[0:13]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:46]Hôm nay chúng ta học bài 25. Còn chừng năm bài nữa thì mình kết thúc cái môn học này. Còn một số đề tài cuối nhưng mà cũng quan trọng. Hôm nay chúng ta đi qua những cái hạnh căn bản để chuẩn bị vài cái hạnh quan trọng sắp tới. Bài 25 này thì mình học cái hạnh là giữ lời hứa. Về những cái đạo đức mà của ngôn ngữ thì chúng ta đã học mấy bài? Mấy bài? Quên rồi? Hai bài rồi. Thứ nhất là bài Chân thật. Thứ hai là Làm chủ lời nói. Đó là hai bài về đạo đức ngôn ngữ. Hôm nay chúng ta lại học bài thứ ba là là Giữ lời hứa. Bài này để trị cái bệnh của những người thích hứa lèo. Thật ra đó, hứa hẹn là cái việc hướng về hướng về tương lai.
[1:49]Mà chúng ta thấy nếu nói theo cái lý của đạo thì thường cái người tu theo đạo Phật mà sống theo lý đó thì Phật dặn sao?
[2:04]Không truy tìm quá khứ, phải không? Không ước vọng tương lai. Quá khứ đã qua rồi. Tương lai lại chưa đến. Rồi sao nữa? Chỉ có pháp hiện tại. Tuệ quán chính là đây. Bất động chẳng lung lay, hãy thực hành như thế. Nên người mà biết tu theo Phật pháp thì không bận tâm hướng về cái chuyện quá khứ, cũng không bận tâm ước mơ đến cái chuyện vị lai, chỉ thanh thản sống trong đời sống của hiện tại. Rồi khi chúng ta đi tìm cái hiện tại là gì để mình có thể an trú thì sự thực tìm cho đến tận cùng của cái gọi là hiện tại, chúng ta lại không còn không thấy có cái gì để gọi là hiện tại nữa. Không có gì để gọi là hiện tại.
[2:59]Rồi chúng ta nếu suy trên cái sự trên cái sự cái thực tế của cuộc sống thì chúng ta thấy cái hiện tại không bao giờ là một khoảnh khắc độc lập được với quá khứ và vị lai. Hiện tại vẫn là một cái một cái mắt xích trong cái diễn tiến của thời gian không bao giờ dừng trụ. Cho nên từ bỏ quá khứ cũng như từ bỏ vị lai để an trú trong hiện tại coi chừng lại cũng không phải là điều có thật nữa. Mặc dầu trên cái sự dụng công tu tập thì thấy giống như vậy, giống như vậy chứ thực tế cũng không hẳn là như vậy, là vì sao? Vì hiện tại là cái kết quả của của quá khứ, phải không? Bao nhiêu cái việc chúng ta đã làm trong quá khứ
[3:54]nó tạo thành những việc làm đời sống trong hiện tại. Ví dụ như ngày hôm nay quý thầy được cái thiện căn ngồi đây mà tu tập không có bị bao nhiêu cái điều giai duyên ràng buộc làm mình phiền lụy, đau khổ. Bây giờ chỉ có thanh thản tu hành, rồi một mai đem cái trí tuệ, đem đạo hạnh để giữ gìn Phật pháp làm lợi ích cho chúng sinh thì cái thiện căn đó không phải là ít. Nghĩa là đời xưa trong những kiếp trước đó quý thầy đã tạo bao nhiêu là công hạnh, nghĩa là đã thường xuyên cúng dường Tam Bảo, tu tập thiền định, rồi làm rất nhiều điều lành thì ngày hôm nay với cái mái đầu còn xanh tóc mà mình đã khước từ cái thế gian để bước vào con
[4:51]đường đạo thì chuyện này không phải là chuyện dễ. Nó là cái cái tích lũy, kết quả của cả một cái quá khứ phấn đấu tu tập gì đó trong quá khứ không phải dễ. Rồi nói gần hơn nữa là bây giờ được ngồi đây tu tập cũng là biết bao nhiêu ngày tháng trước đây mình đã phải phấn đấu mà tu hành. Từ ngày còn ở gia đình, từ ngày còn ở gia đình rồi gặp Phật pháp rồi tập ăn chay, đi chùa, xin cha mẹ xuất gia, đủ điều cũng khó khăn chứ không phải dễ, rồi để được vào chùa. Rồi khi vào chùa cũng phải nỗ lực cố gắng học tập đủ điều có uy tín rồi thầy tổ mình mới cho mình đến học mang cái cái cái cái lớp gọi là cơ bản Phật học này.
[5:42]Nó là cái cái tích lũy để thành được cái hình ảnh đẹp đẽ ngồi ở đây. Đó, mà nếu bây giờ mà chúng ta phá vỡ nó thì cái vị lai sẽ đi qua một cái hướng khác. Nếu bây giờ mình sống với nhau thế này mà không giữ được cái đạo đức, cái tình huynh đệ để rồi phải gây gổ, xô xát gì đó vân vân thì chính mình tự mình phá mất cái cái đạo hạnh của mình thì tương lai coi chừng mình đi về một cái hướng khác, không còn được bình yên để tu tập như vậy nữa. Đó, chúng ta thấy cái quá khứ nó đã tạo nên cái hiện tại rồi hiện tại sẽ tạo nên cái vị lai. Hiện tại tạo nên vị lai là gì? Là bây giờ nếu quý thầy học giỏi,
[6:38]tu tập tiến bộ thì cái tương lai của mình sẽ được cái nhiều tốt đẹp. Như một người nào đó học hành giỏi, có uy tín rồi sẽ được quý thầy trong trường sắp xếp cho đi học cao cấp tiếp, quý thầy lại tài trợ đi học tiếp. Hoặc là người nào phát tâm tu hành thì quý thầy lại trợ duyên cho nhập thất. Hoặc là cái người mà cái hạnh tốt đối với chúng từ bi, thương yêu, hy sinh, nhường nhịn thì lớn lên thì quý thầy biết mình ở trong chúng ngày ở trong chúng là một người đạo đức, không có đánh lộn nhau. Ở đây có ai đánh lộn không? Dòm cũng nghi lắm á. Nghĩa là hiền lành đủ thứ hết thì quý thầy nhớ à đây là một tăng sinh tốt của
[7:23]trường nên đã đề nghị cho trụ trì chùa này, đi làm giáo thọ ở nơi kia. Nên chính nhờ cái hiện tại mà mình siêng năng, tinh tấn tu tập nên cái quả lành vị lai nó đến được. Hoặc là hiện tại trong chúng mình là người hy sinh mọi điều, nhường nhịn mọi điều hết thì sau này cái phước lành nó đến. Tự nhiên người ta cứ cứ đem sẵn những cái điều tốt đẹp đến cho mình. Có nguyên cái chùa to mời lại trụ trì, có những chúng hội tốt mời lại giảng, rồi vân vân. Nghĩa là những điều tốt lành cứ tự mà đến là do cái hiện tại mình làm đúng và vị lai được hưởng quả. Đó, đó là theo cái tiến trình tự nhiên: quá khứ đã làm thành hiện tại rồi quá khứ cộng hiện tại làm thành vị lai.
[8:12]Chứ có vị lai có ảnh hưởng ngược lại hiện tại không? Có không? Có không? Cho thí dụ, đứng lên Minh Đạt.
[8:28]Biết rồi, không, tôi nói bây giờ vị lai nè là cái chưa có nè nhưng mà nó có ảnh hưởng đến cái đời sống hiện tại của mình bây giờ hay không? Cái vị lai á. Quá khứ thì rõ ràng đã tạo thành hiện tại, rồi quá khứ và hiện tại thúc đẩy tạo thành cái vị lai. Nhưng bây giờ vị lai có tạo thành hiện tại được không? Có ảnh hưởng lại hiện tại không? Ví dụ?
[9:01]Ừ,
[9:07]thì cũng được, tốt. Hôm nay tôi mua 70 cái bánh, người ta cho thêm cái nữa.
[9:14]Ăn bánh mì riết ngán, mua bánh ngọt. Thì đúng như vậy đó, nó có những cái là chưa xảy ra nhưng mà sự thật bắt đầu ảnh hưởng trong hiện tại là những dự định á, những toan tính của mình cũng làm cho mình có một cái thái độ ứng xử trong hiện tại như vậy. Ví dụ như là bây giờ ngồi đây đi, nhưng có thầy thì dự định là học xong này sẽ học lên cao cấp nữa, quyết tâm sẽ thi vào viện... học viện Phật giáo, ngày xưa mình gọi là Cao cấp Phật học. Nên bây giờ nếu mà người có hướng đó thì thái độ học bây giờ là sao? Học miệt mài, thấy không? Siêng năng học ngày học đêm. Do cái dự định ở vị lai mà cái thái độ học là như vậy,
[9:58]học rất là siêng năng, nghiên cứu hết sách vở này đến sách vở kia, lo trau dồi Anh văn để nữa thi vào. Nên mình biết coi là yêu cầu thi vào trường đó là gì thì bây giờ lo chuẩn bị. Đó là cái vị lai ảnh hưởng hiện tại. Rồi trường hợp có một người nghĩ rằng sau khi học cơ bản xong mình sẽ nhập thất ba năm, thì người đó có... có học học mà học cuồng nhiệt điên cuồng đâu, có không? Không, học tàn tàn à. Tại nghĩ là sắp tu, sắp nhập thất, cho nên học vừa đủ đối phó bài vở, rồi cứ siêng lo ngồi tu không à. Hễ rảnh rảnh kiếm chỗ ngồi thiền, kiếm sách thiền đọc, rồi dụng công thế này thế kia để chuẩn bị tốt nghiệp cơ bản xong về chỗ nào đó xin nhập thất ba năm. Đó là cái hướng.
