá ngoài chợ chửi cũng không bằng cái đợt mà Đức Phật mà phải đi vô cái làng đó nghe người ta chửi như vậy. Ở đây ai chửi lộn giỏi thì có thể là tưởng tượng là Đức Phật bị chửi nhiều lần hơn là mình chửi như vậy. Ngài A-nan đau đớn quá, thầy mình mà ngài cũng chưa chứng đạo hạnh.
[20:32]Nhưng mà ngài mặc dầu là hiền lành, nhẫn nhục vậy là không trợn mắt, vung tay nhưng mà ngài quá đau khổ. Ngài mới nói: "Bạch Thế Tôn, những người ở đây đã không quý mến Thế Tôn thì chúng ta hãy đi nơi khác." Đức Phật mới nói: "Rồi đến nơi khác người ta chửi nữa làm sao?" Nói: "Mình đi nơi khác nữa." Nói: "Người ta chửi nữa làm sao?" - "Dạ, đi nữa." Đức Phật nói: "Không phải vậy, cái gì xuất hiện ở đâu sẽ biến mất ở đó." Rồi ngài cứ ở đó để người ta chửi à. Chửi nhưng mà chính cái thái độ trầm tĩnh, hiền lành, từ bi của ngài, lần lần những người chửi họ thấy những điều họ nói nó không phải. Những điều mà người khác xúi họ đó không phải.
[21:08]Chúng ta thấy đây một lần nữa một lần nữa là đạo Phật chiến thắng bằng cái sự hiền lành như vậy, chẳng cần trả lời chẳng cần nói đâu. Nghĩa là ai nói gì mình nó nói, hễ mình có thì mình rút kinh nghiệm mình sửa, mình xem đó là một cái lỗi mà tự mình không biết mà người khác thấy. Còn nếu mình không có thì cái nghiệp mà, cứ để vậy hết. Thì trong trường hợp đó chúng ta thấy cái vị giáo chủ mà mình tôn thờ nhất mà bị mạt sát trước mặt mình, mình cũng phải nghĩ à nếu cái vị đó bị nghe cũng không động tâm huống hồ là mình. Đừng có vì cái sự việc đó mà biến thành cái giữa ta và cái người chửi thầy ta thành kẻ thù, đi ngược liền với cái lý tưởng của đạo Phật.
[21:47]Đây là quý vị mặc dầu quý vị chưa chứng đạo thì có thể đau xót như là ngài A-nan nhưng mà hãy nhớ bình tĩnh lại, nhớ cái thái độ của Đức Phật. Thì bây giờ họ có nói gì nói Đức Phật không động tâm, chỉ đáng thương là người có tội sẽ mang. Chỗ đó là chỗ thử thách nhất. Hôm nào quý phật tử mà đụng thử và ráng tu tập chỗ đó. Mình nhẫn nhục cho mình là một chuyện, ví dụ người ta chửi mình, mình nhịn được. Nhưng mà chửi tới thầy mình nhiều khi mình mình động tâm liền. Nên tập làm sao vậy. Vì cái này là một bài học mà chính tôi đã đối diện một lần. Hồi đó thì có một thời gian khi tôi tôi vào chùa tu, vào chùa tu, cái tình hình mà mà an ninh rất là khó khăn.
[22:26]Cho nên mình không được ở gần thầy mình, tôi phải ở với một cái chùa khác. Thì trong chùa đó à thì những người đó họ không không có duyên với thầy của tôi nên họ hay nói ra nói vào. Và có một lần trước mặt tôi, một ông thầy đó công kích thầy tôi rất nặng. Công kích nhưng mà sự thật thì ổng muốn xem thái độ của tôi phản ứng như thế nào. Tôi tỉnh bơ coi như là mình không nghe, thôi xong chuyện. Rồi mình vẫn hòa hợp, vẫn thương họ, vẫn sống với họ bình thường, chuyện trôi qua rồi thôi. Rồi họ điều đó chính điều đó làm họ nể thầy mình. Họ nói là đúng là ông thầy ổng dạy ổng mới có đệ tử mà chửi không nhúc nhích.
[23:03]Thì họ hết dám chửi nữa. Chứ còn bị chửi thầy mình, mình trợn mắt mình chửi lại thì chứng tỏ rằng thầy mình dạy mình không kỹ. Đây là những điều mà chúng ta phải đối diện. Cũng là một cái làm cho chúng ta vượt qua được cái tôi của mình. Chửi mình không sao, chửi cha mẹ mình coi chừng. Phải không? Nó cũng là cái mà làm cho mình dễ động tâm thôi. Vì quý phật tử ở chỗ này vậy. Lòng thương yêu của mình đối với chúng sinh, mình thấy người ta gây nghiệp mình đáng thương. Còn mình ráng tỉnh giác vượt qua khỏi cái tôi, vượt qua khỏi cái tôi. Mà hồi nãy chúng ta nói nó không phải dễ vượt qua. Nói trên miệng thì dễ, mà đụng chuyện thì sẽ thấy. Đụng chuyện thì sẽ thấy.
[23:45]Ví dụ như là khi chúng ta có tiền, ta muốn cho người nào đó, chúng ta sẽ nghĩ đến ai trước? Nghĩ đến ai? Nghĩ đến người nào đó mà phải có cái tôi ở đằng sau. Đây là em tôi, đây là con tôi, đây là cháu tôi. Là những người mà mình nghĩ khi mình có tiền mình sẽ cho người ta trước. Đây là đất nước tôi, vân vân. Đó. Mà tại sao bây giờ người ta ca ngợi Mẹ Teresa? Vì bà là người Albania nè, bà tu theo đạo Công giáo thế nhưng qua thì ở đất nước Ấn Độ để lo cho người nghèo. Rồi những chi nhánh của bà mở ra khắp thế giới đến nỗi mà có luôn chi nhánh ở bên Mỹ và cũng sang đó lo cho cái người nghèo, người khổ ở bên Mỹ luôn.
[24:26]Nghĩa là không biên giới. Và điều đó làm cho thế giới này ngưỡng mộ bà. Đúng là trái tim không biên giới là vậy. Còn chúng ta tuy nói là trái tim không biên giới, trái tim không biên giới. Chúng ta cố gắng đi theo con đường Đức Phật nhưng đụng chuyện mình sẽ không vượt qua nổi. Không vượt qua không nổi cái tôi này. Nghĩa là nếu ai phỉ báng là mẹ tôi, cha tôi, anh tôi, em tôi, thầy tôi thì mình sẽ sẽ rất dễ động tâm, phiền não, giận dữ, căm hờn. Mà khi mình có cái quyền lợi gì để mình san sẻ thì mình cũng nghĩ đến cái gì của tôi, gần nhất là gia đình tôi, họ hàng tôi, bạn bè tôi, những người thân quen của tôi, không vượt qua được.
[25:11]Nên chúng ta tập làm sao ví dụ như là có thể là mình không thể lo được hết trong thế giới này nhưng mà trong cái tâm của mình ừm mà đừng để một cái giới hạn gì của cái tôi mà nó đóng cái trái tim mình lại thành có những cái biên giới vô hình ở trong đó. Chúng ta nhỏ bé, tầm thường, ít ỏi. Chúng ta không có gì nhiều để tặng cho cái thế giới này. Thì trước hết chúng ta hãy tặng cho thế giới này cái gì? Như là quý phật tử vậy. Ừm mỗi đêm khi ngồi thiền, khi lễ Phật thì quý phật tử vẫn thường tâm nguyện, tâm nguyện sao?
[25:56]Mình lòng từ bi thương yêu đến với tất cả chúng sinh, phải không? Có không? Có chứ. Dặn nhiều rồi. Mỗi ngày phải huân tập cái tư tưởng đó không bao giờ được để gián đoạn. Là mỗi ngày quỳ trước bàn thờ Phật, chúng ta nguyện lòng thương yêu tất cả chúng sinh, thương yêu tất cả thế giới này. Đó đó là cái mà chúng ta có để tặng cho thế giới, tặng cho loài người. Nghĩa là gì? Chúng ta tặng cho thế giới này một trái tim không biên giới, một tình thương yêu không điều kiện. Khi chúng ta ít ỏi, tầm thường, không có gì để cho mọi người thì hãy cho bằng cái tình thương yêu trước. Khi chúng ta cho được bằng cái tình thương yêu trước
[26:44]thì dần dần không kiếp này kiếp khác, chúng ta sẽ thật sự có cái gì đó để đem đến trao cho mọi người.
[26:53]Chúng tôi nói như vậy quý phật tử hiểu không? Nghĩa là bằng cái tâm nguyện chúng ta đem được cái tình thương yêu không phân biệt, chúng ta đem cái trái tim không biên giới tặng cho thế giới trong mỗi ngày khi chúng ta lễ Phật thì đến một lúc nào đó hoặc kiếp này hoặc kiếp khác, chúng ta sẽ thật sự tìm thấy có một cái gì cụ thể để tặng cho thế giới này. Nói vậy không biết quý phật tử hiểu không? Ai có đọc cuốn Nghiệp và Kết quả thì có thể hiểu. Nghĩa là thế này, cái tư tưởng đi trước và hành động đi đi sau. Như mình thấy một cái người đó tại sao trong cuộc đời của họ làm được nhiều việc từ thiện?
[27:39]Thì không phải là một ý muốn mới xảy ra mà đó là cái tư tưởng mà đã được nuôi dưỡng huân tập từ nhiều kiếp trước. Thì chính cái tư tưởng là nhân và hành động là quả. Thì bây giờ cũng vậy, chúng ta tâm nguyện thương yêu cái thế giới này, trái đất này. Chúng ta tâm nguyện làm được bất cứ điều gì có lợi cho con người thì cái điều đó chúng ta chưa làm được liền nhưng một lúc khác, một kiếp nào khác thì điều đó sẽ biến thành hiện thực. Là một kiếp nào đó chúng ta sẽ trở thành con người đi lang thang nơi này, nơi kia trên thế giới và đem đến niềm vui cứu giúp những người đau khổ, vân vân. Đó những cái hành động cao đẹp như vậy giống như trong cái
[28:17]chuyện thần thoại như vậy, sự thật không phải là một cái điều không tưởng mà có thể trở thành sự thật nếu ngày hôm nay từng ngày, từng ngày chúng ta đều huân tập nuôi dưỡng cái lòng thương yêu đối với tất cả nhân loại. Đó khi mà chúng ta chưa có gì để mà tặng cho thế giới này hết. Có một nhà tư tưởng ở Tây phương nói rằng: "Chỉ có những trái tim lớn mới có được những hạnh phúc lớn."
