[0:03]Bài hôm nay thì sư phụ nói về một cái khái niệm về tâm. Hôm trước trong cái ngày lễ Vu Lan trên chùa ta, sư phụ có đọc cái bài cái lời cảm niệm Vu Lan, trong đó có hai cái khái niệm về tâm: một là bận tâm, hai là động tâm. Hôm nay ta sẽ phân tích về hai cái khái niệm đó một chút, vì nhiều khi ta bị nhầm. Bận tâm là gì, động tâm là gì? Bận tâm á hàm cái ý tích cực và chủ động khi ta có cái tinh thần trách nhiệm đối với việc gì đó, đối với ai đó, ta bận tâm.
[0:45]Ví dụ như cha mẹ hay bận tâm mình lo cho các con. Cứ lo coi không biết nó học hành thế nào, nó khỏe mạnh ra sao, nó ở với mình như thế này, còn ví dụ khi nó ở học xa thì nó như thế nào. Thì cái cái cái tình thương đối với con, cái trách nhiệm đối với con làm cho ta không vô tâm được mà ta phải phải bận tâm. Nên cái bận tâm cái bận tâm này nó hàm cái ý là cái cái tinh thần trách nhiệm từ cái tình yêu thương, từ cái thiện chí. Hoặc là những nhà lãnh đạo đất nước cũng vậy, họ vì có trách nhiệm với đất nước, họ có cái vị trí, chức vụ và cũng có cái tình yêu thương với đất nước nên họ cả ngày cả đêm họ bận tâm với việc nước, việc dân.
[1:36]Một cơn dịch bệnh xảy ra thế này, rồi một cái khủng hoảng về cái cái cái cái mùa màng thời tiết ra sao, nó đều ảnh hưởng tới dây chuyền kinh tế, đời sống nhân dân, sự an toàn, toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền, đủ thứ việc. Những điều đó làm cho những cái người lãnh đạo đất nước họ phải bận tâm. Mà cái bận tâm của những người lãnh đạo đất nước thì nó gấp triệu lần cái của của cá nhân chúng ta.
[2:03]Đó cũng là lý do mà vào cái thời thời Đức Phật và kể cả cả thời Khổng Tử cũng vậy, nói là cái cái ơn của những người lãnh đạo đất nước rất là lớn là như vậy, bởi vì họ cái sự bận tâm của họ cả triệu lần mình. Rồi hoặc là ví dụ như những nhà khoa học nhiều khi cứ cứ cứ bận tâm vì cái nhân sinh cuộc sống, cứ trăn trở làm sao để có những cái phát minh mới, những cái giải pháp mới mà giúp cho cuộc sống này được tốt đẹp hơn. Ví dụ như bây giờ ta nghe nói cái hạn hán khốc liệt đang xảy ra ở Trung Quốc, ở Châu Âu, ở Châu Mỹ ở ở nước Mỹ, đến nỗi mà những dòng sông mà gọi là mẹ của các dòng sông nay cũng trơ đáy luôn.
[2:49]Phát hiện ra rất nhiều điều kỳ lạ mà dòng nước bao nhiêu nghìn năm nay nó che phủ, bây giờ nó cạn trơ đáy hiện ra không biết bao nhiêu điều nằm ở dưới lòng sông. Thì nó ảnh hưởng tới toàn bộ về cái lương thực, về năng lượng, về đời sống của con người. Thì những nhà khoa học họ họ họ họ bận tâm vì những điều đó, họ lo lắng vì những điều đó, và trong tâm họ suy nghĩ cách nào để con người có thể điều khiển được thời tiết. Ví dụ có nơi thì mưa lụt nhiều quá, làm ơn đem nước về cho cái nơi bị thiếu nước á. À, cái nơi mà rét mướt lạnh lẽo quá, làm sao lấy được cái sự ấm áp của những vùng khác để đổ về lại cho nó cân bằng.
[3:28]À, tức là cho đến ngày hôm nay dù khoa học rất tiến bộ thì ta vẫn chưa hề kiểm soát được thời tiết. Ví dụ biết bão hình thành ở ngoài biển, bắt đầu ta thấy cái không khí nó xoắn, mây nó quấn quanh là biết bão vừa hình thành, nhưng mà không làm gì được. Bắt đầu càng lúc nó càng mạnh, cái vòng xoáy nó lớn dần lớn dần và nó di chuyển vào bờ, luôn luôn di chuyển vào bờ. Mà di chuyển vào bờ thì mình không biết là nó sẽ mạnh lên hay yếu đi, tấn công vào chỗ nào, và cái chỗ đó có đang cần nước hay chỗ đó dư nước rồi, không biết, và ta chỉ theo dõi thôi. Và con người thụ động phòng chống bão lụt, thụ động phòng chống là là nó tràn vào,
[4:09]ta cố gắng giữ mình và nhà cửa mình được đừng bớt hư hại, không làm gì được. Nhưng nếu ta có cái cách mà điều khiển thời tiết, làm dịu đi những cơn bão, định hướng được những cơn bão thì loài người sẽ đỡ khổ hơn rất là nhiều. Nhưng mà đến ngày hôm nay ta vẫn chưa làm được, nên đôi khi con người vẫn còn vất vả với cuộc sống này. Và những cái điều đó là những điều mà những nhà khoa học họ bận tâm. Hoặc những nhà xã hội, những nhà đạo đức họ cũng có những cái bận tâm của họ khi thấy nói rằng nói là tại sao trong cái thời đại khoa học phát triển thì cái đạo đức con người bị giảm sút. À lúc này cái ví dụ như đứa trẻ nói chuyện với bố mẹ thiếu sự tôn
[4:55]trọng, học trò nói chuyện với thầy cô giáo thiếu sự tôn trọng, hoặc là khi có gia đình rồi người ta trở nên ích kỷ, rồi ví dụ như bất hiếu với bố mẹ, như hôm nay báo đăng cái bài cái ông đó ổng có sáu người con và sáu người con có sáu cái biệt thự chung quanh ổng, còn cái nhà ổng ở giữa thì nhà dột nát, không ai sửa nhà cho ổng ở, mà không ai mang ổng về nuôi. Ở bên Trung Quốc á. À thì khi mà chính quyền họ mới thấy vậy, họ mới bức xúc họ đến họ vận động các con, thì tất cả những người con đều có lý do để từ chối giúp bố mình. Có đứa thì nói: "Con cũng muốn cất, tôi cũng muốn cất lại nhà cho bố tôi nhưng mà cất thì chuyển
[5:37]vật liệu đi qua cái đường đó, qua đường đó hai cái nhà đó không vui với tôi, tôi không chuyển qua được, họ không cho tôi chuyển", có lý do để không sửa nhà bố. Còn cái người kia thì nói: "Vợ tôi ngày xưa là bị mắng oan, cho nên bây giờ tôi không muốn dính líu để không bị oan lần nữa". Tất cả người con đều có lý do khước từ việc chăm sóc bố mình, bỏ cho ông già ở một mình, nuôi các đứa con nó thành đạt hết, cất sáu cái villa chung quanh, ổng ở nhà ở giữa dột nát. Rất kỳ lạ. Thì trước nhiều cái hiện tượng như vậy, trước nhiều cái hiện tượng như là giết người, cướp của, đủ thứ chuyện trên đời, và kể cả cái điều tiêu cực nhất là
[6:14]tự giết chính mình cũng là một điều ta cũng gọi là hết giải pháp. Đi chiếc xe đậu bên cái cầu rồi nhảy xuống dưới mất tiêu, chiếc xe để lại nguyên chiếc xe ô tô, chiếc xe con. Nó nhiều cái thảm cảnh, và những nhà xã hội học, những nhà đạo đức học họ băn khoăn, họ trăn trở. Họ bận tâm về vấn đề đạo đức của con người trong cái thời đại mới. Và khi họ bận tâm như vậy, ngày đêm họ tìm cách làm sao để nâng dậy cái ý thức về đạo đức của con người: "to raise the awareness of the morality for the people", làm sao nâng dậy cái ý thức về đạo đức của con người cho xã hội để bớt đi những việc làm tiêu cực.
[6:57]Hoặc là ví dụ như theo cái thống kê thì những phạm nhân mà ra khỏi tù thì trong vòng năm năm ở tại nước Mỹ, cái số người quay trở lại 70%. Tức là 100 người đi ra thì trong vòng năm năm - nhiều năm nữa thì ta không có thống kê - trong vòng năm năm thì 70 người quay lại vô tù lại. Thì những điều đó thực sự không đẹp, thực sự không hay, mà nhiều khi quay lại với một cái tội danh nó nặng hơn cái tội danh lần trước nữa, khủng khiếp như vậy. Nghĩa là như nó mới vừa ra tù buổi sáng, buổi chiều tối đi nó phạm pháp liền, nó gây tội liền. Tức là trong suốt thời gian trong tù nó cứ chờ ngày đi ra để nó gây một tội ác khác, không hề có cái tâm cải hối. Cái gì vậy?
[7:41]Cái gì đã gây nên những điều đó mà kém đạo đức cho con người như vậy? Nên đây là những điều mà những người có trách nhiệm người ta bận tâm. Thì cái bận tâm nó có cái tính gì? Có tính chủ động, tích cực và thiện chí, thường là như vậy. Và xã hội ta cần rất nhiều người biết bận tâm như vậy. Xã hội ta sợ những con người vô tâm, không lo cho ai, sống như là không khí trôi qua như áng mây, cơn gió trôi qua giữa cuộc đời, tắp đâu đó rồi tắp, không có trách nhiệm, vô tâm với mọi điều. Cuộc sống này, thế giới này cần những con người biết bận tâm vì những điều chính đáng. Nhưng mà không phải ai cũng có thể bận tâm. Vì sao vậy?
[8:29]Vì chỉ có những người thông minh mới biết bận tâm, chỉ những người có đạo đức mới biết bận tâm. Còn những người không thông minh cũng không nghĩ ra điều gì để bận tâm nha. Ví dụ như là bố mẹ khờ khờ, hơi bị thiểu năng trí tuệ đẻ con ra thì con mình nó tự bơi chứ trong lòng cũng không lo được cho con mình, tại vì trí tuệ mình không có. Ví dụ như một người một người sống giữa cuộc đời nhìn thấy cái tội ác nhan nhản trong xã hội, cũng không nghĩ gì, trong lòng cũng chả có gì, cũng chẳng bận tâm chuyện gì. Nhưng một nhà một người thông minh, có trách nhiệm, họ bận tâm, muốn làm một cái gì đó để giúp cho cái xã hội nó tốt đẹp hơn.
[9:13]Nên phải có thông minh mới biết bận tâm, có đạo đức, thương đời thương người mới có thể có cái bận tâm quý giá này. Và ta cần rất nhiều người biết bận tâm cho cuộc sống, biết bận tâm cho cho cái thế giới này thì thế giới mới tốt đẹp hơn được. Đó là ý nghĩa của cái bận tâm, có ý nghĩa tích cực, chủ động. Và ngược với cái bận tâm là cái động tâm. Động tâm này nó hàm cái ý thụ động, bị ảnh hưởng bởi ngoại duyên. Ngoại duyên ví dụ như ta vừa nghe ở đâu bên kia họ có người trúng Vietlott 40 tỷ, mình nghe rồi mình có bình thản không? Không. Tự nhiên ở trong lòng mình có hai cái suy nghĩ khởi lên liền.
