[0:11]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con kính bạch trên chư Tôn đức tăng ni, kính thưa quý phật tử. Một lần nữa Phật Đản lại về trên quê hương Việt Nam và trên thế giới này. Cứ mỗi khi tưởng nhớ đến Đức Phật thì chúng ta lại ngập tràn hy vọng.
[0:39]Chúng ta hy vọng về một thế giới mà trong đó con người sống tử tế, yêu thương nhau. Chúng ta hy vọng về một tương lai không xa, chúng ta cũng được đặt chân mình trên thánh vị giải thoát. Chúng ta hy vọng trần gian này không còn là một nơi đấu tranh hơn thua ác độc, mà cái cõi đời này sẽ là một môi trường thánh thiện, trong đó khi chúng ta đầu thai vào kiếp người, chúng ta được cơ hội để học biết bao nhiêu điều thánh thiện, để thăng hoa tâm hồn mình lên một mức cao hơn, rồi lần lượt khi đi ngang qua trần gian này chúng ta được nâng lên để đi về một cái cõi thánh cao siêu hơn nữa. Cuộc đời Đức Phật tràn đầy ánh sáng,
[1:44]tràn đầy từ bi, tràn đầy trí tuệ, tràn đầy sự cao siêu thiêng liêng đã đem đến cho chúng ta cái niềm hy vọng như thế.
[1:57]Trong cuộc đời này, tất cả chúng ta có thể sống được bởi vì chúng ta còn có hy vọng. Nếu một người nào hoàn toàn tuyệt vọng, người đó không thể sống được. Ví dụ như khi ta còn nhỏ, thì cha mẹ ta cho ta cái hy vọng lớn lên được làm người thành đạt, giàu sang, sung sướng. Thầy cô ta cho ta cái niềm hy vọng sau này ta sẽ trở thành người tài giỏi để cống hiến, phụng sự cho quê hương. Rồi biết bao nhiêu những cái những người trên cộc cuộc sống này cũng gieo cho ta những điều hy vọng, những tình yêu thương, những sự hứa hẹn. Chính vì tin vào cái cái sự tốt đẹp ở tương lai mà chúng ta bước tới, dẫu rằng trên con đường của mình đi biết bao nhiêu là chông gai, là khổ cực.
[3:02]Thực sự cái hy vọng phía trước là một điều vô hình, còn cái chông gai, khổ cực mà chúng ta giẫm đi qua mới là điều có thật. Nhưng chỉ bởi vì chúng ta cứ hy vọng về một điều gì đó ở phía trước mà chúng ta bước tới. Chỉ có một điều, nếu chúng ta hy vọng, trông mong vào một cái mục đích của thế gian như giàu sang, danh vọng, tình yêu cá nhân, những điều tầm thường, thì cái nỗi đau khổ mà chúng ta đi qua nó đánh đổi lại quá nhiều. Để được một chút niềm vui, thật sự ta phải đánh đổi bằng cả mười cái nỗi cực khổ. Chúng ta hãy ngẫm lại trên cuộc đời của mình và sẽ thấy rõ như vậy. Để được một chút danh vọng, quyền uy,
[3:57]ta phải giẫm đi qua biết bao nhiêu là lỗi lầm, là sự ác độc.
[4:06]Còn nếu cái hy vọng phía trước của chúng ta là cái điều hy vọng về cái sự tu hành, giác ngộ cao siêu, thì những cái khổ cực mà chúng ta đánh đổi trên cuộc đời của mình á, như là cái sự nghiêm khắc, cái sự thanh tịnh, sự nhẫn nhục, bao nhiêu cái vất vả, bao nhiêu sự khước từ, chúng ta đánh đổi hết để đi đến được cái mục tiêu giác ngộ, thì đó là điều hoàn toàn xứng đáng. Cho nên ngẫm lại, chúng ta sẽ thấy rằng chúng ta sống được, chúng ta bước tới được chỉ bởi vì chúng ta có hy vọng. Mà trên con đường đi tới cái niềm hy vọng đó, chúng ta thực sự lại giẫm qua quá nhiều chông gai, khổ đau, bất hạnh.
[4:57]Nếu cái điều mà chúng ta hy vọng là một điều trần tục, tầm thường, thì những cái khổ đau, cái cực khổ mà chúng ta phải băng qua để đạt tới là một điều không xứng đáng. Còn nếu cái điều chúng ta hy vọng, trông mong là một điều cao siêu, thánh thiện, thì có cực khổ muôn ngàn lần vẫn là một điều xứng đáng. Thế nên, Đức Phật đến cho chúng ta một cái niềm hy vọng về một sự cao siêu tuyệt đối. Và chúng ta bước đi theo Người, chúng ta bước theo Người thực sự cũng rất nhiều khổ cực, đắng cay vì chúng ta phải trả những nghiệp quá khứ, vì chúng ta phải khước từ bao nhiêu những cái thói quen, vì chúng ta vẫn phải đón nhận biết bao
[5:52]nhiêu là sự hiềm khích, ganh tị của người đời. Nhưng tất cả những điều đó là vô nghĩa, bởi vì Đức Phật cho chúng ta một cái niềm hy vọng về sự tuyệt đối.
[6:10]Khổ cực nào rồi cũng có đến lúc chấm dứt, đau khổ nào rồi có lúc phải dừng lại, nhưng cái sự giác ngộ mà một khi chúng ta đạt được rồi là vĩnh viễn, vô hạn. Cho nên vì thế, ta đánh đổi cái hữu hạn để đi tìm cái vô hạn tuyệt đối, đó là một bài toán hết sức là là là thắng lợi. Cho nên vì vậy, khi Đức Phật đến với cuộc đời này, Đức Phật để lại cho chúng ta biết bao nhiêu niềm hy vọng cao siêu, chúng ta nguyện lòng mãi mãi đi theo Người, đánh đổi hết tất cả cuộc đời của mình, chấp nhận hết bao nhiêu cực khổ, đắng cay trong cái trần gian tạm bợ này để đi theo được bước chân Người, để đạt được sự giác ngộ như mà như là Đức Phật đã đã đạt được.
[7:08]Người nào còn có hy vọng, người đó còn có sự lạc quan để mà mà sống. Còn nếu người nào không có hy vọng, người đó không còn cái lạc quan, trở thành bi quan, tuyệt vọng, thì người đó không chóng thì chầy cũng tự kết thúc cuộc đời mình. Và cũng chỉ tiếp tục, dù ở cõi sống hay cõi chết, cũng chỉ chìm trong đau khổ. Còn một người mà có cái hy vọng, có cái lạc quan, thì người đó có cái sức mạnh để bước tới, để sống, để phụng sự, để tạo thành vô số những cái cái công đức.
[7:49]Cho nên, hy vọng cho ta lạc quan, lạc quan cho ta sức mạnh. Tuy nhiên, cái lạc quan nếu không khéo điều chỉnh cũng lập tức biến thành cái chủ quan và kiêu mạn. Ví dụ như Đức Phật thì cực kỳ cao siêu, ta làm đệ tử của Đức Phật rồi đôi khi ta bị chủ quan, kiêu mạn nghĩ rằng mình cũng cao siêu hơn nhiều người trên thế giới này, đó là lúp lúc đó chúng ta đã biến thành chủ quan, kiêu mạn.
[8:22]Ta theo Đức Phật, ta có hy vọng, có lạc quan, có sức mạnh, nhưng hết sức giữ tâm khiêm hạ vì biết rằng đường đi còn xa mà ta chỉ là hạt bụi tầm thường dưới chân của Phật. Hiểu như vậy để ta có thể khiêm hạ, bền sức, kiên trì mà tôn trọng được tất cả mọi người. Còn nếu một người đệ tử Phật mà không thể tôn trọng được ai thì chúng ta đã tu sai lời Phật dạy.
[8:59]Tu theo Đức Phật, khi mà bắt đầu có kết quả, tâm ta được an tĩnh, phước ta được tăng trưởng thì ta sẽ xuất hiện một trong hai thái độ sau đây: Một là ta thoải mái, dễ dãi, tự tại và buông lung, tức là sống sao cũng được, sống phá cách, phá chấp rồi phá giới. Đó là thấy mình như là tự tại nên sống dễ dàng, sống dễ dãi, sống thoải mái, buông lung rồi hư. Mặc dù trước đó tâm mình có được thanh tịnh, phước mình có được tăng trưởng. Còn cái thái độ thứ hai là một người tu tâm được thanh tịnh, phước được tăng trưởng rồi thúc liễm mình hết sức cẩn thận. Đến giai đoạn này lại là một người hết sức cẩn thận,
[10:00]kỹ lưỡng, cân nhắc từng tội phước trong từng hạt bụi nhỏ.
[10:07]Chúng con nói lại là người mà tu đến giai đoạn này, đúng rồi thì cân nhắc tội phước trong từng hạt bụi nhỏ.
[10:18]Nhúc nhích một ngón tay, nhúc nhích một ngón chân đều đánh giá xem tội phước đó là gì, không bao giờ dám làm càn, làm bướng mà cho rằng mình tự tại. Một chiếc lá rơi cũng biết tôn trọng, một hạt cơm rớt cũng biết xót xa, một tờ giấy xé không ngay cũng biết mình có lỗi, một ngụm nước uống không hết, sặc cũng biết là xót xa của trời đất. Nhìn một con người mà mình không kịp gởi vào đó một sự tôn trọng yêu thương cũng biết mình đã sơ suất về đạo đức. Đi ngang một mảnh đời mà mình thấy thờ ơ, tâm mình không trải vào mọi người, biết ngay mình vừa sót một chút đạo đức. Nên cái người mà tu đến cái mức độ này,
[11:07]họ cân nhắc, họ cẩn thận cái tội cái phước trong từng hạt bụi nhỏ.
[11:15]Ví dụ như khi chúng ta dùng xong một cái vật dụng gì rồi cái phần còn lại mình vất đi, như là cái vỏ, cái bao, cái bì gì mình vất đi, cho nó là rác. Nhưng mà người mà họ tu đến mức độ này, họ không thấy có cái gì là rác hết. Mảnh giấy rớt ra, nó là cái của quý giá của trời đất, không có rác, không có cái gì rác, không có gì vất đi hết, không có gì là tầm thường, vô nghĩa hết, tất cả cái gì đều đáng trân trọng, đáng yêu thương. Một chiếc lá vàng đã héo úa, không còn màu xanh, rời khỏi cành cây rớt xuống đất cũng là báu vật của trời đất, không có cái gì vô nghĩa cả. Người tu đến mức độ này, người ta trân trọng mọi điều trong cuộc sống.
[12:01]Tu đến mức độ này, họ tôn trọng, yêu thương được tất cả mọi người, dù là em bé tung tăng chạy ngoài sân, dù là cái cụ già lọm khọm đi không nổi, nói không ra, tất cả đều được yêu thương, tất cả đều được tôn trọng. Cho nên khi mà ta tu theo Phật pháp mà tâm ta bắt đầu được thanh tịnh, phước ta bắt đầu được tăng trưởng thì xuất hiện hai thái độ. Chúng ta cẩn thận với chính mình. Một, nếu chúng ta xuất hiện một cái thái độ cho mình là tự tại, là an lành rồi sống sao cũng được, gọi là sống phá chấp, không cần biết đúng, không cần biết sai mà cứ tưởng mình hay thì chúng ta bắt đầu rời xa Phật pháp, đi lạc vào một đường khác.