[28:47]Ai hiểu được câu này? Không biết câu này đã hỏi chưa ta?
[28:54]"Chỉ có những trái tim lớn mới có thể chứa đựng được những hạnh phúc lớn." Nghĩa là gì? Ai biết lên trả lời.
[29:06]Ai lên trả lời đi, chỉ có những trái tim lớn mới có thể tìm thấy được những hạnh phúc lớn. Dạ mời mời đạo hữu. Dạ kính bạch thầy, qua nghiên cứu cái đề tài Tứ Vô Lượng Tâm thì con thấy rằng cái tâm của chúng sinh mở rộng vô hạn lượng như là các bậc Bồ Tát thì lẽ dĩ nhiên mình sẽ rất là an lạc, hạnh phúc tràn trề không có thể chứa nổi với một cái niềm vui vô hạn mà cứu tất cả chúng sanh như cái nguyện của Bồ Tát thì đó là một cái trái tim lớn chứa một cái hạnh phúc lớn. Dạ xin chấm dứt. Cảm ơn đạo hữu nhiều. Có ai góp ý thêm không? Mời.
[29:54]Ý thêm. Dạ mô Phật. Theo như riêng cá nhân về Phật tử mà chúng sinh con hiểu á thì một trái tim lớn ở đây là nói về tất cả chúng ta nên sống cho mọi người chứ không sống cho riêng mình là đem tình thương bao la dâng cho tất cả chúng sinh. Con chỉ có ý kiến nhiêu đó thôi. Hạnh phúc cho nghĩa là tất cả chúng sinh chứ không riêng hạnh phúc cho mình. Theo như ý con biết thì theo cá nhân nhỏ nhoi của con là vậy. Chỉ có trái tim lớn mới tìm thấy được hạnh phúc lớn. Chúng ta hãy có ví dụ nho nhỏ rồi sẽ thấy. Là như một hôm nào đó à cái người hàng xóm của mình ví dụ như là trong nhà họ có cái người bị bệnh,
[30:40]họ loay hoay họ phải lo cho cái người bị bệnh đi cấp cứu, rồi họ không ai trông nhà thế là mình tình nguyện sang mình giữ nhà cho người ta. Rồi khi xong việc về gia đình họ được bảo vệ, nhà cửa họ được bảo vệ, họ sống yên ổn trở lại thì những khi mà nghĩ lại cái việc đó chúng ta thấy tâm mình có một cái gì nó nó vui, phải không? Phải không? Cái vui đó nó không có cái dào dạt xúc động như là khi mà chúng ta được trúng số. À nó không như là một cái vui trong cái tình thương yêu của vợ chồng, trong tình yêu đôi lứa. À nó không giống như là một cái lời khen được khen tặng. À nó không có một cái cảm giác rõ ràng lắm nhưng mà trong
[31:23]cái trầm lắng hư vô đó mình cảm thấy có một cái vui. Phải không? Một cái việc gì mình giúp được cho người khác, quý Phật tử nhớ không? Tin chắc rằng tất cả những Phật tử ngồi đây trong cuộc đời mình đã từng giúp đỡ người khác thì nhớ lại cái kinh nghiệm đó để thấy cái niềm vui của mình lúc đó, mặc dầu mình là con người không chấp công, không kể công và sẵn sàng quên cái việc đó đi nhưng nó vẫn để lại trong lòng mình một cái niềm vui gì đó, đúng không? Đúng không? Thì đó là một việc nhỏ, đó là một việc nhỏ thôi. Nhưng bây giờ lớn hơn chút nữa, cả một đời của mình mình nghĩ tới nhiều người hơn, tới cái cộng đồng lớn hơn, tới cả cái đất nước mình.
[32:06]Nói chứ mình cũng không làm được nhiều cho đất nước, cho thế giới đâu, nhưng mà nhiều người được mình giúp hơn, mình làm những việc từ thiện xã hội lớn hơn thì cái đó vậy, luôn luôn nó tác dụng ngược lại, nó reaction lại, tác dụng ngược lại để lại trong tâm hồn mình một cái niềm vui nhẹ nhàng, cao thượng. Cái đó không tìm thấy được ở những cái trò vui khác. Những cái mà ví dụ bây giờ những cái cuộc chơi nó mở ra đầy ở khắp nơi, khi thì vũ trường dancing, nơi hát karaoke, giờ đi ngang Gò Dưa thấy cái gì đó, công viên nước, xoắn xoắn lung tung, đủ thứ trò vui nó mời gọi chúng ta nhưng mà rồi sẽ không có một cái niềm vui nào bì được,
[32:43]so được với cái nghĩa cử, cái sự giúp đỡ mà chúng ta đem đến được cho nhiều người. Cái niềm vui đó không hình không tướng. Và ngược lại, đặt vấn đề ngược lại chúng ta mới càng thấy rõ hơn trái tim lớn tức là cái tình thương lớn nó đem cho chúng ta lại cái hạnh phúc lớn hơn. Ngược lại, là cái sự ích kỷ chỉ đem đến đau khổ mà thôi. Càng ích kỷ chúng ta càng đau khổ. Ích kỷ á là như à ví dụ như chúng ta ví dụ trong một gia đình là cái người con không muốn cho ba mẹ mình thương anh em mình, chỉ muốn thương một mình mình. Thì đứng bên ngoài chúng ta quan sát cái đứa bé đó, chúng ta thấy nó sướng hay khổ?
[33:25]Sướng hay khổ? Khổ, có thể là nó đạt được, có thể là nó đạt được đó, có thể nó tranh thủ tình thương yêu của ba mẹ hơn anh chị nó nhưng mà khi chúng ta đứng bên ngoài khách quan chúng ta nhìn vẫn thấy nó đau khổ. Vì tối ngày cứ lo giận hờn nè, ganh tị, lo lắng, giữ gìn những cái chấp thủ bám víu đó làm nó mệt mỏi và đau khổ. Rồi trong cuộc sống này cũng vậy, chúng ta muốn mình cái lợi giành về phần mình nhiều hơn về phần người khác, chúng ta muốn địa vị về phần mình chứ không nhường cho người khác thì chúng ta phải toan tính, phải lo âu, là phải vắt óc, phải suy tính đủ thứ chuyện thì có thể là chúng ta đạt
[34:02]được á, đạt được cái tiền bạc nhiều hơn, cái địa vị nhiều hơn đó. Nhưng mà một người ngoài nhìn vào sẽ thấy đúng là chúng ta bất an, mệt mỏi. Mà khi chết thì không giữ được điều gì. Sự nghiệp mình để lại con cái nhiều khi nó phá tan luôn trong phút chốc. Vì cái sự nghiệp đó để lại bằng cái sự ích kỷ, do cái ích kỷ, tham lam mà có được. Rồi trong cái tình cảm ích kỷ nhất là tình cảm gì?
[34:30]Cái tình thương yêu của đôi lứa nam nữ và tình thương yêu vợ chồng phải không? Đó là cái tình yêu ích kỷ nhất. Cái gì có thể san sẻ được, còn cái tình cảm đó người ta không có chấp nhận san sẻ. Chỉ có người phụ nữ ở một số nước như là thời phong kiến hay Hồi giáo á là bởi vì cái thế yếu buộc phải san sẻ tình cảm với nhiều người phụ nữ khác. Bởi vì ông chồng ổng ổng lấy nhiều vợ mà, nói như là là cái gì đó, trai năm thê bảy thiếp vân vân đó, gái chính chuyên chỉ có một chồng. Cái đó là do sự áp đặt của người nam, nên người nữ phải buộc lòng phải chịu cái tình cảnh đó, chứ nếu mà thật tâm họ, họ vẫn chỉ muốn là tình yêu cho một mình họ.
[35:06]Giống như câu chuyện có một cái ông quên tên, bên Trung Hoa đó, thì
[35:14]khi mà ổng bị bệnh, ổng bị bệnh, ông quan bị bệnh thì ổng nghĩ là ổng sẽ mất, ổng mới nói với vợ là thôi tôi mất thì sau này bà cố gắng lựa người tốt mà bước theo một bước nữa. Bả không nói không rằng bả đi quay ra sau bả lấy kéo bả móc mắt ra liền, móc hết một mắt để bả chứng tỏ cho ổng thấy là bả không có đi thêm bước nữa. Con người bả như vậy đó, ổng sợ hết hồn luôn. Thì không ngờ ổng lành bệnh trở lại thì vợ chồng vẫn sống hạnh phúc với nhau, lần lần ổng leo lên tới tể tướng. Tể tướng mà không có lén phén không có cô thứ hai được với bả, không có cô thứ hai tại vì tình thương yêu quá mãnh liệt.
[35:50]Thì nghe tin là bà vợ của ổng ganh và ghen dữ lắm, ông vua ổng mới thử. Lần đó ổng mới kêu bà vợ ông tể tướng vô mới nói là bây giờ thì coi như tể tướng đã lớn tuổi là trẫm muốn thưởng thêm cho vài nàng hầu. Cái bả nhất quyết bả không chịu, nói gì nói không chịu. Thì ông vua nói vậy nếu mà nghĩa là ngươi cãi lệnh trẫm thì phải uống chén thuốc độc này. Bả cầm chén thuốc độc lên uống ực liền không nói gì hết trơn. Vua mới nói thôi thôi ta còn sợ chứ đừng nói tể tướng, thôi cho về đi. Dĩ nhiên chén thuốc độc là chén giả thôi. Đó cái tình thương yêu của vợ chồng là cái ích kỷ nhất mà chúng ta thấy sao?
[36:25]Nó cũng là cái gì? Cũng là đau khổ nhất á, đau khổ nhất. Những cái ghen tuông, những cái tạt axit, những cái giết hại nhau giành giật đủ thứ chuyện mà báo công an đăng đều đều mỗi tuần á mình cũng thấy cái tình thương yêu càng ích kỷ chừng nào thì nó càng đau khổ chừng đấy. Người ta tưởng cái đó gì của riêng mình sẽ là cái hạnh phúc cho mình, nhưng kỳ thực cái riêng mình đó là một cái trái tim nhỏ bé và cuối cùng cái hệ quả của nó chỉ là cái đau khổ không nguôi, không nguôi. Và như vậy và như vậy với quý Phật tử ví dụ đang sống trong đời sống của vợ chồng, trong đời sống gia đình thì theo tinh thần của đạo Phật mình phải làm sao?
