[0:02]Học là chúng ta nương vào cái lời dạy của Phật, là chúng ta lấy đó làm căn bản, làm nền tảng, làm cốt lõi, làm xương sống cho mình. Tức là mình là đệ tử Phật thì phải học kinh của Phật là là không chạy đường nào hết, và chúng ta học cái đó, chúng ta tạo đó thành bản chất của mình. Tức là một người Sa-môn đệ tử Phật là phải hiểu nhân quả như thế, phải có đạo đức như thế, phải biết ngồi thiền như thế, là tạo thành một cái bản sắc, một cái bản chất của người đệ tử Phật. Học để tạo thành bản chất của mình. Mà nếu chúng ta lỡ xui học nhầm thầy tà thì thôi không ráng chịu không nói, nhưng căn bản là hầu hết là đều đúng
[0:38]bởi vì lời Phật dạy, kinh Phật dạy để lại đó rồi. Chúng ta học để tạo nên bản sắc của mình, bản chất của mình. Còn tham khảo, tham khảo tức là chúng ta có cái bản sắc của mình rồi, chúng ta tham khảo để chúng ta có cái nhận định, học hỏi, tiếp nhận, phê phán.
[1:00]Nó thêm có cái nữa là phê phán nữa. Nó khác với học. Học là bao nhiêu mình lấy hết bấy nhiêu, nó giống như mình là một cái thùng trống, vị thầy của mình ổng rót nước vào nó đầy lên. Còn cái tham khảo là mình có cái chắt lọc, có cái chọn lựa, có cái nhận định, có kể cả có cái phê phán, cái nào xài được, cái nào không xài được chứ không phải là lấy hết vô để làm thành cái của mình như là học. Nhớ như vậy nha. Và bây giờ cái điều mà ta phải tham khảo trước hết là khoa học. Khoa học là gì? Khoa học gồm có hai hai ngành là khoa học tự nhiên hòa và khoa học nhân văn. Khoa học tự nhiên là gồm những môn gì?
[1:39]Khoa học tự nhiên là gồm môn: Toán, Lý, Hóa,
[1:46]Sinh nữa, Sinh nữa, gì nữa?
[1:50]Địa thôi chứ Sử lại thuộc về nhân văn. Địa lý thì vẫn thuộc vào khoa học tự nhiên nhưng mà Sử thì thuộc lại là nhân văn rồi. Môn môn Kỹ thuật, Cơ khí phải không? Vân vân. Đó, môi trường, sinh thái đều là khoa học tự nhiên hết. À, chúng ta phải học. Còn khoa học nhân văn là Văn, Sử,
[2:10]kiến trúc khoa học tự nhiên mất rồi. Ngoại ngữ đúng. Ừ, Văn, Sử nè, Ngoại ngữ nè, Triết học nè, Luật học nè, Xã hội học nè, Tâm lý học nè. Đó, những cái đó là khoa học nhân văn nha. Ờ vân vân. Thì dĩ nhiên là chúng ta không có cái thời gian để mà biết hết mọi môn học đó đâu, để tham khảo hết đâu. Chúng ta chỉ biết tổng quát thôi. Ví dụ bây giờ nói tới môn Địa lý thì mình phải biết là Trái Đất là hình hình hình cầu. Ở trên đó mỗi quốc gia nằm ở đâu đâu đâu đâu, châu nào châu nào phải biết, thế nào là vĩ tuyến, thế nào là kinh tuyến, ranh giới quốc gia, rồi ở những cái vùng đó khí hậu, thời tiết, mưa gió nhiều, có những con sông nào đặc
[2:53]biệt, có ngọn núi nào đặc biệt, dân số khoảng bao nhiêu, mình biết tổng quát tổng quát thôi chứ không có đi sâu. Nhưng mà những kiến thức như vậy cũng phải biết sơ sơ. Bởi vì sao? Bởi vì từ cái Địa lý đó nó mới dính qua khoa học nhân văn là văn hóa của mỗi quốc gia. Đó là với Địa lý đó họ đã hình thành nên cái văn hóa như thế. Cái tư tưởng đó đã xuất hiện trong cái vùng địa lý đó và hình thành một cái văn hóa như vậy, nó tràn lan như thế nào. Đó, thì đó là cái ừm khoa học nhân văn, khoa học tự nhiên. Thì cái người mà làm công tác hoằng pháp á, chúng ta càng có kiến thức về khoa học chừng nào thì chúng ta càng có cái lợi khí trong tay chừng nấy.
[3:31]Vì sao vậy? Là bởi vì cái nguyên tắc của cái người hoằng pháp là chúng ta nói điều mà người nghe họ quan tâm, chứ không phải chúng ta nói điều mà ta quan tâm. Nhớ như vậy. Ví dụ như ta quan tâm điều gì? Ta quan tâm là cái đạo đức ta chưa hoàn chỉnh, hoặc là cái đạo quả mình chưa chứng, chùa mình chưa xây, những điều ta quan tâm. Nhưng mà khi mình nói những điều đó thì người ta nghe không được, nhưng mà mình nói những điều người người nghe quan tâm. Thì những cái điều mà người nghe quan tâm có khi họ không quan tâm giống mình, họ quan tâm những vấn đề khác, mà thường người ta quan tâm những điều gì?
[4:08]Trong cuộc sống xã hội bên ngoài. Những điều đó nó liên quan tới khoa học tự nhiên và khoa học nhân văn. Nói chuyện cho người cán bộ, mình phải có cái lời nói phù hợp với điều quan tâm của họ về cái ổn định cuộc sống, về trật tự trị an, mình phải có kiến thức về đó để nói chuyện. Hay gặp một người mà đi làm lụng nuôi con, mình phải hiểu về vấn đề mà dạy con, vấn đề kinh tế gia đình, mình phải biết, mình nói chuyện để đưa đạo lý vào những cái đó hết. Và đây là cái nhờ cái kiến thức rộng mà ta có thể biết được nhiều điều trong cái trong cái cuộc sống này và nhờ như vậy là bài giảng của ta rất là phong phú.
