[0:00]Chúng ta là những người theo Phật, biết tu hành, mà tu là gì? Là cưỡng lại cái bản năng. Ta tôn kính Phật tuyệt đối thì đó là cái nhân mà để tạo thành cái những ý nghĩ tốt mà ta chiến đấu lại với cái bản năng xấu của mình.
[0:34]À Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta sẽ nói một bài nó hơi đụng chạm. Cho nên ai mà trúng cái bịnh của mình thì thôi thông cảm cho sư phụ, chứ sư phụ không cố ý nói xấu nha, mà đây là bịnh chung như vậy. Thật ra chúng ta chưa có giác ngộ, cho nên chúng ta chưa phải là thánh, mà chúng ta hãy còn là là phàm phu mà mình gọi là chúng sinh. Tức là chúng sinh có nhiều lớp, từ là loài thú cho tới con người, và thậm chí ở trên cõi trời một số vị do phước lớn sinh lên cõi trời mà cũng chưa phải đắc đạo, cũng gọi là chúng sinh luôn. Cái cái nghĩa chúng sinh nó rất là rộng là như vậy. Và khi mà
[1:25]xuất hiện trên cái cuộc đời theo mỗi loài thì mỗi một loài chúng sinh nó có một cái tập tính khác nhau, cái bản năng khác nhau. Ta ta gọi là cái tập tính, mình hay gọi là cái bản năng cũng được, là nó tự nhiên nó có mà không cần phải học. Nhớ như vậy. Cái tập tính là gì? Cái bản năng là gì? Tức là những điều mà nó có sẵn ngầm ngầm ở đâu trong não ta, trong gen của ta, trong máu ta không cần phải học mà tự nó có, nó gọi là tập tính, là bản năng. Ví dụ như chó có cái tập tính, bản năng gì? Gì? Trung thành. Phải không ạ?
[2:09]Trung thành rồi mới giữ nhà. Đó là chó tự có cái như vậy. Như vậy ai gieo duyên gì thì được làm chó?
[2:22]Tức là nếu con chó có tính trung thành, như vậy là chúng ta sống trung thành thì chúng ta sẽ được làm chó, đúng không ạ? Phải nhân quả vậy không ạ?
[2:34]Nghe nói như vậy thì ai cũng sợ không dám trung thành nữa vì vì sợ trung thành rồi sẽ làm chó, không phải. Đây là điều rất là lạ là cái người phản bội lại bị đọa làm chó. Tức là Diêm Vương cho đọa làm chó để làm chi? Để khi làm cái thân chó đó được mang cái tập tính, bản năng của sự trung thành mà coi như bù lại cái cái cái tâm mà kiếp xưa mình đã phản bội. Bây giờ được học lại một cái đạo đức khác mà một cái đạo đức từ nơi một con thú, ừ cái đó mới đau á. Tức là đi qua một kiếp chó rồi, trở lên làm người tự nhiên người đó bớt phản trắc. Tính phản trắc sẽ lặp lại, nhưng mà do đi qua một kiếp làm chó tự nhiên có cái tính trung thành.
[3:21]Đây là điều rất là lạ. Nhưng mà cái người mà đi qua kiếp chó để rồi có cái tính trung thành đó, ta sẽ thấy nó bị lẫn lộn trong cái tâm của họ, vừa là kẻ như phản bội, vừa là một kẻ như có tình cảm của cái sự gắn bó trung thành. Hai cái tình cảm đó cứ lẫn lẫn lẫn lẫn trong một cái con người đó, vì con người đó từ mới chó trở lên lại. Còn cái người mà họ có cái đạo đức trung thành đó thì họ có cái lập trường, có cái trí tuệ, có cái sự quả quyết của cái sự trung thành, hy sinh tất cả vì chủ của mình. Và cái người đó là người tự con người họ có cái đạo đức trung thành chứ không phải đi qua kiếp chó.
[4:02]Nên đây là một cái dấu hiệu để ta nhìn ra. Còn khỉ có cái tập tính gì?
[4:10]Khỉ? Khỉ? Trời ơi, bộ không ai làm khỉ chưa, bao giờ làm khỉ sao không biết à. Bắt chước. Phải không ạ? Đó, khỉ có cái tập tính là bắt chước, thấy ai làm gì cũng bắt chước làm theo. Mà cái bắt chước được á nó là khởi đầu của sự thông minh. Nhớ như vậy. Nhưng mà nó thua con người ở một bước, vì con người có một cái tập tính vượt hơn loài, cái sự bắt chước đó một chút là cái gì?
[4:44]Là sáng tạo. Nhớ, nghĩ ra cái mới. Đây là cái con người vượt hơn con khỉ. Còn con khỉ bắt chước thôi và không nghĩ ra được cái mới. Còn con người vừa có thể bắt chước mà vừa nghĩ ra được cái mới, gọi là cái tập tính của con người là là sáng tạo. Cho nên ban đầu vậy chúng ta muốn nghĩ ra cái mới, học cái kiến thức của người đi trước cái đã. Ví dụ muốn là người sáng tác được nhạc thì phải đánh những bản nhạc, tấu những bản nhạc của những nhạc sĩ khác cái đã, thấy ai hát cứ hát theo cái đã. Đó, rồi lần lần mình mới nắm vững hết mọi quy luật, sau đó bắt đầu mới tạo ra một cái mới của riêng mình. Đó là cái và con người là như vậy, cuối cùng cũng đi tới sáng tạo.
