[0:18]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay sư phụ có được vinh dự thỉnh ông sư huynh của mình là Thượng tọa Thích Phước Hạnh, Phó Thường trực Ban Trị sự của Phật giáo tỉnh Vĩnh Long về đây. Có những chuyện ra đây có việc nên thầy mời về đây để thăm Ni sư, thăm chùa, thăm quý Phật tử, ban bố vài lời đạo từ một chút. Ngài tu từ bé và là một vị kinh sư ứng phú nổi tiếng ở miền Tây Nam Bộ.
[1:04]Lát nữa, lát nữa ngài sẽ tụng một đoạn ngắn cho chúng ta nghe để ta hiểu thêm một cái cái phong cách ở trong miền Nam chút xíu vậy vậy. Chứ từ nào giờ mà các Phật tử nghe thầy đây với nghe quý thầy tụng chán lắm, chán lắm. Trừ quý thầy miền Bắc chính tông thôi, còn miền Nam như chùa Phật Quang mình đó, tụng không có hay. Nên cái sư phụ phải đi cầu đạo. May sao gặp được ông sư huynh của mình rồi hai anh em kết tình huynh đệ với nhau. Kết tình huynh đệ kiểu giang hồ á, chứ không phải... Nhưng bất ngờ một điều, bất ngờ một điều, cái điều này cực kỳ khó có, khó có là ở chỗ này: là sư bác... Bây giờ là sư huynh của thầy thì là sư bác của các Phật tử nha.
[1:52]Sư bác là người chuyên về Tịnh Độ, niệm Phật, kinh sư, tụng niệm, một cái sở trường cực giỏi. Nhưng đến khi tìm hiểu giáo lý, rồi sư bác mới nói thế này, nói là: "Sư huynh cả một đời tu Tịnh Độ và tụng niệm, giờ mới hiểu ra là chỉ có thiền mới làm cho người ta có trí tuệ." Cho nên sư bác quyết định là cái ngôi chùa lớn nhất ở Vĩnh Long á, chùa Phật Ngọc Xá Lợi đẹp và lớn lắm, lấy cái ngôi chùa đó để mở khóa thiền hằng tháng cho Phật tử tăng ni tu tập, đổi hết toàn bộ cái đường lối tu tập qua thiền hết để khuyến khích, mở mang mà phát huy lại thiền cho Phật giáo miền Tây. Cái tham vọng của sư bác là mở lại thiền cho Phật giáo cả miền Tây luôn.
[2:44]Ý là như vậy và lấy cái chùa Phật Ngọc Xá Lợi đó làm cái điểm gốc, điểm chính. Mà cái con người này, nói là làm, chết cũng làm, tính khí khái quân tử rất là cao. Cho nên anh em kết tình với nhau rồi, đã một lần kết tình rồi là sống chết có nhau vậy. Nên cái sư bác vậy. Cho nên là chúng ta nhớ có lần mà sư bác Viên Giác chùa Từ Tân cũng ghé đây không, nhớ không ạ? Thì vậy, thì cũng là một dàn anh em với nhau đó. Mà sư bác Từ Tân thì ổng là đại ca tại ổng lớn nhất. Còn sư bác Minh Thiện ở Long An hình như là nhị ca, đây là tam ca, đây là tứ ca. Còn hai ông em nữa, hai ông em một ở Đà Nẵng, một ở Gò Vấp nữa.
[3:27]Đó là có cái là Lương Sơn Bạc ở trỏng.
[3:32]Này em em thỉnh sư huynh cũng nói vài lời đạo từ cho Phật tử rồi sư huynh tụng một đoạn cho quý Phật tử nghe, cho quý thầy. Ở đây có quý thầy cũng miền, quý sư cô miền Bắc á sư huynh, cũng về đây nhiều khi cũng nghe Pháp cũng dễ thương lắm. Nam
[3:53]Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa Viện chủ Thiền Tôn Phật Quang,
[4:03]kính thưa Ni sư trụ trì
[4:07]và chư tôn đức tăng ni và kính thưa toàn thể quý Phật tử. Lời nói đầu tiên, tôi xin kính gửi đến Ni sư trụ trì, chư tôn đức tăng ni và quý Phật tử lời chúc sức khỏe và lời chào đạo tình nhất.
[4:31]Trước nhất, xin tán thán và khen ngợi đạo tâm của tất cả quý Phật tử các đạo tràng tại thành phố Hà Nội này có một đạo tâm hết sức là cao cả và các tỉnh lân cận tham dự một cái pháp hội tối đêm nay. Tôi rất là bất ngờ và thật là xúc động với cái đạo tâm của các đạo tràng ở các tỉnh.
[5:03]Kính thưa quý Phật tử, Sư huynh thấy đây là một phần đứng ngoài sân. Góc sân này, góc sân sau đủ sư huynh đông lắm. Dạ, mô Phật.
[5:19]Kính thưa quý Phật tử, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni của chúng ta có nói rằng:
[5:28]"Tin ta mà không hiểu ta là bài báng ta." Thật vậy, như lời giới thiệu của Thượng tọa pháp sư vừa rồi. Đối riêng tôi đã mấy mươi năm trên cái lộ trình tu Tịnh Độ, niệm Phật và đặc biệt là pháp môn ứng phú đạo tràng ở miền Tây. Có thể nói rằng đối với tôi là một một bậc hậu tổ ở miền Tây.
[6:06]Nhưng trải qua cái thời gian tu tập và qua những cái thời Pháp của Thượng tọa giảng sư đây và tôi nghiền ngẫm rằng: chỉ có pháp môn thiền định là giúp cho chúng ta khai mở trí tuệ và đạt được mục đích giác ngộ, giải thoát cứu cánh.
[6:36]Cho nên, tôi đã soi chiếu riêng bản thân tu tập của mình và soi chiếu cho hàng đệ tử xuất gia cũng như tại gia phải rốt ráo tu tập thiền định để đạt được cái mục đích cứu cánh giải thoát của người con Phật. Và có một cái niềm vui nữa đó là Thượng tọa pháp sư đây đã hỗ trợ cho Phật giáo Vĩnh Long để khơi dậy cái dòng thiền cho tăng ni, Phật tử và tương lai đây, huynh đệ Lương Sơn Bạc chúng tôi,
[7:15]anh hùng Lương Sơn Bạc của chúng tôi phải quyết tâm thành lập trung tâm thiền định Phật giáo miền Tây ở tại Cầu Mỹ Thuận.
[7:28]Kính thưa quý Phật tử, xét lại Phật giáo của chúng ta, tín đồ Phật tử của chúng ta đã trên hai ngàn năm nay, chúng ta đến với Phật bằng một cái con đường phương tiện. Chúng ta đến với Phật, chúng ta kính Phật, chúng ta tin Phật, nhưng mà chúng ta hoàn toàn chưa hiểu lời kinh và ý Phật. Cho nên, Thượng tọa pháp sư đã diễn giảng khắp tất cả các đạo tràng cả nước để chỉ dạy, hướng dẫn cho Phật tử của chúng ta phải hiểu tường tận, rốt ráo lời kinh và ý Phật. Có như thế chúng ta mới được giải thoát, chúng ta mới được thành Phật.
[8:18]Và hôm nay, nhân buổi pháp hội hôm nay, thầy xin gửi đến cho toàn thể đạo tràng Phật tử có thể nói rằng cái câu nói là cái câu bất hủ của thầy: "Muốn thành Phật phải tu thiền định.
[8:37]Người có thiền định thì sẽ thành Phật." Chắc chắn là như vậy.
[8:45]Cho nên, trong cái dòng đời cuộc sống của chúng ta hằng ngày trên bước đường tu tập và thầy xin nhắc cho toàn thể đạo tràng Phật tử của chúng ta, chúng ta phải tuyệt đối tin cái lý nhân quả, tin lý nhân quả.
[9:08]Có thể nói rằng tất cả các vị giảng sư, các vị pháp sư trên khắp đất nước Việt Nam của chúng ta, thầy dám khẳng định rằng đây là một cái phước của Thượng tọa pháp sư viện chủ Thiền Tôn Phật Quang. Một pháp hội của Thượng tọa thuyết giảng
[9:32]rất là đông đạo Phật tử, thính chúng tham dự. Đây là một cái phước báu, một cái nhân duyên hết sức là cao cả. Như vậy cái quả hôm nay, Thượng tọa pháp sư thuyết giảng cái thời Pháp này mà nghe nói hồi sáng thời Pháp này ở tại chùa Pháp Vân, đông Phật tử vô cùng và tối đêm nay cũng vậy, cũng như Thượng tọa mới vừa giới thiệu, chẳng những Phật tử ở đây mà còn ngoài đường và phía hai bên và phía sau chùa nữa. Như vậy là đây là cái quả mà tôi chắc rằng cái nhân nhiều đời nhiều kiếp quý Phật tử cũng đã quy y, cũng là đệ tử của Thượng tọa rồi đó.
[10:19]Phải không Phật tử?
[10:23]Cho nên quý Phật tử nha, cố gắng kiếp này phải bố thí, phải cúng dường thì kiếp sau và những kiếp tới nữa cũng như Thượng tọa, sư phụ của mình đây, đi đến đâu là cả hàng muôn hàng vạn người hướng theo. Quý Phật tử cố gắng nhé!
[10:43]Thôi thì hôm nay trong thời pháp hội hôm nay, thầy xin à ôn lại cái nghề
[10:53]tụng một bài kinh thỉnh Phật cho quý Phật tử nghe, coi cái giọng thầy coi có hay không nha.
[11:03]Ờ tới giờ phút này thì thầy trò thầy sẽ song tụng.
[11:10]Lấy cái chuông.
[11:32]Quý Phật tử thấy cái vô chuông mõ của chúng ta cũng có cái ý kinh ở trong nữa. Vô ba, rồi câu bốn, ra ba, là quý Phật tử hiểu gì không?
[11:51]Vô tam là tham, là sân, là si. Khẩu tứ nè.
[12:07]Khẩu có bốn cái. Ác khẩu, nói lưỡi đôi chiều, nói thêu dệt, và nói nói dối, và ra ra ba là tham, sân và si.
[12:23]Cho nên cái pháp sự của Phật giáo của chúng ta, cái gì nó cũng có ý nghĩa, thân tam, khẩu tứ, ý tam. Đó, cái vô chuông mõ của chúng ta cũng đều có lý kinh ở trỏng.
[12:53]Chúng con quỳ trước Phật đài,
[13:05]tưởng như có Phật giữa thời hoàng kim.
[13:17]Phật ngồi không nói lặng im, mà như vang động ba nghìn thế gian.
[13:35]Ơi, Phật dung như ánh trăng ngàn, Phật uy như ngọn cao sơn trầm hùng.
[13:55]Ơi, Phật từ như biển mênh mông, chúng con ươm tâm giữa lòng thương yêu.
[14:13]Ơi, Phật tuệ vời vợi cao siêu, soi đường con bước khỏi điều khổ đau.
[14:31]Ơi, hôm nay cảm ứng nhiệm mầu, Phật về chứng giám lời cầu chúng con.
[14:49]Ơi, từ đây con quyết sắt son, một lòng thờ Phật chẳng còn lung lay.
[15:08]Đi theo nẻo chánh đường ngay, dốc lòng tu tập đêm ngày tinh chuyên.
[15:25]Ơi, rồi đem Phật pháp nhân duyên, sẻ chia muôn chúng loan truyền mọi nơi.
[15:42]Ơi, Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[16:04]Ơi, Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ơi, Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[16:22]Kính thưa quý Phật tử, bài kinh vừa rồi là do Thượng tọa sáng tác, tụng có hay không nè?