[12:47]Cái đó gọi là chủ quan, kiêu mạn. Còn nếu tâm chúng ta được thanh tịnh, phước chúng ta được tăng trưởng mà chúng ta bắt đầu xuất hiện một cái trí tuệ cẩn thận về tội phước trong từng hạt bụi nhỏ thì chúng ta đã đi đúng cái con đường của chư Thánh. Nên đây là điều chúng ta cẩn thận. Nhớ Phật cho ta hy vọng, hy vọng cho ta lạc quan, lạc quan cho ta sức mạnh, nhưng cái lạc quan sức mạnh đó đừng để biến thành cái chủ quan, kiêu mạn mà lúc nào cũng phải giữ gìn trong cái khiêm hạ, cẩn trọng,
[13:26]tỉ cẩn trọng tỉ mỉ như vậy. Vì cái sự kiêu mạn chắc chắn là đưa đến sụp đổ rồi thất bại. Chúng ta cố gắng tìm thấy cái hay của người và luôn luôn tìm thấy cái lỗi của mình, đó là cái thái độ của một người tu chân chính. Nhớ như vậy. Khi ta tu mà tiến bộ rồi, nhìn người lúc nào cũng cố gắng tìm thấy cái hay của người, nhìn lại mình lúc nào cũng cố gắng tìm thấy cái lỗi của mình, đó là một người tu chân chính. Còn cái người không biết tu thì ngược lại: nhìn lại mình thì cứ âm thầm tự khen mình, nhìn thấy người thì cứ thường bí mật khởi tâm chê bai mà có khi buột ra miệng chê thế này, chê thế kia, đó là sai lầm.
[14:18]Nhớ ta là đệ tử Phật tu hành chân chính, lúc nào cũng cố gắng tìm cái hay của người và tìm cái lỗi của mình. Tuy nhiên, tìm cái hay của người không phải là dễ. Vì sao vậy? Vì ta có hay, ta mới thấy người hay; còn ta không hay, ta không thấy người hay. Ví dụ như đêm qua là một đêm nhạc, ta nghe cái giọng hát của Tùng Dương thì ta thấy cái người ca sĩ hát bốc lửa, hát tràn đầy cảm xúc với những cái biểu cảm thì ta thấy hay hay, nhưng mà không hiểu hết đâu. Chỉ những người nào cũng ở trong cái nghệ thuật âm nhạc đó mới biết cái kỹ thuật mà cái người ca sĩ đó họ thả ra. Lúc đó họ nâng cao, lúc đó họ hát mạnh,
[15:07]lúc đó hát yếu, lúc họ hát êm, lúc dồn dập, lúc họ thả hột, lúc họ rung, lúc họ ngân, lúc đó ta mới hiểu nổi bởi vì mình cũng ở trong cái cái cái cái lĩnh vực đó. Thì cũng vậy, trong cuộc sống này ví dụ như ta có trí tuệ thì ta mới hiểu được người có trí tuệ, ta có khiêm hạ ta mới thấy hay cái hay của người khiêm hạ, ta có lòng từ bi ta mới thấu hiểu, cảm thông được người có từ bi. Còn không thì mặc dù Phật dạy ta, cái đạo lý dạy ta là phải thấy cái hay của người khác để tôn trọng, nhưng sự thật ta không đủ sức mà thấy được cái hay của người khác. Vì sao vậy? Vì ta cách họ xa quá, họ đứng hơn ta xa quá.
[15:56]Nên vì vậy thấy được cái hay của người cũng là cái đo được cái trí tuệ của ta. Ta hiểu được người là bởi vì ta bằng họ hay ta hơn họ, ta mới hiểu được họ; còn ta kém họ, ta không hiểu được họ mà có khi đánh giá lầm nữa. Mà đánh giá lầm là điều làm cho chúng ta tổn phước. Một người người ta thánh thiện, người ta cao siêu, tài giỏi mà mình không thấy, mình cũng bị tổn phước.
[16:33]Nhiều khi chúng tôi thấy
[16:37]có nhiều người gieo cái nhân tài giỏi qua nhiều kiếp mà những kiếp sau cũng không tài giỏi. Tức là họ gieo cái nhân tài giỏi bằng cách gì? Giúp cho người khác học hành, rồi lễ Phật, tụng kinh, làm mọi điều công đức là rõ ràng thấy họ đang gieo cái nhân tài giỏi, kiếp sau chắc họ phải được tài giỏi. Nhưng mà tới chừng tái sinh lại cũng chẳng tài giỏi. Chỉ bởi vì cái lý do là trong cuộc sống này họ không thấy được cái hay của người khác nên cứ bị tổn phước, tổn phước ngầm ngầm, cái đó nó bù lại mà không biết được. Còn cái người mà cứ mỗi một kiếp họ tài giỏi lên dần dần cho tới khi thành cái trí của Thánh thì cũng có một cái nhân quả của họ là gì?
[17:24]Là trong cuộc đời này họ nhìn thấy được cái hay của người khác rõ ràng. Nên vì vậy thấy được cái hay của người cũng là đo được cái trí tuệ của mình, mà ta trí tuệ ta thấp quá, ta không hiểu được người giỏi quá. Đó là lý do mà những bậc thiên tài thường cô đơn vì ít ai hiểu được mình là như vậy. Còn ở đây chúng ta ở trong đạo, thực sự cũng ít ai hiểu được cái hay của một bậc A La Hán, cái hay của một bậc Thánh, cái hay của Đức Phật. Chúng ta chỉ có niềm tin thôi. Rồi ví dụ như thấy người đi trước ta tôn kính Phật thì thôi ta cũng tôn kính Phật thì cũng có phước. Thấy người đi trước ta, thầy ta dạy ta phải tôn kính các bậc
[18:16]Thánh tăng, các bậc A La Hán thì ta cũng tôn kính các bậc Thánh tăng, các bậc A La Hán thì như vậy cũng có phước. Nhưng sự thật để hiểu được các ngài, chúng ta vẫn chưa hiểu được. Mà cái người mà có thể hiểu được một bậc Thánh thì người đó đã sắp sửa chứng Thánh luôn rồi, là cái trí tuệ, cái đức hạnh của người đó đã đến gần với Thánh vị rồi, bắt đầu mới có cái cảm xúc mà hiểu được những bậc Thánh trong cuộc đời này. Như là Đức Phật cũng vậy, chúng ta muốn tôn kính Phật thì chúng ta phải hiểu Phật, mà muốn hiểu Phật thì mình tu cũng phải đã rất cao trong nhiều kiếp rồi chứ không phải dễ dàng. Cho nên khi mà dạy các Phật tử phải biết tôn kính Phật thì
[19:04]Chúng tôi chỉ buộc mọi người cứ ép mình tôn kính thôi, ép mình tôn kính Phật thôi, chớ để hiểu Phật rồi tôn kính Phật thì không nổi. Nhưng mà dù sao buộc mình tôn kính Phật cũng đã là cái công đức ở buổi đầu rất là tốt. Nhờ cái công đức tôn kính Phật đó mà cái phước ta tăng lên dần dần, ta thánh thiện cuộc đời mình dần dần, ta có trí tuệ lên dần dần, nhiếp tâm vào thiền định dần dần. Thì khi mà những điều đó, cái đạo đức, cái trí tuệ, cái thiền định tràn đầy trong tâm ta rồi thì ta mới đủ sức một phần hiểu các vị thánh. Mà hiểu được các vị thánh rồi thì cái công đức mình cứ bay bổng và và vượt lên.
[19:50]Kỷ niệm ngày Đức Phật đản sinh chúng ta nói về cái việc mà hiểu một bậc thánh. Có người hiểu Phật như một người thầy dạy đạo lý rồi thôi, à Đức Phật là một vị thầy, hiểu vậy là hết. Hiểu như vậy thì cái lòng mà tôn kính đối với Đức Phật cứ cạn nên người này ít phước. Có người hiểu Phật như một người triết gia, à đưa ra một cái hệ thống tư tưởng lý luận cho vui, cái người hiểu như vậy phước họ rất là ít. Có người hiểu Phật như một quyền năng siêu nhiên có thể can thiệp vào đời sống, thì lúc mình khổ quá cái mình cầu xin Phật, người đó. Lúc mình có hơi có tiền chút cái đem đồ lại cúng Phật, hi- hiểu Phật như một ông thần
[20:33]thì cái hiểu đó cũng làm cho mình không có phước nhiều. Chỉ có những người nào hiểu Phật như là một bậc giác ngộ cao siêu, không phải vua ở trên trời nhưng mà làm thầy cả cõi trời và cõi người, thì cái người nào hiểu được như vậy mới là hiểu đúng và là có phước. Hôm nay vậy, chúng ta trong cái góc trời nhỏ bé này, chúng ta vân tập về đây với nhau chung một tấm lòng, chung một niềm yêu kính Phật, ngồi bên nhau chung một cái lòng từ bi yêu thương với nhau để tưởng nhớ lại ngày Đức Phật đã đến với trần gian. Đức Phật, một con người đã cho chúng ta niềm hy vọng cao siêu tuyệt đối. Người đã đi đến bến bờ, Người đã sáng soi,
[21:27]Người đã bất tử, thì chúng ta cũng vậy, cũng ráng đi theo bước chân Người để đi về nơi ngập tràn ánh sáng, đi về nơi bất tử. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[21:46]À Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn đức Tăng Ni, kính thưa quý Phật tử. À năm nay vậy, cũng mỗi năm đến cái mùa này, chúng ta lại cùng nhau à tưởng nhớ lại cái ngày mà mà Đức Từ Phụ đã đến với thế gian. Ừ vì à mang ơn Phật sâu nặng cho nên chúng ta cứ đến cái ngày đản sinh của Đức Phật, ngày thành đạo Đức Phật, chúng ta lại vui mừng, chào đón làm lễ kỷ niệm. Nhưng mà cái lễ kỷ niệm đó nó sẽ vô nghĩa nếu mà chúng ta cứ cứ mà gặp nhau để vui, rồi xong chuyện, rồi mạnh ai về nhà nấy thì cái cái việc gọi là đón mừng Đức Phật đản sinh, đón mừng Đức Phật thành đạo nó cũng chỉ là hình thức, rồi nhạt nhòa, vô nghĩa.