[4:46]Mà ai mà có cái lợi thế về giỏi Toán nữa thì rất là lợi. Ai mà giỏi Toán thì rất là lợi, bởi vì sao vậy? Bởi vì không có cái môn nào mà nó đòi hỏi cái logic khủng khiếp như là môn Toán. Logic tức là sự hợp lý, sự chặt chẽ trên cái việc mà suy luận. Nên cái người mà giỏi Toán á, khi họ đi ra họ giảng một bài không ai bẻ được hết. Bởi vì chính họ họ đã phản biện hết rồi, họ đã rào trước đón sau. Trước khi nói một câu, họ đã biết câu đó nó kết luận như vậy nó sẽ có bao nhiêu cái kẽ hở và họ tiếp tục họ lấp những kẽ hở đó hết. Cái người giỏi Toán rất là có lợi. Còn cái người mà không giỏi Toán á, nhiều khi mình có giỏi Văn,
[5:24]giỏi a nghệ thuật hoặc là mình có tu, mình nói nghe hay nhưng rồi vẫn hở, không chặt chẽ, không chặt chẽ. Mà không chặt chẽ thì nó giống như nó hở mất cái căn bản à. Nên cái người mà có thể độ được cái người họ thường thường, họ không đòi hỏi khó tính thì thôi chấp nhận được, nhưng mà với cái người mà họ khó tính, nhất là người của thời đại nay họ học giỏi thì họ không chấp nhận được cái mà kết luận vội, không logic, cái kết luận thiếu logic, thiếu logic. Thầy nhớ điều này là người giỏi Toán rất là quan trọng, người giỏi Toán rất là quan trọng. Những cái người mà họ học sinh mà họ giỏi Toán á, họ mê làm bài tập.
[6:06]Quý thầy nhớ hồi đó học Toán có hai cuốn tập thấy không? Một cái tập là lý thuyết, một tập là bài tập. Cái người mà học sinh giỏi Toán là ở nhà tự động giải hết những bài tập trong đó luôn, không đợi ông thầy mình nhắc đâu, ở nhà giải hết. Mà giải rồi không đã nữa, đi kiếm sách khác về giải tiếp. Có không? Đó, ví dụ như mình học lớp 10 đi, cái toàn bộ cái Toán của lớp 10 là cái tập bài tập mình giải sạch, chưa đã, đi kiếm thêm mấy giỏi Toán học sinh mà những đề thi mà giỏi Toán cấp quốc gia, cấp quốc tế về giải tiếp coi coi mình mình còn dở chỗ nào, mình thua với cái thế giới chỗ nào, giải tiếp.
[6:40]Đó, cái người mà như vậy là người giỏi Toán. Và ai mà làm Toán giỏi thì sau giảng sư tài ba. Giảng sư tài ba. Bởi vì họ có logic chặt chẽ trong lý luận của họ. Họ nói một câu, họ biết trước là cái kẽ hở, mà biết trước là phải bao nhiêu yếu tố mới được kết luận chứ không kết luận đại. Còn cái người không giỏi Toán đó, hễ mình nêu ra vấn đề này mình kết luận, nêu phần kia mình kết luận, kết luận đại, kết luận ẩu không à. Còn người giỏi Toán họ không dám kết luận vội, hễ nói phải chắc. Cho nên cái người giỏi Toán rất là có lợi khí. Rồi một nguồn ta tham khảo nữa, nãy là ta nói tham khảo khoa học.
[7:23]Giờ có một nguồn ta tham khảo nữa là các tạp chí. Tạp chí là gì?
[7:30]Tạp là gì? Tạp không phải là tạp nhạp mà là nhiều phương diện. Tạp chí có nghĩa là loại sách báo mà nói về nhiều lĩnh vực của đời sống. Phải không? Và điển hình đây như là hiện nay có những tạp chí nổi tiếng như là gì? Thế Giới Mới, Kiến Thức Ngày Nay, Khoa Học Phổ Thông gì đó. Thế Giới Mới thì vững hơn, bởi vì Thế Giới Mới là tập trung những cái cây viết mà có trình độ cao, cao hơn cho nên họ viết sắc hơn, những bài viết có giá trị hơn. Hình như cái đó là như của Bộ Giáo dục á, cho nên cái bài viết rất là cứng. Thì những cái bài tạp chí như vậy á làm cho chúng ta thay vì mình phải đọc chuyên ngành, mình muốn biết tâm lý mình phải
[8:11]đi vào thế giới tâm lý học, biết sử đi vào thế giới sử học, thì cái tạp chí họ lượm giùm mình, họ lấy trong đó ra họ viết, họ chất một đống trong một cuốn tập, mình cứ đọc hết một tập đó thì mình biết tùm lum chuyện, lâu lâu mình đọc cuốn chớ cũng không phải đọc nhiều. Mà cái cái duyên trời Phật đưa mình tự nhiên đưa cuốn nào lợi ích cuốn đó, vậy thôi. Thì biết đủ thứ chuyện hết á. Nhờ mình biết như vậy, bắt đầu con mắt mình mở ra. Mình không còn là chỉ biết cái cổng chùa, trong chùa nữa, mà biết trong thế giới này con người ta sống như thế nào, người ta suy nghĩ như thế nào và đây là một cái động tác cực kỳ quan trọng.
[8:49]Khi chúng ta đọc một cái tạp chí, họ kể về những điều trong cái thế giới này, chúng ta phải làm một cái công việc là chúng ta đối chiếu cái sự kiện đó với giáo lý của đạo Phật. Chúng ta phải dùng giáo lý đạo Phật để lý giải sự kiện đó như thế nào. Và đây là một cách để làm cho cái nguồn đạo lý trong tâm ta đạt được vô tận. Cái cách này rất là bí mật, đây là một cái mánh cực kỳ quan trọng. Nghĩa là bất cứ nhìn vấn đề gì, ta phải đem đạo Phật ra lý giải hết, không sót bất cứ vấn đề gì. Bây giờ nói thậm chí nói họ sinh con không được cái họ thụ tinh nhân tạo để có đứa con, mình phải lý giải trong đạo Phật, dùng giáo lý đạo Phật lý giải tại sao.
[9:31]Hoặc nói cái ông đó ổng học mới lớp 4 mà ổng dời những cái công trình to từ nơi này qua nơi kia mà mấy kỹ sư không dám làm, mình phải dùng giáo lý đạo Phật mình lý giải chuyện đó là tại sao. Nên cái người nào mà giỏi, nghĩa là khi mà biết một sự kiện của thế giới rồi đem đạo Phật để lý giải sự kiện đó là người đó càng ngày càng có cái nguồn đạo lý vô tận ở trong tâm. Đây là một cái cách rất hay của giảng sư, và tôi cũng đi con đường này đây. Mình ráng tu, nhưng lúc nào mình biết nhìn mọi điều bằng con mắt của đạo Phật, lấy đạo Phật, lấy giáo lý của Phật lý giải hết mọi điều trong cái cuộc sống này.
