[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:34]Nam Mô
[0:38]Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:48]Mời đại chúng ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thì cứ như là lệ thường, chùa chúng ta hình như cũng hơi ham vui cho nên cứ đến ngày giao thừa của cái Tết Nguyên Đán là Tết truyền thống dân tộc thì thì thầy trò lại quây quần để mà đón giao thừa. Nhưng mà lần này thì
[1:21]chúng ta có được cái vinh dự là được Sư Bác, tức là sư huynh Thông Tạng của thầy, cũng về đây ăn giao thừa với chúng ta. Sư huynh đứng lên cho mọi người nhìn dung nhan một chút. Đây là người sư huynh mà thầy vô cùng kính yêu trong cái cuộc đời tu hành của thầy. Mà phải hiểu cái người mà thầy kính yêu thì không có đơn giản, không đơn giản thì vì thầy khó tánh, nhưng mà sư huynh thầy mà thầy đã nói là người thầy kính yêu thì phải biết rằng rất là đặc biệt. Thầy so với sư huynh thầy, thầy không bằng cái móng tay nữa. Thì đây là một vinh dự của chúng ta, được Sư Bác về về thăm và chung vui. Rồi lần này thì cũng nhiều Phật tử đã gan dạ, thầy không biết cái này tốt hay xấu,
[2:11]mà bỏ nhà mà lên chùa ăn giao thừa, cái này thầy không biết nên khen hay chê. Tại vì đối với chùa thì là là tốt, là vui, nhưng mà đối với gia đình thì sợ không biết có bị nhà cự nự hay không, thì thầy không biết. Nhưng mà cũng coi như là đã làm cho chùa thêm phần phấn khởi, vui tươi. Thì thường là những năm xưa vậy, lúc đó chưa có cái nhà mát này thì thầy trò ngồi ở cái sân kia, cũng bắt cái bàn ghế hình chữ U. Hôm nay thì hơi đông quá mình không có chữ U được mà thành chữ, chữ này chữ gì nà?
[2:52]Chữ U chữ U ngược chắc? U H gì đó không biết nữa. Đó. Thì thầy nghĩ rằng cái niềm vui này nó bù lại một cái niềm vui của cái thiếu thốn vật chất, là chùa năm nay chúng ta ăn một cái Tết sẽ là một cái Tết nghèo. Nhưng mà đây cũng như là một sự san sẻ vì năm nay miền Trung bị bão lụt cho nên là nhiều nơi cũng vậy, cũng đã lo cho miền Trung ăn Tết, nên có cái sự san sẻ như thế. Và chúng ta lấy cái niềm vui tinh thần lớn hơn cái niềm vui vật chất. Dù sao thì chúng ta cũng nấu được một hai nồi bánh tét, dù có cái không biết có bị khét, bị bể gì thầy không biết hay bị sống thì mai mới mở ra mới biết.
[3:39]Và một ít bánh mứt gì đó thì cũng có là cái Tết. Nhưng mà trước khi chúng ta vui văn nghệ đêm giao thừa thì thầy có một ít lời đạo lý. Hôm nay thì thầy nói đề tài là "Người Có Mắt" trong cái dịp mà giao thừa của xuân Canh Thìn này. Khi mà chúng ta nghe đề tài "Người Có Mắt", thì chúng ta hình dung cái điều gì ngược lại? Là có cái gì liên quan tới cái người không có mắt đây, phải không? Nên thầy mới nói cái người có mắt là vì có cái gì tới liên quan tới cái mù mắt gì đó, nên mới có cái cái cái cái nói cái con mắt. Nhưng mà nói đến cái người mù mắt thì chúng ta nhớ cái một cái ví dụ trong đạo Phật, trong kinh Phật, một ví dụ gì?
[4:28]Ai nhớ liên quan tới người mù mắt? Người mù rờ rờ voi, trong đạo Phật mình có cái đó, phải không? Cho nên cũng là để nói đến có những người gọi là người mù rờ voi, cũng có nghĩa là người mà không đủ mắt để nhìn thấy hết toàn bộ đạo Phật mà chỉ thấy một góc cạnh nào đó, nên hôm nay chúng ta bàn với nhau xem khi mà Phật đưa ra một cái ví dụ về người mù rờ voi, thì ý của Phật muốn nói cái người mà đủ mắt để nhìn hết con voi sẽ là người như thế nào? Chúng ta sẽ bàn với nhau hôm nay, phải không? Chưa chắc là chúng ta sẽ nói đúng được ý Phật hết, nhưng mà chúng ta sẽ cố gắng hết sức mình để tìm hiểu điều đó.
[5:21]Muốn mà nhìn thấy được cái ý nghĩa mà Phật nói về người có mắt để nhìn thấy hết con voi, thì chúng ta phải hiểu đầu tiên, đạo lý của đạo Phật là trên nền tảng của nhân duyên. Như Phật nói, người thấy được nhân duyên là thấy được pháp. Nhân duyên là gì? Tức là mối tương quan giữa mọi vấn đề, mọi thành phần, mọi chúng sinh với nhau từ trong quá khứ đến hiện tại và sẽ kéo dài đến vị lai. Cho nên người nào cũng vậy, chúng ta có mặt ở đây là chúng ta ở trong một mối tương quan chằng chịt với gia đình, với xã hội, chứ không bao giờ mà chúng ta có thể tách mình ra khỏi cái môi trường tương quan như thế được.
[6:10]Đây là cái tiền đề mà chúng ta phải khẳng định trước, là không ai có thể tách mình ở một mình được. Ngay cả cái người gọi là độc cư ẩn tu cũng không phải là người đã cắt đứt mọi sự quan hệ với bên ngoài.
[6:28]Như chúng ta nghe những trường hợp như là một câu chuyện nói về Robinson trên hoang đảo, nhưng mà sự thật không phải là không có mối quan hệ. Rồi cuối cùng tác giả cũng phải cho một người mọi đến chơi với ổng, ngoài ra ông cũng phải quan hệ với cỏ cây, chim muông, thú rừng, vân vân. Là chứ không bao giờ là chỉ là một con người trong một cái hệ hệ kín của chính mình được. Đó. Nên một người bây giờ chúng ta có từ bỏ cuộc đời để mình đi tìm cái sự tu hành độc cư ở trong rừng vắng, thì chúng ta vẫn không bao giờ là hoàn toàn khép kín được với cái nhân duyên bên ngoài. Hoặc là cái người nhập thất đi.
[7:16]Hoặc là một người nhập thất, thì chúng ta vẫn còn phải có một ít cái người ngoại hộ giúp chúng ta nhập thất, hoặc là với thiên nhiên, với cây cỏ, chứ không bao giờ mà chúng ta hoàn toàn ở một mình được. Còn nếu chúng ta là những người không ở một mình, thì tức là chúng ta đang ở với đông người. Như người xuất gia thì ở trong chùa với đại chúng, còn người cư sĩ thì chằng chịt đối với xã hội.
[7:45]Thì ở đây, chúng ta thấy rằng cái giá trị của đạo Phật là giúp chúng ta xử lý các mối liên hệ đó một cách tốt đẹp, giúp chúng ta giải quyết từng cái tình huống một cách tốt đẹp. Nên ở đây là cái trí tuệ mà có một lần trong cái cuốn Căn Bản Triết, bác Hai Như Sanh nói câu này thầy hết sức là hài lòng. Như có người hỏi bác Hai là làm sao để tu được gọi là tinh tấn? Thì bác trả lời là: Bất cứ việc nào đến với mình, mình giải quyết hợp lý. Cái câu rất là độc đáo. Trong khi có nhiều người nghĩ rằng khi mà muốn tu tinh tấn là mình giữ cái công phu thiền định trong từng giờ từng phút. Ví dụ như người niệm Phật thì dù bất cứ tình huống
[8:38]nào, dù đi đứng nằm ngồi, đều phải giữ chặt cái câu niệm Phật gọi là tinh tấn hay là đại tinh tấn. Hoặc là người tu các thiền tông, lúc nào cũng giữ kỹ cái chánh niệm không để mất, dù trong bất cứ tình huống nào, thì gọi là tinh tấn hay đại tinh tấn. Thì ai cũng nghĩ như vậy, mà bác Hai Như Sanh thì không trả lời như vậy, mà gọi là giải quyết cho đúng trong mọi tình huống là tinh tấn. Thì thầy cũng chọn câu trả lời của bác Hai Như Sanh, cũng đồng quan điểm với thầy. Nghĩa là sao? Nghĩa là ở đây, chúng ta đang ở trong cái duyên chằng chịt với mọi người, thì sẽ có rất nhiều người đến với chúng ta, sẽ có rất nhiều cái hoàn cảnh,
[9:21]nhiều tình huống xảy đến trong cuộc sống của chúng ta. Thì ở đây là trong mỗi cái hoàn cảnh, mỗi tình huống như thế, mỗi con người như thế, chúng ta có cách ứng xử, có cái thái độ xử lý đúng nhất, hợp lý nhất, hợp với đạo nhất, thì gọi là chúng ta tinh tấn. Gì tới chạy theo nó có gì đâu mà gọi là tinh tấn miên mật? Không phải, chính cái đó mới là tinh tấn miên mật. Vì sao vậy? Là vì khi mà những chuyện nó đến vậy á, mình xử lý đúng á thì công đức mình tăng lên. Công đức tăng lên một chút. Chính cái công đức nó tăng lên từng chút từng chút vậy, nó giúp cho cái lúc mà mình không có ai thèm nói chuyện với mình á,
[10:02]mình nhiếp tâm trong thiền định thì tâm linh mình khai mở rất là nhanh, đó. Chứ còn mà nếu mình bỏ mặc cuộc đời, quay lưng cuộc đời để gọi là tinh tấn miên mật thì coi chừng cái đó là cái giải quyết không đúng, phước mình không tăng trưởng, cái sự ích kỷ tăng trưởng, thì tâm linh nó tiến một lúc nào theo cái phước của kiếp quá khứ, đến lúc nào đó dừng lại hoặc lui lại. Đó, đây là cái chỗ mà mà chúng ta phải biết. Cho nên đừng tưởng đạo Phật là chỉ giữ một công phu của thiền định rồi quay lưng với tất cả, hiểu vậy là sai đó. Cho nên ở đây chúng ta giải quyết, chúng ta tu tập theo "sự sự vô ngại pháp giới", nói theo kinh Hoa Nghiêm đó.