[10:42]Rồi còn có cái người nghĩa là dự định tương lai nghĩa là ông thầy ổng hứa mình học cơ bản xong cho trụ trì cái chùa, thì bây giờ lo cái gì? Bây giờ đi học chứ bắt đầu hỏi: Người trụ trì nghĩ là sao mà có nhiều Phật tử nha, rồi muốn cất chùa phải sao, làm sao mà có nuôi chúng được ha, cứ toàn lo chuyện trụ trì không à. Hổng lo học cũng không cần lo tu nhiều, cứ lo chuyện làm trụ trì. Nên cái dự định vị lai mà đã ảnh hưởng trong hiện tại là như vậy đó. Rồi thí dụ như là nó còn một cái mà ảnh hưởng rất lớn đối với hiện tại, đó là lời hứa hẹn. Ví dụ như có một người nào đó hứa cho mình một cái điều gì đó, thế là mình đặt hy vọng và mình
[11:29]vạch cái kế hoạch của đời sống mình dựa vào lời hứa của người ta. Như người đó họ hứa mình là một cái điều nhỏ thì mình đặt một phần nhỏ cuộc đời mình vào đó. Nếu họ hứa điều lớn lao thì mình đặt hết một cái phần lớn cuộc đời mình vào cái lời hứa của họ. Cái dự định của mình là một chuyện, rồi nhiều khi lời hứa của người khác nữa. Như nói như bây giờ nói như người thế gian đi, cái mình có cái nhà ví dụ bán được 40 cây vàng, mình muốn mua cái nhà, nhà bên kia tới 60 cây vàng, thì có người họ hứa: Thôi giờ anh bán nhà đi tôi cho anh mượn 20 cây vàng nữa anh mua cái nhà đó. Thì cái người này cái họ bán cái nhà họ,
[12:12]bán xong cái ông kia ổng nuốt lời, ổng nói: Giờ bất ngờ chuyện xảy ra tôi không cho anh mượn được nữa. Thành thử bây giờ là bán nhà rồi mà cái nhà kia không mua được, lúc đó mới là vất va vất vưởng là do sao? Do mình đặt cái niềm tin, đặt cuộc đời mình vào cái lời hứa của người khác, mà bây giờ người ta không giữ lời nên mình bị bị thất bại. Đó là cái cái ảnh hưởng của cái lời hứa đối với cuộc sống của mình. Hoặc là, nhưng mà nó một phần nhỏ thôi, dù sao mình cũng còn lại 40 cây. Hoặc là có người hứa với thầy ráng học đi rồi cho chiếc xe cup để đi đi học, nữa đi học, thì đậu cơ bản xong mà đậu cao
[12:54]cấp thì cho chiếc xe cup để đi về Sài Gòn học. Ráng học miệt mài, đậu cơ tốt nghiệp cơ bản, đậu luôn cao cấp, cái ổng nói ổng hết tiền, hồi đó hứa thế giờ hết tiền, thế là lúc về cao cấp mình chịu khó đạp xe đạp đi tới đi lui thì nó cũng không ảnh hưởng cuộc sống mình lắm, vì họ hứa điều họ hứa nó chỉ là một phần trong cuộc sống thôi, cho nên mình đặt vào đó niềm tin một phần và bị ảnh hưởng một phần chứ không có bị ảnh hưởng hết. Chứ còn trong thế gian vậy, có nhiều cái lời hứa quá lớn khiến cho người ta đặt hết cái cuộc đời người ta vào lời hứa đó, thì đây là điều rất đáng sợ. Lấy ví dụ, ví dụ như là quý thầy đi,
[13:32]tôi nói ví dụ thôi chớ hy vọng là không có thật, ví dụ như quý thầy hồi trước khi mà biết Phật pháp có lỡ hứa hẹn với một người, có lỡ hứa hẹn với một người là sẽ đi làm để nuôi người đó suốt đời, rồi cái sau ít bữa đi vô chùa chơi, vô chùa Thiên Khánh chơi, gặp quý thầy gặp thầy trụ trì gặp quý thầy trong ban giám hiệu rồi dễ thương quá, cái đổi ý, không giữ lời hứa nữa. Quý thầy mới về nói với cái người kia, cái người mà mình hứa nuôi người ta suốt đời đó, nói: Thôi, bây giờ chia tay, giờ bây giờ lo đi vô nấu cơm nuôi nuôi quý thầy không có nuôi ai nữa hết trơn. Thì đây là, nhưng mà cái cô kia đó, quên nãy tôi nói cái người hổng
[14:20]biết phải cô hay không, thì cổ đặt hết cuộc đời cổ vào cái cái lời hứa hẹn đó, thế là cổ làm đủ mọi chuyện là vì cái lời hứa hẹn á, cho đến cái ngày mà quý thầy báo một cái tin động trời là quý thầy hổng hứa nữa, hổng nuôi nữa, thì thì thì thì đó là một cái lời hứa mà lớn làm người ta đặt hết cả cuộc đời thì người ta thất vọng cũng nặng lắm á, thất vọng cũng nặng lắm. Thì đây là đúng á, hứa mà không giữ lời thì tội nặng lắm, nhưng mà được cái là đi nhờ mình đi tu đó nên nó không có bị cái tội bội tín, chứ nếu là một người đời mà hứa mà bỏ thì tội cũng nặng lắm chứ không phải không. Thì đây là có những cái lời hứa mà làm cả cái cuộc đời người ta đặt
[15:05]lên trên đó, nên nó ảnh hưởng rất là lớn trong cái cuộc sống. Lời hứa tuy là cái chuyện ở vị lai nhưng lại có ảnh hưởng lớn trong đời sống hiện tại. Trong cuộc sống mình, như nãy chúng ta nói, những cái mơ ước ở tương lai cũng tạo thành cái cách sống trong hiện tại, hoặc là dựa vào một lời hứa hẹn thì cũng tạo thành một cái cách sống trong hiện tại nào đó, nên nhiều khi cái kế hoạch của cuộc đời của người này lại dựa vào cái lời hứa của người kia, mà nếu lời hứa không được giữ thì cái kế hoạch của người ta có thể bị thất bại. Cái có thể bị thất bại này có khi nó gây ra những cái hậu quả rất là nghiêm trọng trong cuộc sống chứ không phải là dễ dàng.
[15:51]Như có một người vậy, mình hứa giúp đỡ người ta rồi không giúp đỡ mà người ta hy vọng quá, người ta buông hết tất cả mọi cái để nắm vào một cái lời hứa duy nhất của mình rồi mình không giúp đỡ. Có nhiều người đã tự tử vì bị thất hứa. Như có một lần vậy, có một người đó họ nghèo khổ, gặp người kia thì ông kia cho một cái hy vọng là hứa giúp tiền bạc để làm ăn, thì cái cái người cái cô này cổ mới hy vọng, thì cổ sắp xếp mọi điều cổ sắp bỏ hết để tất cả để mà theo hy vọng là ổng được giúp đỡ, nhưng tới khi theo ổng mới hay là ổng chỉ chỉ là nói dối, bội tín, và cô này đã quyên sinh vì lúc đó đường cùng rồi, từ bỏ quá khứ để hướng
[16:35]về một cái tương lai nhưng bị thất hứa nên nên đã đau khổ cùng cực. Cái việc giữ lời hứa hay không giữ lời hứa nó ảnh hưởng rất là lớn đến cái cuộc sống của con người. Thì chúng ta thấy, không giữ lời hứa làm cho người khác thất bại, thất vọng thì đó là một bất thiện nghiệp, là một cái tội, mà tùy theo cái lời hứa của mình lớn hay nhỏ mà cái tội đó sẽ là nhiều hay ít. Do đó chúng ta cẩn thận trên cái lời hứa, không được hứa bừa, hứa bãi, mà đã hứa thì phải quyết tâm làm. Có hai loại mà gọi là vi phạm lời hứa á, bội tín á, có hai cái trường hợp. Một cái trường hợp là thế này, có khi hứa đó, chúng ta hứa thật lòng,
[17:29]hứa thật lòng, nhưng rồi sau đó đổi ý, thì cái này gọi là tội bội tín. Bội tín, không giữ lời hứa. Bội tín là quay lại với cái uy tín, quay lại với cái lời hứa của mình, là lúc hứa đó do một cái sự bồng bột, hứng chí, do ai khen mình cái gì mình thích thú, do muốn được người ta cho mình là một người tốt, nghĩa là vì có cái hưng hưng phấn nhất thời mình đã hứa, hứa rất là nồng nhiệt, đến chừng về nằm vắt chân lên trán mà suy nghĩ thì thấy tiếc, nhưng đã hứa, ờ đã hứa: Được, tôi sẽ nghĩa là rồi anh cứ cứ cứ cất nhà đi, tôi giúp anh nghĩa là mười bao xi măng. Nhưng về nằm đêm đó mười bao tính ra 500 ngàn nhiều thiệt á ta,
[18:19]tự nhiên không đem cho thiên hạ chỉ vàng, uổng thiệt, ngồi cứ đi ra đi vô trắt lưỡi, tiếc hít hà, cái trốn mất luôn. Cái người kia lại gõ cửa, nói: Giờ tôi bắt đầu cất, anh cho mười bao. Nói: Nói thiệt anh chớ tôi hôm tôi đau bụng quá, tôi uống thuốc hết tiền rồi, hổng còn gì nữa hết trơn. Đau bụng đau bụng hết tiền. Thì đó gọi là bội tín, là khi hứa thì mình thật lòng nhưng rồi không giữ được. Còn trường hợp thứ hai đó là khi hứa, biết rõ rằng mình nói dối, biết rõ rằng mình sẽ không thực hiện, thì dĩ nhiên là hổng thực hiện rồi, tại lúc hứa đã biết chắc là mình không thực hiện, thì cái tội này là tội gì?
[18:57]Tội này là tội nói nói dối, cộng luôn với bội tín luôn cả hai, cho nên nó nặng nề hơn. Mà trong trường hợp này đó, tùy cái mức độ nghiêm trọng của nó hay không, bởi vì với mức độ nghiêm trọng chúng ta có thể bị kết tội là lừa đảo, có thể bị truy tố vì tội hình sự, vân vân. Thường thường á là những người mà họ lừa đảo trong việc làm ăn là như vậy đó, họ hứa hẹn dữ lắm, hứa rồi không có làm. Biết chắc lúc đó là mình gạt người ta, nói ngon nói ngọt, nói bây giờ ở đây tôi có cái mối làm ăn, anh đưa 100 triệu, mỗi tháng có thể lấy được 10 triệu, 10%. Thì nghe mình mắt mình sáng rỡ, tham lam đưa tiền rồi họ cuốn đi hết.
[19:42]Thì đó là là cái lời lúc mà họ hứa là họ đã biết là nói dối rồi, họ biết chắc nói dối. Thì đây là cái tội khá nặng. Còn bình thường, còn bình thường ví dụ như có những việc nho nhỏ trong cuộc sống, cái cái người kia nói: "Trời, bây giờ mắc đi công việc mà bộ đồ không ai giặt." Cái lúc đó mình trong mình nói để cho đi rồi đi cho được việc á: "Thì trời, đi mà về bú chè nấu ăn mà, bộ đồ để đây giặt chứ." Nói nhưng mà biết trong bụng biết chắc mình không giặt. Thì đó là cái vừa nói dối mà vừa bội tín. Cho nên điều này là điều không nên. Chúng ta có thể phân tích ra nhiều một vài cái loại lời hứa, là hứa giúp đỡ.
[20:24]Hứa giúp đỡ là do lòng tốt. Thường thường cái lời hứa mà hay hứa giúp đỡ đó, nó có nhiều loại lời hứa nhưng thường lời hứa là hứa giúp đỡ. Ví dụ mình hứa là: "Được rồi, anh cứ lo công việc đó, còn phần việc này tôi sẽ giúp anh." Hoặc là nói: "Anh cứ cất nhà đi, tôi sẽ sang tôi phụ anh, anh đỡ bớt cái tiền công. Tôi biết coi công." Thì đó là lời hứa giúp đỡ. Hoặc là lời hứa mà bố thí cũng là lời hứa giúp đỡ. Như mình nói là: "Rồi bây giờ cứ lo đi học cho đàng hoàng đi là tôi sẽ giúp đỡ cho anh từ giấy, viết, tiền bạc chi phí hết." Thì cái đó là gọi là lời hứa giúp đỡ. Cái lời hứa giúp đỡ là do gì mà được?
[21:09]Do cái tâm gì? Do lòng lòng tốt, lòng vị tha, lòng thương người mà hứa, mà không phải hứa lèo nha. Hứa lèo là không được xếp loại, tức là hứa thành thật đó mà là lời hứa giúp đỡ. Còn có một trường hợp có cái lời hứa này nữa là hứa cất giùm tài sản. Như có một người khi họ chuẩn bị đi xa thì họ mới giao cả một cái khối tài sản lớn của dòng họ lại, giao cho người bạn giữ giùm, nói: "Đây là tài sản của tôi, tôi phải đi xa mà không thể đem theo được, bây giờ nhờ bạn giữ gìn giùm. Khi nào tôi trở về thì bạn hãy trao lại cho tôi hoặc là nếu tôi không trở về thì xin hãy đưa cái số vàng này lại đến cho cái người thân của
[21:54]tôi là ai là ai đó." Vì họ tin mình, trước đây mình là người uy tín họ mới giao số vàng cho mình giữ. Thì nếu mà mình giữ được cái uy tín đó đó, giữ được cái đó thì là do lòng gì mà mình giữ được? Giữ được cái lời hứa, lúc đó mình hứa hứa là sẽ giữ gìn giùm họ rồi mình giữ được, thì đó là do cái tâm gì? Tâm gì? Không tham lam. Phải không? Không tham lam thì mới không màng, nhưng mà nó khó, nó khó hơn cái không tham lam nhiều lắm. Khó gì? Nói ví dụ để so sánh để chúng ta thấy, ví dụ như mình đi trên đường cái mình thấy ai rớt xuống một sợi dây chuyền 10 lượng vàng. Nhưng mình là người đệ tử Phật, mình đã biết rằng
[22:39]lấy cái của không phải của mình là điều sai lầm, nên mình không có lấy. Chẳng những mình không lấy mà mình cầm lên mình đưa lại cho bên công an ví dụ vậy, bên chính quyền để họ tìm cái người đánh mất mà trao lại. Thì việc làm đó khó không? Khó chứ không phải dễ. Là thấy 10 lượng vàng, mình đâu có được 10 lượng vàng. Nói ví dụ như mình nghèo đi, thì đây là một số tiền lớn, nhưng vì đạo đức vì mình vâng lời Phật dạy không bao giờ lấy của người khác làm của mình, nên vượt qua được cái tham lam đó. Nhưng mà từ cái thời điểm mình cầm cái dây chuyền lên cho tới cái thời điểm mình giao chính quyền nhiều khi nó trong vòng một tiếng đồng hồ.
