[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Như nãy Hòa thượng dạy vậy, cả thế giới ta tưng bừng kỷ niệm ngày Đức Phật ta đến với trần gian. Thì ngẫm lại thấy ngày đó là một ngày thiêng liêng trọng đại của thế giới và với riêng từng người của chúng ta. Ví dụ như hôm nay chúng ta ngồi đây với nhau, nhìn mặt nhau trong yêu thương, trong thân ái, trong hoan hỷ, chỉ bởi vì có Đức Phật đã đến với cuộc đời và chúng ta đến với Phật pháp. Trong suốt cuộc đời của chúng ta lẽ ra nhiều lần chúng ta lầm lỗi, nhưng bởi vì có Phật pháp mà chúng ta biết dừng tay tạo nghiệp. Trong suốt cuộc đời của chúng ta lẽ ra có nhiều lần ta thờ ơ,
[0:47]ta quay lưng, ta bội bạc, nhưng mà vì có Phật pháp cho nên chúng ta đã đứng lên, đã dấn thân, đã hy sinh, đã tử tế và vì vậy cuộc đời mình có ý nghĩa hơn. Vì vậy à chúng ta biết ơn Phật biết là dường nào. Nhưng mà để đền ơn Phật thì ta làm gì? Đền ơn Phật thì chúng ta có hai việc: một là tự giác, hai là giác tha, vậy thôi. Tức là một là ta tự tu để cho mình tiến đạo, chứng đạo; hai là ta giác tha là đem Phật pháp chia sẻ đến mọi người, khiến cho càng lúc càng nhiều người biết đến Phật pháp trong cuộc đời này. Bởi vì ta đền ơn Phật, không có cái gì Ngài cần nữa cả. Ngài ở trong Niết bàn tuyệt đối, phủ trùm cả vũ trụ này, không có gì là Ngài cần.
[1:40]Thật ra cái hoa ta dâng lên cho Phật, thật ra chính ta lại được phước. Bao nhiêu cái lễ bái ta lạy lên Ngài, thật ra chính ta lại được phước. Ta đem miếng hương, những trái cây, lời ca tiếng nhạc, bao nhiêu sự cung kính dâng lên cúng dường Phật, Phật chẳng cần đâu, nhưng mà chính chúng ta lại được phước trở lại. Nên vì vậy, cái mà đền ơn Phật thì sự thực chỉ là thực hiện cái bổn hoài của Phật đối với chúng sinh, là làm sao cho chúng sinh này đều được giác ngộ hết vậy thôi. Và chúng ta đi trên cái lộ trình đó. Tự giác, giác tha là ta đền ơn Phật. Nhưng mà ở đây, về cái tự giác và giác tha đó, về cái tự tu cho chính mình và cái giáo hóa chúng
[2:24]sinh á thì nhiều kinh muôn quyển nói rồi. Hôm nay chúng ta nêu ra một cái góc, một cái góc nhìn về vấn đề này, tự giác và giác tha. Thì ta phát hiện ra một điều: trong cái việc ta ráng tu tập để có thể đạt được sự chứng ngộ giải thoát và trong cái việc ta giáo hóa chúng sinh, hai con đường nó ngược nhau lại, ngược hẳn nhau, mâu thuẫn hẳn nhau luôn. Vì vậy, một người đệ tử Phật phải khéo biết dung hòa hai cái điều ngược nhau này mới có thể thực hiện được cái giác hạnh viên mãn, tức là tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn. Còn nếu mà ta nghiêng một bên thì giống như con chim chỉ có một đôi cánh.
[3:08]Cái đôi cánh của con chim nó nằm ở hai phía ngược nhau, nhưng mà nó nâng con chim bay cả cái bầu trời này. Cũng vậy, cái phương pháp để mà tự giác, tự tu với cái phương pháp để mà giáo hóa chúng sinh nằm ngược nhau ở hai phía, đối nghịch. Nhưng mà vì có cả hai cái điều đối nghịch đó mà mà ta thành tựu được giác hạnh viên mãn, mà ta vừa tu được vừa giáo hóa được để để đền ơn Phật. Này đây là một điều tế nhị và khó xử lý. Hôm nay chúng ta sẽ nêu ra từng điểm từng điểm để ta ta thấy vấn đề hơn. Ví dụ thế này: để tự tu á thì thường là ta cần kín đáo, im lặng, khiêm hạ, ít nói về mình, ít nói về cái con đường mình đi.
[4:04]Giống như các thiền sư dạy các đệ tử: các ông phải để cho cái khóe miệng lên meo như cái cây quạt mùa đông. Tức là mùa đông chẳng ai đụng tới cây quạt á, nó mốc luôn. Ở Trung Hoa cái mùa đông lạnh lắm, cái quạt không ai đụng tới nổi meo nổi mốc lên. Ông để cái miệng ông phải giống như vậy đó, đừng có đụng tới nó, đừng có lấp bắp lấp bắp. Phải mà im lặng. Mà khi im lặng ít nói có nghĩa là kín đáo, có nghĩa là không giới thiệu về mình, có nghĩa là khiêm hạ. Ý là như vậy. Thì cái người mà tu hành mà gặp ai cũng khoe khoang, cũng nói về mình thì người đó không tu được. Người ta biết rằng là đạo Phật là đạo vô ngã,
[4:43]mà vô ngã thì có nghĩa là khiêm hạ, mà khiêm hạ có nghĩa là xem mình là thấp kém, là tầm thường, mà phải thấy mình thấp kém, tầm thường thật lòng chứ không phải là giả dối ở đầu môi chót lưỡi. Chứ không phải nói là à thôi em dở lắm, em dở lắm, em tệ, mà miệng trong bụng mình thì khen mình, không phải. Phải thẳm sâu trong tâm hồn mình thấy mình là thấp kém nhỏ bé. Mà khi đã thật sự thẳm sâu trong tâm hồn mình thấy mình là thấp kém nhỏ bé thì không ai muốn mở miệng tự khen mình. Cho nên tự nhiên thành cái sự ít nói, thành cái sự kín đáo. Nên vì vậy, ví thử như ở trong cái hội chúng, cái người mà tu tốt hay không á
[5:27]là cứ xem người đó nói nhiều hay nói ít, đó là dấu hiệu đầu tiên. Cái người mà nói nhiều quá thì ta biết tâm người này loạn, không có kiềm chế, cứ vẫn còn thích nói. Tức là một cái vùng não của ta đó, nó bị kích động. Cái vùng não ngôn ngữ nó bị kích động, cứ thích nói. Buông điều này ra rồi lại thích nói qua điều khác, buông điều khác ra qua rồi lại thích nói tới điều khác nữa, thì biết ngay người này tâm rất là loạn. Còn cái người mà bắt đầu nhiếp tâm được, tâm lắng trong thanh tịnh được, thì cái điều đầu tiên là ít muốn nói gì. Đó là cái tự nhiên của sự biểu hiện tu hành. Không cần phải nói gì nhiều, ta chỉ thấy trong hội
[6:05]chúng người nào đó khi mà ta gặp mặt, ta hỏi tới, tự nhiên có cái nụ cười nhẹ nhàng, hiền lành, công việc thì siêng năng làm, mà ít nói gì, đó là dấu hiệu đầu tiên của cái người mà tu tiến bộ. Có nhiều vị hòa thượng vậy, nhiều khi tu cả một đời, thuyết pháp độ sinh, tới chừng về già gặp các ngài chỉ cười cười không nói. Nói ra câu nào thì sắc bén chết người câu đó. Ví dụ như hồi nãy nãy Hòa thượng Trưởng ban Trị sự đây cũng vậy, Hòa thượng vừa kể chuyện có một vị hòa thượng già, năm nay cũng già lắm, thì có có một người thầy là đệ tử trong chùa, thì cái người thầy đó mới được ai đó cúng dường hơn một cây vàng.
[6:49]Cái lạng vàng mà ở chùa ở miền quê mà hơn một lạng vàng là lớn lắm. Cái vị mới cất ở trong tủ mà không biết sao mất, không biết ai cạy tủ mất. Thì cái vị đệ tử mới đến gặp Hòa thượng bổn sư của mình mới than, nói là: "Bạch Hòa thượng, cái hôm trước cái người kia cho con vàng vậy chi con để trong tủ bữa nay bị ai lấy mất." Thì ở nhà quê mà mất cây vàng nó lớn lắm, nhưng Hòa thượng già chỉ nói có một câu, ít nói, nói một câu: "Hồi chưa có cây vàng đó mình cũng sống được mà." Câu một thôi, ông kia tỉnh ra liền. Thì thấy mới thấy, ồ tiền đến tiền đi, kệ nó, có để làm Phật sự, không có thì thôi. Còn ai ăn cắp mang tội ráng chịu.
[7:32]Lòng mình bất động, không quá băn khoăn, không quá truy tìm, nhẹ nhàng sống thong thả đi qua. Hòa thượng nói một câu: "Hồi chưa có cây vàng đó thầy trò mình cũng sống được mà con." Câu một thôi, ông kia tỉnh ngộ liền. Không cần nói nhiều, không cần nói dài dòng lải nhải như nãy giờ chúng ta nói ha. Một câu một điểm trúng yếu huyệt, ông kia tỉnh ngộ liền. Còn nhiều khi mình nói rất nhiều mà không ai tỉnh ngộ. Hòa thượng với cái đạo lực cả một đời tu hành của mình quất một câu một trúng tử huyệt, đệ tử tỉnh ngộ liền, từ đó buông xả mà tu hành. Nên ta thấy là các vị mà họ tu lâu, cái sự mà tự kiểm soát của mình
[8:11]kỹ lưỡng, tâm hồn thanh tịnh thì cái dấu hiệu giống nhau là ít nói, ít giới thiệu về mình, mà bây giờ ta gọi là ít có nổ. Nhưng mà ngược lại, bắt đầu ta đi, tâm muốn gọi là đem Phật pháp chia sẻ với mọi người. Thí dụ như ta thấy cái làng ở đó họ ít biết Phật pháp quá, ta phải đi thăm. Đi thăm vào ta mới giới thiệu: "À, bên đó có cái chùa." Đó, rồi người kia hỏi: "Ủa, chùa để làm gì?" Đó, nói: "Chùa để thờ Phật." "Phật là ai?" Rồi đó, rồi họ hỏi tới hỏi tới, lúc đó mình phải trình bày. Rồi họ hỏi: "Ủa, thầy cũng tu trong chùa đó hả? À thì tu là thầy làm cái gì?" Lúc đó mình sao? Lúc đó mình cười cười không nói: "Hả, không làm gì hết." Vậy được không?