[10:48]Mà ở đây nghĩa là chúng ta dùng trí tuệ của đạo Phật, đạo đức của đạo Phật, đạo lý trong đạo Phật mà giải quyết mọi tình huống nó thích hợp. Cũng giống như thầy, có những trường hợp thì thầy thấy thầy nói bộ dễ thương ổng cười vui, có những lúc ổng làm mặt ngầu nghiêm gằn giọng một cái, thì đó là đừng nói là sao ông thầy ổng dữ, mà đó là thầy đang xử lý tình huống thích hợp nha. Thầy đang xử lý thích hợp. Vì có những lúc mà nhiều khi thầy bị đệ tử ăn hiếp quá đó, thầy phải làm mặt ngầu. Hoặc là Phật tử lên đây ăn hiếp thầy quá, có khi thầy cũng làm mặt ngầu cho coi. Đó vậy. Đúng là là xử lý tình huống thích hợp, chứ không phải lúc nào cũng chỉ một vẻ mặt.
[11:33]Mặt bơ bơ là đúng, không phải đâu. Có những trường hợp mà thầy chìu đựng, thầy khen ngợi, thầy ân cần với một người nào đó. Có những lúc nào đó thầy bày tỏ thái độ nghiêm khắc là đều có cái ý gì đó, thầy muốn cho người đó hiểu điều gì. Như mấy chú nhỏ trong chùa thầy cũng vậy. Có những lúc thầy săn sóc, có những lúc thầy chỉ một cái nhìn nghiêm khắc không nói gì hết. Là đó là tùy tình huống như vậy. Nhiều chuyện trên đời nữa. Thì ở đây cái đạo lý cho chúng ta là như vậy. Bây giờ chúng ta sẽ thấy là người mù rờ voi, ví dụ như thế này: người nào đó kết luận rằng đạo Phật chỉ là lo tu cho mình được thanh tịnh
[12:13]thôi, không cần biết gì nữa, thì người này rờ được một chân voi. Ở đây có ai quan niệm như vậy không? Có không? Chắc không có ha? Không có. Hi vọng chớ đã có nhiều người bị như vậy, cứ nghĩ tu theo đạo Phật là cứ giữ tâm cho thanh tịnh thì rờ được một chân con voi. Mà như vậy người này có đủ mắt không? Không đủ mắt. Hoặc là có một người kết luận là ví dụ người nào tu tức là chỉ lo cầu nguyện cho mình, cho bá tánh,
[12:48]là mỗi khi mình tụng kinh chịu khó cầu cho bá tánh được bình an, bá gia được thịnh vượng, vân vân, thì như vậy là người này cũng rờ được một chân con voi, cũng là một khía cạnh của đạo Phật. Mà nếu cho rằng đạo Phật chỉ là như vậy thôi thì người này cũng chỉ là rờ được một chân con voi. Như vậy người này có đủ mắt không? Cũng không đủ mắt. Hoặc là có người cho rằng đạo Phật là một đạo thực tế, gắn liền với cuộc đời, không có nói chuyện gì cao siêu huyền hoặc, mơ hồ viển vông thần bí. Có người kết luận như vậy thì người này cũng rờ được cái đuôi voi. Mà đây cũng nhiều người như vậy. Có một số người là hiểu đạo Phật theo một cách như vậy,
[13:37]rồi cho rằng hễ ai nói chuyện thần thông phép lạ là tà, không phải đạo Phật. Hoặc là nói rằng đạo Phật là không có nói chuyện kiếp trước kiếp sau, mà phải nói chuyện trong thực tế trong đời sống hiện tại, thì người này là người rờ được đuôi voi. Vào khoảng năm một ngàn bốn trăm mấy sau Công nguyên, lúc đó bên Trung Hoa có một vị sư tên là Huệ Lâm. Thì vị sư này rất giỏi, tu mà được vua mời ra làm tể tướng, giỏi như vậy. Ổng có viết cái cuốn Quân Thiện Luận, ổng chứng minh rằng đạo Phật mà nếu cứ nói chuyện nhân quả luân hồi kiếp trước kiếp sau là sai. Mục đích đạo Phật là giải quyết điều thực tế trong cuộc sống này.
[14:26]Thì khi ổng nói như vậy thì nhiều người chống ổng. Sau đó Tăng già họp lại đuổi ổng ra khỏi Trung Hoa, ổng đi về Việt Nam ổng sống, lúc đó gọi là về bên Giao Chỉ. Ổng về đây ở một thời gian rồi ổng mù mắt rồi ổng chết, chết trong mù lòa. Thì có lẽ cái quả báo như vậy, quả báo là ổng cũng chỉ rờ được một cái đuôi voi mà tưởng rằng mình đã đủ mắt để thấy toàn bộ con voi. Mà không khéo bây giờ hiện nay cũng vậy, cũng có nhiều người chủ trương rằng đạo Phật là đạo thực tế, không có nói chuyện cao siêu mơ hồ, người này coi chừng cũng chỉ rờ được cái đuôi voi, mà không khéo giống như sư Huệ Lâm có thể bị quả báo đó.
[15:06]Rồi trường hợp một người khác thì cho rằng đạo Phật là cao siêu vượt khỏi thế gian, không dính gì với cuộc đời này hết. Hễ mà nói chuyện gì tới cuộc đời, nói ví dụ nói khoa học, nói kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục thì nói là không phải đạo Phật. Đạo Phật là cái gì giải thoát khỏi ba cõi sáu đường, không dính gì hết tới mọi điều đó, thì người này cũng chỉ mới rờ được cái vòi voi, mới hiểu được đạo Phật chỉ là cái vòi con voi. Thì như vậy người này có đủ mắt không? Cũng không đủ mắt. Thấy rằng đạo Phật không dính gì với cuộc đời mà chỉ dính tới Niết bàn cao siêu thôi, người này cũng không hiểu đạo Phật.
[15:48]Cũng chỉ là một khía cạnh, chỉ rờ được một cái vòi con voi. Hoặc là người cho rằng thấy giới luật là quan trọng bậc nhất. Giới luật còn là Phật pháp còn. Giới luật là thọ mạng của Phật pháp. Nên đề cao luật tối đa, hễ làm nhúc nhích mà trật cái luật là bị kết tội liền, thì người này cũng rờ được một cái tai voi. Như vậy người này đủ mắt không? Cũng không đủ mắt. Đó. Cho nên ở đây chúng ta thấy tại sao Đức Phật nói nghĩa là giới luật là thọ mạng của Phật pháp, nhưng mà trong cái định nghĩa về một vị mà chứng được sơ quả Tu-đà-hoàn, Đức Phật đưa ra một cái kiết sử, tức là một sự phê bình của cái gọi là giới
[16:34]cấm thủ, chấp giới luật là một cái sai lầm? Mà trong khi mặt khác Đức Phật lại nói giới luật là thọ mạng của Phật pháp, giới luật còn là Phật pháp còn? Hai điều dường như ngược nhau, nhưng mà không có ngược. Người trí tuệ là vậy. Không ngược như thế nào? Không ngược là thế này: bây giờ ví dụ như thường thường thì thầy chủ trương cái gì là gốc?
[17:01]Đạo đức phải không? Đạo đức là gốc, nó thấp hơn giới luật nữa, thầy cho như vậy. Có những cái thì giới luật nhiều khi cũng không quan trọng. Có một vài cái giới luật thường thường không quan trọng, nhưng mà cái gốc kỹ hơn là nằm trong đạo đức. Đó. Thì như vậy bây giờ cái người đạo đức gì đó không biết, nhưng mà nếu hiện ở bên ngoài giới luật là họ đi họ ăn cắp. Thì như vậy người này có được gọi là một người đại diện cho đạo Phật được không? Không được phải không? Thì cái ăn cắp này đạo đức ra sao không biết nhưng mà về giới trật hết. Giới trật. Có thể lúc đó họ ăn cắp của người này họ đem cho người kia, tâm họ không tham.
[17:42]Có thể là đạo đức không sai lầm, nhưng về giới luật họ trật, thì thấy hành vi đi ăn cắp này không thể chấp nhận được, dù là luật pháp thế gian hay là cái nhìn căn bản của đạo Phật không chấp nhận được. Cho nên trường hợp phá giới như vậy thì đúng là làm mất cái đẹp, mất cái hình ảnh đẹp của đạo Phật. Thì như vậy đúng là đạo Phật sẽ không tồn tại, từ từ người ta sẽ từ bỏ đạo Phật hết. Cho nên Phật nói "giới luật còn là Phật pháp còn" là ý nghĩa đó. Nhưng mà một trong trường hợp khác, Phật lại nói giới luật mà chấp thủ quá, rơi vào giới cấm thủ liền. Nghĩa là sao? Nghĩa là phải thấy đạo đức. Có những trường hợp có thể là người ta phạm sai lầm nhưng mà
[18:22]xét về đạo đức không sai, coi vậy chớ cũng vẫn là đúng. Mà người chứng sơ quả là người thấy được điều đó. Có cái trường hợp nào đó dám phạm giới, một cái giới nào đó dám phạm, nhưng mà trong đạo đức mình biết không nỡ, thì đây là trường hợp của những vị mà sơ quả. Nhưng mà họ dám làm, dám chịu quả báo, dám trách nhiệm chứ không bao giờ phủ nhận giới luật. Những vị đó trong một trường hợp nào đó dám làm sai với giới điều nhưng không có phủ nhận giới luật mà vẫn là đạo đức, thì người này mới gọi là không bị giới cấm thủ. Chỗ này là trí tuệ nó hơi cao hơn, hơi cao hơn mà cái chúng ta giữ gìn giới luật.
