[0:02]Xin mời Quý Phật tử chúng ta chắp tay cầu Phật gia hộ Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng con xin cung thỉnh Sư Phụ an tọa Chúng con cung thỉnh Chư Tôn Đức Tăng Ni cùng toàn thể Quý Phật Tử chúng ta đồng an tọa
[1:04]Có thể ngồi ở trên đó nhìn qua đây cũng được con. Cái sàn trống trống của... cái sân trước tượng đó, trước đại tượng, chúng ta cũng ngồi bên đó nhìn qua đây được.
[1:33]Hiện nay... con số ta đang có mặt ở chùa là 45.000 người ạ. Nên rất là đông. Cho nên mỗi người ta cố gắng giữ yên lặng nha, giữ yên lặng để cùng nhau nghe Pháp.
[1:55]Ban tri khách với ban điều hành con sắp xếp cho trật tự ổn định đi con, đừng đi tới đi lui gì nữa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa giáo sư Hoàng Chí Bảo.
[2:13]Chiều nay có một buổi giao lưu hết sức là cảm động. Với giáo sư Hoàng Chí Bảo, chúng ta được nhìn thấy bằng xương bằng thịt cái con người mà rất là nổi tiếng, ai cũng yêu mến, là một người kể chuyện về Bác Hồ hay nhất. Nhưng ngoài ra giáo sư cũng là học vị là tiến sĩ, học hàm giáo sư và đã dạy cho nhiều cái thế hệ sinh viên, hướng dẫn các nghiên cứu sinh tiến sĩ rất là nhiều.
[2:49]Hôm nay giáo sư nhận lời về đây đã truyền đạt nhiều ý kiến, chia sẻ nhiều cái cảm nghĩ, làm cho tất cả chúng ta ai cũng xúc động.
[3:01]Ta cũng tiếp xúc, đón tiếp được nhiều đoàn của các cơ quan đoàn thể bên chính quyền về thăm và chúc mừng lễ Phật đản của ta. Nên các vị đó không có mặt hôm nay được. Tuy nhiên là... Sư Phụ cũng xin thay mặt các vị đó để nhắn lại với các Phật tử của ta. Là từ Ủy ban nhân dân tỉnh, Công an tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, của thành phố Bà Rịa, thị xã Phú Mỹ, nhiều cơ quan ban ngành đều đã đến đây để chúc mừng lễ Phật đản tại chùa ta. Và đặc biệt có Ban Dân vận của thành phố Thủ Đức cũng về đây thăm để mừng lễ Phật đản của ta. Hay như vậy. Người ta có các sư bác, sư chú cũng về đây dự lễ Phật đản của ta, đang ngồi trên hàng đầu đây.
[3:58]Qua 2 năm dịch là chúng ta gián đoạn nhiều các hoạt động về tín ngưỡng. Nhưng không sao, dù ở đâu chúng ta cũng tu tập theo lời Phật dạy, cũng đều thực hành theo cái đạo lý mình đã biết. Để làm cho cuộc đời của mình không trở nên vô ích. Nên vì vậy ví dụ như sau 2 năm như vậy, đến khi ta về đây với nhau, cũng giống như là chưa bao giờ xa cách. Phải không ạ? Như chưa bao giờ xa cách. Gặp nhau cái tình yêu thương vẫn còn nguyên vẹn đó.
[4:40]Hôm nay ta nói một cái bài đạo lý thế này. Ai cũng có một quá khứ.
[4:49]Ta bắt đầu từ, bắt nguồn từ một cái lời nói của một triết gia. "Vị thánh nào cũng có một quá khứ, và tội nhân nào cũng có một tương lai." Cái câu nói này rất là nhân văn. Tức là vị thánh nào cũng có một quá khứ. Ví dụ ngày nay ông là một vị thánh, nhưng nếu suy xét ngược về trong quá khứ thì ông cũng đã từng có lỗi lầm. Phải không ạ? Chứ làm sao mà thánh... Đến nỗi mà ngày xưa có nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên, ổng viết bài thơ rồi cái nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc đó. "Trước ngày lên ngôi Chúa, ai chắc không dại khờ." Nói táo bạo, dám đem Chúa ra để mà nói vậy. Như cái táo bạo đó nhưng cũng hàm ý đúng như một triết gia nói vậy.
[5:38]Vị thánh nào cũng có một quá khứ. Tức là ai tốt gì tốt nha, đi vòng vô lượng kiếp xưa thế nào ta cũng có những lỗi lầm. Và ngược lại cũng vậy, tội nhân nào cũng có thể có một tương lai tươi sáng. Bây giờ thì thấy họ phạm tội, nhưng nếu họ được rèn luyện, được tu dưỡng lại, thì họ vẫn còn có những cơ hội để sửa sai, để chuyển hóa và...