[8:53]Vậy người ta có tới chùa không ạ? Tức là bây giờ phải nói cái tu ra, phải không à? Phải nói cái tu ờ thì tu là thầy ngồi thiền, niệm Phật, lễ Phật, giữ giới, làm cái công đức là sao? Kể quá chừng kể luôn, nói nói một lát thiếu điều muốn đắc đạo tới nơi luôn vậy đó thì người ta nghe người ta mới thích mà người ta mới tới chùa. Phải không à? Thì như vậy là gọi là cái người mà tự tu á thì càng im lặng là chứng tỏ có đạo lực. Nhưng mà để giáo hóa cho giỏi á mà im lặng kiểu đó thì sao? Đạo Phật mình tiêu luôn, không ai biết đạo Phật là gì. Nên buộc phải nổ. Chết cũng phải nổ thôi. Không nổ là không thành tựu được cái sự giáo hóa chúng sinh.
[9:33]Giờ hai bên nó ngược nhau hết như vậy rồi bây giờ tính sao? Nói bây giờ: "Thưa thầy, làm sao đây? Thầy vừa bắt con phải im lặng mà thầy vừa bắt con phải nói, vì con làm sao cái miệng con có một cái chứ đâu có hai cái. Nếu hai cái thì một cái ngậm để tu còn một cái nói để giáo hóa, nhưng có một cái một à, thì làm sao mà vừa ngậm vừa nín mà lại vừa giáo hóa?" Thì cái đó mới là khó đó, mới là Bồ Tát đó. Ví như một vị mà Bồ Tát á, vị đó là tự tại rồi cho nên muốn nói, muốn nín gì cũng được. Mình bây giờ phải nín để tu và phải nói để chia sẻ Phật pháp. Giờ làm sao? Ai biết, khen hay. Nhiều người khổ tâm vì điều này.
[10:08]Cho nên đôi khi người ta đã chọn một cái một cho dễ làm. Chọn một cái gì? Im, im lặng. Không nói gì hết. Nghĩa là ai tới gặp mình cũng cười cười thôi, hỏi tới không nói gì, chào sơ sơ để kiểm soát chính mình, để khiêm hạ, để kín đáo, để vô ngã thì người ta được được một cái. Thì phần mình có thể lợi đó, phần mình có thể là mình đang kiểm soát cái bản ngã mình đó, nhưng mà cái bất lợi là đối với người kia. Họ thấy họ không biết gì Phật pháp, gặp ông thầy hỏi ông cứ cười cười ông không nói gì hết giống như câm vậy đó: "Ủa, tu riết giống ổng thành câm chắc chết quá." Họ không dám tu. Đó, nó lại bất lợi.
[10:44]Rồi bây giờ một người khác nói là giáo hóa chúng sinh hay là làm lợi ích cho chúng sinh là cúng dường chư Phật, gặp ai: "Ngoắt ngoắt vô đây đi con, thầy nói cho nghe." Phải không? Ngồi nói luôn ba tiếng đồng hồ. Mà cái mà mình nói càng nói càng hăng, càng nói càng hăng là do mình thiếu tu á. Mình thiếu tu nên mình càng nói càng hăng, càng nói càng hăng. Cái hôm bữa đó nói: "Có cái ông thầy nào ổng gặp tui ổng nói quá chừng, nói giống tâm thần quá à." Rồi sao? Cũng chết luôn. Tức là chọn một bên đều sai. Nói vậy chọn hai bên? Mà chọn hai bên thì làm sao mà cùng lúc vừa im mà vừa nói? Ai biết? Ta làm sao để dung hòa điều này?
[11:19]Ta làm sao để dung hòa hai cái điều trái ngược nhau này mà để có thể đền ơn Phật, vừa tự giác vừa giác tha? Ai biết? Ai biết? Thật ra ai đi qua đoạn đời tu hành đều phải xử lý chỗ mâu thuẫn này hết. Tất cả mọi người đều phải xử lý cho được chỗ mâu thuẫn này thì mới trở thành đệ tử Phật được. Còn không ta lệch một bên là ta hư đạo. Ví dụ như ta cũng vậy, nói: "Thôi giờ muốn tự tu trước, đắc đạo trước rồi mới giáo hóa sau." Nhưng mà không có phước thì không thể đắc đạo được. Nhớ như vậy. Không có phước thì không thể đắc đạo được, mà muốn có phước thì làm sao? Không phải là ra cày ruộng, cuốc đất mà có phước,
[12:04]mà chính là chia sẻ Phật pháp với người khác, giáo hóa chúng sinh, làm cho nhiều người hiểu đạo thì mới có phước. Nhưng mà khi làm cho nhiều người hiểu đạo thì đành phải nói. Mà nói thì giống như khoe, mà khoe thì nó tổn phước, mà tổn phước thì tâm loạn lên hết tu. Đây là cái vòng luẩn quẩn cực kỳ khó. Đó là lý do mà Phật pháp bị kẹt cái chỗ này mà rất khó phát triển. Nói vậy các đạo khác sao ta? Các đạo khác họ đi con đường của họ, ta không bàn. Vì ví dụ như là có những cái đạo mà họ đi thỏa mãn cái bản năng của con người, cái bản năng ác độc, tham lam của họ. Kệ họ. Nhưng mà đạo Phật ta đi con đường hiền lành,
[12:49]vô ngã thì ta phải vậy thúc liễm trong sự khiêm tốn, kín đáo mà vẫn buộc phải chia sẻ đạo lý với người khác. Hai cái này nó cứ mâu thuẫn nhau. Nhưng hãy nhớ có con chim đôi cánh nằm hai phía ngược nhau nhưng mà nó nâng con chim tung bay khắp cả bầu trời, cũng vậy. Ta cứ khéo léo xử lý điều này. Khi nói mà như nín, khi nín mà như nói là ta xử lý được điều này. Ai biết nói mà như nín là sao, mà nín là như nói là sao? Ai biết được, khen hay. Ai mà hiểu được nín mà như nói, nói mà như nín thì sẽ kêu cái xe Phật đản dừng lại cho leo lên đó ngồi, chở đi vòng vòng cho người ta ngắm. Nói mà như nín, nín mà như nói, tức là dung hòa được cái điều này.
[13:37]Là sao? Nói mà như nín, nín mà như nói. Nín mà như nói đó là ngày xưa các vị thiền sư hay dùng cái từ "mặc như lôi". Mặc là im lặng, lôi là sấm sét. Tức là cái vị đó im lặng nhưng mà sấm sét rền vang cả bầu trời. Cái này ta hình dung ra được không ạ? Khi nào ta gặp một vị Thánh, ta sẽ thấy điều này. Tức là vị đó trong hư vô điềm đạm. Nhưng mà khi ta nhìn tới cái hư vô điềm đạm của vị đó, ta bị cuốn hút vô quá mạnh mẽ. Vị đó mỉm cười hay nhìn một cái, ta rúng động cả tâm can như là đã nói với ta rất nhiều lời. Đó là mặc như lôi, đó là nín mà như nói.
[14:27]Còn nói mà như nín là sao? Nói mà như nín là khi vị đó trình bày Phật pháp mà ta vẫn không thấy dấu vết bản ngã trong đó. Trình bày Tứ diệu đế, trình bày Bát chánh đạo, trình bày cái thiền định, trình bày vô ngã, trình bày cái đạo lý nhân quả, mà nói quá chừng nói ta không thấy vị đó tự đề cao mình trong đó. Ta không thấy bóng dáng cái bản ngã của vị đó trong suốt cái thời nói chuyện. Vị đó ca ngợi Phật pháp, ca ngợi các thiền sư, ca ngợi các vị Thánh, ca ngợi các tấm gương hay của cuộc đời mà không bao giờ ta thấy dấu vết của vị đó trong cái bài nói chuyện thì tức là vị đó nói mà như như nín. Thì ta hãy bắt chước như vậy:
[15:09]nín mà như nói, nói mà như nín, mặc mà như lôi, im lặng mà như sấm sét. Thì đó là ta dung hòa được hai cái ngược nhau giữa cái phải im lặng để tu và giữa cái phải nói để mà chia sẻ đạo lý. Như đôi cánh của con chim nằm hai phía ngược nhau nhưng đã vỗ cánh tung bay và đưa con chim đi khắp trong cái trời đất này. Được chưa ạ? Điểm này được chưa? Thông chưa? Thông thì thông nhưng để thực hiện được cũng rất là rất là khó, rất là lâu nha. Rồi một cái điều nữa là thế này: ví dụ như là để cho tự giác, tự tu, tiến tu, thúc liễm thân tâm thì ta cần phải tránh duyên, ít có tiếp xúc. Tại vì xúc sự thì sự sinh.
[16:04]Sinh sự thì sự sinh. Là ta cứ tiếp việc nhiều quá, cứ bày ra chuyện này bày ra chuyện kia nhiều quá thì chắc chắn là sẽ có nhiều cái rắc rối, nhiều cái bất ổn, bất an.