[10:02]Biết cái người trúng nó có quen với mình không? Thứ hai, không biết chừng nào tới mình trúng, phải không ạ? Nên vừa rồi trong bài báo có đăng một cái bài báo là thế này, nghe tin bạn mình trúng số, lật đật đến thăm, bị nó đập cho một trận đi về không kịp. Báo đăng. Tức là thấy người ta trúng số rồi mình mới nhớ tình bạn cũ, trước đó thì mình không nhớ lắm. Nhưng mà người ta vừa trúng số mình sực nhớ, ồ đây là bạn của bạn thân, lật đật để tới thăm coi nó khỏe mạnh như thế nào, thì không ngờ cái người mà vừa mới trúng số rất sợ người khác tới thăm, nhớ như vậy. Nên ở đây, nên đây là ai mà trúng số
[10:45]mình dễ biết lắm, mình dễ biết là không muốn ai tới thăm mình là mình biết người đó vừa mới trúng số. À còn mà cứ mở cửa dòm có khách tới mời vô nhà thì người đó không có trúng, không có trúng số, mua số đâu trật đó, đánh số đề đâu là sai đó, nên lúc nào cũng mở cửa đón khách. Còn bỗng nhiên cửa đóng im ỉm liền, mình nói nào giờ ổng có chuyên môn đánh số đề, đó, đánh mua vé số, bữa nay bỗng nhiên cửa đóng im ỉm không mở không tiếp khách đề cửa bên ngoài không tiếp khách thì chắc chắn là người đó vừa mới trúng số, nó vậy. Thì ta nghe có người trúng số, cái tâm ta động lên hai ý nghĩ, một người đó có quen mình không,
[11:20]hai là tới chừng nào mình trúng số, hoặc là bây giờ là cái
[11:33]tiền bạc là một cái làm người ta động tâm, thứ hai là cái sắc đẹp, nhan sắc cũng làm người ta động tâm. À vì một ta thấy à hai vợ chồng đi với nhau dạo phố, đang đi rất hạnh phúc tay trong tay, bỗng nhiên bà vợ bả nắm cái cái tai của ông chồng bả kéo một cái, ông chồng la thất thanh lên. Mình mới hỏi, "Chuyện gì xảy ra?" Bả nói, "Ổng đi với tui mà ổng cứ dòm cái cô đằng kia, nên tui phải nắm tai tui kéo ổng lại cho ổng tỉnh người ổng ra." Thì ra là ổng đi với bà vợ rất là tình tứ nhưng mà bỗng nhiên có một cái cô rất đẹp đi ngang, cái cô người mẫu nào đó rất đẹp đi ngang, thế ổng cứ ngoảnh ngoảnh đi theo ổng cứ ngoái cổ đi nhìn theo.
[12:14]Thì bả mới phát hiện là sao cái chân ổng bước lạc bước, lạc bước không có đi với mình xong quay lại nhìn thì thấy ổng đang ngoái lại ổng cứ dòm cái cô đằng kia, thì bả mới nắm tai bả kéo lại. Cái điều đó nghĩa là gì? Nghĩa là cái cái cái cái nhan sắc cũng làm người ta động tâm. Rồi
[12:34]ví dụ như có người hàng xóm ở nhà quê vậy, bỗng nhiên sáng sớm nghe chửi đổng lên. Mình mới ra nghe chửi cái gì, thì ra mất đâu con gà mái, mất đâu con gà mái. Bả bả chửi mà chửi có câu có kệ, chửi từ đầu trên chửi tới xóm dưới, chửi không còn sót ai nào nghĩa là cái người nào mà ăn cắp con gà của bả thật sự thì nuốt không trôi luôn với cái lời bả chửi. Ở đây có ai rành cái đó đứng lên chửi giùm sư phụ một cái. Chớ sư phụ cũng không không có không có rành. Có ai rành cái lời chửi mà khi mất gà mà chửi đó, nhà quê chửi hay lắm, chửi lôi hết không còn sót cái thứ gì ra mà từ mả mồ mả ông cha bao nhiêu đời, ông nội ông bố rồi tới con cháu đời
[13:13]sau là chỉ vì một con gà chửi không còn sót một người nào, mà chửi hay lắm kìa. Nên người nào mà lỡ bắt con gà rồi thì cũng đau khổ lắm chứ không phải không, bả chửi. Thì bả chửi qua chửi lại bả đụng luôn cái người hàng xóm kế bên. Thì ông hàng xóm ổng cũng chả biết ớt giáp gì, nhưng mà thì người mà đối tượng bả nghi nhất là cái người người người sát hàng tường rào phải không ạ? Chớ con gà nó đâu đi xa lắm đâu, nó lẩn qua lẩn lại nhà hai bên, thì bả chửi đủ thứ vậy nhưng mà cái ẩn ý đúng rồi chửi như nhà kế bên cạnh. Thì ông ông này cũng cũng không bình tĩnh nổi nữa, bắt đầu động tâm. Thì nói chửi không kêu tên mình ra nhưng mà cứ nói cái diễn tả hình dáng mình
[13:52]thôi, "Tao thấy cái thằng đó, đó thấy không, à nó để coi à mặc áo ca-rô đỏ ví dụ vậy, nó đầu không thấy tóc, à nó lượn qua lượn lại nhà tao, hôm nay tao mất con gà mái." Cái thì anh Thông ảnh ngồi ảnh bắt đầu ảnh nhột rồi. Bắt đầu ảnh nhột. Thì đúng ảnh mặc áo ca-rô đỏ, ảnh cũng không có tóc, à mặt thì đẹp mà cái tánh thì xấu, đó bắt đầu là đụng tới rồi mặt ảnh đẹp thiệt, bắt đầu là nó đụng thì mình không chịu nổi bắt đầu động tâm. Động tâm thì bắt đầu mới bước ra ngoải mới hỏi, "Chị nãy giờ chị nói ai vậy?" Thôi thôi phần sau thì sư phụ không kể nữa, nhưng mà ý là thế này, trong cuộc sống này có rất nhiều làm cho ta điều cho ta động tâm.
[14:34]Động tâm và khi ta động tâm cái tình cảm tình cảm bất lợi nó khởi lên, thúc đẩy ta phải hành xử mà thường là hành xử bất lợi. Ví dụ như thế này, như cái chuyện con gà mái nãy, bắt đầu nghe hàng xóm chửi xéo mình biết chịu không nổi, động tâm, bước ra bắt đầu hỏi, "Nãy giờ chị nói ai?" Thì bả chụp liền, "A đúng là ông có tật nên nhúng nhích! Ông bắt gà của tôi phải không?" rồi ổng kết tội rồi hai bên xô xát nhau, thường là như vậy. Sau cái động tâm rồi cái công việc rất là dở. Cũng như vậy hai người đi với nhau đi ngang qua cái cầu Thanh Trì, nói thấy cái thấy cái thấy cái anh chàng kia nói gì không biết cái cô
[15:17]kia cứ vùng vằng vùng vằng, mà hai người mà đi nguy hiểm nhất là đi lên cầu bỗng nhiên cô gái leo qua lan can cô nhảy xuống liền. Thì anh chàng kia quýnh quá leo qua lan can nhảy theo, mất luôn cả hai người, con sông sâu quá sông Hồng mà, nhảy trước mặt sư phụ mà, chuyện có lần sư kể chuyện này. Cái đó cũng là cái động tâm, tức là không biết anh chàng ảnh làm cái gì, ảnh nói cái gì, cô kia giận cái gì, nhưng mà giận đến nỗi leo qua lan can cầu nhảy xuống mà ta biết nước sông Hồng cái mùa lũ nó cao và nó sâu mà cái cầu Thanh Trì cho tới mặt nước sâu lắm, rớt xuống vừa chạm mặt nước rồi có thể gãy xương cổ liền, chứ chưa chưa cần nói bị bị đuối nước.
[15:56]Nghĩa là ở cái độ cao đó rớt xuống người mình chạm gãy xương cổ liền. À thấy anh Hoàn, xin lỗi nãy giờ sư phụ không thấy anh Hoàn, cũng đẹp trai đấy chứ! Vụ con gà mái không có gì nha, không có nói tới anh à. Thì đó là cái động tâm á, động tâm rồi cái cái ta xử sự một cái gì sai lầm thường là như vậy. Thì hồi nãy mà động tâm là bị ảnh hưởng bởi ngoại duyên và ta bị thụ động. Lòng của ta không đủ sức để đón nhận những cái nghịch cảnh, những cái tác động xấu, cái tâm ta bất an và khởi lên những tình cảm không có tốt như giận, hờn, ích kỷ, ganh tị mọi thứ như vậy, buồn, chán, những cái đó trầm cảm,
[16:40]vân vân, đó gọi là những cái động tâm nó tác động lên như vậy. Phía sau những cái động tâm mà nặng nề thường là những hành động sai trái, ý là như vậy. Đó là ta vừa định nghĩa cái bận tâm với cái thiện chí tốt và cái động tâm với cái động cơ xấu. Tuy nhiên, ta cũng có thể ghép ngược lại, ví dụ có người bận tâm vì điều xấu và có cái người động tâm vì điều thiện, ta cũng có thể định nghĩa gộp thêm. Nhưng mà thường thường thì cái ý chính ta muốn nói là con người biết bận tâm vì yêu thương, vì trách nhiệm, vì những điều chính đáng. Con người ta động tâm vì những cái ngoại duyên bất lợi rồi người ta khó chịu rồi sinh ra những tình
[17:24]cảm, những cảm xúc tiêu cực thì gọi là động tâm. Nhưng mà ta vẫn có thể hiểu cái nghĩa ngược lại. Ví dụ như bây giờ ta đi ngang lề đường rồi ta thấy một cái người ngồi quần áo thì rách rưới, mặt mày xanh lè xanh lét, ốm nhom ốm nhắt mà biết cái người nghèo đói hôm nay không biết có cái gì ăn hay không, tự nhiên lòng mình xao xuyến, đó là cũng là một cái động tâm. Nhưng mà động tâm vì vì cái vì ta thương cảm cho những cái mảnh đời đau khổ mà bởi vì trong lòng ta có cái chất thiện, lòng ta có cái chất thiện nên ta bị động tâm bởi cái cái nỗi khổ của người khác. Hoặc là ta đang ngồi bỗng nhiên có cái tin nhắn rớt vào
[18:08]máy mình, mở ra xem nói, "Dạ, em vừa mới đậu đại học." Cái ta vui mừng, cũng là một loại động tâm, nhưng cái động tâm vì vì điều thiện là ta vui được với niềm vui của người khác cũng là một dạ một loại động tâm, nhưng mà động tâm của điều điều tốt đẹp cũng vậy. Hoặc là cái bận tâm vì điều xấu cũng có, đúng không? Ví dụ có cái người cứ ngày đêm phải suy nghĩ, xoay xở một cái ý đồ xấu để hại ai đó hoặc là để lừa đảo ai đó mà lấy tiền về cho mình, lấy cái lợi về cho mình, thì đó là cái gọi là phải bận tâm suy nghĩ về một điều xấu, cũng như vậy. Nhưng mà trong phạm vi bài này ta cố ý thôi dành cái chữ bận tâm
[18:56]cho cái điều tốt đẹp và động tâm cho những điều không có tốt đẹp, ý là như vậy. Chứ còn nếu mở rộng thì nó cả hai lẫn, cái bận tâm vậy động tâm đều có thiện có ác cả. Khi mà ta biết bận tâm với điều thiện thì nó tạo ra cái phúc lành cho cuộc sống cho chúng ta, và cuộc sống của chúng ta trở nên có ý nghĩa.
[19:25]Như có lần người nói chuyện với một cái người nước ngoài vậy, ổng mới nói ổng ổng ổng lớn lên ở Mỹ, rồi cái ổng đi qua Thái Lan để ổng hướng dẫn về cái bơi lặn ở cái vịnh biển Thái Lan trong cái khu du lịch. Rảnh thì ổng dạy tiếng Anh, à nhưng mà trong đầu ổng cho đến giờ này ổng vẫn trăn trở về cái điều gì là quan trọng nhất trên cuộc sống này? What is the most important thing in the in the life? Cái điều gì là điều quan trọng nhất trong cuộc sống này? Ổng cứ trăn trở đi tìm và cũng chưa tìm thấy được cái câu trả lời. Thì thì trong cái buổi trao đổi như vậy thì thì sư phụ mới gợi ý cho ổng vậy,
[20:08]"Hãy xây dựng cái đạo đức cho cộng đồng, đó là điều quan trọng nhất. Mình giúp cho mọi người được tốt đẹp lên trong tâm hồn thì tự nhiên chính cái cuộc đời mình được hạnh phúc. Đó là điều đó là chìa khóa, đó là chìa khóa của ý nghĩa trong cuộc sống. Mà khi mà mình có thể bận tâm với điều thiện là bận tâm để đem đến cái giá trị tốt đẹp cho cuộc đời này thì ta có được hai điều: Một là mình gặp nhiều may mắn lên, nghĩa là có phúc nhiều hơn. Thứ hai, mình cảm thấy cuộc sống này rất có ý nghĩa." Cái chữ mà cuộc sống này rất có ý nghĩa nghe nó mơ hồ, nhưng cái người mà tìm được ý nghĩa cho cuộc sống thực sự là tìm được một điều rất quý giá cho mình, chứ không phải dễ.
