[0:03]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:15]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:29]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:40]Xin cung thỉnh sư phụ thượng tọa an tọa, mời đại chúng ngồi xuống.
[0:47]Quý Phật tử biết tại sao trời nóng đến thế không? Thường thường theo cái thông tin khoa học ta bị cái hiệu ứng nhà kính, à do khí thải carbon nhiều quá nó tỏa vào không khí. Ánh mặt trời đi xuống, hơi nóng đi vào, nó không, nó không thoát ra ngược trở lại vũ trụ. Thành thử nó cứ càng ngày càng đun nóng lên dần, nóng lên dần, là hiệu ứng nhà kính. Cái hiệu ứng nhà kính người ta dùng trên những cái máy quang năng ưm nước nóng ở trên nóc nhà á. Cái ánh nắng mặt trời đi vào không đi ra được thì nó đun nóng cái nước để mà ta, ta, ta sử dụng nước nóng ở nhà. Thì như vậy cái hơi nóng bị nhốt lại. Nhưng mà thực sự cái nóng của ta hiện nay không phải hoàn toàn
[1:30]là do hiệu ứng nhà kính, mà do mặt trời cháy mạnh hơn. Ta nhìn thấy cái ánh nắng bây giờ không phải là ánh nắng vàng, phải không ạ? Ánh nắng bây giờ màu trắng. Mà trong cái cái quang phổ, hệ thống quang phổ thì ánh sáng màu trắng là ánh sáng cường độ mạnh nhất. Cho nên khi ánh nắng mà đã thành nắng mà nắng trắng thì là do cái cường độ của mặt trời tỏa xuống rất là mạnh. Mà tại sao mặt trời tỏa mạnh? Vì mặt trời cháy mạnh hơn lúc trước, đốt cháy mạnh hơn, đốt cháy nhiều nhiên liệu hơn ở trên đó. Thì nếu với cái cường độ này thì cái tuổi thọ của mặt trời sẽ chóng tắt hơn. Lúc trước người ta tính khoảng hơn 4 tỷ năm nữa mặt trời
[2:15]sẽ tắt, nhưng mà mới đây người ta điều chỉnh lại là cường độ mặt trời cháy mạnh chắc còn khoảng 3 tỷ năm nữa. Nhưng nếu vài năm sau mặt trời cháy mạnh hơn nữa thì chắc tuổi thọ mặt trời chỉ còn 1 tỷ năm, còn ta thì đã chết rồi. Chỉ cần vài năm nữa, cứ như thế này 10 năm sau là cứ tăng dần là không còn ai sống nữa. Trái Đất biến mất đi, một cái hệ sinh thái biến mất, chỉ còn một số cây cỏ thôi. Nó chịu nóng được tới cỡ đó thôi, còn con người ta, động vật chết sạch. À cho nên cái hôm nay ta thấy nắng nóng này đừng tưởng chỉ là một mùa màng mà đây là dấu hiệu của tận thế đấy. Dấu hiệu của tận thế, không đơn giản đâu.
[2:54]Coi vậy chứ không đơn giản chút nào đâu. Thì bây giờ làm sao mà để cho mặt trời nguội bớt lại, bớt nóng gay gắt lại?
[3:04]Thực sự không có một phương pháp khoa học nào đủ sức can thiệp vào mặt trời cả, mà chỉ có cái gì? Chỉ có cái gì? Chỉ có tấm lòng của chúng sinh thôi. Mà tại sao mặt trời cháy mạnh lên?
[3:21]Bởi vì nghiệp của chúng sinh. Nghĩa là chúng ta đã sống cái gì đó sai lầm, chúng ta đã yêu, đã ghét một cách sai lầm, nên làm cho mặt trời nổi giận. Nên đừng tưởng mặt trời chỉ là một tinh cầu vô hồn. Coi chừng mặt trời cũng là một một một một sinh thể. À, một mặt trời coi chừng cũng là một sinh thể, và cũng đừng nghĩ Trái Đất là một tinh cầu có đất, có đá, có nước vô hồn, coi chừng Trái Đất này cũng là một sinh thể, có sự sống, có tâm hồn đấy, và mặt trời cũng vậy. Và chúng ta đã sống sai lầm gì đó khiến cho mặt trời nổi giận. Cho nên ta phải thay đổi lại, mà không phải là chỉ chừng ấy người ta đây thay đổi
[4:11]được đâu, mà phải cả cái thế giới này thay đổi mới chuyển được mặt trời dịu lại. Mà ta sống sai lầm là cái gì sai lầm? Là ta đã yêu sai lầm, ta đã ghét sai lầm. Hôm nay ta nói về vấn đề yêu ghét, bài hôm nay là bài giảng về sức khỏe của tình cảm. Sức khỏe tình cảm, ta yêu ghét cho nó đúng lại một chút để mặt trời bớt giận nha, mặt trời bớt giận. Cái tình cảm là động lực của cuộc sống này. Tình cảm cũng là
[4:48]khởi điểm của tội phước. Nghĩa là tình cảm, tức là cái yêu, cái ghét, là động lực của cuộc sống. Nếu không có cái yêu, cái ghét, chúng ta không cần phải sống trên đời này nữa. Ví dụ như hôm nay tại sao ta ngồi đây? Hôm nay tại sao ta ngồi đây? Vì ta thích. Thích cái gì? Ta thích, thích cái gì ạ? Không ai trả lời hết trơn. Thích đi chùa, phải không ạ? Thích đi chùa, thích lễ Phật, ừm thích được gặp các huynh đệ bạn đạo trong cái không khí đầm ấm yêu thương này, và thôi kệ, cũng có dịp đi chùa cũng nghe cái ông thầy gầy gầy ốm ốm xấu xấu ổng nói lảm nhảm gì đấy cũng vui vui. Đó. Thích, phải không ạ? Thích.
[5:42]Vậy, nên ta ngồi đây, nhớ vậy. Rồi tại sao ta phải lập gia đình?
[5:54]Vì ta lỡ yêu. Đấy, đúng, ta lỡ yêu. Ờ rồi, rồi tại sao ta phải sống? Tại sao phải ta phải tiếp tục bước tới? Tại sao ta phải sống? Tại sao? Vì ta hy vọng. Hy vọng cũng là một loại tình cảm. Ta hy vọng một tương lai tốt đẹp hơn một chút ở ngày mai, đúng không ạ? Hy vọng, nhớ như vậy. Trẻ thì ta hy vọng ta lớn lên ta thành công. Lớn lên thì ta hy vọng cái sự nghiệp ta ổn định ở tuổi già. Tới già rồi ta lại hy vọng sau cái chết này ta về một nơi một nơi an lành. Là lúc chính nhờ cái hy vọng mà ta mà ta sống. Vừa rồi ở trên báo có cái câu chuyện có bà vợ bị ung thư. Mặc dù là bệnh viện hết sức cố gắng chữa chạy nhưng mà
[6:52]bà đuối, xương khớp à từng nơi đau, đi không nổi nữa. Ông chồng quá yêu bà, và hai vợ chồng vào trong cái xe hơi ngồi ở một cái góc nghĩa trang, xả cái hơi CO2 vào, cả hai cùng hít CO2 chết cùng một lúc với nhau luôn. Thì bà chết, tại sao bà đồng ý chết? Tại sao bà đồng ý chết?
[7:20]Vì bà ghét cái cuộc sống bệnh hoạn này, khổ đau này, phải không ạ? Thân thể đau đớn chịu không nổi, bà ghét cái cuộc sống này cho nên bà đi tìm cái chết, đồng ý chọn cái chết. Nhớ cái ghét là động lực. Thế tại sao ông chồng cũng chịu chết với bà? Vì ông yêu bà và ông ghét cái cuộc sống không có bà.
[7:45]Đây người ta nói đây là một mối tình chung thủy nhất thế giới, tìm cái thứ hai không ra nha, tìm cái thứ hai không ra. Nó cũng cũng làm cho mọi người suy nghĩ về cái tình yêu đôi lứa như vậy, yêu nhau sắt son đến già, thấy vợ mình chết và nghĩ đến cái người mình yêu thương nhất không còn trên cuộc đời, cuộc đời này trở nên vô nghĩa. Thực sự thì cái điều này trong tâm tưởng con người cũng nhiều lắm chứ không riêng cái ông đó đâu, không có riêng, nhưng mà chỉ có cái điều ổng can đảm ổng làm luôn, làm luôn làm một lần. Nên ta sống ở đây thực sự nếu nhìn cho kỹ thì động lực của cuộc sống này chính là tình cảm, yêu và ghét một cái gì đó.
[8:31]Nói nói thưa thầy con chả yêu ghét gì. Nói con thấy con chẳng thấy con yêu ghét gì nhưng mà con cứ sống, con đâu có yêu gì nhiều cũng chẳng ghét gì nhiều mà con vẫn cứ sống, có không? Không. Cái yêu cuộc sống, cái khát khao được duy trì cái sự sống là một bản năng tự nhiên sâu thẳm mà nhiều khi bình thường chính ta không thấy. Ví dụ bây giờ ta đang đi dạo phố và tâm hồn ta rất nhẹ nhàng, cũng chẳng thấy yêu chẳng thấy ghét gì. Nói bây giờ tại sao anh sống? Nói thì sống thì cứ sống thôi, chả yêu chả ghét gì, không có đâu. Đến lúc ví dụ như bây giờ cũng cái người đang đi dạo, đưa họ đứng trên một cái bực đá mà trước mắt là một cái vực
[9:16]thẳm sâu hoặc là đưa lên cái nhà cao tầng ở trên mái mà dưới là một cái vực rất là sâu, cái nhà cao tầng cỡ mấy chục tầng như vậy, xô họ nhổm một cái, rồi chuyện gì xảy ra? Ta kéo lại ngay. Ví dụ nhổm một cái kéo, cái cảm giác là gì? Cảm giác là gì? Sợ hết hồn, đúng không ạ? Cảm giác sợ hết hồn, sợ tái mặt luôn. Lúc đó mới biết là mình sao? Mình là người sợ, sợ chết. Lúc đó mới biết là ngược với cái sợ chết này là yêu cuộc sống này biết dường nào. Cho nên chúng ta sống ở đây ta bị tình cảm yêu ghét chi phối. Mọi việc làm của chúng ta trên đời này đều bị chi phối bởi hai điều: ưa và ghét, thích hay là chán, tất cả đều là như vậy cả.
[10:10]Và ta tạo nghiệp tội hay phúc cũng chính là từ cái tình cảm này. Nếu ta yêu một điều gì đó đúng thì ta sẽ hành động, phải không ạ? Bởi vì tình cảm yêu ghét đưa đến hành động, và hành động đưa đến cái gì? Tội, phúc. Khi ta làm, khi ta nói, hoặc khi ta suy nghĩ thì đều thành nhân, thành thành quả, thành tội, thành phúc. Cho nên là từ cái tình cảm ưa ghét ban đầu thì ta sẽ thành hành động. Hành động là gồm có gì? Hành động, lời nói và và suy nghĩ. Và từ cái tam nghiệp thân, khẩu, ý, hành động, lời nói, suy nghĩ này mới thành tội, tội phúc về sau, nhớ như vậy. Cho nên nói rằng tình cảm chính là khởi điểm
[11:03]của nghiệp, khởi điểm của tội phúc về sau. Thì ở đây là nói ví dụ thế này: nếu ta đặt một tình cảm sai thì hành động là sai và thành tội, đúng không ạ? Nếu ta đặt một tình cảm đúng thì cái hành động sẽ là đúng và kết quả là phúc, đúng không ạ? Đồng ý. Để thầy nói lại nha, thầy nói lại. Nhớ cái này giùm thầy, nhớ giùm thầy cái này: Một tình cảm yêu ghét sai sẽ đưa đến một hành động sai, và hành động sai đưa đến cái điều tội. Nếu một tình cảm yêu ghét đúng đưa đến một hành động đúng và hành động này đưa đến điều phúc. Công thức là như vậy, nhớ chưa ạ? Nha, nhớ ghi khắc điều này giùm thầy. Và nhưng mà cái vấn đề là thế này, là hầu hết chúng ta không bao giờ
[12:05]xoay lại xét cái tình cảm ưa ghét của mình xem nó có đúng hay sai không. Hầu hết là ta, ta là nô lệ của cái tình cảm của ta. Khi nó ưa thì ta theo cái ưa đó mà ta ta làm. Khi nó ghét ta cũng theo cái ghét đó mà ta làm và thành tội thành phúc mà ta chẳng bao giờ suy xét ngược lại cái ưa cái ghét này đúng hay không? Đúng hay không? Ví dụ thế này, ví dụ như ta thấy cái người hàng xóm, bỗng nhiên ta thấy ghét ghét.