[16:18]Cuộc đời này vốn nó không có bình yên. À bây giờ nói đơn giản như là nói giờ: "Thôi bây giờ qua bên kia mình mượn cái thang để về đóng đinh." Cái chuyện đơn giản vô cùng. Đi qua mượn cái thang. Mượn cái thang đem về cái mình làm gì đó cái thang bị sẩy cái nó nó nó nó bị sút cái đinh của người ta đem trả lại người ta không hài lòng, người ta nói này nói kia mà có khi người ta nói trước mặt, có khi người ta nói sau lưng. Nói: "Cái người không biết điều, qua cái mượn đồ tui xài về hư mà không biết sửa, không biết đền." Thế là bắt đầu rắc rối xảy ra. Mà chuyện rất đơn giản, ta chỉ mượn món đồ nhưng mà
[16:55]không ngờ về sau nó nó cứ dây dưa cái sự rắc rối. Nên cuộc đời này là như vậy, mà trong cái sự tu hành cũng vậy. Ờ nói vậy nhiều khi là chuyện là chuyện Phật sự, chuyện của chùa, vậy chứ mà khi ta cứ bày chuyện ra làm cũng phát sinh rất nhiều cái rắc rối. Cho nên xúc sự thì đó, tiếp xúc với cuộc sống, tiếp duyên với mọi người, chắc chắn thế nào cũng có những điều phiền toái. Đó là công việc. Còn cái phiền toái mà nó liên quan tới phiền não, liên quan tới nợ nghiệp rồi còn rắc rối nữa. Ví dụ như ta tiếp xúc nhiều thì gặp cái người mà ta mến thương, rồi gặp cái người mà ta chán ghét, rồi nghiệp nó khởi lên liền.
[17:41]Tự nhiên có cái người đó mình cảm thấy yêu mến, mình quý mến, mình hay thích gặp nữa, đó là bắt đầu va vào duyên rồi đó. Hoặc gặp cái người mà ta cứ nghĩ tới là cái bản mặt là thấy phát ghét hà, thì là trong đầu mình cũng bắt đầu tạo nghiệp rồi, có người để mình ghét là đã bắt đầu tạo nghiệp rồi. Nên phiền toái mà chưa kể tới chuyện là ví dụ cái người mà họ gặp ta, tự nhiên họ cũng yêu mến ta, họ cũng muốn gặp ta hoài, thì rắc rối càng càng nhiều hơn nữa. Đó. Hoặc là cái người mà có những cái thế lực âm mưu muốn hại ta thì rắc rối càng nhiều hơn nữa. Cho nên vì vậy, khi mà người ta muốn tu hành,
[18:17]thường người ta ít có muốn tiếp xúc, bớt duyên, cắt bỏ mọi việc trên đời. Thậm chí có người nhập thất luôn. Nhập thất là nhờ ai đó hộ thất, rồi mình ở yên trong thất trong bốn bức vách, hoặc là có thêm cái hành lang để đi kinh hành. Tới giờ người ta đem cơm đến mình ăn. Ăn mình rửa xong để trả cái cái mâm cơm lại ngoài đó cho người đó đến lấy, không nói chuyện, không hỏi thăm ngoài kia có chuyện gì, đó không cần biết. Và họ có hỏi, mình cũng chỉ ra dấu trả lời chứ hạn chế mở miệng để nói, tịnh khẩu luôn. Tức là cắt duyên tiếp xúc, cắt duyên là tránh duyên, bớt tiếp xúc hẳn luôn, đến mức độ như vậy.
[18:55]Và có người họ không nhập thất, họ lên trên non cao, trên rừng thẳm, tự trồng lấy miếng khoai, ăn miếng rau rừng để ít tiếp xúc, mà nghĩ rằng nhờ vậy bớt có sinh sự, bớt phiền não, bớt rắc rối để dành cái thời gian mà mà ta thúc liễm nội tâm tu hành, như vậy. Nhưng đó chỉ là con chim có một cánh à. Cái cánh còn lại thì vẫn là phải công đức giáo hóa chúng sinh. Phải có công đức giáo hóa chúng sinh, mà để có công đức giáo hóa chúng sinh thì phải tiếp xúc. Không gặp người ta, lấy gì mà mà nói đạo cho người ta nghe, không tiếp xúc thì lấy gì mà chia sẻ đạo lý cho người ta. Nên vì vậy phải tiếp xúc.
[19:37]Mà tiếp xúc thì nó ngược với cái gì? Cái tránh duyên ít tiếp xúc, hai cái đó lại ngược nhau lại. Thì bây giờ một vị đệ tử Phật mà dung hòa được hai điều này là vừa bớt tiếp xúc để tu mà vừa phải tiếp xúc để giáo hóa là làm sao đây? Đó ta cứ bị đưa vào hoàn cảnh là hai điều ngược nhau mà thiếu một cái không thành. Ví dụ nói: "Thưa thầy, bây giờ con nhập thất trước, nhập thất khi nào con đắc đạo con ra giáo hóa". Xin lỗi à, không có công đức ta càng nhập thất thì càng hết phước sập luôn. Vì ai nuôi mình? Mỗi ngày mình đều vẫn phải ăn mà không có tạo ra được cái phước thì cứ nợ nó chồng chất tính lên từng ngày, từng ngày, từng ngày.
[20:22]Ta không giáo hóa để có phước, chỉ ăn, thụ hưởng, thọ thực từng ngày thì ta đều mang nợ của cuộc đời. Và phước vì vậy cạn lần, cạn lần, nguy hiểm vô cùng. Cho tới khi hết phước luôn mà vẫn chưa đắc đạo rồi làm sao, tính sao? Hết phước rồi mà đạo vẫn chưa đắc, lúc đó mình thành một người bơ vơ nha, không còn phước để sống, người ta gặp mình ta không thèm ngó tới mặt vì hết phước rồi. Mà đạo thì chưa đắc cái đó mới khổ á. Mà có những người bị như vậy rồi. Những người ví dụ nhập thất ra có kết quả thì họ có danh tiếng ta biết. Nhưng có những người nhập thất mấy chục năm rồi, hết phước rồi vẫn chưa đắc đạo,
[21:00]ta không biết họ là ai và ta không muốn biết tới họ luôn nữa vì họ không có không có phước, không cần gặp họ làm chi nữa. Mà lạ cái là vì khi ta hết phước rồi, ta đứng trước mặt người ta, dòm họ đăm đăm họ không thấy mình. Còn khi mình có phước á, mình đứng đâu góc bờ, góc bụi kia người ta nhìn qua nhìn lại người ta vẫn thấy mình, người ta vẫn chạy tới người ta chào. Còn khi mình không có phước, mình cứ lượn qua lượn lại trước mặt người ta để cho người ta nhìn thấy mình lượn qua, người ta không thấy. Một lát người ta bực quá, người ta đuổi: "Đi chỗ khác đi, sao cứ che mặt tui hoài?". Trong khi mình nói:
[21:30]"Không, tui không phải che mặt anh mà tui muốn đứng đây cho anh thấy tui". Người ta cũng không muốn thấy nữa vì mình hết phước rồi. Nó thảm như vậy. Nên vì vậy, phải giáo hóa để mình có công đức mà tu, nhưng mà giáo hóa thì phải tiếp xúc, mà tiếp xúc thì rất nhiều chuyện rắc rối xảy ra phía sau đó. Nhớ một câu như vậy. Nên cuộc đời mà nhất là những người xuất gia tu hành, điều này là điều thấm thía, điều này là điều mà chư tổ nhắc tới nhắc lui hoài. Hễ tiếp xúc nhiều với chúng sinh, phiền não nghiệp chướng khởi lên liền. Mà nếu không tiếp xúc thì không giáo hóa được, mà không giáo hóa không có phước,
[22:08]không có phước thì không tự tu được, không tiến tu được. Nên đây lại là vấn đề mâu thuẫn nhau giữa cái là đóng duyên không gặp ai và cái cứ phải tiếp xúc. Mà cái này thiếu một cái không được á. Nhưng hai cái nó ngược nhau, vậy ta phải làm sao? Phải làm sao? Khi không tiếp xúc
[22:31]lòng mình vẫn yêu thương chúng sinh, mà khi tiếp xúc thì vẫn phải giữ mình như trong rừng vắng cô độc. Làm vậy được không ạ? Khi không tiếp xúc với ai, ngồi một mình trong cốc vắng, quỳ xuống lạy Phật vẫn phải trải lòng từ bi yêu thương tất cả chúng sinh. Mỗi ngày không được thiếu cái tâm này. Và ngược lại, mỗi khi tiếp xúc vẫn phải giữ mình như trong rừng vắng cô độc một mình. Không buông lung, không ham muốn, không dây dưa, không có giẫm sâu vào cuộc đời người khác. Chào nhau nói chuyện nhau những điều gì ở đó thôi, không hỏi: "Sao anh, anh chị làm gì? Anh đi làm gì? Tháng anh có mấy lương? Rồi anh có bồ không? Anh được mấy cháu?
[23:18]Có con riêng chưa?". Hỏi riết chết luôn. Cái đó là tự nhiên mình chui sâu vào cuộc đời người ta, nó không còn tư cách của ông thầy. Tư cách của ông thầy là tiếp xúc, giáo hóa, ngừng ngang đó, không có giẫm sâu vào cuộc đời người ta và cũng không cần để người ta giẫm sâu vào cuộc đời mình. Nghĩa là tiếp xúc mà vẫn như cô độc. Đó là cái bản lĩnh của người người biết tu hành như vậy. Đó là cái thứ hai, được chưa ạ? Dễ làm không?