[21:07]Có nhiều người trải qua gần hết cuộc đời vẫn không tìm được một cuộc sống có ý nghĩa. Mới ban đầu họ cứ nghĩ cuộc sống có ý nghĩa là cuộc sống phải vui, rồi họ tìm các trò vui, hễ cái gì vui thì tìm tới. Nhiều khi đó là một cái trận đánh bài, một cuộc đá bóng, một cuộc khiêu vũ, một tiệc tùng, một chuyến đi du lịch. Hân hoan nghĩ cái gì vui thì họ tìm tới và cho rằng cái vui là cái ý nghĩa của cuộc sống. Nhưng đến khi tới lớn tuổi rồi, 60 tuổi rồi mới phát hiện ra một điều cái cuộc sống nào cái niềm vui nào nó cũng chỉ ngắn như cái ông mà nãy, cái ông người nước Mỹ mà nãy sư phụ nói đó. Ổng nói ổng mới phát hiện ra là tất cả những cái cuộc
[21:51]vui mà ổng đi tìm thì nó very short, rất là ngắn; very shallow, rất là cạn.
[22:01]Và rồi ổng lại buông ra, ổng muốn đi tìm điều khác nữa. Thì thực sự là như vậy, chỉ bởi vì sao? Bởi vì ta cứ đi tìm cái gì cho mình, tìm niềm vui cho mình thì nếu mình còn phước thì mình tìm được đó, nhưng mà tìm được rồi mới phát hiện ra nó rất là ngắn, very short, không có dài. Rồi nó qua đi rồi cái mình lại thấy sao? Vô vị, nhạt nhẽo. Còn mình biết bận tâm vì người khác, bận tâm vì hạnh phúc của người khác, bận tâm vì cuộc sống người khác, bận tâm vì đạo đức của người khác, mà nó cao hơn hết bận tâm vì sự giác ngộ của chúng sinh thì ta trở thành một con người khác hẳn, cuộc sống này bỗng nhiên trở nên vô cùng có ý nghĩa.
[22:48]Dù ta có sẽ bận hơn rất nhiều, ta sẽ vừa mất thời gian, vừa bận tâm, vừa mất thời gian và nhiều khi tốn kém hơn nữa, nhưng rồi mới thấy cuộc đời mình có ý nghĩa vô cùng. Giống như hồi nãy mà bé Phúc Tính Giác kể chuyện vậy các... Không biết còn bé không ta? Kêu bé Phúc Tính Giác không biết còn không. Không biết còn bé không. Đó, bé Phúc Tính Giác vừa kể vậy. Các huynh đệ, Phật tử ta ở Malaysia ừ khi ta
[23:19]đoàn kết với nhau lại thành một chúng thanh niên, rồi đến gặp cái Đức Tăng thống Phật giáo ở Malaysia, ta công quả, lo hết mọi việc mà lo rất chu đáo, mà nhất là cái nhà vệ sinh. Vì sao? Vì cái triết lý của chùa Phật Quang ta, nhà vệ sinh là cái nơi mà nơi mà
[23:41]mọi điều tốt đẹp ở trong đó.
[23:45]Làm phước gì, ai mà có gọi là có khả năng làm phước đầu tiên là phải vô cái nhà vệ sinh trước. Mà nếu có khả năng dọn dẹp nhà vệ sinh thì người đó ta yên tâm là người đó có thể làm được mọi điều phúc trên cuộc đời này. Còn anh làm phước đủ thứ mà anh cứ trốn cái nhà vệ sinh thì ta không yên tâm về người này lắm. Ví dụ người này có thể làm điều phước này đi: phóng sinh, thả cá, từ thiện, phát quà đủ thứ, mà kêu ổng vô dọn nhà vệ sinh ổng trốn đi mất thì người này vẫn chưa phải thật là thật là phúc thiện, làm điều phúc thiện. Phải thử thách đầu tiên: vô nhà vệ sinh cái đã, đó là triết lý của chùa Phật Quang.
[24:23]Cho nên ai mà
[24:27]quá xui rồi mới làm đệ tử Phật Quang. Tại vì điều đầu tiên bắt là vô chùa, vô cái lau nhà vệ sinh trước. Hồi xưa sư phụ cũng vậy, đi tu mình Tỳ-kheo rồi đấy chứ, vô chùa ông sư phụ ổng bắt đi dọn nhà vệ sinh không à. Sáng nào cũng phải vô lau quét, dọn vệ sinh. Mà hồi đó là phải gánh mấy cái thùng nước tiểu chứa lại, gánh ra rẫy để cho cái ông sư huynh ở rẫy ổng ổng tưới rau, tưới rau tốt rồi đem rau đó vô cho mình ăn. Hồi đó vậy. Phải không? Rồi mà sư phụ thì người ốm yếu, mà mình là con người cũng gọi là hơi nhìn có vẻ hơi văn chương một chút, cứ hay viết hay lách rồi làm những việc văn hóa, nhưng mà sáng sáng phải ra dọn nhà vệ sinh.
[25:10]Cái mấy mấy ông sư huynh ổng thấy ổng thương, ổng tội, hễ có việc gì nặng cái mấy ổng làm hết trơn à. Việc gì liên quan tới nhà cầu, nhà vệ sinh mấy ổng làm giùm hết à. Đến khi mình đi đâu về cái mới phát hiện: Ủa, cái việc này trách nhiệm của mình mà, mà sao mấy ông sư huynh ổng làm hết trơn? Thì ra ổng cũng thương tình, cái mình phải nhào vô mình ráng mình làm. Làm cũng cầm xỉn, cầm xẻng, cầm cuốc đồ làm cho nó hùng dũng lắm, nhưng mà thực sự cũng chả bằng ai. Nên cả thật ra cái cái tâm của các sư huynh mình mới vĩ đại, tại mấy ông là coi nhà vệ sinh làm là bình thường, còn mình mới là người mới thực tập, chưa hiểu hết cái ý cái cái cái hay của nó.
[25:44]Thì cũng vậy, mấy cái em thanh niên Phật tử mình ở bên Mã Lai vậy, vô chùa là dọn cái nhà vệ sinh sạch, tất cả mọi thứ đều chu đáo làm khiến cho ngài Tăng thống ổng có niềm tin với cả cái Phật giáo Việt Nam. Và sau cái khi mà giới thiệu về chùa Phật Quang, chiếu những clip lên về những buổi lễ đông người, và đồng thời ổng gặp trực tiếp những người Phật tử Việt Nam tại nơi chùa của ngài thì ngài mới đánh giá rằng là: Phật giáo cả thế giới phải học hỏi với Phật giáo của Việt Nam.
[26:20]Thầy nghĩ bên Việt Nam mình chùa nào cũng vậy đó, chùa nào cũng đông mà ai cũng dễ thương, Phật tử nào cũng dễ thương. Tội ngài, ngài đi tìm.
[26:31]Thì bởi mà khi ta
[26:37]ta ta bận tâm vì điều thiện à thì thế nào ta cũng tốn, tốn thời gian nè, tốn sức lao động, cả kể cả tốn tiền, tốn đầu óc, tốn tâm huyết của mình, tốn cái tâm trí của mình để lo cho cuộc đời, lo cho người khác, lo chuyện này chuyện kia. Mà trong cái nhiều cái lo đó, ta cũng có nhiều loại lo. Thì chỉ lo miếng ăn thôi cho con mình thôi, hay lo cái học cho bạn mình thôi, hoặc là lo cái cái sức khỏe cho cái ông bà già ở cuối đầu xóm thôi, đó cũng là những cái lo. Nhưng mà trong rất nhiều loại lo đó, cái lo đỉnh cao là lo cho sự giác ngộ của chúng sinh, lo cho sự giác ngộ của tinh cầu này. Người nào trong tâm mà có cái bận tâm này, đó là những người vĩ đại.
[27:33]Đó là những người con Phật thật sự. Nên ta phải biết bận tâm lo cho người khác thì ta sẽ tìm thấy được may mắn trong cuộc sống. Ta không cần mình may mắn, nhưng may mắn tự nó sẽ tìm tới vì ta cứ mãi lo cho mọi người. Và ta có cái gì? Và thấy cuộc sống này có ý nghĩa. À, lạ một điều như vậy: Ta cứ tưởng mình đi tìm vui cho mình thì cuộc sống có ý nghĩa, cho đến khi mà những cuộc vui lo cho mình nó ngắn có xíu xíu à, mới thấy nó nhạt nhẽo, không có gì. Ý nghĩa cuộc sống phải mấy cái đó, không phải cái lo cho mình mà chính là gì? Lo cho người khác. Nhưng mà lo cho người khác rồi coi vậy chớ cái ý nghĩa cuộc sống nó
[28:14]cũng không phải lớn lắm, cho đến ngày ta tìm ra được một cái bận tâm vĩ đại nhất là lo cho sự giác ngộ của của tất cả chúng sinh. Ngày nào ta tìm ra được điều đó.
[28:30]Và tất cả những ngày tháng ta theo Phật tu hành cũng chỉ để tìm được cái này, chỉ để tìm được cái gì? Cái bận tâm vì sự giác ngộ của chúng sinh. Nhớ như vậy. Mỗi một ngày ta lạy Phật, ta ngồi thiền, ta tụng kinh, ta sửa mình, ta đến với đạo tràng với huynh đệ, ta nhắc người này, ta gọi người kia, ta rủ người nọ để cùng nhau tu tập, hết ngày này tháng nọ tới năm nào cho đến cái ngày trong tâm ta xuất hiện một sự bận tâm vĩ đại là bận tâm vì sự giác ngộ của tất cả chúng sinh thì lúc đó ta thật sự mới là người có cái sự bận tâm vĩ đại, lúc đó thật sự mình mới là người con của Phật thật sự. Nha, cố gắng như vậy.
[29:17]Mà đúng giây phút đó, ta mới cảm thấy cuộc sống mình cực kỳ có ý nghĩa. Còn trước đây dù đã làm rất nhiều điều thiện, dù đã giúp rất nhiều người và cũng thấy cuộc sống có ý nghĩa, nhưng mà cái ý nghĩa nó cũng vừa thôi. Cũng vừa thôi. Đúng chứ không phải là cái gì quá quá sâu sắc. Cho đến khi ta tìm được cái cái sự bận tâm vì sự giác ngộ của chúng sinh thì lúc đó cuộc sống ta thực sự có ý nghĩa, ý nghĩa đó mênh mông, vô tận. Và dù kể ta chưa có đắc đạo nhưng cái bận tâm đó đã làm cho ta thấy cuộc sống này hạnh phúc, đáng sống vô cùng. Nên cái đáng sống không phải là vì ta có cái nhà to, ở trong một cái khu đô thị đẹp, với những người hàng xóm sang trọng, không phải.
[30:11]Cái nơi đáng sống không phải đó, mà nơi đáng sống chính là nơi tâm hồn ta có được cái bận tâm vĩ đại vì sự giác ngộ của của chúng sinh. Nhớ như vậy nha.
[30:25]Còn ta dễ động tâm vì những điều xấu để xuất hiện những cái tâm lý tiêu cực, chỉ bởi vì bản chất ta còn hèn kém, còn tệ, còn xấu, nên ta dễ động tâm vì những điều xấu. Thấy cái ông ông hàng xóm nghe nói ổng vừa mới lên chức trưởng phòng, bên đây mình thấy buồn buồn. Là sao vậy? Đó là cái gì? Mình vừa tủi thân mình không bằng người ta, mà vừa cũng ganh tị với ổng, cho nên ta động tâm liền. Ổng bên kia ổng lên chức, mình bên đây buồn. Vô duyên không? Nhưng mà nó có thật, có không? Có. Thì đó là bởi vì bản chất ta còn còn kém. Còn nếu nghe bên kia ổng lên chức trưởng phòng, bên đây mình mừng, thì ta đã là một loại người
[31:12]khác hẳn, ta là một loại người khác hẳn. Ừ. Mấy cái đó mấy cái thước đo tâm hồn ta, đo đạo đức của ta, những điều ta động tâm, điều ta động tâm.