[37:06]Mình phải làm sao? Vì đạo Phật cho mình biết rõ ràng cái ái của cái ích kỷ nó là nguyên nhân đưa tới đau khổ mà chúng ta là người đệ tử Phật, chúng ta đi tìm cái con đường giải thoát, chúng ta đi tìm cái tình thương yêu mênh mông không biên giới thì chúng ta cũng biết rằng cái tình thương yêu của gia đình mà chúng ta đang sống là một sự ràng buộc, chúng ta vẫn biết điều đó nhưng nó là nhân quả của nhiều kiếp không phải dễ vượt qua. Thì như vậy chúng ta phải làm sao? Phải làm sao?
[37:41]Cái điều này hôm nay không trả lời, thì hẹn hôm khác sẽ trả lời quý Phật tử. Chắc hôm nào mà nói chuyên đề về gia đình đó, thì sẽ giải thích về cái... cái này, để cho những người Phật tử mà sống trong cái hoàn cảnh gia đình đó, mình có cái hướng tu, hướng tu, mình vẫn sống êm ấm chứ không phải bỏ nhà đi tu nha, không phải ông bỏ bả mà bả bỏ ổng mà đi tu, cái điều đó nó không phải, vì nó là nhân quả. Nhưng mình sẽ có một cái cách giải quyết trung dung, để làm cho đời sống gia đình vẫn tốt đẹp mà chúng ta vẫn từ từ vượt ra được. Thì hôm khác, khi mà giảng về đề tài về gia đình thì sẽ nói. Chúng ta biết rằng ích kỷ chỉ gây nên đau khổ,
[38:18]thì muốn giải tỏa đau khổ, chúng ta phải... phải đừng ích kỷ nữa.
[38:26]Có câu chuyện này cũng của bác Dư Sanh này, mà tôi thấy hay. Có cô đó có người thân của cổ chết, cổ buồn cổ khóc. Cổ khóc thì có một ông thầy tới khuyên: "Thôi cuộc đời này nó như cái giấc mộng, vô thường, có sống có chết, đừng có buồn nữa." Nói thì cổ cứ khóc. Còn cái bác Dư Sanh đó ổng nói: "Khóc được là tốt, khóc được là tốt. Tại người thân yêu của mình mà, sống với mình bao nhiêu lâu rồi bây giờ họ chết mà không khóc là vô lý, phải khóc. Nhưng mà chỉ nên nè, khi mình đang khóc cho cái người thân của mình, thì hãy nghĩ tới những người khác cũng cùng cảnh ngộ với mình, họ cũng đang đau khổ như mình, và khóc giùm cho họ." Bác chỉ nói vậy thôi.
[39:06]Nhưng mà cái người mà thực hành theo lời bác tự nhiên họ cảm thấy vơi đau khổ liền. Vơi liền. Vì sao? Vì hồi nãy đó là chỉ khóc cho mình thôi, cho ông, ông chồng của mình tức là cho bản thân mình. Vì ích kỷ nên cái đau khổ nó đay nghiến của mình ghê gớm lắm. Nó ray rứt, nó giằng xé tâm hồn mình. Nhưng chợt mình nghĩ tới cũng bao nhiêu người vợ đang mất chồng, cũng bao nhiêu người mẹ đang mất con. Mình nghĩ đến như vậy, cái tâm mình ích kỷ nó tan vỡ một chút, cái lòng vị tha nó xuất hiện một chút, cái nỗi buồn mình nó tan liền. Chúng ta thấy cái vị tha nó chữa được cái đau khổ rất là hiệu quả. Cái tâm vị tha chữa được cái đau khổ cũng rất hiệu quả.
[39:45]Quý Phật tử hãy nhớ điều này, và đây là cái công thức vàng, công thức vàng cho chúng ta để chúng ta sống trong cuộc đời đầy đau khổ này. Mỗi khi mà quý Phật tử gặp một chuyện buồn, mất một chiếc xe, hay con mình ngỗ nghịch, hay là gặp cái chuyện bất như ý, có ai phỉ báng mình, nghĩa là nói chung những điều gì làm cho mình buồn phiền, thì quý Phật tử hãy nghĩ đến một điều gì thuộc về vị tha, thì tự nhiên nỗi buồn của mình nó sẽ tan biến. Đây là công thức vàng mà tùy hoàn cảnh quý Phật tử tự sáng tạo ra cái ý nghĩ đó. Khi mình gặp cái chuyện, ví dụ người ta chửi mắng xối xả vào mặt mình là mình...
[40:22]mình buồn, mình giận. Mình thì hiền mình không nói lại được, mình buồn cứ về cái ôm cái buồn hoài. Bây giờ hãy theo công thức đó, chúng ta hãy nghĩ đến một cái chuyện gì khác. Chúng ta hãy nghĩ tới ở đây bên Phi Châu, thấy cái người ta đang bồng con để chạy trốn do cái thế lực thù địch nó rượt để mà nó đâm người ta chết. Chúng ta đang nghĩ tới những đứa trẻ mồ côi không cha không mẹ đang đi lang thang ngoài hè đường hè phố, đánh giày, bán đồ, rồi nó trụy lạc, nó không ai dạy dỗ, nó hư hỏng. Thấy, tự nhiên mình quên cái chuyện người ta chửi mình đi, nghĩ đến những cái người đau khổ khác làm cho cái vị tha của mình nó
[40:53]xuất hiện, tự nhiên cái chuyện mà người ta chửi mình cái mình hết buồn. Vì đó là cái công thức vàng, đó là nguyên lý, đó là chân lý. Hễ vị tha có mặt, ích kỷ vắng bóng. Ích kỷ vắng bóng thì đau khổ không có chỗ bám. Đau khổ nó chỉ bám được bởi cái ích kỷ mà thôi. Bây giờ có một nghịch lý. Chúng ta biết là nãy: Hễ vị tha thì sẽ được cái gì? Hễ chúng ta sống vị tha thì chúng ta sẽ được... hạnh phúc, đúng. Thì như vậy cái gì là mục đích? Vị tha là mục đích hay cái hạnh phúc là mục đích? Không khéo á, chúng ta sẽ lấy cái hạnh phúc của mình là cái mục tiêu để nhắm tới và cái sống vị tha vì người khác là phương tiện mà thôi, phải không?
[41:39]Tại chúng ta biết cái công thức đó mà. Hễ vị tha giúp đỡ người khác thì mình được hạnh phúc. Cho nên bây giờ mình muốn được hạnh phúc nên mình cố gắng thương người khác. Thì như vậy có phải cái vị tha bây giờ nó sẽ trở thành cái phương tiện thôi, phương tiện ban đầu và cái hạnh phúc của mình mới thật sự là mục đích cuối cùng để mình đi tìm tới, đúng không? Đúng không? Đó, không khéo chúng ta lại bị trở lại cái đó. Cho nên bây giờ theo tinh thần đạo Phật chúng ta vẫn thế này: Vị tha là mục đích, vị tha là phương tiện, còn cái kết quả của nó là cái hạnh phúc nó đến lại với mình thì mình phải làm sao?
[42:16]Cũng quên nó luôn, không màng tới nó nữa. Thì trái tim mình lại lớn thêm một chút nữa. Tức là mình từ chối cái hạnh phúc. Nhưng mà sự thật cái người càng từ chối hạnh phúc chừng nào thì hạnh phúc nó lại đến nhiều chừng đó. Càng từ chối thì hạnh phúc càng đến. Một ngày nào mình đứng lại mình nhận nó thì bắt đầu nó dừng lại, không đến nữa. Cho nên hạnh phúc chỉ có khi chúng ta quay lưng với hạnh phúc. Mà chỉ nhìn về, mà quay mặt về ai? Chúng ta quay lưng với hạnh phúc của mình và quay mặt về chỗ nào? Quay mặt về chỗ nào? Quay mặt về nỗi đau khổ của mọi người.
[42:55]Thì hạnh phúc nó cứ rượt theo sau lưng mình mà nó rượt tới, và mình cứ phải chạy né nó, và cứ chạy về nỗi đau khổ của người khác, thì hạnh phúc nó lại càng chạy tới mình. Một lúc nào đó mình tự mãn, mình đứng lại mình quay lại để mình đón hạnh phúc thì lúc đó làm sao? Hạnh phúc bắt đầu nó lui lại. Đó là một cái trò đùa, một trò đùa vô lý, hết kiếp này tới kiếp khác. Và con đường của Bồ tát đạo trong đạo Phật là vĩnh viễn quay lưng với hạnh phúc để quay mặt nhìn về chúng sinh. Thì người đó đi mãi, đi mãi, không một lúc nào mà cái bản năng của họ, cái ngã của họ buộc họ quay lưng lại với con người để mà hướng mặt về hạnh phúc hết.
[43:35]Thì người đó sẽ là Bồ tát. Người mà hết kiếp này đến kiếp khác khước từ hạnh phúc, thì người đó sẽ đi đến cái vị trí của Bồ tát. Đó. Là con đường thiền định là khi chúng ta buông bỏ được hết những cái tư tưởng, những tư tưởng, tâm chúng ta càng lúc càng rỗng rang, thanh tịnh, sáng suốt thì lòng mình tự nhiên cởi mở, chan hòa đến với tất cả mọi người. Đó là công thức, đó là công thức, nguyên tắc là lý thuyết. Và thực hành thì thế nào? Thực hành thì không đơn giản. Khi mà chúng ta có được một pháp môn để chúng ta nhiếp tâm vào thiền định, thì nhiều chuyện sẽ xảy ra. Thứ nhất là công đức mình đã đủ chưa?