[16:31]Và sau đây để ca ngợi những cái bài kinh nhật tụng hằng ngày do Thượng tọa sáng tác, thầy xin tặng cho hiền đệ Thượng tọa của thầy một bài thơ:
[16:47]Lời thầy là cả một vầng trăng, soi nẻo vô minh sáng vĩnh hằng. Hai ngả đạo đời thầy quá độ, đạo vàng ngời chói hội hoa đăng.
[17:03]Và sau đây cung thỉnh tiếng nói pháp âm của Thượng tọa giảng sư. Sư huynh làm một trận giờ em hết giảng nổi rồi.
[17:14]Lòng còn ngây ngất á. Hay ha, cái giọng tụng của sư bác hay.
[17:25]Sư phụ chỉ ước mơ không có theo nổi cái giọng tụng.
[17:31]Mà ý là sư bác bệnh đó, sư bác bệnh, mà là hay như vậy.
[17:38]Giờ vẫn còn bồi hồi chưa nói được nữa.
[17:49]Thôi em xin phép ha. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thưa quý thầy, quý sư cô, quý Phật tử. Ngày hôm nay chúng ta trao đổi nhau một cái bài đạo lý thế này, là
[18:08]chúng ta
[18:12]sinh ra giữa cuộc đời, mình tiếp xúc với mọi người, gặp gỡ bao nhiêu duyên sự, ừm, nên ta phải có cái ứng xử. À. Chúng ta phải sống, phải làm việc, phải tác động, rồi phải giao tiếp với cuộc đời. Chúng ta phải làm cái gì đó ở trong cuộc đời này. Và cả cái không làm gì cũng là một loại làm. Loại làm gì? Làm không gì hết, nó cũng là một loại làm. Thì ta làm hoặc là cái làm không gì hết đều là tác động vào vào cuộc sống vào cuộc đời. Và mỗi cái hành vi mà ta tác động vào cuộc đời nó đều tạo thành một loại nghiệp, đúng không ạ? Có khi là nghiệp thiện, khi là nghiệp ác, và mỗi loại nghiệp thiện nghiệp ác đó đều có cái quả báo về sau.
[19:13]Nếu ta tạo nên nghiệp thiện, ta đem lại niềm vui, hạnh phúc cho con người thì ta có có phước. Nếu ta gây khổ đau cho người thì ta có tội. Đó nguyên tắc căn bản. Ở đây hôm nay chúng ta nói cái này: Mỗi khi chúng ta gặp việc, xúc sự á, chúng ta gặp việc, gặp duyên, ta phải làm một cái gì đó. Ví dụ người ta mắng mình thì mình phải trả lời lại, hoặc là mình không trả lời lại là cũng là một cách làm. Hoặc là ta đi đường ta thấy cái người họ bị nạn thì ta cũng phải làm cái gì đó hoặc không làm cái gì đó. Hoặc hôm nay mình vô chùa sớm để nghe pháp thì sân chùa còn ngổn ngang thì mình cũng phải làm cái gì đó hoặc không làm gì đó.
[19:59]Hoặc là nghe vừa rồi những cơn lũ ở miền các tỉnh thì mình nghe xong rồi mình cũng phải làm cái gì đó hoặc không làm gì đó. Thì cái làm gì đó thì cái chuyện nó có phước báo biết rồi, nhưng mà từ đâu ta khởi ra cái việc làm? Từ đâu ta khởi ra cái việc làm? Thì hôm nay ta sẽ quan sát cái cái tâm của mình, cái tâm mà nó dẫn dắt ta để ta tạo ra vô số cái việc làm trong cuộc đời này. Ví dụ bây giờ ta đi qua ngang đường, cái ta thấy có một con chó, không biết nó bị ai đánh hay là nó bị xe cán không biết mà nó bị què cái chân nó cà nhắc cà nhắc. Lúc đó có vẻ là nó không biết ở đâu không có chủ, không biết nó trôi lạc đâu không biết,
[20:53]chỗ mà nó nó ở nó nó nó nó có vẻ nó thảm thiết. Thì lúc đó là cái người không làm gì bỏ đi luôn là cũng là một loại. Vì sao bỏ đi luôn? Còn có người thì sẽ làm một cái gì đó với con chó.
[21:11]Ta làm cái gì với con chó? Đừng nói bắt ăn thịt nhá.
[21:18]Có người nói rước về nuôi. Có ai có ý kiến gì nữa?
[21:26]Có ai có ý kiến gì?
[21:31]Ta có những loại hành vi. Ví dụ khi ta gặp một con chó bị nạn: một, ta nhìn nó rồi ta đi luôn, không nghĩ gì, không để ý gì; hoặc ta nhìn nó, ta chép miệng suýt xoa tội nghiệp rồi ta cũng đi luôn, không nghĩ gì, không không làm gì cả; hoặc là ta nhìn quanh quất coi xem có cái bao nào để quăng nó bỏ vô đó đem về thịt luôn, cũng là một loại hành vi; hoặc là ta nói như cô phật tử đem về nuôi, tìm cách bồng nó về nuôi; hoặc là có người nói là gọi bên cái thú y gì đó, đường phố để bắt con chó đi, để như vậy nó không hay. Tức là cùng một con chó bị nhưng mà ta có nhiều hành vi. Vì đâu ta chọn cái hành vi đó?
[22:18]Vì đâu có người nhìn rồi đi luôn, họ chọn một cái loại hành động là không để ý, thấy rồi đi luôn? Vì đâu có người chọn cái hành vi là bắt nó về để làm thịt luôn? Vì đâu có người chọn cái hành vi là thấy tội quá, bưng nó về nuôi cái đã, cho nó lành cái vết thương cái đã? Vì sao ta chọn cái hành vi đó, ở đâu ra vậy?
[22:40]Từ tâm của ta, phải không? Tâm của ta như thế nào, ta là loại người nào thì ta sẽ chọn cái hành vi đó. Mà nó có ba cái loại ở bên trong thúc đẩy ta tạo nên hành vi, ba loại. Loại thứ nhất là bản năng tự nhiên của tất cả chúng sinh, ai cũng có. Một cái loại, một cái động cơ thứ hai là do thói quen của ta. Do thói quen của ta, từ nào giờ ta quen như vậy rồi thì ta sẽ lặp lại hành vi đó. Và loại thứ ba là do đạo đức tu dưỡng mà có.
[23:21]Thì cái người mà thấy con chó bị què rồi đi luôn là nó từ cái nào? Vì ba loại nè: bản năng, thói quen và đạo đức. Thì khi thấy một con chó bị nạn ta đi luôn, nó là thuộc loại nào?
[23:39]Thuộc loại nào? Có thuộc loại đạo đức không? Không, chắc chắn là không. Vì còn lại hai cái là cái thói quen và cái bản năng. Thì cái mà bỏ đi luôn là thuộc loại thói quen hay bản năng? Hầu như là thói quen. Tức là nào giờ ta có thói quen không quan tâm đến nỗi khổ của chúng sinh khác. Đây là thói quen và nó lặp lại, cũng vậy ta có thói quen rồi ta bỏ đi luôn. Vậy còn cái người mà thấy con chó bị nạn rồi quanh quất kiếm cái bao tính bỏ vô về làm thịt luôn là cái nào?
[24:15]Bản năng hay thói quen?
[24:19]Bản năng, phải không? Nhưng cũng có thói quen đó. Tức là người có thói quen ăn thịt chó thì mới thấy con chó là nghĩ tới cái thịt. Đó, vì đây cũng thói quen. Mà nó cũng có một chút bản năng là bản năng gì? Tham ăn, đúng không ạ? Đó là mọi cái hành vi của ta tác động vào cuộc đời đều đi từ ba cái nguồn tâm này: một là bản năng tự nhiên, hai là thói quen, ba là đạo đức. Bây giờ, ví dụ như một người nam nhìn thấy một người nữ đẹp thì làm cái gì?
[24:58]Làm cái gì?
[25:02]Nếu mà từ bản năng đi ra thì cái việc gì xảy ra? Tự nhiên họ thích, phải không ạ? Ngắm nhìn, chiêm ngưỡng, thích. Và nếu mà rồi nếu mà dụ dỗ được thì cứ dụ dỗ, đó là cái dạng thói quen. Còn cái người đạo đức gặp một cô gái đẹp thì làm gì? Làm gì?
[25:27]Trả lời đúng khen hay ạ. Có người nói: "Dạ con, vì con là người có đạo đức nên con cư xử rất đàng hoàng, cho nên con không có bừa bãi mà con tới con cầu hôn cẩn thận chứ không...". Như vậy có phải đạo đức không? Không, cái đó cũng là cái gì? Bản năng nằm trong đó đó. Bản năng cũng điều khiển đó, chứ không phải không đâu, cũng vẫn phải thích. Còn cái người có đạo đức tu tập, khi một nhìn thấy một người đẹp thì họ nhớ lời Phật dạy nha. Người đẹp là có phước, có phước mới đẹp, nhưng đẹp hay xấu gì thì cái thân này cũng chỉ là vô thường, tứ đại, rồi bệnh, rồi già, rồi chết. Khi chết rồi, mổ ra rồi, xương thịt đều giống nhau cả.
[26:16]Nghĩ như vậy cho nên dằn được cái động tâm mình xuống. Và mà nếu có thêm suy diễn nữa thì nói: "Cũng cầu mong cho cái cô gái đẹp này biết đạo để cô đừng có bị lụy vì cái sự tán tỉnh của bao nhiêu con người." Vì cái sắc đẹp là gì? Nó là cái nam châm thu hút lại bao nhiêu cái sự ham muốn của của người khác. Cho nên cầu cho cô được về chùa Tương Mai tu tập, quy y, rồi xuất gia luôn cho rồi. Nói bậy rồi, ví dụ vậy đó. Nên ta đó, ta thấy rằng là mọi hành vi của ta đều bắt từ ba cái nguồn như vậy, ba cái nguồn. Bản năng là gì? Bản năng là một cái khuynh hướng của tâm thức được lập trình sẵn
[27:04]của chúng sinh. Và không cần phải học, không cần phải đào tạo và chúng ta ai cũng có sẵn. Ví dụ như là ta có những cái khuynh hướng tự nhiên là bản năng sẵn như ví dụ như là tham sống sợ chết, ai cũng có hết, ai cũng có. Con vật cũng vậy, con người cũng vậy. Rồi ta cũng có một bản năng nữa là thích hưởng thụ. Ai cũng vậy, hễ là cứ tìm cái gì cho sung sướng được là cứ lao đầu vào, không cần biết tới tội phước. Bây giờ ta thấy ta nhìn một con người họ không biết đạo, trong một ngày họ làm gì? Họ tìm cách họ ăn cho ngon, mặc cho đẹp, đi chơi chỗ này chỗ kia hưởng thụ cho sung sướng. Người ta nghĩ mình có tiền, mình được quyền hưởng thụ.
[27:54]Nhưng chỉ cái người biết đạo á thì mới sợ, mới sợ là mình hưởng riết thì hết, hết, hết phước. Hết phước thì nghèo liền là khổ lại liền. Cho nên mới biết là à thôi không nên hưởng thụ, nên chia sẻ tiền bạc ra để mà làm làm những điều phúc nha, mà tích lũy phúc thêm cho đời sau. Đó là mình nhờ có đạo đức mình mới nghĩ được như vậy. Chứ còn đừng có cái đạo đức đó, đừng có cái đạo lý đó thì tất cả chúng sinh đều thích hưởng thích hưởng thụ cả. Đó là cái bởi vì sao? Vì nó là bản năng, bản năng tự nhiên. Hoặc ta có một cái bản năng nữa là bản năng ích kỷ. Là đừng có ai dạy ta điều gì, đừng có nghe đạo lý gì
[28:37]thì ta xuất hiện giữa cuộc đời này, cái khuynh hướng tự nhiên của ta là ích kỷ. Từ những con vật cho tới con người, cái khuynh hướng tự nhiên là ích kỷ là lo cho mình trước. Ví dụ bây giờ nói ví dụ như bây giờ trong một cái môi trường đang đói, mình bước vào một chỗ cái có cái bát cơm thì mình ăn trước cái đã, đỡ đói, chứ lúc đó không bao giờ ngừng lại để nghĩ tới chung quanh mình cũng còn mấy người đang đói, không bao giờ. Cái người mà ngừng lại để ý cho bao nhiêu người đang đói để mà tính chia sẻ, người đó là do đạo đức điều khiển. Còn đa phần ta vì cái bản năng ích kỷ, ta giành về cho mình trước, nó như vậy.