[22:47]Nên mỗi khi mà đến cái ngày kỷ niệm đó chúng ta gặp nhau như thế này, là phải mỗi lần gặp nhau như thế này là mỗi lần tâm ta tăng trưởng được cái thiện pháp lên. Chúng ta phải có một cái tiến bộ gì trong sự tu hành, trong đạo đức. Chứ không phải gặp nhau để vui, ăn miếng cơm chay lạt lẽo rồi cái đi về nhà lại, hoặc là nghe hát vài lời rồi đi về nhà, vì rất là uổng phí thời gian của một kiếp người, nhớ. Cái mục đích chính của ta không phải để vui, mà mục đích chính của ta là gì? Là tăng trưởng được được đạo tâm trong cái tâm hồn của mình. Hôm qua thì có giảng ở Hóc Môn. Ừm là cái ngày, một ngày, nói đó là một ngày để vui
[23:36]nha, rồi rồi đó một ngày để quỳ xuống, rồi một ngày để đứng lên, một ngày để quay về, rồi một ngày để bước đi, một ngày đó. Hôm nay thì à tôi xin chia sẻ, tôi xin chia sẻ cái bài là Bản chất của tâm hồn. Bởi vì thực sự nếu nói trên đời này có cái gì bí hiểm nhất thì chính là gì? Chính là tâm hồn của con người. Vũ trụ sở dĩ bí hiểm vì vũ trụ lớn quá mà ta nhỏ bé quá, nên các nhà khoa học cứ đi tìm mãi và cũng không có hy vọng là tìm hết những bí mật của vũ trụ. Đại dương bí hiểm quá bởi vì đại dương sâu thẳm, dưới cái nước là lòng nước sâu mà ta không xuống tới dưới được. Ngày hôm nay cũng đang mò mò xuống dưới,
[24:27]chiếc máy bay rớt xuống giờ biến mất luôn không bao giờ tìm thấy được. Nhưng mà những cái đó bí hiểm vẫn chưa hết bí hiểm bằng tâm hồn của con người. Vì sao vậy? Vì tâm hồn con người ngay nơi chính mình mà vô hình, vô tướng, ở đâu khởi lên mình không hay rồi ở đâu biến mất mình cũng chẳng biết. Mà nói là tu hành thì là cái gì? Là sửa, mà sửa cái gì? Sửa tâm, mà tâm là cái gì? Không biết. Vậy làm sao mà tu? Phải không ạ? Nếu nói tu là sửa, sửa cái gì? Không phải sửa mũi, không phải sửa sắc đẹp mà là sửa sửa tâm. Mà tâm là cái gì? Không biết, rồi xong, sao mà sửa phải không? Cho nên ta phải biết tâm, ta mới sửa được tâm,
[25:15]mà sửa được tâm thì mới gọi là là tu hành. Thế còn nếu mà không biết về nội tâm thì không sửa, không sửa không tu cái gì hết. Nhớ như vậy. Nói: "Chị đi đâu vậy?" Nói: "Tôi đi chùa." "Chùa làm cái gì?" "Đi tu." "Tu là cái gì?" "Tu sửa." "Sửa gì?" "Sửa tâm." "Tâm là cái gì?" "Không biết." Rồi xong, thế là cái câu trả lời của ta tới đó bế tắc. Nên vì vậy, cái người tu hành, người đệ tử Phật phải biết nội tâm của mình. Thì cái việc mà phân tích nội tâm của mình á, của con người á, đó là một công trình mà của không biết bao nhiêu thế kỷ qua. Bao nhiêu là chuyên gia, bao nhiêu những nhà tâm lý học, những nhà triết gia, những nhà đạo học là ai cũng nói về tâm, nói quá chừng nói, mà
[26:06]mà đến nay người ta không biết hết, ừ. Mà trong đó người ta có cái than, nói cái điều mà bí hiểm nhất trên cuộc đời này là tâm hồn của người phụ nữ. Không biết có đúng không? Thầy cũng không biết, thầy nghe vậy, đồn, nghe đồn vậy đó không biết có đúng không. Nói: "Tại sao tâm hồn người phụ nữ là bí hiểm nhất?" "Dạ tại kỳ quá không biết." "Kỳ sao?" Nói: "Cổ mới nhoẻn miệng cười với tôi cái tôi bước lại tôi tính nói chuyện, cổ tát tôi một cái. Không hiểu." Đó thế. Đó thì cái đó cái đó có gì bí hiểm không? Có không ạ? Thầy cũng không biết luôn nữa. Kỳ quá không biết. Thì ừm nhân cái ngày à Phật đản, hồi nãy là thầy Tánh Khoan có nói
[26:47]về cái Phật đản năm nay rồi cho nên thôi thầy không nhắc lại. Chỉ có cái là vừa rồi cái Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc, tức là Phật đản Liên Hợp Quốc chứ không phải Phật đản Việt Nam này nha. Phật đản Liên Hợp Quốc là sao? Là cái lễ Phật đản do Liên Hợp Quốc tổ chức, chủ trương tổ chức, chứ không phải của một quốc gia riêng. Đây là cái đặc biệt như vậy nên mới gọi là lễ Vesak á. Nhưng mà tại sao gọi là Phật đản Liên Hợp Quốc? Là bởi vì
[27:19]Liên Hợp Quốc chọn một ngày để làm cái ngày mà con người phải quan tâm, đó là ngày tôn giáo và văn hóa. Cái tôn giáo và văn hóa đi đôi với nhau. Đất nước nào đi theo một tôn giáo nào họ sẽ có một cái lối sống, một cái văn hóa đi theo cái hướng tôn tôn giáo đó, cho nên người ta thấy rằng cái văn hóa tôn giáo đi đôi với nhau. Mà bây giờ làm sao cho con người quan tâm đến tìm ra một cái tôn giáo chân chính, một cái văn hóa chân chính để cho con người sống cho đẹp, cho đúng? Đó, thì chọn không ra nhưng mà phải làm cho con người quan tâm. Mà hễ muốn cho con người quan tâm thì người ta hay chọn ngày về nó, à, chọn ngày về nó.
[28:00]Ví dụ như người ta thấy phụ nữ ăn bị ăn hiếp quá, người ta mới lập ra cái ngày gì? Ngày ngày ngày Quốc tế Phụ nữ để cho mọi người quan tâm đến phụ nữ vì biết là phụ nữ tội nghiệp quá. Nhưng mà sau 30 năm sau người ta phát hiện không phải vậy, ngược lại, chính người nam mới là người bị bị ăn hiếp. À lúc đó người ta đành phải sao? Phải lập ra một ngày, ngày Phụ nam là ngày 3 tháng 8, nếu mà ngược lại ví dụ. Ví dụ như là người ta thấy cái người mà lao động bị ăn hiếp quá, người ta mới lập ra cái ngày gì? Ngày Quốc tế Lao động, ngày 1 tháng 5. Nhưng đến lúc nào đó mà người ta thấy ông chủ bị ăn hiếp quá người ta sẽ lập ra ngày 5 tháng 1.
[28:41]Thấy không, để tức là tìm ra có cái ngày ví dụ như ngày Môi trường Thế giới, ngày à ngày Nước của thế giới vì thấy cái nguồn nước bắt đầu nó ô nhiễm mà nó cạn kiệt, vân vân vậy. Rồi ngày à ngày Mẹ, vân vân, ngày Cha gì đó, thà lập ra một ngày để cho con người quan tâm về điều đó. Thì cũng vậy, muốn cho con người quan tâm về vấn đề văn hóa và tôn giáo người ta chọn ngày. Mà lựa đi lựa lại sau nhiều ngày tháng, nhiều năm tháng cân nhắc, sàng lọc, phân tích thì người ta lại chọn một cái ngày hết sức lạ lùng, hết sức lạ lùng. Đó là cái ngày đản sinh của một bậc giáo chủ lập ra một tôn giáo là Đức Siddhartha Gautama mà người ta hay gọi là Đức Phật Thích Ca. Nó tại sao vậy?
[29:37]Tại sao có nhiều tôn giáo mà người ta không chọn mà đi chọn đúng cái ngày sinh của Đức Phật? Bởi vì đó là thay lời muốn nói. Thay vì người ta nói rằng Đạo Phật là chân chính nhất, Đạo Phật là tốt đẹp nhất. Nói như vậy thì sợ các tôn giáo bạn họ ganh. Cho nên thôi không nói câu đó, mà chỉ lấy ngày sinh của ông giáo chủ để làm cho cái ngày tôn giáo của thế giới, ngày văn hóa của thế giới. Đó là gì? Đó là ngầm nói lên rất nhiều, đó là vượt hơn mọi điều tôn vinh ca ngợi đối với Đức Phật của chúng ta, đối với Đạo Phật của chúng ta. Vì sau khi phân tích, lý giải, cân nhắc, sàng lọc đủ hết rồi, thì họ mới thấy rằng những lời dạy của của Đức mà Sĩ
[30:20]Đạt Ta Cồ Đàm này, của bậc Đạo sư Cồ Đàm này, cực kỳ hợp lý, hiền lành và đạo đức. Nếu ai cũng áp dụng lời dạy này, thế giới sẽ hòa bình và tiến bộ. Và đặc biệt một điều nữa là cái lời dạy của cái của cái ông giáo chủ mà Sĩ Đạt Ta Cồ Đàm này đó, là ổng cứ đi trước thời đại một bước. Thời đại tiến bộ tới đâu thì vẫn thấy cái lời dạy của ông này, cái giáo lý của ông này nó đặt ở phía trước mình, chứ không phải sau lưng mình. Có những cái tôn giáo mà khi khoa học đã tiến bộ rồi, thì cái giáo lý nó nằm ở sau lưng á, nó bị lạc hậu. Còn cái lời dạy Đức Phật Thích Ca, thế giới tiến bộ rồi, thì cái lời dạy đó vẫn còn ở phía trước, ta đi mãi vẫn chưa tới.
[31:08]Vẫn thấy hợp lý, vẫn ở phía trước chúng ta, vẫn tiến bộ hơn chúng ta, lạ lùng như vậy. Ví dụ như là mình nói về cái là ngày xưa thôi mà Đức Phật nói cái chén mà có vi trùng, thời đó không biết ha, bây giờ mới biết. Hoặc là từ thời xưa mà Đức Phật đã nói vô số thế giới trong vũ trụ, thời đó không ai tưởng tượng nổi, nhưng bây giờ thấy đúng như vậy. Và còn nói có rất nhiều thế giới có loài người, có chúng sinh và có cả Đức Phật giác ngộ nữa, thì những điều đó nó vẫn ở phía trước của khoa học, chứ không ở phía sau, đặc biệt như vậy. Còn có những tôn giáo nói cái gì đó, giải thích gì đó, nhưng mà khi khoa học tiến bộ
[31:45]tới rồi, cái giáo lý đó nằm ở phía sau lưng, người ta có thể bỏ bất cứ lúc nào cũng được, vì nó lạc hậu rồi, nó ở phía sau lưng của nhân loại. Nhân loại đã bước tới mà nó ở sau lưng, nên không cần phải giữ nữa, thôi cho nó buông. Người ta chỉ níu kéo bằng một cái phương cách gì thôi, còn riêng Đạo Phật thì lạ, cứ đứng ở phía trước chúng ta. Ta cứ đi tới, vẫn thấy Đạo Phật là tiến bộ. Hoặc là bây giờ nói là ngày nay ai cũng biết là thế giới cần hòa bình, nhưng mà lời dạy về hòa bình, về không có làm gây tổn hại chúng sinh, về sự hòa hợp thì vẫn mãi mãi đi trước nhân loại, vì nhân loại làm chưa được.