[23:18]Thì trong vòng một tiếng đồng hồ mình dư sức không tham lam. Nhưng ở đây họ giao cho mình 200 lượng vàng giấu dưới cột nhà, năm này qua năm kia. Không có dễ à, lúc đó là là cái đạo đức của mình bị thử thách gay gắt. Cái không tham mà Phật dạy mình bị thử thách dữ dội. Đêm nằm thở dài hườn thượt, thường thường: "Trời ơi, 200 lượng vàng nằm dưới cái cột. Trời ơi, 200 lượng vàng nằm dưới cái cột." Là cứ bởi vì mà cứ năm này qua năm kia cái ông kia ổng đi biền biệt đằng đẵng không thấy ổng về, thà ổng về ổng đào lên đưa cho ổng rồi cho nó khuất mắt để mình không có tiếc, không thở dài. Nó cứ nằm hoài mà không biết ổng đi phương trời mô
[23:58]mà không chịu trở về, thì cái đó là một sự thử thách lớn. Mà người nào giữ được cái này 10 năm sau không nghe tin tức ổng luôn mà tìm cách giao lại cho người thân ổng, không chiếm đoạt một lượng nhỏ nào, thì cái người này đạo đức thì sao? Quá đặc biệt, phải không? Quá đặc biệt. Cái người này cái công đức ở trong tâm á rất là lớn, có thể bên ngoài không lớn. Tại bên ngoài cái việc mà ổng chịu đựng được cái cái sự quyến rũ của tài sản trong 10 năm trời không có tơ hào, đụng nào hết. Điều này cũng không có lợi bao nhiêu người, nói cái phước không nhiều, vì cũng chẳng lợi bao nhiêu người, có khi ông kia ổng đi đâu mất ổng chết luôn cũng có.
[24:38]Cho nên là dù ổng cho nên ổng cũng đâu có xài số tiền này. Còn cái người thân kia cũng không biết để mà hy vọng. Không biết, chừng nào mình giao rồi cái người kia đó mới biết: "À, thì ra là ông anh mình ổng có nhờ cất giùm một số vàng cho mình, bữa nay ông này mới giao lại." Chứ còn nếu mình không nói, ông kia cũng không biết, mà không biết thì cũng đâu có thất vọng, đâu có đau khổ. Cho nên cái việc đó là mình giữ được 10 năm vàng rồi giao lại người ta cái phước không có nhiều, tại chả có lợi cho ai gì trên. Nhưng mà cái đức ở trong tâm thì không thể so sánh được. Cái đạo đức trong tâm đã được khẳng định khẳng định một cách dữ dội.
[25:17]Thường thì chúng ta nhớ cái điều này, cái đạo đức á ai cũng có thể nói được, nhưng mà đối diện với cái nghịch cảnh á, đối diện với cám dỗ đó, lúc đó mới là lúc mà khẳng định được cái đạo đức của mình hay không. Lúc đó mới là lúc quan trọng, chứ còn bình thường thì ai cũng nói được. Như tôi là chuyên môn giảng về đạo đức là tôi nói cũng rất hay, phải không? Nhưng mà bây giờ mà đưa cho tôi 100 cây vàng, nhiều khi tôi cũng ngủ không được. Đó. Vân vân, ví dụ vậy. Hoặc là một người nào mà mà nói nặng tôi, nhiều khi tôi giận, ví dụ vậy. Cho nên ví dụ mình nói cái nhẫn nhục là dễ, nhưng mà đụng sự thật,
[25:57]cái thử thách thật kìa, thì mới biết rằng là cái đạo đức của mình thật hay giả. Nên chính trong cái nghịch cảnh và trong cám dỗ, chúng ta mới khẳng định được cái đạo đức của mình, giống như cái chuyện mà ai cất giùm tài sản vậy nè, để thử cái lòng không tham lam của mình trong bao nhiêu năm như vậy. Mà người mà giữ được điều đó công đức rất là lớn. Phước không nhiều, chết coi chừng lên cõi trời đó, vì cái đạo đức trong tâm quá lớn. Cái phước không nhiều, nhưng cái đức rất lớn. Hai cái phước đức khác nhau, không biết tôi đã nói điều này chưa kìa. Tôi đã phân biệt phước và đức chưa? Có phải không? À, cũng có, nó vậy. Đó.
[26:33]Rồi có một lời hứa, một loại hứa khác là hứa thứ ba là hứa từ bỏ cái sự sai lầm, hứa từ bỏ sự sai lầm. Nói ví dụ như một người mắc cái tật ăn cắp. Cái ăn cắp chứ nó có cái bệnh của nó đó nha, có người có cái bệnh đó. Tôi nghe nói vậy không biết có không. Ở đây có ai bị không? Chắc hi vọng là không. Nhưng mà tôi nghe có người nghĩa là quen tay mắc tật ăn cắp á, gọi là "ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt". Người xưa có nói như vậy mà dường như điều đó đúng đấy. Nên cái người đó nhiều khi họ ăn cắp là cái bệnh gì đó chứ không phải vì tham nữa, mới đầu tham riết thành quen. Tôi có nghe trường hợp một ông đó,
[27:18]ông cũng khá giả lắm, hễ ai để hở là ổng ăn cắp à. Mà trong khi tiền không thiếu, tiền gửi ở nhà băng, mà ai hở cái gì là ăn cắp cái đó. Nó thành một cái bệnh gì trong tâm lý tôi không hiểu. Ví dụ như có một người bị cái bệnh đó, đến khi mà người nhà phát hiện, những người chung quanh phát hiện ra mới kêu lại khuyên lơn, giãi bày, nói rằng đừng có làm như vậy, vì mình mà ăn cắp thì sau này mắc cái quả báo nghèo khổ, mất mát, hư hao, đau khổ, thất vọng. Vì sao? Khi mình ăn cắp mình làm cho người ta thất vọng, đau khổ thì sau này nhiều chuyện đến với mình cũng như vậy, mất mát, đau khổ. Nói như vậy cái mình hiểu ra, hiểu ra cái thề và hứa là từ đây không ăn cắp nữa.
[28:03]Đó là một lời hứa mà từ bỏ cái tánh xấu. Dĩ nhiên là cái lời hứa nào cũng khó giữ hết. Lúc mọi người nói, mọi người biết cái lỗi của mình nói ra thì mình thấy ngại, mắc cỡ và hối hận nên hứa. Nhưng mà lúc chung quanh không còn ai rồi cái đồng hồ ai để trước mắt thì lúc đó cũng khó giữ lắm. Mình sẽ bị cái thói quen thúc đẩy lại. Nên giữ được cái lời hứa này cũng khó lắm, phải có ý chí lớn, có công đức ở trong tâm lớn. Hoặc như là có người ừm giao du với kẻ xấu đi. Như nói trong gia đình có một cái cô con gái như vậy là gia đình thì danh giá mà đi giao du với một người du thủ, du thực, du đãng, nguy khốn vậy đó.
[28:46]Tới chừng gia đình phát hiện ra mới khuyên lơn, nói trước nói sau đủ thứ ân cần thì cô kia hối hận, hứa với gia đình là từ đây tức là cắt đứt cái quan hệ với cái tên du đãng đó để mà sống đàng hoàng lại. Thì lúc nói thì hứa đó nhưng mà dễ giữ không? Nó khó giữ. Vì sao? Vì cái thằng đó ngày nào nó cũng đi xa xa ngoài cửa sổ á, nó huýt, nó ngoáy đường mắt nó kêu rồi, rồi cái nó quăng thơ vô cửa sổ rồi, rồi chịu không nổi cũng trèo cửa sổ đi xuống nữa. Đó là cái mà lời hứa coi vậy chứ khó giữ. Hứa từ bỏ sự sai lầm cũng khó giữ. Rồi một lời hứa khác nữa, ví dụ như là những cái nghiện ngập. Nhưng hiện nay nó có những cái dễ làm người ta nghiện như là gì?
[29:31]Ma túy, gì nữa? Rượu, gì nữa? Bài bạc. Thì còn cái nữa là nghĩa là quan hệ nam nữ mà mà bừa bãi á, bên ngoài mua bán á, nó còn cái đó nữa. Rồi những cái đó, những cái thú vui đó đều làm cho người ta ghiền, nghiện ngập nó hết. Đến lúc nào đó mình hồi tâm tỉnh ngộ rồi muốn bỏ, mình đã hứa hứa là sẽ bỏ, tuy nhiên không có dễ bỏ. Không dễ bỏ là vì sao? Vì những cái điều mà gọi là nó làm cho mình nghiện ngập á vì nó tạo một cái cảm giác nội tại. Tất cả mọi cái hạnh phúc trên thế gian này thực thật á nó không phải là vì cái hoàn cảnh mà nó chỉ là cái cảm giác nội tại thôi. Chúng ta vì không có dịp phân tích, có một lần nào đó tôi có giảng
[30:22]cái đề tài này cũng cho tăng ni, là cái hạnh phúc là gì? Sự thật nó không là gì hết, nó chỉ là cái cảm giác chủ quan nội tại, mà chúng ta không biết chúng ta tưởng nó là ở bên ngoài, ở bên ngoài. Nói ví dụ như thế này. Ví dụ như là cái người mà uống rượu đi, vì tôi cũng không có phải là ghiền rượu cho nên tôi cũng không biết cái cảm giác như thế nào. Nhưng cái người, cái cơ địa của từng người nó khác nhau. Như trường hợp như như tôi đó, tôi hớp miếng rượu mà rượu thuốc cũng không chịu được nữa. Nhưng có người họ uống vào ly này chai kia, uống tới đâu thấy đã tới đó. Nghĩa là họ cái cái cơ thể họ thế nào đó,
[31:01]uống rượu vô nó xuất hiện cái cảm giác nội tại của họ, một cảm giác gì đó, thì tôi không biết nên tôi không diễn tả được, nhưng mà nó cũng là nơi chủ quan của mình. Còn nơi tôi thì cái rượu nó không làm xuất hiện cái cảm giác đó, nên tôi không biết. Mà chính cái cảm giác đó làm người ta thích, muốn được có cảm giác đó hoài. Tùy theo cái cảm giác đó mạnh hay yếu mà cái ghiền đó sẽ khó bỏ hay là dễ bỏ. Hoặc như là cái người mà ghiền đánh bài cũng vậy. Thì ghiền đánh bài, ở đây có ai ghiền đánh bài không? Chắc tôi cũng không biết, tôi thấy có nhiều người ghiền đánh bài thì thì tôi cũng hay hay phân tích tại sao họ ghiền.
[31:37]Thì tôi có cái tật là tôi hay quan sát cuộc sống. Tại vì tôi hay nói đó: "Cuộc sống, cuộc đời này là một bài học lớn. Nếu mình biết quan sát thì trong đó lấy ra được nhiều bài học lắm." Nên khi mà thấy một người như ghiền đánh bài thì tôi mới tự hỏi họ ghiền cái gì? Cái gì đã làm thành họ ghiền? Thì nói theo đạo Phật, tất cả mọi cái hạnh phúc đều là cảm giác nội tại, thì tôi mới tự tìm hiểu coi lúc mà họ đánh bài đó cái cảm giác nội tại là cái gì mà đã làm họ thích? Thì tôi nghĩ chắc lúc đó họ đang nặn bài. Quý thầy có thấy người ta đánh bài chưa? Có thấy chưa? Thấy chưa? Thấy rồi phải không? Nói nghe ngây thơ tội nghiệp, chứ sợ là có đánh rồi nữa chứ đừng có nói.
[32:20]Thì cái người mà đánh bài đó họ họ họ nhập cây bài trước cây bài sau họ che. Chính bản thân họ họ cũng từ từ từ từ họ nặn lên. Thì tôi nhìn tôi thấy tại sao họ làm khổ sở, lật lên cái coi biết rồi mà phải từ từ nặn lên? Thì chính lúc mà họ nặn từ từ là họ hồi hộp. Thì không ngờ là cái cảm giác hồi hộp đó là làm họ ghiền. Cái cảm giác hồi hộp khi nặn con bài làm họ ghiền. Tôi cũng biết đánh bài, hồi nhỏ đó ông anh ổng chỉ, ổng chỉ tôi đầy đủ hết trơn, nhưng mà tánh tôi không có cái máu, hễ lật bài thì lật ra cái coi nó con bài gì liền, biết mình thua hay thắng liền, nên không hiểu. Nhưng sau này nhìn cái cách người ta ngồi đánh bài từ từ, cái nghĩ: "À!