[6:05]làm cho cuộc đời của mình cũng trở thành lợi ích cho cộng đồng. Đó là niềm hy vọng. Cái câu nói đó nó mang cái tính độ lượng, thông cảm, thứ tha. Hôm nay ta lấy một ý trong cái câu đó, ta nói, chia sẻ với nhau cái bài hôm nay vậy. Ai cũng có một quá khứ. Ta có những cái quá khứ hay gọi là lịch sử gồm nhiều loại. Mỗi cá nhân của chúng ta. Thứ nhất là ta có cái lịch sử bản thân theo luật pháp, hành chính, tư pháp, cái hồ sơ tư pháp á. Ta gồm có cái gì? Ví dụ như mình họ tên gì, sinh năm nào, cha mẹ là ai, cái cư trú ở đâu.
[6:54]Từ nhỏ đến lớn đã học qua những trường nào. Và quan trọng là có thụ án gì chưa. Hay là có cái thành tích gì được ghi trong hồ sơ tư pháp hay không. Có đã được khen thưởng gì không, có vào cái đoàn thể nào hay không. Và cũng ngược lại là có cái vi phạm gì hay không. Mà những cái vi phạm thì ta cũng ít khi mà ghi hết đầy đủ trong một tờ giấy. Nhưng khi mà ta vào cái giai đoạn mà Chính phủ số thì mỗi một vi phạm của chúng ta, nhất là đi đường giao thông, bị thổi phạt, nó đều ghi hết trong hồ sơ. Họ bấm một cái họ ra hết liền. Ta đã từng vi phạm cái gì, đến nỗi có bị phạt hay không. Ví dụ như Sư Phụ cũng vậy,
[7:37]nếu lục hồ sơ ra sẽ có một lần chạy vượt tốc độ 10 cây số. Lúc nó vào cái khu vực đó nó chỉ cho có 50 cây, mà cái xe mình nó chạy nhích lên 60 mình không hay. Tới chừng công an thổi lại rồi mới biết mình đã chạy lố hết 10 cây số. Thì bây giờ chắc hồ sơ nó còn nằm trỏng. Nếu lôi ra thì ta cũng sẽ tìm thấy vậy đó. Còn bởi vậy hôm nay chùa ta cũng có một cái... có một hoạt động, một cái tiến bộ mới. Là sau này tất cả những hoạt động của Chúng Thanh Niên tụi con á, tụi con tham gia đi nhặt rác, trồng cây, đắp đường, đã hiến máu, thiện nguyện ở các nơi, thì chùa ghi nhận lại, cấp giấy chứng nhận cho tụi con hết.
[8:23]Để sau này tụi con đi xin việc làm, đưa cái đó ra. Để có chùa chứng nhận, chúng tôi là những người có cái quá khứ tốt, vì chúng tôi có tham gia hoạt động thiện nguyện của chùa. Chúng tôi đã hiến hết mấy lít máu đây, trồng được mấy ngàn cây xanh đây, lượm bao nhiêu cái con đường đầy rác, lấp lại bao nhiêu cái hố gà, và đã vào chùa dự lễ phục vụ cho 45.000 con người ở đây trong mấy ngày. Vân vân như vậy. Đều được ghi vào trong hồ sơ hết. Tất cả vậy. Đó là những cái quá khứ tốt đẹp. Mà ta cũng cần mọi người biết một chút. Để chi? Dễ xin việc làm. Mấy cái đó cần lắm. Giống như có cái câu chuyện vậy.
[9:02]Có anh chàng cứ thất nghiệp, cù bơ cù bất, khổ sở. Cái lần đó ngồi...