[18:59]Giữ gìn giới luật là căn bản, giữ gìn đạo đức là căn bản, mà vượt ra khỏi giới cấm thủ, nó là một trí tuệ cao hơn của một vị Thánh. Nên ở đây chúng ta thấy đạo Phật hay như vậy, hay như vậy. Nên không được chấp một chiều, hay là chỉ thấy giới luật là quan trọng thì người này coi chừng bị kẹt vào giới cấm thủ. Mà cái hễ ưa nghe cái lý luận giới cấm thủ rồi phá giới bậy bạ thì cũng trật luôn. Nên ở đây là một cái sự rất khéo léo gì đó, một cái rất khéo léo gì đó mà phải có trí tuệ mới nhìn thấy, không được chấp như vậy. Rồi người nào hiểu đạo Phật, hiểu nhân quả rồi chỉ lo làm phước thôi, thuần làm phước, tích phước thật nhiều
[19:40]thì người này nếu biết đạo Phật chỉ là làm phước, tức là người này cũng chỉ rờ được cái bụng con voi. Thì như vậy cũng là là chưa đủ mắt, phải không? Chưa đủ mắt. Thì sau khi mà chúng ta kể ra một loạt như vậy, thì chúng ta phải hiểu rằng bây giờ chúng ta phải làm sao để được gọi là người đủ mắt? Hử? Làm sao?
[20:08]Hồi nãy nghe nói người rờ được vòi voi, rờ được chân voi, rờ bụng voi, rờ được tai voi. Người nào cũng bị chê là không đủ mắt. Bây giờ mình muốn đủ mắt thì mình rờ hết con voi. Phải không? Phải không? Phải không? Ở đâu cũng rờ hết. Thì gọi là đủ mắt không? Rờ thôi chứ đâu có mắt đâu mà thấy! Rờ hết con voi thì cũng chưa có mắt mà thấy con voi, mới rờ voi à. Cho nên ở đây mình mở mắt ra mà thấy con voi. Để thấy từng cái cái con mắt, từ cái tròng đen con mắt, từ cái màu của cái bụng, cái da của con voi, thấy được màu sắc của nó, nghe được âm thanh của nó, chứ không phải là chỉ rờ. Gọi là người có mắt là thấy được toàn diện vấn đề của
[20:51]Phật pháp mà không có chấp nê một cái điều nào. Thì ở đây, chúng ta không ai dám khẳng định rằng mình là người có đủ mắt để thấy được hết mọi điều của Phật pháp. Vì nếu mà mình thấy được hết mọi điều của Phật pháp thì mình bằng Phật mất rồi, phải không? Cho nên ở đây, cho nên không ai dám tự hào mình đã đủ mắt thấy hết. Nhưng mà cũng mong rằng mình mở mắt hí hí, thấy được một chút. Mình không đến nỗi mù, mình ráng, sau khi nghe phân tích mọi khía cạnh, mỗi cái đều là một cái chấp, một cái phiến diện hết, phải toàn bộ mới là đạo Phật. Nên mình mở mắt hí hí mà ráng nhìn thấy con thấy con voi. Chứ mở mắt mà thấy hết thì bằng Phật.
[21:33]Thôi mình ráng mở chút chút. Và trong cái mở chút chút đó thì chúng ta mới nhìn lại một số vấn đề trong đạo Phật. Chúng ta nhìn lại tổng quát mọi vấn đề trong đạo Phật để định lại cái hướng đi cho mình, cũng giống như là định lại cái hướng đi cho toàn bộ đạo Phật ở những năm tháng tới. Có một lần vào cái dịp mà cuối năm dương lịch, thầy có giảng cái bài Đạo Phật thiên niên kỷ, ừm thì thầy cũng vạch ra một số điều như vậy để gởi gắm với mọi người, những người có duyên với thầy. Hôm nay thì cũng là nhân dịp Tết, thì thầy cũng vậy, đặt cái vấn đề người có mắt, thì chúng ta cũng đặt một số vấn đề đối với đạo Phật ở tương lai, và chúng ta thấy trách nhiệm
[22:13]chúng ta phải làm điều gì cho Phật pháp tương lai sắp tới. Giờ chúng ta sẽ nêu ra một số điều để tạm gọi là không bị phiến diện khi chúng ta nhìn Phật pháp. Cái đỉnh cao của sự tu hành, chúng ta khẳng định vẫn là thiền định. Vẫn là thiền định. Đó, đỉnh cao của sự tu hành. Mà nói đỉnh cao thì chúng ta phải biết là có những cái gốc, những cái căn bản thấp hơn là như chúng ta vẫn thường nói là là công đức nè, phải không? Là đạo đức nè, là lý tưởng giải thoát nè, là sự tích lũy phước nè, vân vân. Đó, đó là những cái căn bản. Nhưng mà tu gì tu, làm gì làm, thì cuối cùng vẫn phải biết tu tập thiền định.
[22:57]Tại vì đó là đỉnh cao của sự tu hành. Chúng ta đi theo đạo Phật thì có thể ở cái sơ cơ buổi đầu, chúng ta tu tập một số điều khác. Chúng ta ráng ăn chay, chúng ta ráng lạy Phật, chúng ta ráng tạo phước. Nhưng lúc nào đó bắt đầu cảm thấy chín muồi, chúng ta vẫn phải bắt chân tu thiền, giữ tâm cho thanh tịnh. Và khi thuần thục hơn nữa, chúng ta có thể giữ được sự thanh tịnh từng giờ phút trong cuộc sống. Mà khi tâm mình thanh tịnh được từng giờ phút trong cuộc sống, tự nhiên khi mọi chuyện nó đến, chúng ta có cái trí tuệ ứng xử thích hợp. Là chúng ta giải quyết hợp tình, hợp lý, có từ bi, có trí tuệ, có cái sự nghiêm khắc
[23:40]mà có cái sự nhu hòa, vân vân, trong mọi tình huống như vậy, đó. Thì đỉnh cao của cái sự tu hành vẫn là thiền định, chúng ta khẳng định điều đó. Nên ai đến với đạo Phật mà không có tập thiền định, không biết thiền định thì là người chưa đến cái cái mức độ tu chỗ cái thuần thục trong đạo Phật. Mình không dám nói là cao để gọi mình tự hào nhưng mà chưa gọi là chín muồi, chưa gọi là thực sự vào cửa, đó. Còn nếu chúng ta có thiền định, chúng ta thật sự bước vào ngôi nhà của Phật pháp. Tuy nhiên, thiền định nó bắt rễ trong đời sống. Thiền định bắt rễ trong đời sống. Có lần thầy cũng kể chuyện có một người viết thư cho thầy nói:
[24:24]"Con chỉ mong thầy đừng có giảng gì hết á, thầy cứ giảng thiền thôi. Đừng giảng gì lung tung quá, nghe thầy giảng tới mà dạy cho vợ chồng ăn ở. Thầy có vợ đâu mà bày đặt dạy ăn ở? Dạy con, thầy có đứa con nào đâu mà bày đặt dạy? Rồi nói chuyện kinh tế gì, đủ thứ chuyện ở trên đời. Thôi thầy cứ lo thầy giảng thiền thôi đừng giảng gì hết." Thì thầy mới viết thư thầy trả lời, thầy mới nói rằng thiền định là đỉnh cao nhưng mà khổ cái thiền định nó bắt rễ trong đời sống á. Cái cây mà nó không có rễ nó chết. Thì muốn nhiếp được tâm thì trong đời sống với mọi người, mình phải sống cho đúng, sống cho tốt.
[25:02]Đó là cái cái cái căn bản, cái quan trọng. Và chính vì cái gọi là thiền định bắt rễ trong đời sống mà thầy đã cực khổ, vất vả đi giảng đủ thứ mọi mặt của vấn đề. Dĩ nhiên là cũng chưa đủ đâu là đâu đâu. Nhưng mà thầy có cái mong mỏi, cũng gọi là có cái tham vọng là dùng Phật pháp để soi sáng mọi khía cạnh của xã hội, của cuộc đời hết. Ví dụ bây giờ một người Phật tử sống trong gia đình thì phải áp dụng được đạo lý để đối xử với vợ, với chồng mình cho đúng đạo lý, áp dụng được đạo lý để dạy con mình, chứ không thể đạo Phật chỉ là một đạo chỉ để niệm Phật, ngồi thiền, còn mà đụng vào mọi chuyện khác mờ mịt không biết gì hết thì như vậy đạo Phật
[25:46]không nên có mặt trên cuộc đời này, vì không có lợi cho ai hết. Nhưng mà không phải, đạo Phật là đạo trí tuệ, là đường đi, là ánh sáng, là cái cách để chúng ta sống giữa cuộc đời và cũng là cái cách để chúng ta thoát khỏi cuộc đời. Cho nên thầy cũng giảng luôn cả loạt bài "Đạo Phật với xã hội". Là khi mình nhìn vấn đề kinh tế, khi mọi người cứ lo làm kinh tế, làm giàu thì mình phải thấy với cái nhìn của đạo Phật. Sâu vào vấn đề kinh tế, chúng ta sẽ thấy được những vấn đề gì. Và như vậy cũng giúp cho người Phật tử khi mà làm kinh tế sẽ ứng dụng được đạo Phật ở trong đó. Ứng dụng được đạo Phật ở trong đó thì họ sẽ làm sao?
[26:26]Họ sẽ không có tham lam, không ác độc, không thủ đoạn, không làm sai luật pháp và biết tạo cái phước để thật sự đẩy mạnh cái kinh doanh của mình, chứ không phải chỉ biết lừa lọc, kiếm lời, không phải. Đó, đó là cái đem đạo Phật mà soi sáng mọi vấn đề. Mà khi một người Phật tử ở trong môi trường nào cũng vậy, đều xử lý đúng được hết thì công đức từ từ tăng lên. Thầy sẽ giảng một bài nữa, qua Tết thầy sẽ giảng một bài cũng loạt bài "Người cư sĩ" đó, thầy sẽ nói thêm về vấn đề này. Tức Đạo Phật trong mọi lĩnh vực. Thầy sẽ giảng lại. Hôm nay thầy nói phớt để mà định nghĩa thôi, nghĩa là đạo Phật bắt rễ trong đời sống.