[31:26]Rồi ví dụ như là
[31:29]cái người người mà ở cái hàng xóm ta vậy, bỗng nhiên họ đập nhà, họ đập nhà họ xây lại, xây lên cái nhà lầu, tự nhiên mình buồn, mình tủi thân, cũng đều là những cái động tâm mà đều do cái cái bản chất trong tâm ta còn còn kém cỏi. Hoặc là người ta nói xấu mình, mình cứ ấm ức ấm ức mà tức giận, cái động tâm đều là do bản chất của ta, bản lĩnh ta, cái đạo đức tu dưỡng ta còn còn kém cỏi, đều là những như vậy.
[32:08]Ví dụ khi thấy người ta nói oan cho mình, mình buồn, cũng đều là do bản lĩnh tu mình còn còn kém cỏi. Mà phải tập làm sao? Ôm lấy niềm niềm đau, giỏi, biết cái câu này là giỏi, phải ôm lấy niềm đau. Ngay cái đau khổ, ngay cái sự oan ức, ta sống với nó, ôm lấy nó, không có tránh né nó, vậy đó mà ta vượt qua những cái đau khổ.
[32:37]Bỗng nhiên mình bị
[32:41]kỷ luật, bị xuống chức, bị thất nghiệp, ta buồn hoặc là bị người yêu bỏ.
[32:49]Ở đây có ai bị người yêu bỏ không kìa? À, những điều đó làm ta động tâm, ta buồn.
[32:58]Những cái đó những cái nỗi buồn đó do nghịch cảnh đó đều là do sự tu dưỡng ta còn còn yếu cả.
[33:08]Có một lần thì nhận cú điện thoại của cái người ở trong họ, ổng vừa nói vừa mếu, nói: "Nay em đang say rượu." Cái Sư Phụ mới rầy: "Sao mà em uống rượu làm chi mà tới say?" Nói: "Em buồn quá." Nói: "Buồn chuyện gì?" "Người yêu em nó đi lấy chồng." Mà mình nhớ mới thăm tới nhà ổng là ổng có vợ, có ba đứa con. Rồi còn thêm người yêu nào mới đi lấy chồng mà ổng buồn, ổng khóc, ổng uống rượu say xỉn vậy trời, không hiểu. Mà không lẽ lúc mình hỏi tiếp, hỏi tính hỏi là: "Ủa, thế vợ em ở nhà làm sao?" Mình hỏi câu đó thì sợ ổng nhột. Nhưng mà phát hiện ra ông này ổng ổng cũng hay thiệt. Rồi ổng buồn rồi thôi cũng khuyên ổng thôi đừng
[33:53]buồn nữa, rồi cúp điện thoại lo làm việc. Lúc đó đang làm việc bận thấy mồ, có rảnh đâu mà nghe ba cái chuyện tào lao. Nhưng mà rồi mới ngẫm nghĩ lại, ổng buồn vì người yêu đi lấy chồng cũng là một loại gì? Một loại động tâm tiêu cực. Mà cái cuộc sống là vậy, nó cứ đầy những cái nghịch cảnh để sẵn sàng đánh ta đảo qua, đánh ta nghiêng lại, giống như là những sóng gió của cuộc đời mà chúng ta là những cái bèo trôi trên cái mặt nước đó. Sóng gió thổi tới, ta bị nghiêng qua, chao lại, tâm hồn ta cũng như vậy. Giữa cái cuộc đời này thật sự là nhiều sóng gió. Nay chút niềm vui, mai đã có thấy cái nỗi buồn.
[34:38]Hôm nay được khen, ngày sau lại bị chê. Hôm nay người ta đánh giá mình đúng, mai người ta đánh giá trật lất, nói oan đủ thứ chuyện hết. Ta bị chao qua lắc lại giữa cái cơn sóng của cuộc đời. Nhưng làm sao sóng thì sóng, gió thì gió, nghiêng thì nghiêng, chao thì chao mà giữ cho lòng mình đừng đừng động, để còn có thể làm chi? Còn ta còn phải rảnh tâm trí mà lo cho người khác. Vì nếu ta cứ động tâm thì ta không còn bận tâm được nữa. Ta phải có cả một cái nội tâm thoải mái, rảnh rang, vững vàng để còn phải lo biết bao nhiêu điều tốt đẹp cho cho mọi người, cho cuộc đời. Nhưng mà nếu ta cứ bị sóng gió cuộc đời nó đánh qua lắc
[35:26]lại, mỗi lần nó đánh qua nó lắc lại thì lòng của ta bị động, thì ta không còn cái tâm trí nào để lo cho những điều tốt đẹp trong cuộc sống này được nữa. Nên những ai có thể giữ vững lòng mình không động tâm thì người đó mới có thể làm sao? Có thể bận tâm mà lo cho một tinh cầu giác ngộ.
[35:54]Nên ở đây ta thấy thế này quý vị, nhiều khi có người dặn ta là tu làm sao đừng động tâm thì thôi, đó là cái sai đó. Ta không động tâm chưa hề là là xong việc. Chưa. Không phải là ờ người ổng ổng sống tự tại, ổng không có động tâm, nghĩa là lời khen, tiếng chê hoặc trong hoàn cảnh giàu nghèo thấy ổng lúc nào cũng bình an, bất động, ha, ổng tự tại, ổng hay ghê. Hay chưa? Chưa. Bởi vì khi mà ổng không động tâm thì ổng còn một cái nguồn lực rất lớn là còn một nội tâm đầy đủ trí tuệ và tình cảm. Phải dùng cái nội tâm đầy trí tuệ và tình cảm đó để làm chi? Để lo cho mọi người, phải xuất hiện một cái bận tâm chính đáng,
[36:43]chứ không phải là không động tâm rồi bỏ cái tâm không đó, bỏ phí nó, bỏ phí. Cũng giống như ta có ta có một cái tâm hồn giống như ta có một cái kho tiền mà ta không bị hao, nghĩa là ai tới xin không cho, ai tới ăn cắp không được vì ta cất quá kỹ, ai tới ăn cắp không được, ai tới xin không cho, ta giữ nguyên đó rất là kỹ, thì người đó có giỏi không ạ? Nói tôi là ngon, không ai lừa tôi được đồng nào. Ai tới lừa ta nghĩa là chơi cái gì nha, Sư Phụ cũng không rành ngoài đời có cái gì để chơi lấy tiền, đánh bài hả? Đánh bài, cái gì nữa nha?
[37:25]Sư Phụ cũng không rành lắm, đi tu rồi. Đại khái ta có cái khối tiền, rất nhiều người tới dụ ta góp vốn để làm ăn hay là đại khái là không bao giờ mẻ một đồng nào. À rồi người ta muốn ăn cắp, không bao giờ ăn cắp được. Rồi người ta thậm chí người ta xin, không cho luôn. Ta là giữ cái khối tiền đó rất là kỹ, vậy người đó có tốt không ạ? Có tốt không? Chả tốt gì cả. Tiền mà giữ nguyên không làm gì thì đúng là chỉ là một đống giấy thôi, có gì đâu. Tiền đó phải đem ra làm cái gì thì nó mới có lợi ích. Thì cũng vậy, ta bảo vệ được cái khối tiền của mình không cho ai không cho ai chiếm đoạt làm hư hao, nhưng phải đem tiền đó để gì?
[38:08]Để xây dựng cuộc đời, đem lại những điều hạnh phúc, tốt đẹp cho cuộc đời thì cái đống giấy đó mới thật sự nó là tiền ạ. Chứ còn nó không làm gì hết, nó chỉ là giấy thôi, giấy có in chữ Ngân hàng Quốc gia Việt Nam thôi. Nhưng mà chỉ khi nào nó đem ra làm được những điều tốt đẹp thì nó biến thành tiền thật sự. Thì cũng vậy, cái tâm hồn ta cũng vậy. Ta tu dưỡng cách nào đó không ai làm cho ta động tâm, chửi mình cũng trơ trơ, khen mình cũng trơ trơ, chê mình cũng trơ trơ, chuyện gì cũng trơ trơ, có phải hay không? Không hay chút nào, vì ta còn để cả một cái khối tâm hồn đó gì? Ở không, phí phạm. Ta phải đem cái tâm hồn bất động đó, cái tâm hồn mà không ai làm lay động đó,
[38:53]đem mà bận tâm, đem cái tâm trí đó lo cho mọi người, lo cho cuộc đời. Lo cho em thơ, lo cho cụ già, lo cho gia đình, lo cho hàng xóm, lo cho môi trường, cho quốc gia và lo cho thế giới, mà nhất là lo cho Phật pháp, cố gắng cùng nhau xây dựng một tinh cầu giác ngộ.
[39:20]Người tu thiền á thì có cái nhược điểm là thế này, là sợ động tâm.
[39:27]Vì nói động tâm là không phải là thiền định, mà thiền định là tâm phải đừng có bị bị động. Cho nên ráng ngồi thiền để tập cho tâm đừng động. Rồi cố gắng trong cuộc sống để để cho tâm đừng động, đó gọi là thiền, ngang đó hết. Sai là sai ở chỗ đó. Nên sợ động tâm rồi không chịu bận tâm. Cái sai ngang cái đó mà cái chỗ mà sợ động tâm rồi không chịu bận tâm cách nhau chỉ một đường đường tơ thôi. Chút xíu ta nhầm liền. Nghe thì đúng rồi chút xíu trật liền, sai liền lập tức. Sợ động tâm rồi không chịu bận tâm, hai cái đó ta vừa sợ động tâm ta lập tức bước qua cái sai là không chịu bận tâm liền, ngay tức khắc liền.
[40:15]Nói cái, "Vậy chứ người tu thiền là đừng động tâm mà cứ bận tâm hoài thì làm sao mà định tâm được? Nếu cứ bận tâm hoài thì làm sao mà định tâm được?", người ta sẽ chất vấn ta như vậy. Đó là những người chưa tin nhân quả. Còn cái người mà có tin nhân quả thì mới thấy một điều này thế này: nếu trong ngày đó ta có nhiều việc phải bận tâm, ta làm được những điều chính đáng, đêm đó ngồi thiền rất yên. Bởi vì ta tâm ta yên được là nhờ phước, chứ không phải là nhờ kỹ thuật đâu, phải nhớ cái điều đó. Ai có kinh nghiệm là biết điều này. Mà khi mà hiểu ra điều điều này rồi, mấy người đó tuyệt vời lắm. Sao vậy?
[41:01]Cả ngày cứ bận tâm lo chuyện này lo chuyện kia cho người khác, và đêm tới ngồi thiền rất là sướng, vì ngồi tâm rất là yên. Còn ngày đó không có làm được điều gì thiện, không lo gì được cho ai, đêm đó ngồi thiền vất vả. Nói chuyện gì lạ vậy? Ơ, mình bận tâm mà lại là vất vả, á, mình lại bận tâm mà tại sao ngồi lại yên? À, vì cái nguyên lý của nội tâm và cơ thể nó như vậy, ví dụ thế này:
[41:36]Ví dụ như một cái người học y khoa, họ sẽ biết rằng cái sức khỏe con người nó liên quan tới cái nhịp tim. Ở đây ai là bác sĩ cà?
[41:46]À có, hai, một, một bác sĩ răng, một bác sĩ cỏ.
[41:53]Ai nữa không cà?
[41:57]Cái nhịp tim, cái trong một phút tim ta đập bao nhiêu nhịp, cái con số đó rất quan trọng đối với sức khỏe, đúng không bác sĩ? Đúng, dạ. Mà cái nhịp tim mà nó chậm thì người đó rất là khỏe. Bởi vì ta chết đều là do nhịp tim nó nhanh cả. Cái nhịp tim mà qua khỏi 90 một phút, bắt đầu khó ngủ rồi đó, tới 100 trở lên là không ngủ được nữa. Còn cái nhịp tim mà dưới 80, dưới 70, ngủ rất là ngon và làm việc lâu mệt. Còn nhịp tim mà nhanh rồi làm việc mau mệt, nên cái số nhịp tim rất là quan trọng. Mỗi ngày cứ kiểm tra cái số nhịp tim của mình là biết sức khỏe mình ngày hôm đó ra sao. Cái số nhịp tim quan trọng.