[29:19]Ví dụ như một đứa bé nó có cái bánh nó ăn thì nó tìm chỗ nào khuất nó ăn để đừng có bạn nó xin. Còn nếu lỡ bạn nó xin mà nó phải cho thì nó bẻ bánh ra nó cũng phải giữ cho nó phần bánh cái phần lớn, còn phần nhỏ thì cho bạn. Đó là cái khuynh hướng ích kỷ tự nhiên, trừ những trường hợp mà gia đình có dạy dỗ đàng hoàng. Như ta thấy ta để ý như con chó, khi mình quăng cho nó một mẩu xương thì cái nó làm cái gì? Nó ngoạm mẩu xương là sao? Đều phải chạy vào một chỗ nào đó nha, vào chỗ nào mà nó an toàn không ai giành của nó nữa, kể cả con người, nó cũng sợ con người giành giật lại. Mà nhất là chó nữa thì tự nó kiếm một chỗ nào nó an toàn, yên ổn một mình nó nó ăn.
[30:06]Đó là khuynh hướng của sự ích ích kỷ tự nhiên như vậy, không cần ai dạy, như cái bản năng tự nhiên. Và một cái bản năng rất là mạnh của chúng sinh nữa là bản năng gì? Ái, ái dục. Tình dục là chính, tình dục mới là chính, cái ái là cái sau. Cái ái là cái hệ quả phụ của cái dục. Cái tình dục mới là chính. Cho nên cái dục là một bản năng hết sức tự nhiên của chúng sinh. Từ cái cõi trời mà cõi Dục trở xuống, từ cái cõi trời mà cõi Dục xuống tới cõi người và xuống tới cõi cõi thú. Và cái à cái cái khuynh hướng tình dục nó là một điều tự nhiên, tự nhiên đến nỗi mà con người ta phải chấp nhận, phải nuông chiều nó, phải thỏa mãn nó.
[30:57]Và thật sự là nhiều khi chúng ta cứ nô lệ cho nó, gần giống như súc sinh luôn. Chỉ ở những cái khu vực, những cái vùng miền, những quốc gia, những cái xã hội mà cái tính lý trí cao, đạo đức cao, văn hóa cao thì người ta mới khuyên dạy nhau kềm chế cái bản năng đó bớt lại, kềm chế bớt thôi chớ cũng không có diệt nó nổi. Không diệt nó nổi. Ví dụ như trong đạo Nho có cái câu là: "Nam nữ thụ thụ bất thân", người nam và người nữ mà đưa đồ đạc cho nhau không được đưa trực tiếp từ tay qua tay. Tức là người nam mới nói là: à tôi có cái này tặng cô, thì để xuống cái bàn, để qua trung gian, rồi cô kia mới cám ơn rồi thò tay
[31:44]lấy từ nơi cái bàn, chớ không được mà tay trao tay. Tức là người ta luôn luôn giữ khoảng cách. Vì sao vậy? Vì người ta biết rằng cái khuynh hướng dục nó rất là mạnh, hễ có cơ hội là nó bùng lên. Nên họ phải có những cái phương pháp, những cái lối giáo dục, những cái lối sống để mà ngăn ngừa cho người ta kềm bớt cái dục lại. Đó là một cái xã hội họ có cái đạo đức, có văn hóa. Còn ở những xã hội mà không có đạo đức, văn hóa, họ nuông chiều, họ buông tuồng, họ phổ biến, họ quảng cáo, họ làm phim, họ hướng dẫn đủ thứ hết, và nó sinh ra không biết bao nhiêu là cái nỗi đau khổ cho con người, những cái tội lỗi trong cái xã hội đó.
[32:22]Tại vì cái dục là một khuynh hướng tự nhiên không ai diệt nổi, trừ cái người nào, trừ người nào chứng được sơ thiền trong cái bức thang thiền định hoặc nếu theo quả thánh là phải chứng tới tam quả A-na-hàm mới dứt được cái dục. Mà khi dứt được cái dục rồi, chết không sinh lại cõi này nữa, đi lên luôn cõi cao luôn, từ cõi Sắc giới trở lên. Chứ còn cõi trời Dục giới là vẫn còn bị cái bản năng tình dục chi phối. Vậy. Nên cái mà tình dục nó nặng quá thì người ta có khuynh hướng đi về phía súc sinh. Còn tình dục mà kiểm soát được, làm chủ được thì người ta có khuynh hướng trở thành những bậc bậc thánh cao siêu.
[33:06]Dứt hẳn thì thành thánh, mà đang bớt hẳn thì đang đi về phía thánh. Còn mà quá nhiều nó, buông lung nó thì đi về phía súc sinh. Nó vậy thôi. Còn mà tại sao mà ta có thể kiểm soát nó, tại sao ta bị nó chi phối nặng nề, thì lại là một nhân quả khác nữa. Đó ta nói nãy giờ là nói những cái bản năng tự nhiên, không cần ai dạy ta cũng có cái đó trong người. Nhưng mà hầu hết những bản năng đều là xấu. Hầu hết bản năng đều là xấu. Chúng sinh là như vậy, cho nên chúng sinh cứ vì bản năng thôi thúc mà luân hồi sinh tử mãi, vì bản năng thôi thúc mà cứ tạo ác nghiệp mãi. Đó. Nếu buông ra đừng có cái sự giáo dục, tất cả chúng ta từ từ thành
[33:59]súc sinh, rồi từ con súc sinh đó tạo nghiệp tiếp để thành giun, thành dế luôn, không còn đường đi lên nếu không có một sự giáo dục. Nhưng mà may mắn là nơi cái cõi người này, nơi cõi mà phàm thánh đồng cư, thiện ác lẫn lộn, ta có những bậc hiền triết xuất hiện giữa cuộc đời. Những bậc đó cũng như là những bậc thánh đem những cái giáo lý cao cả dạy cho chúng ta để làm cho chúng ta cứ phải tự chiến đấu với những cái bản năng đó. Như thay vì ích kỷ ta bắt đầu biết sao? Vị tha. Ví dụ một người mẹ dạy con, người mẹ dạy con là khi con còn bé đó, khi con ăn một chiếc bánh mà bạn đứng đó nhìn thì con phải làm sao?
[34:44]Chưa đợi bạn xin, con phải bẻ đôi cái bánh ra mà mời bạn. Mà con nhớ phải khi bẻ ra như vậy thì nhường cho bạn cái phần to. Đố Phật tử biết cái lời dạy này ở đâu ra?
[35:01]Xin báo cáo quý vị, cái lời dạy này của một bà mẹ miền Bắc dạy cho một người con trai. Và người con trai đó là bạn của Sư phụ, bạn học của Sư phụ. Anh kể lại mẹ mình như vậy, lúc học chung với Sư phụ ở trong Nam ở Thủ Đức, anh nói anh hay kể lại về cái miền quê của mình, về gia đình của mình, rồi anh kể lại mẹ mình. Đó mẹ anh đã dạy anh như vậy, vì anh lớn tuổi hơn Sư phụ, mẹ anh đã dạy và Sư phụ nhớ cái lời này suốt đời. Xem như đây là một người phụ nữ mặc dù sư không gặp mặt, nhưng mà đây là văn hóa tuyệt vời của miền Bắc, cái lối giáo dục mẫu mực tạo thành cái truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta mà từ cái miền Bắc đi đi ra như thế này.
[35:53]Nên người miền Bắc hãy vui mừng, hãy tự hào vì cái văn hóa này nó còn giấu đâu đó trong cuộc đời, trong cái gia đình của ta. Những điều tốt đẹp như thế này, những lời giáo dục cao cả chống lại cái bản năng ích kỷ mà một người mẹ đã dạy con mà những điều chi tiết nhỏ nhỏ như vậy đó, hay như vậy. Tức là thay vì nói một câu tổng quát: "Con đừng có ích kỷ nghe con", đứa bé nó quên, nhưng mà bà đưa ra một cái tình huống, một cái hình ảnh, một ví dụ, một câu chuyện anh nhớ suốt đời và anh nhắc lại kể lại cho Sư phụ, Sư phụ nhớ suốt đời luôn. Nên một người mẹ dạy con như vậy. Nếu có ăn một cái bánh có một người bạn đứng đó nhìn
[36:34]thì đừng đợi bạn xin, thời xưa nghèo lắm không giống như bây giờ đâu, thừa mứa đâu. Hồi đó mà có cái bánh ăn là khủng khiếp lắm á. Thì con hãy bẻ bánh chia cho bạn và chia cho bạn mình cái phần to, con giữ lại phần nhỏ. Một câu chuyện cực kỳ cụ thể, chi tiết, giản dị mà để vào trong trái tim của đứa con mình cái khuynh hướng vị vị tha cả suốt cuộc đời còn lại. Cho nên anh sống hào hào hiệp lắm. Lớn lên rồi anh sống hào hiệp, hay vì bạn giúp bạn rồi dữ lắm. Cái khuynh hướng nhờ cái lời dạy của người mẹ, nên ta nhờ cái nền giáo dục tốt ta mới chống lại được cái khuynh hướng ích kỷ của của bản năng.
[37:16]Nên nơi cái gia đình nào, nơi cái dân tộc nào mà người ta được giáo dục kỹ thì ta sẽ thấy ở đó họ sống tốt đẹp ở chỗ là chống ngược lại cái khuynh hướng khuynh hướng ích kỷ của bản năng là như vậy. Hoặc là như ta nói một cái khuynh hướng, cái bản năng nữa là tham sống sợ chết là bản năng tự nhiên của con người, ham sống. Để khai thác cái khuynh hướng ham sống sợ chết này, người ta mới thấy là hình thành những cái tổ chức tội phạm. Tại cái tổ chức tội phạm nó khống chế người ta bằng cái gì? Mày phản tao, tao giết liền. À mà không phải giết mình mày, tao giết luôn gia đình mày. Đó là ai cũng sợ sợ sợ tím người hết nên cứ phải vâng
[38:00]lời và phải đi theo, vì nghi ngờ là giết liền. Còn chứ không phải như luật pháp ta xử à anh tội nào với tội danh đó thì cái thang hình phạt là bao nhiêu, nó có cái sự công bằng, có cái sự nhân đạo, có cơ hội để cho người ta sửa sai. Còn ở trong những tổ chức tội phạm không có cơ hội, sai, giết liền. Và chính vì người ta sợ chết mà người ta phải phải trung thành, phải đi theo, không dám phản bội. Là khai thác cái khuynh hướng đó. Nhưng ở đây ta nói nè, thế vì sao có những người cầm súng ra chiến trường đi thẳng vào cái làn đạn mà địch đang bắn về phía mình mà không sợ, săm săm đi tới?