[32:57]Chính cái mà hồi hộp nó làm thành cảm giác." Tôi chỉ nhờ một điều mà tôi biết được tại sao người ta ghiền thôi. Tôi chỉ nhờ nhờ tôi có biết một cái, nói cái hồi hộp không biết cái gì đây, là ăn ớt chứ không gì hết. Thật ra đó, khi mình còn nhỏ mình nhai miếng ớt mình thấy khó chịu phải không? Cay! Nhưng mà khi ăn quen rồi, bữa ăn nào không có ớt thấy ghiền. Mà ăn vô một miếng, cái cay xè của nó làm cho mình có một cái gì đã, ăn được ngon cơm, không hiểu là cái gì. Thì tôi chỉ dựa vào đó để tôi suy luận ra mọi cái khác á. Tôi nghĩ chắc là rượu cũng vậy, nó tạo ra một cái cảm thọ nội tại làm người ta ghiền.
[33:35]Hoặc mọi cái khác đều là như vậy. Nhưng đáng sợ nhất là ma túy, đáng sợ nhất ma túy. Theo như tôi biết thì 10 người mà nghiện ma túy, 100 người nghiện ma túy mình chưa tìm được một người thắng được nó, chưa tìm được người nào. Cảm giác ma túy rất mạnh. Cái người mà ghiền ma túy rồi đó, ví dụ như họ đang uống rượu, đang ghiền rượu ha, khi họ ghiền ma túy họ sẽ bỏ rượu. Người đó đang làm... à... chơi bời bừa bãi thì họ sẽ bỏ hết mọi cái quan hệ người nữ bừa bãi, chỉ còn ma túy. Ví dụ họ đang là người ghiền đánh bài thì khi mà sử dụng ma túy rồi, họ bỏ đánh bài luôn. Thì như vậy mình phải hiểu cái gì?
[34:17]Hiểu là cái cảm giác nội tại, cái khoái cảm nội tại mà ma túy đem đến cho con người nó mạnh hơn tất cả những thứ khác. Do đó dường như không ai thắng được nó, không ai thắng được nó. Thì tôi có dự định là sẽ giảng một bài về ma túy, nhưng mà giảng cho cư sĩ, không phải giảng cho quý thầy, vì thấy cái cái cái khủng khiếp, cái nguy hiểm của nó, rất là đáng sợ. Là cái sự xuất hiện của ma túy đúng là một cái tai họa cho nhân loại. Nhưng mà người ta cứ vì chạy theo đồng tiền mà giết nhau rất là đáng sợ. Cho nên đến một lúc nào đó khi mình có cái hiểu đạo, tỉnh ngộ, mình hứa là từ bỏ những cái điều nghiện ngập đó, nhưng mà không dễ bỏ.
[34:58]Không dễ bỏ, vì sao? Vì cái cảm giác nội tại, cái khoái cảm nội tại nó thôi thúc trong thâm tâm mình muốn, muốn có được điều đó mãi. Đây nè! Cái muốn bí mật đây nè! Cái khoái cảm nội tại tạo thành cái muốn bí mật này. Cái muốn này chúng ta không nhìn thấy nó rõ ràng, luôn luôn nó cứ thúc đẩy làm chúng ta cứ phải đi tìm những thứ đó mãi. Nhưng khi mình biết đạo mình hứa từ bỏ, nhưng vẫn bị cái muốn này, cái thèm, cái muốn này nó thôi thúc. Nên phải là người có công đức rất là lớn mới từ bỏ được những cái xấu, từ bỏ được những cái ghiền. Phải công đức rất là lớn. Rồi trường hợp khác cũng gọi là từ bỏ cái điều xấu,
[35:42]ví dụ như mình có cái tính hay hay thù vặt. Hồi nhỏ ở trong gia đình mình hay có tật thù vặt, ai làm cái gì mình giận cái mình để ý thù hoài rồi phá người ta lặt vặt, phá lặt vặt sau lưng thôi. Nghĩa là đồ người ta đi học cái chế vô luôn bình mực ở trỏng, người ta nấu cơm nắm luôn nắm muối bỏ vô trỏng, hoặc là nói xấu sau lưng, ví dụ vậy. Đó là cái lối trả thù lặt vặt. Rồi khi cái tật đó cái mình mang luôn vô trong chùa, ví dụ vậy. Đến khi vô chùa rồi mới hiểu cái việc đó không phải là việc của người tu, nên mình hứa từ bỏ. Hứa là một chuyện, nhưng mà từ lúc mình hứa cho tới khi mà mình từ bỏ hẳn phải qua nhiều lần vấp ngã,
[36:22]qua nhiều lần vấp ngã, nhưng do quyết tâm, do mình lạy Phật thường xuyên thì mình cũng có thể bỏ được cái xấu đó. Thì tạm là chúng ta phân ra vài, ba cái lời, ba cái loại lời hứa đó. Một là hứa giúp đỡ, thường là chủ yếu là hứa giúp đỡ. Hai là hứa giữ gìn tài sản. Ba là hứa từ bỏ cái điều xấu, mình hứa trước mọi người mình bỏ cái điều xấu đó. Thì cái hứa mà từ bỏ cái điều xấu đó đòi hỏi ý chí và công đức dữ dội lắm, là như vậy. Còn có một cái nó ít hơn cái hứa là cái gì? Cái mức độ nó nhẹ hơn cái hứa là cái gì? Hử? Mức độ nó nhẹ hơn, không mạnh bằng, là? Là hẹn. Cái gì đâu nó nhẹ hơn hứa. Thường là hẹn á, hẹn là mình quy định làm cái việc gì hay mình gặp
[37:19]gỡ ai á vào một cái giờ nào đó, vào một thời gian phải không? Hứa thì nó bao gồm cả hẹn, nhưng mà hẹn á thì nó nhấn mạnh ở cái cái điểm thời gian, điểm thời gian. Ví dụ như là như quý cô cư sĩ ngày xưa lúc còn trẻ đó đã từng hẹn: "7:00 chiều nay ở gốc cây me." Nhiều lắm. Nhưng mà tới giờ không thấy, tới giờ cái người kia không thấy đâu hết, thế là là là gọi là lỡ hẹn. Còn bây giờ lớn lên rồi chuyện đó nó đã trôi qua trong dĩ vãng rồi, thì chúng ta cần cái gì? Hẹn làm việc với ai phải đúng giờ. Hễ mình hẹn đến gặp ai cái gì đó là phải đến trước người ta, chứ đừng có đến sau, đừng đến sau giờ hẹn.
[38:04]Thà mình chờ người ta chứ đừng để người ta chờ mình. Phải nghiêm khắc về giờ giấc chứ đừng có giờ cao su. Người Việt Nam mình dở cái không nghiêm túc giờ giấc, đó là một cái nói lên cái tư cách kém và tinh thần yếu. Người này khó làm việc lớn lắm. Cái người mà làm việc lớn mình thấy họ nghiêm túc giờ giấc dữ lắm. Nói giờ nào là đúng giờ đó, mà chắc ăn nhất là nên đến trước giờ. Nên ví dụ mình hẹn 10:00 thì mình phải canh sao tới đó 9:30, chấp nhận ngồi chờ nửa tiếng, vì sao? Vì mình dự phòng nửa tiếng trục trặc trên đường đi, thì qua cái trục trặc đó mình vẫn đến được 10:00. Nên như như tôi vậy, tôi hẹn là tôi đến sớm á.
[38:44]Tôi chủ trương là thà mình chờ người ta, không để người ta chờ mình. Mình phải nhận cái sự thiệt thòi về mình. Mà tôi nhiệt tình lắm. Có một lần có nhà đó mời tôi ăn, hẹn sáu giờ, năm giờ tôi có mặt. Thì tôi nhìn đồng hồ, ủa trời ơi mới năm giờ. Cái tôi đành phải nói đùa, tôi nói: "Thầy có cái tốt á là ai mà mời ăn thì tới trước một giờ không à". Nói cho nó qua chuyện chứ sự thật là vì cứ sợ trễ giờ rồi xong đi sớm quá không biết. Mà mình thà chờ người ta vậy á mà nó không lỡ việc, tội nghiệp người ta, mình nghĩ như vậy. Mà trong cuộc sống cũng vậy, cái điều này tôi cũng như hơi khoe, tức là tôi chủ trương thế này:
[39:22]thà người ta phụ mình, chứ mình không phụ người. Ví dụ như tôi chơi với ai, tôi chơi với người bạn, tôi thấy họ xấu thì tôi để yên không nói. Họ xấu từ từ đến lúc nào đó họ làm một điều đối xử với tôi quá tệ, thì tự họ không còn mặt mũi nào đó để để chơi với mình tiếp tục nữa, để quan hệ với mình tiếp tục nữa, họ phải bỏ đi. Thì lúc đó là họ bỏ mình, họ phụ mình chứ mình không có lỗi. Thường thì tôi hay chịu đựng đến giây phút cuối cùng là vậy. Thì không biết cái điều đó đúng hay là sai, nhưng tôi chủ trương trong cuộc đời là vậy, cứ nhận phần thiệt thòi như vậy cho nó xong chuyện. Đó là hẹn. Thì hẹn cần cái nghiêm chỉnh giờ giấc, đó cũng là một cái biểu hiện của tư cách lớn.
[40:05]Còn hẹn như thế nào thì tôi cũng không có rành lắm vì tôi cũng ít có hẹn. Có mấy Phật tử dưới kia thì hẹn hơi nhiều, còn mấy thầy thì không biết hồi kia có hẹn nhiều hay không. Trên cái lời hứa là gì? Ai biết? Hứa ha. Hẹn, nhưng mà trên lời hứa là gì? Ai biết? Lời thề. Cái thề nó mạnh hơn cái lời hứa. Vì sao? Vì thề cái tính chất nó là quyết liệt hơn và nhiều khi người ta lấy một cái hình phạt nào đó để đem ra làm bảo chứng nữa, phải không? Như hồi hồi hồi trẻ đó quý cô, quý Phật tử đã thề rồi nói nhớ không? Phải không? Thề là nếu mà em không như vậy thì em chết thê thảm. Có nhiều người đó thề là lấy cái hình phạt ra làm bảo đảm.
[40:54]Có những khi mình thấy cái lời thề nó mạnh. Có những trường hợp lời thề mà quyết liệt người ta không có lấy hình phạt, nhưng mà để đủ thủ tục để gọi là thề thường người ta hay kèm theo hình phạt. Giống như con người như trong cái thế gian có cái chữ thề gì mà hay nói thề non hẹn Ủa rành dữ ta? Dạ, thề non hẹn biển. Thì nói làm sao? Là dù mới là Vì tôi cũng chưa thề lần nào nên tôi cũng không biết làm sao. Nói là dù mới là núi mà có dời phải không, biển có cạn thì lòng này không bao giờ thay đổi, cái tình này không bao giờ thay đổi, ví dụ vậy. Là nếu mà thay đổi thì xin là trời đất tru diệt gì đó.
[41:40]Thì đó là cái lời hứa mà đem ra lấy cái cái hình phạt. Có nhiều người đem cả cái chết, cái mạng sống mình để đặt vào cái lời thề. Như có nhiều người hay nói thề nguyền đó: "Tôi mà nói láo ra đường xe cán", hoặc nói: "Tôi nói láo cho hộc máu." Họ nói câu, nhưng mà đừng có tưởng chuyện đó không có nha, có đó. Nếu mà mình thề mà lấy hình phạt ra bảo đảm, chuyện nó sẽ xảy ra nếu mình làm sai cái lời thề. Đừng có tưởng khi mình nói chỉ có không khí với người đó nghe. Trong cái thế giới vô hình, nhiều người đã chứng minh cái lời thề của mình. Nên lời thề nó có tính quyết liệt dữ lắm, không phải đơn giản, và chúng ta cẩn thận.
[42:19]Trong đạo Phật mình có một loại lời thề quá quan trọng, ai biết? Ai biết? Nói lớn lên. "Trọn đời giữ đạo." Trọn đời giữ đạo, đó cũng là một lời thề, cũng được nhưng mà nhẹ nhẹ, nó hứa nhiều hơn. Ai biết nữa? Cái này quan trọng, dạ mời cô. Có lời thề quý cái này quý thầy phải biết nên tôi hỏi tới cùng cho quý thầy chừng nào nhìn cho ra. Cô chờ quý thầy không trả lời toàn cư sĩ trả lời không à. Không không, mình của mình nè, của người tu mình đây nè. Hồi sáng có cô nói Phật khi mà ngồi bồ đề Phật thề, Phật bây giờ chuyện của mình. An Ngôn biết không? Cầu độ tất cả chúng sinh hả? Không, đó là phát nguyện, không phải lời thề.