[32:25]Nhân loại vẫn chưa yêu thương nhau được, vẫn chưa sống hòa hợp, đoàn kết, vẫn chưa xây dựng được một thế giới hòa bình được. Lời dạy Đức Phật vẫn văng vẳng văng vẳng ở phía trước của mình, đi mãi mà vẫn chưa tới. Cho nên những cái lời dạy nó sâu xa như vậy, phân tích về tâm lý, về nhân quả, về nghiệp duyên, về sự tự do, về sự giải thoát quá đẹp á. Mà loài người vẫn chưa đạt tới nổi, thấy hay đó mà chưa đạt tới nổi. Nên vì vậy người ta nói cái lời dạy ông này hay quá, mới dựng lấy cái ngày sinh của Ngài làm ngày văn hóa và tôn giáo cho thế giới. Và đó là chủ trương của Liên Hiệp Quốc. Cứ mỗi năm Liên Hiệp Quốc ra lệnh phải tổ chức cái kỷ niệm
[33:04]ngày đó, ngày sinh của một con người mà Liên Hiệp Quốc đã lấy làm cái ngày tôn giáo và văn hóa cho thế giới. Đó là ngày trăng tròn tháng năm dương lịch, tức là rằm tháng tư âm lịch. Nhưng mà thời sự thật cái rằm tháng tư âm lịch cũng không phải ngày sinh Đức Phật, Đức Phật sinh ngày mùng 8 tháng 4 chứ không phải rằm tháng 4. Nhưng mà tại sao ta cứ chọn ngày rằm tháng tư? Này đây là chuyện của mấy ngàn năm trước. Các chư Tăng hồi xưa ở xa, xa xôi lắm, rồi cái một năm các ngài có ba cái ngày để kỷ niệm: ngày Đức Phật Đản sinh, ngày Đức Phật nhập Niết bàn và ngày Đức Phật thành đạo. Cứ mỗi ngày kỷ niệm vậy chư Tăng lại kéo về gặp nhau,
[33:44]nha, mà gặp nhau đường thì đi xa, đi mấy tháng mới về tới. Mấy tháng mới về tới, gặp nhau mừng xong rồi đi về, về chưa tới nhà rồi cái tới ngày kỷ niệm cái quay lại đi nữa. Một năm đi ba lần mất hết năm luôn. Cái các ngài mới bàn nhau là thôi dồn ba ngày lại kỷ niệm một lần một là ngày lấy ngày rằm tháng tư, trăng tròn tháng tư, gọi là ngày Vesak, tháng Vesak tháng tư. Đó là lý do mà ta có rằm tháng tư, ha, chớ sự thực không phải vậy. Nếu mà hồi xưa mà các ngài có xe Cup, xe hơi như ta bây giờ thì một năm mấy ngài làm đủ ba ba lần, nhưng vì hồi đó ngài chưa có xe Cup, chưa có xe hơi, chưa có Honda SH, cho nên buộc lòng các ngài cứ đi bộ á.
[34:23]Thì vì vậy mà có cái ngày rằm tháng tư xuất hiện là như vậy. Nên chúng ta hãnh diện vì chúng ta được là đệ tử của của Phật. Chúng ta hãnh diện vì chúng ta đã chọn đúng một tôn giáo mà lương tri của cả loài người này công nhận là chân chính nhất. Chúng ta hãnh diện bởi vì chúng ta cứ lo hãnh diện hoài không chịu lo tu. Nên vì vậy phải thôi bớt hãnh diện lại mà lo lo tu, lo thực hành lời dạy của Đức Phật để cho đạt được những cái thăng tiến, những tiến bộ trong trong nội tâm của mình. Mà muốn biết như vậy thì lại phải biết tâm mình là cái gì. Mà tâm mình là cái gì thì mãi mãi là một bí mật. Nhưng hôm nay chúng ta nói với nhau về cái bản chất của
[35:12]nội tâm, bản chất của tâm hồn, chúng ta cũng không thể nói hết, chúng ta cũng chỉ nói vài điểm nhấn để chúng ta hiểu hơn một chút mà về mà mà gắng tu thôi. Bây giờ đây, thầy tạm chia tâm ra làm bốn lớp. Tạm thời chia tâm ra làm tâm ra làm bốn lớp. Cái lớp thứ nhất là cái lớp mà những cái suy nghĩ đang xảy ra. Mình không muốn suy nghĩ mà nó cứ tự động nó nói lải nhải trong đầu là lớp thứ nhất. Có không ạ? Có không? Ví dụ đang nghe ngộ- thầy giảng, nhưng mà trong đó nó có nói không? Nó cũng đang nói ở trỏng á. Đúng không ạ? Đang nghe thầy giảng, thầy trên này nói, đầu mình cũng đang nói. Mình có cố ý suy nghĩ không?
[35:58]Mình có muốn là thầy đang giảng mà cái đầu mình cũng giành giảng không? Có không? Không. Mình chỉ muốn chăm chú nghe thôi. À có thầy giảng, thấy ổng tội nghiệp thì thôi ráng nghe. Nhưng mà muốn thì muốn, mà trong đó nó vẫn lải nhải nói gì á, phải không? Nhiều khi là đang nghe ví dụ thầy đang nói: "Một thế giới hòa bình, một thế giới yêu thương." Nhưng trong đầu mình nó nói điều ngược lại: "Cái bánh hồi chiều ngon thiệt, cái nhân không biết ai làm khéo quá. Cái tô mì của mình ăn chưa hết mà nó đã tới rồi." Trong khi tai thì vẫn lắng nghe, mắt vẫn nhìn thấy một thế giới hòa bình, yêu thương, xây dựng một cái một cái cõi thiên đường ở nhân gian
[36:32]này, có ai mọi người đều sống tử tế, biết giúp đỡ nhau. Nhưng mình nghe thầy nói những lời đó nhưng trong đầu mình nó nói: "Cái kẹo không biết nhỏ mang từ đâu tới hồi chiều thấy đẹp quá mà chưa xin kịp ăn ha." Đầu nó cứ lải nhải nói chuyện khác, đúng không ạ? Đó là lớp thứ nhất của tâm. Đó là một cái lớp thứ nhất là một cái lớp mà tự nó cứ nói hoài dù mình không muốn, lớp thứ nhất. Là suy nghĩ vẩn vơ, nói hoài. Và cái lớp đó cũng mệt lắm á chứ không phải dễ. Lớp thứ hai là cái lớp cố ý suy nghĩ. Cố ý suy nghĩ. Tức là khi ta đụng chuyện phải xử lý, phải giải quyết, ta phải cố ý suy nghĩ. Đó là lớp thứ hai. Có cái cố ý, có chủ tâm.
[37:17]Còn cái lớp thứ nhất á, không cần mình suy nghĩ, nó tự nó suy nghĩ, tự nó lải nhải nghĩ chuyện này chuyện kia hoài cả ngày cả đêm, đúng không ạ? Còn cái thứ hai này là lớp nó sâu hơn là mình cố ý suy nghĩ. Cố ý suy nghĩ này ví dụ sao? Ví dụ sao bây giờ nói như bây giờ mình à có hẹn người ta, à có hẹn người ta mà qua lễ Phật Đản rồi gặp người ta để bàn cái chuyện mà thanh toán tiền bạc, á, thì lúc nghe giảng Pháp thì thôi không để ý chuyện đó. Nhưng mà khi ngưng giảng Pháp rồi, rảnh chút xíu rồi bắt đầu ngồi tính à. Nói: "Mình đi về tới lúc mấy giờ? Mấy giờ hẹn gặp nó mấy giờ? Rồi gặp ở đâu? Rồi mình nói chuyện đó nó đòi mình bao nhiêu tiền,
[37:59]mình trả bao nhiêu tiền, mình thương lượng mình đòi điều kiện này." Tức là chủ động tính toán. Hoặc là một người giải bài toán cũng vậy, giải bài toán dòm cái phương trình này nó làm sao, số này bằng số kia kia, nọ này trừ qua, cấn lại, cộng, nhân, chia, lũy thừa, số mũ, hàm số, đủ thứ trò hết. Thì đó là cái chủ động suy nghĩ. Thì cái chủ động suy nghĩ này là nó thành nghiệp, ừ, vì đó là cái ta cố ý. Ta cố ý suy nghĩ, ta cố ý tạo tác. Từ cái cố ý suy nghĩ này ta sẽ cố ý nói, ta sẽ cố ý hành động. Ừ ví dụ ta thấy là ờ như bây giờ ở trong a đi trong chùa thế này vậy. Cái a ngồi ngồi nghe Pháp rồi lát ăn cơm.
[38:45]Ăn cơm với nhau cái mình đang ngồi vậy có cái bà lại bả nói: "Sao chị ngồi dựa gốc cây hay quá à, xích qua cho tôi ngồi dựa một chút." Mình tính sao? Nói: "Công trình tôi tới chùa sớm với mục đích tôi lấy dựa gốc cây này." Nhưng lúc đó cái mình suy nghĩ, mình suy nghĩ: "À, lời Phật dạy là sống là phải thương yêu, nhường nhịn. Bà này bả cũng tuổi lớn chắc bả sức khỏe yếu. Mà mình chiếm cái gốc cây này từ sáng tới giờ thề quyết tâm nghĩa là giữ yên biển trời không cho ai đụng tới. Nhưng mà nghĩ ra như vậy ích kỷ quá, mà Phật dạy mình thương yêu nhường nhịn. Thôi, nếu mình có mệt cũng nhường cho người ta."
[39:26]Thế là mình thôi mình vui vẻ mình mời: "Ờ, thôi bà ngồi đây rồi con xích qua một bên." Vậy đó. Xích qua một bên nhưng mà bảo vệ hễ bả đi mà bả đi đâu thì mình chiếm lại liền, ví dụ vậy. Nhưng mà có cái suy nghĩ có cái suy nghĩ là biết nhường nhịn. Có cái suy nghĩ biết nhường nhịn là cái đó gọi là cái cố ý suy nghĩ và cái cố ý nó thành cái nghiệp. Cái nghiệp lần này là một nghiệp lành. Nghiệp lành là nhường nhịn. Do gì? Do mình sống trong không khí của đạo. Rồi đi về nhà cũng vậy. Đi về nhà mình cũng lâu lâu đụng chuyện có một cái suy nghĩ, à có suy nghĩ. Ví dụ như có một người đó là hồi đó mượn mình đâu
[40:03]mấy triệu trốn đi mất tiêu luôn đâu không biết. Cái tới chừng gặp lại, mình gặp lại thì cái người kia họ rất là mắc cỡ. Vì hồi đó mấy triệu cũng lớn, giờ bỏ đi sao không biết bây giờ họ quay lại mà mình cũng trong bụng mình cũng ngồi mình gặp mình chào mà mình không biết bà này quay lại có trả nợ không. Mà lúc gặp chào hỏi thì thấy bả lơ luôn không nói. Không nói, mình không biết mình có nên hỏi hay không nhưng trong đầu suy nghĩ thế này: nghĩ mười mấy năm qua bả không trả mình mấy triệu mình cũng chẳng chết đói, phải không ạ? Mình cũng chẳng chết. Còn bả thì đi tha phương cầu thực trốn mất tiêu,
[40:39]trốn chui trốn nhủi khổ còn hơn là cái mấy triệu nữa. Thôi, bỏ cho rồi. Tại tính ra mình cũng chẳng chết. Thôi, bỏ đừng nói nữa, vui vẻ đi. Cho nên sau khi chào hỏi xong cái mình lơ lơ đi luôn mình không nhắc lại, bà kia mừng quá chừng. Bà kia bả mừng vì thấy mình không nhắc tới món nợ, chứ bả có việc gì phải quay về quê á mình gặp mình đáng lẽ là cái bả sợ nhất là cái mình kêu trả nợ, nhưng mình lại lơ lơ bỏ qua luôn làm bả mừng. Mà chính cái bả mừng, bả nhẹ người một cái mình cũng có chút phước mình tha thứ hơn. Thì vì thấy mấy năm qua bả giựt mình mình cũng chẳng chết cũng sống được. Nghĩ: "Thôi, trời nuôi, Phật nuôi mà." Phải không?