[12:44]Ta thấy ghét ghét, cái mỗi lần ai hỏi tới người hàng xóm đó cái ta nói vài câu nói xấu chơi. Nói: "À thấy bên cạnh chị có cái có cái bà đó hình như là bả là ở bác sĩ bệnh viện nào à?" - "Ối, cái thứ bác sĩ đó mà, chữa ai chết nấy à." Tức là mình cũng chả chứng cớ gì, mình nói cho vui miệng, nói cho nó xấu để thỏa mãn cái ghét của mình, mà cái ghét đó không biết cái nguyên cớ từ đâu. Thì cũng có thể duyên gì kiếp trước hay là một cái bí mật nào, một cái tâm lý bí mật. Nhưng mà mình không bao giờ xét xem tự nhiên mình ghét người ta cái ghét đúng hay sai, nhưng mà mình chấp nhận cái ghét đó, mình trở thành nô lệ của cái ghét đó và
[13:19]ai hỏi tới bà bác sĩ bên hàng xóm là mình nói xấu một câu, nó thành cái gì? Thành cái cái tội, thành cái tội. Và do cái ghét sai lầm này mà không bao giờ ta suy xét lại, không bao giờ ta suy xét. Hễ một cái khởi lên một cái thương thì ta cũng không biết là mình thương đã đúng chưa, yêu đã đúng chưa. Ví dụ như có một cái anh chàng ảnh ảnh kể câu chuyện, ảnh quen được một cái cô gái rất là xinh đẹp, người cao ráo, đúng tiêu chuẩn chân dài, nhưng mà nghĩa là dễ thương. Cái người mà cao ráo, xinh đẹp, da trắng mà dễ thương đẹp thì ở Hà Nội ta hàng vạn. Ngay khi ngồi ở đây là đã 95% là xinh đẹp như thế rồi nha, đây nên không có lo.
[14:06]Đúng không ạ? Một cái anh chàng ảnh chọn được một cô như vậy và ảnh cũng quen theo cái cách lãng mạn của tình yêu được dạy trong nhạc, trong thơ. Tức anh đọc trong tiểu thuyết, nói tình yêu phải như thế, nhạc nói tình yêu phải như thế, thơ nói tình yêu phải như thế, nào là: "Vắng con tàu, sân ga buồn thấy thiếu. Vắng em đời, anh thấy quạnh hiu." Tức là ổng nghe thơ nhạc dạy thế cái ổng cũng đem cái công thức đó ra, ổng yêu cái cô đó, ổng chiều, ổng chuộng, ổng nâng, ổng niu đủ thứ hết trơn. Thì cứ nghĩ như vậy là mình xây dựng một tình yêu đẹp với cái tuổi trẻ của mình, như vậy ta có một tình yêu đẹp và nếu may
[14:47]mắn đi đến một hôn nhân sẽ là một gia đình hạnh hạnh phúc, ông nghĩ như vậy. Nhưng nhưng cô này chỉ có một cái tật là hơi là lạ vậy thôi, mỗi khi mà anh làm cho cổ giận thì cô đứng ngay giữa đường cô cởi hết quần áo ra. Và ba lần, đã ba lần xảy ra như chuyện, anh chới với luôn. Anh không biết chuyện này là thế nào, bởi vì cái tình yêu mà anh được học trong sách, trong tiểu thuyết, trong thơ, trong nhạc nó không có trường hợp này, không có trường hợp mà khi em giận anh em sẽ cởi đồ hết, chưa bao giờ, cho nên ổng ổng lúng túng ổng không biết cái chuyện này phải giải quyết thế nào. Thì nhiều người cũng comment góp ý,
[15:24]thì mình cũng không hiểu là anh đã cuối cùng anh xử lý như thế nào. Và ở đây là thế này, cái vấn đề là cái tình yêu anh bị bị nhầm. Cái đẹp không phải, cái sắc đẹp của một cô gái không phải là điểm chính để ta yêu thương, mà cái điểm chính của một con người để ta yêu thương là cái gì? Là cái gì? Là tâm hồn, đúng không ạ? Là tâm hồn. Nói như vậy có nghĩa là thầy có nói rằng là như vậy dù người xấu nhưng miễn tâm tốt thì ta nên yêu phải không ạ? Không, thầy không nói vậy đâu, đừng có gán thầy nói vậy. Vì sao vậy? Vì một người tốt, tâm tốt thì gương mặt đều có cái nét khả ái chừng mực nào đó. Chỉ có cái mà đẹp quá thì nhiều khi nó do một cái nhân
[16:13]quả khác, chứ thường thường là cái tâm hồn tốt đều có một cái gương mặt khả ái trong một chừng mực nào đó. Còn người xấu quá, thầy nói bảo đảm tâm không đẹp, thầy nói thật. Người gương mặt mà xấu quá thì luôn luôn ở trong tâm chứa đựng một số điều xấu, vì đó là nhân quả, vậy. Nên nói nên như vậy nên như vậy à: "Thưa thầy, vậy con con muốn yêu con lựa ai để yêu ha? Vậy thầy tư vấn cho con lựa ai để yêu." Đây, nghe thầy tư vấn đây.
[16:51]Cái câu hỏi là thế này: "Con muốn yêu ai thì nên lựa người như thế nào?" Cái câu hỏi là như vậy đúng không ạ? Để thầy lặp lại nguyên văn từng chữ nha: "Con muốn yêu ai thì...", vân vân ạ. Thì nhớ trước cái chữ "yêu" có chữ gì? "Muốn". Và cái chữ "muốn" này nó đã sai từ đầu, nên đừng nói tới chữ "yêu" nữa, đừng nói tới chữ "yêu", "muốn" nó đã sai rồi. Tức là tự nhiên chúng ta vừa lớn tuổi lên cái ta muốn yêu. Cái muốn này nó là một bản năng của tuổi tác, của cái cơ thể sinh lý, và nó là một điều được lập trình chứ không có thật. Nó thôi thúc cho ta muốn, ta phải yêu phải yêu cho bằng chị bằng em, chứ sự thực nó không phải là nhu cầu.
[17:45]Không cơm mới chết, không yêu không chết. Cho nên cái thầy tư vấn là con dẹp cái muốn đó giùm thầy đi, đừng có muốn yêu ai nữa nha, đừng muốn yêu ai. Đó là lời khuyên mà chân thành nhất, khôn ngoan nhất, sáng suốt nhất trong lịch sử của loài người mấy triệu năm qua.
[18:10]Rồi bây giờ qua một chuyện khác, ví dụ vậy, ta mới nói nó "Bây giờ là con lớn lên con làm gì?". Nó "Dạ thưa con muốn lớn lên con sẽ làm một một phi công". Nói "Tại sao muốn làm phi công?". Nó "Bởi vì phi công coi cái hình ảnh nó oai hùng ha. Nếu mình lái máy bay phi công dân dụng thì mình bước lên máy bay, những hành khách nhìn mình với ánh mắt ngưỡng ngưỡng mộ, bởi vì cái mạng sống của bao nhiêu con người lệ thuộc cái ông phi công đó. Còn nếu mình là người lái phi công chiến đấu thì thôi cái hình hình ảnh nó nó anh hùng, nó oai hùng hay lắm ha. Lỡ mà có máy bay có rớt, nhảy dù xuống biển bơi vô thì báo
[18:49]chí đăng tên của mình, hình ảnh mình được tràn ngập". Cái muốn đó có đúng không ạ? Cái sở thích có đúng không ạ? Như vậy mình thích là thích vì cái gì? Thích vì cái cái ta của chính mình, phải không ạ? Đó nên đây là một cái muốn sai lầm. Mà cái qua cái muốn đúng là cái gì? Ví dụ ta hỏi một người: "Nữa lớn lên con muốn làm gì?". Nó "Dạ con muốn chọn một cái nghề mà có thể cống hiến được cho xã hội, xã hội cần. Xã hội cần cái gì thì con sẽ chọn cái nghề nghiệp đó". Đó là mới là cái câu trả lời đúng nhất. Cái muốn đó, cái ưa thích đó mới là cái ưa thích đúng nhất và sẽ đem đến cái gì? Đem đến điều phúc về sau.
[19:31]Nhưng mà tất cả cái ngành giáo dục trên thế giới, tất cả các bậc cha mẹ, các trường học đều tư vấn sai lầm ở chỗ này. Đều hỏi coi cái năng khiếu của bé là cái gì, chọn cái nghề cho hợp với năng khiếu của bé, nó sở thích nó là cái gì, chọn cho nó cái nghề hợp với sở thích thì nó sống nó vui. Tất cả mọi cái tư vấn trên thế giới này đều tư vấn nhầm ở chỗ này và làm cho người ta làm sao? Người ta không tạo thành điều phúc được, vì cái ưa này nó đã sai rồi. Trong khi cái câu trả lời đúng là "Ta chọn nghề gì?", nói "Không biết cái nghề gì xã hội cần con chọn". Nói "Xã hội bây giờ cần cái người hốt rác ở dưới bờ kinh, con sẽ đi hốt rác".
[20:16]Cái đó mới là cái đúng, cái ý muốn đó mới là cái đúng, không có cái tôi ở trong này. Và khi một người đã chấp nhận chọn một cái nghề mà xã hội cần để có thể phụng sự cho xã hội nhiều nhất thì khi ta làm, ta đặt cái quyền lợi ta thấp xuống. Có khi quyền lợi nó không cao đâu, thấp xuống, nhưng mà ta được một cái niềm vui là cống hiến. Thì lúc này cái hạnh phúc của ta chính là là sự cống hiến. Mà tại sao vậy? Bởi vì ta là người từ ban đầu, từ thuở bé đã yêu thích cái gì? Yêu thích sự cống hiến. Cho nên suốt cuộc đời sống chỉ vui khi được cống hiến mà thôi. Thì cái người này cái yêu cái ghét người này, cái tình cảm người này đã được kiểm
[21:07]soát, được hướng dẫn thì cái người này hễ làm, chỉ làm điều đúng mà thôi. Cho nên hễ tạo, chỉ tạo ra điều phúc mà thôi. Còn cái quan điểm nói lựa cái nghề gì con thích, đúng với sở thích của con, con thích làm người mẫu. Người mẫu sao? Giờ mặc đồ đẹp lượn qua lượn lại, ẹo qua ẹo lại mặc đồ đẹp cho người ta ngắm thì cái sở thích đó là sở thích cá nhân. Thì trong đó vì sở thích cá nhân, vì đặt cái tôi mình lên trên, nên khi ta bước vào cái nghề đó rồi vô số điều rắc rối phức tạp xảy ra. Vô số điều phức tạp rắc rối xảy ra, rồi đời ta sẽ đau khổ vì cái sở thích của mình. Còn khi mà ta đã chọn cái nghề mà nghề xã hội
[21:49]cần thì cái hạnh phúc nó chờ ta ở phía sau. Thì nói á... Đây nè, nói "Sao con chọn nghề giáo viên? Nghề giáo viên nghèo thấy mồ". Nói: "Con nghĩ rằng là chính vì nghề giáo viên nghèo, chính vì là số lượng giáo viên sẽ thiếu, mà chính vì cái nhu cầu mà giáo viên sẽ còn cần tăng lên do dân số tăng, cho nên con xin được một cái đứng ở một góc nhỏ nha, một cái thành tố nhỏ, một cái đóng góp nhỏ vào cái ngành giáo dục. Mặc dầu biết rằng cái ngành này sẽ nghèo nhưng con sẽ vui vì con truyền bá được cái kiến thức, đạo đức cho nhiều thế hệ và con chấp nhận nghèo". Thì cái người này có thể không giàu, chấp nhận không giàu nhưng mà sẽ vui.
[22:38]Đúng không ạ? Không giàu nhưng sẽ vui. Như vậy vừa... giữa cái niềm vui cuộc sống và cái nhiều tiền của cuộc sống, ta chọn cái nào? Ta chọn cái nào? Không, có người nghĩ khác. Có một cô cô nghĩ như thế này: "Thà là khóc trong chiếc xe Lexus hơn là cười trên chiếc xe đạp". Tức là có những người lại thà là giàu mà trong cái giàu đó nó đầy đau khổ, vướng mắc, oan trái, chửi bới, khinh bỉ lẫn nhau, nói nặng nói nhẹ lẫn nhau còn hơn là một sống đời vui vẻ mà đạm bạc trong một cái mái nhà đơn sơ. Có người họ thực dụng đến như vậy, họ tham tiền đến như vậy, họ cần vật chất đến như vậy thì dĩ nhiên nó có cái sự đánh đổi tùy họ,
[23:25]thôi ta tôn trọng vì họ đã chọn cái vậy, thôi còn cái nhân quả để họ tính sau. Còn cái người mà chọn cái điều phúc mà cái điều phúc này có khi đem đến cho ta không phải là một sự giàu sang, dư dả, nhưng mà đời sống nó giản dị nhưng mà nó vui. Vui vì ta được cống hiến cho cuộc đời này thì ta cũng chấp nhận điều đó, đời sống ta sẽ vui mà nghèo. Tuy nhiên, tuy nhiên à cái quả báo về sau thì khác hẳn. Nếu trong suốt thời gian mà ta làm giáo viên, ta vừa dạy kiến thức mà vừa dạy đạo đức thì cái phúc của ta rất là lớn lắm lớn lắm, không lường được đâu, coi vậy không lường. Về sau về sau vừa vui mà vừa giàu nữa.