[27:07]Do đó, chúng ta sống một đời sống đúng, sống đẹp, sống tốt, nghĩa là chúng ta chuẩn bị cho thiền định tốt. Đó là cái lần mà thầy viết thầy trả lời cho cho người Phật tử đó như vậy. Và thầy tiếp tục giảng tùm lum chuyện, tào lao chuyện trong cuộc đời này. Mà không biết có ai ghét nữa không? Ngoài người Phật tử đó không biết có ai ghét, ai ghét giơ tay lên coi? Nên thầy cứ tiếp tục giảng như vậy, để đem Phật pháp mà soi sáng hết mọi lĩnh vực như vậy. Thì thầy mong rằng khi mà người Phật tử nghe những cái băng như vậy, tự nhiên khi mà gặp mọi chuyện nào có Phật pháp ứng dụng được hết. Thầy mong điều đó.
[27:46]Thầy mong như vậy, nhưng đến ngày hôm nay thầy vẫn chưa nghe câu trả lời. Thầy vẫn nghe chưa nghe sự phản hồi từ những Phật tử thân yêu của thầy. Thầy chờ đợi điều đó lắm, mà không có nghe ai nói là: "À, từ lúc con nghe băng thầy giảng rồi con gặp việc con sáng lên, con giải quyết rồi nó đúng." Thầy chờ hoài không thấy. Thì như vậy là, một là thầy giảng trật, giảng dở gì đó, cho nên vẫn chưa đem đạo Phật soi sáng được, giúp mọi người thấy được mọi điều của vấn đề trong cuộc sống. Một là thầy giảng dở, vẫn chưa tới; hai là những Phật tử thân yêu của thầy dở ẹc. Nên hai cái không biết ai dở. Thôi thì theo tinh thần đạo đức, thầy đau khổ mà thầy nhận rằng chắc tại thầy dở.
[28:33]Chắc tại thầy dở. Phải không quý Phật tử? Phải không? Phải không? Vậy ai dở? Cho nên hôm qua nói, Thầy không dám nói nữa, Thầy nói sợ người ta buồn. Thì Thầy mong cái điều đó như vậy, thì mong rằng khi mà mọi người mà nghe văn hiểu đạo, họ sống trong lĩnh vực nào cũng xử lý tốt đẹp được hết. Và như vậy, thiền định bắt rễ trong cuộc sống nghĩa là chúng ta sao? Khi chúng ta đối với mọi người phải tử tế. Và trong mọi trường hợp, chúng ta đều cư xử hợp lý như nãy chúng ta nói. Thì trong mỗi điều như vậy nó cứ tích lũy hết ngày này qua ngày kia, ngày này qua ngày kia, năm này qua năm nọ. Từ từ cái công đức chúng ta lớn lên,
[29:12]công đức lớn lên, và chính công đức đó nó làm khai mở tâm linh của thiền định. Nó là như vậy đó. Thiền định nó không phải một ngày một bữa đâu, không phải một ngày một bữa mà được. Có những người có phước từ đời trước mà tu sẽ nhanh, nhưng mà mình ví dụ như mình chưa có phước ở đời trước thì đời này mình phải tích lũy, và tích lũy là tích lũy trong cuộc sống, trong sự thương yêu với tất cả mọi người. Đó, đó là như vậy. Nhiều nhà Nho họ chết an lành lắm. Không biết ở đây quý phật tử có nghe những chuyện như vậy không? Những phật tử mà lớn lớn tuổi á, chúng ta sẽ nghe kể những chuyện những nhà Nho không biết đạo Phật, họ chỉ tu theo những quan điểm của Nho
[29:51]giáo mà khi họ chết, họ biết trước ngày giờ và chết bình an. Khi mà cái chết bình an là chứng tỏ rằng trong đời sống mình đã sống đúng đạo lý rồi đó, là cái được cái chết bình an. Mà tại sao nhà Nho họ vẫn được cái chết bình an, nghĩa là họ sống đúng đạo lý? Vì Nho giáo dạy cho con người cách cư xử trong đời không ngờ là rất đúng với đạo lý. Còn chúng ta, nhiều khi mình, mình hiểu đạo Phật theo kiểu mà người mù rờ voi, nên mình cứ nghĩ là phải quay lưng với cuộc đời để đi tìm một cái sự giải thoát nơi nào đó, nên vô tình mình thiếu mất hẳn cả một cái khối lớn là đối xử, cư xử tốt với con người, với cuộc đời, mình thiếu mất điều đó.
[30:35]Ở đây không biết là quý phật tử hay quý thầy, quý cô có chứng kiến những người tinh tấn tu hành nhưng mà đối xử với con người rất tệ bạc? Quý thầy, quý cô, quý phật tử đã chứng kiến điều này chưa kìa? Có không? Có không? Thầy Thiện Hòa có thấy chưa? Nhiều. Quý phật tử có thấy không? Có những người được gọi là tinh tấn tu tập mà không ngờ đối xử với con người tệ bạc, thì đây là một điều sai. Không biết là họ có thành gì được, sau cái chết họ thành gì được không biết, nhưng mà trước khi họ nhắm mắt, họ đã sống sai đạo lý của đạo Phật. Mà có khi họ không được cái chết an lành, thua cả nhà Nho. Nên ở đây, chúng ta hãy nhìn với nhà Nho và chúng ta phải hiểu sâu thêm
[31:22]đạo Phật, chúng ta mới biết thiền định bắt rễ trong đời sống và buộc chúng ta vậy, từng giờ từng phút trong cuộc sống phải thương yêu được con người, phải xử lý đúng hết mọi tình huống xảy đến với mình. Là có những tình huống mình hăng hái, xông xáo, dấn thân, mà có những tình huống mình im lặng, rút lui, thì trong những tình huống như vậy thì lúc nào cũng phải là đúng đạo lý của trường hợp đó, như vậy. Nhà Nho thì được cái là họ được dạy cái cư xử trong cuộc đời cho nó đúng, tam cương, ngũ thường, vân vân, nhiều cái đạo lý hay, tuy họ chưa có con đường để vượt khỏi tam giới, nhưng mà ở trong tam giới, họ đã làm rất đúng, về họ.
[32:08]Thì trong cái đợt Phật sắp tới... cũng vậy, Thầy có cái nỗi lo lắng về chiến tranh tôn giáo. Vì trong mấy ngày qua thì có nhận nghe được tin tức ở bên Indonesia thì thấy cái cuộc xung đố- xung đột giữa người Hồi giáo và Thiên Chúa giáo cứ tiếp tục gọi là tăng mạnh chứ không có giảm sút ở tại Ambon. Thì những người Hồi giáo họ mới đề ra cái khẩu hiệu là phải giết hết những người Cơ Đốc giáo ở tại cái tỉnh của họ, ra lệnh giết hết. Thì người Thiên Chúa giáo buộc họ phải tự vệ, thế là cứ xung đột với nhau bằng vũ khí. Có khi họ chiếm được súng ống hiện đại, có khi họ chế ra được những cái vũ khí tự tạo,
[32:50]và như vậy cái việc giết hại, việc xung đột cứ tràn lan ra, cứ tràn lan ra, mặc dù họ là những người đồng bào ruột thịt. Nên ở đây chúng ta thấy cái vật chất không bằng tinh thần ở chỗ này. Họ giống nhau màu da, họ chung nhau là đồng bào, chung nhau máu mủ, nhưng mà chỉ vì cái tín ngưỡng họ khác nhau, họ có thể xem nhau là kẻ thù. Chỗ này chúng ta phải để ý, đây là một tính chất quan trọng của con người. Cái tinh thần coi vậy nó mạnh hơn vật chất. Thì cũng vậy, bây giờ cũng là người Việt Nam đi, nhưng mà nếu nếu mỗi người theo tín ngưỡng ngược nhau, vẫn có thể xem nhau là kẻ thù và giết nhau được liền,
[33:34]dù là mình là người đồng bào ruột thịt, cùng là con Rồng cháu Tiên, cùng là nở trong một cái trăm trứng đi ra, có thể là mình vẫn giết nhau vì mình khác tín ngưỡng. Cũng giống như ngày xưa cũng vậy, khi mà Pháp chiếm Việt Nam, sở dĩ chiếm được là toàn nhờ giáo dân Thiên Chúa giáo làm nội ứng hết. Là những nhà lãnh tụ kháng chiến như Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, Nguyễn Trung Trực toàn là bị giáo dân Thiên Chúa giáo giả bộ đi vào nghĩa quân rồi chỉ điểm cho Pháp tới bắt. Đó, nghĩa là những người đó họ đã xem cái tín ngưỡng quan trọng hơn cái tình quê hương đất nước, tình đồng bào ruột thịt, sẵn sàng bán nước, bỏ đất nước này.
[34:16]Đó, đây là một cái cái tính chất quan trọng của con người, nó là tính chất của con người chứ không riêng của người của tôn giáo nào hết. Là cái chúng ta đáng lo ngại.
[34:30]Cho nên nếu mà con người có thể đồng nhau trên đạo lý thì dù họ có thể khác nhau màu da, khác nhau đất nước, họ vẫn có thể trở thành duy nhất được, thống nhất đoàn kết, thương yêu được. Cái tinh thần nó mạnh hơn vật chất á. Mà nếu mà họ là đồng bào ruột thịt mà khác tín ngưỡng, họ sẵn sàng giết nhau. Đây là yếu tố của con người muôn đời muôn thuở, chúng ta phải hiểu điều này để một lát nữa chúng ta mới thấy cái trách nhiệm của đạo Phật chúng ta phải làm điều gì cho nhân loại sau này. Nhưng mà hiện nay, cái xung đột tôn giáo đang tiếp tục xảy ra ở bên Indonesia, mình không biết nó sẽ lan tới đâu,
[35:08]người ta có chặn được hay không, hay là nó sẽ manh nha rồi ở những nơi khác họ bắt chước nhau sẽ xảy ra giữa chiến tranh của Cơ Đốc giáo với Hồi giáo, vân vân, hay Hồi giáo với những tôn giáo khác. Ví dụ như là tại Nga mà người Hồi giáo họ đòi ở Chechnya, Dagestan họ đòi ly khai, họ đặt bom nổ tại Moskva cũng là sự xung đột của Hồi giáo đối với cái cái Chính thống giáo của Thiên Chúa, Cơ Đốc giáo, Chính thống giáo bên đó, cũng là chiến tranh tôn giáo chứ không phải không. Bây giờ chúng ta thử đặt vấn đề, một ngày nào đó chiến tranh tôn giáo lan rộng và nó một số vùng của Phật giáo cũng bị tấn công luôn, chúng ta thử đặt vấn đề đó, thì chúng ta sẽ làm gì?