[5:31]Giống như trong phim Cậu Bé Rừng Xanh đó, The Jungle Boy, thì cái khi mà đấu nhau với một con hổ, tất cả mọi loài đấu không nổi với con hổ đó thì cái con gấu con gấu mẹ nuôi cái đứa bé mà lạc vào trong rừng trở thành nó sống với các loài nói: "Con phải dùng cái cái trí sáng tạo của loài người, con mới chống lại được cái con cọp này." Thế là cậu bé đó mặc dù là sinh ở trong rừng, là sống với khỉ, với gấu, với sói nhưng mà dùng cái trí thông minh mình sáng tạo, biết tạo ra những cái bẫy để mà mới đánh bại được cái con hổ mà khi nó đang đe dọa các bầy đàn khác. Nên đây là một cái tập tính của con người là nghĩ ra được cái mới, thấy không?
[6:15]Còn ong có tập tính gì? Có bản năng gì? Cái loài ong?
[6:24]Cái tập tính của loài ong là đoàn kết và cần cù, đúng không ạ? Đó, đoàn kết và cần cù. Cho nên ai mà hay chia rẽ, ai mà hay làm biếng thì sẽ được sinh làm làm ong để học lại cái bài học mà mình thiếu khi mình làm người. Khi làm người mình làm biếng thì sẽ được làm ong. Khi làm người mình chia rẽ, được làm ong. Khi làm người mà mình không biết học cái hay của người khác thì mình sẽ được làm sinh làm khỉ. Nha, khi làm người mà mình phản bội thì mình sẽ sinh làm chó. Đó, bắt đầu hiểu rồi đó, vậy đó, đại khái là vậy.
[7:08]Đó là những cái tập tính căn bản của một vài loài chúng sinh, nhưng mà chúng sinh thì nhiều loài lắm, nên mỗi loài có những cái tập tính cơ bản như vậy. Còn lại một số loài, một số tập tính nó cũng giống giống giống giống, na ná na ná nhau, nhiều loài như vậy. Nhưng mà kèm theo các tập tính đặc trưng đó thì ta có một số cái bản năng xấu. Bản năng xấu mà ta cứ phải kiềm chế mãi. Có những bản năng xấu tự nhiên ta phải kiềm chế mãi, ví dụ như cái gì? Ví dụ như là tham lam, đúng không?
[7:46]Tham lam là muốn nhiều về về cho mình. Mà khi muốn nhiều về cho mình đó thì
[7:55]có khi của người ta cũng tìm cách lấy về cho mình mà trở thành cướp đoạt, trộm, vân vân. Hoặc là có khi không phải của ai, thấy không có của ai hết thì lật đật lẹ lẹ giành về cho mình, nói chung là tham lam. Rồi cái bản năng đó nó nó tự nhiên ở trong con con người của tất cả các chúng sinh, của tất cả các loài. Nhưng mà do con người thông minh quá cho nên cái sự tham lam của con người nó lớn vượt trội hơn các loài. Ta sẽ thấy ví dụ con khỉ khi nó gặp được thức ăn, nó lật đật nó ăn, nó ăn ăn quá chừng, mình nói: "Trời, đâu sao nó ăn dữ?" Thực sự thực nó nó tham thôi chứ ăn không hết, nó giấu lại trong cái bên miệng của nó.