[42:43]Và khi mà ta hiểu ra điều này thì ai cũng mong rằng giữ nhịp tim mình lại cho cho chậm, đúng không ạ? Để nhịp tim chậm làm cho ta khỏe, sức ta bền. Đúng không tụi con? Đúng không? Chính xác phải không? Rồi, đó. Và làm sao để nhịp tim nó chậm? Thì ta mới phát hiện điều này: mỗi khi ta lo lắng là nhịp tim nó nhanh, mỗi khi ta lao động, nhịp tim nó nhanh. À. Và vì vậy, để đừng cho nhịp tim nhanh thì ta đừng lo lắng, ok, đúng. Và đừng lao động, đừng làm gì hết. Bởi vì mình đứng lên một cái là nhịp tim nó nhốm lên một cái liền, nó nhanh lên một cái liền. Như Sư phụ đang nói như vậy là nhịp tim đang nhanh.
[43:30]Hễ mình có lao động, có lao tác thì nhịp tim nó nhanh để nó bơm máu cho kịp mà, để nó cung cấp năng lượng cho kịp mà, cho nên nhịp tim nó sẽ nhanh lên. À và như vậy, để nhịp tim đừng nhanh thì ta đừng lo lắng thì đúng, và đừng làm gì hết để nhịp tim nó sẽ chậm lại. Đúng không ạ? Đúng không? Ai nói đúng giơ tay lên! Trả lại cái bánh trung thu nãy tui đưa nghen, mấy người vừa nói đúng.
[43:58]Và đây là một nghịch lý, đây là một nghịch lý: người nào lao động nặng, nhịp tim chậm lại dần.
[44:11]Ví dụ như mình đo nhịp tim thấy nhịp tim hơi nhanh, chịu khó tập hít thở, bước ra nâng tạ lên, lúc đó nếu không có việc gì hãy tập cử tạ. Buông tạ xuống, một phút sau lại đo, nhịp tim chậm xuống lại liền, chậm hơn lúc trước liền. Cho nên cái người nào mà chịu khó tập luyện sẽ giữ được cái nhịp tim nó chậm. Còn người nào sợ nhịp tim nhanh bằng cách không làm gì hết thì I am sorry, nhịp tim bắt đầu nhanh dần nhanh dần nhanh dần cho tới khi mình chết luôn, đứng tim chết luôn, trụy tim, sốc tim chết luôn. Lạ như vậy. Nên cái người, tại sao người già mau chết? Thì người già đúng mau chết là sao vậy?
[44:51]Tại không làm gì, cứ nghĩ mình yếu sức rồi không làm gì, không ngờ càng không làm thì nhịp tim lại càng nhanh và nhịp tim nó nhanh nhanh nhanh nhanh cho tới khi nó đứt luôn, nó không đập nữa. Còn ví dụ ta lớn tuổi mà vẫn cố gắng làm, nhất là vẫn cố gắng tập luyện thì ta giữ được cái nhịp tim không cho nhanh. Có thể ta không làm được nhiều nhưng giữ nhịp tim không cho nhanh và nhờ vậy sống lâu hơn. Đây là hôm nay vừa nghe một bí quyết rồi chưa? Thì cũng vậy đó, cũng vậy đó. Như có cái có cái anh anh Phật tử - anh Thiện Tâm ảnh nghĩ ảnh lớn tuổi rồi ảnh không nên tập những bài tập thể dục nặng. Ví dụ ảnh tập cũng chỉ tập Thái Cực Quyền quơ quơ
[45:30]xiêu xiêu vậy thôi, tại vì lớn tuổi rồi mà. Hừm, thế là Thầy mua cho ổng một cái ghế tập gym để ổng nâng tạ. Mà thấy Sư phụ cho ghế tập gym không lẽ không tập? Không tập thì phí tiền của Thầy, mà thấy cho cái ghế rồi bắt ổng tập. Thì thấy thương Thầy quá ổng ráng tập, tập rồi mới phát hiện ổng khỏe hơn lúc trước. Bởi vì có nặng một chút xíu, nhịp tim nó chậm lại. Không ngờ là mình tập hơi nặng, nhịp tim nó chậm lại. Đây là khỏe hơn lúc trước. Chứ còn cứ nghĩ mình lớn tuổi rồi thôi tập nhẹ nhẹ, nhịp tim sẽ nhanh dần nhanh dần nhanh dần cho tới bứt luôn. Người lớn tuổi khó ngủ chỉ bởi vì nhịp tim nhanh. Mà tại sao nhịp tim nhanh?
[46:07]Vì không làm, không còn cơ hội làm gì. Cũng vậy, cái người mà nói là sợ động tâm rồi không chịu bận tâm thì tâm sẽ động mãi, không vào thiền được. Còn ngược lại, cái người biết bận tâm lo cho mọi người, đem những điều tốt đẹp vào trong cuộc đời này, mà nhất là lo cho huynh đệ mình tu hành đó, thì tự nhiên tâm lại rất dễ nhiếp trong thiền định. Đây là một nghịch lý, nghịch lý rất ít ai biết, mà chỉ hôm nay, chỉ những người nào đi chùa Pháp Vân ngày hôm nay mới biết được bí mật này.
[46:49]Mà thường thường khi mà biết một bí mật như vậy, người ta phải trả tiền. Không ngờ mình vừa biết bí mật mà vừa được ăn bánh trung thu miễn phí, dễ sợ chưa.
[47:07]Khi ta ngồi thiền á, tâm yên hay không là do do phước là quan trọng.
[47:18]Đây là bởi vậy, khi ta hiểu chìa khóa này rồi á, ta thích làm phước, thích lo cho người khác. Thì dù chưa nhiếp được trong thiền định mà đã tìm được cái ý nghĩa của cuộc sống, cảm thấy cuộc sống mình nó có hay, không nói là vui, không nói là hạnh phúc, không nói là vui, không nói là hạnh phúc, mà chỉ nói rằng, "Ồ, cuộc sống này có ý nghĩa." Mà ý nghĩa là cái gì? Vô hình, không có định nghĩa được, nó trừu tượng vô cùng. Nhưng mà người nào mà thấy được nó rồi thì có cái lập trường của niềm tin, có quan điểm sống rất là vững. Mặc dù hỏi bây, "Anh chỉ cho coi cái ý nghĩa sống của anh là gì?", chỉ không ra.
[48:02]Nó là cái gì cực kỳ vô hình. Ví dụ tôi vui, tôi có cảm xúc rõ ràng; tôi hạnh phúc, có cái cảm xúc còn định nghĩa được. Nhưng mà nói tôi sống có ý nghĩa, không ai tìm ra được, không ai định nghĩa được, không ai thấy được. Nhưng chỉ những người nào tìm thấy rồi, biết chắc là mình có, biết chắc à cuộc sống này tôi tôi sống có ý nghĩa. Và mình tự nhiên mình có cái mạnh mẽ để sống, để bước tới, để thương yêu con người, để giúp đỡ mọi người, để tu theo Phật. Mình có ý nghĩa, mà hỏi ý nghĩa là gì, anh nói anh cứ nói anh sống có ý nghĩa, anh chỉ cho tôi coi ý nghĩa là gì, mình cũng không tìm ra luôn. Chính mình cũng không nói được luôn á.
[48:39]Nhưng mà chỉ biết rằng từ đây cuộc đời tôi có ý nghĩa.
[48:46]Từ đây đời đã ánh dương soi đời mới, theo lý tưởng Đảng là cuộc sống luôn thắm tươi gì đó, Đảng đã cho ta...
[48:56]Ý là như vậy. À thì nó là cái gì mà chính người tìm được ý nghĩa cuộc sống cũng không biết nó luôn, nhưng biết nó có, biết nó đang hiện diện trong cuộc đời mình. Hỏi nó là cái gì không ra, vì nó không phải là niềm vui, nó cũng không phải hạnh phúc, mà nó là ý nghĩa. Mà ý nghĩa là cái gì? Không biết, nhưng nó có. Và chỉ những người nào tìm thấy nó mới biết chắc rằng nó có, mà không biết nói làm sao để nói thôi. Như rất nhiều người ngồi ở đây, rất nhiều người ngồi ở đây, bây giờ hỏi: "Có vui không?" Nói: "Dạ, không thấy gì vui, thấy cực thấy mồ. Làm sai cái sư phụ bắt quỳ nhang liền á. À phải đi tu, phải ngày đêm sớm dậy phải làm công quả,
[49:40]phải lao động, phải ngồi thiền." Bây giờ hỏi: "Thế con đi tu vậy, xuất gia vậy có gì vui không?" Nói: "Không vui." "Có hạnh phúc không?" Dòm dòm nói: "Dạ cũng chả hạnh phúc gì." "Thế thì con có ý nghĩa không?" Nói: "Rất có, rất có ý nghĩa." Vì cái ý nghĩa mà không ai biết đó mà đi xuất gia. Như bây giờ mà bên đây cũng vậy, những người trong ban điều hành các đạo tràng là có nhiệm vụ lo cho huynh đệ tu hành, lo rồi rồi có người hỏi: "Ủa, vậy ông thầy đó ổng trả lương tháng được bao nhiêu vậy?" Hỏi: "Ông thầy này, ông thầy dòm mặt ngao nghèo này nè, hỏi ổng trả mấy người này tháng nhiêu tiền vậy?" Nói:
[50:14]"Chẳng những không có trả đồng nào, mà nhiều khi tôi có tiền còn phải cúng cho ổng nữa." Khổ như vậy đó, khổ vô cùng. Thấy chưa? Nói: "Vậy theo sư phụ đi lo cho huynh đệ tu hành vậy có vui không?" Ngồi ngẫm nghĩ hoài: "Cũng không rõ có gì vui, phải không ạ? Có gì vui đâu." Nói: "Có hạnh phúc không?" Ngồi ngẫm nghĩ: "Sao cũng không thấy gì hạnh phúc." Nhưng bây giờ hỏi: "Có ý nghĩa không?" thì thấy có liền, đúng không ạ? Mà ý nghĩa là cái gì, thấy không? Chả ai thấy cả, nhưng biết nó có, đúng không ạ? Lạ như vậy. Rồi bây giờ những người đang ngồi ở đây cũng vậy. Hôm nay là một ngày cũng may mắn là ở thế giới người ta nóng khô hết cả những dòng
[50:52]sông, nơi ta lại có những cơn những cơn mưa tưới tắm đất trời nghe mát mẻ. Và đôi khi một cơn mưa làm ta lội ở trên đường phố lụt ngang cái đầu gối của mình, nhưng mà hạnh phúc vô cùng. Nên từ đây đừng ai than là mưa mà lụt đường phố khổ nha! Đó là hạnh phúc. Mưa mà lụt đường phố, ta dắt xe đi về chứ không có đi chạy được nữa, hoặc là ta phải lội lõm bõm trên con phố đã ngập nước mưa, hãy nhớ đó là điều hạnh phúc mà thế giới họ đang thèm khát, thì đừng có buồn. Thì như vậy, mùa nóng có những cơn mưa, ta về đây ta ta tu hành với huynh đệ, ta ngồi thiền, ta nghe Pháp, ta quy y, ta ăn bánh Trung thu miễn phí, lén ăn hai cái không ai biết, ví dụ vậy.
[51:37]Thì bây giờ hỏi: "Có vui không?" Cười cười chứ hỏi cũng đâu có gì vui ha, ngồi nhiều ngồi nghe mỏi lưng thấy mồ. "Có hạnh phúc không?" Cũng không hạnh phúc. "Nhưng mà có ý nghĩa không?" Có không? Có, có liền. Mà ý nghĩa là cái gì? Không chỉ ra được, nhưng ta biết nó có. Ta biết nó đã có trong cuộc đời của mình. Bởi vì sao? Bởi vì ta đã đi đúng đường, bởi vì ta đã biết bận tâm lo cho nhau, tự nhiên thấy cuộc đời mình có ý nghĩa là như vậy nha.