[38:41]Ở đâu ra hả? Ở đâu mà những người chiến sĩ họ ngược lại cái khuynh hướng mà bản năng ham sống sợ chết vậy? Ở đâu vậy? Cũng là do giáo dục. Khi đất nước lâm nguy khi đất nước lâm nguy rồi ai cũng sợ vì kẻ địch nó mạnh lắm, nó mới ăn hiếp mình. Nên ai cũng sợ và thường có những lối nói ra nói vào: "Trời ơi giặc nó mạnh quá, súng nó nhiều lắm, vũ khí nó tối tân lắm, đương đầu với nó chỉ có cái chết". Thường là người ta khai thác cái sợ chết và làm cho dân tộc làm sao? Bạc nhược, hèn yếu luôn. Nhưng đâu đó bỗng nhiên có những con người anh hùng, những con người mà họ thuyết phục được dân tộc là không sợ, dù có chết ta cũng phải giành lại lại độc
[39:32]lập, dù có chết ta cũng phải bảo vệ sự vẹn toàn lãnh thổ, dù có chết ta cũng phải bảo vệ cho nhân dân, cho đồng bào mình được sống hạnh phúc, ấm no. Cho nên họ khơi dậy một cái tình cảm khác, một cái tình cảm cao thượng lớn lao là cái tình yêu đất nước, yêu yêu đồng bào. Mà khi họ khơi dậy đúng mức rồi thì bỗng nhiên nó chống ngược lại được cái khuynh hướng gì? Sợ sợ chết, ham sống sợ chết. Thế là người chiến sĩ cầm súng mà xông pha thẳng vào làn tên mũi đạn. Nên ta thấy khi một cái người mà đi bộ đội mà đi bộ đội đúng nghĩa đó, được đào tạo đàng hoàng, được giáo dục đàng hoàng rồi dám ra chiến trường thì những
[40:15]người đó là những người cao quý, ta phải yêu quý họ vì họ đã thắng được một điều, thắng được cái bản năng ham sống sợ chết. Hôm nay thầy nói câu này tức là thầy cũng ca ngợi những người đã từng cầm súng chiến đấu cho quê hương mình. Ai là những người đã từng là bộ đội thì hôm nay thầy cũng xin một lời tán dương người ấy. Chú Huỳnh Thông hả? Đó vậy. Rồi bây giờ thế này, nói ai cũng có khuynh hướng là ham sống sợ chết thế tại sao khi thất tình cái cô đó cổ cổ nhảy cầu Thanh Trì? Tại sao hả? Cái tâm trạng nào mà tại sao ai cũng ham sống sợ chết, tại sao người thất tình rồi cái nhảy xuống sông tự tử?
[41:03]Đó, nó cũng có những cái tâm lý mà nó đè nén được cái bản năng ham sống sợ chết. Ví dụ như cái người đó họ họ đặt hết cái hy vọng vào cái tình yêu của cái người con trai kia. Thế là người con trai kia thuộc loại là à có cái khả năng thuyết phục, dụ dỗ, hứa hẹn cái gì đó. Nói hay quá, làm thơ hay hơn sư bác hồi nãy, nha. Ổng gửi cô hết bài thơ này tới bài thơ kia, nha. À: "Nhớ thuở ấy ta nhìn em kinh ngạc, hồn mất dần trong cặp mắt lưu ly. Ôi mắt xa khơi, ôi mắt diệu kỳ! Ta trong đó thấy trời ta mơ ước, thấy cả bóng một vầng đông thuở trước, cả con đường sao mọc lúc ta đi, cả chiều sương mây phủ lối ta về,
[41:52]khắp vũ trụ bỗng vô cùng thương nhớ." Ổng cứ viết bài thơ kiểu đó, cô kia cổ quá hy vọng một cái con người mà lãng mạn, cái tình yêu thương như vậy. Cái bất ngờ cái sau khi nó nghe tin là ảnh gửi thư mời đám cưới với con gái của một ông giám đốc thì cổ nhảy cầu luôn. Cổ nhảy cầu tức là cổ đi tìm cái chết, lấn ngược lại cái khuynh hướng bản năng ham sống sợ chết chỉ bởi vì một cái tâm lý là gì? Đặt hết niềm tin, hy vọng vào một tình một tình yêu. Cho đến khi cái tình yêu đó hoàn toàn tan biến thì cái sự đau khổ là tột cùng. Cái sự đau khổ nó lấn luôn cái tâm lý bản năng ham sống sợ chết như vậy.
[42:34]Và còn khi mà cổ chết rồi thì à không biết chuyện nó ra sao nhưng mà cái người mà gieo vào tâm cái nỗi thất vọng, đau khổ thì sao? Mắc cái quả báo nặng lắm á. Mắc quả báo là nhiều đời sinh ra đều bị trầm cảm, đều thích tự tử rồi có khi tự tử chết thật mà không có nguyên cớ. Cứ buồn không có nguyên cớ rồi tự mình tìm đến cái chết. Đó là những cái người mà đời trước đã gì? Đã gieo đau khổ cho cho người khác. Nên vì vậy ta sống trên đời hãy cẩn thận, nha, đừng gieo đau khổ cho cho người khác như vậy. Nên a cái cái khuynh hướng bản năng nó thôi thúc cái hành động của ta và tất cả chúng sinh đều bị chi phối bởi bản năng như vậy.
[43:22]Tuy nhiên, bản năng cũng không phải là tuyệt đối vì có những cái dạng giáo dục hay là tâm thức, những cái tâm lý, những tâm tình có thể nó lấn át được được bản năng, chứ bản năng không phải là tất cả như vậy. Nhờ vậy chúng ta mới tu được, chứ nếu bản năng là tuyệt đối thì ta không tu được. Nội cái bản năng của tình dục thôi là không ai thoát ra nổi, nhưng mà sự thực ta có sự tu tập, ta có sự thúc liễm, có sự kềm chế, có ước nguyện, có công đức, ta vẫn thắng được chứ không phải là không, ừ. Giờ cái cái nguồn thứ hai giúp ta khiến cho ta tạo nên những hành động trong đời nữa là thói quen. Thói quen.
[44:03]Giống như hồi nãy ta nói về thấy con chó bỏ đi luôn, ta còn gọi là những tập khí á. Mà cái thói quen là tốt hay xấu? Thói quen thì là tốt hay xấu? Ai nói xấu giơ tay lên? Hai người. Ai nói tốt? Cũng hai người. Cả hai phải không? Đúng vậy, đó. Cái thói quen nó có những thói quen tốt và có những thói quen xấu, ví dụ. Ví dụ như có những người chiều xuống một cái thế là xách gói đi ra khỏi nhà. Hỏi đi đâu? Lại chùa Tương Mai tụng kinh. Vì sao? Nói quen à, bữa nào mà không tụng thấy nhớ. Đó là cái thói quen, thói quen tốt hay xấu? Tốt. Ừ. Rồi có người cũng vậy, buổi chiều xuống đó là xách gói đi ra khỏi nhà, hỏi đi đâu?
[44:52]Lại chùa Tương Mai. Để làm gì? Tại thấy chiều chiều thấy Phật tử lại tụng kinh đông á đứng ngoài cửa để ngửa cái nón ra xin tiền. Tốt hay xấu hả? Thấy giống giống nhưng không phải vậy đâu nha, phải cẩn thận. Vậy. Giống như bây giờ ta cũng quen mỗi tháng ta đều có cái pháp hội thế này, nha. Mà nếu có người quen rồi à nghe nói hôm nay chùa Tương Mai mỗi tới kỳ mà có cái pháp hội giảng giảng kinh. Mà nếu mình không đi mình thấy là nhớ như vậy, thấy khó chịu. Mà ai mà không đi mà thấy nhớ là người đó ngon lành rồi đó, đã bắt đầu nó hình thành một thói quen tốt cho cuộc đời mình. Hả? Còn ví dụ như cái người chưa quen, nay ủa hôm nay nghe nói có giảng kinh
[45:36]ở chùa Tương Mai, nói hôm nay mệt quá à, hôm nay dưỡng sức để mai còn đi chơi, đi à đó là chưa thành được cái thói quen tốt như vậy. Rồi còn có những thói quen mà không biết tốt xấu, ví dụ như ta thích đánh cờ. Đánh cờ tướng cũng là một thói quen. Vậy đánh cờ tướng rủ bạn bè đánh cờ tướng đó là thói quen tốt hay xấu? Đâu? Tốt hay xấu? Mình chưa biết phải không ạ, hả? Mình thấy dường như cũng không không hại, vẻ như là giải trí, bớt thời gian, động não nên cũng biết suy tư tính toán. Thôi khoan, mình khoan tính cái đó. Rồi bây giờ ví dụ có người buồn buồn rảnh rảnh cái thích cần câu đi câu cá. Thói quen đó tốt hay xấu? Xấu. Chắc không?
[46:22]Tại vì sát sinh là có vẻ như xấu nhưng mà người đó có cái thói quen câu được mớ cá về chia cho hàng xóm chứ mình ăn không hết. Ví dụ câu được bốn con thì chia mỗi nhà một con ăn cho vui thì mọi người sẽ rất là thích với cái thói quen của ông này. Thấy ổng xách cần câu lên là hy vọng lát chiều thế nào cũng chia mình một con. Thì giống như tốt phải không ạ? Nhưng mà cái sát sinh này lại là xấu cho nên nhiều khi cái một hành vi đó tốt xấu lẫn lộn. Mà ổng là cái thú vui, gọi là thú vui là thói quen. Giống như mỗi khi mà có cái cúp bóng đá bắt đầu là ta nghe cái làng xóm bắt đầu nó dậy nó la lên: "Vô! Vô!" nó la.
[46:55]Mình á đi đá thì không đá được mà người ta đá thì dưới này la mà rất là sung sướng hả, hào hứng vậy đó. Đến nỗi ông già, bà cả cũng vô vô, không biết tại sao. Không hiểu lắm, tạo ra cái thói quen hình thành như vậy. Rồi ví dụ bây giờ cái người thích làm từ thiện, ừ, thích làm từ thiện, cứ có thói quen như vậy. Cũng chưa chắc phải là giàu nhưng mà mỗi khi mà nói đem cái món quà từ thiện giúp người nghèo lòng mình cảm thấy vui sướng. Mặc dù là trước đó mình đi vận động xin tiền cũng không phải là dễ nhưng mà thích, có thói quen, thấy đó là niềm vui. Cứ lặp đi lặp lại, cái đó tốt không? Cũng rất là tốt nha với xã hội. Có ai có thói quen đi hiến máu không?
[47:42]Có không? Nếu mà mình tốt đi hiến máu được khoảng nửa năm đi hiến máu một lần như vậy cũng rất là rất là tốt. Đó là việc thiện rất là là tốt đó. Mà bây giờ
[47:57]có ai thích thói quen mà đi phượt không nhỉ? Tức là lái chiếc xe gắn máy đi cùng trời cuối đất. Cái thú vui đó ghê gớm lắm, nó vừa là cái gì có tính phiêu lưu mạo hiểm ha, đi khám phá đất trời, đi khám phá các vùng miền, đi tìm hiểu các văn hóa, tiếp xúc với nhiều người. Có nhiều nơi người ta có cái thói quen này: đi du lịch, đi phượt, đi lang bạt kỳ hồ chơi. Vậy. Có ai có thói quen đó không? Thói quen đó tốt hay xấu? Tốt hay xấu? Tốt hay xấu?
[48:36]Nhiều khi ta thấy không có gì là xấu phải không ạ? Thì mình có tiền, có xe rồi mình cứ đi rong ruổi, đi chơi nơi này nơi kia. Rồi đó là cái sở thích cá nhân, niềm vui cá nhân thì không có gì là xấu, không vi phạm gì pháp luật thì không gì là xấu, mà không xấu thì có nghĩa là tốt? Không dám đâu.