[24:16]Về sau mà vừa vui mà vừa giàu. Còn cái người mà nói thà khóc trong chiếc xe Lexus á thì sau này vừa nghèo mà lại vừa khổ luôn. Về sau chiếc xe Lexus cũng phải đem bán luôn vì họ đã chọn nhầm cái cái mục đích sống, họ đã chọn nhầm cái con đường sống sai. Sau này đúng là khóc trong xe Lexus, sau đó phải đem xe Lexus đi cầm luôn, đi cắm luôn. Nó vậy. Còn cái người kia chấp nhận đạp chiếc xe đạp để đi dạy, nhưng rồi sau này sẽ thấy cuối đời tự nhiên con cháu mình lại phát và ở sống ở cuối đời hạnh phúc, được đến chùa tương mai nghe pháp, biết tu hành, có bạn đạo đều là đạo đức, thông cảm, con cháu mình tự nhiên nó cứ thành công ra.
[25:03]Đời mình chỉ ngang đó thôi, nhưng mà con cháu mình nó cứ hơn mình nó cứ hơn mình mãi thì đó là gì? Đó là cái niềm vui rất là rất là lớn. Nói vậy nên ta chọn như vậy, phải không? Nhưng mà tại sao ta yêu, tại sao ta ghét?
[25:23]Cái yêu cái ghét á nó có cái nguyên nhân. Nó có hai cái nguyên nhân: một là nguyên nhân tâm lý, hai là nguyên nhân nghiệp báo. Ừ. Ví dụ ta gặp một cái người, tự nhiên ta ghét, thì ta phải coi chừng là nguyên nhân nào? Ví dụ nguyên nhân nghiệp báo là vì ở một kiếp nào đó, người này họ hại mình nên bây giờ mình gặp lại là tự nhiên mình ghét. Nên cái ghét này là do nghiệp báo. Còn một cái ghét nữa là do tâm lý là nào giờ vậy mình nhớ hồi nhỏ có một đứa nó có cái nốt ruồi ở trên mép thế này, nó đã giành mất cái bánh của mình, giành mất cái bánh bánh Chocopie của mình, cho nên sau này lớn lên hễ gặp ai mà có cái nốt ruồi ngay mép này là mình ghét.
[26:13]Đó là nguyên nhân tâm lý chứ không phải là nguyên nhân nghiệp báo. Ở đây có ai có nốt ruồi này không? Không có, may quá. Như vậy. Ví dụ tại sao ta thương? Cũng vậy, cũng là có nguyên nhân nghiệp báo và nguyên nhân tâm lý, à nguyên nhân tâm lý. Thì nguyên nhân nghiệp báo là thế này: ví dụ ta gặp một cái cô gái, cái tự nhiên ta đem lòng yêu thương thì coi chừng đây là cái nợ duyên từ từ quá khứ, cho nên khiến ta ta ta yêu thương cô này. Và nếu mà đây là cái nghiệp duyên quá khứ thì cái tình cảm nó sẽ kéo dài một đoạn. Một đoạn này không biết là hết một đời hay không, hay là một vài năm rồi rồi hết, tùy theo cái duyên nghiệp quá khứ.
[26:56]Nhưng mà vì có cái duyên nghiệp quá khứ, vì ta mắc nợ cái con người này nên bây giờ tự nhiên ta yêu. Nhớ nha! Mình yêu ai là mình mắc nợ người đó, chứ cái tình yêu không phải là đẹp đâu. Khi yêu ai là mắc nợ người đó. Mới nói "Thầy nói sao ấy, con thấy yêu sướng thấy mồ!". Nói: "Đừng, thấy vậy chớ tốn tiền lắm". Như Xuân Diệu đã nói đó: "Yêu là mất ở trong nhà một mớ", nhớ như vậy. Tốn tiền coi vậy đó.
[27:30]Có một cái cô đó vậy, cổ sinh đứa con thứ tư. Rồi mà lúc đó là cổ đã biết đạo, cổ mới nói: "Thưa Thầy, thưa Sư phụ là mình mắc nợ nó dữ lắm rồi mình mới đẻ nó ra. Từng cái muỗng thìa cơm, thìa sữa, thìa cháo, từng lúc phải ẵm, phải bồng, lúc nghe tiếng khóc phải dỗ dành, từng chút phải chăm sóc." Thì cổ ngẫm ra cổ nói đúng là nợ không à, toàn hoàn toàn là nợ mới đẻ ra. Cho nên cái tình cảm trên đời này thực sự là là nợ, là duyên. Nó chỉ có cái là khi gặp lại nhau trong cái duyên nợ đó, ta đối xử thế nào để nó thành cái kết duyên lành mà không bị cái oan trái về sau thì đó là cái đạo đức của con người,
[28:14]đó là cái mà ta hiểu đạo lý thì ta cư xử như vậy, chứ còn tất cả đều là nợ ha. Nhưng mà ta có đạo đức, có đạo lý thì trong cái nợ đó, ta đối xử tử tế, đẹp đẽ để thành cái duyên lành, cho đến khi tất cả cùng biết tu hành thì lại thành bạn đạo với nhau thì nó đẹp. Chứ còn không, khi hết duyên rồi thì nhớ cái tình yêu thương ngày trước bỗng biến thành hận thù ngay lập tức. Nhớ giùm Thầy. Ta có để ý này trong đời ta chưa? Có những những người ta gặp đã đoạn đầu ta yêu thương, về sau ta trở thành thù ghét. Có không ạ? Có nhiều phải không? Đó, khi duyên nợ đã hết. Nên khi ta có đạo lý thì gặp nhau yêu thương,
[28:58]có tình cảm biết ngay là duyên nợ quá khứ thì thôi ráng dùng đạo lý mà mà đối xử cho đàng hoàng để tránh cái thù ghét trở thành oan trái ở cái đoạn cuối. Đó là nguyên nhân nghiệp báo. Còn cái nguyên nhân thứ hai là nguyên nhân tâm lý. Ví dụ mình gặp một ví dụ một chàng trai lớn lên gặp một cái cô gái cái thấy thích, thì cái này không phải nghiệp báo mà cái này là tâm lý của tất cả những người con trai đàn ông đều thích gái, gái xinh, gái đẹp. Cho nên điều này rất bình thường, chả có gì duyên nợ cả. Nên cái thích này là cái tật dê của đàn ông thôi, chả có gì đặc biệt cả, chả có gì đặc, ừ chả có gì đặc biệt.
[29:41]"Này mái tóc em dài anh cài hoa thiên lý, miệng em cười anh để ý anh thương." Không phải mình anh đâu, tất cả mọi ông anh trên đời nhìn cô đó đều như vậy, không phải mình anh. Vì đó là nguyên nhân tâm lý, nguyên nhân tâm lý sinh lý của con người không có gì đặc biệt cả. Nên mỗi khi ta khởi lên một cái yêu thích phải nhớ một điều cái này chỉ là tâm lý bình thường của tất cả mọi con người và chẳng đi đến đâu, nhớ như vậy. Đừng có đeo đeo theo sau lưng người ta mà người ta thưa công an nha, đừng có theo thưa công an, ừ. Rồi ví dụ ví dụ thế này. Ví dụ bây giờ ờ nói: "Mỗi buổi chiều tôi đều thích đi dạo trên bờ hồ
[30:30]nhìn cái sông nước yên lành rồi tôi hít thở không khí trong lành thấy rất là thư giãn." Đó cũng là một cái thích, phải không ạ? Rồi có người nói: "Cứ chiều xuống trời mát thì tôi lại thích đi đến à quán bar, uống một ly bia với bạn bè, nghe nhạc xập xình." Thì cũng là một cái thích. Thì hai cái thích đó, cái thích nào đúng? Thích nào tốt hơn? Ví dụ với một cái người mà có đạo lý tu hành thì ta thấy việc mà đi dạo trên bờ hồ thanh thản nha nó có vẻ nó nó lành mạnh, đúng không ạ? Còn cái thích mà bắt đầu chiều xuống rảnh rỗi đi vào quán bar thì nguy hiểm hơn vì không biết quán bar còn bao nhiêu thứ gì trong đó nữa,
[31:18]bao nhiêu thứ cám dỗ, tội lỗi gì ẩn chứa trong đó nữa. Mà liệu khi gặp những cái thứ cám dỗ trong đó ta có giữ được mình hay không, phải không ạ? Cho nên ngay từ buổi đầu nơi cái sở thích của ta, ta đã kiểm soát được nó đúng hay sai hay chưa, đây là cái trí tuệ của một người biết tu hành. Đó. Chỗ này đa phần tất cả mọi người đều chiều theo cái yêu ghét của mình. Chỉ có những người có trí tuệ, có đạo đức, có đạo lý thì mới quay lại phán xét cái yêu thích của mình. Thì là khác nhau giữa một người biết tu và một người không biết tu. Khác nhau giữa một người làm phàm phu và một người biết đi trên con đường của thánh.
[32:04]Thầy nhắc lại hai điều, mọi người nhìn lại mình một chút xíu. Tất cả mọi chúng sinh đa phần đều sống theo cái yêu, cái ghét của mình. Tất cả.
[32:17]Chỉ những người có trí tuệ, có đạo lý thì mới biết quay lại đánh giá cái yêu, cái ghét của mình là đúng hay không. Chút xíu này thôi. Nếu mọi người hiểu điều này thì coi như ta bắt đầu biết tu tập, biết tu hành, biết đi về con đường cao thượng, biết phản tỉnh và có trí tuệ. Chỉ chút xíu chừng ấy thôi. Nhưng mà nói: "Ủa, sao dễ quá, như vậy tu cũng dễ quá?" Nó không dễ. Không dễ khi cái giây phút mà yêu ghét nó khởi lên. Ngay cái giây phút yêu ghét nó khởi lên thì nó có cái sức mạnh đẩy ta đi tới hành động.
[33:04]Tự nó có cái sức mạnh đẩy ta đi tới hành động, chứ không bao giờ ta đủ cái sức quay lại nhìn cái yêu, cái ghét này.
[33:13]Ví dụ bây giờ vậy, ta đang đi chiếc xe Wave Trung Quốc à ta thấy một người đi chiếc SH. À thế là ta thích quá. Chiếc xe nó sang quá, nó tốt, nó bền quá, ta thích. Thế là ta nói: "Thì ta phải đi vay tiền, ta bán bớt cái này, ta mượn thêm kia để ta mà ta đổi chiếc xe. Vất chiếc Wave Tàu này đi. Mà mà mua chiếc SH." Đúng không ạ? Khi cái thích nó khởi lên là đầu ta xoay tính đủ thứ để mà làm cho bằng được, đáp ứng cái thích của mình. Đó, tất cả chúng sinh đều như vậy. Còn cái người mà biết tu, ngay cái thích nó vừa khởi lên một cái, mình nhìn lại cái thích liền: "Tại sao ta thích chiếc SH này? Có quá cần thiết trong cuộc sống này hay không? Ừ.
[34:08]Có quá cần thiết?" Lại là đi cho oai, cho sang. Nó có cần thiết phải oai, phải sang hay không? Thì có những người cần, ví dụ họ cần phải giao dịch làm ăn, cần có uy tín, đôi khi họ phải có cái sự trang bị đúng mức thì ta chấp nhận, chứ không thể ông giám đốc mà đi chiếc xe đạp được. Nói chuyện không đi giao dịch được, đành phải ngồi trên một chiếc xe ô tô đàng hoàng, vân vân. Nhưng mà ta không phải giám đốc, công việc của ta nó tương đối chừng mực, không cần phải khoe, thì ta có cần phải đổi một chiếc xe mà đến nỗi phải vay mượn cầm cố đủ thứ để mà khoe hay không? Thì đó, cái mà cái thích là ta chạy theo cái sở thích,
[34:46]còn cái thích mà quay lại đánh giá cái thích cái đó nghe thì rất dễ nhưng mà khác nhau rất xa. Mà khi nào thì ta đủ sức quay lại đánh giá cái thích của mình? Khi nào? Khi ta phải đi chùa Tương Mai này phải 5 năm trở lên.
[35:10]Không một ngày một bữa được. Ta phải đi chùa, ta lễ Phật, ta tôn kính Phật, ta hiểu được đạo lý của Phật, ta tụng những bài kinh, lời Phật dạy, rồi về nhà ngồi thiền, làm bao nhiêu công đức, nghiền ngẫm kinh điển, xem xét đủ thứ đạo lý. Vậy sẽ phải 3 năm tới 5 năm ta mới đủ cái sức mạnh, cái sức mạnh mà khi cái thích khởi lên, ta cưỡng cái thích qua một bên, ta nhìn lại cái thích đó có đáng để thích hay không? Có đáng để thích hay không? Và ta biết rằng vậy lúc đó là xem như ta bắt đầu một cuộc đời mới. Chỉ khi nào mà ta đánh giá được cái ưa, cái ghét của mình thì lúc đó ta là một con người mới.