[8:37]Lúc mà giành nhau hết rồi, không còn gì nữa cái nó ra một góc nó ngồi, nó mới nhả ra nó ngồi từ từ nó nhai lại, đúng không ạ? Đó vậy. Thì còn con người thì sao? Thì có cái họng để giấu không? Không, mình giấu trong ngân hàng. Con người có két sắt ngân hàng, thế là các loài đều giống nhau, nhưng mà cái sự tham lam con người thì khủng khiếp hơn. Hoặc là cái cái giận, cái nổi nóng, cái sân, cái thù, vậy loài nào cũng có. Loài nào cũng có, con chó cũng biết sân, biết giận. Con trâu, con bò cũng biết sân, biết giận. Con cọp, rắn gì cũng biết sân, biết giận hết. Rồi con người cũng vậy. Mà nhưng nhưng mà con thú nó giận á ta không quan tâm,
[9:19]nhưng con người mỗi khi nổi giận thì ta nhìn thấy rõ. Tại vì sao vậy? Bởi vì trong cái cộng đồng con người, người ta cần một cái đời sống hòa hợp, yêu thương, nên có cái người nào nổi giận lên nó làm xáo trộn, nên bị người ta nhìn thấy, người ta phê phán, mình khó chịu, mình cứ phải đè nén. Chứ sự thật chúng ta cũng giận, và cái giận của con người cũng vậy, khủng khiếp lắm vì con người rất thông minh. Vì rất thông minh nên con người cái giận, cái thù của con người kinh hồn. Có thể mà giận một cái giết cả gia đình người ta, ông vua giận một cái ông giết cả cái ba dòng họ của người ta. Mà có những cái lãnh bạo chúa giận một cái giết cả một cái làng với cái
[10:00]quê hương của người đó luôn, không còn một người nào tồn tại luôn. Tức là cái giận của con người nó khủng khiếp hơn cả loài thú, vì con người thông minh và nghĩ xa quá. Cho nên nó khuếch đại những cái bản năng xấu đó lên gấp bội lần so với với con thú. Hoặc là có một bản năng nữa là loài nào cũng có nữa là ái dục. Ái dục là tình yêu nam nữ, rồi thành hôn nhân, thành gia đình. Đó, chỉ trừ cho tới khi mà sinh lên tới cõi trời Sắc giới thì lúc đó cái bản năng này mới bị tắt. Tức là cái người đó phải chứng từ Sơ thiền hoặc là chứng cái tam quả A-na-hàm thì bản năng này mới mới tắt. Còn bình thường, chúng sinh cứ bị lẩn quẩn lẩn quẩn trong
[10:43]cái bản năng ái dục này, mà ta gọi là cái bản năng tự nhiên, nhưng đó cũng là một bản năng khi mà chúng ta còn là chúng sinh ở cái thân phận thấp kém. Rồi có cái bản năng nữa rất là kỳ lạ mà chỉ một số loài thông minh thì nó hiện ra, còn cái loài không thông minh thì không thấy lắm, đó là đố kỵ, à đố kỵ. Tức là ganh tị đó, thấy người khác được cái gì hay mình cảm thấy khó chịu. Đó là cái ganh tị nó tồn tại, tồn tại. Còn cái trường hợp mà cái khó chịu nó nó khởi lên thành những cái câu mâu, chê trách, bới móc để hạ nhục cái sự thành công của người khác thì đó gọi là cái gì? Cái hành vi, hành vi xấu rồi.
[11:35]Cái sự ganh tị đó trở thành một cái sự trù dập, một cái sự công kích cái hèn hạ. Ví dụ như vừa rồi ta có cái anh tài xế gì ảnh ảnh cứu được cái xe khách bị mất thắng, thắng phải không nhờ? Ta nghe cái chuyện đó phải không? Đó, cả nước xôn xao rồi ai cũng mừng. Nói chứ cứu được cái mạng 30 con người cũng mừng lắm. Chứ nếu không có cái xe tải đó, chiếc xe kia tuôn luôn qua vài khúc quanh thì ta không hiểu chuyện gì xảy ra. Đó, nên cũng mừng rồi mọi người vui mừng quá cái đều ca ngợi thì có những người tìm cách nói, "Không, ông này ổng chả cứu gì ai trơn á, tại cái xe khách đâm vô dính ổng rồi ổng kẹt cứng rồi
[12:13]ổng phải đi xuống luôn." Ờ, tức là tìm cách nói ngược lại để cho một người được khen phải bị mất cái danh dự đi. Thì cái tâm đó cũng là một cái tâm không hay, tâm không hay. Thế người, đây giữa cuộc đời có một cái tai nạn rồi có một người xuất hiện để cứu mọi người thoát cái nạn đó thì đó là điều vui mừng ha. Rồi có một người được khen, được vinh danh, đó là một điều vui mừng giữa cuộc đời này. Cái điều ta ước mong là gì? Ước mong là trên đời này ai cũng khen nhau được, đừng ai chê ai. Cái điều buồn trên cuộc đời này là gì? Có những cái tiếng chê nó thấp thoáng đây đó, đây đó, nó rỉ tai từ cái tai này qua tai kia,
[12:55]nó đưa lên trên mạng nó nói thế này nói thế kia làm cho cuộc đời nó xấu đi, nó mất đẹp. Chứ nếu cuộc đời này chỉ có những lời khen thì cái trái đất này thực sự là thiên đường. Vì sao vậy? Vì chỉ có những người tốt mới thích khen, chỉ có những người yêu thương nhau mới thích khen nhau. Cho nên cứ lắng nghe cái tỷ lệ giữa lời khen và lời và lời chê thì ta biết rằng cuộc đời này là khổ đau hay hay hạnh phúc. Cứ nghe con người ta khen nhau thì ta biết trái đất đang trong giai đoạn thiên đường, hạnh phúc. Mà cứ nghe cái lời chê nhiều thì ta biết trái đất, địa cầu này đang đi qua giai đoạn tăm tối, khổ đau, tội lỗi.