[52:14]Cái người mà thiếu phước á, cũng giống như cái người mà không lao động á, nhịp tim nó đập nhanh lên. Cái người mà không có cử tạ, không lao động, nhịp tim sẽ đập nhanh. Cái người thiếu phước cũng vậy, tự nhiên nội tâm bất an và lo lắng, khủng hoảng, không biết chuyện gì xảy ra. Mà cái lo lắng nhiều khi đến một lúc mình tự sát mình chết cũng không rõ nguyên nhân, chỉ bởi vì ta hết phước à. Mà khi ta hết phước rồi, tự nhiên tâm xuất hiện sự bất an kỳ lạ. Nhớ giùm thầy điều này, nhớ giùm sư phụ điều này. Ta càng có phước thì tâm ta càng yên. Khi ta hết phước, cái sự bất an tự nó xuất hiện. Có khi do cái ngoại duyên, do ai đó chọc giận ta hay hoàn cảnh khốn
[53:03]khó làm cho ta bất an, và có khi ở ngoài không có chuyện gì hết, tự ta vẫn có sự bất an, chỉ bởi vì ta hết phước rồi, nhớ như vậy. Nhìn vào tâm mình mà thấy tự nhiên nó lo lắng đủ thứ chuyện, biết rằng phước đã hết rồi. Và cho đến ngày phước nó đến tận cùng của cái hết thì ta nhảy sông tự tử luôn, cái chấm dứt của một cuộc đời luôn, chỉ bởi vì ta hết phước. Vì sao người ta kết luận bệnh đó là bệnh gì? Trầm cảm. Mà trầm cảm nghĩa là gì? Tự nó khởi lên cái lo lắng, bất an, nhiều khi có nguyên nhân và nhiều khi cũng chẳng có nguyên nhân. Nhưng chỉ bởi vì hết phước thì tâm phải bất an, nhớ giùm điều đó.
[53:43]Chỉ vì hết phước thì tâm phải bất an. Và có khi bất an vì có nguyên nhân bên ngoài, có khi bất an mà không cần có nguyên nhân nào hết, nó vẫn bất an, chỉ bởi vì thật sự là do hết phước, nhớ giùm điều đó. Nên khi ta còn có bận tâm, ta còn có yêu thương con người, ta còn có lo lắng giúp đỡ mọi người thì tâm ta tự nhiên nó yên xuống, giống như ta còn lao động, ta còn vận động, ta còn cử tạ, nhịp tim nó tự nhiên nó chậm lại. Cái nguyên tắc của cuộc sống, của bộ não là như vậy nha. Còn khi ta nhiều phước...
[54:28]Khi ta nhiều phước... Có cái điện thoại nó cứ reo reo dễ ghét ghê nhờ! Tắt giùm xuống nha! Khi ta nhiều phước thì tự nhiên tâm của ta nó không bị cái bất an, lo lắng mà nó dễ yên. Hễ tâm mình thấy bình thản, không lo gì hết, biết người đó có phước. À! Ví dụ như mình cùng nhau đi chùa, nhìn qua một loạt các gương mặt mình biết ngay cái người nào có phước hay không. Nhìn ở chỗ nào? Nhìn yên hay không. Ví dụ cái gương mặt đó mình nhìn thấy họ thanh thản, họ yên là họ có phước á. Nhưng cũng có một loại người ráng tu nên cũng im, nhìn vô thấy cũng yên, nhưng mà cái yên của người đó không phải là do có phước nhiều mà do ráng tu.
[55:19]Ráng tu ráng lạy Phật quá thì tâm nó cũng yên, nhưng cái yên nó không phải do có phước. Ráng kềm chế, ráng tu tập thì cũng yên, nhìn mặt biết liền, nhìn mặt biết liền. Còn cái người mà tâm họ yên, họ thanh thản là do họ có phước khác liền. À tâm họ hào phóng, dễ chịu, nhàn nhã, thanh thản, hay lắm, dễ thương lắm.
[55:42]Nhưng mà khi người ta có phước thì tâm người ta yên, không cần phải lo nữa. Rồi chuyện gì xảy ra sau đó?
[55:57]Nhắc lại, khi người ta có phước thì tâm người ta không còn gì phải lo lắng nhiều, bớt lo, tâm yên. Rồi yên rồi thì sau đó là gì?
[56:15]Sau đó có hai chọn lựa: Một là ta chọn lựa tu tập thiền định để đi vào định tâm luôn. Đó là con người rất có trí tuệ, rất có thiện căn. Khi mình có phước rồi thì đi vào thiền định để cho tâm vào định luôn, lấy cái phước đó đi vào thiền định. Hạng người thứ hai thì không có thiện căn tu tập, cho nên khi mình có phước, tâm mình yên,
[56:43]bắt đầu sanh tâm, quậy,
[56:48]bày trò để tìm vui. À! Nên ta thấy có những nơi gọi là đây là khu nghỉ dưỡng, khu giải trí, khu vui chơi, là những cái khu đó nó thu hút cái gì? Thu hút những người có phước, phải không ạ? Có phước mình mới tới cái khu vui chơi, có phước mình mới tới khu giải trí để mình tốn tiền, có phước mình mới tới cái khu nghỉ dưỡng nghỉ một tuần để cho nó sung sướng, bơi biển bơi đồ cho nó vui. Vì ta có phước ta mới tới được mấy cái khu đó: khu nghỉ dưỡng, khu vui chơi, khu giải trí dành cho những người có phước yên tâm rồi sanh tâm. Còn chùa cũng vậy, cũng dành cho những người có phước yên tâm rồi đi vào tu tập để đi vào sâu trong thiền định, giác ngộ luôn.
[57:33]Đó là hai con đường khác nhau khi một người có phước. Và chúng ta chọn con đường nào? Chắc chắn chúng ta chọn con đường thứ nhất là khi ta có phước rồi, tâm ta không bị bất an rồi, ta đi vào tu tập luôn, đi về cái chùa. Nên không ai... mà cái chùa thì không ai quảng cáo. Họ chỉ quảng cáo, tốn rất nhiều tiền quảng cáo đây là khu vui chơi, khu giải trí, khu nghỉ dưỡng, tại vì cái đó thu hút tiền, thu hút những người có phước. Còn ở đây ta thu hút những con người sao? Cũng có phước, nhưng những người không sanh tâm, những người đi tìm cho tới cái sự nhiếp tâm. Tâm yên rồi, đi tìm sự thiền định nhiếp tâm để vào sâu luôn,
[58:15]trong tâm linh luôn, là nơi chùa, ví dụ như đây vậy. Nên hôm nay những người nào có mặt ở đây là chúng ta đã đi cái chọn lựa đó như vậy nha.
[58:28]Bậc thánh là những người họ có cái nguyện lực nên họ không không động tâm nhưng họ rất là bận tâm vì chúng sinh. Đây là bậc bậc thánh. Còn người phàm phu thì sao? Không chịu bận tâm vì ai nhưng rất động tâm vì bất cứ chuyện tào lao nào. Đó là chúng sinh. Đó bây giờ về chúng ta phân biệt ra để đánh giá lại mình. Mình không bận tâm lo cho ai mà chuyện gì xảy ra cũng làm mình động tâm, xao xuyến, bồi hồi, buồn bã, chán nản, giận dữ, biết mình thuộc loại phàm phu nặng. Còn nếu mà không chuyện gì làm mình động tâm cả, nhưng lòng mình lúc nào cũng yêu thương cuộc đời, yêu thương mọi người, lo cho mọi người,
[59:14]lo cho mọi điều thì mình đang đi về cái phía của những bậc bậc hiền thánh là như vậy. Sư phụ nói được bao lâu rồi con? Hả? 65 hả? 65 là còn bao nhiêu nữa? 25 phút nữa hả? 25 phút nữa? À à, vậy còn thoải mái. Mệt chưa ạ? Chưa. Chưa, không. Ta có một điều này nữa. Cái cấu tạo bộ não của chúng ta là nó được mặc định là phải động, phải suy nghĩ. Làm con người bình thường lúc nào cũng phải suy nghĩ, vì cái cấu tạo bộ não nó đương nhiên nó như vậy. Đẻ ra là động tâm, mà từ trong bào thai đã động tâm suy nghĩ rồi. Từ nhỏ tới lớn lúc nào tâm cũng suy nghĩ. Đó là bản chất bình thường của của chúng sinh.
[1:00:06]Và để khắc phục cái bản chất động tâm của chúng sinh đó là điều dễ không? Cực kỳ khó khăn. Ờ đó là cái con đường thiền định. Cả thế giới này nói về thiền, nhưng sự thực không phải là ai cũng hiểu hết mọi ngóc ngách cái hệ thống của thiền để khống chế lại cái bản chất loạn động của bộ não. Không phải ai cũng biết cả. Nhiều nơi dạy thiền thực sự cho vui thôi, ai may mắn thì thì thì thành công, không thì thôi. Cái này kỳ tới sư phụ sẽ giảng ở Xá Lợi nói rõ về điều này một chút. Còn tĩnh lặng là bản chất của một tâm hồn của một bậc bậc thánh, như vậy. Hễ ta nói tới thánh thì tâm hồn tĩnh lặng. Ta nói tới phàm phu loài người thì tâm hồn lúc
[1:00:55]nào cũng động, cũng xao động, phải suy nghĩ. Ta nói tới loài thú thì tâm lúc nào cũng cuồng loạn. Đó là bản chất loài tự nhiên như vậy, không sửa được. Nhưng mà may mắn nhất là ở chỗ loài người của chúng ta, cái cấu tạo bộ não của chúng ta thúc đẩy ta lúc nào cũng phải suy nghĩ, nhưng loài người là một loài mà nó ở giữa thú và thánh. Nên cái người nào mà có cái khuynh hướng thánh một chút á thì họ cứ trăn trở, xoay xở để làm sao cho cái bộ não này đừng đừng động nữa. Đó là con người mà làm người nhưng có khuynh hướng của thánh nên không yên tâm về mình, không yên tâm tại sao cái bộ não này cứ động hoài,
[1:01:39]tâm này cứ suy nghĩ hoài, nên xoay xở tìm cách để sao cho tâm được yên lắng đi. Người nào biết trăn trở về điều đó, người này có cái chất của thánh trong tâm của mình. Vì sao? Vì bản chất của thánh là một nội tâm tĩnh lặng. Còn thú thì không biết điều đó, thú là hoàn toàn tâm cuồng loạn. Gặp mồi thì đớp, à gặp phối giống thì nhào vô, ờ nghĩa là nói chung là chỉ hoàn toàn sống bản năng và bị điều khiển một nội tâm cuồng loạn, không có hy vọng thức tỉnh lại được, đó là bản chất của thú. Và con người cũng vậy, nếu người nào sống cũng theo cái kiểu đó, hoàn toàn theo biểu bản năng của tham, sân, si, mạn, ích kỷ rồi lừa dối rồi ác độc á,
[1:02:23]thì người đó có khuynh hướng của thú, làm người nhưng có khuynh hướng của thú. Và không cần phải quan sát nội tâm mình, để thỏa mãn nội tâm mình thôi, không đánh giá ngược lại nội tâm mình là động hay tĩnh, người đó là người thú và chắc chắn sẽ sao? Rời bỏ thân này trở về cõi thú, cái kiếp thú. Còn cái người làm người nhưng lại trăn trở về cái sự động tâm của mình, muốn làm sao xoay xở để làm sao tâm yên lại, thì người này tuy làm người nhưng có cái duyên gì đó từ đời xưa có cái duyên của của thánh, có thể tu hành được là vậy. Nên ta nói lại chút xíu, ta nhắc lại: Động tâm là bản chất tự nhiên của một não bộ phàm phu
[1:03:08]và có thể khắc phục được mặc dù rất khó khăn. Tĩnh lặng là bản chất tự nhiên của tâm hồn hay não bộ của một bậc bậc thánh. Cuồng loạn là bản chất tự nhiên của tâm hồn hay não bộ của của chúng sinh trong ba ác đạo: Địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Nghĩa là chúng sinh trong ba ác đạo đó thì tâm cuồng loạn là một bản chất tự nhiên. Bây giờ ta nói về cái cái bản chất của thánh,
[1:03:39]ta định nghĩa lại: Tâm tĩnh lặng là bản chất tự nhiên của của thánh, phải không ạ? Chắc chắn của thánh. Vậy ta làm cho tâm ta tĩnh lặng thì ta trở thành thánh, hay ta làm cho ta thành thánh thì tâm ta tự nhiên tĩnh lặng?
[1:04:04]Câu hỏi nè, ai trả lời?