[35:52]Còn cái ngày nào mà chưa đủ khả năng đó, yêu khởi lên là chạy theo cái yêu để làm cái gì đó, ghét khởi lên là chạy theo cái ghét để làm một cái điều gì đó thì ta vẫn còn là một con người phàm phu tầm thường, dù có đi chùa rất là lâu. Nên cái giá trị, cái kết quả của cái việc đi chùa lâu năm chính là ở chỗ ta có quay lại, ta kiểm soát được cái yêu, cái ghét của mình hay không. Nói ví dụ như bây giờ có một người đàn ông đã có gia đình, cái một ngày đẹp trời mùa thu Hà Nội lá rơi rơi, sương mờ mờ giăng trên lối rồi là tỏa trên cái mặt hồ Gươm rất là là đẹp. Trời thì trong mát và bên cái bờ hồ Tây có một cái cô gái cô đi. Ông thích không ạ?
[36:46]Ông nổi máu lãng tử lên, phải không? Nhìn vào cái bóng hồng tha thướt đó, ông thích. Và cái thích này là nghiệp hay là tâm lý? Nghiệp hay tâm lý? Tâm lý chứ, nghiệp nghiệp gì ở đây? Chỉ là tâm lý bình thường của vô số con người. Nhưng mà cô đó có xinh quá thì bây giờ nếu ông là người phàm phu, ông đi theo bắt đầu nói chuyện, bắt chuyện cho vui vì cái thích. Cho nên thôi cũng đi dạo chung với nhau bên bờ hồ hỏi: "À em ở đâu? Em tên gì? Sao đi một mình, phải không? Em làm nghề gì? Địa chỉ đây, cho anh số điện thoại đi.", vân vân. Thế là cái thích nó cứ thúc đẩy, thúc đẩy, thúc đẩy tới vào cái chuyện đi bắt chuyện.
[37:29]Và cô kia cô cũng nhẹ nhàng, lịch sự cũng cảm thấy vô hại thì hỏi cứ trả lời, đó, kết duyên. Thì từ từ bắt đầu nghiệp nó mới tới, nghiệp mới tới. Còn nếu ông là một người mà đã đi chùa Tương Mai lâu năm thì khi ông đang đi dạo một buổi chiều mùa thu Hà Nội trên bờ hồ đẹp, cái nhìn thấy cô gái đẹp, bỗng nhiên cái thích nó cũng khởi lên. Vì chưa chứng thánh mà, chưa chứng A-na-hàm mà, chưa chứng tam quả A-na-hàm thì cái thích nó cũng khởi lên liền. Nhưng ông nhìn lại cái thích liền: "Cái thích này là từ đâu ra? Có đáng để ta tiếp tục thích hay không? Có đáng để ta động tâm như vậy nữa hay không?" Và ông thấy không đáng.
[38:06]Không đáng, buổi chiều mùa thu Hà Nội nó yên ả, nó đẹp như thế này, cái trời đất thiên nhiên nó trong lành như thế này, bỗng nhiên ta động tâm, vô lý. Cái ông diệt cái thích đó đi và ông quay hướng đi khác, đi ngược với cô là không bao giờ gặp lại, ừ, không bao giờ gặp lại, tức là ông thoát được. Vì nó chỉ là cái tâm lý mà thôi và ông đủ sức mạnh để quay lại đánh giá cái thích đó, gạt qua. Rồi cũng vậy, ví dụ.
[38:38]Ông đang ngồi trên vỉa hè à uống một cái bát chè xanh của Hà Nội. Thì cái tự nhiên có cái người đâu cái có một cái bà bả trong ngõ bả bước ra, bả đứng bả nói nói xong nói tiếng rất là to, tại có nhiều người ăn nói bỗ bã tiếng to lắm. Chứ đúng ra cái người lịch sự mình nói vừa đủ nghe thôi. Còn đây mình nói cho một người mà cả làng đều nghe là người đó không có văn hóa lắm, người đó văn hóa kém, văn minh kém, cái lịch sự kém, nhưng mình nói chuyện với một người mà bắt cả làng phải nghe. Ép mọi người cả làng phải nghe đó là một cái thói xấu nhưng mà nhiều người không kiểm soát được điều này. Vô quán ăn nói oang oang, đứng trên vỉa hè nói oang oang,
[39:21]trên xe công cộng nói oang oang, những người văn hóa xấu. Thì nói này nếu ai lỡ có tật này đừng giận thầy mà phải sửa lại nha. Bây giờ cũng vậy, ông đang ngồi thưởng thức ừm một bát chè xanh trên vỉa hè Hà Nội mùa thu, có bà nào trong ngõ bà ra bả bả nói chuyện với ai bả la oang oang oang lên thì ông sao? Ông sao? Ghét, đúng không ạ? Bực và ghét. Trong lòng nghĩ lên cái thứ người đâu mà vô văn hóa, bất lịch sự, nói chuyện với ai để người đó nghe thôi sao sao bắt tôi phải nghe. Trong một cái chiều mùa thu Hà Nội yên tĩnh đẹp đẽ như thế này ông ghét. Ông ghét mà nếu là một người không biết đạo thì ông ghét rồi ông lườm bà một
[40:01]cái, trong đầu ông nghĩ bậy, ha ông bắt đầu ông nghĩ nguyền rủa đù cái thứ không ra gì văn hóa, dân ở đâu tới Hà Nội ở làm mất cái thanh lịch của Hà Nội của tôi, rồi ổng nguyền rủa một hơi trong tâm mặc dầu không nói ra thôi. Không biết thầy nói vậy có đụng chạm tới ai không kìa?
[40:19]Nguyền rủa nhưng mà cứ càng nguyền rủa trong đầu thì nó thành cái nghiệp, gọi là ý nghiệp mặc dầu miệng ông không nói ra. Nhưng mà cái bực bội bực bội một lát coi chừng xung đột. Mà thôi ngang đó vậy, còn cái người mà ta biết đạo lý á, ví dụ nghe bà nói oang oang oang mình cũng bực, cái bực nó vừa khởi lên ta nhìn lại liền, ta nhìn lại cái bực này, ta nhìn lại cái bực cái ghét vừa khởi lên thì mình nghĩ lại nói cũng tội nghiệp. Cái người này họ không được sống trong một môi trường giáo dục kỹ từ nhỏ. Có lẽ đây là người dân quê hay ít học rồi cái công tác gì đó gia đình dời về Hà Nội ở, nên vẫn quen cái thói nhà quê,
[40:58]vì nhà quê nhà xa xa đó, hễ muốn gọi nhau phải ơi ới ơi ới, gọi một nhà thì năm bảy cái nhà cùng nghe, quen cái tật đó, nên về Hà Nội cũng nói to tiếng. Có vẻ cái cũng họ cũng không nghĩ là sai, họ cứ xem đó là điều bình thường, mặc dù cái đời sống văn minh của đô thị thì nó khác nhưng mà người ta cứ nghĩ nó là bình thường, người ta không biết nó là nhầm. Thôi mình thông cảm rồi đến khi nào mà có dịp thì nói không thì thôi, cho nên mình dẹp cái bực xuống rồi mình nhìn bà mình cứ mỉm cười cười cười thôi, kệ bả nói xong bả đi, tự nhiên nó thanh thản trở lại. Mình không nuôi nấng cái bực tức đó nữa,
[41:33]lòng mình thanh thản lại không ghét người nữa. Mặc dù người ta cũng có cái gì nó sai đấy nhưng mà mình không ghét nữa thì mình đã vượt qua được một cái nghiệp, từ cái tâm lý ghét thương. Nên ở đây là ta thấy rõ ràng cái cuộc sống của ta bị chi phối bởi tình tình cảm, bởi điều ưa điều điều ghét. Và cái điều ưa điều ghét này nó không phải luôn luôn là đúng, có khi nó đúng, có khi nó vì nó sai. Ừ nếu đúng thì ta thành phúc, mà nếu sai thì thành thành tội. Nhưng mà ngay cái ưa ghét ban đầu này rất ít người kiểm soát điều chỉnh để giữ cái yêu ghét này trong trong điều điều đúng, thường là ít như vậy.
[42:19]Thường là ta là nô lệ của tình cảm ưa ghét trong trong lòng ta. Nhưng bây giờ biết tu rồi, ta biết lễ Phật, tụng kinh, làm những điều phúc, hoàn thiện tâm mình rồi, thì ta phải bước lên một bậc. Bước lên một bậc, không làm nô lệ cho tình cảm nữa mà phải sao? Phải phải kiểm soát được cái tình cảm đó, phải master được cái tình cảm đó. Nó giống như nói như đồng tiền vậy nha, đồng tiền là một ông chủ xấu nhưng là một kẻ đầy tớ đầy tớ tốt, đấy. Đồng tiền nó không có tội, mà nếu ta tâm hồn ta ti tiện quá thì ta đội, ta thờ cái đồng tiền ở trên đầu. Mà nếu tâm hồn ta cao cả thì ta để cái đồng tiền xuống dưới thấp
[43:04]làm cái công cụ để ta sống, ta yêu thương, ta ta phụng sự. Rồi tình cảm cũng vậy, tình cảm yêu ghét nó là cái sức mạnh trong tâm hồn ta, tạo thành cuộc sống của ta, tạo thành cái sức mạnh để ta đi tới trên cuộc đời này, tạo thành động lực để ta hy sinh, ta chấp nhận, ta làm đúng mọi việc khó khăn gian khổ trên cuộc đời này. Nhưng mà nếu không khéo, ta có thể trở thành nô lệ của của tình cảm. Còn nếu ta có trí tuệ thì ta làm ông chủ của cái tình cảm, điều khiển cái tình cảm này theo cái hướng tốt lành. Ta nói ví dụ vậy. Ví dụ những lúc mà đất nước ta bị xâm lược thì cái kẻ giặc khi họ đến họ xâm lược nước ta
[43:50]thì luôn luôn họ cần nhờ cái người dân bản địa hợp tác với họ để họ cai trị lại cái người dân bản địa. Luôn luôn là như vậy. Vì không ai mà đủ quân để đem qua chiếm đóng một đất nước khác cả, luôn luôn phải cần nhờ cái dân bản địa. Đó là quy luật. Thì khi mà họ cần nhờ cái dân bản địa trở thành tay sai hợp tác với họ để họ cai trị cái quốc gia đó thì họ nêu ra điều gì? Họ nêu ra điều gì? Họ hứa hẹn điều gì? Đều là quyền lợi, phải không? Vinh hoa, phú quý, đều là như vậy cả. Thì nói là nếu mà mày hợp tác với tao thì tao trả lương cho mày, ờ con cái mày tao bảo đảm cho đi học, gửi qua nước tao học, thì sau này làm quan,
[44:44]ha bây giờ mày được no ấm, rồi mày giúp tao, theo tao, ừ làm thuộc hạ cho tao. Thì nghe cái câu mà mình được giàu sang, con cái mình được vinh hoa hơn thì tất cả hầu hết ta đều đều thích, đúng không ạ? Đều thích và sau đó cam tâm để làm tay sai cho kẻ xâm lược. Thế nhưng mà có những người thì khước từ con đường đó, tìm cách mà chiến đấu để chống lại giặc, giành lại độc lập cho quê hương. Mà lúc đó kẻ giặc nó đang mạnh nha, vũ khí súng ống, cái sự quản lý mật vụ nó đầy thì những cái người mà chấp nhận bước vào con đường kháng chiến để mà giành lại độc lập thì phải chấp nhận cuộc sống như thế nào?
[45:31]Thiếu thốn, phải không? Nguy hiểm, tù đày. Ừ "Đường cách mạng từ khi tôi đã hiểu, dấn thân đi là chấp nhận tù đày." Đúng không ạ? Đó vậy. Thì thì cái người này là trước cái bả vinh hoa phú quý mà cái giặc đề ra họ không bị cái thích chi phối. Họ khước từ cái thích đó để họ chọn một cái điều thích khác. Cái thích đó là gì? Là là giành lại độc lập cho cho dân tộc. Và chính cái động cơ này, chính động cơ là yêu cái độc lập của dân tộc, yêu đất nước quê hương mình mà họ đã hy sinh cả cái cuộc đời đi trên cái con đường cái con đường chiến đấu gian khổ đó. Nên ta thấy cái yêu, cái ghét là động lực của cuộc sống này.