[13:38]Cứ nghe cái lời khen chê là biết à. Đó, bây giờ ví dụ như cái tay nó là khủng bố, nó gặp ai nó cũng bắn cũng giết, đem bom nó đánh tùm lum hết trơn. Mà hỏi nó tại sao vậy là cái lời đầu tiên nó trả lời là gì? Là nó chê, phải không ạ? Nó chê cái người đó xấu, người kia ác cho nên nó phải có nhiệm vụ nó thay mặt Thượng đế nó giết bớt cái người này, nó giết người kia đi để cho trái đất này sạch hơn. Ta nhớ cái lời chê, đó. Cái tay nó bản thân nó như quỷ á mà nó hễ mở miệng nó cũng phải chê người ta một cái hả đã. Cho nên ta nghe cái lời chê, ta biết trái đất này đi qua trong giai đoạn tăm tối. Còn nếu ta nghe được nhiều lời khen,
[14:17]ta biết trái đất này đang đi qua cái giai đoạn của bình minh, của của hạnh phúc. Do đó, chúng ta cũng vậy, trong cái bản năng của mình có nhiều điều xấu, mình có những cái tham lam, sân hận, ích kỷ, gì gì đó nhưng mà cố gắng kềm chế lại, nhất là có cái tánh xấu là sự đố kỵ. Thấy ai hay, thấy ai tốt, thấy ai được khen mình khó chịu, chê, bới móc, hạ người ta xuống bớt, cái điều đó làm cho thế giới này đen tối đi. Rồi ta cứ tiết kiệm cái lời khen cũng là làm cho cái thế giới này bớt cái ánh sáng đi mà ta siêng chê đúng là ta phủ bóng tối lên cái trần gian này. Nên vì vậy ví dụ như cái người không đáng thì ta không khen.
[15:05]Nhưng mà hễ bất cứ ai có cái điều gì hay thì ta cố gắng mà mà khen cho nhiều để chúng ta đem thêm lại cái ánh sáng cho cái thế gian này. Mà ta kềm chế được những bản năng xấu trong trong lòng mình là như vậy nha. Cái so sánh giữa chúng sinh và các bậc thánh,
[15:30]ừ giữa người phàm phu và các bậc đắc đạo khác nhau ở chỗ gì? Ở chỗ là các bậc thánh họ diệt xong được các bản năng, vậy thôi. Còn mình thì sao? Còn mình thì chưa diệt được. Chưa diệt được nhưng mà có hai cái thái độ: một là theo nó luôn, hễ nó kêu mình tham thì mình phải tham, nó kêu mình nổi nóng đi là mình nổi nóng liền, thấy không? Nó kêu mình ganh tị đi là mình ganh tị liền. Đó là cái hạng phàm phu mà sẵn sàng đọa làm súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ, tức là bản năng nó kêu mình làm cái gì thì mình làm theo cái đó liền. Còn một hạng chúng sinh khác là bản năng nó kêu, mình cưỡng lại, mình kềm lại.
[16:20]Vậy chúng ta thuộc loại chúng sinh nào? Thầy nói lại, có hai loại chúng sinh thì còn cái bản năng xấu cả: tham, sân, si, ái, đố kỵ, mạn, nghi, ích kỷ, kiêu căng, ôi đủ thứ trò. Thì chúng ta ngồi đây là thuộc loài chúng sinh còn những điều đó nhưng mà có hai loại: Loại thứ nhất là cái bản năng nó khởi lên cái gì thì ta làm theo cái đó. Hễ nó kêu mình phải kiêu mạn đi là mình kiêu mạn liền, coi không coi ai ra gì, phải không ạ? Nó kêu mình nổi nóng đi là mình phùng mang trợn mắt lên liền, tức là nó kêu mình gì làm nấy. Còn một loại chúng sinh thứ hai là bản năng nó khởi lên, vất vả cưỡng lại, kềm lại.
[17:02]Thì ta thuộc loại chúng sinh số một hay chúng sinh số hai? Nói nghe coi, số một hay số hai?
[17:12]Dám hôn đó, số hai dám hôn đó. Thực sự thế này, nếu không phải số hai là không ngồi đây trong đêm Trung Thu này. Sự thật là như vậy.
[17:28]Không có một ngày Trung Thu nơi ngôi chùa thân yêu, nhìn trăng lên bên lưng đồi cheo leo, nghe tiếng kinh bay theo làn mây chiều. Hôm nay thầy ho, hát dở ẹc à. Nếu không có cái phải là chúng sinh thứ hai không có ngồi đây, phải không ạ? Chúng ta là những người theo Phật, biết tu hành mà tu là gì? Là cưỡng lại cái bản năng đó. Mà cưỡng kềm nó lại, xong chưa? Chưa, chưa mới ngồi đây, chứ nếu xong rồi ngồi đâu trên kia kìa, phải không ạ? Nên nếu là chúng sinh hạng số một, cái bản năng nó khởi đâu sai đó thì không ngồi đây. Mà nếu diệt xong bản năng cũng không ngồi đây, cho nên người số hai mới ngồi đây nha, là biết tu mà tu chưa xong, ý là như vậy.
[18:20]Còn bậc thánh thì ung dung tự tại vì đã diệt xong các bản năng đó rồi, như vậy thôi. Mà cái quý của ta, à cái đáng yêu của ta là cái gì? Là cái vất vả chiến đấu với những bản năng đó.