[23:48]Rồi bây giờ có hai cái ngược nữa. Ví dụ khi ta tự giác, tự tu thì ta cần một đời sống đơn sơ, giản dị. Nhưng mà khi ta giáo hóa chúng sinh á thì ta cần màu mè, đẹp đẽ. Đúng không ạ? Giống như bữa nay, ta thấy màu mè đẹp đẽ không ạ? Thấy không? Màu đã đẹp rồi còn chưa đủ còn phải chưng bông, chưng hoa đồ thêm. Thấy không? Rồi treo bảng, treo cờ đủ thứ hết trơn, rồi ai đến nghe pháp cũng phải mặc đồ cho đẹp. Thì như vậy cái này là tự tu hay là giáo hóa? Cái này là giáo hóa. Mà nếu chùa không biết cái này là chết á, là mất bổn phận của một ngôi chùa. Nhưng mà trong khi nếu mà nói để tự tu, ta chỉ cần ba y, một bát. Vậy thôi.
[24:32]Cần những cái áo nâu sồng, bát cơm thanh đạm, đôi đũa tre, một ít tương, ít muối, ít rau luộc, rồi chút xíu tàu hũ, vậy là sống qua ngày được rồi. Nhưng mà cũng phải thêm ít xà bông với kem đánh răng chứ không thiếu cái đó cũng kỳ. Đó nhưng mà tính ra cũng đơn sơ giản dị, một cái cốc lá ha nhiều khi cửa không đủ che, vậy đó, một cái sạp tre nhiều khi không đủ nằm. Mà như vậy vẫn hạnh phúc, như vậy vẫn hạnh phúc. Nghĩa là những vị mà họ đã từng đi qua cái cái đời sống như vậy, họ thấy nó vẫn hạnh phúc. Lúc mà có cái nhà cao cửa lớn cũng chỉ vậy mà thôi. Vì sao vậy? Vì cái hạnh phúc là cái an lạc của nội tâm, nó không lệ thuộc ngoại cảnh.
[25:15]Cho nên một cái cái thất lá, một cái sạp tre, vậy đó, một cái bếp, một cái lò, vài cây củi, một ít gạo, rau qua ngày là hạnh phúc rồi. Nhưng mà để giáo hóa chúng sinh thì sao? Ngược lại. Ta phải có điện thắp sáng, thấy không? Có sân ngồi, có bàn, có ghế, có nước đóng chai. Hồi nãy có hủ tiếu chiên ăn phải không ạ? Rồi có nước uống, lát quay trở về chùa còn có chè nữa, đại khái đủ thứ. Rồi phải có ca sĩ lại hát. Nghĩa là để mà giáo hóa chúng sinh thì phải màu mè đủ thứ chuyện. Bây giờ một bên là ta cần một đời sống đơn sơ, giản dị, một bên là ta cần phải màu mè phong phú, hai cái đó nó ngược nhau, vậy ta làm sao?
[26:03]Giống như bây giờ chùa có người nói: "Mấy thầy cần cất chi chùa cho to cho đẹp? Tu hành giải thoát mà cất chi chùa cho đẹp quá vậy?". Thấy không? Có người nói: "Ờ phải cất chùa để mà thờ Phật". Nói: "Phật đâu cần mấy thầy cất chùa to với đẹp, mấy thầy cất cho mấy thầy thì có". Ơ rồi nói: "Ờ phải cất chùa để chư tăng còn về nhập hạ, do Phật tử tới nơi còn về tu". Nó nói: "Tu người ta đâu cần cái chùa to, chùa đẹp", cứ cãi qua cãi lại hoài. Vậy ta chọn cách nào? Thậm chí có những vị ngày xưa họ không thèm cất cốc nữa, họ vô hang họ ở. Ta có coi phim kiếm hiệp chưa ạ? Thấy không? Ta thấy có cái hang trong núi không ạ? Tức là những hiệp khách đánh cái bị thương,
[26:44]đánh với giặc bị thương, cái ta vác cái người đồng đội ta vào trong hang, ta đặt xuống cái bàn đá, ta chữa trị, ta vận nội công ta chữa trị. Thấy thơ mộng không ạ? Thơ mộng phải không? Rồi rồi ta vận nội công sau khi hai bên vận nội công chữa thương cho nhau được cái lành bệnh rồi đi ra rồi kiếm kẻ thù mà mà trả thù, hả? Thấy cái chuyện thơ mộng ha. Mà xưa, sự thật cái hang nó không có như vậy. Cái hang á là một cái hốc đá, cái bọng đá, nó không có bằng như là cuộc đời của ta đẹp đẽ mà ta tưởng tượng. Ta sẩy chân rớt xuống vực trong đó chết liền. Tại trong đó là hốc không à, hốc sẩy chân này nó không có chỗ
[27:18]đi, mà cũng không có cái bàn đá phẳng phiu để ta đặt cái người đó ngồi xuống ta trị thương, vận nội công, không có. Đá nào cũng tròn tròn, gai góc không à. Hở, cuộc đời nó không đẹp, nên để có một cái hang mà đẹp để ở được cực lắm chứ không phải dễ. Mà ta thấy cái người mà dám ở hang đó là vĩ đại rồi. Họ không có cái tiện nghi, ăn uống không biết tìm được cái gì trong đó mà ăn á. Vậy mà ta nghe những bậc ẩn sĩ là ở trong hang sâu, trong rừng thẳm, tránh hết mọi duyên, sống cuộc đời cực kỳ giản dị để tu hành. Ta nể phục của họ là tâm họ không mong cầu gì. Cái tâm họ hồn nhiên đến mức độ không còn gì trong đó,
[27:56]không còn một sự mong cầu, không còn một cái gì phiền phức, bày vẽ nữa, không còn cái gì màu mè nữa, như vậy. Ta cực kỳ kính phục những người đó, cái tinh thần họ là siêu đẳng lắm mới có thể sống giản dị được. Ta nhớ như vậy, cái người rất vĩ đại thì họ càng giản dị. Nên vì thế, một cái người tu theo Phật phải là những người vĩ đại, mà có nghĩa là họ phải sống giản dị. Nhưng giản dị thì lợi phần mình, không tiếp độ được chúng sinh. Nói bây giờ thôi, ví dụ như về tới cái ngày lễ Phật đản vậy, mừng lễ Phật đản như vậy thì mỗi người cứ ở cái nhà mình mà mừng Phật đản vậy có vui không ạ? Có vui không?
[28:40]Buồn thấy mồ. Nghĩa là khi mà nói tới mừng Phật đản, hễ mừng là phải đông nó mới vui. Một mình không bao giờ vui, đó là quy luật. Ví dụ bây giờ ta, hôm nay mừng Phật đản quá cái mình ở trong nhà mình mặc đồ đẹp, mình đứng mình hát, mình nhìn gương mình coi, vui không ạ? Đứng mình nhìn gương hát một mình, mình bảo là: "À, tối nay tôi hát mừng Phật đản". Nếu mà có ai nhìn qua vách họ thấy cái chuyện đó thì họ họ sẽ thuyết phục mình đi khám bệnh tâm thần liền. Kỳ quá. Cho nên hễ muốn mừng thì phải vui, mà muốn vui thì phải đông. Mà đã đông thì sao? Thì nhiều chuyện xảy ra. Hễ đã đông người thì ta phải giải quyết đầu vào và đầu ra cho mỗi người.
[29:25]Đầu vào đầu ra là gì con? Phải có đầu vào cho no và phải có đầu ra để cho nó thoải mái, đại khái như vậy. Đó là cái căn bản. Đầu vào đầu ra ổn định rồi bắt đầu mới tới lễ nghi ha, tu tập, hình thức, ca hát, thuyết pháp đủ chuyện hết. Còn nếu đầu vào đầu ra không có thì những chuyện đó khoan tính. Bởi vậy á, có nhiều vị á đến mời thầy cố vấn tổ chức lễ này lễ kia, thầy chỉ hỏi một câu: Chỗ thầy được mấy nhà vệ sinh? Hỏi câu đó trước. Nếu nói chưa đủ nhà vệ sinh, nói: Thôi thầy về thầy lo đủ rồi hãy bàn tiếp, còn chưa đủ coi đó khoan bàn. Cười lắm, như vừa rồi cái năm ngoái về cái đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc
[30:02]làm ở tổ chức ở chùa Bái Đính á, bên chùa mình thì lo vấn đề hậu cần. Thầy mới hỏi trước: Chùa Bái Đính được mấy nhà vệ sinh? Nói: Dạ mười cái. Trời ơi trời! Cả một cái khu di tích quần thể di tích tâm linh du lịch như vậy mà có 10 cái nhà vệ sinh hả? Phải chừng nào nâng lên được 100 buồng vệ sinh thì mới làm, còn không chết hết. Có vào mà không có ra là tất cả chết liền á. Cái là phải thuê từ Hà Nội đưa về. Thực sự là thuê rồi người ta cứ lấy lý do này lý do kia họ không cho mình sắp đặt, mình lắp đặt được có 70 cái. Nhưng mà rồi sau mọi người cũng sống sót qua được mấy ngày lễ, thôi cũng được.
[30:37]Đó, cái đó quan trọng, nên ta thấy đông người bắt đầu có chuyện. Rồi bây giờ là đầu vào xong rồi, đầu ra xong rồi thì hình thức trang trí chỗ ở, chỗ ngồi, rồi cái nghi lễ hợp lý hay không, có hấp dẫn, có vui hay không, có làm cảm động hay không. Giờ nói một buổi lễ mừng Phật đản mà sao nó chán ngắt, tụng mấy kinh tụi tui không hiểu, rồi ổng tụng kệ ổng, tụi tui hổng biết tụi tui đi về, chết liền. Cho nên là biết bao nhiêu vấn đề phải bày ra để làm cho mọi người tăng trưởng được đạo tâm sau một buổi lễ như vậy. Nên vì vậy là hễ mà nói tới chuyện đông người, giáo hóa độ sinh thì ta phải sao? Màu mè, phong phú, hấp dẫn,
[31:19]lôi cuốn, đầy đủ, cảm động, đủ thứ điều hết, đầy đạo lý hết. Mà? Mà cho mọi người được tắm trong cái không khí đó, đó là cái độ sinh. Còn một mình mình tu không cần gì hết, không cần gì hết, ba y một bát, cái giường tre nằm được là không sao hết. Nói như vậy, phải làm sao? Như vậy là ở trong chùa con cất hai cái: một cái là cái cốc lá để con tự tu và một cái là cái chùa thiệt đẹp để cho chúng sinh tới phải không? Nên ở đây cũng thuộc về cái tâm nữa, nhiều khi cái duyên của mình nữa. Ví dụ cái vị đó họ chưa có cái duyên để chúng sinh về nhiều thì ít thì mình làm quy mô ít, mà nếu mà chúng sinh về đông thì phải làm quy mô lớn.