[48:58]Không xấu đừng nghĩ là tốt. Vì sao vậy? Vì trên cái đường đi đó trong suốt thời gian đi chơi như vậy mình có tạo ra điều gì phước không? Không biết. Mà mỗi ngày mình có ăn không? Vẫn phải ăn. Đêm xuống phải tìm chỗ nghỉ, có khi thuê phòng nghỉ, có khi nghỉ nhờ nhà ai, phải uống nước, phải ghé đâu đó tắm rửa, phải mua xăng đổ vào xe. Vẫn nghĩa là trên đường đi đó vẫn phải hao tốn, phải chi tiêu mà có làm ra được phước không? Chưa chắc làm ra và thường là không làm ra. thì cái phước ta vẫn hao từng ngày, từng ngày. Tới khi hết phước rồi, nằm bệnh một chỗ không đi đâu ra khỏi giường được. À cái quả báo cái gì? Quả báo là
[49:47]đi chơi, đi vô bổ, đi phí phạm.
[49:52]Còn ai không có thích đi chơi, chỉ đi khi có việc thôi, thì người này
[49:59]không có bị cái bệnh nằm một chỗ, người này tài sản tăng dần, sức khỏe tăng dần. Trừ khi già yếu thì đương nhiên, nhưng mà đừng có đi chơi, chỉ đi làm những việc có ích thôi, thì phước ta tăng lên mà không bị cái này, cái kia. Ví dụ mình có một chiếc xe, mà mình chỉ dùng chiếc xe đó để đi làm những công việc có ích thôi, không bao giờ dùng xe mà đi chơi hóng mát, thì từ từ nó nở ra thành hai chiếc xe, thành ba chiếc xe, thành bốn chiếc xe. Đó là nhân quả đó nha. Ví dụ ta có một cái nhà, ta xây một cái nhà rất đẹp, mà ta dùng cái nhà đó để tiếp đãi mọi người, làm cái nơi ví dụ như là cho mùa hè các em sinh viên
[50:40]lên ở trọ để đi học, đi thi vân vân, thì mai mốt nó nở thêm một cái nhà thứ hai, nở thêm cái nhà thứ ba. Thầy nói coi đúng hay không, để ý đi. Còn cái người mà cất nhà cho một mình mình hưởng, coi chừng bán mất cái nhà đó. Còn cái nhà mình nhiều người được hưởng, tự nhiên nhà mình nở thêm mấy cái nữa. Để ý coi thầy nói có đúng hay không. Như cái xe vậy, chỉ đi Phật sự, đi việc công ích, đi vì có nghĩa, thì bây giờ đã thêm hai ba chiếc xe ở trong nhà. Kiểm lại coi có đúng không? Ha. Đó. Vì cái cái thói quen làm cho ta có những hành động mà thành nghiệp thiện, ác như vậy. Đó là cái nguồn thứ hai.
[51:20]Và cái nguồn thứ ba là do đạo đức mà ta hành động, cư xử với với cuộc đời. Như hồi nãy ta nói chuyện thấy con chó bị tàn tật, rồi ta muốn đem về để chữa trị, nuôi nấng, ha, thì cái tâm này hoàn toàn là do đạo đức, do tu dưỡng nhiều đời mà có, chứ một đời cũng chưa có được cái tâm từ bi này. Vì sao? Vì thường ta chỉ thương con người là động vật cấp cao, thế còn những động vật cấp thấp như con chim, con gà, con chó đồ ta ít có thương được lắm. Cho nên thường nó bị nạn thì thôi, mặc nó. Mà cái người nào mà thương được tới những con vật thì là cái lòng từ bi đã lớn rồi. Người đó tu dưỡng cũng nhiều kiếp rồi, chứ không phải không.
[52:07]Thì cái đức hạnh do tu dưỡng á nó gồm có những cái cái điều nó hiện ra. Ví dụ như khiêm tốn. Tại vì cái bản năng tự nhiên con người là thường là tự cao, lúc nào cũng muốn cho mình hơn người khác, cũng nói cái giọng kiểu hơn người khác, là muốn cho người khác phải thấp hơn mình, đó là bản năng. Mà nếu bản năng nó không có chữa trị cái nó thành thói quen. Thói quen là mở miệng cái là cãi người khác, mở miệng là chống người khác, nó thành thói quen, nó từ bản năng thành thói quen. Còn ở đây ta lật ngược nó lại, ta khiêm tốn. Ta khiêm tốn, ví dụ như bây giờ hai người cùng may hai cái áo, thì mình nhìn cái áo người bạn mình có thể là cũng không bằng mình,
[52:48]nhưng mà mình có cái tâm khiêm tốn, mình muốn cho bạn vui, thì mình nói: "Chị may cái áo này khéo đấy". Nhưng mà sự thực là mình còn khéo hơn. Nhưng mà cái câu sau mình bỏ đi, giấu lại, mình chỉ khen câu trước thôi: "Ồ chị may cái áo khéo quá". Nhưng còn nếu mà ép quá lòi thêm câu thứ hai: "Nhưng áo em may khéo hơn". Nhưng mà do là ta ta có đạo đức tu dưỡng, ta diệt cái bản năng kiêu mạn, à nên ta chỉ nói câu thứ nhất thôi: "Ồ chị may cái áo khéo quá". Đó là sự khiêm tốn, tôn trọng người khác. Mà cái khiêm tốn, tôn trọng người khác này là do gì? Do đạo đức, do tu dưỡng, do do giáo dục mà thành. Đúng không?
[53:33]Rồi cái cái siêng năng, tận tụy cũng vậy. Vì cái khuynh hướng bản năng tự nhiên của chúng ta là gì? Lười biếng nha. Cho nên ta thấy ai mà lười biếng, không làm gì hết, thì hãy sao? Hãy thông cảm vì người đó sống rất đúng bản năng. Sống rất đúng bản năng, bản năng là gì? Lười, không thích làm gì hết, nha. Ăn thì rất nhiệt tình, nhưng mà làm thì xin lỗi, hãy đợi đấy. Nha. Mà khi mà cái bản năng nó chi phối, ta theo nó bắt đầu ta thành thói quen. Thói quen là gì? Sống lười nhác quen thây, nhà cửa không quét, bát đũa ăn xong rồi không dọn, nha, nó thành cái thói quen khủng khiếp. Như vừa rồi á, những cái thông tin trên mạng á,
[54:19]cái bà chủ nhà đó bả cho cái cô đó bả thuê, cho tới cái ngày mà cổ trả nhà đó, bước vào cái phòng của cổ rồi thì cái tiền mà cổ thuê nhà không đủ để dọn rác trong phòng cổ ra.
[54:35]Cái câu nói này không có nói đùa, không cường điệu. Vì họ chụp hình lại cái nhà của cổ, mình cũng hết hồn luôn. Hư hết toàn bộ. Nhà chất từng bao nhựa, bao nhựa mà là bao rác giống như ta thấy ngoài đường á, chất chất chất đầy hết. Rồi cổ trả tiền xong cổ chạy mất luôn, rồi bà chủ nhà tự động mà dọn. Thì cái tiền mà thuê người làm lại cho sạch cái căn phòng đó như mới, như buổi đầu xưa kia thì còn hơn cái tiền mà cô đó thuê nhà. Vì sao mà cổ ở dơ đến như vậy? Bởi vì cổ lười. Vì sao cổ lười đến như vậy? Vì cổ quen cái tật. Mà vì sao cổ quen cái tật vậy? Vì đó là bản năng con người ta như vậy. Nên ta thấy một cái người nào mà siêng năng,
[55:16]tận tụy, quét tước, dọn dẹp, giúp người, ai làm gì cũng đỡ đần, thích làm việc thì ta phải hiểu rằng cái người này họ có tu dưỡng, có được giáo dục, có được đạo đức. Nó chống lại cái bản năng lười biếng của của chúng sinh. Chứ chúng sinh vốn là lười biếng là như vậy. Nên ai mà siêng năng là người thường có đạo đức và có phước là như vậy. Nhân đây nói cái vụ mà bao rác bao rác, thầy có nói thế này: "Trước nhà trang trí lá hoa, đừng trưng túi rác thật là khó coi".
[55:53]Mỗi nhà chúng ta có trưng cái túi rác trước nhà không? Có. Mình quét quét quét rác mình dồn tất cả loại chung lại, cả cái rác mà phân hủy, rác thiu, rác thối, rác nhựa, rác giấy gì chung vào một túi cột lại để trước nhà. Đó là ý nghĩa gì ai biết?
[56:14]Khi mà ta cột cột cái bao rác rồi ta để trước cửa nhà, ngay ngoài lề đường á, đó là ý nghĩa gì? Không biết hả? Không biết? Dạ. Đó là ý nghĩa cho biết rằng: "Tôi vẫn còn sống trên cuộc đời này. Cho nên trong nhà này vẫn còn người đang sống nên phải có cái túi rác để trước nhà. Chứ còn nếu không có túi rác trước nhà, trong nhà chết hết rồi". Chúng ta làm bẩn hết cả một đường phố, phải không à? Một ví dụ bây giờ một người nước ngoài họ đi qua một con đường của mình, họ nhìn vào cái mặt tiền nhà mình, thay vì họ nhìn thấy những điều đẹp đẽ để họ yêu mến cái quê hương Việt Nam mình, thì họ chỉ thấy mỗi nhà một nấm rác, núm rác núm rác, túi rác túi rác.
[56:58]Thì họ nghĩ gì về con người Việt Nam? Con người không có ý niệm gì về mỹ thuật, xanh sạch đẹp cả, phải không à? Trưng cái túi rác làm sao gọi là mỹ thuật? Mà ta không hiểu, ta cứ trưng cái túi rác, phá hỏng cả cái mỹ quan của đô thị của chúng ta, đáng lẽ phải bị phạt. Cái người nước ngoài họ sẽ coi thường mình. Hôm nay tuyệt đối không nha. Túi rác làm ơn giấu trong nhà, chừng nào xe thu gom rác tới thì chịu khó mà cầm chạy chạy ra nha. Đừng để nhà đường phố ta đẹp vậy đi trưng cái túi rác. Cái thói quen đó, cái thói quen. Rồi thấy ai cũng làm vậy mình thấy bình thường, nhưng mà đâu ngờ cái ta thấy bình
[57:38]thường đó là cái hết sức là tầm thường, rất là tệ, hư hết cảnh quan của mình. Rồi ví dụ như bây giờ sự trung thành.
[57:50]Ví dụ người đệ tử theo thầy thì phải trung thành. Một người lính thì phải trung thành với cấp chỉ huy. Một người thuộc hạ phải trung thành với chủ tướng. Một người công dân phải trung thành với Tổ quốc. Cái trung thành, nhưng xin nhớ là cái trung thành là một đạo đức chứ nó không có sẵn trên cuộc đời này, trừ con chó.
[58:14]Ta gọi con chó là loài vật trung, trung thành. Nhưng mà đố ai biết con chó có trung thành không? Con chó có vẻ trung thành. Vì sao? Vì cái lập trình trong tâm của con chó nó được gài một cái cái chương trình trong đó đó, một cái software ở trong đó là giống như trung thành thì nó giống như trung thành thôi, chứ con chó nó không hề có ý niệm trung thành đâu, vì nó không biết gì đâu. Nhưng nó được gài một cái lập trình đó là một bản năng tự nhiên của loài chó là quấn quýt theo không phải chủ, theo người cho mình ăn. Vậy thôi, không có chủ. Con chó nó không hiểu ai là chủ. Nó chỉ biết cái người nào cho nó ăn thường xuyên thì
[59:02]nó buộc phải quấn quýt người đó, bảo vệ người đó. Cái chương trình nó được lập trình sẵn và ta nhìn cái đó ta hiểu giống như là sự trung, trung thành. Cho nên cái người nào lúc làm người mà phản bội thì thường phải đọa làm chó để học lại cái tính trung, trung thành của loài chó. Còn cái bản năng tự nhiên của chúng ta là phản bội. Nhớ như vậy nha, bản năng tự nhiên của con người vốn là phản bội. Tại sao ta phản bội? Ta phản bội mỗi khi ta thấy có cái chỗ khác có lợi hơn nha. Ví dụ như ta theo ông chủ tướng này tới khi ổng yếu rồi, ổng thất thế rồi, mà nếu cứ theo ổng là mình sẽ chết lây với ổng, cho nên phải làm sao?