[46:23]Nên vì vậy, nói tại sao mà khi ta bắt đầu có ý thức trong cuộc sống này, ở cái lứa tuổi trẻ bắt đầu từ 10 tuổi, 12 tuổi hay 15 tuổi, muộn nhất là 18 tuổi, là ta phải định hình cho mình một cái lý tưởng cuộc sống. Lý tưởng là gì? Là một điều ta yêu thích tha thiết trong cuộc sống này, mà cái điều yêu thích đó là một điều hết sức cao đẹp, nhớ như vậy nha. Thầy nói lại, 18 tuổi là tuổi trưởng thành và đó là cái giới hạn cuối cùng để con người xây dựng một lý tưởng đẹp cho cuộc sống của mình. Chứ thường là người ta phải xây dựng được cái lý tưởng cho cuộc sống của mình từ khi rất sớm. Mà người nào từ khi rất sớm đã định hình được một lý tưởng cuộc sống
[47:12]thì thường đó là những vĩ nhân, những con người đặc biệt hết cả. Mới 10 tuổi thôi đã định hướng được cái cuộc sống của mình phải có một lý tưởng gì. Mà nhớ lý tưởng là gì? Là một khát vọng, một tình yêu cho một mục tiêu hết sức là cao đẹp, đó gọi là lý tưởng. Hoặc là nếu không 10 tuổi chưa lập ra được thì yêu cầu 12 tuổi phải có. 12 vẫn chưa được là 15, 15 là bắt đầu rồi đó, muộn rồi đó. Và nếu 15 không được thì 16, 17 và 18, mà cuối cùng 18 vẫn chưa biết sống để làm gì thì cái thứ đó thì làm sao? Nói tới 18 rồi nè: "Con không biết sống làm gì." Nữa làm gì? "Dạ con cũng không biết nữa." Thì thứ đó chỉ còn có nước vứt vô trong
[47:55]vứt trong chùa hả? Trong chùa thì kỳ quá.
[48:01]Thầy vừa nói cái câu mà định cái số tuổi này. Bởi vì sao vậy? Bởi vì khi ta có một lý tưởng trong cuộc sống á là ta đã định cái tình cảm của ta lại, nó có cái trục của tình cảm. Và sau này mọi cái yêu ghét gì phải xoay quanh cái tình cảm đó. Lý tưởng là một tình cảm cao đẹp. Nha. Ta xây dựng một ước mơ, một mục tiêu cao đẹp mà ta đem hết cả tình yêu cuộc sống này ta đi về đó, cho nên nó trở thành một cái trục, một cái lõi tình cảm trong tâm hồn của ta. Và nhờ có cái trục tình cảm đó, sau này lớn lên mọi cái tình cảm yêu ghét khác nó đều phải xoay quanh cái trục đó mà nó đi lên. Còn nếu ta không có cái trục tình cảm đó,
[48:43]nghĩa là tâm ta chưa có một lý tưởng cuộc sống, thì sau này ta yêu ghét loạn xạ, tâm hồn ta loạn động, không định hướng được cái nào là đúng, cái nào là là sai. Và ta chỉ là gì? Kẻ nô lệ của cái tình cảm yêu ghét bậy bạ trong lòng mình mà thôi. Còn ngay khi còn trẻ ta đã định được một lý tưởng cuộc sống thì sau này ta ghét tầm bậy, ta biết liền; ta yêu tầm bậy, ta ghét biết liền. Vì sao? Vì ta có một cái trục lý tưởng của cuộc sống rồi. Nếu mà có những người chưa có lý tưởng cuộc sống gì thì đây là một điều rất đáng lo. Nói: "Thưa thầy, con 60 tuổi rồi, bây giờ lý tưởng cũng hết nổi rồi." Mà nói:
[49:29]"Mà trước 60 có lý tưởng không?" Nói: "Dạ, cũng không luôn." Thì thôi làm ơn bây giờ dựng lại một lý tưởng cuộc sống nha. Dựng lại một lý tưởng cuộc sống, thôi bây giờ thầy lập ra một lý tưởng cuộc sống cho U60. Là gì?
[49:49]Là tình yêu đối với với đạo pháp nha, dành cuộc đời còn lại để mà mà tu hành, đi tìm con đường tâm linh siêu nhiên, đi tìm cái con đường đạo đức cao cả để làm gì? Để làm tấm gương cho những thế hệ trẻ về về sau. Cái lớp trẻ về sau thì chưa đủ sức đi theo con đường tâm linh, nhưng mà nhìn thấy ông bà mình tu dưỡng đạo đức thì chắc là con cháu mình sẽ ảnh hưởng một phần đạo đức và nó sẽ đem cái đạo đức này nó cống hiến được cho cho đất nước này. Đó, nó chưa đủ để có thể bước sâu vào đạo pháp, nhưng mà ít ra cái đạo đức từ nơi ta cũng truyền được cái cảm hứng cho con cháu mình để nó yêu được đất nước, đất nước này.
[50:37]Đó, thì xây dựng cái lý tưởng cho U60 như vậy được không ạ?
[50:45]Còn mà U18 á,
[50:50]U18 là phải định hình cái lý tưởng cuộc sống. Cho nên trong chùa Phật Quang ta cứ vào cái dịp hè như thế này thì thầy đều tổ chức cái khóa đạo đức mùa hè cho học sinh và ở các nơi gửi con em về để học hè. Thường có khi hồi xưa thì tổ chức liên tiếp hai tháng, sau bên ngoài nghỉ hè ngắn cái còn lại tháng rưỡi, một tháng, kỳ này chùa mắc xây dựng nên chỉ có ba tuần. Mà hầu hết các em học rồi về có thay đổi cả, đều trở thành về con ngoan cho gia đình. Các em sống biết có ý thức hơn. Bởi vì sao? Bởi vì thầy có một cái câu thần chú bắt mấy em, các em mỗi ngày đều phải đọc cái câu thần chú. Và cái câu thần chú đó nó bứng hết cội rễ
[51:39]của những điều lầm lỗi, nó định hình cho các em một lý tưởng sống. Cái câu thần chú đó rất là hay. Giờ các mọi người có cần học cái câu thần chú đó không?
[51:52]Câu thần chú đó vậy nè, cái buổi sáng các em xếp hàng thì cái người huynh trưởng mới hỏi và các em phải đạp cho to, phải đáp vang rền hết cả rừng núi. "Tu nghĩa là gì?", rồi các em la lên đồng một loạt là: "Diệt trừ bản ngã." Cái câu thứ hai cái người huynh trưởng hỏi: "Sống nghĩa là gì?", các em la lên là: "Phụng sự mọi người." Ngày nào cũng phải đọc la như vậy hai lần, ít nhất hai lần. Thì qua suốt cả ba tuần hay một tháng hay một tháng rưỡi, nó đánh vào trong tiềm thức của các em. Mà la cho lớn, la cho đồng bộ, tất cả đều cùng la to cả rừng núi như vậy, nó lay chuyển hết cội rễ tâm hồn. Và các em định hướng là tu là diệt trừ bản ngã,
[52:38]đừng có đi tìm cái gì cho cái lợi ích của cái tôi của mình. Và sống nghĩa là gì? Là phụng sự mọi người. Cái điều nó lay động hết cội rễ của sự ích kỷ các em. Khi về ví dụ như thấy người ta vứt cái rác xuống, không có giận, không hờn, không rầy, chỉ lặng lẽ đến nhặt cái rác giùm cho người ta, đi bỏ vào thùng rác, cũng không nói nặng, nói nhẹ gì ai cả. Ăn cơm xong là đã lật đật là đứng lên đi dọn giúp cho bố mẹ, hoặc đi học về thấy mẹ đang nấu cơm loay hoay để dọn là quăng cặp vào là chạy lại phụ mẹ dọn bếp, dọn bàn, chứ trước đây là cứ đòi nói: "Con đói quá", chỉ cần biết cái câu đó thôi, bây giờ vậy.
[53:18]Còn khi bố đi về là biết ra đón cửa, đỡ cặp, đỡ xách cho bố, vậy có cái tình yêu thương, thương mẹ, thương bố trước cái đã. Rồi trò trong lớp cũng vậy, cái việc thấy lớp dơ là không có tới phiên mình trực quét lớp, cũng lặng lẽ đi phụ quét lớp với các bạn, không sao cả. Hoặc thấy cái người mà nhiều khi đang đi trên đường, thấy cái người họ quét đường mà không có cái cái cái khẩu trang, thế là đi mua cái khẩu trang lại biếu họ mấy cái. Tức là cuộc sống bắt đầu từ nhỏ bắt đầu sống quan sát mọi người để giúp mọi người từ những việc chút chút chút chút. Và em nó thấy rõ là khi sống như vậy tự nhiên nó vui,
[53:55]và cái vui này vui hơn là chơi game, vui hơn rõ ràng. Cái vui của những cái hành vi cao thượng, từ thiện, tử tế nó vui hơn là cái chơi game điện tử, nên các em đã định được cái lý tưởng cuộc sống của mình. Và từ đó về sau làm gì, yêu gì, ghét gì cũng đều xoay quanh cái cái trục lý tưởng sống này. Rồi ví dụ bây giờ thấy các bạn có cái fan cuồng là diễn viên Hàn Quốc,
[54:26]mấy cái tên của diễn viên Hàn Quốc nó khó kêu quá mình cũng không quen nữa. Kính thưa, cái mình thấy các bạn cứ nói fan cuồng, nói: "Ồ, ồ hôm nay cái ông này ổng ổng Song Joong-ki này ổng tới đây mình ra phi trường mình đón mừng, mình la: Anh của em ơi, anh Song Joong-ki của em ơi!", la lên gào khóc, xỉu lên xỉu xuống, cái mình thấy nó buồn cười. Vì sao? Vì nó không có cái trục lý tưởng tu là diệt trừ bản ngã, sống là phụng sự mọi người. Và cái tình cảm yêu ghét này phải được điều chỉnh. Ta yêu cái gì, ta yêu cái gì, ta dành hết tình cảm cho mình cái gì? Dành cho cái điều gì đó cao đẹp, đừng có dành một cái điều gì nó tầm thường.
[55:01]Ví dụ bây giờ một người diễn viên là gì? Nó chỉ khéo giải phẫu thẩm mỹ, phải không ạ? Khéo trang điểm, khéo mặc đồ. Và khi đóng vào phim thì được ông đạo diễn chỉ: "Mày khóc nha, rồi mày cười nha, mày bắn súng nha, mày ngã mày chết nha, mày rơi lệ nha, mày ung thư mày rên rỉ nha, mày thất tình mà mày vẫn cao thượng nha." Toàn toàn là do đạo diễn kịch bản thôi, chứ còn cuộc sống cá nhân nó là gì? Vẫn bê tha, vẫn rác rác. Nhưng mà ta nhìn cái hình tượng trong phim mà đã được tỉa gót, tô điểm, xây đắp, dàn dựng, cái ta yêu cái hình tượng giả dối đó. Ví dụ Hậu Duệ Mặt Trời, ví dụ vậy, ta thấy anh hùng oai hùng quá, nhưng mà gì?
[55:40]Khi bước ra rồi mà hễ mà nó gặp kẻ thù cái nó rút lại: "Ê, bảo vệ đâu? Đỡ giùm tao, thằng đó nó muốn ăn hiếp tao", chạy mất tiêu. Ở trong phim nó là người cầm súng đương đầu với kẻ giặc, kẻ thù, nhưng mà ở nhà mà hễ mà nó thấy cái thằng xã hội đen mà ngầm ngầm, mặt xăm rằn ri bước tới, nó chạy mất tiêu: "Thấy bảo vệ chặn chặn thằng đó giùm tao." Nhưng mà ta yêu cái hình tượng gì? Ta không thấy cái hình tượng mà hễ mà nó thấy ai rằn ri mặt rằn đầu nó chạy mất, ta chỉ thấy trong phim kẻ thù như vậy hay nó cầm dao nó bò vô đánh với kẻ thù, bảo vệ đồng đội, ta thấy hình tượng này đã được dàn dựng.
[56:07]Ta say mê, ta dành hết cái yêu cái ghét của ta cho một cái điều ảo tưởng, một điều ảo vọng. Vì sao? Vì cái tình cảm yêu ghét ta không có cái trục lý tưởng để mà dẫn dắt nó. Còn ở đây khi ta đã tụng cái câu thần chú đó mỗi ngày, cho nên mỗi ngày là các Phật tử ta ra công viên đứng với nhau ha, một người hỏi: "Tu nghĩa là gì?", tất cả ta la lên là: "Diệt trừ bản ngã." "Sống nghĩa là gì?", "Phụng sự mọi người." Rồi sau đó công an họ tới họ bắt thì ráng chịu, thầy không biết à. Nhưng mà nhưng mà
[56:47]Nhưng mà nếu mà ta đọc được cái câu thần chú đó mỗi ngày, ta định hướng lại cái trục tình cảm của mình, ta dựng lên được một cái trục tình cảm để sau này mọi điều yêu ghét đều xoay quanh cái trục đó. Ta định hướng nó lại, ta ta kiểm soát nó lại và ta có một cái gì? Ta có một trái tim khỏe mạnh. Ta có một trái tim khỏe mạnh là vì đâu? Vì ta yêu, ghét đúng chỗ.