[1:04:10]Hoặc là bây giờ ta có một cái tính, thánh còn có một tính chất khác nữa là phẩm chất đạo đức tuyệt vời, đúng không ạ? Hễ nói thánh tức là bản chất phẩm chất đạo đức tuyệt vời. Vậy ta xây dựng cho mình một phẩm chất đạo đức tuyệt vời thì ta trở thành thánh, hay là ta thành thánh thì tự nhiên ta hiện ra cái phẩm chất đạo đức tuyệt vời?
[1:04:37]Nhớ, thánh có hai tính chất, nha, hễ là người thánh thì có hai tính chất. Tính chất thứ nhất là một nội tâm yên tĩnh. Tính chất thứ hai là phẩm chất đạo đức tuyệt vời. Thánh thì có hai tính chất đó. À. Vậy ta làm cho tâm ta yên tĩnh bằng thiền định thì ta thành thánh, hay là khi ta thành thánh rồi thì tự nội tâm ta yên tĩnh? Thì bằng con đường đạo đức cũng vậy, ta xây dựng phẩm chất đạo đức cho mình tuyệt vời thì ta thành thánh, hay là ta thành thánh thì tự nhiên nội tâm ta phầm có phẩm chất đạo đức tuyệt vời?
[1:05:26]Câu trả lời là làm sao? Cái nào đi trước?
[1:05:32]Đây là những bí mật của sự tu tập á, bí mật lớn lắm á.
[1:05:49]Không nghe thì trả lời luôn.
[1:05:58]Thật ra nó hai chiều, hai chiều.
[1:06:03]Ví dụ có vì một lý do gì đó cái người đó bỗng nhiên chứng thánh
[1:06:11]thì họ xuất hiện hai cái tính chất kia liền, một là nội tâm nhiếp trong thiền định và hai là phẩm chất đạo đức tuyệt vời hiện ra liền. Tại vì là thánh rồi hai kia phải có. Cái trường hợp này là những người mà đệ tử của Đức Phật chứng nhanh quá, ví dụ như vua Bimbisara là vua Bình Sa Vương thì ổng có nhiều vợ, thì trong đó có một bà vợ là Khema, bà cũng là công chúa của một quốc gia khác, ổng đến ổng hỏi cưới. Thì bà vua Bình Sa là người chứng quả Tu Đà Hoàn nên ông yêu kính Đức Phật kỳ lạ, mộ đạo lắm, nhưng riêng bả là né, hễ thấy mà vua đi đến Tinh Xá Trúc Lâm thăm Phật là bả trốn trốn ở nhà bả không đi, bả ngại.
[1:07:00]Ờ lạ vậy, bả ngại không thích không thích đi gặp Phật. Lúc đó là dưới sự bảo trợ của vua Bình Sa thì đạo Phật ở cái vùng Vương Xá thành đã phát triển rất là mạnh. Thấy vua theo Phật nên nhiều quan, tướng rồi nọ, công dân họ cũng tìm hiểu và họ theo Phật, dù ở cái vùng đó là cái vùng mà trăm hoa đua nở, nhiều đạo, nhiều đạo sĩ tới đó giáo hóa và họ có rất nhiều đệ tử ở đó, và hầu hết người nọ người ta cũng người đã theo đạo này, người đã theo đạo kia. Thì Đức Phật đến thì mọi người đã có đạo hết rồi, nhưng từ từ rồi người ta theo đạo Phật, theo Đức Phật, vì sao thấy ông vua ổng theo mà ngài thành kính lắm.
[1:07:39]Nhưng trong tuy nhiên có một bà vợ là bà Khema không chịu đi. Thì một lần đó bà ông mới nói đủ cách và kể cả dùng uy quyền để bắt bà phải đi. Thì thôi nể vua, bà phải đi đến thăm Phật. Thì bà cũng ngồi lặng lẽ vậy đó. Chào Phật xong rồi cũng ngồi lặng lẽ bên cạnh vua để nghe Phật thuyết pháp. Hôm đó Đức Phật không thuyết pháp bình thường. Phật phải dùng tới thần thông. Chúng ta xem đến cái tiết ta sẽ thấy cái giai thoại đó. Dùng thần thông. Từ một con người không quan tâm đến thiền định, không quan tâm đến phẩm chất đạo đức, sau cái bài thuyết pháp đó bà chứng A-la-hán liền, lạ lùng. Thì ngay khi bà chứng, không phải chỉ Phật biết thôi, Phật mới nói vua Bình Sa là:
[1:08:28]"Hoàng hậu Khema vừa chứng A-la-hán. Giờ chỉ có hai đường: một, xuất gia; hai, là nhập Niết-bàn liền. Vì sao? Vì một bậc A-la-hán không được phép sống giữa đời với hình thức cư sĩ. Đó là quy luật bắt buộc." Thì nghe nói nhập Niết-bàn, đối với bậc thánh thì không sao, nhưng với ông vua Bình Sa nghe nhập Niết-bàn nghĩa là cái gì? Chết! Ông sợ quá: "Thôi, đừng nhập Niết-bàn, thôi đi tu đi, xuất gia!". Thì ngay tức khắc đó là Phật cho bà biến thành tỳ-kheo-ni và bả lãnh đạo cái ni đoàn ở cái vùng Trúc Lâm đó luôn. Bả là một ni, một vị tỳ-kheo-ni lỗi lạc đầy trí tuệ. Tỳ-kheo-ni Khema rất là hay. Nhưng đây là một trường hợp, cái nhân duyên gì đời trước ta
[1:09:10]không biết, nhưng bà thành thánh một cái rồi thì bà xuất hiện hai cái tính chất là thiền định và phẩm chất đạo đức. Đó là trường hợp như vậy. Là đi theo con đường mà chứng thánh trước, hai tính chất kia hiện ra sau. Còn chúng ta thì sao? Có ai chứng chưa? Nãy giờ có ai chứng chưa? Chưa thấy không? Chưa thì thôi. Chưa thì thôi ta đi hai con đường ngược lại là nhờ thiền định yên tâm mà mà chứng thánh, hoặc là nhờ phẩm chất đạo đức mà mà thành thánh. Tức là ta nhờ hai cái chân, có thể có cái chân thứ ba, thứ tư, thứ năm nữa, nhưng thôi hôm nay không nói. Là ta tinh tấn tu tập thiền định và siêng năng improve our own morality,
[1:09:57]cải thiện đạo đức của mình cho tới thành tựu được một cái phẩm chất đạo đức tuyệt vời. Hai cái cánh tay, hai cái đôi cánh nó song song đó để cho con chim tung bay lên bầu trời thánh triết giác ngộ là đôi cánh của thiền định và đạo đức. Ta cố gắng trau dồi hai điều này, siêng năng ngồi thiền mãi, siêng năng tinh cần trau dồi đạo đức mãi cho đến khi thiền định vào sâu, phẩm chất đạo đức tuyệt vời thì bỗng nhiên ta biến thành thánh. À, ta đi con đường ngược lại với bà Khema. Bà Khema thì thành thánh rồi thì thiền định và đạo đức hiện ra, còn ta phải vất vả, không có bất ngờ thành thánh được, thì phải vất vả đi con đường là trau dồi hai điều thiền định
[1:10:43]và phẩm chất đạo đức, kết tinh hai điều đó lại cho sâu dày, cho vô tận thì ta cũng sẽ biến thành thánh. Nhớ như vậy. Cái đây là cái công thức mà mà ta phải hiểu khi khi tu tập.
[1:11:03]Và bây giờ, bây giờ ta nói về cái cái thiền định. Ta hiểu cái bản chất của não bộ là luôn luôn xao động, luôn luôn suy nghĩ, cứ suy nghĩ mãi. Và để làm cho nó dừng lại là một điều mà nhiều người thích, nhưng mà không phải ai cũng biết cách.
[1:11:31]Thầy nói ví dụ như ta nói trồng cây, ta trồng một cây mít, ta gieo hạt mít xuống, cây mít nó lên nó ra trái, thì ta thấy việc trồng cây dễ không? Dễ không ạ? Dễ mà. Phải không? Cứ gieo hạt mít, rồi tưới tắm nó rồi cái từ từ nó lớn lên. Thì ai hỏi: "Trồng cây sao?". "Ôi, dễ thấy mồ mà. Cứ gieo hạt mít xuống đất rồi tưới tưới rồi nó lên cây vài năm sau có trái." Ta nói dễ. Nhưng một cái người mà họ học ngành nông nghiệp, họ sợ toát mồ hôi. Tại vì sao vậy? Vì họ biết quá nhiều điều về cái việc trồng cây quá phức tạp. Đầu tiên hạt giống nó có giống từ cái cây giống tốt hay không? Cái hạt giống nó bị hư chưa?
[1:12:17]Vùi xuống đất, đất đó có đủ dinh dưỡng không? Có phù hợp để trồng cây? Rồi cái nước tưới nhiều hay ít? Rễ nó mọc xuống có bị chạm được mạch nước dưới đất ẩm hay không để nó lấy nước không? Hay là vào xuống gặp một tầng đá, rễ không xuống nữa? Rồi khi cây lên như vậy chăm sóc có bị sâu đục hay không? Nước tưới có đủ độ pH kiềm hay không? Lớn lên cái sự chăm sóc hoa quả bị mùa màng sâu bọ rồi có tàn phá hay không? Thế là mình thì cứ vùi đại vào đất, trồng riết lên trái, mình thấy ôi dễ thấy mồ. Nhưng một người kỹ sư nông nghiệp họ lo toát mồ hôi. Vì họ biết nó quá khó. Họ đủ kiến thức để họ lo. Còn mình liều mạng trồng đại mà hên,
[1:12:56]tự nhiên nó cũng thành cây rồi cũng ra trái, nên ta cứ tưởng nó là dễ. Ta dễ thấy nó dễ bởi vì ta hên, chứ không phải ta giỏi. Trồng được cái cây lên trái, ta thấy ôi dễ thấy mồ, tưởng là ta cũng giỏi, nhưng không, vì ta hên, gặp may. Cũng giống như lớn lên ai cũng phải lấy vợ, lấy chồng. Lớn lên cái yêu cái lấy. Nhưng mà những người mà chuyên gia về hôn nhân, họ sợ toát mồ hôi. Vì họ hiểu một điều sao? Hôn nhân quá khó. Trong hôn nhân quá nhiều chuyện phức tạp. Đúng không ạ? Bên đây toàn là chuyên gia hôn nhân không mà, toàn là chuyên gia. Đó. Toàn chỉ có đây mới là không phải là chuyên gia thôi. Nhưng mà vì sao?
[1:13:41]Vì sợ toát mồ hôi, phải đi tu thôi, sợ quá.
[1:13:51]Không ngờ trong hôn nhân nó quá nhiều chuyện. Chuyện tiền bạc, tài chánh, tiền nong à ăn uống, sở thích, thời gian, giờ giấc, sức khỏe, con cái, nuôi dạy... Ôi chu cha các thứ chuyện. Mà có người cũng lấy nhau cho tới khi đầu bạc răng long phải không ạ? Thì nói thiệt: "Ủa, lấy chồng lấy vợ dễ mà, có gì đâu? Thì cứ lấy xong rồi đẻ con rồi nuôi tới chừng lớn lên rồi nó nuôi mình rồi vậy." Nhưng mà sự thật những người chuyên gia mới hiểu toát mồ hôi, còn những người mà đi theo nhau tới cuối cuộc đời là hên, chứ không phải hay. Còn mà những người không hên thì sao? Hôn nhân cực kỳ trục trặc đủ thứ chuyện hết.
[1:14:31]Giống như trồng cây, nó lên được rồi cái nói cũng dễ mà. Toàn là gặp hên không à. Thiền định cũng vậy. Có những người vào ngồi thiền thở ra, thở vô cái tâm nó yên, ôi dễ mà. Ngồi thiền bậy bạ đi truyền bá khắp thế giới. Nhưng những người họ biết rõ về thiền, họ sợ toát mồ hôi. Vì thiền quá khó, đủ thứ chuyện, sai một cái điên liền, sai một cái mất nhân cách liền. Nên cần phải Thôi, thì ai liều trồng cây thì thôi chuyện đó cũng không điên loạn gì, không lên cây thì nó chết cũng được. Còn ai lỡ lấy vợ lấy chồng mà không lấy được thì thôi ly dị cũng được. Nhưng thiền thì không được liều kiểu đó. Vì sao?