[43:08]Tại lời phát nguyện nó mênh mông trừu tượng á, lát mình nói tới. Còn cái lời thề quan trọng, cụ thể và thiêng liêng. Mời cô. Trời ơi, cư sĩ không à.
[43:36]Cái đó cũng là lời nguyện, nó cũng là lời nguyện. Đúng!
[43:47]Rất là hay. Nếu làm bài này cho thêm hai điểm cho tôi, và một lát cho thêm cái bánh cho tôi. Rất là đúng. Lúc thọ giới là lúc chúng ta phát một lời thề lớn lao đối với trời đất, đừng coi thường. Nhưng mà thường nhiều khi chúng ta không có hiểu hết cái chữ thiêng liêng của vấn đề thọ giới. Tuy quý thầy cũng có hay ca ngợi dữ lắm, nhưng mà thường á là vì chúng ta dùng từ nó không chính xác. Người xưa dùng từ "thọ giới", thọ là gì? Là nhận, là nhận cái giới cấm đó để giữ. Cái ý nghĩa nó nhẹ, chứ đúng ra mà nếu chúng ta hiểu đó là một lời thề trước trời đất, trước Tam Bảo, trước mười phương chúng sinh thì chúng ta phải
[44:32]hiểu nó thiêng liêng ghê gớm lắm và nó buộc mình phải giữ suốt đời, buộc mình phải thực hiện điều đó suốt cuộc đời, chứ không phải là đơn giản. Nhưng mà ở đây sao? Chính vì cái khung cảnh của cái giới đàn nhiều khi làm chúng ta không hiểu hết. Vì theo luật á, khi thọ giới chúng ta không thọ trước Phật mà thọ trước trước giới sư. Tức là nơi cái hình Phật được căng cái vải che ngang hết, không có thấy Phật, chỉ có trên là tức là Tam sư Thất chứng, rồi chúng ta dựa vào đó để mà nhận cái giới từ các vị đó. Nên thường trong các giới đàn á thì là cái người mà được Tam sư Thất chứng là những người có uy đức, có giới đức trong sạch nào giờ để làm chi?
[45:13]Để cho giới tử nhìn vào đó mà lấy đó làm gương, phát tâm. Nhưng mà chúng ta không ngờ rằng lúc mà chúng ta nhận cái giới đó, đó là một lời thề trước trời đất chứ không phải là nhận như mình đem món gì mình bỏ túi rồi không biết túi lủng hay rách gì rớt đâu mất tiêu không hay, không phải, mà nó là một lời thề thiêng liêng trước trời đất. Vì vậy chúng ta phải cố gắng giữ, nên trước khi mà thọ giới phải cân nhắc, cân nhắc mình đã đủ sức giữ giới chưa. Mà khi đã thọ giới, dự giới đàn thọ rồi Ở các đạo khác á, cái chữ mà thọ giới này nè họ dùng cái chữ này: vow là lời thề. Có một lần tôi xem cái phim có một tu sĩ ổng không
[45:59]giữ được cái lời thề này, ổng đã vi phạm. Phim đó có tựa là Broken Vows là sự tan vỡ lời thề. Thì ở đây mình ráng đừng cho nó broken vows ha, vows, không broken. Tuy nhiên cái giới á thì không có phải là là đơn giản. Những cái giới căn bản thì cực kỳ quan trọng phải giữ, nhưng mà những cái giới phụ á thì nhiều cái nó không còn phù hợp. Lúc mà trước khi Phật nhập Niết bàn, Phật mới dặn ngài A Nan phải không, Phật nói rằng: "Sau khi Như Lai diệt độ thì những cái giới nào xét ra không còn cần thiết và phù hợp thì có thể bỏ bớt." Nhưng mà ngài A Nan lúc đó ngài buồn quá, ngài không có hỏi Phật kỹ coi là giới nào, ngài chỉ nghe để vậy.
[46:51]Cho đến khi mà họp đại hội chư vị A La Hán thì ngài Ca Diếp mới hỏi ngài A Nan, ngài A Nan mới nói: "À, thưa chư tôn giả, tôi có nghe là Đức Thế Tôn nói như vậy, giới nào không còn cần thiết nữa có thể bỏ." Thì ngài Ca Diếp mới hỏi: "Mà lúc đó tôn giả hỏi tôn giả A Nan: "Hiền giả có hỏi Thế Tôn là giới nào hay không? Có hỏi cụ thể hay không?"" Ngài A Nan nói là: "Bạch thưa tôn giả là tôi không có hỏi." Thế ngài Ca Diếp trách phạt ngài A Nan. Đó là một cái lỗi. Một cái lỗi là một người làm thị giả cho Phật, một người có cái ký ức cực kỳ mạnh để giữ gìn giới pháp, giữ gìn giáo pháp, vậy mà một chi tiết quan trọng đến cái vận mệnh
[47:37]đời sống của tăng đoàn mà không hỏi cho cặn kẽ. Ngài trách ngài A Nan. Thì khi mà nghe cái đoạn văn, đọc lại cái đoạn sử đó thì tôi cũng tội nghiệp ngài A Nan, thì thấy ngài hiền lành, thấy thương, thấy tội nghiệp. Thì tôi mới mới mới tưởng tượng tôi hỏi ví dụ lúc đó tôi là thị giả của Phật thì tôi sẽ xử làm sao. Tôi đặt tôi vào hoàn cảnh đó thì tôi ngẫm tôi nói tôi cũng quên luôn. Mình dễ bị lắm, tại nhiều khi nghe một câu đó đó thì mình hiểu cái ý tổng quát rồi thôi chứ không có sâu sắc hỏi cặn kẽ. Nhưng mà đúng là ngài Ca Diếp ngài sâu sắc quá, đời sống của ngài tinh tế quá cho nên ngài nhận ra cái đó liền.
[48:14]Hễ mà gặp trường hợp đó là phải hỏi cho cặn kẽ, không được nghe tổng quát. Nghe tổng quát bây giờ biết cái giới nào giữ, cái nào bỏ? Cho nên vì vậy ngài quyết định thôi tạm thời là giữ hết, giữ hết toàn bộ. Là Tỳ kheo mà nói theo Nam tông là 227 giới, mà nói theo Bắc tông là 250 giới, Tỳ kheo ni là 348 giới, ha. Thì những cái giới đó như thế nào? Bây giờ chúng ta xét lại có nhiều điều nó không có phù hợp nữa. Những cái giới căn bản thì mình không nói, chứ còn những cái giới phụ phụ nhiều khi thấy nó không phù hợp, mà nhất là về y bát đó. Vì sao? Vì ngày xưa đó, hình như bát ăn cơm hơi khó kiếm hay sao không hiểu,
[48:54]mà Phật dặn giữ cái bát rất kỹ, không để vỡ, không để thế này thế kia. Bây giờ thì mình thấy không có phù hợp. Vì sao? Vì mình đi đâu tới đâu cũng có chén ăn đầy đủ phải không? Đi tới nhà Phật tử thì ôi chén kiểu chén đồ đầy, melamine đồ đủ thứ. Rồi đi, mình tới chùa nào thì cũng có chén ăn cơm, nên vấn đề đó không là vấn đề quan trọng nữa. Đi ăn ôm cái bát cồng kềnh mất thời gian, vô xe đò chật chội người ta cự nự nữa. Rồi nên thôi cứ không quan trọng, không phù hợp nữa, mà trong cái giới về bát, về y là hết mấy chục giới trỏng. Rồi cái y cũng vậy, thời đó đó, cái y nó ngoài cái ý nghĩa thiêng liêng nó còn có
[49:32]ý nghĩa thực dụng, còn mình bây giờ cái tấm y mình đắp lên á nó chỉ có cái nghĩa nghĩa thiêng liêng thôi, nghĩa nghi lễ thôi, chứ không còn ý nghĩa thực dụng. Lúc đó nói là tỳ kheo ba y, ba y tức là ba cái y quấn lòng vòng á. Cái y năm điều là để lao động, quấn y xong đi lao động, ở trong là cái đồ lót. Còn cái y bảy điều là để ăn cơm nè, tụng kinh nè, lễ Phật, gì gì đó, tọa thiền. Rồi y chín điều là mới là có tính nghi lễ, là để truyền giới, thuyết giảng, đó là đắp cái y chín điều. Nhưng bây giờ quý thầy mình đi dạy học cứ bình dân thôi, mặc áo tràng này luôn, vừa vặn luôn thôi. Rồi quý thầy ngồi học Pháp cũng chỉ học cái áo
[50:17]vạt chứ không có ai mà ngồi mà quấn y nữa. Nên bây giờ cái y mình chỉ là giữ lại cái biểu tượng của Phật Pháp làm cái nghi lễ thiêng liêng. Nên vấn đề y bát ngày xưa rất là quan trọng vì thời đó vải vóc đồ cũng thiếu nên phải giữ y áo cho kỹ để giữ cái tư cách, chứ lỡ mà giữ không kỹ nó rách, nó mất này kia nọ phiền toái lắm, rồi không có đủ cái cái cái hình thức của một người thầy tu. Luộm thuộm không lẽ đi ra đường mất hết mấy cái y lớn rồi, còn có cái ũng hay cái gì đó, đi long nhong long nhong ngoài đường coi không giống ai. Cho nên phải quấn y cho nghiêm chỉnh, mất rồi không có tư cách. Nên có một người vậy, kỳ đó ngộ đạo xong cái xin Phật truyền giới tỳ kheo.
[50:57]Phật mới hỏi: "Ông đã đủ y bát chưa?" Nói: "Bạch Thế Tôn, chưa." Phật mới nói: "Như Lai không truyền giới cho người chưa đủ y bát." Tâm thì chứng đạo rồi đó, tâm lúc đó ông đó chứng tới A-na-hàm. A-na-hàm so với mình bây giờ là đúng là cả một trời phải không? Cả một trời một vực, mình đâu có nhúc nhích gì được. Tới như vậy đó nhưng mà Phật vẫn không truyền giới tỳ kheo. Nói: "Ông đi kiếm y bát đi. Chừng nào đi xin đâu được đủ y đủ bát rồi mới thọ tỳ kheo." Để làm một tỳ kheo thì phải có cái hình thức, có cái tư cách chừng mực. Nên cái thời đó cái y bát quan trọng, bây giờ thì nó lại nhẹ. Còn những giới khác thì mình phải ráng giữ đó, vẫn phải ráng giữ đó.
[51:39]Dĩ nhiên là nó cũng có những trường hợp châm chế như hôm trước có một thầy nào hỏi mà đi đường mà gặp chở cô nào đó? Đâu mất rồi? Đi vắng rồi hả? Chắc đi chở ai rồi nữa.
[51:51]Thì có những trường hợp là mình đừng có cố chấp, nghĩa là phải dựa vào cái trí tuệ để mà linh hoạt giữ giới, chứ giới không phải là một cái khuôn mẫu cố định mà giới thuộc về trí tuệ. Chúng ta nhớ điều đó, giới thuộc về trí tuệ. Chính vì trí tuệ của Phật nên Phật đã chế thành giới thì ngày nay mình muốn giữ được giới cũng phải có trí tuệ mà giữ, có định lực mà giữ, có đạo đức mà giữ chứ không có phải là rập khuôn mà giữ, không phải rập. Vì rập khuôn mà giữ coi chừng cái mình bị rơi vào giới cấm thủ á. Giới cấm thủ là gì? Giới cấm thủ là sự cố chấp về giới luật mà sự cố chấp đó lại ngược với tinh thần giải thoát của đạo.
[52:37]Mình nói giới là biệt giải thoát, nhưng mà nếu mình không giữ giới bằng trí tuệ mà giữ giới bằng sự cố chấp thì biến thành giới cấm thủ, thì đó là một cái chướng đạo giải thoát. Nó là như thế nào thì tùy trường hợp, hôm nay mình không có đào sâu. Nhưng mà chỉ có một điều chúng ta nhớ hôm nay chúng ta học về việc giữ lời hứa thì thọ giới là một lời thề lớn, phải giữ. Bây giờ người đệ tử Phật phải luôn cố gắng giữ lời hứa. Vì sao? Vì nếu mà mình nói một điều gì rồi sau này mình không thực hiện thì người ta sẽ đánh giá mình như thế nào? Đánh giá làm sao? Không tin ở cái đạo đức, tư cách của mình nữa.