[18:37]Mà vất vả lắm, không phải dễ. Vì nổi sân mà kềm lại, dễ không? Rất khó. Cái đố kỵ vừa khởi lên bí mật trong tâm, kềm lại dễ không? Rất khó. Thấy người ta được khen mình khó chịu, diệt cái khó chịu đó dễ không? Rất khó. Không phải dễ đâu, nhưng mà phải phải diệt nó đi. Phải diệt nó đi cho đời tươi sáng. Chứ còn mà không quan sát được những cái tánh xấu nó nổi lên, những cái tập tính xấu, những bản năng nó xấu nổi lên thì ta trôi lăn đọa lạc liền. Bỏ thân này rồi không biết đi đâu à, bị tuột xuống địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh liền. Còn ta được làm người bởi vì ta đang chiến đấu với những cái tánh xấu đó, vậy thôi.
[19:26]Nhưng mà bây giờ thì ta chiến đấu cách nào để cho nó đừng quậy ta nữa, chứ nó quậy hoài cực quá. Đây là thầy nêu ra một số cái nguyên tắc để ta diệt trừ cái bản năng của mình cho xong. Thứ nhất là phải biết tôn kính các bậc thánh. Đầu tiên, đó là phước đầu tiên. Không biết tôn kính Phật, không biết tôn kính các vị Bồ Tát, A La Hán, không biết tôn kính những bậc thánh vô tình mình gặp trong đời thì mình không có phước để tu. Câu đầu tiên như vậy. Ví dụ như thế này: Mình vừa khởi lên cái tham,
[20:10]Cái mình nghĩ lại, nói thôi đừng tham nữa. Mình có thể giành cái của người kia, nhưng mà bỗng nhiên khởi lên: Thôi, đừng giành, cứ nhường cho nó đi. Ở đâu ra cái ý nghĩ nhường?
[20:26]Vì đa phần người ta không nhường. Đa phần người ta giành được là người ta giành liền. Nhưng tại sao mình khởi lên ý nghĩ nhường? Chỉ bởi vì cách đây tám kiếp, vô tình mình gặp một bậc thánh. Vô tình đó là mình đi chơi đâu ở trong rừng, mình gặp một vị hiền nhân ở trong cái thất cỏ vắng. Rồi mình đến mình ngơ ngẩn, thấy gương mặt trang nghiêm, sáng tỏ, mình mới chắp tay hỏi: Thưa bác, sao bác ở đây? Rồi cái vị hiền nhân mới nói: Ờ, bác ở đây vì bác thích cuộc sống thanh tịnh, tu dưỡng tâm hồn. Rồi nói: Ủa, như vậy là người thân đâu? Nói: Người thân của bác là những con chim, những con thú ở quanh đây. Rồi:
[21:14]Vậy lâu lâu có người đến gặp bác không? Nói: Lâu lâu có những người đi rừng rồi cũng ghé đây thăm bác. Rồi: Bác ăn uống sao? Nói: Thì bác ăn lá, ăn rau trong rừng, ăn trái trong rừng, lâu lâu người ta cũng đem gạo. Đấy. Rồi cái tự nhiên mình cảm thấy kính mộ con người này, cái mình cứ tới lui hoài. Cứ đem gạo rồi cúng dường rồi nghe cái vị đó dạy điều này, dạy điều kia. Cái sự cung kính đó nó nuôi cái tâm hồn mình đi qua cả trăm kiếp sau. 100 kiếp sau đó, một tư tưởng bậy vừa khởi lên, liền có một tư tưởng tốt dập nó liền. Là nhờ cái phước mà mình cung kính một bậc thánh mà vô tình mình đã gặp đâu trong một kiếp nào đó. Nó không phải dễ.
[21:56]Cho nên chúng ta ngồi đây với nhau vậy coi vậy chứ không dễ đâu. Có thể một kiếp nào đó, 5 kiếp trước, 10 kiếp trước, hay 20 kiếp trước, 30 kiếp trước, ta gặp một bậc chân tu đạo hạnh nào mà ta đã quỳ xuống, ta đã đảnh lễ, ta đã cúi đầu. Nên ngày hôm nay, tự nhiên mình yêu được cái điều đạo lý, tự nhiên mình không thích cái điều xấu xa, tội lỗi, tự nhiên mình cứ tìm tìm tới những cái điều hướng thượng, cao siêu. Mà biểu hiện là cái ngày Trung thu ta về đây với nhau. Chứ không phải tự nhiên mà về đây với nhau, không phải tự nhiên mà ta yêu quý những điều đạo lý cao siêu đâu. Từ xưa có một lần nào đó ta đã cung kính một bậc thánh nào đó rồi.
[22:38]Mà ngày nay tiếc là không còn nhiều những bậc thánh để ta gặp gỡ, ta cung kính. Do đó, thầy cứ dạy các Phật tử là phải làm sao? Phải tôn kính, tôn kính Phật. Giờ không biết ai là thánh giữa cuộc đời này, thôi thì ta biết là có Phật, nha, có các vị A La Hán á. Còn hình tượng đó, ta hết sức đảnh lễ cung kính. Vì sao vậy? Vì ta biết rằng Phật là vượt thời gian, vượt không gian. Đừng nghĩ rằng Phật nhập Niết bàn và Phật ở đâu xa. Không! Phật ở đây, Phật đang ở đây. Khi chúng ta ngồi đây, Phật đang phủ trùm chúng ta, nha. Phật là ánh sáng, Phật là chiếc lá cây, Phật là cơn gió thoảng, Phật là ánh trăng soi, nha, Phật là không khí.