[10:07]Ví dụ vừa rồi quý thầy có nghe cái chuyện mà ở miền Nam Thái Lan, Hồi giáo nó chặt đầu mấy ông sư không? Đó, bây giờ chúng ta phải đem đạo Phật lý giải chuyện đó. Coi như chúng ta bằng con mắt đạo Phật chúng ta nhìn cái sự kiện đó như thế nào. Cái việc mà đó ai cũng nghe, nhưng mà nghe không được bỏ qua. Bất cứ mà nghe một chuyện gì tương đối là nổi cộm, mình phải nhìn bằng con mắt của đạo Phật liền. Chúng ta lý giải việc đó như thế nào? Rồi, trưởng lớp nói trước đi. - Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thưa thầy, chúng con thì vấn đề mà báo chí thì chúng con cũng có hạn chế, nên sự mà hiểu biết về thời sự nó cũng không có bằng, không có sâu lắm.
[10:54]Nhưng mà theo con nghĩ á thì miền... về vấn đề của Phật giáo ở miền Nam Thái Lan á, đó là không hẳn là của Phật giáo làm ra mà do tất chính quyền. Chính quyền đã tạo sự xung đột giữa Phật giáo với Hồi giáo. Nên cái sự muốn giải quyết vấn đề đó thì đòi hỏi chính quyền có những cái chính sách gì đó để hòa giải các tôn giáo lại với nhau để tránh cái tình trạng mà giết hại lẫn nhau giữa Phật giáo và Hồi giáo. A Di Đà Phật. - Cảm ơn thầy. Cứ vậy đó thì không mất một điểm nha, chứ còn không nói là xin ghi sổ mất một điểm. Thầy nói... - Mô Phật, kính bạch Thượng tọa, kính thưa toàn thể đại chúng. Thì con xin trả lời với sự hiểu biết của con.
[11:51]Với cái sự mà kích động của Phật giáo ở bên Thái Lan như vậy là do sự họ chưa thấu hiểu biết được cái sự nhân quả của đạo Phật. - Cảm ơn thầy. Đó, cứ nói như vậy. Mình cứ nhìn có cái nhìn và nói, ha, có cái nhìn và nói. - Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Bạch thầy và toàn thể đạo tràng. Theo sự hiểu biết của con thì
[12:27]giữa bên Hồi giáo mà giết những nhà sư Thái Lan thì nói theo kinh của luật nhân quả thì do những, cũng như là mình... những nhà sư đó có những cái mối mà quan hệ cũng như là từ tiền kiếp đã tạo tác những cái cái duyên không lành mà đưa đến bây giờ là những
[12:54]những người Hồi giáo đó đã phản phản kích và cũng như là luân hồi nghiệp báo. - Cảm ơn thầy. Thì đại khái, có ai nói gì nữa không? Rồi kìa, thầy An Tấn hả? - Mô Phật, kính thưa thầy, con xin trả lời. Kính thưa thầy, một cái sự việc gì hay một cái kết quả gì nó hiện hữu trên cuộc đời này thì nó cũng không phải là một yếu tố hay một nhân duyên. Có nghĩa là nó đã kết tụ từ rất là nhiều nhân duyên và yếu tố hợp lại, cho nên nó mới có một cái kết quả như vậy. Thì nếu đối chiếu vào cái lý nhân duyên của Phật giáo thì đó là chúng ta đã cũng trong quá trình của quá khứ, chuỗi dài của quá khứ thì mình cũng đã gieo một cái nhân
[13:44]gì đó, hay là trong một cái sự truyền thuyết nào đó mà mình có những cái lời để người ta kích động. Một là mình chủ động, còn hai người ta chủ động. Thì con xin tóm ý đó là cái dòng xoáy của nhân duyên mà vô tình mình tạo hay cố ý mình tạo và liên quan đến cái giáo lý đó là nhân quả. Con xin hết. - Ờ, cảm ơn quý thầy. Cứ trả lời như vậy là nó không mất điểm, còn nếu ai nói hay thì tôi bảo trưởng lớp ghi thêm một điểm liền. Thì thầy An Tấn chỗ này là chưa được điểm, nhưng mà tương đối quý thầy cũng nói khang khác. Khi mà chúng ta nghe chuyện đó đó, chúng ta phải trong đầu mình hình dung ra năm cái câu hỏi và mình phải tự tìm câu trả lời.
[14:28]Câu hỏi thứ nhất theo nhân quả là quý thầy có nói đó, có thể là cái vị sư hay vị Phật tử đó là kiếp xưa cũng đã từng chặt đầu ai, phải không? Bây giờ bị chặt đầu lại, đó là mình nhận lỗi về mình trước, đó, là trước hết. Cái thái độ đó rất là tốt, nhận lỗi về mình cái đã. Rồi sau đó cái chúng ta sẽ đặt tiếp cái câu hỏi thứ hai là cái dã man, cực đoan của Hồi giáo do đâu mà có? Do đâu mà họ xử sự với đồng loại một cách dã man như vậy? Có gì nói chứ mắc mớ gì chặt đầu người ta? Mà chưa hết đâu, họ còn đuổi hết những người Phật giáo đi ra khỏi vùng đó để họ lập một quốc gia riêng, cứ như vậy. Và ngày xưa cũng vậy, ngày xưa đạo Phật là từ Iran,
[15:08]Iraq á, Afghanistan là đạo Phật không á, Hồi giáo họ nổi lên họ cũng bằng cái con đường đi chặt đầu kiểu đó họ đuổi sạch hết người Phật giáo ra khỏi vùng đó, bây giờ vùng đó biến thành Hồi giáo hết luôn. Cho nên nó có một cái gì cực đoan nằm trong giáo lý rồi, chứ không phải không.
[15:26]Có bên Mỹ họ có cái bộ phim, bộ phim này: Tuấn mã Hidalgo.
[15:33]Tuấn mã Hidalgo là tên một con ngựa của cái anh chàng đó, anh chàng cao bồi. Thật ra đây là nhân vật có thật, họ làm phim thôi chứ không phải là... Hopkins. Anh này ảnh là ảnh cưỡi con ngựa Hidalgo này, ảnh làm người kỵ sĩ đi đưa thư ở cái vùng nước Mỹ, ở miền Tây nước Mỹ lúc mà mới mới lập nghiệp. Và thường ảnh đua con ngựa này, đua đâu thắng đó, con ngựa này như con ngựa thần vậy đó, biết hết trơn. Và sau này ảnh nhận một lời thách đua ngựa ở bên Ả Rập, ảnh mới đem ngựa đi qua Ả Rập để ảnh đua. Đua mà qua mấy ngàn cây số qua sa mạc. Nhiều người đã bỏ mạng trong cuộc đua đó, rồi ảnh cũng đã ảnh với con ngựa này cũng suýt chết mấy lần giữa cuộc đua đó.