[41:15]Mình còn phước thì còn sống được, chẳng sao. Thì cái suy nghĩ đó là cái suy nghĩ cố ý mà nó tạo nên tội hay phước á. Hễ mình suy nghĩ đúng một chút, suy nghĩ mà hơi rộng lượng, bao dung một chút cái nó thành phước. Còn mà nếu mình suy nghĩ hẹp hòi, căng thẳng một chút nó thành tội à. Căng thẳng một chút là làm cho người ta khổ sở, người ta khó chịu cái thành tội. Cho nên cái cái thứ hai này là cái suy nghĩ cố ý, cái này bắt đầu đầu mối của của tội và phước, phải không? Tuy nhiên, cái suy nghĩ vớ vẩn á coi chừng một lúc nào đó nó biến thành cái suy nghĩ chịu cố ý à. Tức là mình suy nghĩ, mình ngồi yên không muốn suy nghĩ gì hết,
[41:52]bắt đầu nó lải nhải lải nhải nó nó nó nói một lát lát cái mình đi theo nó, cái mình bám theo cố ý cái là thành tội liền, thành tội liền hay thành phước liền. Ví dụ thế nào? Thầy nói ví dụ như bây giờ, thầy trở lại cái ví dụ nãy. Thí dụ đang nghe thầy giảng, cái trong đầu mình thầy đang nói những điều đạo lý cao siêu cái đầu mình nói những điều bậy bạ, tầm phào trỏng á. Nó nói những điều hèn hạ, ích kỷ, nhỏ mọn ở trỏng á, nó vẫn nói lải nhải lải nhải. Nó nói: "Ờ, chiều con nhỏ đó cái bánh nó đưa mình phải không? Cái lần kia phát mình hộp cơm mà sao nó đưa mình hộp cơm bánh nhỏ xíu, còn cái bánh lớn nó lấy." Tức là đó chỉ là một cái lời nói vẩn vơ trong
[42:31]đầu, nhưng mà lúc đó bỗng nhiên mình chụp cái, mình nổi sân si lên. "Nói con nhỏ này chơi không được. À, nó ăn bánh nó giành bánh lớn để mình bánh nhỏ. Không ưa nó, mai mốt thấy đâu mình tránh đó." Thế là mình có một cái ác cảm với một người. Mà đáng lẽ mình nên mừng, đáng lẽ mình nên mừng cái gì? Mừng là: "Thôi, người ta ăn được cái phần lớn hơn mình thì thôi người ta có sức khỏe hơn, thay vì mình phải cho, đây người ta tự cho người ta, mình đỡ mất công cho, mình mừng." Nhưng mình không suy nghĩ cái khoan dung đó, mình ghét, ghét tại sao nó giành cái phần bánh lớn hơn, nó cho mình phần nhỏ hơn.
[43:05]Cái thành ra tội, cái nghiệp, như vậy. Ví dụ như bây giờ cái thầy hỏi này ai trả lời đúng, thầy cho xuất gia liền á. Ví dụ như hôm nay chùa mình về lễ Phật Đản, cứ mỗi lần về mình đông vui như thế này. Nhưng ví dụ như hôm nay về lễ về rất vắng, về chỉ chừng phân nửa không tới phân nửa, thì mình buồn hay vui?
[43:30]Buồn hay vui?
[43:35]Ai nói là tại vì về vắng quá buồn, giơ tay lên giùm coi. Rồi rồi rồi, thầy nghe có vài người trả lời vui. Ai nói vui, giơ tay lên thầy coi. Vui phải cho lý do à. Lý do tại sao vui? Tại sao lại nói? Nói đúng nghe thầy cho xuất gia liền ạ. Vui vì thế này. Mình nghĩ thế này, ví dụ mọi lần ví dụ mỗi bữa lễ chùa mình á thì mình ngồi từ nó xuống đây đây qua bên kia ngồi nữa. Nhưng bữa nay tự nhiên còn có cái sân này mà, ở đây không ai ngồi, bên kia không ai ngồi, vắng tanh hết, thì mình buồn hay vui? Phải không? Cái người nói buồn thì thôi. Sư phụ tha thứ cho mấy người buồn, hỏi vui, tại sao? Nếu mọi người trả lời đúng, họ cho xuất gia liền.
[44:19]Nếu ai trả lời được như thế này: nói dạ thưa thầy con nghĩ là mình vui bởi vì người ta không đi chùa mình bởi vì người ta đã đi chùa khác. Mà vì sao người ta đi chùa khác mà không đi chùa mình? Vì chùa khác đã tổ chức quá hay, người ta hài lòng rồi. Nghĩa là khi người ta đi dự những lễ Phật Đản ở các chùa khác người ta thấy tổ chức quá tốt, hài lòng thôi không cần đi chùa Phật Quang nữa. Cho nên vì vậy chùa Phật Quang năm nay vắng, chùa Phật Quang năm nay vắng bởi vì có nghĩa là các chùa khác đã làm sao? Đã tốt lên, nên con vui vì điều đó. Ai mà suy nghĩ được cái đó sư phụ cho xuất gia liền. Người đó suy nghĩ quá đúng. Còn người mà nói:
[44:58]"Trời, sao hôm nay chùa mình vắng tanh buồn quá." Thì người đó bình thường và tầm thường, phải không? Còn cái người nói: "Năm nay nói người ta ít người đi mình vui, vui sao? Vui à con ăn được hai ba hộp cơm thế nào cũng dư á." Người đó sư phụ bắt cạo đầu khô luôn không cho đi tu luôn. Cho nên đây cái suy nghĩ vẩn vơ và cái suy nghĩ cố ý là vậy. Nhưng mà sự thật, dưới cái suy nghĩ cố ý đó nó còn có một cái lớp tâm lý nữa, gọi là tính tình. Tính tình. Ví dụ nói cái người này tánh tánh nóng, người này tánh hiền, người này rộng rãi, người kia dễ thương, người nọ lãng mạn, người nọ mít ướt, người nọ khô khan, vân vân, gọi là tính tình.
[45:42]Tính tình mỗi người có khác nhau vì cái huân tập của cái thói quen từ nhiều kiếp. Ví dụ thế này lại gọi lại gọi là tính tình này. Ví dụ như à
[45:55]một người á à nghe người ta nói xỏ mình, nói xéo, nói: "Đi đâu vậy anh hai?" Nói: "Tôi đi chùa." "Anh mà đi chùa được thì thế giới này người ta làm Phật hết." Cái câu đó là cái câu nói xuyêng nói xỏ, nói chọc, nói ghẹo. Thì khi mình nghe vậy cái mình bừng lên giận: "Anh nói sao? Anh nói tôi dữ hả?" Đó là cái người có tính gì? Tính nóng, phải không ạ? Hoặc là có người khác nghe nói như vậy cái cười cười, nói à nói nói: "Anh đi chùa chi vậy anh hai?" Nói: "Tôi đi chùa để cầu cho mấy người như anh á." Cầu cho mấy người như anh á để đừng có chết mà đừng có xuống địa ngục. Tức là nói xỏ lại người ta, thì người này không nóng nhưng mà hay có cái tánh gì?
[46:37]Cái tánh người ta đánh mình mà đốp lại. Là cái thói quen đốp qua đốp lại chứ không nóng, không có không sừng sộ người ta, nhưng mà biết dùng lời nói để mà trả treo cũng là một cái tánh. Còn có cái người khác cái tự nhiên nói: "Đi đâu vậy anh hai?" "Đi chùa." "Trời, anh đạo đức quá ha, anh mà đi chùa người ta thành Phật hết rồi." Cái cười cười không nói đi luôn, thế người này cái tánh gì? Tánh hiền lành. Cái tánh người như vậy là hiền lành không cần trả treo, cũng chẳng thèm nóng giận, như vậy. Hoặc ví dụ thế này. Ví dụ như là một người có
[47:10]có có 900.000 trong túi, thì mình suy nghĩ cái gì? Nói nghe.
[47:18]Đó, mỗi tánh cái nó hiện ra. Bây giờ thầy đưa ra một câu hỏi này là mỗi người tánh tình sẽ hiện ra. À ví dụ nói: "Bây giờ trong túi đang có 900.000, nghĩ cái gì?" Thì mình nghĩ: "Không biết ai rớt 100.000 mình lượm cái cho đủ 1 triệu." Thì đó là người gì? Tánh người này tánh gì? Tánh tham, phải không ạ? Tham bòn rút hay là bõng sẻn vậy đó. Còn có người nghĩ đang bỏ túi 900 này cái ngồi nghĩ gì? Nói: "Coi dòm dòm coi có ai mà họ có vẻ dòm mặt đói đói thôi cho tiền họ, mình cho họ hết 400 mình còn 500 cũng được, cho họ đi ăn bánh mì hay đi ra mua gói mì để ăn." Thì người này tánh gì? Tánh rộng rãi, phải không ạ? Rộng rãi, thương người, đại khái vậy.
[47:59]Còn có người ví dụ có 900 900.000 trong túi ngồi nghĩ gì? Nói: "Đâu có cái sòng bài mình quánh cái biết đâu hên cái mình được 9 triệu." Ví dụ vậy. Thì cái người này cái máu đỏ đen, cờ bạc vậy. Ha, khi mà thầy đặt câu hỏi: "Trong túi mình có 900.000 mình nghĩ gì?" Thì mỗi người có một cái tánh hiện ra câu ạ. Mà vì mỗi người im lặng thì không biết tánh ai ra sao nha. Bí mật á, cái này bí hiểm lắm á. Nhưng mà đó là cái tánh tình. Tánh tình. Hoặc là ví dụ thế này, cái người có cái tật là là là đa cảm, đa sầu, đa tình à.