[32:00]Tức là vì chúng sinh mà tạo cảnh, vì chúng sinh mà màu mè, vì chúng sinh mà
[32:08]mà mà phục vụ. Thì vì chúng sinh chứ không phải vì mình. Vì là vì chúng sinh không phải vì mình, cho nên dù cho là chùa to cảnh đẹp vẫn không khác gì mình ở nơi cái thất lá đơn sơ. Còn nếu mà không phải vì chúng sinh, một mình mình, thì cái thất lá xong, không cần gì nữa. Nhưng mà khi có chúng sinh rồi thì phải phục vụ, phải có phương tiện, phải có cơ sở hạ tầng. Nhưng mà phải nhớ cái tâm của mình, giữ cái tâm của mình là như mình sống đơn sơ, giản dị một mình. Đó, không mong cầu, mọi cái là của Phật, mọi cái là vì chúng sinh chứ không có vì mình, thì như vậy mình cất chùa to chùa đẹp, mình không có lỗi.
[32:48]Còn chỉ vì đua đòi, chỉ vì thấy chùa người ta đẹp, chùa tôi cũng phải đẹp, cái đó tâm đua đòi, cái đó là mang tội chết. Nên chỉ khi nào cần mình làm, mà làm vì chúng sinh, vì Phật Pháp, của Phật chứ không phải của mình, thì như vậy không có lỗi. Thì đó là ta dung hòa được hai cái điều ngược nhau: tu thì giản dị, mà độ sinh thì cần màu mè là vậy. Một cái khác nữa, có cái mâu thuẫn nữa là để tu thì ta chỉ cần kinh điển thôi, nội điển thôi. Nhưng mà để giáo hóa thì phải biết hết mọi chuyện trên cuộc đời này, rắc rối á. Nếu để tu giải thoát thì ta cứ xem kinh Phật, lời Phật dạy thôi. Cứ tu từng bước Bát Chánh Đạo,
[33:29]nhân quả như thế, à mỗi ngày lễ Phật, tụng kinh thế, ngồi thiền như thế, giữ giới luật như thế, đủ rồi, vậy xong rồi. Tâm hồn cũng đơn giản, sống trong kinh điển thôi. Nhưng mà để giáo hóa chúng sinh thì trong trời đất có cái gì phải biết hết á. Nói: Tại sao vậy thầy? Tại vì mình phải giỏi hơn người ta, người ta mới phục, mới công nhận mình làm thầy người ta. Còn nếu mình dở hơn người ta thì người ta nói: Cái ông này ổng dốt nên ổng đi tu. Đúng không à? Như tụi con nghĩ coi đúng không? Đi gặp một ông thầy mà ổng không biết gì hết, ổng nói chuyện sơ sài, nói đâu trật bậy, cái mình nghĩ: À, phải đúng là ông này văn hóa ổng kém quá cho nên ổng đi tu,
[34:12]ổng trốn đời vô đây ổng có sống, chứ ở ngoài đời ổng thất nghiệp ổng chết. Nghĩ vậy liền. Nhưng mà nếu gặp ông thầy tu hành đàng hoàng nhưng mà chuyện gì cũng biết, chuyện gì cũng biết mà vẫn đi tu. Vì sao vậy? Bởi vì Phật Pháp vượt hơn mọi điều trên thế gian này. Mắc cười lắm, thầy nhớ có một lần hồi đó thầy cũng có đọc sách về Thiên Chúa Giáo. Có một lần có các sơ lên chùa thăm, cái các sơ khi mà nói chuyện thì thầy toàn nói lấy giáo lý Thiên Chúa ra nói à, không nói một câu nào đạo Phật trỏng hết trơn. Hễ mà các sơ hỏi chuyện thì thầy cứ dẫn: Ờ, Chúa Giêsu đã nói như thế này, Chúa Giêsu đã nói như thế kia.
[34:52]Nói một lát rồi cái mấy sơ chịu hết nổi mấy sơ hỏi: Vậy tại sao thầy không đi tu làm cha? Thầy cũng trả lời một câu: Vì đó là ý Chúa. Xong luôn, không có dấu vết đạo Phật nào trong suốt cái bài nói chuyện hết. Mấy sơ lại càng thắc mắc dữ mà thôi không trả lời nữa, là ý Chúa bắt thầy đi tu theo đạo Phật, thầy không nói. Nhưng mà họ sẽ về họ thắc mắc. Ha? Họ thắc mắc là tại sao một người hiểu đạo Thiên Chúa đến mức độ như vậy, ca ngợi Chúa đến mức độ như vậy mà vẫn đi theo đạo Phật? Thì tụi con nghĩ làm sao? Nếu là tụi con thì tụi con nghĩ làm sao? Như vậy đạo Phật phải có một cái gì làm sao? Vượt lên trên, đúng không ạ?
[35:31]Thầy không hề nói một câu đạo Phật nào, chỉ nói giáo lý Thiên Chúa. Mà tới chừng hỏi: Tại sao không tu làm cha? Thầy cũng nói: Ý Chúa thôi, nhẹ nhàng. Không đụng chạm, không mích lòng, vẫn tôn trọng, nhưng mà về họ phải suy nghĩ. Rõ ràng đạo Phật có cái gì độc đáo vượt lên trên. Cũng giống như vậy, khi mà ta giáo hóa chúng sinh, chuyện gì ta cũng biết. Ừ, vi tính, tiếng Anh gì, máy móc, phi thuyền bay vũ trụ gì, tàu lặn biển cái gì cũng biết hết, nhưng mà vẫn khước từ hết tất cả để đi tu. Thì mọi người phải hiểu rằng cái trần gian xô bồ, phong phú màu mè đó không bao giờ là hạnh phúc, mà chỉ Phật Pháp mới thực sự là là hạnh phúc, là an lạc.
[36:14]Thì họ mới họ mới nể mà mà đi theo đạo Phật. Thì như vậy giữa một bên là chỉ cần biết nội điển để tu, một bên là biết hết điều của thế giới, cái đầu mình bao nhiêu cho đủ? Cái đầu mình chứa ở đâu hả? Cái khó là như vậy. Cái khó là làm sao mà hiểu được đạo lý mà hiểu được cuộc đời. Hai cái nó đánh lộn nhau ở trong đầu mình, mình điên luôn. Nhưng mà may mắn nhờ một điều thế này: Hồi lúc đó là thầy ở cái thất một mình, lúc đó bắt đầu nhà nước đồ mở cửa nên nhiều tạp chí in ra tùm lum. Tạp chí họ nói về thế giới đồ, ui, đủ thứ chuyện trời đất, chuyện Nga, chuyện Mỹ, chuyện Pháp, Tây, Tàu gì cũng nói trong đó.
[37:00]Thì lúc đó thầy ở một mình thầy bắt đầu viết sách. Thời gian rảnh ngoài lúc mình tu thì viết sách, vẫn còn rất nhiều thời gian. Tự nhiên có ai xúi thầy bắt thầy phải ra cái quầy sách báo cứ mua sách tạp chí về đọc riết. Đọc riết mà cái may của thầy thầy nghĩ chắc là Phật độ thì may, là mỗi khi thầy đọc một cái bản tin gì về thế giới thì thầy nghĩ là: Phật Pháp ứng dụng chỗ này là cái gì? Phật Pháp lý giải chuyện này là cái gì? Chứ không phải là thầy đọc rồi bỏ vào bụng mình một cách là thụ động, mà thầy bỏ vào có chắt lọc, có suy xét. Ví dụ bây giờ nói chuyện à hôm đó ở trên bầu trời của nước Mỹ,
[37:39]một phi công vừa cất cánh bay lên thì thấy hai cái vầng sáng bay theo mình. Và họ cho đó là UFO tức là đĩa bay người ngoài hành tinh. Thì họ báo cáo về liền. Báo cáo về liền và trên họ rà radar ra vẫn phát hiện được hai cái vật thể bay kèm theo cái máy bay chiến đấu cơ của nước Mỹ. Rồi sau đó là sau khi cái hai cái vầng sáng nó bay quần quần máy bay xong rồi nó bỗng nhiên nó bay cái vụt biến mất liền, cái là tốc độ cực cao. Thì như vậy cái bản tin ta vừa đọc được là bản tin về một cái đĩa bay, một thiết bị mà nền văn minh trái đất chưa có, thì có nghĩa là nó là một nền văn minh ở ngoài trái đất. Đúng không ạ?
[38:14]Nền văn minh của ngoài trái đất, mà nếu là nền văn minh của ngoài trái đất, họ ở đâu tới? Trong khi người ta đo được những khoảng cách của các hành tinh nào mà có thể có đến với trái đất này cũng phải ba bốn chục năm ánh sáng. Bay bằng vận tốc ánh sáng ba ba bốn chục năm, còn xa hơn nữa là mấy trăm năm ánh sáng, mấy ngàn năm, mấy triệu năm ánh sáng. Thiết bị nào có thể đưa họ vượt một khoảng cách lớn như vậy đến đây? Mà nếu họ thông minh tới cái mức độ đó thì họ thuộc đẳng cấp gì trong loài người mà nếu theo kinh Phật đã đã bày ra? Vượt khỏi loài người thì phải là thánh, là cõi trời. Tại sao họ vẫn là con người mà cái phước họ vượt hơn con người quá như vậy?