[57:15]Có những con người ta thấy là giống như bệnh tâm thần hay tâm lý, dễ xúc động, dễ mất bình tĩnh. Có nghen, thấy sợ cái là tái mét cái mặt, hoặc là giận là giận run lên muốn xỉu, à sung sướng là phát điên phát cuồng, đứt mạch máu mà chết. Đó là những cái trường hợp vút vắt của tình cảm mà nó ảnh hưởng tới sức khỏe. Tại sao vậy? Bởi vì những người này đều đã trải qua thời gian dài yêu ghét sai lầm. Yêu ghét sai lầm. Thầy nhắc lại, có những người giận run không kềm chế được, có khi là là trợn mắt lên giãy đành đạch. Rồi, hoặc là có người buồn rồi cái ủ rũ muốn tự tử, hoặc có người vui lên là nhảy tưng tưng lên cười hét, gào thét, mất bình tĩnh.
[58:06]Tức là tình cảm tới mức độ vút vắt, nghĩa là ta gọi là tới mức độ bệnh, cái tình cảm, cái cảm xúc tới mức độ bệnh. Đó là hậu quả của cái thời gian trước mà yêu sai, ghét bậy. Còn nếu mà suốt cuộc đời của ta, ta yêu, ta ghét đều chuẩn mực, đúng hết thì ta không bị. Lúc đó ta có một trái tim khỏe mạnh, một tâm hồn hết sức là vững vàng. À một tâm hồn hết sức là vững vàng, là là rất là thanh thản, trầm tĩnh là nhờ cái yêu, cái ghét đúng. Ví dụ ta nhìn thấy gương mặt con người đó hết sức là trầm tĩnh, đụng chuyện không lung lay thì phải hiểu rằng là người này yêu đúng và ghét đúng. Nói thưa thầy, có cái dạng người là trầm tĩnh nhưng mà
[58:57]bên trong mưu mô, tính toán hại người thì làm sao? Có phải họ đã yêu ghét đúng không? Nói không. Rồi có lúc họ lộ ra. Ví dụ như những người mà họ được học, họ được học cái nghề, học cái học cái nghề về tình báo thì họ cũng được học kềm chế cảm xúc. Ghét vẫn cười vui, ha, giận run rồi, sắp sửa lấy dao đâm người ta rồi vẫn cười cười. Tức là họ học cái thái độ kềm chế cảm xúc, nhưng mà nhớ rằng họ vẫn là người mà yêu sai, ghét bậy. Thì đến một lúc mà nó đụng đến cái giới hạn, ta sẽ thấy họ bùng vỡ ra như một con quái vật. Nó lộ nguyên hình ra là con người sao? Giận đến mà giận run mà mà mắt nổ đom đóm,
[59:46]hoặc là điên tiết lên cho đến khi mà đập phá tùm lum, là không kềm chế được. Cho nên khi mà ta thấy một người trầm tĩnh thì có hai dạng người. Một dạng người là do cái quá khứ yêu ghét rất đúng nên bây giờ tâm hồn họ rất là khỏe mạnh, cái tình cảm, cái trái tim của họ ổn định, vững vàng. Đó là hạng người thứ nhất. Còn hạng người mà ta thấy họ đụng chuyện họ cũng rất trầm tĩnh là đây là người được đào tạo, được học cái cách kềm chế. Nhưng mà rồi về sau này, đến một lúc nào đó đi quá cái giới hạn đó, họ bùng vỡ và hiện nguyên hình là một con quái vật. Nhớ, ta nhớ hai trường hợp này nha. Thì vấn đề của ta, cái tu tập của ta ở đây là gì?
[1:00:32]Là ta kiểm soát tình cảm của mình, ta đánh giá lại cái tình cảm của mình, ta đã yêu như vậy đúng chưa, ghét như vậy đúng chưa? Như có một cái cái câu của ông Huỳnh Phú Sổ, ổng như là người lập cái đạo Hòa Hảo ở miền Tây á, ổng có hai cái câu này mà người ta hay bàn cãi. Cái câu này nói là: \"Ghét những đứa có ăn mà bỏn xẻn, thương những người đói rách mà lương hiền.\" À, \"Ghét những đứa mà có ăn mà lại bỏn xẻn, thương những người đói rách mà lương hiền.\" Đó. Thì cái câu này à nó bình thường. Ví dụ ta nghe thì ta thấy ờ đó, có ăn mà nó đi nó hà tiện thì đúng ghét đúng rồi. Còn nói ờ cái người mà mặc dù nó nghèo khổ mà nó vẫn sống lương
[1:01:16]thiện, không làm điều gì bậy thì thương là đúng rồi. Thì cái câu đó nó vẫn truyền tụng ở trong cái giới đạo Hòa Hảo một cách hết sức là bình thường. Cho đến một ngày, có những người mà học đạo cao siêu ở trong đạo Hòa Hảo đem hai câu đó ra phê bình lại chính ông giáo chủ của mình. Người hỏi nói nói: \"Tại sao mà à Đức Thầy lại còn thương còn ghét?\" Vì nói cái người mà thánh á là không còn thương ghét. Nói: \"Tại sao Đức Thầy lại còn thương còn ghét?\" Người ta nói vì thánh là phải lòng phải phẳng lặng như là mặt hồ thu. Thế sao lại có cái chuyện có thương có ghét? Hiểu như vậy là sai. Hiểu như vậy là sai.
[1:01:55]Đừng bao giờ nhầm rằng một bậc thánh là không còn tình cảm. Vì bậc thánh không phải biến thành khối đá, bậc thánh không phải là biến thành khúc cây. Mà bậc thánh yêu nhiều hơn, ghét nhiều hơn. Nhưng cái yêu, cái ghét của bậc thánh không giống mình, không giống mình. Ví dụ như cái yêu thương của bậc thánh nó biến thành một cái từ bi thênh thang, mênh mông. Mà cái từ cái từ bi thênh thang, mênh mông phủ trùm đó cũng không có nghĩa là nuông chiều chúng sinh, không có nghĩa là chúng sinh muốn cái gì là chiều cho cái đó. Mà cái mục đích của thánh thương là là dạy, thương là giáo dục. Cái bậc thánh là như vậy.
[1:02:44]Đôi khi dí chúng sinh vào trong cảnh khổ để họ ngộ ra một điều gì đó. Đó là một bậc Bồ Tát. Nhiều khi ta rơi vào cảnh khổ, ta than trời trách đất nhưng đâu biết rằng cảnh khổ đó là một bài học quý giá cho cho cuộc đời mình. Nên thấy cảnh khổ đừng than, mà cảnh khổ nhiều khi là một bài học quý. Thấy cảnh sung sướng đừng mừng vì có khi đó là cạm bẫy, sa lầy. Nên cái cái yêu thương của một bậc thánh cái ta khó hiểu, chứ không giống như người thường. Cái ghét của một bậc thánh ta cũng hết sức là khó hiểu. Ví dụ bây giờ ta thấy một cái người mà ác độc thì ta làm sao? Ta ghét. Ta ghét là ta muốn bằm cái kẻ đó ra làm nhiều mảnh, như vậy. Hỏi làm sao?
[1:03:35]Nói này coi, nó đột nhập vô nhà người ta, ha, vô nhà người ta nó trộm đồ. Tới chừng nó phát hiện ra một cái bà già, bả bả la lên, lại lấy dao nó cắt cổ bả. Giết. Bả thì cái đứa cháu ngoại của bả bò ra thì nó lụi cho một một dao vào tim. À, sau nó lấy đồ đi xong rồi thì nó còn chế xăng vô đốt nhà người ta rồi nó mới bỏ đi. Cái thằng này nó gặp tao là bằm nó ra làm một ngàn mảnh đem cho cho cho vịt ăn luôn, ví dụ vậy. Thì cái ghét của ta là như vậy. Ta căm hờn cái cái cái người ác độc, ta thù ghét, ta muốn trừng phạt cho hả giận. Nhưng mà một bậc thánh thì họ suy điều này, họ xét điều kia. Nói ở đâu mà nó lòi ra nó hiện hữu cái tâm ác trong lòng nó?
[1:04:24]Vì cái tâm ác trong lòng nó không phải một ngày một bữa mà mà có. Cái tâm ác độc nó không phải tự nhiên nó có, nó có cái nguyên nhân của cái sự ác độc. Cũng như cái sự hiền lành, đạo đức của ta cũng không phải tự nhiên mà có, nó có cái nguyên nhân tại sao ta hiền lành, ta đạo đức. Biết bao nhiêu ngày ta phải lễ Phật, phải không? Tu dưỡng, sửa lỗi, sám hối. Biết bao nhiêu ngày tháng ta đi làm từng cái điều thiện chút chút chút chút thì ta mới trở thành con người dần dần có đạo đức chút chút được. Không phải dễ. Thì cái điều ác cũng vậy. Nó rớt vào trong môi trường nào? Nó nghe ai nói những câu chuyện gì?
[1:05:05]À nó bị kích động sao? Rồi nó không có được cái cơ hội để có cái người hướng thiện cho nó ra sao? Mà nó chỉ lọt trong cái môi trường toàn là những người bơm cho nó những tư tưởng ác độc. Nhất là cái game, cái bắn giết như vậy. Rồi sống trong những đứa bạn bè chỉ toàn nói nhau những chuyện là có sức mạnh là là chiến thắng, cái vinh quang thuộc về kẻ có sức mạnh. Rồi chém giết không có tội, không có nhân quả, tội phúc. Thì khi mà nó bị tiêm nhiễm vậy cái lần lần nó chấp nhận cái điều làm ác, làm cho kẻ khác đau khổ, lòng mình không sao. Tức là trơ trơ biến thành người ác và có ngày sẽ gây nên một cái tội ác tày trời.
[1:05:45]Nên một bậc thánh khi mà nhìn cái điều tội ác của người khác, họ đi tìm cái nguyên nhân. Do đi tìm cái nguyên nhân cho nên họ không có trách ai mà quá gay gắt như ta. Ta trách ai, ta thù ai, ta gay gắt, còn một bậc thánh nhìn cái lỗi của một người không gay gắt vì biết còn có cái nguyên nhân trước đó nữa. Nên cái yêu, cái ghét của một bậc thánh không giống như ta. Nhưng mà người ta nói yêu, nói ghét là nói cường điệu cho vui, chứ lòng người ta làm sao? Phẳng lặng như mặt hồ thu. Thí dụ nói là: \"Ghét những đứa có ăn bỏn xẻn\", thì thật ra không phải ghét, mà chỉ là không chấp nhận thôi nha. Không đồng ý cái lối sống mình giàu có mà đi bỏn xẻn, hà tiện nha.
[1:06:30]À là là là là có tiền mà khi đi nghe giảng không mang theo được một cái ghế nhựa để cúng dường cho chùa tương mai, cứ đến nơi chấp nhận ngồi cái ghế nhựa không có tựa lưng, mệt thấy mồ. Còn ở đây, mình có ăn thì không cúng nhiều, mỗi khi đi nghe giảng chịu khó cầm theo một cái ghế nhựa có cái tựa lưng, mình không ngồi, mình ngồi xong mình để lại cúng chùa luôn, rồi lần sau mà có người khác ngồi. Đó, mình có ăn là mình không bỏn xẻn. Còn mà \"Thương những người đói rách hiền lương\" là cũng không phải thương sướt mướt, nhưng mà đó là những người đáng khen là như vậy. Nên cái cái bậc thánh là như vậy nha.
[1:07:07]Trong cái yêu thương ta có ba loại: yêu thương lãng mạn, yêu thương mù quáng và yêu thương son sắt. Thì hôm nay thầy không định nghĩa, cái đó để cho mấy ông nhà thơ, mấy ông tâm lý học. Ở đây chúng ta chỉ nói về vấn đề: Ta yêu đúng chưa? Ta yêu người đó đúng chưa? Ta yêu cái đối tượng đó đúng chưa? Thầy nói ví dụ thế này: Như có một nhà thơ, thì nhà thơ ở cái tuổi trẻ thì ông cũng lãng mạn, ông yêu đương đào hoa, lãng tử phong lưu. Khi lớn lên rồi thì ông thấy những cái mối tình lãng tử phong lưu đó kết thúc nó chỉ là khổ đau, dằng xé, day dứt, chả được gì cả, nên ông không yêu đó nữa, mà bắt đầu ổng yêu cái gì?
[1:07:58]Yêu những cái phong hoa tuyết nguyệt, yêu những cảnh đẹp trên đời, yêu con sông, yêu cái mây trời, yêu trăng sao, ổng ca ngợi những điều thiện trong cái cuộc sống này. Đó, rồi thấy ví dụ như thấy một người mẹ, một bà ngoại già dắt một đứa cháu ngoại đi chùa thì những cảnh đó cũng làm ông xúc động, ông làm nó được một bài thơ. Đó, bắt đầu đổi cái cái yêu của mình đi, nó không còn cái đối tượng mà cảm xúc tầm thường, bắt đầu yêu những điều nó thanh thoát, nó cao thượng hơn. Thì đó, cái yêu sau này bắt đầu nó đúng hơn. Đúng hơn cái yêu thời trẻ mà cứ gây nên với bao nhiêu là đau khổ, dằn vặt cho cuộc đời, tâm hồn của một con người.