[44:20]Không phải ai cũng có thể tu thiền liền được, phải tích lũy cái phước và đạo đức rất nhiều, bằng không thì chúng ta không đạt được kết quả trong thiền định. Đây là một điều tất yếu, cho nên người muốn tu thiền phải tích lũy phước rất lớn. Thứ hai là cái pháp môn, cái pháp môn đó mà chúng ta học được á, nó phải rất là sâu sắc, tinh vi chứ không có đơn giản. Mà cái này là do vị thầy của chúng ta. Nếu chúng ta may mắn gặp được một vị thầy giỏi, thì chúng ta lần lần sẽ học được những cái sâu sắc trong pháp môn để đạt được cái thiền định. Bây giờ đặt vấn đề là chúng ta đã đủ phước để nhiếp tâm và chúng ta gặp được vị thầy tốt để có cái pháp môn.
[45:04]Chúng ta thực hành, chúng ta thực hành cho đến khi chúng ta có được những kết quả ban đầu là tâm chúng ta nó đặc kỳ tỉnh giác, nó rỗng rang và sáng suốt, lúc nào nó cũng sáng vằng vặc, tỉnh giác, nó thanh tịnh. Đó là bước đầu như vậy đó. Đó là con đường để mà đưa tới cái gọi là lòng nhân ái, là vị tha, là trái tim không biên giới, là vô ngã. Đó là con đường đi tới mà chúng ta đang đặt chân đi tới dần dần. Nhưng vì hôm nay mà chúng ta nói tới đề tài là "Trái tim không biên giới" nên chúng ta cảnh giác một điều. Và đây là một sự thật, hôm nay chúng tôi nói điều này cho những người tu thiền có thêm kinh nghiệm.
[45:43]Trong giai đoạn đầu, khi mà chúng ta vừa mới bắt đầu có kết quả trong thiền định, tâm chúng ta xuất hiện sự tỉnh giác, sự rỗng rang, vọng tưởng thì lắng xuống, nhưng lúc đó là lúc bản ngã đang tăng lên. Rất là lạ, rất là lạ. Ở cái giai đoạn mới được kết quả của thiền đó, vọng tưởng thì lắng xuống, nhưng cái chấp ngã đang tăng lên. Cái chỗ này rất là lạ. Cho nên cái người mà tu thiền phải có thầy hướng dẫn vượt qua ở những giai đoạn này. Khi mình mà bắt đầu có kết quả trong thiền định mà đến trình ông thầy hay ông thầy ổng biết á, thì sau đó ổng sẽ dạy cho mình cái quán Bát Nhã một cách sâu sắc
[46:27]để lúc đó mình tỉnh táo mà vượt qua được cái chấp ngã mà tiến tới thêm chút nữa. Chứ còn lúc đó tâm mình thanh tịnh, cái tỉnh giác nó tăng lên, tự nhiên cái ý thức về chính mình rất mạnh. Đây là cái chỗ mà tại sao mà chúng tôi nói cái chấp ngã nó tăng lên ở chỗ đó. Là vì khi mà tâm mình thanh tịnh, cái tỉnh giác nó mạnh lên, thì cái hệ quả nó xảy ra là cái ý thức về chính mình rất mạnh. Chính cái ý thức về chính mình nó làm cho cái bản ngã nó tăng lên. Nên chỗ này không khéo, nhiều người tu được chút đỉnh cái là xưng mình là thiền sư, là giáo chủ liền ngay chỗ này. Đó, đây là cái chỗ mà cái ải người ta hay bị, không vượt qua được.
[47:09]Nên do đó, mà chúng ta có đi vào trong thiền định thì để ý khi những cái giây phút ban đầu khi tâm mình bắt đầu lắng được thanh tịnh, thì lúc đó phải quán hai điều giùm, quán hai điều. Thì chúng tôi nói điều này cho những người mà tu thiền, nhất là những người mà lỡ dại tu theo pháp môn tôi hướng dẫn. Còn những người khác thì có thầy, thì những vị thầy chắc là sẽ dạy. Còn riêng những người mà lỡ dại tu theo chúng tôi thì chúng tôi nhắc, là nếu mà tâm có bắt đầu thấy tâm mình lắng được thanh tịnh, thì xin tác ý hai điều giùm. Điều thứ nhất: Mình vẫn thấp bé, nhỏ bé như một hạt bụi, như là cỏ rác mà thôi.
[47:47]Đó là tác ý thứ nhất. Khi mà tâm mình vừa thanh tịnh thì đừng có ở đó mà hưởng cái thanh tịnh đó. Hưởng cái thanh tịnh đó thì cũng giống như là hồi nãy như chúng ta nói, quay lưng lại, dang tay đón hạnh phúc, hạnh phúc lui ra liền, chạy lui ra liền. Cũng vậy, khi mà tâm vừa được định, chúng ta ở đó chúng ta sung sướng chiêm ngưỡng cái thanh tịnh trong tâm mình, thì cái định nó mất liền, mấy ngày sau nó mất liền. Đó, giống như là chúng ta quay lưng lại để... để dang tay đón hạnh phúc thì hạnh phúc sẽ biến mất, thì cũng vậy. Cho nên tôi dặn, tác ý thứ nhất khi mà tâm được thanh tịnh là vẫn phải tiếp tục suy nghĩ:
[48:17]"À, mình chỉ là như là cát bụi, như cỏ rác mà thôi. So với chư Phật, chư Bồ tát, mình không đáng là một hạt bụi nhỏ." Đó là tác ý thứ nhất. Tác ý thứ hai thuộc về Bát Nhã, là vẫn tiếp tục thấy cái ta đang ngồi đây tu cùng với cả cái thế giới này chỉ là huyễn, là hóa, là mộng mà thôi. Đó là tác ý thứ hai. Nhớ giùm nha. Hai cái tác ý rất quan trọng, vì chỗ này những người mà không có tác ý này khi mà tâm được thanh tịnh thì cái ngã tự nhiên tăng lên. Thấy tâm mình vọng tưởng thì lắng, mà tự nhiên lúc nào cũng xem mình là quan trọng, thấy mình hơn người khác. Đạo đức bị sụp đổ từ từ không biết. Tưởng mình tui tu dữ lắm á, không ngờ cái đạo đức đang
[48:58]bị đánh vỡ phía sau, bởi chấp ngã nó tăng lên. Cho nên chỗ này cẩn thận lại. Nhớ giùm hai cái tác ý đó.
[49:08]Nhớ chưa? Nhớ rồi phải không? Một là tác ý thuộc về khiêm tốn. Hai là thuộc về Bát-nhã, nhớ điều đó.
[49:19]Có hai cái tác ý để giữ gìn cái tâm từ bi của chúng ta: Một á, là cái khiêm tốn. Cái khiêm tốn là cái mà nó giữ gìn được lòng từ bi của mình nữa. Còn nếu mà chúng ta, ví dụ chúng ta có lòng tốt với người khác đi, mà chúng ta tự cao thì một ngày nào đó cái lòng nhân ái nó sẽ biến mất, sẽ biến mất. Chúng tôi có từng gặp một người như vậy, có cái bà đó vậy, bả cũng có vẻ mộ đạo, đi chùa này chùa kia cúng dường và rất là giàu. Nếu mà nhìn bên ngoài thì mình xem nó như là một người có lòng nhân ái vậy. Nhưng mà chỉ có cái là bà có vẻ khá kiêu mạn, à không muốn thua ai, mà muốn thấy mình hơn người khác.
[50:03]Mà quả thật là lần lần thấy cái lòng nhân ái biến mất. Những người bạn bè gần gũi nhất đau khổ thì không bao giờ giúp, mà chỉ giúp nơi nào để mình có thể có danh thôi. Có danh thì giúp, còn chỗ nào mình giúp người nào mà không ai biết thì không giúp. Đó chúng ta thấy cái gọi là lòng tốt mà nó bị cái ích kỷ, cái tâm tự cao nó đã giết chết. Cho nên ở đây, cái kiêu mạn nó sẽ kéo theo cái ích kỷ, và ích kỷ có mặt thì cái từ bi biến mất và cái đau khổ sẽ đi đến. Do đó chúng ta ráng giữ cái khiêm tốn cho kỹ. Cái ích kỷ thì đưa tới đau khổ, và cái kiêu mạn thì sẽ đưa tới nhiễm ô. Đây là công thức nha, đây là công thức của tâm mà quý Phật tử phải nhớ.
[50:45]Điều này chúng tôi có nói trong những cái băng giảng khác, nhất là giảng cho mấy cô với thầy xuất gia đó, nhưng ở đây cũng nói cho quý Phật tử nghe cái hệ quả của tâm lý: là cái ích kỷ thì đưa đến đau khổ, cái kiêu mạn thì đưa đến nhiễm ô. Cái kiêu mạn mà đưa tới nhiễm ô này nó thấm thía lắm. Nhất là cho những người tu, những người mà đi tìm sự trong sạch, mà nếu mình kiêu mạn thì mình sẽ bị vướng vào cái nhiễm ô liền.
[51:15]Điều này hôm nay vì đây là quý Phật tử nên chúng tôi không tiện nói, chứ nếu mà giảng cho người xuất gia thì điều này nói rất là thấm thía. Nhưng vì đây là quý Phật tử cư sĩ nên điều này chúng tôi bỏ qua, để quý Phật tử để ý thôi. Bây giờ, một trong những cái mà để chúng ta vượt qua cái biên giới giữa người và người nữa, có một điểm để chúng ta có thể gặp gỡ được mọi người trên thế giới này, chúng ta gặp gỡ được nhau là cái gì?