[38:53]Thông minh vượt hơn con người đến mức độ như vậy, họ là loài gì? Đó, tất cả đều được thầy xử lý lại hết, thầy lý giải hết, so sánh đối chiếu với Phật Pháp hết từng điều từng điều, chứ không đọc để biết một cách thụ động, không đọc để biết một cách thụ động. Tại sao như vậy? Rồi ví dụ như bây giờ đọc cái nạn buôn người, à nói khi bắt đầu mở cửa thì cái làn sóng là những phụ nữ của Đông Âu cứ bị bắt cóc bán đem qua Tây Âu để làm gái. Những những chuyện đó thì nghe thì rất đau lòng, nhưng bây giờ bắt đầu mình lấy Phật Pháp ra xét: Thế nhân quả là gì? Tại sao con người ta phải đẹp mà cuộc đời phải bất hạnh như vậy?
[39:33]Tại sao có những người đẹp mà họ lại sang trọng, họ lấy được chồng sang giàu? Thì con gái đẹp lấy được những người có cái địa vị lớn, nhưng mà có người đẹp chỉ đi phục vụ bưng trong nhà hàng. Tại sao cũng đẹp mà thân phận người ta khác nhau như vậy? Vậy cái nhân quả đời trước là gì? Thế là thầy phải lý giải, tìm ra hết. Do đó, khi thầy đọc các tạp chí về thế giới, lúc nào cũng đối chiếu với Phật Pháp hết. Nên vì vậy, cứ càng biết nhiều về chuyện của thế giới thì thầy càng giỏi Phật Pháp ra, càng giỏi nội điển, không chống trái nhau. Chứ còn nếu mà lý giải kiểu kia là một bên là cứ học kinh để tu, một bên cứ đọc cho biết cho nhiều kiến thức thế
[40:12]giới thì tâm mình loạn liền, cứ nửa đời nửa đạo. Còn ở đây bất cứ chuyện gì của thế giới, thầy đều đem Phật Pháp ra lý giải hết, nhờ vậy thầy dung hòa được. Đây là một cái kinh nghiệm mà thầy truyền lại cho những người mà tu theo Phật, do đó ta không bị mâu thuẫn. Nha, hơi khoe đó, hơi nổ đó, nói vừa hơi nổ, nhưng mà đây cũng là một cái kinh nghiệm thực sự nha để ta ta dung hòa lại hai cái điều tưởng chừng như là ngược nhau. Khi vậy, lúc đó là có hai vợ chồng nó đắc đạo, chứng A La Hán Thì các vị tỳ kheo mới hỏi Đức Phật, nói: "Bạch Thế Tôn, nhân duyên gì mà hai vợ chồng này là đắc A La Hán nhanh như vậy?
[40:58]Trong khi người vợ là diễn viên nhào lộn, diễn viên xiếc, rồi ông chồng mê vợ quá bỏ nhà đi theo vợ. Mà bỏ nhà đi theo vợ đó, rồi đi theo vợ mà không có nghề, đâu có kiếm tiền được, đi theo đoàn xiếc mà chỉ nấu cơm, bồng con thôi. Rồi bà vợ lần lần bả khinh chồng, bả nói con của một người vô tích sự. Ông chồng ổng tức quá ổng cũng tập xiếc luôn, không ngờ ổng giỏi luôn. À, không biết. Cho đến khi mà cái đoàn xiếc quay trở về quê hương ở vùng Vương Xá thì ổng đang biểu diễn một cái màn xiếc cực kỳ nguy hiểm, đó là dựng một cái cây tre lên gần cả trăm trượng, một cây dài trăm trượng. Ổng từ ổng bay lên, ổng lộn nhào ổng ổng ổng ổng leo lên cái đó mà
[41:41]leo bằng cái lật ngược lật ngược lộn lộn mà lộn lộn đứng á, ổng đứng ổng leo lên, leo lên đứng một chân lên trên đỉnh cây tre. Mà cây tre đó cao quá thì nó không đứng yên. Cây tre cao quá gió nó cứ lắc lư thế này, nó ngã qua ngã lại. Gió ngã thì ngã, ổng cứ đứng đưa hai tay lên đứng một chân theo kiểu kim kê độc lập. Gió thổi ào ào, ai cũng nể vỗ tay vang rần hết trơn. Thì lúc đó, lúc đó Đức Phật đứng từ xa tới, Đức Phật kêu tên. Đức Phật nói rằng: "Còn một chút nơi chân hãy buông ra luôn đi." Ngang ngang ở đó chứng A La Hán liền, từ cái đỉnh cây cao đó bay xuống, quỳ lạy Đức Phật liền. Rồi vợ cũng xuất gia theo, chứng đạo luôn. Các tỳ kheo mới nói:
[42:17]"Ủa, cái nhân duyên gì không tu một ngày, chưa bao giờ tu một ngày, đang đứng trên cái đỉnh cây làm xiếc mà Đức Phật nói một tiếng một chứng A La Hán liền?" Mọi người mới hỏi là tại sao lạ lùng như vậy? Phật mới giải thích là vì ngày xưa hai vợ chồng này gặp một vị A La Hán thì hai vợ chồng cung kính quá mới cúng dường cái vị A La Hán đó một bữa cơm, rồi đem cái vải đẹp nhất trong nhà mình để cúng dường cái vị đó luôn, và cùng quỳ dâng lên cái lời nguyện ước là xin cho con sau này được dự vào đúng cái quả vị mà ngài đã chứng. Tại lúc đó hai vợ chồng cũng không biết ông ông ông Sa môn đó chứng quả vị gì.
[42:59]Nhưng mà lỡ xui nói nhằm cái ông đó ổng chứng tột cao, ổng là chứng A La Hán. Cho nên là hai vợ chồng nhờ cái nhân duyên đó mà sau này chứng đạo. Thì ta thấy rằng để có thể chứng đạo làm thánh thì ta chỉ cần gieo duyên phúc với thánh mà thôi. Tức là trong cuộc đời này, ta hãy đi lặn lội, lang thang cùng trời cuối đất, tìm coi ai là thánh thì đến đó ta quỳ xuống ta lạy ngài, thừa sự ngài, cúng dường ngài, đảnh lễ ngài, phục vụ ngài, và sẽ có ngày ta đắc đạo. Chỉ vậy thôi, không cần ai.
[43:38]Nhưng đắc đạo xong rồi nhập Niết bàn thôi, không độ được ai hết. Còn nếu muốn sau này khi ta đắc đạo rồi ta độ được chúng sinh vô số, thì ta đi thêm con đường nữa là không phải chỉ gieo duyên phúc với thánh thôi, mà còn phải kết duyên lành với vô số chúng sinh. Vậy ta thích con đường nào? Chỉ kết duyên với thánh thôi để cho mau đắc đạo hay là phải lang thang trong nhiều kiếp làm hạnh Bồ tát mà kết duyên lành với vô lượng chúng sinh? Ta khoái con đường nào? Thích con đường nào? Thì như vậy, ta thấy rằng nếu để ta đền ơn Đức Phật nha, đến với trần gian cứu độ chúng ta, thì ta cần sao? Cả hai, phải không ạ?
[44:27]Vừa là gieo phúc với bậc thánh để có thể đắc đạo, vừa đồng thời là phải kết duyên lành với chúng sinh qua nhiều kiếp mà sau này mà có duyên hóa độ mọi người. Chứ còn đắc đạo rồi cũng không ai tới thăm mình. Thực sự như vậy, mình chứng đạo rồi không ai biết mình chứng đạo, không ai tới thăm mình. Hoặc là có người đồn nói: "Ông đó ổng chứng đạo rồi đó", người ta nghe người ta cũng: "Vậy hả, hay quá ha", rồi thôi, người ta không tìm tới vì mình không có duyên với chúng sinh. Còn nếu mình có duyên với chúng sinh, vừa nói: "Ông đó ổng tu ổng đắc đạo nha", người ta kéo tới rần rần. Nó lạ như vậy, nên cái mà có duyên với chúng
[45:02]sinh hay không là một điều lợi hại vô cùng. Như hồi nãy Hòa thượng Trưởng ban, Hòa thượng nói, là cái người mà có duyên á, trốn lên núi người ta cũng tới người ta cho ăn, còn người không có duyên chùa ở mặt tiền, ta đi ngang ta không thèm ghé nữa. Hòa thượng cũng than thở câu đấy. Nhưng mà sự thực thì thì Hòa thượng đã đã lo cho Phật pháp, lo cho Phật giáo ở vùng này rất là nhiều. Tăng Ni cũng nhờ ơn đức của Hòa thượng mà yên ổn tu hành, vâng là như vậy. Thì ở đây đó, ta nói đến cái là mình tự tu chỉ cần gieo phúc với thánh nhưng mà để hóa độ chúng sinh thì phải kết duyên lành với chúng sinh qua qua nhiều kiếp.
[45:43]Và như vậy cả hai, cả hai thì cực hay khổ? Cái nào cũng khổ, nào cũng cực hết trơn á. Do đó, hễ gặp bậc thánh thì ta tôn thờ, thừa sự, cúng dường, đảnh lễ. Cực không ạ? Rất cực. Nhưng mà đối với tất cả chúng sinh thì sao? Vẫn phải tử tế, hy sinh, dấn thân, vị tha, phụng sự. Cùng một lúc trong cuộc đời mình phải làm cả hai, cực không ạ? Quá cực. Rồi bao lâu thì xong ạ? Không tính tới kiếp số nha, cứ làm mãi. Hễ có mặt trên cuộc đời này, hễ trở lại với cuộc đời này đều phải theo Phật pháp, đều phải tìm những bậc thánh để nương tựa và phải yêu thương tất cả chúng sinh, phụng sự tất cả chúng sinh chung quanh mình.