[53:16]Vì cái người hứa rồi không thực hiện thì cái người đó chắc chắn là đạo đức có cái gì khuyết lở ở trong á, và quyết tâm không có, ý chí không có nên hứa rồi không ráng làm. Người mà đạo đức không có, tư cách không có thì người ta có tin mình không? Nên cái chữ uy tín là vậy đó, chữ tín nghĩa là làm thế nào cho người ta tin mình là do cả một quá trình giữ gìn cái cái cái lời hứa của mình, hễ hứa phải thực hiện. Mà nếu người ta không tin mình thì người ta còn tin đạo không? Đây nó có hai trường hợp. Trường hợp mà những Phật tử mà thuần thành á thì có khi người này họ biết không có dựa vào một cá nhân của một ông thầy tu, vì họ biết y pháp bất y nhân là có thể cá
[54:03]nhân ông thầy tu đó sai lầm nhưng mà đạo thì tuyệt đối không bao giờ sai. Nên dù có khi họ gặp một người thầy tu kém tư cách, họ vẫn không bỏ đạo, đó là người Phật tử thuần thành. Còn có những người mà họ không phải vững niềm tin với đạo như vậy thì họ hay nghĩa là đánh giá đạo dựa vào những người tu theo đạo đó. Dù là người xuất gia hay tại gia, mà họ đến họ gặp mình thì mình cứ hứa lèo với họ thì chuyện gì xảy ra? Nói: "Cái đạo này coi bộ có gì ở trỏng rồi đó, cho nên hứa cho mình ăn cơm bữa nay quỵt không cho ăn nữa, hứa cho mình cái bộ đồ đi chùa nay không cho nữa. Hứa qua đây là phụ coi nhà giùm mình mấy bữa nay rồi thấy trốn đi luôn." Rất
[54:49]nhiều lần như vậy rồi cái họ không tin, không tin mình, không tin đạo. Cho nên cái việc mà mình giữ được lời hứa, kỳ thực là mình giữ danh dự cho đạo. Nên nó là việc nhỏ mà công đức nó lớn, công đức lớn là vì ảnh hưởng được cả cái đạo mình, giữ được cái niềm tin của người khác đối với đạo khi mà mình đang đại diện cho cái đạo đó. Với có một điều nữa, sự thật là lời hứa không có dễ giữ đâu. Tôi nói điều này quý thầy có đồng ý không? Quý Phật tử có đồng ý không? Lời hứa khó giữ lắm. Tại sao vậy? Tại vì từ lúc mình hứa cho tới khi mình thực hiện á, trong cái khoảng đó nó có nhiều cái chuyện nó xảy ra lắm.
[55:35]Nhiều chuyện xảy ra nó tác động vào làm cho mình thay đổi ý định. Mà có một trường hợp mà lãng nhách nhất là mình quên, hứa rồi quên. Tôi nhiều khi tôi cũng bị cái đó. Nhiều khi nhiều việc quá tôi hứa ai gì cái tôi cũng quên mất à. Tới chừng người ta lại người ta hỏi cái mới giật mình à, thì ra mình đã quên mất. Đó cũng là một cái cái lỗi. Nhưng mà trong trường hợp này mình không nói về quên, mà nói là mình nhớ mà đổi ý, thay đổi ý định không thực hiện lời hứa. Lúc mình hứa thì mình cũng cảm thấy là mình có thể làm được, mình mới hứa phải không? Nhưng hứa xong rồi về nhà cái tiếc, hoặc có người khác nói ra nói vào, tiếc, suy nghĩ đi suy nghĩ lại, rút lời lại.
[56:18]Nên từ lúc hứa tới lúc làm có nhiều chuyện làm mình thay đổi dữ lắm. Nói ví dụ như là có một lần đó cái ai đó họ họ nghèo khổ, họ cũng có cái tình với mình, bây giờ họ cần cái vốn làm ăn. Thì trong lúc hứng chí, trong một lúc mà vì mình vừa mới đi nghe Pháp ở Thiền Khánh về nên mình đang còn cái tâm đạo đang mạnh. Nói: "Rồi, bây giờ chị mở quán đó là đúng đó, tôi giúp chị vốn 3 triệu đồng." Tại vì mới đi nghe Pháp về đó nên còn hứng, nhưng mà về tới nhà, từng bước đi về nhà cái nhớ 3 triệu bắt đầu từ từ từ từ tiếc rồi. Đáng lẽ nãy mình hứa 2 triệu rưỡi hả? Về tới nhà, phải hứa chừng 2 triệu được rồi, chi 3 triệu dữ vậy không biết nữa.
[57:05]Cái ngồi cái buồn buồn, thở dài thườn thượt á. Cái người trong nhà mình, cái người con mới hỏi: "Mẹ làm gì buồn?" Nói: "Nãy mẹ lỡ hứa cho dì Bảy mượn 3 triệu làm vốn, cho chứ, cho dì Bảy 3 triệu làm vốn." Trời ơi, cái bắt đầu nó tấn công, tấn công lát mình thấy nó nói có lý. Đi công chuyện thiên hạ mà cho cái gì? Nói một lát tới lui cái không còn triệu nào, tìm cách trốn luôn, không thực hiện cái lời mình đã hứa được. Nên có những cái nó tác động vào dữ lắm. Rồi nhiều khi ví dụ mình do mình không còn khả năng thì không nói, nhưng mà trong trường hợp là mình không giữ được lập trường. Dĩ nhiên khi mình hứa giúp người khác mình phải chấp nhận sự thiệt thòi,
[57:46]nhưng ở đây mình bắt đầu cái vị kỷ nó nó lớn lên, cái vị tha nó giảm xuống. Mình phải quyết tâm dữ lắm mới giữ được. Như chính bản thân tôi cũng vậy, có một lần cái chùa đó bị hư rồi mới đến nhờ tôi giúp đỡ. Thì tôi mới thường thì trước khi mà hứa với ai điều gì thì tôi phải quan sát, tính toán trong đầu hết, cân nhắc mọi điều tôi mới hứa. Thì tôi cân nhắc bây giờ tiền quỹ trong chúng là như vậy, còn nhiêu đây, mình mấy chục chúng đây rồi những việc khác cần phải làm, việc này việc kia phải phải làm. Với số tiền mình có như vậy không biết đủ hay chưa, thôi bây giờ ráng dính ra mình có thể san sẻ được nhiêu đây. Tôi hứa:
[58:26]"À thôi được rồi, tôi sẽ giúp thầy cái số tiền như thế này." Thì tôi cũng giống y như cái bà nãy vậy đó. Hứa xong rồi ngồi tính lại, chà, nếu mà hứa bên đây mấy số kia coi bộ thiếu rồi đó, cái phần những công việc này công việc này có thể bị thiếu. Nhưng mà lúc đó thì sao? Thì phải giữ lời. Thì nghĩ chuyện nào cũng là chuyện Phật Pháp hết thì thôi thà cứ giữ đúng nói một lời không có thay đổi, chấp nhận chuyện kia làm trễ lại một chút, vẫn phải làm. Cho nên quan sát nơi cái tâm tôi mà tôi biết là lời hứa khó giữ lắm, nên mình đã hứa rồi chuyện này chuyện kia xảy ra cứ làm mình lung lay là vậy đó.
[59:05]Cho nên nếu một người mà hứa rồi quyết tâm thực hiện được lời hứa đó thì người đó làm sao? Cái thời gian mà càng dài thì phải nói rằng cái người này đạo đức càng vững. Ví dụ hứa điều đó, mình hứa bây giờ tới 3 năm sau mới thực hiện mà mình vẫn làm được, tới đúng 3 năm sau vẫn làm thì người này rất là tuyệt vời, tinh thần rất là mạnh, uy đức rất là lớn. Ở đây quý thầy thử rồi biết. Bây giờ mình cứ quan sát, đừng nói bản thân mình, mình quan sát những người khác thôi. Mình để ý coi người nào mà nói là làm, nói là làm thì chừng vài năm sau mình nhìn gương mặt người đó mình thấy khác liền. Là mình thấy người đó tự nhiên phương phi mà rắn rỏi, mạnh mẽ lắm. Là vì sao?
[59:53]Vì cái lời hứa mà làm được là một sự quyết tâm lớn. Cái quyết tâm đó cứ ngấm ngầm, ngấm ngầm ở trong lòng nó tạo thành cái năng lực tinh thần. Cái năng lực tinh thần nó phát ra bên ngoài gương mặt làm cho người đó họ phương phi lắm, phương phi có uy đức dữ lắm, rắn rỏi, vững chắc lắm, mạnh mẽ. Khi mình nhìn vào tự nhiên mình nể phục liền. Đó là cái mà công đức nó tạo thành do cái quyết tâm giữ lời hứa thực hiện. Còn rồi mình để ý người khác, cái người nào nói trớt lơ trớt lơ rồi bỏ, nói trớt lơ trớt lơ bỏ, vài năm sau mình nhìn người đó mình sẽ thấy tự nhiên gương mặt nó xuống sắc á, xuống tinh thần, nó yếu đuối,
[1:00:31]nó tầm thường, nhìn tự nhiên mình không có kính trọng. Không phải là do mình biết cái người đó hay hứa lèo, mà tự nhiên chính họ tự mất cái năng lực tinh thần. Cái mà quyết tâm giữ lời hứa là tự nó củng cố cái tâm mình dữ lắm. Phật có nói về một đoạn về cái nhân quả giữ lời hứa như thế này, Phật nói trong bài kinh này: "À có một gia chủ cư sĩ đến với một sa-môn, bà-la-môn mà thưa rằng: "Thưa tôn giả, con sẽ cúng dường tôn giả thế này, thế kia." Rồi người đó không thực hiện như đã hứa thì người này sau này khi đi ra làm ăn, buôn bán đều bị thất bại. Vì hứa làm người rồi không thực hiện, làm người ta thất vọng,
[1:01:16]quả báo là mình thất bại, không được điều gì hết." Rồi Phật nói đoạn thứ hai: "Có một gia chủ cư sĩ đến một sa-môn, bà-la-môn và thưa rằng: "Thưa tôn giả, con sẽ cúng dường cho tôn giả thế này, thế kia, thế này, thế kia." Rồi người đó thực hiện đúng sự cúng dường như đã được hứa. Người này sau đó đi ra làm ăn buôn bán đều được thành công như cái kế hoạch, ý định của mình." Nghĩa là mình hứa ai điều gì làm đúng thì sau này quả báo là mình dự định: "Thí dụ mình đi buôn chuyến này mình sẽ lời được 20% cái tiền vốn." thì đúng là chuyến đó mình lời 20% tiền vốn. Rồi trường hợp thứ ba Phật nói: "Có một gia chủ cư sĩ đi đến một sa-môn, bà-la-môn và thưa rằng:
[1:02:01]"Thưa tôn giả, con sẽ cúng dường tôn giả thế này, thế kia, thế này, thế kia." Và rồi người đó thực hiện vượt hơn lời đã hứa. Ví dụ như bây giờ cúng dường là cúng dường là quý thầy mỗi mỗi thầy một cái bộ đồ, mỗi thầy bộ đồ. Nhưng hôm đó không biết sao về suy nghĩ, ngày mai cúng dường một người hai bộ, hai bộ hết." Thì Phật mới nói: "Người đó sau đó ra làm ăn buôn bán đều thành công vượt hơn kế hoạch đã dự định." Nên có người mà nói làm chơi chơi mà cứ thành công, làm chơi chơi mà lời là như vậy đó, là kiếp nào đó hoặc kiếp này hứa một mà cúng hai, ba thì cái người này thành công lớn. Đó là cái Phật dạy cái vấn đề lời hứa đối với người cư sĩ.
[1:02:46]Còn ở trong đạo thì như nãy chúng ta nói cái mà lời hứa, những lời hứa tốt đẹp rồi chúng ta quyết tâm giữ gìn thực hiện, chính cái quyết tâm đó nó tạo thành cái sức mạnh tinh thần, và chính cái sức mạnh tinh thần nó tạo thành cái sức nhiếp tâm trong thiền định. Cái việc mà nhiếp tâm trong định nó đòi hỏi sức mạnh tinh thần dữ dội lắm. Cái người mà tinh thần yếu không thể nhiếp tâm vào định được, chúng ta nhớ điều đó. Tinh thần, cái sức mạnh tinh thần phải rất mạnh mới nhiếp tâm vào định được. Nhưng mà làm sao để được cái sức mạnh tinh thần thì khá nhiều yếu tố, nhưng trong những yếu tố để tạo thành sức mạnh tinh thần có một cái gọi là giữ lời hứa.