[51:44]Là tìm thấy cái hay, cái đúng của người khác, mình công nhận, mình tán thán, mình tôn trọng cái hay, cái đúng của người khác, dù người đó ở trong một phạm vi, một lĩnh vực, một tôn giáo nào khác với mình. Đó là cái mà để chúng ta góp phần đập vỡ cái biên giới của con người, và chúng ta đạp vỡ, đạp đổ được cái biên giới trong trái tim của mình. Khi chúng ta à nghe người khác nói câu gì, hay nghe cái đạo đó có một cái giáo lý gì đúng mà hay, chúng ta nên hoan hỷ tôn trọng. Đó cũng là một cái phương pháp như vậy. Ở trong cái phạm vi gần thôi, ví dụ như khi mình nói chuyện với bạn bè, nói chuyện với đạo hữu với nhau,
[52:26]mình tập khi mà mình nghe người khác nói câu nào mà đúng, lý thú, chính xác thì mình tập trong lòng mình có cái cái chấp nhận, cái tôn trọng. Đó là một cái điểm để tập, tập từ từ. Có những người mắc cái bệnh là nghe ai nói gì cũng chống, nghe ai nói gì cũng gạt ngang. À bởi vì sao? Bởi vì họ nghĩ rằng họ bác ý kiến của người khác được có nghĩa là họ giỏi hơn người khác, họ có cái ảo tưởng đó. Không biết quý Phật tử có gặp những người như vậy chưa? Có không? Chà, như vậy có bộ nhiều dữ à, thấy ai cũng có là biết trên đời này người như vậy cũng nhiều đó. Nghĩa là hễ bác ý kiến người khác được thì nghĩ là mình hay
[53:04]nên mình nói gì họ cũng bác, mà ai nói gì họ cũng bác. Đó là một cái loại bệnh. Mà đó là phạm vi rất nhỏ, là bạn với nhau mà cũng đã đã tìm cách tức là chống nhau. Rồi sang cái phạm vi lớn hơn nữa là của tôn giáo khác, của những thời đại tư tưởng khác thì thôi mình rất là dễ dàng chống đối. Thì ở đây chúng ta là đệ tử Phật, chúng ta phải khéo vượt qua điều đó. Trong cái phạm vi nhỏ như bạn bè nói chuyện với nhau vậy, thì mình nghe người khác nói với một trái tim rất là khách quan, vô tư và tôn trọng. Hễ người đó nói điều hợp lý, lòng mình vui mừng tán thán, khen ngợi, chấp nhận liền. Chứ có những điều mà nhiều khi chính mình cũng không phải
[53:41]là mình tu là mình hiểu hết đâu, mà mình phải biết học hỏi từ nơi người khác, như bản thân chúng tôi cũng vậy. Ở đây một điều này chúng tôi không biết có nên tiết lộ.
[53:55]Tôi có cái duyên gì kỳ lắm, tôi cũng không hiểu được về bản thân tôi khi học đạo. Khi hồi tôi còn nhỏ, lúc đó là huynh trưởng Đức Bát Chánh Đạo là biết tôi lúc tôi còn nhỏ đó, thì tôi được gặp đạo Phật, thầy tôi mà học đạo. Kể từ khi mà bắt đầu tôi gặp đạo Phật rồi thì tự nhiên ở trong đầu của mình cứ bắt đầu khởi lên hết vấn đề này, là xong đó tự mình trả lời, rồi câu hỏi khác khởi lên, tự mình giải quyết, câu hỏi khác khởi lên, tự mình giải quyết. Nó lần lượt lần lượt cái giáo lý đạo Phật nó tự tôi giải quyết hết trơn là học luôn. Cho nên đến một người nào đó họ đến họ hỏi tôi là tôi trả lời liền tại vì chính
[54:30]mình đã đã tự giải quyết nó nơi chính mình rồi, ít có phải học bên ngoài. Tôi cũng không hiểu đó là cái gì. Nhưng mà rồi sau này, tôi thấy rằng những điều đó không đủ. Vì trong cuộc sống khi chúng ta tiếp xúc, học hỏi, mình đọc kinh, đọc điển, đọc sách rồi mới thấy rằng còn rất nhiều người họ có những cái sáng kiến, những cái tư tưởng rất độc đáo mà mình vẫn phải học. Như hôm vừa rồi ở trên chùa mình làm lễ Thành Đạo đó, tôi có giảng lại cái câu chuyện Sống Thiền mà đăng trên Báo Giác Ngộ đó, một cái sư bà ở Hàn Quốc mà ngộ đạo thiền. Thì trong câu chuyện đó có những cái đạo lý về nhân quả rất
[55:04]là đặc biệt mà chính tôi là người mà thường hay nghiên cứu về nhân quả mà tôi cũng không biết được cái chi tiết đó, nên thấy chi tiết đó quá hay tôi mới đem ra tôi giảng lại. Hoặc là như có một cái bác nào đó ở Long Xuyên tên là Như Sanh, mà tôi đọc cái tập sách của bác tôi ca ngợi vì nói những điều rất sâu sắc. Nói trên đời này đúng thật là còn có vô số những người quá đặc biệt, quá quá siêu mà mình không là một cái gì cả. Nên lúc nào cũng phải khiêm tốn học hỏi. Tôi cảm thấy cái duyên học pháp của tôi rất là tốt, như nãy tôi kể đó, tự mình có thể tìm được giáo lý mà hiểu được, nhưng mà không ngờ là nó chưa có thấm béo vào
[55:39]đâu hết, chưa có thấm thía vào đâu hết so với những cái hiểu biết của những bậc nằm ở những nơi khác. Mà ở đây cái quan trọng là chỗ này: nếu tôi nghĩ rằng tôi hay, tôi cứ tiếp tục bác người khác thì con đường địa ngục mở ra, cái kiêu mạn nó mở cửa địa ngục liền. Nhưng ở đây mình phải cố gắng để tìm cái hay của người khác, và như vậy là có thể, nghĩa là bước lui lại so với cái cửa địa ngục. Cái cửa địa ngục nó mở đằng trước nhưng mình từ từ mình lui ra, mình lui ra từ từ do mình biết cái gì? Biết lắng nghe, tôn trọng cái ý kiến của người khác. Đó. Thế chưa dám nói như quý Phật tử vậy, hễ mình biết lắng nghe cái hay người khác, nghĩa là sao?
[56:14]Nghĩa là mình mở được cánh cửa của của thiên đường.
[56:20]Như bây giờ chúng ta gặp, gỡ những tôn giáo khác cũng vậy, chúng ta sẽ thấy sao mà cái chân lý nó bàng bạc khắp trên thế giới này, khắp trên thế giới này. Nhưng có một lần tôi đọc trong Phúc Âm, thấy Chúa nói cái đoạn rồi tôi mới nói, "Ủa, sao đúng là chân lý khắp nơi, Bồ Tát khắp nơi?". Như cái thời đó, đây tôi kể lại câu chuyện, có lẽ như cái câu chuyện trong Phúc Âm này là tôi đã từng kể ở những buổi giảng khác, nhưng vì thấy nó hay nên hôm nay kể lại. Như là thời đó thì La Mã đô hộ Do Thái, người Do Thái là nô lệ. Thì người Do Thái họ vẫn mơ ước có một lãnh tụ nổi lên, đánh đuổi người La Mã và xây dựng Do Thái thành một nước
[56:57]Trời, một nước, một thiên đường ở hạ giới. Thì lúc đó Chúa Giê-su ổng xuất hiện đi giảng đạo và ổng thường hay nói là, "Nước Trời rất gần, nước Trời rất gần, thiên đường rất gần, thiên đường rất gần". Thì cái nhóm người kia họ nghe vậy họ mới nghĩ rằng chắc là Chúa tính khởi nghĩa, làm lãnh tụ, họ mới đến họ mới nói thế này, "Thưa ngài, chúng tôi nghe ngài giảng nhiều điều rất là chí lý. Thế ngài nói nước Trời rất gần, nước Trời rất gần là chừng nào mới xảy ra?", nghĩa là chừng nào Chúa mới là khởi nghĩa đó, cầm quân khởi nghĩa. Thì Chúa Giê-su mới trả lời, "Ta nói nước Trời rất gần, nghĩa là nước Trời không ở bên này, không ở bên kia mà ngay trong chính ngươi".
[57:35]Cái câu này phải đạo Phật không? Đạo Phật một trăm phần trăm, không có một chút, không, tức là không có 0,001 mà ngoài đạo Phật nào hết trơn á. Rất là đạo Phật, vô cùng là đạo Phật. Phải không? Thế chân, đúng là chân lý vẫn nằm ở nơi một tôn giáo khác. Và chúng ta thấy Bồ Tát đúng là đi vào mọi ngõ ngách cuộc đời để giáo hóa. Như ông Krishnamurti cũng vậy, một bậc đạo sư của thời đại hiện nay, thì những sách, những bài giảng của ông vẫn là mẫu mực mà nhiều người ca ngợi. Ông giảng những điều không khác các thiền sư. Có một lần ông phê bình về radio và âm nhạc, khi ông thấy con người ta ở nhà rảnh cứ bật radio mở nhạc,
[58:12]hay bật máy mở nhạc miết, thì ông mới nói đúng là người ta vì trong tâm không có một chỗ để sống, không có một chỗ an ổn, nội tâm không tìm thấy hạnh phúc của nội tâm mình, cho nên tạm tìm vui ở cái gì bên ngoài, hướng về bên ngoài. Và như vậy đâu biết rằng càng như vậy thì mình càng cô đơn, càng trống trải, càng đánh mất cái hạnh phúc của chính mình. Cái điều đó phải đạo Phật không? Quá sức là đạo Phật đi, phải không? Ở đây ai có hay nghe nhạc thì tôi xin lỗi, tại cái đó ông Krishnamurti nói chứ không phải tôi nói. Có mắng thì mắng ổng, tôi không biết.
[58:47]Như nhà văn Léon Tolstoï vậy, ổng cuối đời ổng cứ mơ ước là ổng tìm đến cuộc sống đơn giản, hợp với thiên nhiên mà con người ta trong đó sống vì mọi người, san sẻ với nhau trong đời sống cộng đồng, không còn có giữ riêng cái tư hữu gì cho mình nữa. Ổng cứ mơ ước điều đó mà đó là cái điều mà giằng xé giữa ổng và vợ ổng. Vợ ổng thì cứ muốn phải sở hữu thật nhiều tiền bạc, quyền lợi và danh tiếng, còn ổng thì ổng muốn bỏ tất cả để mà đi vào một nơi xa xôi hẻo lánh sống với những người nghèo nàn. Nên có lần ổng đã nói là mặc đồ nông dân trốn leo lên ga xe lửa mà trốn vợ con đi mất luôn. Có lần ổng đã làm như vậy.
[59:28]Và ổng viết cái cuốn truyện là Cha Sergius, cái này mình có kể, để ổng nói lên cái ý tưởng của mình là một vị ông cha là chữa được bệnh cho nhiều người, danh tiếng nổi lừng khắp nơi mà vẫn không phải là một người hiểu được Chúa. Cho tới cái ngày mà ổng phạm tội, ổng bỏ đi luôn. Chính cái nơi mà ổng bỏ vào nơi hoang sơn hẻo lánh đó, nơi đó ổng sống vì mọi người với một cách tầm thường, không tên không tuổi, không ai tôn trọng mình hết. Sống để dạy học, giúp đỡ những người nghèo, là dạy học cho trẻ em mà trong lúc ổng hy sinh tất cả vì mọi người mà nơi mình không có một đồng tiền, không danh tiếng nào hết thì ổng chợt hiểu được Chúa.