[16:07]Thì nhờ đi dự cuộc đua này nên ảnh sống trong cái thế giới của Hồi giáo, và bộ phim nó cho chúng ta những nét chấm phá về cái văn hóa của Hồi giáo. Những nét chấm phá về văn hóa Hồi giáo: về tình ái, về hôn nhân, về quan điểm, lối sống và đủ hết, nhưng bộ phim rất đàng hoàng, chúng ta coi được. Nó không nói nặng, nhưng mà mình phải tinh ý mình mới thấy được cái cái cái triết lý trong bộ phim này, rất là hay. Và tôi cũng khuyến khích cho đệ tử tôi phải coi phim này để cho biết cái đạo lý trong đó. Trong đó có một cái đoạn thế này: - Do
[17:17]not assist me.
[17:30]Just kill me, please. Use your weapon. - No. It is Allah's will. Tell you what.
[17:50]You can do whatever the hell you want after I get you out of there. No! Là các kỵ sĩ tự mình cứ băng qua sa mạc là như thế nào? Thì có một cái người đi trước, cái lọt xuống cái vùng cát lầy cát chìm á, cát lún á. Con ngựa không biết sao nó phóng qua được, còn cái tay kỵ sĩ Ả Rập đó rớt xuống cái bị cát lún xuống còn ló cái mặt, và nó từ từ nó lún nữa thì chết. Thì anh Hopkins với con ngựa Hidalgo này đi đến sau thì mới thấy cái cảnh đó. Thấy con ngựa kia thì nó lẩn quẩn lẩn quẩn đâu đó nó không bỏ đi, còn cái người kia thì bị chìm xuống cát rồi, còn ló có cái đầu. Mà mệt mỏi tại vì nắng rọi cả ngày đó,
[18:23]không nhúc nhích được, hễ mà cựa quậy chừng nào thì nó lún nhanh chừng nấy, chết luôn. Thì cái người kia thấy anh Hopkins này tới, anh mới nói: "Anh hãy bắn tôi, bởi vì đây là ý của Allah. Ý Allah là muốn tôi phải chết ở đây, nên tôi vui vẻ chết ở đây." Chúng ta thấy giáo lý Hồi giáo là vậy đó, tất cả nằm trong ý Allah. Nghĩa là Allah muốn cho mình thành công thì mình thành công, muốn thất bại thì thất bại, muốn mình sống thì sống, muốn mình chết thì mình chết. Cái giáo lý lạ lùng như vậy. Nhưng mà anh chàng Hopkins này ảnh không nghe, ảnh quăng sợi dây vào, ảnh quăng vào cái bàn tay, ảnh có cái tài quăng dây rất là hay,
[18:50]ảnh quăng dây vào ảnh kéo anh kia lên khỏi đống cát. Ảnh bưng về lều ảnh chữa trị. Thì anh này mới nói là: "Anh còn phải đi lo để mà thắng cuộc đua." Thì Hopkins trả lời, nói: "Mạng một con người quý hơn tiền." Rồi ảnh mới chữa trị. Anh này mới nói rằng là: "Nhưng mà ý của Thượng đế là muốn tôi chết."
[19:09]Là ảnh đưa ra là God's will. God's will là ý của Thượng đế muốn tôi chết cho nên tôi vui vẻ chết. Thì anh Hopkins này ảnh nói lại lời: "Nhưng mà còn cái ý của anh và ý của con ngựa?"
[19:23]Hay ghê lắm! Ý con ngựa của anh nữa. Hopkins nói là God's will là ý Thượng đế muốn tôi chết, nhưng mà cái ông Hopkins nói: "Nhưng mà còn your will and your horse's will?" Nhưng mà ý của con người anh là vẫn còn muốn chiến thắng trong cuộc đua, chứ sống trên đời này không phải chỉ có ý Thượng đế không. Cái làm anh kia ảnh tỉnh ngộ. Tức là một cái đoạn nói rất nhẹ nhưng họ phê bình cái giáo lý Hồi giáo, họ không đả phá nha, nhưng chỉ đưa một sự kiện nhỏ thôi. Tức là người kia họ tưởng cái cái gì cũng gán cho là Thượng đế rồi không chịu phấn đấu. Nhưng cái người này họ sống theo kiểu của Mỹ, họ nói:
[19:58]"Không, còn cái ý của anh mà sống, cái ý chí của con ngựa nữa, phải ráng mà đua tiếp." Cái anh kia ảnh bừng tỉnh rồi ảnh ráng chữa trị, ảnh leo lên lưng ngựa ảnh cưỡi ngựa ảnh đi đua tiếp là cái đoạn... Cho nên nó có nhiều việc trong một bộ phim này. Thỉnh thoảng vậy tôi vẫn phải cho các đệ tử mình coi một bộ phim. Lâu lâu phải cho coi một bộ phim để biết à thế giới là như thế nào, tâm mình mở ra, sau này mình mới đi thuyết pháp được, không phải dễ. Nó khác với một người coi mà ghiền, mà coi mà mê, mà coi không hiểu gì hết, chỉ bị ghiền mà coi. Còn mình coi là thuộc loại tham khảo để hiểu thế giới
[20:29]họ sống như thế đó, họ suy nghĩ như vậy đó, thì đạo Phật mình mình lý giải những điều của họ như thế nào. Chúng ta trở lại vấn đề Hồi giáo. Khi mà nghe sự kiện Hồi giáo mà họ bức hại những người đệ tử Phật ở miền Nam Thái Lan, chúng ta có năm câu hỏi phải đặt ra, năm vấn đề phải lý giải, đặt ra liền. Thứ nhất là: Có thể đây là nhân quả của cái người Phật tử đó? Thứ hai là: Cái giáo lý cực đoan của Hồi giáo từ đâu mà có? Cái thứ ba là: Đạo Phật sẽ như thế nào nếu mà Hồi giáo họ cứ tiếp tục dùng bạo lực để lấn chiếm dần dần đất đai của đạo Phật giống như thế kỷ thứ tám? Và thứ tư là: Đạo Phật phải làm gì để bảo vệ trước cái việc mà Hồi giáo họ lấn như thế đó?