[1:03:31]Bây giờ chúng ta nói qua cái tâm nguyện. Thường thì khi chúng ta đến với Phật pháp, chúng ta hay phát nguyện mỗi ngày. Quý thầy mỗi ngày có phát nguyện không? Có không? Có phải không? Nói nghe yếu quá à, không được. Phải phát nguyện vì cái lời nguyện nó định hướng cái sự tu hành cho mình trong kiếp này và những kiếp sau. Ai đến với Phật pháp mà mỗi ngày không phát nguyện là một điều thiếu sót. Nhưng lời nguyện nó có hai điều là cầu nguyện và phát nguyện. Cầu nguyện là sao? Cầu nguyện là mình xin, phải không? Xin thần lực của Phật gia hộ cho mình được điều này, được điều kia nên cái việc xin đó nó vượt ngoài cái khả năng của mình
[1:04:14]thì nó không nằm trong cái bài giảng chúng ta hôm nay nên chúng ta không bàn tới. Chúng ta chỉ bàn tới cái tâm nguyện hay phát nguyện là cái mình hứa để mà làm, cái hứa để mà làm. Tuy nhiên nó có cái khác thế này giữa cái lời hứa và cái tâm nguyện thì thường á là cái lời hứa đó là mình hứa làm những việc gì? Nhỏ nhỏ nhưng mà nó cụ thể, rõ ràng. Thí dụ như mình hứa là 3 năm nữa mình sẽ bắt đầu nhập thất. Việc này là việc nhỏ và cụ thể. Hoặc là mình hứa với ai rằng là: "Được rồi huynh yên tâm, tôi sẽ cố gắng xin ban giám hiệu lo cho huynh để được vào học." thì cái việc đó là những việc nhỏ, cụ thể.
[1:05:03]Còn cái nguyện á thì nó là những điều lớn, lớn mênh mông thiên địa và nó trừu tượng, không biết chừng nào mới làm, cứ hứa, hứa đại, hứa đã. Nói nguyện Phật cái thấy làm sao? "Con nguyện con độ hết chúng sinh này, không cho ai đổ hết." Thì cái lời nguyện đó nó lớn quá, lớn mênh mông thiên địa mà nó trừu tượng biết chừng nào độ, mà ai lại cho mình độ, nói vài câu người ta cự rồi, độ gì được mà độ. Nhưng mà cứ nguyện thì nguyện đó chứ nó để thành cái nhân cho kiếp sau, cho nhiều kiếp về sau. Thì cái lời nguyện và lời hứa nó khác nhau. Cho nên tuy nghe cái lời nguyện thì thấy như mạnh mẽ lắm, nhưng mà coi chừng nó cũng yếu bởi vì nó mơ hồ lắm,
[1:05:44]nó trừu tượng mà không hẹn thời gian để làm. Còn cái lời hứa đó thì nó nhỏ chứ đâu nó cụ thể đó, nó chắc ở đó. Tuy nhiên, dù sao thì mình phát nguyện đều đặn mỗi ngày nó cũng là cái nhân đưa đến cái hành động. Ví dụ như thế này, ví dụ như quý thầy hứa có nguyện sẽ đem Phật pháp hoằng hóa nơi nơi. Nguyện đó là nguyện làm gì đó? Nguyện làm giảng sư, phải không? Thì mình nguyện riết sẽ làm được. Nghĩa là ai có cái nhân thì sẽ có kết quả, có cái tâm đó thì sẽ làm được điều đó, chứ không phải là không. Nên đó là lý do mà chúng ta hay thấy khắp cả đất nước mình có rất nhiều người giảng sư hoặc là trên thế giới cũng vậy,
[1:06:26]có nhiều giảng sư vì những người này trong một kiếp nào đó cũng đã có cái lời nguyện như vậy là nguyện đem Phật pháp hoằng hóa nơi nơi. Tuy nhiên, là giảng sư được rồi nhưng còn cần nhiều yếu tố khác nữa. Vì sao? Vì thế này, giảng sư là một chuyện, nhưng mà giảng hay hay dở à? Thì coi như mình giảng cũng hay hay đi, rồi mình giảng mình có cái tâm chứng trỏng hay không hay là nghe rồi nói suông? Nghĩa là mình chỉ học cho đã rồi tìm cách nói lại cho hấp dẫn người ta nghe, hay là mình giảng từ cái nội tâm tu tập của mình mà có chứng được cái định gì rồi, nó khác. Rồi cái việc mình giáo hóa vậy có bền hay không, hay là chỉ một thời gian ngắn?
[1:07:10]Rồi mình có duyên với chúng sinh hay không, hay giảng không ai nghe hết trơn? Phải không? Phải làm sao mà phải giảng hay, tâm linh mình có cái chứng ngộ gì đó, bền bỉ và kết duyên với chúng sinh nên người ta thích nghe. Người giảng sư phải có những yếu tố này thì ngoài cái lời nguyện ở những kiếp trước là nguyện đem Phật pháp hoằng hóa nơi nơi, mình phải tu tập nhiều cái công hạnh gì thì nó mới xuất hiện thêm những cái này nữa thì mình mới là một giảng sư tuyệt vời được. Chứ còn không mình giảng thường thường, thường thường thì cái công đức cũng không có lớn. Sau này đó khi nào mình có nghiên cứu về vấn đề diễn
[1:07:47]giảng thì chúng ta đào sâu những điều này. Tạm thời như vậy, đó là cái lời nguyện nó cũng thành. Chúng ta thấy xưa nay những vĩ nhân trên thế giới là những người mà có ảnh hưởng đến với nhân loại đều có cái tâm gì ở kiếp trước á. Kiếp trước họ có cái tâm họ nghĩ đến loài người, đến nhân loại nên bây giờ tự nhiên cái hành động của họ nó ảnh hưởng đến cả nhân loại. Cái tâm đi trước, hành động đi sau. Còn nếu bây giờ mình không nghĩ đến nhân loại, mình chỉ nghĩ đến bản thân, nghĩ đến những người gần gần hoặc chỉ nghĩ tới tỉnh Long An thì qua kiếp sau cái cái hành động của mình chỉ ảnh hưởng một cái vùng nhỏ thôi, nó theo cái tâm của mình.
[1:08:23]Nên những vĩ nhân, những danh nhân của thế giới đều là những người mà những kiếp trước họ hay băn khoăn, nghĩ ngợi, lo lắng cho cả nhân loại, bây giờ cả nhân loại phải nghe tiếng họ. Nên quý thầy ráng vậy, mình khởi cái tâm là nghĩ đến tất cả chúng sinh, đừng có nghĩ đến những điều nhỏ nhặt, lặt vặt của mình nữa. Ở đây quý thầy có cái bài khấn nguyện chưa? Có rồi phải không? Vậy cái bài đó là cầu nguyện hay là phát nguyện? Bài đó cầu nguyện hay phát nguyện? Ai nói cầu nguyện đó? Sự thật rằng bài đó là cả hai. Cho nên tôi dùng cái chữ khấn nguyện, là không biết nó cầu nguyện hay phát nguyện á. Vì nó cả hai, tôi ăn gian, tôi trộn lại.
[1:09:09]Vì có những cái mình xin, là xin cho khắp muôn loài sống yên lành bên nhau, không ganh ghét oán thù, không chiến tranh giết chóc, cái đó mình xin Phật, chứ mình không làm được điều đó. Hoặc là mình xin: xin cho nơi địa ngục, chúng sinh đang đọa đày, khởi được tâm từ bi để xa lìa cảnh khổ. Thì cái đó mình làm không được, mình cầu Phật giùm cho chúng sinh. Nhưng mà tuy là cầu, nhưng mà cầu cho thiên hạ, thì chính mình đang nảy nở cái tâm vị tha một cách bí mật. Nên cái bài đó nó quan trọng lắm, quan trọng trong việc mà tu tập đạo hạnh. Rồi qua những đoạn khác là những đoạn phát nguyện. Thì những đoạn đó là cầu nguyện đó,
[1:09:45]mà kỳ thực nó đã khơi dậy cái tâm vị tha của mình. Còn những đoạn khác là những đoạn phát nguyện, thế này: Cho tay con rộng mở, biết san sẻ cúng dường. Gì nữa? Đây không có đọc hả? Vậy chứ hồi sáng mấy cô Thiên Phước có đọc có biết? Biết giúp đỡ yêu thương đến những người khốn khó. Thì cái đó là phát nguyện, phải không? Phát nguyện, nhưng tại sao mà xin cho ở đầu á? Tại sao? Nghĩa là, "Xin tâm con sung sướng khi thấy người thành công, hoặc gây tạo phước lành như chính con làm được." Thì cái tâm tùy hỷ đó là tự mình phát nguyện, chứ tại sao phải xin? Tại sao lại phải xin tâm con sung sướng? Như cầu nguyện vậy.
[1:10:31]Cho nên có cái ông nào không biết, ổng đọc cái lời khấn nguyện của tôi thì ổng chê. Ổng nói: "Trong đạo Phật không có cái vụ mà xin xỏ này." Nên ổng không thích. Thì tôi nói, tôi không gặp tri kỷ thôi có gì đâu. Nhưng mà tôi viết, tôi không có viết bừa. Tôi dùng những từ đó vì những cái cái điều tính chất quan trọng của nó và rất có lợi cho người đọc nên tôi mới viết. Có chữ "xin", chữ "cho" đầu mặc dù đó là lời phát nguyện, mà vẫn dùng chữ "xin", chữ "cho" đầu. Cho con biết khiêm hạ. Phật cho con biết khiêm hạ. Tự thấy mình nhỏ thôi. Cho con biết khiêm hạ, biết tôn trọng mọi người, tự thấy mình nhỏ thôi vì tu còn kém cỏi.
[1:11:10]Hoặc là cái bài hát mùa xuân vừa rồi á, tôi hát cho quý thầy nghe đó: "Xin Phật dạy cho con được lòng khiêm cung, hiểu mình như sương như bụi, xin quỳ lạy nơi nơi dù cỏ cây hay cánh chim bạt trời." Cái khiêm hạ là tự mình tu mà vẫn phải xin Phật. Mà tại sao vậy? Đây đó, chúng ta để ý nè: Cái lời cầu nguyện á thì được cái là khiêm hạ nhưng là mình nhu nhược, phải không? Còn cái phát nguyện á, làm mình mạnh mẽ nhưng dễ làm mình kiêu mạn. Cho nên tôi trộn hai cái đó lại để tôi diệt cái kiêu mạn ăn ngầm trong cái lời phát nguyện. Tuy mình phát nguyện những điều tốt nhưng mà vẫn nghĩ rằng đó là nhờ sự gia hộ của chư Phật mình được,
[1:11:54]không nghĩ tự mình được, nên triệt cái kiêu mạn trong cái lời khấn nguyện đó đi. Đó là cái thâm ý như vậy đó. Nãy giờ mình học giữ lời hứa, bây giờ mình học là bỏ lời hứa. Thường á thì mình đã hứa thì phải giữ, nhưng mà có những trường hợp mà hứa rồi không giữ. Vì sao? Vì lúc mình hứa đó, mình không đủ trí tuệ, mình không thấy được cái sai lầm của cái lời hứa đó nên mình đã hứa. Nhưng đến sau này khi mình có trí tuệ, mình mới giật mình thấy là hứa vậy là trật. Giống như hồi nãy tôi nói vậy đó, là trước khi gặp Phật pháp, mình đã một lần trong một đêm trăng thanh vắng, dưới gốc cây me ở bên rừng, mình đã hứa là nuôi một người nào đó suốt đời.
[1:12:46]Nhưng tới chừng khi mà đi lạc vô chùa rồi mới hiểu rằng đây là một lời hứa sai lầm, nên rút lại. Về nói không dám nói, viết vài chữ thôi: "Xin rút lại cái lời hứa đó. Thôi, ráng nhờ ai nuôi đi, tui không nuôi nữa. Giờ tui đi tu, không nuôi nữa." Thì có những lúc mà mình phải rút lại. Hoặc là ví dụ như làm vô tình thôi, mình hai năm trước mình có đọc cái cuốn sách nào đó mình thấy hay. Rồi trong lúc nói chuyện vãn á, mình mình hứa mình cho một người khác mượn cái cuốn sách. Rồi trước khi cho mượn, mình cầm lên mình lật lật cái mình đọc được một đoạn, mình phát hiện trong đó nhiều điểm sai lầm là nó không tốt cho cái người đọc,
[1:13:27]vì lúc này mình đã tu tập và có trí tuệ nên mình quyết định là không cho mượn nữa. Thì điều này là là không giữ lời hứa. Nhưng mà cái không giữ lời hứa này là vì thiện tâm, vì ích lợi cho người mà mình không giữ, chứ không phải là vì cái lợi ích cho mình, không phải là vì sợ thiệt thòi, không phải vì lòng ích kỷ mà bội tín, mà đây là vì lòng thương tưởng đến chúng sinh mà mình không giữ lời hứa nữa. Vì lời hứa đó đã được nói lên bởi cái sự nghĩa là thiếu sáng suốt, chưa đủ chín chắn, nhận định không tới nơi. Đó, nên có những lúc trong đời sống mình phải rút lại lời hứa. Quý thầy đã rút lại lời hứa chưa?