[59:47]Phản bội ổng, đi qua đầu quân một chủ tướng khác. Hoặc là cái người công dân của quốc gia này nhưng mà sau khi đi du lịch vài nước thấy nước người ta giàu sung sướng quá là thôi về tìm cách bán của bán cải mà đi định cư qua nước khác ở sung sướng hơn. Cái khuynh hướng con người ta là vậy, nơi nào có lợi cho mình thì mình theo, không có cái khuynh hướng trung thành. Vì sao? Vì trung thành cực lắm. Trung thành ta phải thiệt thòi, phải hy sinh. Ví dụ bây giờ một người đệ tử trung thành với thầy của mình thì thầy mình đâu phải là suôn sẻ, có những lúc thầy mình cũng gặp hoạn, hoạn nạn, có những lúc thầy mình cũng bị công kích, bị chỉ trích. Đó.
[1:00:32]Và thậm chí có những lúc thầy mình cũng phạm sai lầm, không biết, nhưng một người đệ tử trung thành thì sao? Bất chấp tất cả để mà theo thầy mình, nhất là những lúc thầy mình gặp khó khăn. Mà lúc ông thầy gặp khó khăn thì đệ tử làm sao? Cũng bị ảnh hưởng, bị thiệt thòi. Nhưng bất chấp sự thiệt thòi đó ta vẫn theo thầy mình, vẫn trung thành với thầy mình. Cho nên cái sự trung thành nó có cái hao tốn, thiệt thòi. Do đó, cái người không có đạo đức không chấp nhận cái thiệt thòi nên họ thường là phản bội. Ta phản bội thầy mình, ta phản bội chủ tướng mình, ta phản bội quê hương mình vì ta sao? Cứ tìm cái nơi nào có lợi hơn.
[1:01:15]Đó là khuynh hướng tự nhiên, bản năng tự nhiên. Còn cái người nào mà gặp đâu cũng phản thì nó đã thành thói quen rồi. Vậy. Còn cái người mà trung thành, họ xác định cái lập trường trung thành, đi qua nước này nước kia gặp các nước rất là giàu, họ giàu kệ họ, thế giới này mênh mông kệ họ, con chỉ cần quê hương con, con chỉ cần dòng sông con tắm mát nơi quê nhà, con chỉ cần cái mái ấm khói bốc chiều lên, con chỉ cần cái bóng của mẹ già cha già nơi đầu ngõ. Đối với con, thế giới chỉ là như thế, con cần. Còn người ta giàu sang, nhà cao vút, máy bay sang trọng, mọi cái đều tiện lợi, kệ người ta. Còn con về với quê hương con, dù quê hương con nghèo khổ.
[1:02:04]Con sẽ xây dựng cho quê hương con, chứ con không phải chối bỏ quê hương con. Đó là người có tính trung thành. Mà cái trung thành đó phải do đâu mà có? Do giáo dục, do đạo đức, do tu dưỡng. Nên cũng vậy, nãy ta điểm qua một loạt rồi ta thấy là nó có ba cái nguồn tạo nên hành vi của ta: một là bản năng, hai là thói quen, ba là đạo đức. Có như vậy. Thì một cái hành động khi nó phát ra thì nó sẽ thuộc vào một trong ba cái này hoặc có khi nó lẫn cả hai ba thứ trộn lại. Ví dụ cái người có thói quen đạo đức là thích bố thí, giúp đỡ người khác. Đó là đạo đức, nhưng họ giúp mãi rồi biến thành cái gì? Thói quen.
[1:02:51]À, hễ vừa thấy ai cái là lúc nào trong đầu cũng nghĩ cách không biết có cái gì cho người này, tặng người này hay không. Đó là từ đạo đức mà biến thành thói quen, một thói quen rất tuyệt vời, như vậy. Nên ta biết rằng con người mình là có ba cái nguồn để tạo nên cái hành vi. Vậy bây giờ mỗi khi mà ta muốn làm cái hành động gì
[1:03:13]thì ta có biết nó là bản năng hay thói quen hay đạo đức không? Trước đây ta không để ý, phải không ạ? Trước đây ta không để ý, nhưng từ hôm nay bắt đầu phải để ý, bắt đầu phải phân biệt cho được cái hành vi này là thuộc cái gì. Hành vi này là bản năng, hành vi này là thói quen hay hành vi này là đạo đức chứ không được bỏ mặc, không được là nó muốn làm là cứ làm. Hôm nay không còn có chuyện đó nữa. Tại vì cái muốn làm của ta không biết nó từ cái nào. Nên có một cái bà công nương cũng nổi tiếng rồi bả chết rồi ở nước ngoài, bả dạy con bả cái câu này mà đây là một cái câu nguy hiểm: "Nói con hãy tin vào trái tim của mình." Rồi bả chết luôn.
[1:04:00]Thì đúng rồi bả dạy một cái câu nguy hiểm cho nên bả chết luôn. Cái trái tim là gì? Là cái ý muốn, phải không ạ? Mà cái ý muốn đó là nó là một trong ba loại: bản năng, thói quen hay là đạo đức mà không phân biệt ra được. Thì hễ cứ muốn là làm thì rất dễ làm bậy. Nên vì vậy, từ hôm nay chúng ta nghe cái bài này rồi, ta hiểu cái nguồn cơn của mọi hành động của ta, nguồn cơn của những suy nghĩ, nguồn cơn của những lời nói, tức là nguồn cơn của cái muốn thì ta phải xét cho ra nó thuộc loại nào. Bình tĩnh nhìn cho ra thuộc loại nào. Nếu mà ví dụ bây giờ ta đang đói, cái ta muốn ăn thì nó là cái gì?
[1:04:47]Đạo đức, thói quen hay bản năng? Vừa là bản năng mà vừa là thói quen. Thì mà có gì hại không? Có gì hại không? Thấy không có gì hại thì ta cứ cứ ăn rồi sau đó tiểu đường mà chết. Tại sao vậy? Tại vì khi ta có cảm giác đói
[1:05:12]thì ta cứ tưởng rằng lượng đường trong máu nó hạ xuống, nên ta phải ăn để nâng cái lượng đường lên lại. Nhưng xin thưa, đó là một thói quen và một bản năng sai lầm. Thiên nhiên lừa ta. Cái người nhỏ tuổi á khi đói là đường nó đang hạ, nhưng với người lớn tuổi á cảm giác đói là đường đang tăng ngược lại. Đây là cái điều rất là lạ. Và sau đó cái điều này được đưa lên Facebook thì một số bác sĩ họ đọc cái tin này họ thấy lạ. Họ nói: "Ủa, sao lại có chuyện cảm giác đói mà lại là đường đang tăng?" Thế là họ thử nghiệm lâm sàng liền, tại trong tay họ rất nhiều bệnh nhân bị tiểu đường mà, nên khi nghe bệnh nhân kêu đói cái
[1:06:04]họ rút máu ra, đúng là lượng đường đang rất cao. Và họ thử rất nhiều người thì họ mới xác nhận cái bài báo trên Facebook đã đúng là khi người lớn tuổi đói lúc đó đường tăng chứ không phải đường hạ. Thế là họ mới viết một cái bài lên báo, báo giấy đó. Báo giấy nó mới chính thống, nó mới đàng hoàng, nó mới có giá trị hơn là cái Facebook. Nên là khi có cảm giác mà đói run rẩy coi chừng đó là đường đang tăng. Như vậy.
[1:06:36]Cho nên lúc đó khi ta nghe đói ta muốn ăn thì xin làm ơn ta xét lại cái muốn ăn đó là cái gì: bản năng, thói quen hay là đạo đức. Thì ta thấy cái đạo đức cũng không cấm ta ăn, phải không ạ? Thì ăn có gì đâu mà tội lỗi, ăn để sống mà, nên không có vấn đề gì. Về thói quen thì đói thì phải ăn, mà bản năng thì đúng là đói phải ăn không ăn chết thì sao? Nhưng ta còn một cái nữa, một cái khám phá mới, đây là thuộc về kiến thức là hễ cứ đói mà ăn thì sao? Rất sớm về chầu tiên tổ. Cưỡng lại, tập thói quen cưỡng lại cảm giác đói. Tập cưỡng lại từ bây giờ nha. Đấy. Cho nên á nhiều khi thầy nói đùa, thầy nói đùa thầy nói nguyên nhân của tiểu đường là do sơ tổ.
[1:07:24]Sơ tổ mới nói câu "Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền", ta có nhớ ông tổ nào nói câu đó không? Rồi có một lần cái thầy gặp thăm một ông sư huynh của thầy, sư huynh lớn tuổi lắm là sư bác đây cũng biết. Ông cũng bị tiểu đường rất là nặng, đang ngồi chơi với ông cái ông ngoắc tay ông ra dấu thị giả: "Lấy cho thầy miếng kẹo, con." Cái rồi nhìn ổng ngạc nhiên. Rồi ổng cái thị giả đưa miếng kẹo, ổng bỏ miệng ổng ngồi ổng nhai ngọt ngót ngọng rồi ổng mới nói chuyện bình thường. Sư cứ thắc mắc hoài, nói trời ông thầy mình, sư huynh mình bị tiểu đường nặng mà sao lại lại ổng chơi ổng ăn kẹo đường không vậy nè.
[1:07:55]Sau này mới hỏi người ta mới biết là à có những khi đường nó hạ thì phải ăn để bổ sung đường. Mà sao biết là hạ? Đang ngồi nói chuyện thầy không có đo đường đâu thì là do ổng căn cứ vào cảm giác đói thì ta bị cảm giác nó lừa, ta mới muốn ăn và không ngờ cái muốn đó nó lại gì? Bản năng và thói quen hoàn toàn sai với cái kiến thức y học thật sự. Nên từ đây về sau cũng vậy, mỗi khi ta muốn một cái gì, làm ơn mà xét lại. Ví dụ bây giờ một đứa trẻ cái muốn đi chơi game thì đó là gì? Đạo đức, bản năng hay thói quen?
[1:08:37]Thói quen, trong đó có một chút bản năng là gì? Thích hưởng thụ, ham vui, chơi riết nó ghiền, nó thành thói. Thói quen làm cho bao nhiêu người đau khổ, bố mẹ rất là lo buồn vì con bỏ học mà cứ đi chơi game. Thậm chí có những đứa nó chơi game đến nỗi mà không có tiền về nó giết ông ngoại nó lấy tiền nó chơi game, khắp cả thế giới báo động điều này. Đó là vì sao nó không biết được cái muốn của nó là từ đâu cả. Rồi bây giờ ví dụ có nè: ta nghe một cái chùa đó bị hư, cái ta muốn cúng dường để sửa chùa, thì đó là bản năng hay thói quen hay đạo đức?
[1:09:19]Đúng rồi, tại vì cúng dường thì không bao giờ là bản năng được, phải không ạ? Nhưng có thể là thói quen. Ví dụ cái người này hay có thói quen cúng dường chùa, thì bây giờ nghe có cái chùa có việc cần, họ họ bỗng nhiên họ nghĩ ngay đến việc cúng dường, muốn cúng dường, thì cái này thuộc về thói quen. Và nó cũng là đạo đạo đức, vì ta việc mà ta ủng hộ Tam Bảo thì là một việc đạo đức, đúng như vậy. Nhưng đó, cuộc đời nó có những cái nhưng khó chịu lắm. Thầy gặp cái anh đó, anh đến anh than với thầy: "Mọi công ăn việc làm của con đi vào bế tắc."