[35:53]Ví dụ ngày nào đó, mình đặt vấn đề thôi, người Hồi giáo họ tấn công vào cái vùng Phật giáo, vào đất nước Phật giáo mình luôn, lúc đó mình làm gì? Nghĩa là họ đem bom, đem súng tới, đốt chùa, giết người và đòi cho cái đất nước này theo Hồi giáo luôn thì chúng ta sẽ làm gì? Tại vì hiện nay nơi Việt Nam đã có Hồi giáo rồi, mà những người đó sẽ là lực lượng đáng kể, mà lúc nào đó họ đông lên, có thể họ đem vũ khí, đem chiến tranh tới đây. Chúng ta thử coi chúng ta sẽ làm gì lúc đó? Ai nghĩ ra câu trả lời?
[36:31]Bây giờ thì chúng ta chưa trả lời. Không phải là Thầy không có câu trả lời, nhưng chưa tới lúc trả lời, mà quý phật tử cứ suy nghĩ. Giờ chúng ta đặt lại vấn đề khác là chúng ta tránh, hồi nãy là chúng ta đặt vấn đề là đến lúc chuyện đã rồi là chiến tranh tôn giáo nó đụng tới những vùng Phật giáo luôn, đó là chúng ta đặt chuyện đã rồi. Bây giờ chúng ta đặt vấn đề là chúng ta bây giờ chúng ta làm cái gì để tránh tình trạng đó trước, không để cho chiến tranh tôn giáo nó đụng tới những vùng của đạo Phật nữa, để mình được yên bình mà tu tập, chúng ta đặt vấn đề đó trước. Ngày hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về vấn đề này.
[37:13]Còn cái mà chiến tranh mà nó lan tới Phật giáo, chống phá chùa chiền thì chúng ta thử đặt vấn đề rồi để trong tâm mình suy nghĩ thôi, chứ hôm nay chúng ta chưa trả lời. Mà hôm nay chúng ta chỉ nói là chúng ta cố gắng tránh tình trạng đó, và chúng ta muốn tránh tình trạng đó thì chúng ta phải làm những điều gì để tránh, không cho những tôn giáo khác họ gây một cái xung đột, chiến tranh đến với Phật giáo. Bây giờ chúng ta phải làm gì để tránh từ bây giờ? Chúng ta làm cái gì?
[37:56]Trước hết chúng ta phải, trước hết chúng ta phải củng cố lại đạo Phật. Quý thầy, quý cô, Phật tử đồng ý với thầy không? Há? Chứ một đạo Phật yếu thì đừng nói chuyện gì nữa hết. Một đạo Phật yếu, lỏng lẻo, chia rẽ, phân tán thì không bao giờ chúng ta tránh được cái sự lấn chiếm của tôn giáo khác đến á, không bao giờ. Và chúng ta cũng không làm điều gì tốt đẹp được cho cái đất nước, cho xã hội của chúng ta hết, vì một đạo Phật quá yếu. Nên trước khi chúng ta muốn làm điều gì tốt đẹp cho quê hương, cho đất nước, cho xã hội, cho nhân loại, hoặc là để tránh cái chi- chiến tranh tôn giáo đến với mình, thì trước hết mình phải củng cố lại đạo
[38:37]Phật cho cứng ngắt, cho mạnh, cho chắc, cho đoàn kết, tốt đẹp. Từng người đệ tử Phật, nghĩa là dù người xuất gia hay người tại gia, phải là những cái tinh hoa của loài người. Nghĩa là đó là những người đạo đức mà tài năng, giỏi giắn. Phải là như vậy, chúng ta củng cố lại đạo Phật. Mà trước khi củng cố lại đạo Phật thì chúng ta phải nhìn lại những điểm còn yếu trong đạo Phật, trong sự tu hành hiện nay như thế nào. Chúng ta biết được điểm yếu, chúng ta mới mới lấp đầy những điểm yếu đó, mới làm cho đạo Phật mạnh lên được. Phải không? Đồng ý không? Ủa, không ai đồng ý hết trơn ha. Đồng ý không? Kỳ ta.
[39:25]Bây giờ thì thầy tạm thời thầy nêu ra một số điểm mà thầy cho là yếu ở trong đạo Phật hiện nay. Thì khi mà thầy nêu ra một số điểm này có thể một số người không bằng lòng, nhưng mà thôi thì thầy cứ theo cái thiển ý, tức là những cái ý thiển cận của thầy, thầy nói ra. Nếu ai mà buồn thì cho thầy sám hối.
[39:49]Thứ nhất là chúng ta đang còn chú trọng việc học nhiều hơn tu. Cái tình trạng chung của đạo Phật khắp nơi: học nhiều hơn tu. Tăng Ni thích học, lấy nhiều bằng cấp, học hết trường này kiếm trường khác học nữa, mà ít có khi nào nghĩ tới việc tu.
[40:14]Thầy nghe nói là có một số quý Tăng Ni qua bên Ấn Độ để lấy bằng tiến sĩ, nhưng mà những giáo sư mà dạy là những người Ấn Độ giáo, những người cư sĩ Ấn Độ giáo họ dạy cho Tăng Ni để lấy cái bằng tiến sĩ Phật học, thì thầy không hiểu không hiểu cái sự thực cái thực chất nó như thế nào ở bên trong thì không hiểu. Tức là những người cư sĩ đó họ chỉ có kiến thức về đạo Phật thôi, rồi họ dạy cái kiến thức đó lại cho Tăng Ni, mình là những người tu để mình lấy cái tiến sĩ đạo Phật, thì mình phải coi cái chất lượng nó lại như thế nào. Mà trong khi đạo Phật mình là đạo của sự tu chứng, phải không? Đó, thấy lạ.
[40:54]Mà tại sao mà người ta chú trọng học nhiều hơn tu? Đố ai biết?
[41:03]Muốn hỏi muốn trả lời câu đó thì nhìn lại nơi mình á, mình sẽ thấy.
[41:18]Tại vì thầy cũng nhìn nơi thầy, thầy biết chứ sao. Ví dụ bây giờ mình ngồi mình nghe ông thầy ổng giảng đứng trên bục giảng, mệt hay khỏe? Khỏe hay mệt? Nghe mà mệt hả trời? Giảng mới mệt chứ ngồi nghe mệt cái gì? Ngồi nghe có mệt hay khỏe? Khỏe quá đi chứ gì nữa. Loay hoay viết viết vậy á, lâu lâu làm bài thôi, rồi cứ như vậy coi vậy chứ nó đỡ cực. Làm bài có cực chứ nó vẫn không cực. Không cực bằng lúc mình ngồi kiết già, giữ thân cho đừng nhúc nhích. Trong khi th- tánh mình thì sao? Quen nhúc nhích, phải không? Ngồi yên một chỗ chịu không được, chạy tới chạy lui làm này làm kia quen rồi, ở không một chỗ không được.
[42:01]Mình ngồi một chỗ á, ví dụ bây giờ ở trong cái phòng vắng mình ngồi yên không ai nói chuyện với mình, mình đi tới lui không, một ngày chịu nổi không? Hết chịu nổi rồi, phải mở cửa đi ra kiếm bạn nói chuyện. Còn ở đây đã không được đi tới đi lui trong cái phòng vắng rồi, còn phải bắt chân ngồi bất động không nhúc nhích, mà bắt chân ngồi bất động không nhúc nhích rồi lát nó đau, phải không dám gỡ ra, như vậy vô cùng khổ. Rồi một điều nữa là mình quen suy nghĩ, quen nghĩ đông, quen nghĩ tây, đủ thứ chuyện hết. Ai nói gì cái "Hả? Hả? Gì đó?" nghe tiếp rồi bắt chuyện theo cho vui, chứ không bao giờ mình giữ được tâm mình thanh tịnh trở lại.
[42:36]Cho nên cái thói quen mà tâm suy nghĩ nó dễ chịu, nghĩ chuyện này lan man chuyện kia nó dễ chịu hơn là ngồi đó bắt tâm đừng suy nghĩ, khổ ghê lắm, đau khổ vô cùng. Cho nên cái việc tu coi nó nhẹ nhàng vậy chứ nó khó làm, khó làm hơn cái học. Đó là lý do mà nhiều người cuối cùng cứ chọn con đường học hơn con đường tu là vậy. Mà như vậy làm cho đạo Phật yếu đi. Cứ ai cũng vậy hết thì đạo Phật yếu xìu. Còn chính những người mà gan dạ, siêng năng tu tập kết hợp với cái nghiên cứu, vừa học vừa tu vừa học vừa tu, thì cái người đó mới thật sự là người đi đúng con đường của đạo Phật. Tại vì khi mình tu mình đối chiếu với kinh điển,
[43:19]rồi mình học kinh điển rồi mình áp dụng nội tâm. Có nghiên cứu vậy, vừa thêm cái công phu tu tập, mình có thể vừa tu mà vừa làm lợi ích cho chúng sinh, vừa giảng giải được nữa. Cho nên chúng ta thấy cái người mà có tu giảng khác, không tu giảng khác. Nên có một lần thầy nghe kể có ông thầy nào nghe băng thầy ổng thích, rồi ổng ước mơ ổng cũng sẽ đi giảng, nhưng mà ổng nói ổng sẽ tu rồi ổng mới giảng, nghĩa là ổng sẽ giảng từ cái nội tâm tu hành của mình. Thầy nghe cái ông thầy đã nói như vậy, thầy nghe thuật lại chứ thầy không nghe trực tiếp, nhưng thầy nghe thầy rất là vui mừng. Đó là đúng hướng á, phải có tu...