[1:14:13]Hay còn giữ lén trong lòng? Chưa hứa là rất tốt.
[1:14:21]Tuy nhiên khi mà mình rút lại lời hứa thì mình phải tuân thủ theo những nguyên tắc này để mình không bị coi là một người mất tư cách, là khi rút lại lời hứa, mình phải nói sớm cho người ta biết để mình không mắc cái lỗi bội tín hoàn toàn. Là mình không thực hiện là bội tín, nhưng mình báo sớm là mình vì lý do đó, những lý do chính đáng như vậy nên mình không thực hiện, thì mình mắc một phần cái lỗi bội tín. Nhưng mà cái phước thì lớn. Cái phước là do mình mình không làm điều đó lại có lợi cho người ta, nên là mình không có mắc cái tội hoàn toàn như vậy. Rồi có những trường hợp mà do hoàn cảnh mà mình không thể nào
[1:14:58]giữ được lời hứa, thì trường hợp này mình không có lỗi. Như ví dụ như có một người hứa cho người kia một cái món quà, như là cho luôn chiếc xe Dream gì đấy, hứa. Hứa xong qua bữa sau ăn trộm vô lấy sạch sẽ đồ đạc tiền bạc hết, thì không thể thực hiện được mà không ai trách mình, phải không? Vì không phải là do tâm của mình, mà do hoàn cảnh. Như bản thân tôi tôi cũng bị. Hồi xưa khi tôi đi tu thì tôi không có được ở trong chúng, tôi phải ở một mình nơi đầu rừng cuối ngõ này kia nọ chứ không ở muốn ở trong chúng được, nên tôi thương yêu đại chúng và tôi quý giá đời sống đại chúng lắm. Nên mỗi đêm ở trong cái thất vắng một mình,
[1:15:37]tôi phát nguyện là Phật gia hộ tôi được về ở trong đại chúng và tôi nguyện về chúng rồi, dù chết tôi không bỏ chúng mà đi, cái lời nguyện như vậy. Nhưng mà đúng là không giữ được. Không giữ được vì sao? Vì ông thầy ổng đuổi tiêu mất. Thì ổng đuổi thì đâu có mình ở lại được, nên phải đi. Đó là có cái hoàn cảnh gì đó, cái nhân duyên gì đó khiến rồi cái lời hứa mình không giữ được. Rồi có những trường hợp mà mình phải xin lỗi khi mình không giữ được lời hứa và đền bù bằng cách khác. Nói ví dụ như người cư sĩ đi, hôm trước cái như là một người người anh, người chị hứa cho người em mình chiếc áo đầm vì thấy nó thích quá.
[1:16:19]Nó đi qua cửa hàng, thấy thích quá, cái: "Được rồi, nghĩa là tuần sau chị lãnh lương, chị sẽ mua cho em cái áo đầm đó." Nhưng ba ngày trong đầu mình đi ngang cửa hàng đó nhìn cái áo đầm đó lại, thì mình mới phát hiện ra những cái sai lầm là sao? Cái kiểu đó nó hở hang quá, tức là nó nó nó hở vai hở ngực gì đó, nó chứng tỏ là nó không có thích hợp, không có đoan trang. Hôm đó mình đi ngang qua vội rồi mình không nhìn kỹ, nên phải phải rút lại lời hứa. Thì trong trường hợp này mới nói là: "Chị đi lại thấy cái áo đầm đó không có thích hợp, nó hở hang quá, cho nên chị không có mua cho em, nhưng bù lại, chị sẽ mua cho em một cái khác."
[1:17:00]Như vậy là tuy là mình không giữ cái lời hứa hoàn toàn, nhưng mình đã đền bù bằng cách khác thì cũng không có mắc cái lỗi bội tín như vậy. Và trước những cái điều mà chúng ta thấy là hứa, giữ lời hứa, rồi không giữ lời hứa, thì chúng ta phải có cái cái cái nhận định, một cái rút kết luận như thế này: Là chúng ta đã là đệ tử Phật, mà Đức Phật của chúng ta là một biểu tượng toàn vẹn của đạo đức, đạo Phật của chúng ta là một cái đường lối hoàn thiện của đạo đức, thì chúng ta là người đệ tử Phật đi theo con đường Phật dạy, chúng ta phải giữ đạo đức rất là kỹ lưỡng. Thì trong các tiêu chuẩn của đạo đức, có một tiêu chuẩn là giữ lời hứa.
[1:17:44]Vì vậy, trước khi chúng ta hứa một điều gì, phải cân nhắc kỹ. Cân nhắc kỹ rồi hãy hứa. Tập cái thói quen đó. Trước khi mình mở miệng định hứa giúp ai điều gì hay hứa làm điều gì trong một thời gian lâu dài, thì phải nghĩ tới nghĩ lui nhiều mặt rồi hãy mở miệng hứa. Mà khi đã buông cái lời hứa rồi, thì phải quyết tâm thực hiện, chứ không có được mà hứa rồi bỏ qua, coi thường, không quyết tâm. Như vậy đạo đức mình kém rồi cũng làm người ta mất cái niềm tin đối với đạo, mình cũng mang tội. Bây giờ chúng ta nói qua một chút về ý nghĩa quân tử của người quân tử trong đạo Nho. Thì thường á là chúng ta nghe nói tới đạo
[1:18:29]Khổng, chúng ta nghĩ cái hình ảnh nhập thế là một người hay dấn thân, xốc vác, gánh vác làm việc trong cuộc đời, nó ngược lại với đạo Lão là một người xuất thế, tìm cách thoát ra khỏi cái cuộc đời này. Vì những cái kinh điển để lại của Lão Tử trong Đạo Đức Kinh là luôn luôn nói về cái gì vượt ra ngoài thế gian, và những cái lời dạy của Khổng Tử nói lại trong các kinh điển, trong các Luận Ngữ, vân vân, thì luôn luôn nói tới vai trò của một người phải có trách nhiệm đối với xã hội, cho nên thường thì chúng ta suy nghĩ như vậy. Nhưng không đâu, hình ảnh quân tử mà Khổng Tử dựng nên nó rất là khá toàn vẹn, khá đẹp đẽ.
[1:19:12]Đó là một người sao? Một mẫu người có đạo đức, sống ở đời có nhân nghĩa, cái tính cách thì thẳng thắn, lời nói thì chân thật, biết giữ chữ tín và lễ độ với mọi người. Đó là mẫu người rất là chuẩn, rất là một người rất là tốt. Nhưng mà cũng không phải là một người xuất thế, là một người vừa tiêu sái, thung dung mà vừa nhập thế. Cái hình ảnh rất là tuyệt vời, rất là trung dung, phù hợp với đạo Bồ tát của Phật. Vì có một lần Đức Khổng Tử á hỏi cái cái sở thích của những đệ tử của Ngài thì từng người mới trình bày cái sở thích thì có người là thích làm quan lớn để dạy dân, giáo hóa dân cho được tốt đẹp.
[1:19:59]Trong đó thì có Nhan Hồi, ổng chỉ thích là ổng đi hát, đi tắm bờ sông trong một ngày mùa hạ, rồi ngồi dưới bóng cây đánh đàn, hát tiêu dao tự tại, không bận tâm cuộc đời, vậy mà Khổng Tử khen nức nở cái câu trả lời của ổng. Chúng ta thấy rằng cái đạo của Khổng Tử vẫn có cái tính cách của một người tiêu sái, thoát tục. Vì Khổng Tử định nghĩa cái người quân tử là người sống đơn giản nhưng mà sâu sắc trong đạo lý. Tuy cái cuộc sống đơn giản đó mà không bao giờ biết chán, bởi vì những cái đạo lý thâm sâu ở trong đó không bao giờ làm mình chán. Những cái lời dạy như vậy thật là độc đáo không có khác gì đạo Phật bao nhiêu hết.
[1:20:42]Mà cái người quân tử là người mà dám chịu trách nhiệm và biết nhận lỗi. Khi làm điều gì sai, nhận lỗi về mình, sửa đổi hậu quả, gánh cái trách nhiệm đó chứ không có tránh né, không có đổ lỗi cho người khác. Đó là con người quân tử. Và là người biết sử dụng lý trí. Sử dụng lý trí là sao? Là tách bạch thiện ác, sai đúng rõ ràng, không có mơ hồ. Tuy rằng cái việc mà phân biệt thiện ác quá đáng có thể trở thành cái cố chấp, nhưng dù sao là quyết giữ cái thiện, quyết bỏ cái ác cũng là một điều rất là tốt giữa cái cuộc đời mà người ta chạy theo cái ác nhiều quá. Chính những cái tiêu chuẩn đẹp đẽ như vậy mà rất nhiều
[1:21:27]người theo đạo Nho có cái chết khá an lành, tự tại. Nhiều người giữ cái đạo đức của đạo Nho trước ngày chết báo trước giờ chết cho người thân rồi lên giường nằm chết tỉnh queo. Chúng ta thấy cái chết an lành là dấu hiệu của một đời sống thánh thiện mà người tu theo đạo Nho đã có nhiều người đạt được cái điều đó. Họ giữ hình thức, giữ nghi lễ rất là kỹ. Vì vậy, chúng ta thấy thế này, chúng ta tu theo đạo Phật là chúng ta muốn làm gì? Muốn làm thánh, còn cái người đạo Nho thì muốn làm người quân tử. Cái mức, cái giá trị của người quân tử á được xem là thấp hơn một vị thánh, thấy không? Nhưng xin thưa rằng cái tính cách của người
[1:22:13]quân tử là nền tảng của một bậc thánh. Nên trước khi chúng ta muốn làm thánh theo đạo Phật thì chúng ta phải có cái chất quân tử của người đạo Nho. Nên phải sống một cuộc đời quang minh chính đại, không có cái mà quanh co, dối trá, luồn lách, thủ đoạn theo kiểu tiểu nhân. Phải nhớ cái điều đó. Tôi nói điều này vì tôi đã chứng kiến rồi. Có những người tu theo đạo Phật đi tìm con đường siêu thoát thế gian, vượt khỏi tam giới, vậy mà trong cuộc sống đời thường đã có những cái dối trá, quanh co, thủ đoạn, luồn lách của một kẻ tiểu nhân. Và đó là điều rất là đáng buồn. Cho nên, dù bây giờ chúng ta chưa được là một vị thánh,
[1:22:58]chúng ta chưa đắc đạo nhưng mà khi người ta đến với mình, người ta tin tưởng nơi cái cái tiết tháo của mình, cái khí chất của mình, cái đạo đức của mình, là con người nhân ái giữa đời, nói một là một, hai là hai, lễ độ, khiêm cung, biết nhận lỗi, dám có trách nhiệm, sống có lý trí. Thì nội nhiêu đó tiêu chuẩn thôi là đã làm cho đạo Phật này được hưng thịnh lên. Chỉ cần những người đệ tử Phật mà giữ được cái căn bản giống như đạo Nho đã nói cũng đã làm đạo Phật là hưng thịnh lên, phát triển lên. Còn nếu thêm với những điều đó, chúng ta có những cái siêu thoát, có những cái trí tuệ của Bát Nhã, có những công phu thiền định
[1:23:41]thì thật sự là đúng là chúng ta đang đi trên con đường làm một vị thánh rõ rệt. Hôm nay, chúng ta nói về cái hạnh giữ lời hứa là như vậy. Vì nó là một cái đạo đức quan trọng mà chúng ta không thể coi thường được. Thì thì giờ cũng đã hết, phải không? Thôi thì chúc quý thầy ngày mai thọ giới phát lên được một lời thề thiêng liêng trước đất trời và giữ được cái lời thề đó suốt cuộc đời của mình. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nguyện đem công đức này hướng về
[1:24:22]khắp tất cả
[1:24:28]đệ tử và chúng sanh đều trọn thành Phật đạo.