[23:28]Tất cả tất cả là Phật. Cho nên ta tôn kính Phật tuyệt đối, thì đó là cái nhân mà để tạo thành cái cái những ý nghĩ tốt mà ta chiến đấu lại với cái bản năng xấu của mình. Đây là cái cái cái yếu tố đầu tiên là như vậy. Chỉ sợ nhất là ta thuộc loại ngang bướng, đanh đá, hung dữ, nhiều khi trước một bậc thánh ta không nhận ra, ta coi thường, rồi ta xúc phạm thì tiêu đời ta luôn. Không có cái gì tệ bằng xúc phạm một bậc thánh. Rơi luôn, đọa luôn, không còn có ngày trở lại. Cho nên cái hay, cái đáng mừng là ta nhận ra được một bậc thánh và ta tôn kính là cái phước đó mang theo không biết bao nhiêu kiếp sau.
[24:16]Là cái thứ nhất nha. Cái yếu tố thứ hai mà để ta diệt trừ cái bản năng của mình là biết nghe được đạo lý của thánh hiền và tư duy, tự nhủ trong lòng mình. Đó. Ví dụ như bây giờ là như thầy đang nói cái điều đạo lý, quý Phật tử đang lắng nghe điều đạo lý, thì đây là một điều cao quý.
[24:47]Mà không phải riêng thầy, mà khi ta nghe được đạo lý ở đâu cũng vậy, ta biết suy xét, biết gạn lọc, biết tiếp thu và biết suy tư. Cái quan trọng là biết suy tư, ngồi ngẫm lại, đối chiếu lại với cuộc sống của mình, tự nhủ lòng mình. Cái tự nhủ đó, ta gọi là chánh tư duy đó, nó định hình lại tâm hồn của ta. Ví dụ như bây giờ ta là người ích kỷ, nào giờ chỉ lo cho mình, bây giờ ta nghe được đạo lý của một bậc thánh cái ta tự nhủ với mình thế này: Thôi, từ đây mình ráng quan tâm tới người khác, ráng yêu thương người khác, ráng sống vì người khác. Cái câu nói đó ta học được từ nơi đạo lý của ai đó, từ một bậc thánh nào đó,
[25:34]từ một bài giảng nào đó, nhưng mà nghe qua tai rồi nó mất liền. Nhưng mà ta giữ nó lại, đọng lại bằng cái chánh tư duy, bằng cái suy ngẫm, bằng cái tự nhủ, bằng cái ra lệnh cho chính mình, bằng cái buộc chính mình phải làm điều đó, thì cái sự suy tư đó, cái tự nhủ đó lâu ngày nó định hình lại tâm hồn ta. Thì trước đây ta là một người ích kỷ, chỉ lo cho bản thân mình trước, bây giờ bỗng nhiên từ từ từ từ ta sống khác đi, ta để ý đến người chung quanh nhiều hơn. À, ta để ý đến nỗi đau, niềm vui của người chung quanh. Ta để ý đến những điều thiếu thốn hay là chưa đủ của người chung quanh để mà ta quan tâm, đáp ứng.
[26:18]Đó, bắt đầu mình cảm thấy cuộc đời lạ hơn, đẹp hơn. Trước đây sống cho mình, mình chỉ thấy toàn là nỗi buồn không à: Tại sao người này không thương tôi? Nay sao sinh nhật tôi mà người kia không nhắn tin thăm? À, rồi sao cái áo, cái đứt cái cái dép tôi bữa nay nó có một cái lỗ mà sao không ai chưa thấy mua cho tôi cái đôi dép khác? Mà bữa nay cơm nấu dở ẹt, ăn không vừa miệng tôi. Tất cả chỉ là tôi. Nhưng mà khi ta tập sống cuộc đời vị tha, đi ngược lại cái bản năng mình, đôi dép mình đứt, ừ không quan trọng, mà để ý đôi dép người khác có bị đứt hay không. Cái áo mình chưa kịp giặt, không quan trọng,
[26:55]để ý coi cái dép của người bên cạnh mình, cái quần áo bên có được giặt hay chưa. À sinh nhật mình, ta quên không quan trọng, nhưng mình cố gắng không quên sinh nhật ai, chúc một câu cho vui, vân vân. Đó những là thay đổi cuộc sống ngược lại từ từ, từ từ và ta phát hiện sống vậy có bộ khỏe, bớt buồn. Còn sống lo cho mình, mình cứ trách, trách người này trách người kia: Tại sao không lo cho tôi? Còn đến khi mình không nghĩ tới mình nữa, bỗng nhiên những cái phiền trách biến mất. Chỉ còn lại cái tâm hồn mình thanh thản nhẹ nhàng để mà ban cho, ban tặng, đem niềm vui đến cho người khác. Mà khi đem niềm vui người khác, tự nhiên mình thấy ủa đời như vậy nó vui à ta.