[46:31]Được không ạ?
[46:37]Điều nữa, điều mâu thuẫn nữa thế này. Để tự tu, tự giác tu thì ta cần mọi điều ổn định, đừng có gì thay đổi. Nhưng mà để giáo hóa thì ta phải cần sáng tạo mãi mãi. Hôm vừa rồi, hôm vừa rồi thì có cái duyên là đến giảng cho cái cái tập đoàn Samsung á, họ có tổ chức một cái khóa tập huấn, đào tạo cho những cái nhân viên cán bộ nòng cốt của họ để đến khi mà người Hàn Quốc rút về rồi thì những người của Việt Nam nó sẽ lên thay thế. Ý là như vậy. Thì không không biết tại sao họ lại mời thầy đến để tập huấn, để giảng cho những người nhân viên cao cấp đó một bài. Thì thầy giảng về cái đạo đức, về quan điểm, về tâm linh, về thiền định.
[47:26]Trong đó thầy có nói một câu thế này, thầy nói: "Trong công việc làm có ba cái mức độ giỏi. Mức độ giỏi thứ nhất là thừa hành giỏi, tức là khi được cấp trên giao việc ta làm rất chỉn chu, rất chu đáo, rất hoàn hảo. Đó là cái giỏi thứ nhất mà không phải ai cũng làm được á, không phải dễ. Là mức độ thứ nhất. Mức độ thứ hai là ta giỏi quản lý, giỏi lãnh đạo, giỏi chỉ huy. Cái này nó đòi cái khó gấp một ngàn lần. Thì mười người tìm ra được người, một trăm người tìm ra được người, một ngàn người tìm ra được một người lãnh đạo giỏi, không phải dễ chút nào. Nó khó gấp một ngàn lần, đòi hỏi đầu óc mình làm việc
[48:05]cực một ngàn lần mới trở thành người lãnh đạo giỏi. Mà thầy nói còn chưa, còn cái mức độ thứ ba là sáng tạo ra những điều mới mà khiến mọi người phải cần dùng. Cái thứ ba này mới là cái cạnh tranh khốc liệt của thế giới ngày nay. Tức là thế giới ngày nay đòi hỏi từng ngày ta phải sáng tạo. Nếu mà nhìn lại lịch sử của loài người á, cả hai triệu năm đầu tiên chưa có gì sáng tạo. Rồi cái mấy trăm ngàn năm kế tiếp bắt đầu có những sáng tạo nhưng những sáng tạo rất là thưa. Nhưng bắt đầu khoảng chừng năm thế kỷ lại đây cái sự sáng tạo nó dày dần, càng ngày càng có nhiều cái vật dụng mới, thiết bị mới, phát minh mới xuất hiện lần lần.
[48:48]Mà cho đến ngày hôm nay ta đang ngồi đây thì mỗi một ngày không biết bao nhiêu sự sáng tạo xuất hiện trong khắp các phòng thí nghiệm trên cả thế giới này. Và họ cạnh tranh nhau khốc liệt về cái sự sáng tạo. Nên trong thời đại này mà nếu ai không có sáng tạo thì bị loại ra khỏi cuộc chơi, bị loại ra khỏi cái đời sống của thị trường. Trở thành một người nô lệ mà thôi. Một đất nước mà không có những con người sáng tạo mới, đất nước đó chỉ trở thành nô lệ. Nghĩa là sao? Chỉ đi mua đồ người ta bán ra mà xài chứ mình không thể chế được đồ. Mua xe người ta làm sẵn đem về xài. Mua điện thoại người ta làm sẵn đem về nghe, nói chuyện.
[49:30]Mua máy tính người ta làm sẵn đem về để lên Facebook chat chit. Không tạo ra được cái mới được và đất nước đó sẽ là nô lệ. Thầy cảnh báo trước. Cho nên cái thế hệ thanh niên của tụi con là vậy, nếu tụi con muốn đất nước này đừng rơi vào cảnh nô lệ, tụi con phải là những nhà sáng tạo tràn đầy. Cạnh tranh được với thế giới, tặng cho thế giới những điều mà loài người sẽ phải cần. Mà khi đã sáng tạo rồi, cái đầu mình cực gấp một triệu lần. Để làm người chỉ huy, ta gấp cả ngàn lần cái người thừa hành, nhưng để làm người sáng tạo, ta cực gấp một triệu lần, nên đầu óc rất là căng. Khi thầy nói những điều đó, thầy thấy thầy hay lắm, thầy giỏi lắm.
[50:12]Tới tối đến thì cái người mà họ tổ chức cái buổi tập huấn đó, họ là người Việt Nam, thì họ đến thăm thầy tại chỗ thầy ở. Họ nói về cái cách làm việc của tập đoàn Samsung, nghe xong mình hết hồn luôn, mình chỉ là học trò của họ thôi. Những điều đó họ nghiên cứu hết, họ chỉ đạo hết, họ điều hành, họ vận hành, họ kiểm tra hết. Mỗi người nhân viên Samsung của họ, nếu không có sáng kiến là bị nghỉ việc liền. Bắt mỗi người phải có sáng kiến, phải sáng tạo. Mà bên Hàn Quốc á, nó có cả nguyên một cái trường để dạy cho người ta thi vào làm trong hãng Samsung, vì đối với người Hàn Quốc mà ai lọt vào làm hãng
[50:46]Samsung là một vinh dự, khiếp như vậy đó. Hay, là một người, đất nước họ cũng như mình, nhỏ hơn mình, người ít hơn mình, mức độ thông minh cỡ mình, vậy mà bây giờ họ vượt lên ở cái cấp độ toàn cầu. Đây là điều mà ta phải suy nghiệm dữ lắm. Thì ở đây này, trong cái sự tu hành, nếu mà chỉ cần tự tu thì ta không cần thay đổi gì nữa, nha. Cái mái nhà ta ở khi nào nó dột thì mình lợp lại, vậy thôi. Cái chén ta ăn cơm khi nào nó bể thì mình xin cái chén khác về ăn tiếp, nha. Cái quần áo ta rách thì qua hàng xóm xin miếng vải về may vá vô, không cần gì phải thay đổi. Con đường trước cốc của ta, mưa nó lầy lội thì ta ban
[51:28]ban sơ sơ để mà đi, nha, không có gì phải thay đổi. Những cái cây ta đã trồng quanh nhà thì cứ mỗi năm nó cho ta nhiêu thì ta ăn bấy nhiêu, không cần gì phải thay đổi. Và ta cần cái sự ổn định, không cần thay đổi. Nhưng mà để giáo hóa chúng sinh thì phải sáng tạo mỗi ngày. Phải tạo ra những điều gì mà cho phù hợp với thời đại, phải sáng tạo ra những điều gì mà chúng sinh thấy thích, thấy hấp dẫn. Ví dụ cũng cái trò chơi đó, hồi xưa là dụ được con nít vô chùa, nhưng ngày nay cái trò chơi đó xưa rồi Diễm ơi. Vì sao? Vì ở ngoài nó chơi game sướng hơn, hấp dẫn hơn nhiều, trí tuệ hơn nhiều, còn cái trò chơi mà thầy hôm trước hồi con còn nhỏ thầy
[52:11]bắt con vô chùa, thầy bắt con nắm tay vòng tròn nhảy nhảy chung quanh múa này kia nọ, dởm, dỏm thầy ơi, giờ thì con bật máy ra thì con chơi game sướng hơn. Cho nên nếu mà cứ như cũ là chúng sinh quay lưng với chùa hết. Vì vậy, chùa phải sáng tạo. Cái nghi thức mà ngày xưa mình lọ mọ thắp đèn dầu đi tụng kinh thì ngày nay người ta không thích nữa, nói khó hiểu quá, âm điệu nó buồn giống đám ma quá, rồi con thấy người ta hát nhạc karaoke này nọ nó vui hơn. Đó, bắt đầu ta phải thay đổi, phải bổ sung. Cho nên nếu mà ai lên chùa Phật Quang dự Lễ Phật Đản, ta sẽ được tụng một bài sám là sám Phật Đản được viết mới
[52:53]hoàn toàn, được tụng trên cái tiếng gõ mõ, nhưng mà có tiếng đệm của piano, tiếng string, tiếng violon đệm theo. Thấy ủa, tụng bài sám, vẫn tụng theo lối cổ như thường, vẫn tụng theo lối ngũ cung cổ của các chùa, vẫn có tiếng mõ gõ nhịp giữ nhịp bình thường, nhưng ta sẽ nghe cái tiếng piano, tiếng string, tiếng cello đệm theo. Nó sẽ mới hơn và nghe đã tai hơn. Đó là phải có cái sáng tạo như vậy. Mà cái ổn định á, đều đều nó giúp cho ta đỡ suy nghĩ, đỡ bận tâm, nhưng cũng làm ta cố chấp. Nghe nói cái gì mới cái sợ, mình làm mình cố chấp, còn sáng tạo quá thì coi chừng ta đi trệch ra ngoài Phật pháp.
[53:37]Nên đây là phải dung hòa, phải làm sao có sáng tạo để giáo hóa chúng sinh, nhưng mà vẫn phải ổn định trong Phật pháp, đừng đi lệch ra ngoài Phật pháp. Dễ không ạ? Khó. Khó là bởi vì ta đã nói rằng: Cái sự sáng tạo làm não ta cực gấp triệu lần. Đó là lý do mà nhiều người lười sáng tạo, không muốn tạo ra cái điều gì mới vì sợ mệt cái não, mà sợ sai. Chính vì ta sợ cái điều đó mà ta không có Phật tử, mà nhiều người không đến với chùa. Phải chịu cực sáng tạo mà đừng đi lệch khỏi Phật pháp, thì đó mới là ta mới độ sinh, đền ơn Phật, nha.