[1:08:42]Đó là cái yêu thương gọi là yêu thương lãng mạn. Cái của chúng ta là ta không xét anh ở mức độ nào là anh lãng mạn hay là thủy chung hay là mù quáng, mà chỉ xét là cái đối tượng ta yêu thương nó đã đúng chưa. Đó, cái người tu của ta là để ý điều này. Hoặc là cái ghét nó cũng có mấy cấp độ là ta thù vặt, ta ta ta ganh tị, ta căm hờn. Đó, có những cái mức độ của cái sự ghét thì cái ghét nó hầu hết nó là sai. Đa số cái ghét đều là bậy. Nhưng mà đôi khi cái ghét nó cũng là một cái động lực để ta ta tiến lên. Ví dụ như ta ghét cái lỗi lầm của chính mình, đúng không ạ? Đối với cái lỗi của người khác á,
[1:09:31]ta cân nhắc nhiều khi ta thông cảm, nhiều khi ta tha thứ. Nhưng mà đối với cái lỗi của mình ta ghét. Ta ghét nhưng mà ta không ghét đến nỗi mà giận mình mà tự tử. Nó khác, hai cái khác nhau. Là vì sao vậy? Bởi vì ta ghét cái lỗi nhưng không ghét con người có lỗi. Thấy cái người khác có lỗi, ta đi tìm cái nguyên nhân để ta thông cảm, tha thứ và dạy bảo, hướng dẫn, dẫn dắt lại. Nhờ cái tâm đó, cho đến khi chính ta phạm lỗi ta cũng không quá mà mà đau khổ. Ta không thích cái lỗi lầm của ta, của chính ta, nhưng ta quyết ta sửa, ta đủ sức mạnh để vượt qua lỗi lầm, ta thay đổi, ta sửa chữa để tiến lên đi nữa.
[1:10:22]Nó khác như vậy. Chứ lỗi thì chẳng ai trên đời này mà mà không có lỗi. Nhưng mà cái quan trọng đối với cái lỗi của người ta không thù ghét đến mức độ vuốt vắt, mà thường là tìm nguyên nhân cho kỹ để thông cảm, để tha thứ và dìu dắt, hướng dẫn. Và cái lỗi của ta cũng vậy, ta hối hận, ta sám hối, ta ăn năn, ta cũng ghét nó, nhưng mà không đến mức độ là ta đau khổ phải làm một chuyện gì nó tồi tệ hơn, ha. Biết bình tĩnh sửa lỗi và và vượt qua. Chứ bây giờ nhìn lại trong đời một con người có ai dám nói mình không có lỗi không? Có không? Không phải không? Coi vậy chứ trong bí mật chúng ta đều có những
[1:11:07]cái lỗi nào đó trong một thời điểm nào đó. Nhưng mà thôi, đó ta biết nó là sai, ta đã biết hối hận, ta cũng biết ghét cái lỗi đó, bây giờ không phải là lúc mà ray rứt nữa mà lúc gì? Vượt qua, bù đắp, chuộc lại để tiến lên. Như vậy, nhớ cái tình cảm ta biết làm chủ thì nó tạo ra cho tâm hồn ta một sự thanh thản, trầm tĩnh lại là như vậy. Còn có cái tình cảm mà nó tạo lên cái phước rất là lớn đó là
[1:11:41]sự tôn kính bậc thánh, cái tình yêu đối với đất nước, cái tình yêu đối với nhân loại. Nó tạo thành một cái tính cách là thủy chung, son sắt.
[1:11:57]Nhớ có ba cái loại tình cảm mà làm cho ta sinh ra vô số cái việc phước lành về sau: Một là tôn kính các bậc thánh, hai là hai là, mới nói quên mất rồi, hai là yêu nước, ba là yêu nhân loại nha.
[1:12:21]Đó, thường ta có ba cái tình cảm cao đẹp đó mà ta phải phải hình thành, dựng lập trong tâm hồn của mình. Nếu trong tâm hồn ta mà chưa có ba cái điều này thì đúng là ta chỉ là người đem vứt vào trong
[1:12:38]Ai nói sọt rác cái thầy không nói nha, thầy nói mít lòng. Nhớ vậy, ta sống vô nghĩa vì ta không có phúc, không có phúc. Nhớ cái phúc của ta tạo ra được hay không là do cái khởi đầu từ một một tình cảm đúng nha. Mà trong tất cả cái tình cảm đúng để có thể tạo ra cái phúc lớn là do ba điều: Một là một là một là tôn kính bậc thánh, hai là yêu nước, ba là yêu nhân loại.
[1:13:10]Nhớ như vậy. Cho nên phải gấp rút mà dựng lập trong tâm hồn mình ba điều này để làm cái lõi, làm cái trụ cho cái cuộc sống nội tâm của ta. Không có thì làm sao cho có? Thầy không biết. Hay làm sao đó làm, làm sao cho có được ba điều này: Tôn kính bậc thánh, yêu nước, yêu nhân loại. Làm gì đó làm. Nói: \"Giờ sao tâm con nó trơ trơ không yêu ai được hết thầy?\" Thì nữa chết nó làm cây, làm đá hay làm thú vật ráng chịu à. Còn khi trong tâm hồn mình có ba cái tình cảm này: Tôn kính bậc thánh, yêu nước, yêu nhân loại thì mình vượt cái thân phận đi lên liền. Nếu làm người là làm con người đặc biệt, con người ở đẳng cấp cao.
[1:13:56]Ờ không biết là cao cao cái gì, nhưng mà là một đẳng cấp cao, không phải làm người tầm thường. Còn nếu tâm hồn mình thiếu ba điều này thì có khi mình sinh lại làm người nhưng làm người ở ở đẳng cấp thấp nha. Ở đẳng cấp thấp là sao? Giờ thầy không tiện nói, cứ tự suy nghĩ nha. Đẳng cấp thấp là cái gì mà mọi người nhìn mình họ coi thường, họ không quan tâm tới mình. Còn đẳng cấp cao là gì? Đẳng cấp cao là cái gì mọi người nhìn mình họ yêu quý, vắng mình họ thương nhớ, gần mình họ vui mừng. Đó là người ở đẳng cấp cao. Vậy thôi, còn là cái gì thì thầy không định nghĩa, tự tìm hiểu. Nhưng mà quan trọng là phải có ba cái tình cảm này trong tâm hồn của mình.
[1:14:36]Nếu mà chưa biết tôn kính bậc thánh thì phải ráng mà ép mình phải tôn kính bậc thánh cho bằng được, buộc mình phải tôn kính cho bằng được. Đây là mệnh lệnh của lý trí và bắt cái tình cảm phải đi theo. Ví dụ bây giờ trước hết là đối với Đức Phật, ta phải khởi được cái tâm tôn kính tuyệt đối với Đức Phật. Chưa được phải làm cho bằng được. Nhớ như vậy. Và nói: \"Cái tình cảm là cái tự nhiên mà thầy nói ép buộc nghe kỳ quá.\" Không có kỳ cọ gì hết trơn á. Ta phải ép buộc tâm mình. Đây là mệnh lệnh của lý trí, mệnh lệnh của lương tâm, phải tôn kính Phật cho bằng được đến tuyệt đối. Rồi vô số những bậc thánh mà ta biết được trong cuộc
[1:15:15]đời thì ta đều có lòng tôn kính như vậy cả. Mà dựng được cái lòng tôn kính này rồi thì bao nhiêu tình cảm cao đẹp khác nó nảy nở theo. Còn mà ta chưa có được cái tình cảm tôn kính đối với Phật, đối với bậc thánh thì những cái tình cảm cao đẹp khác không nảy nở được và nó chạy tầm bậy tầm bạ. Cái thứ hai là tình yêu nước, tình yêu nước. Cho đến giờ phút này nhân loại vẫn thế giới vẫn còn chia ra nhiều quốc gia. Mỗi quốc gia có một môi trường sống riêng, một ngôn ngữ riêng, một lịch sử riêng, pháp lý riêng gắn bó với nhau, nương tựa với nhau, quyền lợi với nhau. Cái tình cảm đó nó thành cái tình cảm đậm đà, chứ nó không phải là chỉ vì tôi cùng
[1:15:55]một cái hệ thống luật pháp, tôi cùng một ngôn ngữ nên bắt tôi phải thương hả? Không có bắt buộc gì hết trơn á, mà nó là mệnh lệnh của trái tim, mệnh lệnh của lý trí, ta phải yêu thương đất nước của mình thôi. Và cái tình yêu thương đất nước này nó phải vượt lên trên cả tình cảm cá nhân và gia đình. Nếu ta phải hy sinh cá nhân mình, thậm chí có khi phải hy sinh cả gia đình mình cho đất nước này được đứng lên thì cũng phải hy sinh, đến như vậy. Cái tình cảm thứ ba là lòng yêu yêu nhân loại. Tình cảm này nó lớn quá, cho nên hiếm khi ta đạt được mà hiếm khi ta thể hiện được. Ví dụ tình yêu nước ta thể hiện được.
[1:16:33]Tình yêu nước ta thể hiện được, ta sẽ ví dụ bây giờ mình làm trong cơ quan, trong xí nghiệp mình ráng làm siêng năng hơn cũng là một chút lòng yêu nước. Mình đóng thuế, mình ráng đóng đầy đủ hơn cũng là một chút lòng yêu nước. À mình nói chuyện với nhau về lịch sử à cũng là lòng yêu nước. Mình gặp người nước ngoài mình đối xử cho tử tế cũng là cái lòng tự trọng của của cái tình yêu nước, vân vân. Tức là những điều đó ta thể hiện được, ta làm được. Nhưng mà nói tình yêu nhân loại nói bây giờ làm cái gì bây giờ? Đố ai biết. Nói: \"Bây giờ tình yêu thôi thầy kêu yêu nhân loại thì thôi con cũng ráng yêu đó, nhưng mà yêu rồi làm cái gì?
[1:17:12]Yêu nước con làm được chút chút, ha.\" Chưa Mấy bộ đội thì cầm súng đánh thì thôi mấy anh đó thì ngon lành rồi, nhưng mà mình thì không bằng mấy anh bộ đội thì mình cũng làm cái gì ở hậu phương để đóng góp cho cái sự phồn vinh của đất nước, cho cái cái cái bộ mặt của đất nước, nhưng mà nhân loại con yêu nhân loại rồi con làm cái gì? Đố ai biết. Nhớ điều này, một điều cũng nho nhỏ thôi mà cũng đóng góp được cho nhân loại. Xà phòng làm sạch cho ta, nhưng thành chất độc đổ ra sông hồ. Mình cứ tắm xà bông nhiều quá đó, cái xà bông nó thành chất độc nó đổ ra sông ra suối thành những con sông đen như sông Nhuệ, sông Lừ, hư hết môi trường và nó là gì?
[1:17:56]Phá hoại cái sinh thái của thế giới này. Cho nên từ đây về sau ta đừng bao giờ tắm hay giặt bằng xà bông nữa. Như vậy.
[1:18:17]Vỗ tay không nổi là vậy đó, biết à. Biết mình lệ thuộc vào xà bông, nhưng mà xà bông là gì? Là chất độc giết chết cái môi trường, giết chết những dòng sông nha. Còn đâu cái dòng sông quê đáng yêu để mà ta ta tắm, ta bơi trong những ngày hè oi ả? Bây giờ nhìn nước sông là thấy sợ kinh rồi, dạt ra xa vì mùi nó bốc lên, nó đen, nó thối. Một ngày ta nhớ thương tìm về nơi cuối trời, nhìn dòng sông tối đen, lòng quặn đau biết bao. Đời mải mê đắm say những cao sang bạc vàng, đành lòng bôi xóa đi, ngắm sông mờ hoen mi.
[1:19:11]Xin hãy yêu thương dòng sông mơ, như trái tim khi còn ngây thơ,
[1:19:21]từng ngụm nước nuôi ta sớm chiều. Không hát nữa để ai thắc mắc đi tìm chơi. Tụi con có thuộc không? Lát hát bài đó nghe. Đó, ví dụ như bây giờ ta trồng một cái cây rừng cũng là một tình yêu đối với thế giới. Ta sử dụng cái loại chất tẩy rửa mà có thể đem ra tưới cây được là một tình yêu đối với thế giới này. Có cái chất tẩy rửa xong mà đem đi tưới cây được, có không? Có, hiện nay vậy bắt đầu người ta chế ra được những chất tẩy rửa từ thiên nhiên sinh học. Mình tắm xong mình hứng cái nước đó lại đem tưới cây, cây rất là tốt. Còn cái xà phòng của ta đó, ta tắm xong ta hứng lại ta đem tưới cây một cái thì sao?
[1:20:05]Rồi cây qua đời luôn, die luôn. Cho nên bây giờ ta phải thay đổi. Nói bán ở đâu thì ở các nơi có bán. Có bán hết á, có một số ta đi tìm, ta đi tìm cái loại là ta rửa tay xong hứng nước lại đem nó tưới cây, cây rất là tốt thì nên dùng cái đó. Còn nếu không thì ta tự chế, ta lấy chanh, ta lấy vỏ bưởi, vỏ cam, vỏ chanh ta chế thành cái nước đó, nước tro, vân vân, pha một ít đất sét thì có thể làm nước tẩy rửa nha. Có Ta có nghe cái chuyện tắm bùn chưa? Tắm bùn xong người rất trắng, rất đẹp. Cho nên tại sao ta phải phải phải dùng xà bông tẩy sạch hết đất trên người mình? Tại đất trên người mình cũng là bùn mà.