[1:15:08]Vì nếu lỡ hư cái điên liền, mất cuộc đời mình. Vì vậy, khi vào thiền, vui lòng nắm vững mọi kiến thức về não bộ, về tâm hồn của mình, về mọi thứ mà tạo nên chất liệu của thiền. Và biết rằng cái thiền tạo nên chất liệu của thánh. Vui lòng biết rõ về những điều này. Quá khó đi, không phải dễ gì. Như
[1:15:34]ta nói về cái bản chất của não bộ ta là nó loạn động, nó cứ phải suy nghĩ, suy nghĩ. Mà khi ta hết phước rồi đó, thì nó không phải là nó suy nghĩ nữa, bắt đầu nó nó xuất hiện trạng thái gọi là lo lắng. Đôi khi cái lo lắng là nó được mớm bởi một hoàn cảnh khó khăn gì bên ngoài, nhưng đôi khi nó không cần cái nguyên nhân bên ngoài, nó cứ tự nó lo lắng rồi ta tự tử chết luôn, gọi là bệnh trầm cảm bởi vì hết phước rồi. Nhớ như vậy. Cái tâm ta bình thường là cứ suy nghĩ, suy nghĩ thì ta lọt vào giữa cái có phước và không có phước, có phước và không có phước. Giữa tội và phước, ta đi giữa tội và phước.
[1:16:09]Đôi khi ta còn phước bộ não ta cứ còn suy nghĩ. Nhưng mà đến khi ta cạn phước cái rồi, thì cái suy nghĩ nó không phải là suy nghĩ nữa mà nó trở thành cái gì? Lo lắng. Nhớ giùm thầy nha. Lo lắng, bất an, cồn cào, xao xuyến, khó chịu. Dấu hiệu mình đã hết phước rồi. Mà bây giờ, mà cái người hết phước rồi thôi không có gì để nói nữa, tu không được đâu. Không tu hành gì được. Đừng có nói: "Thôi ráng tâm con bất an quá thầy, thầy chỉ con, con vô con ngồi thiền đi con." Không có đâu. Ngồi thiền xong ra thắt cổ chết liền. Tại vì cái gốc nó không phải là do thiền hay không thiền mà do phước đã hết. Cho nên cứ kêu ngồi thiền để cho tâm yên,
[1:16:52]hoàn toàn không có kết quả với con người đã hết phước. Vì khi hết phước rồi, tâm nó xao động, nó rớt qua cái trạng thái lo lắng, chứ không phải là do ngoại cảnh hay do ta một loại tâm lý. Đây là một điều mà cả cái ngành tâm lý học Tây phương không biết. Nên ai học tâm lý học Tây phương không bao giờ trị được cái bệnh lo lắng này. Vì họ không biết cái chìa khóa của cái gọi là phước nó liên quan tới cái sự xao động của tâm. Họ cứ bày trò này, bày trò kia: "Thôi, anh đi chơi cho vui đi, cho đừng lo lắng nữa. Thôi đừng nghĩ, thôi đừng nghĩ gì nữa, thôi đi chơi, đi khuây khỏa đâu đi." Đi xong rồi nhảy tự tử luôn.
[1:17:33]Tại vì nó không phải là cái key của vấn đề. Quan trọng, chìa khóa nằm ở chỗ đã hết phước. Nên khi ta nói rằng bản chất của não bộ con người là suy nghĩ, là loạn động, ta đang nói với những người còn phước. Chứ nếu hết phước rồi thì không phải là suy nghĩ, loạn động nữa, mà bất an, lo lắng rồi có khuynh hướng tự tử chết. Còn đây bây giờ ta đang nói trở lại với cái người mà còn phước là bộ não họ đang suy nghĩ, suy nghĩ, bản chất tự nhiên của con người. Bây giờ, ta tu thiền để làm cho nó dừng sự suy nghĩ lại vào trong thiền định, nhiếp tâm. Đây là một bài toán rất là khó, nó cả một hệ thống khoa học khó vô cùng.
[1:18:15]Nó là cái khó của tổng hợp của những cái khó trong trời đất này. Cái gì là khó nhất với chúng ta? Môn nào khó nhất với chúng ta? Toán, phải không ạ? Lý, hóa, ngoại ngữ, sinh học, đó, hồi đi học làm môn nào mà khó.
[1:18:36]Hồi đi học là môn nào khó?
[1:18:40]Nếu mà ai trả lời cái câu này môn nào cũng khó thì mình biết ngay người này sao? Ở lại lớp thường xuyên.
[1:18:50]Còn thường thường là một hai môn khó thôi, nhưng mà nhưng mà thiền là tổng hợp của mọi loại môn khó đó. Không đơn giản chút nào để xử lý cái sự xao động bộ não của ta không đơn giản chút nào. Và ta phải có một cái phương pháp hoàn chỉnh, perfect, mọi phương diện từ từ tấn công từng bước từng bước dần dần mới khống chế được cái bộ não làm cho nó nhiếp tâm trong trong yên tĩnh được chứ không phải dễ. Nên chỉ nói tới ngồi thiền, chỉ nói tới cái ngồi kiết già, bắt chân lên, thở ra thở vào không đủ để tâm ta yên tĩnh, nhớ giùm thầy điều đó. Bởi vì để khống chế cái bộ não này không phải chỉ có ngồi thiền,
[1:19:35]ngồi thiền chỉ là một trong nhiều phương pháp mà thôi. Vì cái bản chất cái bộ não của chúng sinh là xao động, là suy nghĩ. Và để khống chế điều này, thay đổi bản chất này là một bài toán rất là khó, nó không phải bài toán, cả bài lý và đồ đủ thứ trong đó. Ta phải hiểu hiểu rất nhiều về y học, về sinh lý. Và cái khó, những cái logic của nó khó hơn cả toán học như vậy. Và đặc biệt là phải hiểu về nhân quả tội phước. Vì chìa khóa vẫn nằm ở chỗ nhân quả tội phước. Ta cần có phước rất là nhiều. Ta quay trở lại đó, mà muốn có phước thì ta phải làm gì? Lại phải bận tâm mà lo cho cuộc đời. Mà trong cái nhiều cái loại bận tâm lo cho cuộc đời đó
[1:20:23]thì có một cái bận tâm vĩ đại nhất là lo cái gì? Lo cho sự giác ngộ của của chúng sinh. Đó là vậy. Và ta phải tìm tới cái bận tâm đó để thu được để thủ đắc được một cái phước tâm linh lớn nhất giữa cuộc đời này. Bận tâm lo cho sự giác ngộ của chúng sinh. Khi ta có được cái sự bận tâm đó thì chính cái sự bận tâm đó nó lại khống chế cái động tâm của bộ não ta. À, cũng giống như để khống chế cái nhịp tim nhanh không ngờ chính ta phải lao động nặng, phải cử tạ nặng, tập gym nặng, vậy mà nhịp tim ta chậm lại. Cũng vậy, khi ta bận tâm về những điều chính đáng, nhất là bận tâm lo chúng sinh tu không ngờ ta khống chế được cái động tâm của não bộ.
[1:21:18]Chìa khóa nằm ở chỗ này. Và rồi ta thiền định, rồi ta ngồi thiền để ta thu hoạch cái kết quả mà ta đã bận tâm vì chúng sinh. Ta bận tâm lo cho sự giác ngộ của mọi người thì ta thu hoạch bằng cái lúc ta ngồi kiết già thiền định, ngồi thẳng lưng, an trú trước mặt, vậy, biết rõ toàn thân, biết hơi thở vào, biết hơi thở ra, biết mà không điều khiển cho đến khi tâm ta yên lắng dần, yên lắng dần. Tức là cái bản năng, bản chất tự nhiên của bộ não là xao động tự nó yên chứ không phải ta kềm mà nó yên. Nhớ, bộ não ta yên bởi vì nó không chịu suy nghĩ nữa chứ không phải ta can thiệp vào trong bộ não mà làm cho bộ não ta yên.
[1:22:12]Không phải ta đè cái suy nghĩ mà làm cho não ta hết suy nghĩ. Nhớ, não ta hết suy nghĩ là tại vì nó hết suy nghĩ, tự nó, chứ ta không có quyền đối với nó. Nhớ giùm thầy câu này, ta không hề có quyền lực đối với bộ não ta, đối với tâm hồn ta. Nên thực sự Phật nói vô ngã là rất là đúng á, ta không có quyền gì với bộ não ta đâu. Lâu lâu suy nghĩ bậy bạ chơi vui thôi, còn kêu nó dừng nó không thèm dừng, không làm gì nhau. Không gì, không làm gì nhau được. Nó không chịu suy nghĩ làm gì nhau? Đành phải chịu thôi. Nhưng chỉ bởi nhiều công đức khác, nhiều phương pháp khác thì tự nó chịu thua. Thôi, nó bắt đầu nó dừng suy nghĩ. Chỉ bởi vì sao?
[1:23:03]Bởi vì ta có những cái bận tâm chính đáng, tìm thấy được ý nghĩa của cuộc đời này.
[1:23:12]Mấy giờ rồi con? Hả, đúng giờ rồi phải không? Đúng rồi hả. Đó, nên cho phép nghỉ rồi nha. Thôi bây giờ ta kết thúc cho rồi, chứ nói hoài rồi ngồi dưới mệt, mệt rồi cái động tâm. Ta ngồi lâu quá cái nó mệt, ta mệt ta động tâm. Mà động tâm nghĩa là sao? Giận. Giận. Giận là sao? Nói gì nói hoài ha, mệt mà cứ nói hoài, cho nên mình làm cho chúng sinh động tâm, mình rất là mang tội. Cho nên thôi, không có không có làm cho ai động tâm nữa. Bây giờ kết luận lại. Ừ. Hôm nay ta học cái gì? Bận tâm và động tâm, à. Bản chất con người là động tâm, bản chất bậc thánh là định tâm, còn bản chất của thú là tâm cuồng loạn, ý là như vậy.
[1:23:59]Bây giờ ta muốn làm thánh mà ta không có tự nhiên thành thánh như là bà Khema thì ta phải tích lũy hai điều là gì? Thiền định và đạo đức, phẩm chất đạo đức tuyệt vời. À, trong cái thiền định đó, đừng để đừng động tâm nữa thì ta phải dùng một phương pháp là bận tâm, à. Bận tâm lo những điều chính đáng trong cuộc đời này. Cái điều này nó tương tự với trong cái sinh lý học khi ta muốn điều chỉnh nhịp tim của mình chậm lại. Mỗi khi ta lao động thì nhịp tim ta nó nhanh lên và làm cho ta hiểu lầm là đừng làm gì thì nhịp tim chậm, nhưng không, ta không làm gì nhịp tim tự nó càng lúc càng nhanh lên cho tới khi ta lìa đời luôn.
[1:24:44]Nên cái người mà khôn thì biết luyện tập cơ thể mà tự nhiên nhịp tim nó chậm lại và ta sống lâu. Cũng vậy, khi ta biết bận tâm lo cho cuộc đời, lo cho mọi người thì tự nhiên sao? Bỗng nhiên cái động tâm của ta nó mất dần, mất dần. Và khi ta ngồi thiền chính là ta thu hoạch cái kết quả đó nha. Thank you for listening.
[1:25:15]À, chưa xong. Đừng mừng, đừng mừng, nhưng cũng đừng động tâm khi nghe thầy nói câu này. Hôm nay là bắt đầu khóa thiền cho tới hết ngày hết chiều mai. Cho nên bây giờ sau khi nghe pháp xong mà trốn đi là con người đó làm sao? Con người đó không có cái phẩm chất đạo đức tuyệt vời của thánh. À, con người đó kỳ cục lắm, không nghỉ chơi, không có da. Phải ở đây phải dự khóa thiền đầy đủ nha, cho tới hết ngày mai rồi mới nha.
[1:25:53]Alo. Dạ, chúng con xin cung thỉnh sư phụ cùng toàn thể đại chúng đồng hồi hướng. Nguyện tất cả chúng sinh cùng tinh tấn
[1:26:10]tu hành, thoát chấp ngã vô minh, đồng biến thành Phật đạo.