[27:34]Ví dụ như mình biết à bữa nay là sinh nhật nhỏ bạn, mình bấm à: Chúc mày vui nha, hôm nay sinh nhật mày tao chúc mày vui. Ờ nhỏ kia cảm ơn lại, tự nhiên mình thấy có niềm vui. Còn mình sống cho mình, ngày mình sinh nhật của mình mà: Sinh nhật tao sao mày không nhắn tin? Nói: Tao bận quá tao quên. Mà phải trách nhau vài ba câu. Thì những cái cứ trách nhau vì mình sống cho mình. Còn khi mình sống cho người khác, mình cái phiền trách biến mất, thay vào đó là niềm vui, cái sống nó hay hơn. Và từ cái đạo lý mình nghe được, mình ngẫm lại trong cuộc sống, mình thay đổi, định hình tâm hồn mình lại, đó là từng bước mà diệt trừ cái bản năng.
[28:11]Đây là gọi là cái tu thật sự đó. Nếu cái tôn kính bậc thánh là cái phước khởi đầu, thì cái chánh tư duy khi mà nghe được đạo lý, bắt đầu ta bước vào cái cái tu. Nhưng mà rồi cái nữa là làm cố gắng tìm một môi trường sống mà có kỷ luật, kỷ cương, có nội quy, có nề nếp, có luật pháp để ta nép mình vào trong đó. Là vì sao vậy? Bởi vì cái kỷ luật nó ép ta, nó chặn đứng cái bản năng của ta.
[28:45]Ví dụ bây giờ ta giận lên, ta muốn nạt ai: Thôi, nội quy chùa không cho phép, có gì nói nhã nhặn. Thế nó kềm cái bản năng mình lại, vài lần cái mình thấy hổ thẹn, mình rút lại. Đó vậy. Rồi
[29:02]tức là nhiều thứ sai trái mà nếu không có một môi trường có kỷ luật, có kỷ cương thì ta sẽ dễ làm bậy. Nhưng trong một môi trường có kỷ luật, có kỷ cương, ta không dám làm sai. Đây là nhờ cái kỷ luật bên ngoài. Hồi nãy đó là cái chánh tư duy là tự trong tâm ta định hình tâm hồn ta, giữ chính ta, nhưng mà không chắc ăn. Vì sao? Bởi vì một mình mình cô độc trên con đường tu hành coi vậy chứ yếu, ta cần một đại chúng, ta cần những người đồng hành. Nếu là cư sĩ, ta phải tham gia đạo tràng để tu tập, có huynh đệ, có quy luật, có thanh quy, có nội quy của đạo tràng, ta nương theo đó mà mà tu tập thì kềm chế được cái bản năng xấu của mình.
[29:51]Còn người xuất gia thì ở trong chùa có thanh quy, có giới luật, kềm chế cái bản năng xấu của mình lại, không cho nó phát tác. Vì một lần nó phát lên rồi cái nó cứ lặp lại, còn kềm nó được một lần rồi nó rất là đỡ. Giống như trong xã hội phải có cái pháp luật là vậy. Trong xã hội phải có cái pháp luật. Pháp luật định hình, ổn định xã hội lại. Vì nếu mà đừng có pháp luật, xã hội này là một cái đống bầy hầy, hỗn loạn, xung đột, mạnh được yếu thua. Nhưng mà nhờ có bộ khung pháp luật ấn xuống một cái, giữ lại đâu ra đó, con người ta sống trong nề nếp, kỷ cương, trật tự. Đó, nó chặn bớt cái bản năng của con người.
[30:36]Nên ở đây ta vừa nói mấy bước để mà diệt trừ cái bản năng xấu phải không? Mình nói bước thứ nhất là gì? Tôn kính một bậc bậc thánh, làm công đức. Thứ hai là biết suy ngẫm về đạo lý, thấy không? Thứ ba, cố gắng tìm môi trường tốt mà bước vào, một môi trường mà có kỷ luật, có kỷ cương, có nề nếp mà ta bước vào nép mình trong đó, là bước thứ ba. Bước thứ tư là phải cái chỗ này nó hơi tế nhị thế này: tức là ta sống cách nào đó mà làm cho mọi người chung quanh ta yên tâm.
[31:16]Cái đề tài cái nè: Ta làm ta sống làm sao đó, ta cư xử làm sao đó cho mọi người yên tâm, đừng làm mọi người bất an.