[21:09]Mình phải làm cái gì? Và thứ năm là: Có thể thay đổi được giáo lý Hồi giáo hay không? Đó là khi nhìn một sự việc chúng ta phải đặt năm cái vấn đề ra. Vấn đề đó, vân vân, là vô số điều trong cuộc sống này là chúng ta vẫn phải vẫn phải biết mà dùng cái giáo lý của đạo Phật để mà lý giải. Mà khi chúng ta đặt những vấn đề như vậy, bỗng nhiên mình có cái nguồn đạo lý vô tận nó sinh sôi nảy nở trong tâm mình, chứ không có bị đứng lại, không có bị khép kín lại. Đó. Hoặc là bây giờ mình nghe nói cái chuyện mà thế giới tự nhiên xuất hiện những cơn bệnh lạ, ví dụ bệnh SARS, bệnh SARS viêm phổi cấp tính nó chết một loạt đó quý thầy có nghe không?
[21:55]Rồi cúm gà rất là khó chữa, đến nỗi là cọp mà mạnh sồng sộc như vậy mà bị cúm gà là chết hàng loạt luôn. Rồi bệnh sida, AIDS, có những bệnh làm cho y học bó tay. Tại sao? Mình phải nhìn bằng con mắt đạo Phật để trả lời. Cái nhược điểm của cái lối học kinh điển mà không đối chiếu làm cho tăng ni đi ra trường không có thuyết giảng hấp dẫn quần chúng được. Vì mình nói những điều mình đã học chứ mình không nói những điều mà đời sống bên ngoài họ quan tâm. Quý thầy nhớ cái yếu chỉ để giảng bài pháp hay là nói những điều mà người khác quan tâm chứ không phải nói những điều mà mình mình quan tâm. Nhớ như vậy giùm nha.
[22:37]Đây là cái bí mật của việc thuyết giảng. Sau này quý thầy đi tiếp xúc hay đứng trên bục giảng hãy nhớ điều đó. Những người kia họ quan tâm điều gì, mình thương yêu họ, mình tìm hiểu điều đó và nói về những vấn đề đó. Đây là một cái mánh, một cái bí mật của giảng sư, muốn giảng hay hãy ghi nhớ điều đó trong lòng.
[22:57]Cái thứ ba nữa là kinh nghiệm tu hành.
[23:02]Chúng ta học rồi, chúng ta tham khảo rồi, bây giờ nói tới kinh nghiệm tu hành. Tu là gì? Tu tức là hoàn thiện đạo đức, phải không? Nói gì nói tu phải là đạo đức cái đã, có thể mình chưa chứng thánh nhưng phải có đạo đức cái đã. Còn để làm ông thầy mà không có đạo đức thì vứt đi. Thí dụ mình nghe nói một ông thầy đó ổng giỏi trị bùa, trị bệnh, phù phép, làm cho phép người ta buôn may bán đắt, nhưng mà ổng bê bối, lôi thôi, ổng không đạo đức thì người ta cũng chán, người ta không có nể phục. Cái quan trọng, hễ nói cái người tu là phải có đạo đức cái đã. Đồng ý không? Đồng ý không? Nhưng mà tu hoàn thiện đạo đức dễ không? Khó. Tại vì sao?
[23:45]Bởi vì cái gốc đạo đức là cái ích kỷ hay cái vị tha? Ví dụ như mình có cái ích kỷ, bây giờ mình thắng nó không phải dễ, không phải dễ. Tôi nói ví dụ, bây giờ ví dụ như quý thầy mới đến đây trường, mình đến cái mấy thầy trong ban Giám tự dắt mình vô cái phòng, kê một số đơn sẵn hết trơn, cái nói mình: "Thôi tới trước lựa cái đơn nào đó lựa." Thế trong đầu mình đầu tiên nghĩ lên một cái là lựa cái đơn chỗ nào? Tốt phải không? Vị trí ngon lành. Nghĩa là có ánh sáng và có gió để ngồi học mát mẻ rồi thoải mái. Mình nghĩ cái đầu đó liền và mình lật đật chiếm liền, sợ cái người đến sau họ chiếm đúng cái của mình.
[24:20]Thì tâm đó là tâm gì? Tâm ích kỷ. Thì sau này quý thầy đi ra giảng nó không có lửa, bài giảng nó không có lửa. Tại vì chỉ vì lúc còn học tăng mình vô mình giành cái đơn tốt trước. Còn lúc đó nếu mà vô mà cho họ lựa cái đơn, cái mình lựa cái đơn nào xấu nhất, ở cái chỗ nào nhiều khi gần nhà vệ sinh, mình nằm ở đó rồi mình cản ở đấy không ai bị nằm cái đơn đó nữa, mình sẽ chấp nhận 4 năm ở đây mình ngửi mùi vệ sinh cho vui. Nhưng mà nhờ vậy mình hy sinh cho người khác không ngửi. Vậy đó mà sau bao sau này mình đứng lên mình giảng là bài giảng có lửa ngút trời liền, nghe là lay động tâm hồn người nghe,
[24:56]chỉ bởi vì mình đã lựa cái đơn xấu nhất để mình nằm. Nên cái đạo đức nó làm thành cái nguồn đạo lý sau này mình đi giảng á. Nhưng mà không dễ phải không? Không dễ, nhưng mà phải làm cho được, phải làm cho được.
[25:12]Không phải là chúng ta học nhiều rồi giảng hay đâu, mà chính là chúng ta hoàn thiện được đạo đức ta sẽ giảng hay. Kế đến nữa là cái công phu nhiếp tâm trong thiền định. Công phu nhiếp tâm trong thiền định vì sao? Bởi vì thiền định làm cho chúng ta thoát ra bản ngã lần lần.
[25:32]Cái bản ngã chúng ta là nó tập hợp của nhiều cái lớp động loạn.
[25:38]Động loạn từ thân, cho tới cảm xúc, cho tới tư tưởng, cho tới ý niệm, à cho tới cái biết đều là những cái cái động loạn. Và khi mình vào mình tu thiền là mình bỏ từ từ những cái động loạn này dần dần dần dần, cái mình thoát bản ngã từ từ từ từ. Và khi mình càng thoát bản ngã thì con người mình càng thánh thiện và trí tuệ mình càng sáng suốt, và như vậy mình sẽ giảng rất là hay. Cho nên cái người tu mà không có ngồi thiền thì sau này không đi giảng được. Hoặc là mình nói nói gì đều càn cạn, nhàn nhạt thôi à, chứ không có sâu, không có sâu. Nên do đó là để làm một người hoằng pháp giỏi, một giảng sư giỏi, ngoài cái việc mà chúng ta hoàn thiện đạo
[26:17]đức bản thân, xin thưa phải chịu khó nhiếp tâm mà mà ngồi thiền nữa. Và ngồi thiền dễ không? Rất là rất là khó. Là vì sao vậy? Vì ngồi thiền là để chúng ta vượt qua khỏi bản ngã, nhưng bản ngã nó lừa chúng ta từng giây từng phút à. Ví dụ nè, mỗi một khi mà mình vượt qua một lớp động loạn thì coi như mình thoát được bản ngã một chút, nhưng mà khổ bản ngã nó trồi đi ngõ khác nó ngóc lên lại. Ví dụ hôm đó mình ngồi thiền tâm được thanh tịnh, thì nguyên tắc là hôm nay ngồi thiền thanh tịnh tức là bớt ngã rồi cái gì. Nhưng mà không ngờ lúc đó mình thấy mừng, phải không? Mừng hôm nay tôi tu khá rồi, thì chính cái mà khen mình đó là cái gì?