[48:34]Ví dụ thấy một cái thấy một đứa con nít ừm nó nó nó nó giống như nó đang bò lết thết vậy tự nhiên thấy cũng chảy nước mắt. "Trời ơi sao nó nhỏ vậy mà không ai bồng nó để nó tự nó dãi." Tức là đa cảm. Nó cũng không đáng gì lắm mà cũng phải khóc phải chảy nước mắt rồi thì mới là mới là thành công, ví dụ vậy. Hoặc là thấy ai thấy ai mà nhìn nhìn mình cười cười, cái: "Người này chắc thương mình, mình không thương lại chắc mang tội." Phải ráng thương rồi mà cứ vậy hoài thành thử đa cảm, đa sầu, đa tình cũng là một cái tánh tình. Còn người khác thì không à, hễ là mình lại mình làm quen cái bắt đầu suy nghĩ:
[49:10]"Tại sao làm quen mình? Muốn gì nơi mình? Cầu mình cái gì đây? Nó nhờ mình cái gì đây? Nó lợi dụng mình cái gì đây?" Phải không ạ? Trong đầu lại nghĩ ra nghi ngờ đủ thứ. Người ta thật ra người ta thấy mình có cái má lúm đồng tiền người ta tính nựng một cái thôi, nhưng bắt đầu ngồi nghi nó tính lợi dụng mình gì đây, tính phải không? Nó nó mỗi người nó mỗi tính, cái đó gọi là tính tình. Mà cái tính tình này là cái lớp thứ ba của tâm, cái lớp thứ ba. Cái này nó sâu kín lắm, nghĩa là mình có suy nghĩ mình chạy đàng trời nó không ra khỏi cái tánh này. Làm gì tới lui cũng lòi cái tánh nóng ra, làm gì tới lui cũng lòi cái tánh mắt ướt nít ướt ra, vân vân vậy đó.
[49:45]Mỗi người có tính tình mà đi tu á là sửa mấy cái tánh đó lại. Sửa mấy cái tánh đó lại. Ví dụ như là mình là người có bỏn sẻn tham lam, mình thích cái gì cũng gom về cho mình, đó là một cái loại tánh. Thì mình biết cái tánh nó tốt hay xấu à? Xấu. Giờ sửa lại làm sao? Sửa ngược lại, thích cho đi, ờ thích biếu, thích tặng chứ không thích giữ lại. Sửa cái đó dễ không? Dễ không? Không dễ chút nào. Đụng tới cái cái cái sâu thẳm của tâm hồn mình, đụng tới quyền lợi mình, mình khó sửa lắm. Mà sửa không được cái này thì đời đời không bao giờ giải thoát được, không giác ngộ được, không làm thánh được. Vì không có ông thánh nào mà bỏn sẻn hà tiện hết. Nhớ như vậy.
[50:38]Cái người mà tu hành đúng trong đạo Phật á luôn luôn nó phải đi qua một giai đoạn là bố thí, buông xả, không có sẻn tiếc. Nếu mình chưa đi qua được giai đoạn đó thì hiểu mình chưa tu, chưa có kết quả. Mà Phật trong kinh Phật nói: Một bậc thánh Tu-đà-hoàn là một người không có đôi bàn tay nắm lại, nghĩa là gì? Buông hết. Có cái gì cũng cho người ta, có cái gì cũng cho người ta, mà phải đi qua giai đoạn đó. Nhưng đều là mới ban đầu thì cho hay cho tầm bậy, nhưng về sau thì cái trí tuệ mình sáng thì mình cho chính xác, người nào cần cho, đúng lúc cần cho, nhưng lúc nào cũng thích cho. Hễ trong tâm mình lúc nào cũng thích cho là mình có chất thánh trong mình đó.
[51:17]Còn nếu mà lúc nào cũng gom, muốn thu, biết mình là chất phàm, chất nó chất địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh đó. Còn nếu lúc nào mình cũng muốn ban tặng, muốn cho đi, biết mình có chất thánh rồi. Nhưng mà càng lúc cho càng càng chính xác thì cái là bậc thánh càng lúc càng càng cao. Đó là người tu là đổi được cái tánh đó. Cái ý nghĩ vẩn vơ tu riết bắt đầu nó phải tắt, vậy là mình đạt được chánh niệm tỉnh giác. Còn cái ý cái ý nghĩ mà cố ý á, đến lúc nó phải tắt để mình nhập được vào trong định. Thầy nhắc lại nè nha. Cái ý nghĩ vẩn vơ vẩn vơ vẩn vơ, mình không muốn suy nghĩ mà nó cứ suy nghĩ, mà đến khi mình tắt được á thì gọi là mình chứng được cái gì?
[52:00]Chánh niệm tỉnh giác. Mà nó còn lại những cái suy nghĩ cố ý. Đến khi mình tắt được cái suy nghĩ cố ý thì gọi là gì? Chứng được gì? Chánh định, nhập được định. Hả? Nhưng mà làm sao? Ở dưới sâu nó còn cái tánh tình, còn cái tánh tình. Phải nhổ những cái tánh tình xấu đi hết. Những cái tánh xấu bứng sạch hết gọi là diệt trừ các triền cái. Danh từ trong đạo Phật gọi là triền cái. Người đời hay gọi là mấy cái tánh xấu á. Mấy cái tánh xấu á thì trong đạo Phật gọi là triền cái, cái từ xưa gọi là triền cái, còn cái từ mình bây giờ gọi là mấy cái tánh xấu. Phải diệt cho được hết những cái triền cái đó.
[52:41]Đổi hết, sửa hết, nhổ sạch, bỏ hết những cái tánh xấu đó thì bắt đầu mới làm thánh được. Nhưng mà còn cái lớp thứ tư mới khủng khiếp. Cái lớp thứ tư là bản năng. Bản năng là tự nhiên mà có khi chúng sinh vô minh, không cần phải huân tập. Cái tánh tình do huân tập mà có, còn cái bản năng tự nhiên nó có, không cần phải huân tập. Thầy ví dụ thế này. Ví dụ như ở một kiếp trước mình là một người không phải hà tiện, nhưng mình đầu thai, kiếp này mình đầu thai lọt vào một cái gia đình có một lối sống hà tiện. Là từ nhỏ mới đẻ ra là ông bố ổng đã dạy rồi: Con, con ừ con ráng con con giữ cái cái cái đồng này chứ không có cho ai nha con.
[53:26]Đưa cái bánh, mình con ăn con không được cho ai nha con. Rồi sáng con đi học cái ông bố ổng cho cái miếng bánh đem theo để trưa ăn. Nói: Con không được cho đứa nào ăn nha. Ăn không cho nó thấy nha. Con nó thấy mà bánh con ngon hơn nó, nó lại nó giành ăn của con, hiểu không con? Từ nhỏ mà được dạy vậy rồi, bắt đầu là mình huân tập cái ích kỷ, cái bỏn sẻn của ông bố ổng dạy. Một vài kiếp như vậy mình trở thành mình có cái tánh hẹp hòi, ích kỷ, tham lam. Đó, cái đó là nó do huân tập bởi hoàn cảnh, bởi giáo dục mà có, chứ còn kiếp trước nữa mình không có. Cho nên cái tính tình á là nó do huân tập mà có.
[54:00]Còn bản năng khỏi đợi huân tập. Ví dụ như cái gì khỏi đợi? Ví dụ thế này: Ví dụ như có ai lại ờ lại xĩa dao vô cổ mình cái nói: Có tiền đâu đưa ra! Thì mình làm sao?
[54:18]Mình làm sao? Có ai mà: Thôi thà chết chứ không đưa tiền ra không? Có không? Không. Mình sao? Thôi, phải đưa. Đưa tiền để cho nó khỏi đâm. Là vì sao? Mình luôn luôn sợ chết, luôn luôn ham sống. Cái ham sống sợ chết đó là bản năng, tự nhiên, khỏi huân tập, khỏi ai dạy hết. Khỏi có bố mẹ ông bà gì dạy: Con phải ham sống sợ chết nha con. Khỏi. Là chúng sinh tự ham sống sợ chết vì đó là bản năng. Mà bản năng là tự nhiên do vô minh sinh ra, không cần huân tập. Hoặc là khi mà lớn lên một cái, tự nhiên ở cái lứa tuổi mà dậy thì á, thì tự nhiên người nam gặp người nữ thì sao? Thì sao ạ? Người nữ gặp người nam thì sao? Sao? Nói: Dạ người nữ gặp nam sao? Nói:
[55:10]Dạ con thấy trơ trơ à, trừ khi gặp nữ con mới có chuyện. Thì cái đó là khác rồi nha. Còn nói nam gặp nữ thì sao? Nói: Dạ con không thấy gì hết, chỉ khi gặp nam mới có chuyện. Thì cái đó là khác rồi nha. Rồi. Cho nên, nhưng mà cái tự nhiên cứ cứ tới tuổi lớn lên dậy thì cái người nam gặp người nữ, người nữ gặp người nam cái sinh ái luyến. Và ái luyến đó là gì? Khỏi đợi dạy, không cần huân tập, không cần cha mẹ xúi. Nhiều khi cha mẹ chẳng xúi, lớn lên tự biết yêu liền. Yêu siêu giỏi luôn nữa. Yêu quá sức tưởng tượng luôn nữa. Nó là cái gì? Nó là bản năng. Bản năng. Hoặc là ai đánh mình đau một cái, mình nổi giận lên.
[55:53]Thì cái giận khi bị đau đó nó là một loại bản năng. Không cần dạy, không cần ai nói: Đánh con đau, con phải giận nha! Khỏi. Đánh đau cái giận liền. Đó là cái tự nhiên. Nên sâu hơn cái tánh tình nó có một loại gọi là bản năng. Vậy thầy đã nói bốn loại tâm, bốn lớp. Nhắc lại nha. Lớp thứ nhất là gì? Nhớ không? Lớp thứ nhất là gì? Những suy nghĩ vẩn vơ, mình chẳng muốn nó mà nó cứ nói hết chuyện này hết chuyện kia trong đầu. Đúng không ạ? Cái thứ hai là gì? Là những suy nghĩ cố ý. Tức là mình muốn suy nghĩ, mình tính toán, mình tập trung vào mục tiêu và mình suy nghĩ một cách cố ý. Mà cái này là cái tạo nghiệp đó.
[56:39]Đó, tội hay phước là do cái này. Cái thứ ba là cái gì? Là tính tình, trong đạo Phật gọi là triền cái. Là cái này nó chi phối suy nghĩ mình rất là mạnh, chi phối cái ứng xử, sinh hoạt của mình rất là mạnh. Mà còn cái thứ tư nữa là gì? Bản năng, trong kinh Phật gọi là kiết sử. Đó, kiết sử tức là bản năng. Còn tính tình thì kinh Phật gọi là gì? Triền cái. Nhớ như vậy ha. Triền cái, xưa gọi là triền cái, giờ gọi là tính tình. Xưa gọi là kiết sử, bây giờ gọi là bản năng, nhớ như vậy. Thì đó, chúng ta, chúng sinh trong tâm mình có bốn lớp tâm thức như thế này. Và một cái tâm thức sâu nhất, bản năng, luôn luôn chi phối mọi suy nghĩ của ta,
[57:33]mọi hành động của ta, luôn luôn tạo thành nghiệp để ta đi vào luân hồi sinh tử. Khỏi cần ai dạy. Tự khi có vô minh, từ khi ta xuất hiện này là ta ham sống, sợ chết, tự nhiên ta ái luyến, tự nhiên ta ích kỷ, tự nhiên ta tham lam. Những cái tham lam, thù hận, ích kỷ là bản năng tự nhiên, không đợi sinh ra, không đợi ai tập hết, nó là kiết sử, là bản năng. Và chỉ những bản năng đó thôi nó cứ dẫn dắt ta đi vào luân hồi sinh tử mãi, không dừng được. Cho nên khi các vị A-la-hán, các vị chứng rồi một cái, các ngài phá vỡ được cái bản năng. Các ngài mới nói câu này: Ta đã thấy ngươi rồi, hỡi kẻ làm nhà.