[31:26]Sống làm sao để mọi người chung quanh ta yên tâm, đừng bất an, thì đây cả là một cái triết lý lớn mà thầy không thể nói hết trong một vài lời. Có một lần thầy giảng đâu ngoài Hà Nội có nói về điều này rồi thì phải. Không biết thầy giảng ở đâu thầy có nói sơ sơ về điều này. Hôm nào thầy sẽ lặp lại kĩ. Cho nên cái triết lý sống, cái đạo lý sống đó là ta sống cách nào để cho mọi người chung quanh ta được yên tâm, đừng gây sự bất an cho mọi người, đó là công đức lớn. Thì cách nào sống thì ta có nhiều vấn đề phải bàn, rồi. Và cái cuối cùng là bằng thiền định nha, bằng thiền định lắng tâm, lắng được diệt trừ những cái vọng
[32:11]tưởng thô, cho tới những ý nghĩ sâu, những cảm tình sâu, những bản năng sâu dần sâu dần khi ta nhập được định thì những bản năng đó được diệt trừ, được bứng gốc lên luôn. Tại vì sao? Bản năng cũng là tâm, cái tập tánh xấu cũng là tâm. Lắng được tâm, diệt được những cái tâm động sâu dần sâu dần sâu dần rồi coi giống như cái cây mình bứng mất đi luôn. Giống như bây giờ một cái cây ta nhìn thấy lá, vì lá đó là những vọng tưởng mà ta hay thấy, những ý nghĩ, rồi ta chặt lá, chặt lá để cho nó lòi được cái thân cây ra, rồi ta cưa cái thân cây dần cho bứt luôn, rồi ta cưa thân cây rồi mới thấy cái rễ cây,
[32:52]ta đào cái rễ cây, đào nữa, đào sâu sâu cho tới rễ cái bứng đi luôn là cây đó hết. Rồi có nghĩa giống như vậy, cái vô minh phiền não, cái tập tính xấu, cái bản năng của ta cũng vậy. Cái vọng tưởng giống như lá, ta tu để diệt cái lá đi, nhìn vô thấy cành cây, diệt tiếp, chặt tiếp cành cây, thấy cái thân cây, cưa cái thân cây, đào xuống bứng cái gốc lên, gốc cái cội rễ vô minh phiền não, những bản năng xấu bứng hết luôn. Nên thiền định là cái bước đi quyết liệt cuối cùng mà các bậc thánh đều phải trải qua. Cho nên ta nhắc lại là khi sinh ra các loài thì mỗi loài đều có cái tập tính, à một tập tính cơ bản là sự trung
[33:32]thành, cái tính hay bắt chước, tính hay đoàn kết cần cù, tính hay sáng tạo. Bên cạnh những cái tập tính cơ bản đó, chúng sinh có một số tập tính xấu của tham, sân, si, mạn, nghi, ích kỷ, đủ thứ hết. Và ta tu là ta kềm chế, diệt trừ những cái bản năng đó. Bậc thánh thì đã diệt trừ xong nên ung dung tự tại, còn chúng ta là phàm phu diệt chưa xong. Mà có những số người thuận theo bản năng đó làm vô số điều tội lỗi, chết đọa mất vào địa ngục súc sinh. Còn chúng ta biết Phật pháp, cho nên tuy còn cái bản năng xấu nhưng mình ráng kềm chế, ráng đấu tranh, ráng trừ diệt. Và cái phương pháp trừ diệt gồm năm điều.
[34:18]Thứ nhất là ráng tôn kính các bậc thánh. Thứ hai là ráng nghe đạo lý mà tư duy, nghiền ngẫm, định hình tâm hồn mình lại. Thứ ba, cố gắng bước vào một môi trường có nội quy, có kỷ luật, kỷ cương mà mà sống, mà tu. Thứ... đó là thứ à 1 2 3 4, 4 rồi.
[34:45]Thứ tư là có một cái lập trường sống đem lại sự yên tâm cho mọi người, đừng để mọi người bất an, là một cái công đức lớn. À ý này là gì? Là ý này lớn lắm, nên lúc khác ta triển khai. Và cái cuối cùng là phải bằng thiền định, nhiếp tâm. Nhiếp tâm giống như ta chặt hết những vọng tưởng thô tới tế dần, sâu dần, bứng hết cái cội rễ vô vô minh lên. Như vậy. Thì hôm nay trong cái ngày Trung thu như vậy, ta chia sẻ nhau một điều là ai cũng là còn phàm phu, những cái bản năng như vậy thì cố gắng mà mà tiến tu. Ta quây quần bên nhau như thế này cũng là một niềm hạnh phúc, nơi những người mà ta tin yêu được, ta quý mến được.
[35:35]Vì ở ngoài kia cũng đầy những cuộc vui, nhưng mà trong những cuộc vui đó có những con người ta không dám tin tưởng lắm. Còn ở nơi đây ngồi lại với nhau, ta có một Đức Phật từ bi để ta yêu kính, ta có cái chúng Tăng, những người xuất gia để ta tin tưởng, ta có những bạn đạo để ta quý mến mà tin tưởng. Đó cũng là hạnh phúc hiếm hoi trong cuộc đời này. Và ta muốn nhân rộng cái hạnh phúc này lan truyền hết trên thế gian này bằng cái gì? Lời, lời khen. Cố gắng tìm những người tốt mà khen. Thật lòng quý mến, thật lòng khen ngợi cũng là cách ta soi thêm cái ánh sáng cho cuộc đời băng giá này nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.