[1:09:58]Mà thầy nhớ đâu hai năm trước là thầy chính là người cố vấn cho ảnh làm việc, làm ăn. Khi ảnh có cái công việc làm ăn, đến hỏi thầy thì thầy dặn dò: "À, phải làm như thế, làm như thế." Qua hai năm, ba năm gặp lại thì hôm nay ảnh gặp lại ảnh than ảnh bế tắc hết rồi. Thầy mới ngạc nhiên. Mà thầy cũng không Lâu quá thầy cũng không nhớ thầy dặn ảnh cái gì, mà khi ảnh kể ra những công việc của ảnh thì không có công việc nào thành công cả. Cứ nói chuyện một lát, từ từ từ từ thầy mới nhớ. Thầy mới nhớ là trong đó thầy có dặn ảnh cái câu này: "Với cái công việc này của anh á, nó sẽ gây hại nhiều cho đất và cho rừng.
[1:10:36]Mặc dù ảnh được cấp phép, nhưng mà trên nhân quả nó vẫn gây hại cho đất, cho rừng, nên buộc anh phải làm một cái công đức rất lớn để bù lại. Cái công đức lớn đó thì tùy anh hứa với trời đất, thầy không xen vào. Anh bí mật anh đến bàn Phật, anh hứa với trời đất: nếu anh thành công được cái doanh nghiệp này, cái công việc này thì anh làm một việc công đức gì đó, tự anh biết. Và nếu công việc nó suôn sẻ thì tức là cái lời hứa của anh nó được trời đất chứng nhận, xứng đáng, công việc anh sẽ suôn sẻ. Còn nếu anh thấy không suôn sẻ, anh đổi lời hứa liền, vì là lời hứa đó trời đất không chứng nhận." Thầy có dặn cái đó rõ ràng mà ổng quên.
[1:11:20]Ổng quên, đến khi ổng gặp thầy cái ổng than, thì ngồi thầy cũng không nhớ, không biết tại sao, tại sao ổng bế tắc hết rồi. Cái lần lần thầy mới nhớ ra cái câu mà thầy dặn ảnh về lời hứa, thầy nói: "Vậy anh hứa anh có làm công đức gì không?" Nói: "Con hứa. Con hứa là có một cái chùa nó như vậy, nó bị hư như vậy, tượng Phật hư như vậy con hứa là nếu mà con làm được thành công cái này con sửa hết cái đó lên." Thường là cái lời hứa như vậy đều sẽ đem đến gì? Cái kết quả tốt đẹp. Nhưng mà vẫn không tốt đẹp. Cái thầy nói: "Vậy anh coi lại cái ông thầy ở cái chùa đó, ông thầy ở chùa đó có vấn đề. Cho nên khi anh hứa giúp cho cái chùa của ông thầy
[1:11:59]đó, trời đất không chứng, công việc anh bế tắc. Anh đổi lời hứa lại, đổi lại đi." Mà thầy cũng gợi ý cho cái cách đổi: "Và nếu anh đổi cái lời hứa, nếu anh thành công việc này thì anh sẽ làm cái công đức gì đó để cúng dường cho trời đất. Mà nếu cái lời hứa đó nó vừa lòng chư thiên thì công việc anh sẽ suôn sẻ lại, rồi về hứa lại." Cho nên đó nên ta thấy rằng là cái việc cúng một ngôi chùa là thói quen, cũng là đạo đức, mà nhiều khi thất bại chỉ bởi vì điều gì? Chỉ bởi vì giống như hồi nãy mà cái tiểu đường vậy đó, ta thiếu mất một cái kiến thức là khi đói đường tăng chứ không phải đường hạ. Ta thiếu kiến thức đó nên thấy không có gì hại, ta ăn, tiểu đường nặng hơn.
[1:12:46]Cũng giống như cái anh này hứa cúng ngôi chùa thì đó là việc đạo đức mà, nhưng không ngờ ta thiếu một cái kiến thức: cái đối tượng ta cúng dường có được trời đất chấp nhận hay không? Những cái việc nó thuộc về tinh tế, tâm linh cực kỳ sâu xa, khó giải thích, nhưng mà thôi, công việc anh đã bế tắc tức là lời hứa của anh không được chứng nhận, không được chấp nhận, không được chứng minh thì đổi lời hứa qua chỗ khác. Nơi đó có cái vấn đề, cái chùa mà anh hứa cúng gì đó chùa đó có vấn đề, để đó, chưa được, đổi chỗ khác đi. Nói như vậy. Khi ta muốn làm một việc gì thì đầu tiên ta tự xét mình xem cái
[1:13:27]muốn của ta nó nằm trong ba cái này, nó nằm trong cái nào nha. Nếu là bản năng, ráng mà khắc phục; nếu là thói quen, phải xét lại cái thói quen này là tốt hay hay xấu; nếu nó là đạo đức thì ta rất yên tâm. Rất yên tâm để làm, nhưng còn một cái thứ tư nữa là cái hiệu quả về nhân quả, phước báu, kiến thức khoa học, kiến thức xã hội, điều đó hợp lý hay hay chưa? Thầy nói ví dụ thế này: ta nghe nói cái làng quê đó nghèo, thế là ta tổ chức nguyên một đoàn từ thiện đi về đó phát quà cho bà con. Thì việc làm đó là trong ba cái cái nguồn đó, cái muốn làm từ thiện đó là nó thuộc về cái gì? Phải đạo đức không?
[1:14:15]Đúng là đạo đức chứ gì nữa. Phải thói quen không? Cũng có thể là thói quen. Ví dụ ta quen thích làm từ thiện thì bây giờ thấy có người khổ là ta vận động cùng các bạn bè để đi một chuyến hàng về đó để phát quà từ thiện, cũng là thói quen. Có phải bản năng không? Thường là không. Không, vì giúp người nó không phải bản năng. Bản năng là mình cướp của người, còn mà giúp người thì không phải bản năng, nó là đạo đức và có khi nó cũng là thói quen. Nhưng mà khi ta đến đó rồi chính quyền họ ngăn lại, họ không cho phát. Nói: "Các anh từ đâu tới?" Nói: "À, tôi từ Hà Nội tới." "Giấy tờ đâu?" Đưa giấy tờ ra, nói:
[1:14:51]"Các anh chưa báo chính quyền địa phương, chúng tôi không cho." Mình ấm ức, mình tức tối, mình chửi bới, mình lên mạng mình chửi tùm lum. Nhưng mà sự thực chính quyền đó họ làm đúng. Họ làm đúng là vì sao? Là vì chính quyền họ có bổn phận ấy bảo vệ cái an ninh cho dân. Anh đem quà đến liệu có đem thêm cái gì kèm thêm hay không? Cái kèm thêm đó nó có hại cho địa phương hay không? Cho nên ta xét trong ba cái: bản năng, thói quen, đạo đức thì mình thấy là không bị xấu ha, đây là đạo đức, đây là thói quen tốt hết rồi ta làm, nhưng còn cái thứ tư: kiến thức về xã hội, về luật pháp. Khi ta muốn đem quà ta tặng cho một làng quê nào đó,
[1:15:36]làm ơn ta kết hợp với chính quyền địa phương. Vì người chính quyền địa phương họ buộc họ phải kiểm soát mọi mặt của xã hội, kể cả những gì phúc lợi của dân họ phải biết rõ, chứ không để những kẻ mà lợi dụng từ thiện kèm thêm những điều xấu lọt vào trong đó. Ta phải thông cảm cho họ. Cái mà ta thông cảm với chính quyền địa phương, ta hợp tác với chính quyền địa phương, đó cũng là một việc thiện, nhớ như vậy, cũng là một việc thiện. Chứ không phải là tôi thiện với dân mà tôi chống chính quyền, như vậy có phải là thiện không? Coi chừng nó là ác nữa. Nên ta làm việc thiện vậy, lúc nào cũng hợp tác với chính
[1:16:12]quyền địa phương thì việc thiện ta mới trọn vẹn. Là cái nhưng thứ tư là vậy đó, là ta cần có thêm kiến thức, kiến thức về khoa học, kiến thức về nhân quả, tâm linh, kiến thức về xã hội, về về luật pháp. Thì khi ta đã chọn được ta cái muốn của mình, ta xác định được cái muốn là đúng rồi thì thêm những cái kiến thức đó nữa mọi việc ta mới trọn vẹn là là như vậy. Nên từ đây về sau mỗi khi muốn làm một cái gì thì ta có hai bước: bước thứ nhất là xét trong tâm mình nha, cái muốn đó nó thuộc về cái nguồn nào; rồi cái bước thứ hai là gì? Bổ sung thêm những kiến thức nha, kiến thức về khoa học, kiến thức về xã hội, về luật pháp, kiến thức về nhân quả, tâm linh.
[1:17:01]Đó. Dễ không ạ? Thầy nhắc lại lần nữa cho nhớ. Quên. Khi ta muốn làm một việc gì thì ta phải xét xem cái muốn làm đó nó nằm ở đâu trong ba cái nguồn tâm của ta? Nguồn thứ nhất là bản năng, nguồn thứ hai là thói quen, nguồn thứ ba là đạo đức, lý trí. Vậy, sau khi xét kỹ ba cái nguồn này rồi, ta xác định rằng nó tốt rồi thì ta mới thêm cái bước thứ hai là đối chiếu với những kiến thức. Kiến thức gồm có kiến thức về khoa học, kiến thức về xã hội, kiến thức về tâm linh, nhân quả. Thuộc chưa? Mỗi khi ta khởi lên một ý muốn làm một việc gì thì ta phải xét cái muốn đó nằm đâu trong ba cái nguồn của tâm ta:
[1:18:01]một là bản năng, hai là thói quen, ba là đạo đức. Đúng như vậy. Sau khi xét trên ba tiêu chuẩn đó rồi, ta thấy đúng rồi, à biết nó từ đạo đức rồi, thói quen cũng được, không sao. Rồi, thì ta bắt đầu mới xét thêm bước thứ thứ hai, bước thứ hai là đối chiếu với những kiến kiến thức cần thiết. Kiến thức đó gồm có kiến thức về khoa học, kiến thức về xã hội, kiến thức về tâm linh, nhân quả. Nhưng mà thế này:
[1:18:40]Hồi nãy ta nãy giờ ta nói với nhau là mỗi khi muốn làm cái gì ta phải xét
[1:18:47]Nhưng mà liệu lúc đó ta có xét không? Liệu lúc đó ta có chịu xét không? Hay hễ ta muốn là trời muốn? À, còn cái này nữa nha. Cái gì giúp cho ta ngay khi ta vừa muốn làm một việc gì, ta dừng lại để ta xét? Cái gì vậy? Còn có những người muốn là làm, muốn là làm, bất chấp tất cả, mình muốn là trời muốn. Vậy cái khác nhau giữa khi ta muốn làm một việc ta biết dừng lại để suy xét và một loại muốn là cứ làm, cái gì tạo nên sự khác biệt đó? Cái gì tạo nên sự khác biệt đó? Bây giờ thầy bắt đầu tới cái vấn đề này hỏi: khi ta muốn làm thì ta phải xét, nhưng mà lỡ ta không chịu xét thì sao? Có người thì xét, có người không chịu xét.
[1:19:35]Vậy cái gì đã khiến cho ta xét? Và cái gì đã khiến cho ta không xét, cứ làm, muốn là cứ làm cho đã? Cái gì vậy? Cái gì? Cái gì đã chi phối điều này? Phước, đúng như vậy. Phước đó. Phước đâu? Phước từ sự cung kính các bậc Thánh. À, đây, chỗ này là bí mật lần nữa. Nếu ta có lễ Phật, ta tôn kính Phật, nếu ta có gặp các bậc tôn túc, ta biết kính lễ các bậc tôn túc, nếu ta thường hay ca ngợi những anh hùng, những vĩ nhân có công lao đối với đất nước, đối với thế giới thì trong tâm ta hình thành một cái phước. Và cái phước đó gì? Giữ cho cái nhân cách của ta lúc nào cũng ở tầm cao. Nhớ giùm thầy điều đó.