[58:21]Từ đây, mái đã tháo, cột đã nhổ lên, kèo vách ta đập sạch. Ngươi không còn xây nhà cho ta trong luân hồi này nữa. Ta đã thấy ngươi rồi, kẻ xây nhà. Tức là ngài cho rằng cứ mỗi kiếp sống này giống như một căn nhà được xây. Khi ta xuất hiện ở đây, một kiếp sống này giống như ta có một căn nhà mà có cái người nó xây cái căn nhà đó, nó xây cái kiếp sống đó, xây cái sự luân hồi đó, nó dựng lên cái cái cái cái đầu thai cho ta. Nhưng bây giờ ngài chứng A-la-hán ngài thấy nó: À, ta thấy ngươi rồi, hỡi kẻ làm nhà. Đó là gì? Là những bản năng. Những bản năng của ích kỷ, hơn thua, ái luyến, ái dục, vân vân.
[59:06]Cái đó ngài chứng A-la-hán ngài thấy ngài dẹp sạch, đổ vỡ, những cái bản năng nó biến mất hết. Kẻ xây nhà đã bị thấy, bị dẹp sạch, bị quăng bỏ, không còn làm gì được. Những căn nhà không được xây nữa. Mái thổi bay, rui mè tháo dỡ xuống, cột nhổ lên, vách đã đạp đổ. Từ đây không còn một căn nhà nào được mọc lên trong cái luân hồi sinh tử nữa. Ta đã giải thoát hoàn toàn. Ý như vậy, nghĩa là khi ngài chứng ngài thấy tới cái bản năng, dẹp được, diệt được cái bản năng là vậy. Cạn hơn cái bản năng là gì? Là gì? Tính tình, nha. Nhớ lại, tính tình này thì có thể thay đổi, có thể sửa khi ta huân tập. Ví dụ như cái tánh mình là hay giành ăn, ví dụ vậy.
[59:51]Nhưng mình sống trong cái môi trường mà được nhắc riết đi, nói: Con, đừng giành ăn con. Coi vậy nó bất lịch sự quá. Con vô trong bàn ăn, con ngồi ăn trong nồi, ngồi coi hướng, ha. Con phải liếc coi bao nhiêu người, rồi người nào khỏe, người nào yếu. Và trên bàn cái mâm đó, cái món đó con rất là thích. Nhưng mà con phải nghĩ coi mình ăn nhiều quá mình giành mất của người ta. Thôi, nhường nhịn cho người ta ăn trước, mình từ từ mình ăn sau. Hả cái con thích cũng là cái người ta thích, mà sống trên đời thì phải biết nhường nhịn. Ngoài ra nó còn cái văn minh, lịch sự. Cứ nhè cái món con thích con ngồi con ngoáy riết,
[1:00:26]con gắp riết không còn ai ăn được cái nào nữa thì sau này con không còn bạn. Con là người mà bần tiện quá ai chơi với con. Mình phải nhường nhịn nha. Khi nghe đó riết thì mình hết cái tật giành ăn, tham ăn luôn. Đó là cái tánh tình nó có thể thay đổi được. Còn cái bản năng mà tham ăn thì nó nó còn nguyên à. Cái tánh tình giành ăn hết, nhưng mà cái bản năng tham ăn, chứng A-la-hán mới hết. Hờ, vậy nhớ khác nhau đó, ha. Cái tánh tình, cái bản năng, hai cái nó ngầm sâu trong tâm mình không thấy, nhưng nó chi phối hết mọi suy nghĩ của mình, mọi cái lối sống của mình, mọi lời nói, mọi hành động của mình.
[1:01:04]Hành động của mình như vậy. Nên khi mà mình tu... Thì cái mình sợ nhất là cái vô hình, cái tánh tình, mình có tánh xấu mình không hay, cái chết người, ai góp ý không nghe, chết người, là cứ tạo nghiệp thôi, nghĩ bậy, làm bậy, nói bậy. Còn cái vô minh, cái bản năng á thì thôi khỏi nói, tự nhiên nó có rồi. Luôn luôn trong tâm chúng ta tồn tại những bản năng xấu. Nhớ giùm thầy câu đó nha. Chưa chứng A-la-hán, người xây nhà vẫn còn, những bản năng nó vẫn còn thì đừng ai khoe mình hay. Nó có một số người dạy đạo mà giết cái người đệ tử của mình bằng những lối khen ngợi, xưng tụng quá đáng. Ví dụ như cái người đệ tử đến với ông thầy,
[1:01:51]ổng dạy dỗ sao không khen, nói "Con đã gặp được thầy tức là con đã gặp được con đường Vô Thượng Đạo, con đường Tối Thượng Thừa, con đường Phật Thừa, những cái thừa khác là nhỏ lớn gì không quan trọng. Con đến đây với thầy đây là cái con đường Phật Thừa, con đường Kim Cương Thừa, con đường Tối Thượng Thừa, một kiếp này con thành Phật, con vượt lên trên cả chúng sinh tầm thường trong ba cõi hết nha. Con đến với thầy là con quá hên, con có tiền con cho thầy đi, vân vân." Mấy cái người mà khen mình như trên mây xanh á là giết mình. Vì sao vậy? Bởi vì cái bản năng mình vẫn còn. Chưa chứng A-la-hán, bản năng xấu luôn luôn còn tồn tại.
[1:02:31]Nên cái ông thầy nào mà đến mà ổng chê mình á, ông đó mình nên theo học. Ví dụ mình tu quá chừng tu, tu tâm mình thanh tịnh ngồi thiền ba, bốn tiếng đồng hồ đến khoe, "Thưa thầy, con ngồi được bốn tiếng đồng hồ, tâm con thanh tịnh không còn suy nghĩ, con thấy thấp thoáng thấp thoáng hào quang sáng rực." Ông thầy ổng nói, "Con sắp thành ma rồi con." Nghe mình chưng hửng á, "Ủa mình tu tới mức độ vậy mà ông thầy ổng vứt mình câu mình sắp thành ma." Cái ông thầy đó mình nên đi theo, ông thầy đó mình nên đi theo.
[1:03:02]Giống như giống như thầy cũng vậy, thì có cái người cư sĩ Phật tử, đệ tử quy y với thầy, tu cũng tốt, cứ lại khoe với thầy, "Thưa thầy, khi con tu đến cảnh giới như vậy như vậy, con đã chứng thánh chưa?" Thầy nói, "Con sắp vô nhà thương điên." Xưng hửng dòm thầy. "Ráng nghe lời thầy đi, con đang đứng ngã ba đường. Nếu con đi đúng con thành thánh, còn con đi trật cái con vô nhà thương điên liền. Chỗ con là chỗ đang nguy hiểm cực kỳ, đừng chủ quan." Thầy quở một câu cái đầm người xuống lại. Nếu không có cái câu rầy của thầy, giờ này đúng là vô nhà thương điên, mặc dù thiền tu rất tốt. Mặc dù là thiền tu rất là có kết quả, là cứ nghĩ rằng với cái kết
[1:03:42]quả này là mình đến gặp thầy mình nói ra là thầy phải khen liền. Thế là thầy mình phải giao cho mình nắm giữ đạo tràng hướng dẫn liền, không ngờ khoe ra thầy nói một câu mình sắp điên. Nhưng mà may mắn cũng còn có phước nghe lời thầy, khiêm tốn lại, ráng tu lại để tìm coi cái lỗi nằm ở đâu. Nhớ vậy. Bởi vì cái bản năng xấu luôn luôn còn tồn tại nên dẫu mình tu tới đâu thì tới, tiến đâu thì tiến, hãy nhớ bản năng vẫn còn nằm đó. Khi mình chưa chứng A-la-hán, kiết sử còn, vô minh còn, bản năng còn mà bản năng là xấu, nhớ như vậy.
[1:04:17]Trong cái bản năng đó có một cái thế này, là ham sống sợ chết.
[1:04:27]Bản năng đó mạnh lắm.
[1:04:31]Rồi cái thầy xem ở trên mạng, thầy xem tin tức á, ở dưới tự nhiên có lọt có một cái dòng có một cái comment nào của ai thầy cũng chẳng nhớ, mà ghi câu này: "Nếu đất nước có chiến tranh, ừ, anh gác lại tình yêu với em để anh lên đường đánh giặc." Có câu comment của ai mà thầy đọc tới đọc lui hoài, thầy cảm động ghê á. Thì thường thường á là người ta là ham sống sợ chết, mà đã yêu rồi thì không muốn bỏ người yêu ra đi. Nhưng mà nghe tin ở Biển Đông dậy sóng, phải không? Đất nước mình lâm nguy, bị bao nhiêu thế lực đe dọa, người này thắng được hai cái: một là không có sợ chết, phải không? Mới nói, hai là bỏ được tình yêu, phải không?
[1:05:17]"Nếu chiến tranh xảy ra, anh sẽ gác lại tình yêu với em để anh lên đường đi đánh giặc." Nhưng mà không biết có ai cho đánh giặc không là chuyện khác nha. Vô người ta có tuyển mộ hay không là chuyện khác. Nhưng mà nói được câu đó cũng là quá hay. Tức là cái tình yêu nước, cái tình tự hào với dân tộc nó vượt nó lớn quá, nó lớn hơn cả cái bản năng sợ chết. Nên thật sự ta biết cái trong chiến tranh có những người chiến sĩ yêu nước vĩ đại mà nếu ta có bao nhiêu con đường cũng không đủ đặt tên, không đủ đặt tên. Vì nhiều chiến sĩ họ không có cái cơ duyên để được vinh danh anh hùng hay để đặt tên, mà sự thực họ vĩ đại lắm.