[54:21]Tự giác, tự tu thì ta chỉ cần phước vừa đủ để đắc đạo thôi. Ví dụ để có thể chuyển biến trong thiền định, tâm ta có thể tu một thời gian chừng 5 năm, bắt đầu nhiếp được vào trong chánh niệm tỉnh giác. Chánh niệm tỉnh giác nghĩa là tâm lúc nào cũng sáng, cũng rỗng, niệm thì còn, nhưng mà mình làm chủ cái tâm mình được. Ý niệm thì chưa tắt tại vì chưa nhập định được, nhưng mà bắt đầu xuất hiện chánh niệm tỉnh giác là tâm rỗng rang, sáng tỏ được rồi, ha, thì chỉ cần một số phước vừa đủ. Rồi khi có chánh niệm tỉnh giác rồi, cũng vừa sống vừa tu vừa làm phước chừng chừng, cho đến khoảng 30 năm sau, bắt đầu ta nhập được vào Sơ thiền là ngon rồi đó.
[55:05]Nhập được vào Sơ thiền rồi, nếu chết là lên cõi trời Sắc giới, mà nếu chứng quả là chứng A-na-hàm là ngon rồi, nên là ta tu thấy ổn định như vậy rồi. Nhưng được phần mình thôi. Còn để mà có thể độ chúng sinh á thì phước phải gấp bội lần. Phước gấp bội lần là sao? Là ta phải đủ phước thế nào mà khi ta xuất hiện trước mặt chúng sinh, chúng sinh nhìn mình phải thương mến. Ở đây tụi con nhìn ai thấy thương mến? Tụi con nhìn cái gì tào lao không à. Khổ quá rồi. Phải làm sao mà nhìn một cái người tu hành mà mình thấy thương mến, tức là cái thương của mình đã đặt đúng chỗ. Mà cái vị tu hành cũng vậy, cái phước mình đủ để mình
[55:50]xuất hiện trước chúng sinh là người ta yêu mến. Vậy phước đó nhỏ hay lớn? Phước phải rất là rất là lớn, chứ không có đơn giản. Vì trong đời thầy, thầy cũng gặp nhiều vị mà họ tu hành đắc lực lắm, họ muốn tịch là tịch. Mình gặp mình là nghe nói công phu rồi là sợ liền, nói cái vị này tu hành đắc đạo. Nhưng mà ngồi lặng lẽ nhìn ngắm vị đó rồi thấy vị đó không lay động được chúng sinh. Vị đó không lay động được chúng sinh là vì sao? Vì cái phước của vị đó vừa đủ để vị đó đắc đạo, chứ không đủ để vị đó nhiếp hóa tâm hồn chúng sinh. Đó, cái phức tạp là như vậy. Cho nên khi mà nói về để tự giác tu hành
[56:31]thì ta chỉ cần phước vừa đủ, nhưng đủ để giáo hóa chúng sinh thì phước cả ngàn lần. Để mà có thể nhiếp hóa chúng sinh, để tâm chúng sinh hướng về yêu quý, phước phải là lớn lắm. Cho nên vì vậy là khi tạo phước thì ta đừng nghĩ rằng tạo phước cho một mình mình, mà phải tạo phước cho vô số chúng sinh. Nên cả một đời hy sinh, dấn thân giáo hóa như vậy không bao giờ tiếc, mà không phải chỉ một kiếp này, vô lượng kiếp, cứ phải tạo phước vô lượng. Chẳng những đủ mình tu mà để nhiếp hóa chúng sinh, nha. Mình vừa xuất hiện là mọi người cảm động liền, vậy đó, không khác gì ngôi sao nhạc rock, nha. Nếu để tự giác tu hành thì chỉ cần mình ở một mình.
[57:22]Nhưng mà nếu nói là để giáo hóa chúng sinh thì lúc nào cũng phải cần đông người chung tay góp sức. Ở một mình, làm một mình, tu một mình.
[57:35]Còn cái kia là teamwork, làm việc nhóm, phải biết phối hợp với nhau, biết hỗ trợ với nhau, tinh thần đồng đội. Còn mà một người ở một mình, nó là bản lĩnh của một người tâm thanh tịnh, không bị buồn khi ở một mình. Còn tất cả chúng ta đều bị một cái tâm lý yếu đuối là khi ở một mình bị buồn, nên thích đi lân la kiếm người nói chuyện, có đúng không ạ? Mà khi cô độc quá, cô đơn quá không người nói chuyện thì may mắn thay, internet đã ra đời, Facebook đã có mặt. Và ta sẽ tìm vui, đỡ FA trong đó. Bởi vì cái tâm lý người ta không đủ sức mạnh để sống một mình. Còn cái người mà họ tu có đạo lực á, ở một mình tỉnh bơ.
[58:23]Nhưng mà cái ở một mình á tuy là có sức mạnh, nhưng không phải là lợi cho chúng sinh, mà cái lợi cho chúng sinh là gì? Là ở chung với mọi người mà vẫn không
[58:36]làm động tới ai. Nên các vị tổ hay nói câu này: Là một vị Bồ Tát vào rừng không khua lá, vào nước không gợn sóng.
[58:48]Ở đông mọi người mà như ở một mình. Ở chung với mọi người mà tâm hồn không chạm, không dính tới ai, không làm phiền tới ai, mà vẫn ở chung mọi người, vẫn hợp tác với mọi người, vẫn hỗ trợ với mọi người. Cái tâm thanh tịnh là như vậy. Nên đây là cái bản lĩnh của một cái việc mà ta ở một mình cũng ở được mà làm việc chung đồng, hợp tác vẫn làm việc được. Đó, tâm phải thanh tịnh vô ngã như vậy. Khi mà tự giác tu hành thì không cần hát hò gì hết, đúng không ạ? Chỉ cần tụng kinh gõ mõ thôi. Nhưng mà để giáo hóa chúng sinh thì sao? Thì phải biết, biết, biết hát. "Từng ngày con nhớ Phật dịu dàng nơi cõi lòng.
[59:38]Chiều tà trăng lững lờ
[59:43]trời đẹp như ước mơ.
[59:49]Từng ngày khi nắng lên..." Vậy thôi. Khi mà tự giác tu hành á thì ta không sợ gì cho bản thân mình. Lửa cháy, dao đâm, đói kém, mặc lời phỉ báng, khen chê, bất động không cần. Nhưng mà để giáo hóa chúng sinh, để xây dựng Phật pháp thì ta cẩn thận cảnh giác từng chút. Ta phải cẩn thận cảnh giác từng cái âm mưu chống đối, phá hoại vào Phật pháp để bảo vệ cái đạo tâm cho mọi người. Vì sao vậy? Vì những kẻ mà phá hoại Phật pháp, mục đích của họ là làm lung lay đạo tâm của ta, làm ta mất niềm tin. Còn nếu tu một mình, họ nói gì thì kệ họ, họ chửi mình tàn mạt xuống đất cũng không cần, họ khen mình lên mây xanh, bất cần.
[1:00:41]Nhưng mà liên quan tới cái đại chúng, liên quan tới vận mệnh của Phật pháp thì ta cẩn thận từng chút nhỏ. Nghĩa là ai nói nửa câu một câu là phải lắng nghe, chú ý, kiểm tra lại cái câu đó có ý đồ gì. Khen là khen vô tư, chê là lỡ lời hay là có ý đồ phía sau, có tổ chức phía sau, phải hết sức là cẩn thận. Đó là cái tâm hộ pháp. Vì sao? Vì đây là việc chung đến vận mệnh của Phật pháp chứ không có cá nhân. Cá nhân thì không cần. Cá nhân họ lấy dao họ đâm mình cứ đưa ngực cho đâm cho rồi, chẳng sợ. Họ chửi mình tàn mạt cứ lặng lẽ nghe, không sợ, chẳng cần, chẳng phiền não. Nhưng mà liên quan tới Phật pháp rồi, họ nói nửa câu tầm bậy là cảnh giác liền.
[1:01:23]Ở đâu nó có câu này? Ở đâu mà có nói nửa câu tầm bậy này? Ở đâu ra? Tự người đó nghĩ bậy hay có tổ chức phía sau? Phải cẩn thận như vậy. Và nãy giờ ta nói những điều trái ngược nhau giữa việc tự giác và và giác tha, thì ta nghĩ là hai cái đó ngược nhau, nhưng sự thực hai cái đó hỗ trợ nhau, nha. Mà nó không có chỗ cho sự cố chấp, mà cũng không có chỗ cho sự buông lung. Khi ta tu một mình, ổn định, yên ả, ta dễ rơi vào cố chấp và lạc hậu. Khi ta phải giáo hóa độ sinh, ta dễ rơi vào cái tình trạng buông lung. Nên phải tránh hai cái cực đoan này. Ta phải làm sao tùy thuận được với thời đại để tu và để giáo hóa.
[1:02:16]Ta phải dung hòa giữa hai điều: ta đến với chúng sinh và chúng sinh đến với với ta. Thì hôm nay về
[1:02:26]tưởng niệm đến cái giây phút thiêng liêng mà Đức Phật đến với trần gian này, chúng ta nguyện lòng đền ơn Phật bằng cái việc mà tự giác và giác tha. Nhưng trong cái việc tự giác, giác tha, ta phát hiện ra rằng nó có những điều trái ngược nhau hoàn toàn. Và bổn phận của ta là phải sao? Dung hòa hai cái điều trái ngược đó lại. Phật sinh ra đời chiếu soi thế giới. Ta sinh ra đời khổ đau vời vợi. Theo bước Phật Đà gột rửa thân tâm, đi qua từng ngày xây cuộc đời mới. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.