[43:58]tăng đạo lực, tăng sức mạnh, tinh thần nó tăng lên hết, mà làm cho đạo Phật mạnh lên luôn. Đó, nên đây là cái điểm như vậy. Một cái nhược điểm khác mà thầy thấy cũng là cái cúng kiến nhiều hơn tu. Nói không biết có ai giận không. Nghĩa là nhiều khi trong các chùa của mình mình lập ra nhiều lễ cúng quá, nhiều quá chiếm thời giờ nhiều quá, nên cái thời gian tu thật sự ít. Ví dụ như để làm một cái lễ trong một ngày thì chùa đó phải chuẩn bị bao lâu? Có khi chuẩn bị cả tuần hôm trước á, phải không? Cho nên mất hết một tuần, thêm một ngày lễ nữa, rồi qua ngày lễ rồi bắt đầu sao nữa? Dọn dẹp, mệt nghỉ.
[44:41]Cho nên cứ lễ lên là chúng ta thấy cái thời gian mất rất nhiều, nên cúng kiến nhiều quá việc tu sẽ ít. Nên chúng ta mong rằng trong một tương lai tới đạo Phật sẽ đơn giản vấn đề cúng kiến lại, chú ý tới tu nhiều hơn, thuyết pháp nhiều hơn, tu nhiều hơn, chứ không nên cúng kiến nhiều quá. Nói điều này thì thầy nghĩ sao nè, cái điều này chắc nhiều người cũng không có đồng... Ví dụ như trong một cái chùa đó, một năm đó có mười cái giỗ, thôi gom mười giỗ làm một lần một luôn. Thấy giỗ tổ này, giỗ sư thúc kia, sư bá nọ, giỗ ông tổ mấy đời gì đó đó, tổ khai sơn nè, rồi ông tổ sư ông nè, giỗ ông sư phụ nè, ông sư thúc, ông sư bá.
[45:23]Thôi gom lại chung một cái một lần nó gọn, để mình có cái lòng hiếu mà đơn giản là được, ví dụ vậy. Rồi ví dụ như là Phật tử muốn đến: "Thưa thầy, con muốn nhờ thầy cúng trai tăng, thỉnh một trăm vị tăng đến chùa." Nói: "Nè, danh sách chùa mấy vị tăng trong vùng nè, con đem tới chùa con cúng, ông một bọc giùm thầy cho xong chuyện. Chùa mình không mất thì giờ, mấy thầy cũng không mất thì giờ đi tới, mà nó gọn và dễ tu. Chứ đừng bày lễ ra tác bạch: Hôm nay là nhân duyên đại sự, con cúng dường trai tăng, con hồi siêu cho cha mẹ con, cầu an cho gia đình con, cầu tài cho con, vân vân, rồi mất thì giờ lắm.
[46:07]Chùa nên đơn giản bớt lại những điều đó để dành thời giờ tu và học, giảng pháp, nghe giảng pháp và tọa thiền có lợi hơn. Mà như vậy sẽ làm đạo Phật mạnh lên. Thực chất tu nhiều sẽ làm đạo Phật mạnh lên. Thầy nói điều này ở đây mọi người có đồng ý hay là không đồng ý nè? Đồng ý ha? Vậy mà hễ ai chống thầy, thầy đổ thừa mấy người ngồi ở đây nha.
[46:37]Dạ, sẽ có nhiều người không đồng ý ạ, nhưng mình sẽ đổ thừa mấy Phật tử ngồi ở đây thưa thầy, tại đây đồng ý giơ tay hết, nên mình đổ thừa. Một cái điều gọi là điểm yếu trong đạo Phật nữa là đạo đức suy thoái, đạo đức suy thoái. Tình trạng suy thoái đạo đức này trong Tăng Ni cũng có nè. Điều này thì thầy nghe than phiền nhiều lắm. Hồi mà thầy bắt đầu giảng cái loạt băng Tâm Lý Đạo Đức á, thầy bi quan, bi quan về tình trạng đạo đức của Tăng Ni lắm, và nhiều người cũng đồng ý với thầy là Tăng Ni đang suy kém về đạo đức rất là nhiều, nên thầy giảng mà thầy cũng lo. Mà không ngờ khi mà cái loạt băng Tâm Lý Đạo Đức lan đi
[47:22]thì rất nhiều Tăng Ni, nhiều quý thầy quý cô đồng quan điểm với thầy lắm, họ nghe băng họ đồng quan điểm. Mà những vị mà đồng quan điểm với thầy là có những vị đã tu trước thầy, tuổi đời và tuổi đạo đều lớn hơn thầy mà vẫn đồng ý với thầy về những cái điều thầy nói trong đó. Có những vị Tăng Ni trẻ hơn thầy, tuổi đời, tuổi đạo kém hơn thầy cũng đồng ý với thầy như vậy. Và như vậy thầy rất là mừng. Thì thật sự là thiện căn của Tăng Ni khắp nơi còn nhiều lắm, còn lớn lắm, nhưng mà có những vị họ âm thầm họ tu, họ không nói, không kêu gọi; hoặc là có những vị có thiện căn mà bị che lấp bởi cái môi
[47:58]trường không tốt, cái họ lần lần trở nên không tốt. Nhưng khi cái loạt bài Tâm Lý Đạo Đức đi tới, họ bừng tỉnh và thoát ra, đứng lên lại. Còn những vị mà nào giờ rất là tốt, rất đạo đức mà không lên tiếng nói, đến khi mà nghe loạt bài Tâm Lý Đạo Đức thì mạnh dạn cổ vũ, kêu gọi nói lên luôn. Thì như vậy là thầy cũng bớt bi quan, thầy nghĩ rằng Tăng Ni vẫn còn đạo đức nhiều, thiện căn vẫn còn nhiều, chưa phải đến nỗi tệ, chỉ có cái là họ chưa có môi trường. Tuy nhiên, trong cái cách nói khiêm tốn, trong cái cách nói mà để nhận lỗi, thì mình vẫn nhận rằng chúng ta vẫn còn bị yếu kém về đạo đức. Chúng ta khiêm tốn nhận như vậy để
[48:38]chúng ta nỗ lực phấn đấu, củng cố, xây dựng lại đạo đức. Mà đạo đức là cái gì? Đạo đức là cái gì? Ai biết?
[48:52]Thì mình không có thì giờ để ngồi định nghĩa lại vì thầy đã giảng rồi phải không? Ai có thắc mắc thì xin mời nghe 30 32 cuộn băng Tâm lý Đạo đức. Nhưng trong đó có một cái chúng ta chú ý nhất là lòng thương yêu giữa người và người. Chúng ta chú ý nhất. Nghĩa là ở trong chùa cũng vậy, cư sĩ với nhau cũng vậy và với người ngoài đạo cũng vậy, mình vẫn thương yêu được. Mà nhất là trong chùa trước là ông thầy phải thương đệ tử hơn con của mình. Không biết ổng có con hay không nhưng mà ổng phải thương hơn con mình. Và huynh đệ trong chùa phải thương nhau hơn anh em ruột thịt của mình. Thầy khẳng định điều đó, phải thương nhau hơn. Vì sao?
[49:31]Vì như nãy chúng ta nói đó, cái tinh thần nó quan trọng hơn vật chất. Máu mủ trong gia đình thầy nói không bằng đạo đức đâu, không bao giờ bằng tình đạo đâu. Cho nên cái người tu mà lúc nào tâm cũng nghĩ về gia đình mình, mà thương gia đình mình, vẫn còn nặng lòng với gia đình mình hơn huynh đệ trong chùa, người này sai, tu sai. Nên người xuất gia mà đúng là phải thấy thương huynh đệ của mình hơn là anh chị em ruột của mình, mới là đúng. Vì cái bản chất, cái tính chất của con người là tinh thần quan trọng hơn vật chất. Giống như cuộc chiến tranh tôn giáo mà chúng ta dẫn ra lúc nãy, đồng bào ruột thịt mà giết nhau vì khác tôn giáo.
[50:15]Mà chúng ta nói chung vậy, trong cái đạo đức suy thoái đó, chúng ta có thể nói rằng đệ tử Phật chưa thương nhau. Ví dụ như người tăng ni nhìn nhau cũng cảm thấy trơ trơ, mình không có thương, không tôn trọng, không có tôn trọng. Rồi người đệ tử Phật cư sĩ cũng vậy, biết cùng là người bạn đạo với nhau nhưng nhìn nhau cũng trơ trơ, không có thương yêu nhau. Cái điều đó nó làm cho đạo Phật yếu đi á. Mà cũng vì lý do đó mà đạo Phật cũng theo cái ác của con người mà lần lần chia tông rẽ phái nhiều quá. Rất nhiều tông phái. Mà lâu lâu ai có cái gì hay lại cứ thích thú lập ra một cái tông phái mới, lập ra tông phái mới, cho nên không nên.
[50:55]Nên có nhiều lần thầy đã nói đi nói lại, lần này thầy cũng nói lại, là mình tu làm sao cho từ từ không còn tông phái nữa mà trở lại còn lại một đạo Phật như thuở ban đầu của Đức Phật. Chúng ta mơ ước, chúng ta mong mỏi cái ngày đó trở lại như vậy. Cho nên từ đây về sau, trong thâm tâm chúng ta cũng không nghĩ mình thuộc một tông phái nào nữa. Mà khi chúng ta nghe một người nào đó dù là xuất gia hay tại gia mà nói về tông phái thì nếu có duyên chúng ta nên khuyên họ, nên góp ý với họ, đừng đặt vấn đề tông phái nữa, mà chỉ nên nhìn thấy một đạo Phật chung mà thôi, đó, phải vượt qua điều này. Một điều yếu nữa là nhiều người bên ngoài
[51:38]chưa thấy đạo Phật là cần thiết cho cuộc sống lắm. Nhiều người như vậy. Ở đây quý Phật tử bên ngoài có đồng ý với thầy về cái điểm này không? Thấy không? Quá nhiều người luôn. Ví dụ như là chúng ta là Phật tử thuần thành thì mình thấy mình áp dụng đạo Phật được trong cuộc sống, mình thấy hạnh phúc. Nhưng có rất nhiều người không phải đạo Phật, họ là những doanh nhân tài ba, họ giàu có, họ thấy hổng cần có đạo Phật. Hoặc là có nhiều viên chức nhà nước, cái sự nghiên cứu cũng chưa sâu, cũng cảm thấy không cần đạo Phật lắm, nó không có. Đó cũng gọi là điểm yếu của đạo Phật. Sao kỳ vậy? Tại sao cái người họ không có cho là đạo Phật là cần
[52:21]thiết mà mình lại nhận đó là điểm yếu của đạo Phật? Ai biết?