[26:57]Bản ngã chứ gì nữa! Nên mình tưởng là lột được bản ngã khi mình tu có tiến bộ, nhưng không ngờ cái tự hào, cái kiêu mạn lại là một cái bản ngã khác nó trồi lên lại liền. Nên cái việc mà chiến đấu với bản ngã như thế rất là dai dẳng, rất là vất vả, rất là tinh tế. Mà khi ta vất vả như thế, tự nhiên trí tuệ ta sáng lên từ từ, chịu cực như thế và làm cho cái nguồn đạo lý trong tâm ta trở nên vô hạn. Chứ còn cái người tu mà dễ dãi, tu qua ngày, tu sao cũng được, không phải đối diện, không phải chiến đấu gì với bản ngã mình hết thì không có đạo lý đâu. Sau này ra giảng sờ sừa sờ sừa cho vui à, không có sâu sắc, không có lửa, bài giảng nó nhạt phèo.
[27:43]Cái thứ ba nữa là cái đối xử tử tế với con người.
[27:49]Bắt đầu này nó ra ngoài. Toàn bộ cái trên đây là những điều chúng ta làm để chúng ta có được cái nguồn đạo lý, nhưng mà những cái trên đây chúng ta làm á là thường là tự làm nơi chính mình. Chúng ta học là học mình biết, thấy không? Bao nhiêu việc chúng ta tham khảo là mình biết. Chúng ta tu hành, chúng ta hoàn thiện đạo đức là tự mình biết. Chúng ta ngồi thiền tự mình biết. Nhưng bắt đầu tới cái thứ ba của cái này là cái đối xử với con người là cái lộ ra bên ngoài, bắt đầu là cái tác động ra bên ngoài chứ không còn giống như là một loạt ở trên đây là cái bên trong nữa. Và cái đối xử tử tế với con người cũng là một phương pháp
[28:23]để củng cố cái cái nguồn đạo lý của ta, củng cố.
[28:29]Mà đối xử con người tử tế dễ không? Thật ra á thì trong tâm chúng ta, chúng ta theo lời Phật dạy ai mình cũng thương, nguyên tắc là như vậy, ai mình cũng thương. Thú vật mình cũng thương, con người mình cũng thương, người nghèo cũng thương, người giàu cũng thương, người xấu cũng thương, người tốt cũng thương, ai cũng thương. Nguyên tắc là như vậy, nhưng trong thực tế ừ mà xử sự ai cũng tốt lại không phải là đúng, không phải là đúng.
[28:57]Ví dụ như là ví dụ có cái người đó họ khó khăn, họ đến nhờ mình giúp đỡ thì trên nguyên tắc là mình giúp đỡ là đúng và mình tùy theo khả năng của mình. Lúc đó mình giúp được cái gì, hoặc là một lời nói, hoặc là một sự giới thiệu, hoặc là một ít tiền mình có, hoặc chia sẻ cái gì mình có là tốt. Nhưng có cái người họ đến họ cũng nhờ giúp nhưng mà trong cái ý họ có thêm ý lợi dụng, lợi dụng và hơi lừa dối nữa, chứ không phải là họ thuần là họ thật sự khó khăn, họ hiền lành, họ chân thành họ đến nhờ giúp đỡ. Là trong cái khó khăn đó con người họ có thêm có cái lừa dối nữa, có cái lợi dụng nữa, mà chúng ta cứ tử tế một cách trọn vẹn như với những
[29:39]người khác thì chúng ta lại sai với đạo Phật, sai với đạo nha. Mà vì sao vậy? Bởi vì nguyên tắc của đạo Phật là buộc chúng ta sử dụng một đồng nào cho đúng đồng đó, làm một việc gì phải chính xác cái việc đó chứ không có được là là sử dụng sai, vì sử dụng sai mình hết phước á, mình mang tội đối với đạo liền, mang tội liền. Rồi lúc đó chúng ta thấy là con người nó có trăm ngàn cái tính ý khác nhau, mỗi người đến với mình đủ thứ chuyện khác nhau. Nguyên tắc là mình tử tế, nhưng mà không phải đối xử với ai cũng giống như vậy đâu, phải tùy trường hợp, tùy từng người. Ngay trong huynh đệ sống với nhau cũng vậy.
[30:16]Huynh đệ sống với nhau có người mình cởi mở ruột gan không không không quan trọng, nhưng mà có người mình phải thủ thế tại vì người đó chưa tốt. Người đó có thể là tâm còn có cái gian manh, còn có cái thủ đoạn, hoặc là còn có đi nói tới nói lui sau lưng. Những người đó mình nói một lời gì sơ hở họ đi họ nói qua người khác, cái gây xáo trộn trong chúng. Thì những người đó phải cẩn thận, tức là trong tâm mình có cái thủ thế, không phải là lúc nào mình cũng hễ tử tế rồi bộc bạch ruột gan ra hết, không phải. Nên cái việc mà đối xử với con người là trong cái vừa khôn ngoan mà vừa đúng đạo lý, vừa từ bi vừa nhân ái là điều rất là khó.