[1:05:54]Vì thứ nhất, họ không sợ chết đã là vĩ đại. Còn cái anh chàng mà viết câu comment đó là thầy cũng phải ừ ngưỡng mộ cúi đầu á. Tức là ổng chưa đi lính, chưa đánh đấm gì ai, nhưng mà đã nói với người yêu rồi, chiến tranh xảy ra là anh bỏ em lại anh đi á. Tức là bỏ luôn tình yêu, nó là bản năng, bỏ. Sợ chết, bỏ luôn. Mà lên đánh giặc thì cái sống cái chết trong chớp mắt á. Bắn cái đùng cái chết, nhiều khi trúng mình cái chết liền, không trở tay kịp, mà không sợ nên thực sự cũng là cái hay lắm. Nên ta có cái tình yêu nước lạ lắm, nó cũng là một cái cái tình cảm cao quý lạ lùng. Hôm lần vừa rồi cái thầy ra Nghệ An,
[1:06:31]gặp cái ông cái ông đó ổng lại ổng chào, ổng chào ổng cảm động. Rồi ổng nói câu này làm cho thầy suy nghĩ hoài. Ổng nói, "Trước đây con là một người mắc cái bệnh trầm cảm mà người mắc cái bệnh trầm cảm rồi lúc nào cũng muốn tự tử. Lạ vậy, người mắc cái bệnh trầm cảm rồi là hay bị ý nghĩ tự tử. Không muốn tiếp xúc với ai, à rồi cái không muốn ăn, người gầy guộc đồ cái từ từ, cả gia đình lo lắng. Mà cái bệnh đó bệnh gì đó thầy cũng chả hiểu. Nhưng vô tình con nghe thầy giảng cái bài Biển Đông Dậy Sóng, cái tình cảm yêu nước nó lớn dậy trong lòng con cái tự nhiên con mất tiêu bệnh trầm cảm, con sống lại bình thường liền." Rất là lạ, thầy cũng không hiểu sao.
[1:07:15]Đó là cái ổng nói câu đó rồi cái thầy cứ suy nghĩ hoài, thầy mới nghĩ rằng thì ra cái tình yêu nước á nó là một cái đẹp trong tâm hồn và nó chữa lành mọi vết thương nha. Cho nên nếu trong tâm hồn ta có một vết thương gì đó, một vết thương lòng gì đó mà nó không có lành được thì hãy hãy yêu nước thì nó chữa lành được cái vết thương đó. Ví dụ như con có vết thương lòng gì không? Con có bị ai bỏ, hay bồ bỏ bồ chê gì chưa? Nếu con thấy con đau khổ thì con hãy yêu nước nha, nguyện cái việc lên đường tòng chinh đánh giặc tự nhiên cái vết thương lòng nó biến mất liền, nó lành liền, gì đó.
[1:08:01]Đó là ta thấy một cái tình cảm cao đẹp nó chữa lành tâm hồn ta, nâng dậy tâm hồn ta. Ngoài cái tình cảm yêu nước đó còn cái tình gì nữa? Tình yêu thương nhân loại, khát khao hòa bình của thế giới, tình từ bi yêu thương hết tất cả chúng sinh, hoặc là lý tưởng khát khao cái sự giác ngộ tuyệt đối như là Đức Phật đã dạy. Thì nếu mà ai có được những cái tình cảm cao quý đó thì những vết thương lòng nó lành từ từ lành từ từ. Nên ở đây vậy, có một lần thầy đọc cái bài kinh này mà thầy không hiểu. Một bài kinh Phật trong hình như trong Tăng Chi Bộ kinh á, thầy đọc thầy không hiểu. Ví dụ nói có lúc đó có một đệ tử Đức Phật hỏi Đức Phật câu này:
[1:08:48]"Bạch Thế Tôn, bố thí để làm gì?" Thì Đức Phật trả lời rằng: "Bố thí để trang nghiêm nội tâm."
[1:08:59]Đức Phật trả lời bố thí để trang nghiêm nội tâm, thầy suy nghĩ mười năm suy nghĩ không ra câu đó.
[1:09:06]Ở đây có ai hiểu không ạ? Ai hiểu là giỏi hơn thầy. Thầy hiểu không ra. Thầy hiểu Tại vì thầy cứ nghĩ theo cái đạo đức bình thường mà mình mà đạo Phật là một đạo thực tế.
[1:09:21]Đến để mà thấy thì nó phải thực tế. Thầy cứ nghĩ rằng ví dụ khi mình bố thí thì mình vì lòng thương người, phải không ạ? Đó là đạo đức. Nên thầy khi mà vị tỳ kheo đó hỏi với Phật thì thầy trả lời trước Phật, thầy trả lời, "Dạ, con bố thí bởi vì con thương chúng sinh. Con giúp đỡ, con thương yêu chúng sinh. Con thấy người ta khổ nên con giúp, con thấy người ta nghèo con cho tiền, con thấy người ta đói con cho ăn. Vì thấy chúng sinh khổ nên con bố thí nên bố thí đó tức là vì con thương chúng sinh." Nhưng mà không ngờ Phật trả lời một câu, "Bố thí để trang nghiêm tự tâm", thầy nghĩ không ra. Mười năm nghĩ không ra.
[1:10:05]Mãi sau này mới hiểu ha.
[1:10:09]Là cái mà Phật gọi là trang nghiêm tự tâm nghĩa là gì? Tức là thay đổi những cái tính xấu đang tồn tại ở trong tâm mình.
[1:10:23]Ví dụ như mình là người hễ có 900.000 thì muốn ai rớt 100.000 cứ rình rình. Hết chùa coi nãy giờ người ta đi chùa đông quá không thấy ai rớt tờ nào để mình bỏ vô cho đủ 1 triệu, mình có cái tánh đó. Và cái tánh đó là tánh xấu. Bây giờ mình theo Phật, mình có 900 bỏ bố thí luôn 400 còn 500 cho nó chẵn tiền. Nãy mình cũng muốn chẵn, nhưng mà bằng cách lấy của ai đó 100 cho chẵn. Bây giờ mình cũng muốn chẵn, bỏ bớt 400 còn 500 cho nó gọn, dễ nhớ. Thì cái mà mình bố thí đi đó là để gì? Để diệt cái tánh xấu trong lòng mình. Mà diệt cái tánh xấu trong lòng mình Đức Phật gọi là trang nghiêm tự tâm. Nghĩa là gì? Nghĩa là muốn diệt cái tánh xấu trong lòng mình thì phải
[1:11:06]bằng những hành động, chứ không phải bằng suy nghĩ nữa. Mình suy nghĩ vẫn không bao giờ thay đổi được tính tình của mình, mà phải hành động mới thay đổi được tính tình của mình. Thí dụ có người nói: "Thưa thầy, sao tính con cứ buồn buồn, buồn hoài con còn chả biết buồn cái gì." Nói: "Nguyên nhân là con chả có làm được cái điều gì giúp ai hết trong cả ngày, đúng không ạ?" Nói: "Dạ, con không nghĩ tới chuyện đó." Nói: "Thì con nghĩ tới làm đi chứ không nghĩ nữa. Không có nghĩ tới chuyện đó mà con phải làm chuyện đó. Tức con phải đứng lên đi ra ngoài đường, loanh quanh trong xóm làng con giúp ai được giúp bằng hành động.
[1:11:43]Thì khi mà làm, con chuyển được cái tâm con liền, bắt đầu cái tâm nó không có cái buồn buồn vô cớ nữa, bắt đầu nó có cái sức mạnh, nó có niềm tin để sống." Là bởi vì sao? Vì hành động. Nhớ, thay đổi diệt được cái tánh xấu là bằng hành động. Cho nên đây Phật gọi là bố thí để trang nghiêm tự tâm. Muốn thay đổi tánh xấu của mình phải phải hành động. Phải làm thành cái hành động thực tế giúp người, chứ không phải nói cái miệng, không phải suy nghĩ trong đầu. Không phải suy nghĩ trong đầu là: "À, tôi sẽ thương người, tôi sẽ giúp người, tôi sẽ..." Sẽ sẽ trăm năm tánh còn nguyên à. Đứng lên, hành động!
[1:12:21]Có tiền, móc ra. Ở đây ai có tiền không? Móc ra. Đó, móc ra vậy đó. Làm, thấy người khổ giúp vậy đó. Thì khi mình làm được thì tâm hồn mình thay đổi. Cái tâm hồn mình thay đổi đó Phật gọi là trang nghiêm tự tâm. Tới 10 năm thầy mới hiểu được cái câu lời dạy của Đức Phật, quá vĩ đại! Quá vĩ đại. Đó là nói đó, dùng hành động để mà chuyển cái tánh xấu đi. Rồi một cái nữa là dùng cái gì để chuyển cái bản năng? Phải nhập được định và có vô số công đức: kính Phật, thương chúng sinh, giúp chúng sinh, cộng thêm cái nhập định thì mới dứt được cái bản năng là kẻ làm nhà thì mới có thể chứng đạo được. Cái nhập định không cũng không dứt được bản năng, nhớ như vậy.
[1:13:13]Ví dụ cái người đó có thể ngồi thiền nhập định một tháng, đừng nghĩ người đó là thánh giải thoát, chưa chắc. Chỉ khi nào người đó có thêm một cái chủng tử là tôn kính Phật, sống vì Đức Phật, yêu thương chúng sinh, sống vì chúng sinh, cộng với cái nhập định một tháng đó thì ông này ông đúng là thánh thiệt, ổng dứt được bản năng. Nè, không phải dễ đâu, nhớ như vậy. Còn mà để mà diệt trừ cái tánh xấu thì như Phật nói là phải hành động nha. Phải bố thí, làm thành cái việc làm cụ thể chứ không có mà mà nghĩ suông, mà nói suông, đó. Ở đây đó, mỗi người chúng ta có những cái tánh xấu nào đó, gọi là những tập khí, thì phải chiến thắng điều đó bằng cái gì? Bằng hành động.
[1:13:56]Ví dụ như là ta có cái tánh là nhát, nhút nhát, cứ sợ dây dưa, à cứ sợ mình liên lụy vào cái gì nó khó khăn, nó nguy hiểm, không dám làm gì, không dám bênh ai, không dám giúp ai. Thì cái đó là một cái thụ động, hèn nhát. Và cũng vậy, khi đất nước lâm nguy thì sao? Mình cũng né né, tránh tránh luôn. Phải tập vượt lên cái điều hèn nhát đó bằng cái gì? Bằng hành động cụ thể: dám bênh vực cái người hèn yếu, đó, dám chịu đựng những điều khổ để thay cái khổ cho cho người khác. Khi đất nước lâm nguy, dám đứng lên, bước tới, chẳng sợ hãi gì cả. Để chi? Để chiến thắng chính cái thói quen, cái tập khí, cái tánh hèn nhát của của mình như vậy.
[1:14:47]Nên hôm nay vậy, trong cái mùa Phật Đản, ngày mai ta sẽ là lễ chính, ngày mai thầy lại có một bài giảng khác. Nhưng hôm nay ừ cũng là món quà đêm trước cái lễ Phật Đản thì chúng ta tẻ ra chúng ta có nhiều cái mục sinh hoạt. Đây là một bài pháp để thầy cúng dường lên chư tôn, cúng dường cho quý Phật tử. Mong rằng vậy, cứ mỗi một bài pháp như vậy, chúng ta lại có thêm cái ánh sáng, có thêm cái đường đi để cùng nhau mà đi tới chân trời giác ngộ ha. Thôi, chúng tôi xin kính chúc chư tôn và quý Phật tử có những cái giây phút trong cái lễ Phật Đản này hết sức là bình an, hạnh phúc. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.