[52:29]Là bởi vì những người đệ tử Phật chưa có đóng góp được gì đáng kể cho xã hội. Mình tu cách gì đó mà sự có mặt của mình cảm thấy nó cũng không tăng thêm được cho xã hội điều tốt đẹp gì hết, mà coi chừng qua bộ mang thêm gánh nặng cho xã hội. Ví dụ như cứ dồn tiền cất chùa riết, điều đó làm mọi người phiền lắm, họ chê trách lắm, không hay ho gì. Có khi không cần thiết mà cứ ráng cất chùa cho đẹp, đó là một cái sai lầm. Chỉ cất chùa vì nhu cầu cần thiết gì đó thôi, chứ đừng có đua đòi. Thấy bên kia cất mấy tỷ mình cũng ráng kiếm mấy tỷ mình cất, là một cái sai lầm lớn. Mà lúc đó người bên ngoài đạo Phật họ sẽ thấy đạo Phật là gánh nặng cho xã hội.
[53:14]Chẳng những họ nói không cần thiết mà thôi còn đỡ, họ nói là một gánh nặng cho xã hội. Đó là một cái làm chúng ta đau lòng. Cho nên chúng ta phải làm sao chứng tỏ rằng đạo Phật là một sự hiện diện đầy lợi ích cho cuộc đời. Họ thấy khu phố nào mà có mặt của nhiều người tu theo đạo Phật, khu phố đó bình yên, con người thương yêu nhau, tệ nạn xã hội giảm xuống. Họ thấy nơi nào có cái chùa xuất hiện, nơi đó việc từ thiện được tăng lên nhiều, những điều tốt đẹp nó nảy nở lan ra chung quanh cái chùa đó. Chừng nào mà nhìn được như vậy thì họ mới tin là đạo Phật đóng góp được tốt đẹp cho cuộc sống này, họ mới tin đạo Phật là cần thiết.
[53:51]Cho nên cái điều mà có nhiều người phê bình là đạo Phật không cần thiết, phải hiểu rằng đó là điều yếu của đạo Phật mình. Mình tu một cách thụ động, hiểu đạo Phật một cách cạn cợt gì đó, chưa đem lại được lợi ích cho cuộc đời. Một cái điểm yếu trong đạo Phật nữa là chúng ta chưa Phật hóa được gia đình. Nghĩa là trong gia đình có những người theo đạo Phật, có những người khác không theo đạo Phật mà mình để yên, không làm gì hết. Đó là cái dở. Mà cái dở này nó bị kéo dài từ nhiều ngàn năm qua, cho nên bây giờ mà chúng ta thay đổi cũng mất 5 60 năm nữa. Nghĩa là từ bây giờ, người Phật tử chúng ta phải chủ trương phải
[54:29]quyết liệt Phật hóa gia đình, thì 50 năm sau mới Phật hóa xong. 50 năm sau thì người nào mà cha mẹ là đạo Phật thì con cái lớn lên buộc phải là đạo Phật hết, không nhúc nhích được. Đẻ ra đầy tháng là thỉnh quý thầy đến làm lễ cầu phúc cho đứa bé, đặt cho tên gì. Lớn lên thì cho nó quy y lại, nó nghe lại, nhưng mà ngay nhỏ nó đã có cái tên đạo. Rồi đến khi 6 tuổi bắt đầu đi học, cho nó đến chùa làm cái lễ khai tâm. Đó, những cái như vậy. Là gắn bó đứa bé suốt đời với đạo. Còn nhiều điều nữa chứ không phải là chỉ nhiêu đó. Hằng ngày, hằng giờ cha mẹ phải kiểm soát đứa bé tu tập như thế nào, tụng kinh thế nào, nó đối xử mọi người như
[55:13]thế nào, phải nằm trong sự kiểm soát của cha mẹ hết. Cha mẹ phải giống như là một giáo sĩ, một tu sĩ kiểm soát con mình. Mà cha mẹ thì lại chịu sự kiểm soát của quý thầy, quý cô ở chùa về sự tu hành trở lại.
[55:30]Nói như vậy cũng hơi khó làm, nhưng mà chúng ta vẫn cố gắng làm. Ví dụ như thầy bây giờ sự thật trớ trêu, Phật tử ở xa thầy, thầy cũng không kiểm soát được. Như quý Phật tử mà ở Sài Gòn, thầy ở trên đây cũng chịu thua. Tuy nhiên là còn tới lui với thầy, nghĩa là còn có cái gắn bó thì thầy còn khuyên nhủ được, thì ở đây huynh đệ cố gắng khuyên nhủ lẫn nhau để tu hành, mà trong đó chúng ta chú ý đến khía cạnh là Phật hóa gia đình. Cho nên đây là một số điều mà thầy vừa kể ra gọi là những điểm yếu trong đạo Phật. Chúng ta phải củng cố lại để cho bản thân mình tốt hơn và đạo Phật sẽ mạnh hơn. Từng người tốt thì đạo Phật sẽ mạnh hơn.
[56:10]Rồi bây giờ chúng ta phải làm những điều này nữa, để gọi là tránh cái chiến tranh tôn giáo đến với đạo Phật, là chúng ta phải đem đạo Phật thấm vào trong các tôn giáo khác. Chúng ta không mong có hai điều mà sai lầm chúng ta không nên nghĩ tới. Một là chúng ta chống tôn giáo khác, xua đuổi tôn giáo khác, chống tôn giáo khác là sai lầm.
[56:33]Thứ hai là chúng ta mong rằng cái người tôn giáo khác bỏ đạo họ theo đạo mình, cũng là một sai lầm, điều đó cũng không thực hiện được. Mà chúng ta chỉ nên làm thế này, làm sao cho ảnh hưởng của đạo Phật thấm vào trong các tôn giáo khác một cách nhẹ nhàng, êm ái. Điều này làm được.
[56:55]Vì sao vậy? Đố ai biết? Những tôn giáo khác á họ có cái tổ chức rất là chặt chẽ, họ có cái quyết tâm rất cao và họ có tiền bạc rất mạnh.
[57:13]Mà mình đáng sợ nhất là cái quyết tâm của họ. Tiền bạc coi vậy không sợ, tổ chức coi vậy không sợ, nhưng mà sợ cái quyết tâm. Họ quyết tâm họ bành trướng rồi là không ai cản được. Họ có ba điều đó. Chúng ta có điều gì? Ai biết? Chúng ta có điều gì để gọi là cái ưu thế của đạo Phật?
[57:51]Sự kiên cường giữ đạo thì mới là cái bằng quyết tâm của họ thôi, coi chừng kiên cường thua họ.
[57:59]Đạo lý đúng, chúng ta có lẽ phải, chúng ta có đạo lý hơn hẳn tất cả các tôn giáo khác. Đây là cái ưu điểm lớn của chúng ta. Tuy nhiên, chúng ta thiếu một điều: thiếu quyết tâm. Họ có tổ chức nè, họ có tiền bạc nè, họ có quyết tâm. Đạo lý họ lỏng lẻo lắm, nhưng mà chính cái quyết tâm mà họ làm được mọi chuyện, họ bành trướng được tôn giáo, gây nên những chiến tranh được. Và chúng ta muốn ngăn chặn chiến tranh đó thì chúng ta phải đem Đạo Phật thấm vào các tôn giáo của họ. Mà điều chúng ta làm được thì dựa vào hai điều: một là đạo lý và hai là quyết tâm. Mình cũng phải có quyết tâm, không quyết tâm không làm điều gì được hết.
[58:40]Như vậy, trước hết chúng ta phải hiểu cho sâu cái đạo lý của Đạo Phật.
[58:50]Điều thứ hai là chúng ta phải có quyết tâm cao ngất như là núi là sẽ đem đạo lý của Đạo Phật vào trong các tôn giáo bạn. Chúng ta đem vào trong tôn giáo bạn nghĩa là làm cái gì? Nghĩa là làm sao? Nghĩa là chúng ta không phải chống đối họ, mà chúng ta làm cho họ hiểu thêm một số đạo lý căn bản của Đạo Phật. Ví dụ như họ có một Thượng đế để họ tin, mình thì không tin. Dĩ nhiên Đạo Phật mình không bao giờ tin chuyện mà Thượng đế tạo ra tất cả, không bao giờ. Nhưng mà chúng ta cứ để yên như họ, không nói. Tuy nhiên, chúng ta giúp cho họ hiểu thêm luật nhân quả, chúng ta giúp cho họ hiểu thêm luân hồi,
[59:37]chúng ta giúp cho họ hiểu thêm về những vị Thánh, chúng ta giúp cho họ hiểu thêm thế nào là trí tuệ giác ngộ, giúp họ hiểu thêm thế nào là lòng từ bi vô hạn.
[59:51]Ví dụ như là người Đạo Hồi họ có cái quan niệm là tất cả vì Thánh Allah, vì Thượng đế Allah. Làm gì không biết, nhưng mà nếu làm đẹp lòng Thượng đế Allah thì sẽ được sinh về cõi trời. Và cái để gọi là làm đẹp lòng Thượng đế Allah thì họ nghe lời ông giáo sĩ ổng dạy. Ông giáo sĩ ổng kêu giết cái đám đó đi là làm đẹp lòng Allah, là họ giết liền. Họ không cần biết, họ họ ngây thơ như vậy. Thì bây giờ, chúng ta muốn cho họ từ bỏ bạo lực, chúng ta muốn cho họ tăng trưởng lòng thương yêu, chúng ta cũng dựa vào cái niềm tin Allah đó. Chúng ta nói thế này, chúng ta nói với họ thế này: Người nào mà nghĩ đến vũ khí, người đó vừa quay lưng với Allah.