[30:56]Mà chính điều mà chính cái mà chúng ta đối xử con người chính xác từng người, người nào đối xử chính xác người đó, tự nhiên làm cho đạo lý trong tâm mình nó tăng lên. Đúng không? Còn mình đối xử sai, cái tâm mình nó tối lại từ từ. Người đáng lẽ mình phải ân cần, mình lại lạnh lùng, lạnh nhạt, thế là đạo lý trong tâm mình nó tắt à. Cái người đáng lẽ mình phải nghiêm khắc, cái mình lại đi xởi lởi, từ ái, khoan dung, thế là đạo lý trong tâm mình cũng tắt từ từ. Cái công đức nó mất là đạo lý trong tâm bị tắt. Mà tại sao công đức mất? Bởi vì chúng ta đối xử sai, chúng ta đối xử sai với con người. Và cái trí tuệ mà để đối xử đúng với con người
[31:35]cũng rất là khó, mà cũng là một cách làm cho chúng ta tăng được cái nguồn đạo lý trong tâm của mình. Và cái thứ tư nữa là cái xử lý công việc, cái xử lý công việc. Là ngoài những việc đối xử với con người, chúng ta còn có cái trách nhiệm, bổn phận đối với chùa của mình và mình phải xử lý. Ví dụ như là bây giờ mình làm trưởng lớp, cái quý thầy giao cho mình là phải điều động, phân công anh em. Cái người dọn vườn, người lo bếp, người ra ngoài ruộng, người lo dọn chùa. Thế là như vậy. Thì đó là cái xử lý mà mình phân công cho đúng nha. Cái người nào làm việc nào, người làm việc kia, làm sao cho có lợi, cho phù hợp,
[32:17]phù hợp với ngày, giờ, tháng, năm, cho công việc ăn khớp với nhau. Thì cái mà việc mà tính toán, sắp xếp công việc, xử lý công việc đó mà nó đúng á tự nhiên nó cũng tăng cái nguồn đạo lý trong tâm mình lên. Kì lạ vậy á. Còn mình xử lý sai, ví dụ tới ngày tới đúng thời điểm đó rồi thì cái chùa chưa có quét xong, cái bên mương hàng rào ở ngoài hàng rào ngoài sân vườn chưa dọn xong, hoặc là lúc đó là cái người kia họ làm công việc ruộng xong sớm rồi họ không có chuyện gì để làm mà trong khi những người khác thì đang còn làm vất vả, tức là chúng ta xử lý công việc không hợp lý thì tự nhiên phước mình cũng bị tổn và cái đạo lý trong tâm mình nó cũng giảm đi.
[32:53]Ồ, cũng khó như vậy chứ không phải dễ. Nên là là trong cái việc mà tạo nguồn đạo lý á thì một loạt ở trên này là những điều ở bên trong của mình, nhưng mà chỉ riêng có hai cái này là cái đối xử tử tế với con người và cái xử lý công việc cho nó thích đáng lại là những việc ở bên ngoài. Nhưng mà hai công việc bên ngoài này đó lại là hai cái tạo nên cái nguồn đạo lý trong tâm rất là quan trọng. Nên cái người đó mình nói tu gì tu, nói gì nói cho đã đời, mình sẽ nhìn hai cái này để mình đánh giá cái khả năng tu hành của họ. Nếu mình thấy họ đối xử con người rất là tử tế, rất thích hợp, từng người nào chính xác người đó,
[33:28]họ sắp xếp công việc đâu ra đó rõ ràng, ổn định, khôn ngoan, chi tiết, kỹ lưỡng, nhìn hai cái này mình biết là toàn bộ những cái này phía trên này là họ họ đúng, họ tu tốt, học tốt. Những điều họ tham khảo, học hỏi đúng hết. Còn nhìn hai cái này mình thấy họ đối xử với con người không thích hợp, không hay, không khéo, không tử tế, không rộng lượng, khoan dung và xử lý công việc không có tinh tế là biết ngay họ tu cái phần phía trên họ dở hết rồi. Họ coi sai gì trên á, họ học sai, họ tham khảo sai, họ hành sai cái gì á. Cho nên nói là thiên kinh vạn quyển tốn biết bao nhiêu thời gian để cho việc học, việc hành, tham khảo đủ thứ à,
[34:04]nhưng mà nhìn hai cái điểm này thôi là biết ngay bên trong người đó. Và biết ngay tương lai người đó sẽ sẽ ngã hay không. Cứ nhìn hai điểm này, vì hai cái này nó lộ ra ngoài, còn mấy cái này ở bên trong không mình đâu có biết đâu. Họ học kinh điển gì mình đâu có biết đâu. Họ tu tới đâu rồi mình đâu có biết đâu, không biết. Nhưng mà lộ ra ở hai điểm này. Đánh giá một giảng sư giỏi hay không lại là hai cái này, chứ không phải là đánh giá là do người đó nói hay đâu. Cho nên nhìn á, quý thầy nếu mà tu sao mà được hai cái này tốt á, mình đối xử con người đúng mức á, xử lý công việc thích hợp á là bảo đảm quý thầy sẽ đi giảng hay.
[34:38]Bảo đảm quý thầy có nguồn đạo lý trong tâm vô tận, đi giảng rất là hay. Có cái khó này nữa là không phải luôn luôn chúng ta hiền lành là đúng đâu, có khi phải cứng rắn nữa. Vì vậy chư tổ ngày xưa á các ngài mới dặn chúng ta cái gì? Các ngài mà dặn chúng ta nhiều điều sợ chúng ta quên, các ngài chơi tạc cái bức tượng Hộ Pháp cầm gươm để trước cửa chùa là nói cái gì á?
[35:08]Là báo cho biết trước, Hồi giáo vô là phải làm vậy nè. Tôi không nói đùa đâu. Ngày xưa chư tổ biết trước những chuyện này sẽ xảy ra. Có những lúc là đạo Phật sẽ bị đối diện với bạo lực tiêu diệt, và nếu mà đạo Phật hiền lành là chết, phải có cái người dám như vậy. Nên tượng Hộ Pháp thì chúng ta có thể nghĩ là à có một cái ông thần Hộ Pháp nào đó ông cầm gươm ở đâu trong cõi vô hình, không phải, chính chúng ta đó. Sau này nếu mà đụng chuyện mình cũng phải như vậy, cũng phải như vậy, nên có lúc phải cứng rắn. Đây là những à ba cái yếu tố làm cho chúng ta có nguồn đạo lý. Rồi chúng ta còn thêm một cái cái yếu tố nữa
[35:51]là chính nghề dạy nghề. Kinh nghiệm hoằng pháp. Kinh nghiệm hoằng pháp là nghề dạy nghề. Là chính cái việc mà chúng ta đi, chúng ta tiếp xúc, chúng ta giảng dạy, chúng ta thuyết giảng là cũng làm tăng thêm cái nguồn đạo lý. Mình nói theo bình dân là nghề dạy, nghề dạy nghề á. Là vì sao vậy? Vì khi mình đi giảng á mình có kinh nghiệm, mình đi tiếp xúc người ta riết mình có kinh nghiệm. Như hôm nay mình đến nói chuyện với người đó, cái nói xong đi về mình suy nghĩ lại cái mình thấy mình nói hớ mấy chỗ làm người ta không vui, cái rút kinh nghiệm mai mốt mình nói đến nói chuyện mình không nói như vậy nữa.