[1:00:08]Trong đó ghi là dần dần Chúa hiện hữu trong ổng. Đó, chúng ta thấy những cái điều đó, chân lý bàng bạc khắp nơi nơi những người nào biết suy nghĩ. Nó không phải nằm riêng trong đạo Phật, cũng giống như Đức Phật nói, Ngài hái một nắm lá đó rồi Ngài mới nói đó: "Những điều ta biết như lá trong rừng, mà những điều ta nói như nắm lá trong bàn tay". Cho nên chân lý cứ bàng bạc khắp vũ trụ mà Đức Phật chưa nói hết. Còn rất nhiều người có thể nói được một chút điều này của chân lý, một chút điều kia của Chánh pháp và bổn phận của chúng ta là cố gắng tôn trọng được cái hay, cái đúng của tất cả mọi người trên thế giới này.
[1:00:42]Và như vậy là chúng ta góp phần dẹp được cái biên giới mà đã làm ngăn cách giữa con người với nhau, phải không? Hôm nay là ngày cuối năm, chúng ta trao đổi với nhau cái đề tài "Trái tim không biên giới" thì tạm dừng ở đây để còn chừa một ít thời gian cho quý Phật tử nêu câu hỏi về giáo lý. Cuối năm như vậy, cầu chúc cho quý Phật tử bước sang năm mới được nhiều sức khỏe, là được nhiều hạnh phúc nhưng biết quay lưng từ chối và dần dần đạt được một trái tim không biên giới. Hiểu chưa? Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:01:28]Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thầy, thưa Thầy, hôm nay thì nhân dịp cuối năm và nhân cái bài pháp của Thầy hôm nay làm cho con có cái suy nghĩ là
[1:01:46]con không biết là con kể cái điều này ra đây thì có giúp ích gì được không. Nhưng mà con cũng muốn nói lên là cái ý của Thầy giảng cái bài hôm nay đó là khi mà mình mình quên cái tôi của mình đi, mình chan rải cái tình yêu thương của mình đến với mọi người thì mình sẽ cảm thấy hạnh phúc. Thì chính bản thân con, chính cuộc đời của con, cuộc sống của con khi mà con làm cái điều đó thì con thấy có cái kết quả rõ rệt. Là bởi vì cũng xin được trình bày với Thầy, với quý cô và với quý bác là cách đây đúng một năm, vào đúng một năm, vào khoảng thời gian này năm ngoái thì con bị một cái tai nạn rất là khủng khiếp.
[1:02:43]Tức là con bị một cái xe lửa nó cán ngang qua và con đã bị cụt hết hai cái chân. Và hiện giờ thì con đang đi bằng hai cái chân giả. Thì lúc đó con rất là đau khổ bởi vì con còn trẻ. Năm nay con chỉ mới có 27 tuổi thôi. Thì chắc là con không thể nào con diễn tả hết cái nỗi đau khổ của con khi mà ở trong cái hoàn cảnh đó. Nhưng mà khi mà con nằm ở trên giường bệnh đó thì không biết là có nhân duyên gì, có một cô quen với con có tặng cho con cái bộ Góp Nhặt Cát Đá do Thầy giảng. Thì con con buồn quá không biết làm gì thì con nằm trên giường bệnh con cứ nghe đi nghe lại hoài, nghe hoài cái bộ Góp Nhặt Cát Đá không biết bao nhiêu lần.
[1:03:35]Và không biết rồi nó thấm vô trong người con lúc nào không hay. Rồi sau đó con cũng được nhân duyên con được tặng thêm những cái cuốn băng của các Thầy quý Thầy khác giảng và trong đó có những cuốn băng của Thầy. Thì sau khi con được lắp cái chân giả, con đi lại được thì con đã đi đến những nhà nuôi dạy trẻ mồ côi, nuôi dạy trẻ mù. Thì con đã đến trường Nguyễn Đình Chiểu là trường nuôi dạy những trẻ mù đó. Và vừa rồi á thì con có đến chùa Kỳ Quang là chỗ nuôi dạy các em bé mù đó. Thì con tới con chơi với mấy em đó và con chăm sóc tụi nó. Thì bỗng dưng á bây giờ tự nhiên con thấy cái nỗi đau khổ của con nó tan biến đi đâu mất.
[1:04:24]Và cái đó là cái sự thật, cái mà con đã tự thể nghiệm trong cái cuộc sống của chính mình, trong cuộc đời của chính mình. Thì con muốn trình bày ra đây để không biết chắc là để trả bài với Thầy. Tức là cũng thưa với Thầy là con có học bài, có làm bài, có thực hành và con đã đạt được cái kết quả, đó là con đã tìm thấy cái niềm an lạc trong tâm của con. Và con đang dự định là khoảng chừng thứ sáu hay thứ bảy tuần sau đó con sẽ đến thăm con sẽ tổ chức cùng với một số các cô bạn của con tới thăm các em bé mù ở chỗ chùa Kỳ Quang đó để tặng quà Tết cho mấy em. Thì hôm qua con có đi tặng quà Tết cho mấy em trường Nguyễn Đình Chiểu rồi.
[1:05:13]Thì những cái công việc đó nó thực sự nó đem lại cái niềm an lạc cho con. Làm cho con con thú thật là con không có cố tình là xua đuổi cái nỗi đau khổ của mình đi nhưng mà dường như nó đã tan biến khi mà con làm những cái công chuyện như vậy. Thì những cái công việc của con rất là nhỏ thôi. Nhưng mà thưa với Thầy, rồi con có đọc cái cuốn Luận Về Nhân Quả của Thầy thì sau khi mà đọc xong cái cuốn đó đó thì con dường như là con giải quyết được cái nỗi day dứt của con. Tại vì khi mà con bị tai nạn đó con cứ thắc mắc hoài, con nói: "Không biết tại sao lại một cái tai nạn ghê gớm như vậy nó lại đổ ập xuống cái cuộc đời của mình?".
[1:05:56]Nhưng mà bây giờ thì con cũng hiểu ra được là cái nghiệp. Và bây giờ thì đó là cái hình thức mình trả nghiệp thôi. Nhưng mà con tự nhủ trong lòng là nghiệp trả xong rồi thì lòng nhẹ tênh. Cho nên bây giờ con thấy con nhẹ lắm. Con đi con làm chuyện này chuyện nọ. Mà hôm bữa Thầy giảng á thì con cũng lý giải được. Con nói: "Chắc kiếp trước con phá đường, cho nên là kiếp này bị cụt chân". Thì giờ con không có thắc mắc gì về cái nỗi bất hạnh của cuộc đời con nữa hết á. Và mỗi tối đó con cũng có thực hành con ngồi thiền và mỗi sáng Chủ nhật con hay tới chỗ Thiền viện Vạn Hạnh tại vì nhà con ở Sài Gòn
[1:06:38]thì con hay tới Thiền viện Vạn Hạnh chỗ Hòa thượng Minh Châu đó, con có theo học cái lớp thiền quý Thầy ở đó cũng chỉ dạy. Dạ, thì con muốn nói là chính nhờ Phật pháp là cái liều thuốc mầu nhiệm nhất để chữa lành cho cái căn bệnh về cả cơ thể và về cả tâm hồn của con. Tại vì đối với một người mà bị cái tai nạn như vậy á thì cái vết thương lòng nó đau đớn hơn là vết thương trên thể xác. Bởi vì vết thương trên thân thể đó có thể là thuốc giảm đau này nọ rồi bác sĩ chăm sóc chích đồ này nọ thì nó hết được, nhanh. Nhưng mà cái vết thương lòng thì nó đau lắm, tại vì con còn trẻ quá mà cái tai nạn như vậy thì nó lớn quá.
[1:07:20]Nhưng mà nhờ có Phật pháp cao siêu mầu nhiệm, nhờ có thuyền từ cứu độ chúng sanh và nhờ có những bài pháp của Thầy, những bài giảng của Thầy đã giúp con vượt qua được những cái giây phút gian nan nhất của cuộc đời, những cái giây phút sóng gió nhất, dữ dội nhất. Thì hôm nay ở đây khi mà bây giờ thì lại một mùa xuân nữa sẽ đã đến, sẽ đến. Thú thật với Thầy là mùa xuân năm ngoái thì con không có xuân chút nào hết trơn á tại vì rất là đau khổ. Ai tới thăm cũng ngồi khóc thôi chứ không có nói được câu nào. Tại vì hồi năm ngoái thì con cũng còn nằm một chỗ, thì tại vì con bị cụt hết cả hai cái chân.
[1:08:05]Thì con cũng không biết làm gì, chỉ nằm trên giường cầu nguyện rồi nghe băng thuyết pháp rồi đọc cả một chồng sách của các quý Thầy. Thầy Thanh Từ con đọc cuốn Nhặt Lá Bồ Đề của Thầy Thanh Từ rồi rồi Tu Là Chuyển Nghiệp, vân vân. Nằm trên giường con ngốn ngấu hết cuốn này cuốn kia rồi nhất là con nghe băng của Thầy. Thì hôm nay con cũng xin báo cáo lại với Thầy một số cái thực hành của con trong chính cuộc sống của con và con cũng xin
[1:08:36]kể ra đây để cho quý quý cô quý bác cùng biết là cái sự mầu nhiệm của Phật pháp nó vẫn hiện hữu trong cuộc sống của mỗi chúng ta hàng ngày, hàng giờ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con cảm ơn. Con nói vài điều hơn Thầy nói cả mấy bài pháp.
[1:09:01]Thì mong rằng nhiều Phật tử ở đây sẽ kết bạn với cô Phật tử này để cùng nhau làm nhiều việc từ thiện. Ai chịu không? Lát sau nữa đến làm bạn với nhau đi nha.
[1:09:17]Thầy xung phong làm bạn với con trước ha. Rồi có ai hỏi gì nữa không?