[1:20:24]Còn nếu không có cái phước này, không có tôn kính Phật, không có tôn kính bậc Thánh, các bậc hiền triết, các danh nhân, các vĩ nhân thì ta không có cái phước để giữ cái nhân cách ta tầm cao mà nó sẽ tuột xuống ở tầm thấp. Vì sao? Vì không biết tôn kính Phật, cũng không biết nể trọng ai, thường chê bai người này người kia. Thế là cái nhân cách cứ tuột dần, tuột dần xuống ở tầm thấp, rồi làm bậy luôn. Còn nếu ta có cái lòng tôn kính những bậc đáng kính thì ta có cái phước. Cái phước đó giữ nhân cách ta ở tầm tầm cao. Đây chính là cái khác nhau giữa người khi muốn làm biết xét và cái người không biết xét.
[1:21:06]Chính cái phước đã tạo nên sự khác biệt này. Khi khi ta muốn làm, ví dụ bây giờ vậy à nghe nói có một người nói là thấy mùa lũ đang về và có những cái ao nuôi cá đã cá thoát ra. À thế là ta lên đường. Lên đường làm gì?
[1:21:31]Đi bắt bắt cá. Ừm. Người ta muốn liền, vui mà, nhiều người cũng bắt, mình bắt mà bắt được cá thì vui. Thì cái muốn đó ta ngừng lại để xét: nó thuộc là bản năng, thói quen, hay là đạo đức? Sau khi xét xong rồi cái ta còn muốn đi bắt cá nữa không? Không. Thì người này sao? Coi vậy chứ có phước á. Còn cái người nào mà nghe nói cái ao bà kia bả bị lụt, cá trôi hết rồi, là hăm hở xách rá, xách rổ, xách thùng, xách bao là chạy đi liền, muốn, thích chạy đi liền không cần xét, người đó với cái người biết xét cách nhau khoảng xa lắm nha, vì một bên biết đi chùa, biết tụng kinh, biết lễ Phật, một bên không biết.
[1:22:12]Thích là làm, muốn là làm, không cần xét. Nên hôm nay khi ta nghe cái bài này, ta có ba cái nguồn để tạo nên cái muốn làm. Mà khi muốn làm như vậy, ta dừng lại để ta xét. Rồi còn phải đối chiếu với kiến thức, xã hội, khoa học và tâm linh nữa. Thì cái người biết dừng lại để xét, để đối chiếu như vậy, cái người này có phước rất lớn ở trong tâm từ lâu rồi. Còn cái người mà hễ muốn là cứ làm, thích là cứ làm, người này không có phước, không biết dừng lại để xét. Hôm nay ta nghe cái bài này ta có thể hiểu hết đó. Chừng bao nhiêu nghìn con người đang ngồi trước, sau, chung quanh đây có thể hiểu hết đó,
[1:22:52]nhưng bao nhiêu người sẽ làm được, thực hiện được cái bài giảng này? Bao nhiêu người khi muốn biết dừng lại xét và bao nhiêu người cứ muốn cũng tiếp tục làm không cần xét? Đó, không phải tất cả hôm nay ta nghe bài này xong rồi thì ta đã thực hiện được đâu, thực hành được đạo lý này đâu, không phải đâu. Phải là những người dày công tu tập, nha, có đạo đức, có làm phước, lễ Phật nhiều mới có được cái phước mà kềm giữ cái muốn của mình lại. Mà cũng là cái người gì? Có tu tập để bớt cái bản ngã. Vì bớt cái bản ngã cho nên bớt bản bản năng. Vì có tu tập nên sửa cái tập khí, thói quen mình, từ những cái thói quen xấu, sửa nó lại thành thói quen tốt.
[1:23:40]Và bởi vì có tu tập, bớt bản ngã, bớt tập khí xấu, đạo đức lại tăng lên. Nên từ đây là gì? Bình tĩnh trước cái muốn của mình. Thấy kết quả cuối cùng là cái nụ cười của con người cười chính mình. Khi nào ta thấy một người ngồi mỉm cười với chính mình là ta biết người này bắt đầu thành tựu. Là cái gì? Khi họ thấy tâm họ muốn, cái họ nhìn cái muốn đó xem nó đúng hay sai, thấy nó sai, mỉm cười bỏ nó đi. Thì cái mỉm cười với chính mình xem rất là nhẹ nhàng, thi vị giữa cuộc đời này, nhưng đó là một bậc gì? Một bậc giác ngộ đấy. Người có giác ngộ đối với đạo lý nên mới có thể mỉm cười với cái ý muốn
[1:24:27]của mình, xem cái muốn của mình như là trò trẻ trẻ con của một cái tâm hồn nông cạn, hời hợt, bồng bột nên họ mỉm cười với chính mình. Cho nên khi ta thấy một người mỉm cười với chính mình, ở đằng xa ta thấy một người đang ngồi vậy tự nhiên họ mỉm cười với chính mình thì đó là hai dạng: một là cái người đã giác ngộ, họ biết cười chính mình, cười cái ý muốn bí mật họ khởi lên, họ biết là sai, họ bỏ, họ cười. Và hạng thứ hai mà cứ ngồi cười cười hoài không biết chuyện gì, đó là người mà làm sao? Vừa mới trốn ở viện đi đi ra ngoài. Không biết họ là như thế nào nữa. Nụ cười đó hai loại, không biết loại nào.
[1:25:13]Thường thường ta nói trên đời này đó, ta gặp nhau như vậy là nhân nhân duyên như hồi nãy là Sư Bác nói á.
[1:25:22]Gì nó cũng có cái nhân duyên, chứ không phải khi không mà ta gặp nhau ở đây, yêu thương nhau như vậy đâu. Chúng ta có yêu thương nhau không? Quý Phật tử có yêu thương hai ông thầy này không? Quý Phật tử có yêu thương nhau không? Đúng vậy. Cùng trong pháp hội, ta đồng đạo thì ta tự nhiên ta đã yêu thương, dù cái người kia ta không quen. Nhưng mà biết người nào chịu vào đây ngồi nghe đạo lý thì bỗng nhiên mình có cái gì? Có cái cảm mến, đúng không ạ? Người đó đồng tâm, đồng ý, đồng đạo với mình rồi, nên mình có cái yên tâm và có yêu thương nhau. Mà nghĩ rằng hễ ngồi đây yêu thương nhau như vậy vì đời trước mình có duyên với
[1:26:02]nhau, có lẽ cũng cùng chung nhau làm những điều công đức gì đó nha, cùng nhau trong một cái làng quê nào đó vân vân, bây giờ mới gặp nhau như vậy. Đó là nhân quả, nhưng cái nhân ban đầu để gặp nhau là ở đâu?
[1:26:21]Ta thường nói vậy, có nhân duyên mới gặp nhau, nhưng cái ban đầu ở đâu ra? Cái nhân đầu tiên ở đâu ra để ta gặp nhau? Vì nói: "À dạ, đời trước vì có duyên với nhau nên bây giờ gặp lại", nhưng mà cái duyên để đời trước nữa để đời trước gặp nhau á, cái duyên đó ở đâu ra? Ở đâu? À, vì ba cái nguồn tâm này: một là bản năng, hai là thói quen và ba là đạo đức. Giống như ta vừa thấy con chó bị cán gãy cái chân đang ở bên đường. Nếu theo cái bản năng, thế là ta bỏ nó vào bao đem về mà thịt thì ta có duyên với nó nha. Thì đó là ta vừa mới tạo một cái nhân duyên với con chó đó. Và kiếp sau nó làm sao? Thịt ta lại.
[1:27:09]Gặp lại và thịt ta lại, đừng có thắc mắc tại sao. Còn bây giờ ta gặp nó, rồi cái ta đem nó về nuôi theo cái đạo đức hoặc là theo thói quen ta yêu súc vật thì ta cũng vừa tạo duyên với nó mới kiếp này mà thôi. Kiếp khác, kiếp trước không hề biết con chó đó. Nhưng mà do bản năng hay do đạo đức hay do thói quen, ta kết duyên với nó bắt đầu từ hôm nay. Thế là từ đó nhiều kiếp sau ta với nó cứ có duyên hoài. Và đây là trường hợp thế này nữa, ví dụ như cái cô đó cổ thi hoa hậu cổ đậu, mà thường thì hoa hậu đẹp hay xấu? Chắc không? Ta đừng có định nghĩa hoa hậu là người đẹp nhất nha, mà hoa hậu là cái người mà được ban giám khảo cho là nhất.
[1:28:02]Có ba ông hay bốn ông trong ban giám khảo cho là nhất thôi, mình cãi không lại, đành chấp nhận đó là người đẹp nhất. Vậy thôi, với ba bốn ông đó thôi chứ đừng nghĩ hoa hậu là đẹp nhất. Thì khi cái cô hoa hậu đó bỗng nhiên cổ xuất hiện, đi qua lại ở làng mình mỗi ngày, đi qua lại cái xóm mình mỗi ngày vì chắc cổ mua cái nhà đâu đó, ngày nào cổ cũng đi qua, rồi chiều cổ đi lại, bữa thì cổ dắt chó đi qua, bữa kia cổ dắt xe đi lại, ngồi vậy, và cổ cái mặc áo mà quần áo đồ nó cũng thật ra cổ cũng hơi nghèo, nha, tội nghiệp cổ, cổ cũng hơi nghèo, cho nên quần áo cổ cũng không có mà nó lành lặn lắm. Như vậy rất là đáng thương.
[1:28:38]Thế thì lúc đó là tâm ta nghĩ cái gì á?
[1:28:43]Ba cái thì nó thuộc về cái gì khi ta nhìn cô đó mỗi ngày, hễ canh đúng giờ biết cổ đi lại cái ta cứ mở cửa sổ ra nhìn, nhìn trời hiu quạnh thì nó là thuộc cái gì? Bản năng hay thói quen hay đạo đức? Đạo đức phải không? Vì thấy cổ mặc quần áo bị tội quá nên lòng rất là thương xót nên đó là đạo đạo đức phải không ạ?
[1:29:06]Thì bây giờ giữa mình với cổ không có cái duyên gì hết, không duyên hết, nhưng mà lòng mình có động tâm về cổ mỗi ngày, bắt đầu thành cái cái duyên cho những đời sau, cho những đời sau. Đó, nên là cái nhân duyên coi vậy chứ nó đều có cái chỗ khởi đầu. Có chỗ khởi đầu vậy. Ta gặp nhau, thương nhau, quý nhau vì do bản năng, thói quen và đạo đức. Ba cái này là cái khởi đầu của những nhân duyên về sau. Nên ngày hôm nay cũng vậy, có nhiều người có duyên với hai thầy, rất nhiều người từ kiếp xưa nên hôm nay ngồi đây, nhưng có những người hôm nay đến đây lần đầu có duyên với thầy. Mà chỉ vì điều gì đến đây?
[1:29:51]Vì một trong ba cái này. Nha. Vì nghe bạn mình nói là có bài giảng lý thú, à thôi rồi đi, đi ngồi nghe, nghe rồi thấy thích, bắt đầu cái nhân duyên mới hình thành ngày hôm nay. Cho nên như vậy là khi ta nói rằng ta có duyên với nhau, sự thật cái duyên đó có khi bắt đầu từ lâu nhưng có khi mới bắt đầu từ ba cái nguồn cơn này, ba cái nguồn của tâm là bản năng, thói quen và và đạo đức như vậy. Hôm nay ta học cái bài này, từ đây ta bắt đầu bình tĩnh nhìn lại tâm mình, nhìn lại tâm mình mỗi khi ta muốn làm một điều gì đó trong cuộc đời này. Như vậy, Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.