[36:26]Thí dụ như là mình vô nhà người ta cái mình khen người ta, thì đầu tiên phải khen, cái nguyên tắc lấy thiện cảm là phải khen. Mình khen, mình khen nói: "Thấy ông thật ra là tốt, mặt ông phúc hậu, à là người mà phước được như ông vậy á là thiệt là dễ tu." Đó mình khen trước lấy tình cảm. "Là là ông á là thân căn đầy đủ, nói trong đạo Phật là con người rất là dễ tu, không bị què, bị sứt." Nhưng mà thật ra là đằng sau cái tấm màn của ổng là ông bố ổng bị què ổng nằm ở đằng sau. Mình chửi cha người ta mà mình đâu hay. Thành thử ra là nó nó đụng chạm. Mình thấy mình được mà sao nói trật cái kia, thấy mình đang họ đang cười cười cái mình nói tới
[37:03]ông không bị què sứt cái ông sừng mặt lại. Đó là lý do. Nhưng mà nghề dạy nghề cái riết mình có kinh nghiệm, mình có kinh nghiệm. Rồi ví dụ như mình bữa đó mình giảng một bữa thành công, mình cũng phải phân tích là yếu tố thành công nó ở đâu. Mình nói tự nhiên sao người ta thích quá? À, những điều gì nó phù hợp với tim tâm tình người khác, nó mới lạ, hấp dẫn, nó đào sâu làm người ta bị thu hút, người ta cuốn hút. Mình nhớ lại lý do gì? Lý do là những ngày trước mình thấy mình tu tốt hơn, mình có khiêm tốn, mình có lễ Phật, đồng thời cái giáo lý của cái ngày bài giảng hôm đó là ờ là nó rất là phù hợp với tâm tình của người cái vùng đó.
[37:37]Người ta trí thức cỡ đó, à người ta giàu sang cỡ đó hay người ta nghèo cỡ đó, mình nói sao rất là vừa, vân vân. Những cái đó làm mình có kinh nghiệm. Rồi nữa là những cái điều mà ta phải chịu đựng của một người hoằng pháp. Bởi vì sao? Bởi vì làm sứ giả cho Như Lai đó, đủ thứ điều mà người ta tấn công mình, người ta đánh mình đủ thứ chuyện. Đó là nội đi tìm cái đề tài giáo lý cho hay đã là khó rồi, mà giảng cho hay rồi bắt đầu phải chịu đựng những cái sự ganh tị, những cái ngờ vực, những cái bất đồng của người khác cũng rất là mệt. Còn thêm vào cái thời đại ngày hôm nay nữa là các tôn giáo bạn lúc nào họ cũng dùng những cái cách này cách
[38:16]kia để họ lấy tín đồ và họ tìm cách phá đạo Phật. Họ bí mật họ chen vào trong đạo Phật để họ xúi đạo Phật chống lẫn nhau. Trong đạo Phật mà có người nào ưu tú nổi lên là họ đánh cho sập xuống. Nhiều khi mấy thầy mình chống nhau không có biết rằng mình đang ở trong cái âm mưu của ngoại đạo. Nhiều khi họ đến họ cúng dường năm mười ngàn đô la họ xúi chống thầy này, chống thầy kia cái mình chống theo liền, lại không ngờ là mình đã rơi vào âm mưu của ngoại đạo. Tại đạo Phật nó rời rạc á, không có nhất quán, không đoàn kết nên dễ phá, dễ ly gián, dễ bị ly gián. Mà một người làm giảng sư à trong cái việc mà giảng cho hay,
[38:52]giảng cho phù hợp, còn phải chịu đựng được biết bao nhiêu là nghịch cảnh. Nghịch cảnh, thì trong cuộc đời mà hoằng pháp chúng ta nghề dạy nghề đó, chúng ta lại có thêm kinh nghiệm để cho cái đạo lý trong tâm mình càng lúc càng càng nhiều. Thì chúng ta để ý điều này. Trong cái việc hoằng pháp á, nó có hai khuynh hướng hoằng pháp. Là vào trong cái thời đại mà con người ta à công đức đã nhiều, đời sống bên ngoài thì thanh bình êm ả,
[39:21]tức là cái người thời đó mình thấy phước họ nhiều, đời sống hoàn cảnh thanh bình êm ả, thì mình dạy cái giáo lý gì? Mình khuyến khích nhiều về cái sự tinh tấn để họ đi sớm đạt được giác ngộ giải thoát, đó. Còn nếu cái hoàn cảnh lúc đó nó không thuận, còn nhiều khó khăn, thì mình dạy người ta cái giáo lý gì? Đúng rồi, cái công đức á, làm cái hạnh Bồ Tát, tức là vừa tu mà vừa vừa tạo phước. Thì đó, cái đó là nguyên tắc hoằng pháp của ta là như vậy. Mình đến cái vùng đó hay là trong cái thời đại đó là chúng ta thấy khi nào thuận thì hướng dẫn người ta tinh tấn tu để sớm giải thoát. Không thuận thì khuyến khích người ta tạo công đức.
[40:02]Thì mình làm như vậy rất là đúng với ý của Phật. Và Phật sẽ gia hộ cho ta. Để mà trong cái việc giảng dạy của mình phù hợp. Còn mà nếu mình nói ngược là mình không được sự gia hộ của Phật nha. Vào cái thời đại mà cuộc đời còn nhiễu nhương, mà mình kêu người ta bỏ hết để tinh tấn, mình nói ngược ý Phật á. Hoặc là trong thời đại thanh bình êm ả hết rồi mà mình cứ dạy người ta là cứ phải mình không bắt người ta tinh tấn, mà cứ bắt người ta làm phước hoài không cho người ta đi sâu vào thiền định là mình cũng đi ngược với ý của Phật á. Cho nên phải biết khéo điều này một chút.
[40:40]Thì vừa rồi hôm nay chúng ta nói về cái mà nguồn đạo lý vô tận ở trong tâm của một người giảng sư. Tức là người giảng sư suốt đời phải biết học hỏi giáo lý, phải biết tham khảo, tinh tấn tinh tu hành qua kinh nghiệm, rồi quan trọng là biết đối xử tử tế con người, xử lý mọi việc thích hợp, rồi được thêm cái nghề dạy nghề, kinh nghiệm hoằng pháp, thì chúng ta có cái cái đạo lý suốt cuộc đời của ta. Để ta để ta không bao giờ cạn cái nguồn giáo lý đó. Đến khi mà mình sắp chết, mình vẫn là một người giảng sư sáng suốt và nguồn đạo lý tuôn tràn không bao giờ dừng. Như vậy ha, Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.