[1:09:27]Thưa Thầy, cho con hỏi mà theo cái cuốn mà Luận Về Nhân Quả đó Thầy có nói á Thầy, mà nếu như á theo một cái quy định của nghiệp á là tới một cái thời điểm đó là nó đã trổ ra, nhưng nếu như một người đó Thầy mà trước đó họ đã có tu hành hay làm phước rất là nhiều á Thầy, nhưng mà cái nghiệp tới giờ phút đó nó vẫn trổ ra có thể là ở mức độ nhẹ, mà nó không có thể được triệt tiêu hẳn, mà thưa Thầy là tại sao mà nó không có thể mà triệt tiêu ngay tức khắc được hả Thầy? Không đúng á, không bao giờ xóa hết hoàn toàn. Vì sao? Vì chúng ta đã làm trong quá khứ, việc đó đã có, rồi bây giờ chúng ta có chuyển gì
[1:10:06]chuyển, nó vẫn để lại cái dấu vết của việc làm của chúng ta. Nói ví dụ như là một cái người mắc cái nghiệp phải cháy nhà thì tới ngày đó giờ đó do làm phước quá nhiều, lửa vẫn bùng lên nhưng rồi dập tắt kịp, nhưng không bao giờ mà chấm dứt hoàn toàn hết. Phải có lửa bùng lên để cho mình biết rằng trong đời trước mình đã làm cái nghiệp gì về việc thiêu đốt mà quả báo phải đến, nhưng mà phước quá nhiều nên nó chuyển đi. Không bao giờ. Còn đây, cái này là gì? Mấy câu hỏi hả? "Khi Thầy giảng về trái tim không biên giới làm cho con nhớ đến bộ phim chiếu trên truyền hình vào tối thứ tư mới đây, nói về hai nhà sinh vật học Pháp là bác sĩ thú y sang Phi Châu
[1:10:49]để cứu những con thú bị bẫy, chăm sóc vết thương cho con vật và khuyên những người dân bản xứ không nên săn bẫy thú rừng. Qua bộ phim trên con thấy có hai điều thắc mắc: có phải vì những người dân Châu Phi thường hay săn bắt thú rừng cho nên họ bị trả quả là nghèo khổ, bệnh tật và bị bắt làm nô lệ để bị đối xử như một con vật không hơn không kém? Câu thứ hai: những con vật như hươu, nai, thỏ con thấy nó hiền lành, chỉ ăn cỏ, cây, quả, củ, những con vật đó là do gieo những nghiệp gì mà làm thân thú như vậy?" Chúng ta thấy thế này, là cái người dân Châu Phi mình có thể so sánh với những cái dân tộc ít người ở ngay đất nước mình, giống không?
[1:11:26]Cái sinh hoạt điều kiện của họ giống không? Về cả tín ngưỡng, về cả cái sinh hoạt, đời sống, những cái nha sinh kế của họ đều giống giống như vậy hết á, không có khác. Và chúng ta thấy là thế này nè, nếu mà chúng ta có cặp mắt đạo nhãn nhìn sâu mình sẽ thấy giữa những người dân tộc á và những con thú trong rừng mà họ săn bẫy đó, cái ranh giới không rõ ràng lắm. Ranh giới không rõ ràng lắm. Chúng tôi nói câu này nghĩa là gì? Nói câu này thì sợ là xúc phạm, thì người nào đó nghe sẽ nói là chúng tôi xúc phạm. Nhưng mà cái ranh giới giữa thú và người nó mênh, nó mong manh lắm. Như chúng ta là đang là người, mà tạo tội cái, đời sau làm thú liền.
[1:12:05]Có những con như con chó, con mèo sống trong gia đình giàu sang thì nó đều là những con người hết. Như tôi có một cái đứa Phật tử quy y, nó là con gái, thì nó kể câu chuyện thế này, nó nói là trong giấc mơ mà nó thấy như lại thấy một cái tiền kiếp nào đó thì nó có một đứa con trai nuôi đặt tên là Nô, à và nó rất thương, thằng bé rất thương nó. Thì không biết thế nào mà bây giờ thì nó đang nuôi một con mèo đực mà nó đặt tên đúng là tên Nô, và những cái tính chất, những cái ỏng èo, nhõng nhẽo y chang như là trong cái giấc mơ mà nó thấy. Rốt, luôn luôn nó có cảm giác là chính cái đứa con trai kiếp trước mà nó nuôi bây giờ trở lại làm con mèo đó.
[1:12:41]Mà tôi đến nhà nó thấy nó đối xử con mèo, mắc cười lắm. Mỗi lần con mèo kêu kêu "meo", cái nó nói: "Mẹ đây con", mà nó mới chút xíu à. Thì đó là những cái ranh giới giữa người và thú nó nó mơ hồ. Như có cái bà đó bả ở ngoài Vạn Hạnh, ở ngoài Bà Rịa á, một buổi trưa đó bả đang nằm ngủ trưa, bả thấy có một người thanh niên mặc cái áo vàng, mặc một nguyên bộ đồ vàng, lái xe hơi tới trước cửa nhà bả, đạp thắng ngừng lại, mở cửa đi xăm xăm vô nhà bả. Đi vô bả chưa kịp hỏi thì chạy cái ào ào chui luôn xuống giường bả nằm dưới đó luôn. Bả giật mình bả thức dậy, bả dòm xuống thì cái con chó bả vừa đẻ ra một bầy chó con, trong đó có một con chó toàn màu vàng.
[1:13:16]Mà con chó này nó, số nó rất sướng nhưng mà nó rất dữ, nó mang theo cái tính của nó. Chúng ta thấy ranh giới giữa người và thú nó không rõ ràng. Cho nên con thú cũng vậy, nhiều khi nó qua được cái nghiệp, lần lần nó trở thành người. Như ví dụ như cái con chó ở chùa đi, do có công đức giữ chùa, vân vân, qua đời sau cái trở thành người. Cái người đó có thể trở lại chùa để công quả tiếp rồi từ từ tu tập để mà thăng tiến lên. Nhưng mà họ cái căn lành họ ít, mình nhìn thấy căn cơ họ có vẻ tầm thường. Đó là như vậy. Thì như là Phật tử nói như vậy đó, đúng như vậy. Những cái người mà ở những bộ tộc ít người, hoặc là những người dân bên Phi
[1:13:53]Châu vậy, do họ giết thú rồi cái thú trở lên lại làm người để giết nhau. Những cái cuộc tàn sát đẫm máu giữa các bộ tộc, giữa các chủng tộc là cái mối thù khi mà con người đi săn thú đó. Cứ cả một đời một người đó, một người thôi trong một kiếp của họ, một đời sống họ họ giết không biết bao nhiêu thú rừng để họ sống, thịt mối thù nó chồng chất. Huống hồ là cả một cái làng của họ, cả một cái xứ của họ giết không biết bao nhiêu là con vật trong suốt cái đời sống đó, thì mối thù đó phải thanh toán thôi. Những con thú kia nó sống bầy, sống theo bầy theo đàn, nó cũng có đời sống vợ chồng con cái như con sư tử rồi đó,
[1:14:28]thì mình thấy tính cách đó cũng không xa với con người lắm. Lúc nào đó nó trở lại làm người để đi tìm những người đã giết nó mà nó trả thù lại. Hồi xưa thì mình giết bằng vũ khí, bằng tên, bằng giáo thì khi những con thú trở lại làm người lúc này nó có súng rồi, nó đem nó xách súng nó kiếm mình nó nó thanh toán nợ cũ. Đó là lý do mà những cuộc xung đột thị tộc không bao giờ hết, vì con người ta cứ tiếp tục sát sinh. Chừng nào mà người ta nghe lời những ông bác sĩ thú y thế này, là ngừng, ngừng giết hại những con thú, thì lúc đó đó cái chiến tranh nó mới dần dần bớt đi, hòa bình mới từ từ xuất hiện được, đó.
[1:15:02]Bây giờ nói về những con vật như hươu, nai, thỏ hiền lành như vậy mà tại sao lại là thú? Tại sao lại là thú? Đây là cái vấn đề vấn đề khác. Chỗ này chỗ tinh vi về nhân quả dữ lắm. Tinh vi về nhân quả như thế này: Có những trường hợp mà cái con thú đó do người đọa thành, như ví dụ chúng ta làm ác, chúng ta đọa thành chó, thành gà, thành mèo, thành heo, những con vật vẫn gần gũi với con người, vẫn gần gũi với con người. Như con chó nó quanh quẩn mình tại nó từng bà con với mình, như con gà thì nó cũng là những cái con người mà đã từng giết thịt gà nhiều quá, bây giờ làm gà để sống gần với con người, như con heo.
[1:15:41]Nhưng mà có những con vật sống trong rừng, ít khi gặp được người thì nhân quả khác nha. Thường thường, thường thường cái nhân quả là khác chứ không phải là là do người đọa thành. Con người mà đọa thành thú á thì thường vẫn ở trong cộng đồng loài người, còn những con thú mà ở trong rừng hoang á thì ít khi là con người đọa thành. Chỉ có trường hợp đọa thành người là do mấy cái người mà ở bộ tộc thiểu số họ đọa thành con thú thì vẫn tiếp tục ở trong rừng, nhưng mà thôi mình gạt cái trường hợp là người đọa thành thú. Đây mình nói cái loại nhân quả mới. Cái nhân quả mới này đây là cái chỗ bí mật của vũ trụ, của nhân quả.