[1:00:42]Người nào cầm đến vũ khí, người đó đã chạy xa khỏi Allah. Và người nào giết hại con người thì người đó đã phỉ mắng Allah. Mình nói họ ba câu vậy thôi, cũng dựa vào Allah nói luôn. Họ tin Allah mình cũng đưa ra ba câu Allah luôn, nói luôn. Nói gọn như vậy, dễ hiểu rồi tự động cho nó lan truyền đi trong họ. Thì có thể họ chưa hiểu nhiều, nhưng mà nếu ba câu đó mà lan truyền được trong cộng đồng Hồi giáo, tự nhiên người Hồi giáo họ bắt đầu họ lái đi cái tư tưởng dùng bạo lực liền. Tại vì mấy ông giáo sĩ đó cũng lợi dụng Allah để xúi họ dùng vũ khí, mình cũng nói tới Allah để kêu họ buông vũ khí xuống.
[1:01:25]Đó là một trong những cách mà mình đem lẽ phải vào trong với những tôn giáo bạn. Mà nhất là luật nhân quả. Chúng ta chứng minh bằng nhiều cách cho họ thấy rằng có cái luật nhân quả công bình chi phối khắp vũ trụ. Nghĩa là chuyện gì mà làm đau khổ người khác đều có cái giá phải trả. Mà Allah là Đấng nhân từ cũng phải dựa vào điều đó thôi, không thể chúng ta làm đau khổ người khác mà nói rằng Allah đẹp lòng, không bao giờ. Mình phải chứng minh cái luật nhân quả so với cái niềm tin vào Allah của họ. Đó là những cách mà chúng ta đem Đạo Phật thấm dần, thấm dần vào các tôn giáo bạn mà chúng ta phải quyết tâm.
[1:02:04]Chúng ta có đạo lý rồi, có lẽ phải rồi, phần còn lại là quyết tâm. Và ở đây ngày hôm nay là chuẩn bị giao thừa cho cái Xuân Canh Thìn cũng của thiên niên kỷ mới, ở trong cái núi rừng hiu quạnh, nghĩa là vắng vẻ này mà cũng gọi là hùng vĩ này, thầy gởi đến tất cả mọi người một lời kêu gọi tha thiết là: Chúng ta đã có đạo lý rồi, bây giờ người đệ tử Phật chúng ta phải có quyết tâm đem đạo lý của Đạo Phật làm cho thấm vào các tôn giáo bạn để ngăn chặn một cuộc chiến tranh tôn giáo xảy ra đến với chúng ta. Mọi người làm được không? Quyết tâm làm được không? Quyết tâm không?
[1:02:56]Ở những chỗ khác người ta phải xin thề đó, phải đưa tay lên người ta xin thề đó. Và nhiều người còn biểu hiện quyết tâm của mình bằng nhiều cách cảm động hơn nữa. Ở đây thì trong buổi giao thừa này chúng ta không có cái nghi lễ để biểu hiện cái quyết tâm từ kiếp này đến nhiều kiếp khác, nhưng mà thầy gởi cái lời kêu gọi này đến với mọi người, những người ngày hôm nay ngồi đây hoặc là những người sau này mới nghe lại cái băng này, thì hãy quỳ trước Phật, thề trước Phật một quyết tâm như sắt như đá là sẽ đem đạo lý của Đạo Phật làm cho thấm vào các tôn giáo bạn để chặn từ bây giờ cái cuộc chiến tranh tôn giáo đến với chúng ta.
[1:03:40]Thầy kêu gọi điều đó tha thiết. Thì
[1:03:46]khi mà chúng ta quyết tâm đem đạo lý đến với các tôn giáo khác thì chúng ta không dùng bằng thủ đoạn.
[1:03:56]Chúng ta có cái bản chất hòa bình của Đạo Phật nên chúng ta tin rằng cái bản chất, cái lòng từ bi đó sẽ chuyển hóa được các tôn giáo khác để giúp cho họ từ bỏ cái khuynh hướng sử dụng bạo lực.
[1:04:09]Thì từ đây về sau, từ đây cho đến một ngàn năm sau nữa, thì người đệ tử Phật chúng ta mỗi khi nhìn thấy một người khác đạo thì phải tự mình suy nghĩ là làm sao cho người đó hiểu được nhân quả,
[1:04:24]mở được lòng từ bi, từ bỏ được bạo lực. Chúng ta đừng thờ ơ nữa. Chúng ta mà nếu cứ thờ ơ, cứ bàng quan, cứ hời hợt, nghĩa là sẽ có tội với Phật pháp, với nhân loại đó. Thầy nói vậy. Thầy nói nếu thờ ơ là chúng ta có tội đó. Từ đây về sau, một người nào đó họ chưa biết tôn giáo phải giúp cho họ biết được nhân quả luân hồi. Mà một người đó họ có tôn giáo rồi, mà một tôn giáo khác cũng sẽ tìm cách giúp cho họ biết nhân quả luân hồi. Đó là quyết tâm chúng ta, như sắt như đá mới được. Thì chúng ta nhìn qua tình hình thế giới một chút, chúng ta sẽ thấy một cái đất nước Trung Quốc rộng lớn mà thiếu Phật giáo.
[1:05:10]Ngày xưa Trung Quốc là quê hương của Đạo Phật, ngày hôm nay mất rồi. Mà chúng ta thấy điều đó nó không hay, không hay. Vì sao? Là khi trong một xã hội mà bỏ trống tôn giáo thì tự nhiên những giáo phái lạ nó sẽ từ từ nó xuất hiện, nó chinh phục quần chúng. Vì sao vậy? Vì cái tâm linh là cái khuynh hướng tự nhiên của con người, không bao giờ cấm được hết, không ai cấm đạo được hết. Vì trong thẳm sâu con người, người ta luôn luôn tin vấn đề siêu hình. Luôn luôn như vậy, không cấm được. Mà nếu cấm các tôn giáo truyền thống thì những giáo phái mới nó sẽ xuất hiện. Mà những giáo phái mới xuất hiện thì không bảo đảm rằng những
[1:05:51]giáo phái đó nó đem lại sự bình yên cho xã hội, như Trung Quốc hiện nay đang điên đầu vì cái giáo phái Pháp Luân Công. Vì bên Trung Quốc họ cấm toàn bộ đạo hết, Đạo Phật chỉ còn hình thức chứ không còn nội dung, thì lần lần xuất hiện cái giáo phái Pháp Luân Công. Cái ông này ổng kết hợp cái cách tu của Đạo Tiên, khí công võ thuật, một số giáo lý Đạo Phật làm thành cái Pháp Luân Công, giúp cho các tín đồ của ổng vừa tập luyện để khỏe cơ thể, vừa có triết lý, rồi ổng kinh doanh. Ổng gây thành lực lượng rất là lớn mà vừa rồi là xảy ra biểu tình tùm lum nên coi như chính quyền Trung Quốc rất là đau đầu.
[1:06:28]Vì nó thấm vào lòng con người rồi, đâu gỡ ra được nữa. Bây giờ cứ ráng kềm nén chế, ráng kềm nén chế thôi, chứ sự thật là không cấm nó được. Nó đã cấy vào lòng con người rồi, không lấy ra được. Cho nên, một nhà nước mà khôn ngoan, đừng có cấm đạo, mà nên chọn một tôn giáo nào tốt nhất giúp cho tôn giáo đó phát triển mạnh hết, đầy hết khắp xã hội này luôn để cho cái đạo đó nó giữ yên cái xã hội lại. Phải chọn một tôn giáo chứ không được bỏ trống tôn giáo. Đó là một chính quyền khôn ngoan. Ví dụ như Việt Nam mình cũng vậy, Việt Nam mình cũng vậy thì Việt Nam mình nên chọn Đạo Phật. Phải lấp đầy hết những người nào chưa biết đạo phải cho biết Đạo Phật,
[1:07:08]cấp tốc biết liền, để cho đầy hết đạo, cái xã hội này là Đạo Phật, đầy đất nước này là Đạo Phật thì nhờ cái bản chất hòa bình, từ bi, đạo đức của Đạo Phật sẽ giữ cho xã hội này bình yên. Còn nếu bỏ trống, nếu cấm đoán thì những giáo phái tà nó len lỏi đi trong quần chúng nó chinh phục hết, không biết chắc là sau này nó sẽ đưa đến đâu. Đó là như vậy.
[1:07:33]Nên chúng ta thấy là một Đạo Phật tốt có lợi cho đất nước hơn là một đất nước không có Đạo Phật hay không có tôn giáo nào hết, không có lợi, cần một cái Đạo Phật tốt. Mà Đạo Phật cho tốt, Đạo Phật xấu cũng không có lợi. Đạo Phật xấu là Đạo Phật làm sao?
[1:07:53]Đạo Phật thì không có xấu, mà tại cái con người đó, cái cách hành đạo sai làm cho Đạo Phật bị mang tiếng, làm cho Đạo Phật bị mất uy tín, chứ không có Đạo Phật xấu. Nên hôm nay chúng ta làm lại cho đúng với Đạo Phật để cho Đạo Phật có uy tín và xây dựng được xã hội. Mà nói qua một cái Đạo Phật tốt, Đạo Phật mạnh thì chúng ta nói qua một chút về giáo hội. Thì cần một Giáo hội Phật giáo mạnh. Phải không? Ví dụ như chúng ta muốn cho Đạo Phật phát triển hết khắp đất nước này để tương lai là giữ yên cho xã hội, tránh cái chiến tranh tôn giáo thì chúng ta phải đặt vấn đề một cái giáo hội mạnh. Một cái giáo hội mạnh là một giáo hội sao?
[1:08:38]Khi mà miền Nam được giải phóng thì Nhà nước đã tạo cái điều kiện để lập thành một cái Giáo hội Phật giáo mới, trong đó thống nhất toàn bộ...