[1:20:48]Cho nên là cái việc mà cái tình yêu đối với nhân loại, tình yêu đối với thế giới thì ta chưa làm được gì nhiều để thể hiện, mà chỉ là một những cái gì chút chút thôi, là ta làm cái gì đó để bảo vệ môi trường sinh thái. Nhà mình trồng thêm nhiều cây xanh, trồng thêm nhiều rau xanh, hứng lấy ánh nắng mặt trời bớt cho nó bớt nóng nha. Dùng cái chất tẩy rửa gì mà tẩy rửa xong đem tưới cây được thì hãy dùng, thì chất tẩy rửa đó nếu xuống cống, đổ ra sông hồ thì không làm chết cái dòng sông đó, cá vẫn sống được. Đó, đó là cái tình yêu đối với thế giới này. Rồi cái tình cảm tốt lành nữa là những điều này nữa,
[1:21:33]ví dụ như là ta ta nói ta tôn kính Bậc Thánh, ta yêu nước, ta yêu nhân loại, nhưng mà bây giờ nó phải thành cái cụ thể là tình yêu thương đối với những chúng sinh chung quanh ta nha. Nói: "Tôi là người yêu nước, ai đụng tới nước tôi, tôi oánh liền!" Thì cái ông nào đó ổng nói sờn lại dọng vào mặt ổng mấy cái thì có phải yêu nước không? Không. Cái đó là mượn danh tình yêu nước để mà gây gổ với người khác. Còn cái tình yêu nước, tình yêu nhân loại thật sự nó phải trở thành cái một cái đời sống tử tế với tất cả mọi người chung quanh ta. Đó, vậy gọi là tình yêu thương chúng sinh. Con chim, à con chó chung quanh ta ta đều yêu thương cả, như vậy.
[1:22:18]Chúng ta có yêu chó không hay là chỉ yêu thịt chó? Nhớ nha, yêu chó thôi, đừng yêu thịt chó, như vậy. Đó, phải thành cái hành động đối với những hành động tử tế đối với mọi người chung quanh ta, đó là những tình cảm cao đẹp. Và ta yêu điều gì nữa? Ta yêu những việc làm từ thiện xã hội. Ta yêu những việc làm từ thiện xã hội. Việc làm từ thiện xã hội thì nhiều lắm, nhưng mà có thể có cái việc này, là hôm rồi thầy vừa nói với a các Phật tử, thầy nói thầy ước ao à ta có một cái trung tâm, trung tâm là thu mua những cái vật dụng mà người khác không dùng nữa, nhưng nó vẫn còn chế biến lại xài được. À ví dụ tôi có một bộ bàn ghế sô pha, tôi đổi cái khác nên không dùng nữa thì
[1:23:11]gọi đến trung tâm, ta tới ta mua giá rẻ hoặc là họ biếu thì ta lấy không về. Về ta sửa sang lại và ta cũng báo lên mạng rằng mình có cái bộ sô pha đã qua sử dụng mà ai cần thích dùng đồ giá rẻ vẫn còn tốt thì hãy dùng. Và ta kêu gọi mọi người cùng nhau dùng những cái đồ đã qua sử dụng, vì sao vậy? Vì để bớt cái áp lực về rác thải cho trái đất này. Trái đất ta đang từ từ biến thành một trái rác, vì người ta xài xong vứt thành rác và không ai xử lý được cả. Biển trong lành của ta ngày nay đang là một biển rác. Các bờ biển tới mùa là rác từ ở đâu tắp vào đầy bờ biển, chứ không phải là cư dân ở đó xả ra đâu.
[1:23:53]Khắp nơi trên thế giới nó trôi dạt và đến mùa nó tắp vào một bờ biển nào đó bất kỳ. Những cái luồng rác nó chảy trên biển đầy hết. Bây giờ lần lần rác bắt đầu nhiều hơn cá. Cá ăn phải rác rồi không tiêu, chết. Thế giới bây giờ đến lúc chúng ta sống ngày hôm nay là một thế giới thật là tệ hại vì rác. Rác là do đâu? Là cái ta vứt ta không dùng nữa. Cho nên là nếu có một cái trung tâm vậy, ta đưa lên ai mà không dùng cái gì cứ báo cho ta đến lấy, tặng cũng được, bán rẻ cũng được. Về ta có một đội ngũ những người mà tình nguyện đến đó làm, sửa lại, chỉnh lại cho đẹp, rồi báo lên trên mạng ai cần đến đó mà lấy,
[1:24:39]hoặc ta chở đến hoặc họ tự đến lấy, mà tỉnh nào cũng được cung cấp hết. Như vậy nó sẽ bớt cái áp lực về về rác cho cái trái đất này. Là một việc vừa là việc thiện, vừa tạo thêm công ăn việc làm, bảo vệ được cái môi trường. Nên thầy ao ước như vậy. Nếu ai đồng lòng với thầy thì mời bàn với nhau nha, để thành lập một cái trung tâm. Rồi ta đăng ký xin nhà nước, nhà nước sẽ hỗ trợ. Nhà nước thấy việc làm này chính đáng, nhà nước sẽ cấp đất nha, hỗ trợ cho ta để ta có một cái kho chứa hàng, rồi về đó mình sửa sang, tỉ tót cho nó đẹp lại, rồi mình rao bán lên trên mạng, bán rẻ hoặc là từ thiện. Ví dụ có một đôi vợ chồng trẻ mới cưới,
[1:25:18]nghèo, vật dụng ít, nhưng mà phát hiện ra à cái bàn ăn này dùng được, nhưng cái nhà tình thương mà thiếu g thiếu cửa mà đến đây lấy thì cái nó sẽ dư thêm những cái chi phí để mà họ xây cái cái cái nhà vệ sinh cho đẹp hơn, vì cái cửa đã có bên ta ta cung cấp ta cho rồi, ví dụ như vậy. Thì nên cái trung tâm mà xử lý lại những đồ đã qua sử dụng, biến nó thành đẹp trở lại, tiện ích trở lại, chắc chắn bền lại để cung cấp cho những người nghèo, cho những người có ý thức mà ngăn bớt rác cho địa cầu này, thì ta cung cấp cho những người đó, ta kêu gọi cái đạo đức. Nên dùng đồ đã qua sử dụng là một đạo đức.
[1:25:57]Tương lai vậy, từ xưa giờ thì có nhiều loại đạo đức rồi, nhưng mà sắp tới ta cần một cái đạo đức là cố gắng dùng lại đồ đã qua sử dụng, đó là một đạo đức. Đừng để cái cái những cái thứ đồ đó biến thành rác, rồi gây cái áp lực cho cho trái đất này. Cái hạnh phúc sau này ta, cái niềm vui của ta, cái đạo đức của ta, những người mà đáng kính trọng trên đời là những người biết sử dụng đồ đã biết dùng đồ đã qua đã qua sử dụng, đó là người đáng kính, chứ không phải là hàng hiệu, hàng mới, hàng zin mà là người mà là người đáng kính đâu. Chính cái người mặc một bộ đồ cũ đã qua sử dụng, à đi chiếc xe đã qua sử dụng là những người đáng kính của tương lai này.
[1:26:43]Nói như vậy.
[1:26:47]Rồi có người cắc cớ hỏi thầy, như ông chồng đã qua sử dụng có xài được không? Rất ngon, không sao cả.
[1:26:58]Nên ai có cùng cái ước mơ đó thì xin vui lòng gặp Trí Bảo, đứng lên Hưng. Dạ, Hưng ha. Đến đây bàn bạc nha, nhau cùng thành lập một cái cái trung tâm như vậy, rồi ta đăng ký, ta viết ra cái dự án, ta xin phép lên trên nhà nước. Như ví dụ bây giờ Bí thư Hoàng Trung Hải ta ở Hà Nội á, là một con người rất là là là lo cho dân, như vậy cũng là cái hay như vậy nha. Rồi bây giờ ta yêu cái gì nữa? Ta yêu việc ngồi ngồi thiền nha, yêu ngồi thiền, tĩnh tâm để đi khai mở cái tâm linh mà ta vượt khỏi cái thân phận tầm thường của của cuộc sống này. Ta yêu cái gì nữa? Ta yêu ta yêu đạo lý, nghĩa lẽ phải, nha, những lời hay ý đẹp mà
[1:27:43]mà Phật để lại, cái Bồ Tát để lại cho cho cuộc đời này. Ta yêu cái điều gì nữa? Ta yêu là khi ta gặp lại cái người bạn cũ không có nói chuyện tào lao viển vông, mà chỉ đem đạo lý để chia sẻ với nhau mà thôi. Ta yêu cái điều gì nữa? Ta yêu cái điều là ta dắt được những người chưa biết đạo về với chùa mà mà quy y, nha, quy y Tam Bảo. Ta yêu cái điều gì nữa? Ta yêu điều gì nữa? Ta được hạnh phúc gì nữa? Hạnh phúc là khi ta ta được quỳ xuống dưới chân Phật mà mà lễ Phật với tất cả lòng tôn kính. Ta yêu cái điều gì nữa? Ta hạnh phúc với điều gì nữa? Ta hạnh phúc khi là trên cuộc sống này mọi điều xuôi ngược của cuộc đời nhiều khi gặp người chưa quen
[1:28:27]mà vẫn nhìn nhau với cái cho nhau một cái nụ cười thay cho lời chào hỏi, vì sao? Vì ta biết rằng lòng ta yêu thương mọi người và bỗng nhiên dường như người đó cũng yêu thương mọi người. Cho nên gặp nhau nở một nụ cười rồi đi qua mặt nhau đi luôn, nhưng mà đó là hạnh phúc của cuộc sống này. Biết chăng hạnh phúc là khi bế em bị đái ướt đi bộ đồ? Nghĩa là làm sao?
[1:28:56]Nghĩa là bây giờ văn minh quá người ta cho bé mặc bỉm á, cái nó tiêu tiểu trong đó, sau này nó hư hết những bộ phận của nó, còn như ông bà mình ngày xưa chỉ có cái tã, tiêu tiểu thì mình tháo ra ngay, vậy chứ mà sức khỏe của bé tốt hơn. Nói thưa thầy, không có mặc bỉm mình bế nó cái nó đái ướt, không, đó là hạnh phúc. Đó là hạnh phúc chứ không phải đau khổ. Cho nên biết chăng hạnh phúc là khi, thôi không nói nữa. Như vậy hôm nay ta nói với nhau về sức khỏe của tình cảm nha. Ta biết rằng cái yêu cái ghét là động cơ của cuộc sống, cũng là khởi đầu của mọi tội phước. Và từ bao lâu nay, chúng sinh ta là nô lệ của cái tình cảm yêu ghét,
[1:29:35]hễ yêu là ta đi theo cái yêu đó mà làm, hễ ghét ta theo cái ghét đó mà làm. Bây giờ ta biết tu hành ta xoay lại ta kiểm soát cái yêu cái ghét đó, đặt cái yêu cái ghét đó đúng nơi, đúng chỗ và quan trọng ta dựng một lý tưởng cho cuộc đời của mình để làm cái lõi, cái trụ của tình cảm. Ta biết đặt vào lòng mình ba cái tình cảm cao đẹp nhất là lòng tôn kính bậc Thánh, tình yêu nước và và tình yêu nhân loại. Rồi xoay quanh những cái trục đó mà vô số những cái tình cảm yêu ghét ha, bao nhiêu tình cảm yêu ghét tốt đẹp nhất sẽ nảy nở trong tâm hồn ta. Tâm hồn ta trở thành một gì? Một cái rừng hoa muôn màu tươi đẹp nha.
[1:30:15]Và với một người mà có một cái tâm hồn đẹp như một cái vườn hoa rực rỡ thì khi họ chết hoặc họ lên cõi trời, nếu họ trở lại cõi người phải là người ở một level cao, một đẳng cấp cao, một cái rank cao hơn. Mà đẳng cấp cao là gì, đẳng cấp thấp là gì? Đẳng cấp cao là một cái người mà khi chúng sinh nhìn thấy họ yêu quý, xa thì họ nhớ, gần thì họ họ vui. Còn đẳng cấp thấp là gì? Đẳng cấp thấp là người mà họ nhìn thấy mình họ không muốn nhìn, mình đứng trước mặt họ họ cũng không thấy. Nhớ như vậy. Họ quên mình, thậm chí họ ghét mình, đó là người đẳng cấp thấp như vậy. Và rồi thì cuối cùng vậy, cái tình cảm yêu ghét của
[1:30:59]ta, ta phải tu thế nào để vượt lên trên trở thành cái lòng từ bi bao la khắp cả pháp giới này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.