[1:16:15]Có một lần gì đó mà vừa rồi làm lễ Thành Đạo mà chúng tôi có nói, cái nguyên nhân ban đầu của chúng sinh là một bí mật tuyệt đối mà chỉ có Phật và A-la-hán biết. Như bây giờ, khi một người chứng đạo như Đức Phật, A-la-hán chứng đạo là mới nhớ lại từng kiếp từng kiếp của mình trong quá khứ, nhớ kiếp gần, kiếp xa, xa nữa, xa nữa, xa nữa cho đến vô lượng vô lượng kiếp trong quá khứ, thì mình sẽ hỏi kiếp ban đầu là gì? Phải không? Kiếp ban đầu là gì? Thì xin thưa kiếp ban đầu là một tuyệt đối không trả lời được bằng ngôn ngữ. Cho nên mãi mãi không bao giờ có câu trả lời, dù cho Đức Phật đã thấy điều đó,
[1:16:50]vị A-la-hán đã thấy điều đó thì vẫn tiếp tục im lặng, không bao giờ trả lời. Và chúng ta cũng không thể nào nghĩa là suy tư để hiểu được, trừ khi đến lúc nào chúng ta chứng tuyệt đối như các ngài, chúng ta sẽ tìm thấy câu trả lời. Khi thấy câu trả lời rồi, cũng đành im lặng mà không thể nói cho người khác biết. Đây là cái nhân quả, cái bí mật tuyệt đối của vũ trụ. Chúng sinh ban đầu của chúng sinh là gì? Cái thứ hai nữa, trong cái quá trình mà luân hồi đó có những trường hợp, có những giai đoạn cái chúng sinh đó ở cái giai đoạn của một con thú chưa từng là người, chưa từng là người. Trong cái sự tiến hóa của nó chưa từng là người nên ở đây mình không
[1:17:24]đặt vấn đề con thú này do người đọa thành, mà đây là nó đang đi trên con đường tiến hóa trong nhân quả luân hồi của nó. Mà khi nó làm con vật mà chỉ ăn cây cỏ thì nó dễ tiến lên thêm bước nữa. Cái nhân quả chỗ này rất phức tạp. Tuy nhiên không đơn giản như vậy, mình cứ tưởng ăn cây cỏ là không có tội, không phải, ăn cây cỏ nhiều quá có tội. 60 triệu năm trước trên Trái Đất này thì cái loài nào làm chủ Trái Đất này? Ai? Đúng, dinosaur, khủng long. Những con khủng long đó thì nó to như cái nhà này vậy, thì có những con khủng long ăn thịt và có những con khủng long chỉ ăn lá cây, ăn cỏ thôi. Nhưng mà khoan nói tới cái loài ăn thịt,
[1:18:04]mình chỉ nói tới cái loài khủng long mà ăn cây ăn cỏ, với cái trọng lượng của nó như vậy đó thì một ngày nó ăn bao nhiêu cây cỏ? Nói một con voi không vui nữa là phát khùng rồi, huống hồ con khủng long mà lúc đó là khủng long nó đầy cái Trái Đất này. Cho nên cái việc mà nó ăn cây ăn cỏ là nó làm tàn phá cái môi trường của Trái Đất, tàn phá môi trường Trái Đất. Và cái quả báo nó phải chịu là gì? Là một cuộc tận thế, một sự tuyệt chủng bất ngờ. Và người ta thường hay cho rằng một cái thiên thể nào đó đã đâm vào địa cầu và làm tuyệt chủng hết loài khủng long. Đó là cái quả báo mà khi chúng ta tàn phá môi trường.
[1:18:39]Mà ngày hôm nay con người mình đang lặp lại đúng cái kịch bản đó, là chúng ta đang tiếp tục tiêu diệt rừng, tàn phá rừng thì chúng ta cũng đừng ngạc nhiên, có một ngày nào đó một thiên thể nào lao cái ầm vào đây và chúng ta tất cả biến mất hết nếu từng giờ từng phút ngày hôm nay, chúng ta mỗi người không góp một tay để bảo vệ màu xanh trên Trái Đất này. Một chút vậy thôi. Cho nên cái nhân quả của con vật thì mình nó là một bí ẩn của từng loài, không nói được. "đi cúng dường chẳng hạn thì cảm thấy hoan hỷ vui mừng nhưng bất ngờ bị một tai nạn làm chết liền lúc đó, theo kinh thì người đó sẽ sanh vào chỗ lành như cõi trời chẳng hạn.
[1:19:17]Còn trường hợp một người vừa mới trúng số hoặc vui mừng vì đội bóng nhà chiến thắng cũng khởi tâm vui mừng, nhưng nếu bị chết bất ngờ lúc đó thì người đó sẽ sanh về đâu?" Đúng là đúng là người có sáng tạo thiệt, có nhiều câu hỏi hay thiệt.
[1:19:32]Ở đây á cái hai niềm vui đó khác nhau, phải không? Cái niềm vui á của người làm việc lành á thì nó đưa mình đến cõi lành. Còn cái vui mừng của một cái kích động nó thuộc là một loại phiền não đó. Cái mà mừng vì cái ta được cái gì đó, à đây ta trúng số, đội của ta thắng, cái mừng của sự ích kỷ đó thì Đức Phật đặt tên một cái loại địa ngục là địa ngục Hý Tiếu. Là để dành cho những người mà quá vui mừng vì ta hơn được người khác. Cái bản ngã quá mừng. Cho nên đây là một ngụ ngôn thôi, có tính cách ngụ ngôn thôi. Nghĩa là khi chúng ta mừng vì cái bản ngã của mình thì chúng ta vẫn đọa vào chỗ xấu, chỗ thấp kém chứ không phải là chỗ vinh quang.
[1:20:12]Ai hỏi gì nữa không? Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch thầy. Kính thưa pháp hội. Lẽ ra thì chúng tôi còn để dành thời giờ cho quý vị nêu câu hỏi tiếp, vì quý vị chưa có dứt. Nhưng mà thời giờ có hạn và buổi giảng hôm nay là buổi giảng cuối của thầy tại đạo tràng Tịnh xá Ngọc Thạnh. Vì lẽ đó, con xin phép thầy cũng như xin phép tất cả pháp hội hôm nay để được nói lên những lời gọi rằng theo trong Phật là gọi là lễ tạ pháp. Vậy xin mời tất cả pháp hội cùng đứng lên. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch thầy. Hôm nay trong ngày giảng chót của năm Đinh Sửu, chúng con được xin thay
[1:21:07]mặt cho chư ni cũng như toàn thể quý vị Phật tử trong pháp hội Tịnh xá Ngọc Thạnh này xin thành kính được nói lên vài lời để bày tỏ một phần nào rất nhỏ tấm lòng biết ơn của chúng con.
[1:21:30]Trước là đối với ngôi Tam Bảo, sau là đối với thầy. Kính bạch thầy. Con cũng có thể nói lên gần như là cô gì vừa phát biểu lúc nãy, là nói lên sự mầu nhiệm của Phật pháp, sự cứu độ của Phật pháp đối với tất cả mọi người và đối với riêng bản thân con. Có nghĩa muốn nói rằng Phật pháp là một cái gì rất là mầu nhiệm, rất là cao siêu nhưng rất là thiết thực đưa con người thoát chỗ khổ, thoát đến nơi đến nơi an lạc. Và những vị thầy, những bậc giảng sư đã truyền thừa, đã đem đến cho chúng con điều đó. Riêng bản thân con cũng đã có nhiều duyên lành được nghe, được học rất nhiều vị thầy. Nhưng kể từ khi con được nghe pháp của thầy,
[1:22:28]con cảm thấy có một cái gì gần như là bừng vỡ, con không thể nói được.
[1:22:36]Vì rằng pháp của thầy có một điều rất là đặc biệt là những pháp rất là cao siêu như vô ngã, vị tha, như từ bi, như bình đẳng, tất cả những pháp mà cao siêu đó, như Bát Nhã, cao siêu mà trước kia chúng con được học thì chúng con có cảm giác rằng nó ở đâu xa. Nhưng với thầy, thầy đã đem những pháp đó đến kề cận bên chúng con, thân thiết bên chúng con, dìu dắt chúng con, đưa những pháp đó thành ra những cái gì rất là hiện thực, rất là gần gũi làm cho chúng con có thể áp dụng được trong đời sống hằng ngày. Và đó mới chính là cái điều cần thiết, là điều quan trọng cho những người học Phật, cho những người đệ tử Phật.
[1:23:31]Nghĩa là thầy đã vất vả, thâm ân thầy rất là con không biết dùng ngôn từ nào để diễn tả. Nhưng mà pháp của thầy chẳng những đem sự cao siêu đó đến gần, mà còn cho chúng con, dìu dắt chúng con từng bước một, từng bước một để học, để áp dụng, để đem cái đó làm hiện thực cái cuộc sống của mình, tức nghĩa là pháp của thầy đã đem đến cho chúng con một sự an lạc, một sự hạnh phúc lớn lao không những riêng cho bản thân, mà là có thể nói rằng cho tất cả nhân loại hay tất cả chúng sanh. Vì vậy hôm nay trước năm Đinh Sửu sắp tàn thì cũng trong cái truyền thống chung, chúng con xin được đảnh lễ, cảm tạ ân đức của thầy.
[1:24:28]Và nguyện cầu hồng ân Tam Bảo gia hộ cho thầy luôn được pháp thể khinh an, sức khỏe được tăng trưởng, được trụ thế Ta Bà để mãi mãi dìu dắt chúng con và chúng sanh trên lộ trình giác ngộ và giải thoát. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Xin thầy chứng minh cho chúng con thành tâm thay cho chư ni và toàn thể Phật tử đảnh lễ.
[1:24:58]Kính thưa Ni sư trụ trì tịnh xá, kính thưa quý Ni cô, kính thưa tất cả quý Phật tử. Thật sự đó, so với những gì mà các vị cao tăng đã làm, như so với chư Phật, chư Bồ Tát thì chúng ta chỉ là hạt cát nhỏ bé, không có đáng kể gì hết. Bao nhiêu tất cả chúng sinh còn vô minh, còn đau khổ, còn lặn hụp, còn hơn thua, còn thù hận, chúng ta chưa làm được chút gì cả, còn rất ít, còn rất ít. Nhưng tuy Ni sư cũng như quý Phật tử bày tỏ lòng biết ơn với chúng tôi, nhưng kỳ thực chúng tôi rất là hổ thẹn vì thấy rằng mình không làm được gì nhiều cho Phật pháp. Như một tháng thì chúng tôi có thể là gặp nhỏ, gặp trao đổi đạo lý một lần.
[1:25:43]Trong khi có những vị giảng sư đó, một tuần giảng chín, mười buổi. Tôi nghĩ tôi nhìn những vị đó là tôi rất là nể phục, tôi nói những vị đó thiệt là đúng là quên mình vì đạo, là đem giáo pháp mà ban bố rộng rãi, không tiếc công tiếc sức. Và cứ nhìn lại thì tôi cảm thấy tôi chưa là cái gì hết. Cho nên thôi vì cái nghi thức, quý Phật tử làm lễ tạ pháp, nhưng mà chúng ta biết rằng nếu không có sự gia hộ của Tam Bảo thì chúng ta không làm được bất cứ điều gì cả.