[9:10]lần đó khi đi nộp hồ sơ thì người ta từ chối tiếp. Nhưng đến khi ảnh móc luôn nhầm ra cái tờ giấy hiến máu. Có mấy lần hiến máu, cái người phỏng vấn họ xem cái hồ sơ có mấy lần hiến máu, cái họ nhận liền. Họ nhận vào làm. Tại họ tin rằng cái con người mà dám hiến máu. Tại Việt Nam mình là hiến máu từ thiện không à, không có bán máu. Ngày 15 mình hiến máu. Họ tin rằng con người này là con người có lợi cho cộng đồng. Tâm người này tốt. Thế là nhận làm, là không bị thất nghiệp nữa. Nên mỗi một cái thành tích tốt của ta trong quá khứ, coi vậy chớ nó cũng sẽ, sẽ làm cho tương lai ta tốt đẹp. Mà bao nhiêu năm qua đó, vì ta
[9:50]theo đạo lý lời Phật dạy, ta làm công đức ta không chấp công. Nên ta không ghi nhận lại. Chúng ta không chấp công là đúng, tụi con không chấp công là đúng. Nhưng mà chùa mà không ghi nhận công là chùa sai. Nên chùa sai đã lâu rồi. Bây giờ chùa sửa sai. Do đó từ hôm nay bắt đầu... chùa đang soạn lại cái mẫu biểu, hồ sơ, để ghi lại lưu vào trong máy hết. Và cấp ra những cái giấy chứng nhận nếu tụi con có tham gia hoạt động. Ví dụ về chùa mấy ngày hôm nay cũng sẽ được lưu vào cái mẫu chứng nhận hết. Rồi trong suốt thời gian hoạt động của Chúng Thanh Niên tụi con, đều được Chúng Thanh Niên ghi lại, báo cáo về chùa.
[10:33]Để chùa cấp giấy chứng nhận hết và ghi vào hồ sơ một cái chung hết. Tụi con có một cái tập hồ sơ luôn. Tham gia trong Chúng Thanh Niên Phật Quang, có đã từng hoạt động bao nhiêu điều vậy, được ghi lại hết. Thành một cái thành tích của mình nha. Đó cũng vậy. Thì đó là lịch sử bản thân. Lịch sử bản thân mà theo cái tư pháp, theo luật pháp này nó cũng có cái lợi về cái sự nghiệp của ta. Nó là như vậy. Ta có một cái lịch sử khác. Lịch sử thứ hai là lịch sử dòng dõi. Con của ai? Cha mẹ mình là ai? Ông bà mình là ai? Tiên tổ mình là ai? Theo luật pháp thì cái đó không có liên quan. Con cái và cha mẹ không liên quan trên luật pháp.
[11:17]Mọi người bình đẳng trước pháp luật. Tuy ông bố mà ổng phạm tội, ổng ở tù, thì con không có sao hết. Con phạm tội thì con đi tù, ông bố không sao hết. Luật pháp là như vậy. Nhưng mà coi vậy chớ nó cũng có ảnh hưởng. Nên khi mà ta học đại học Luật, nó sẽ có cái môn là luật pháp xã hội học. Nghĩa là một người liên quan đến vấn đề pháp lý, cái gia đình và cộng đồng người đó bị ảnh hưởng. Ta nói ví dụ như một người đi đường bị vi phạm, thì bị phạt cái giao thông đó 2 triệu đồng. Thì hôm đó con ổng, tháng đó không có tiền đóng tiền học. Mặc dù là nói theo luật pháp là... ai làm nấy chịu. Cha sai thì phạt cha chứ không phạt con.
[12:06]Nhưng mà phạt ông cha một cái, con dính liền. Con bị ảnh hưởng liền. Tháng đó con không có tiền đóng tiền học. Nó liên quan với nhau hết. Thì đó là về luật pháp. Và ta còn phải tiếp tục nghiên cứu về điều này. Thế giới còn phải tiếp tục nghiên cứu điều này. Hồi lúc đó, lúc học cử nhân cái môn đó là Sư Phụ tính làm cái tiến sĩ về vấn đề này. Tính sẽ làm luận án về đề tài này. Là luật pháp xử lý một người, nhưng không phải chỉ một người đó ảnh hưởng. Sẽ rất nhiều người chung quanh bị ảnh hưởng. Lúc đó Sư Phụ tính làm luận án đề tài này rồi. Nhưng đến khi học cái môn nhân quyền thì mới quyết định
[12:39]là thôi, làm cái đề tài về nghĩa vụ con người. Để làm xong. Sau này sẽ hướng dẫn các thầy cô mình sẽ làm luận án tiến sĩ khác cái đề tài về... về xã hội học của luật pháp. Thì ở đây, đó là nói trên luật pháp. Còn nói trên cái tâm linh. Thì ông bà ta, tổ tiên ta, cha mẹ ta là ai đều ảnh hưởng đến con cháu.
[13:06]Ta mang trong cái tâm thức ta, trong cái tâm linh của ta, trong cái phúc đức của ta là cái phúc của ông bà cha mẹ để lại. Không tránh khỏi điều đó. Và ai cũng ray rứt về cội nguồn của mình. Nhất là những người mồ côi á. Cái người nói "lớn lên đâu? ", nói "dạ con lớn lên ở mồ côi." Thì có thể suốt đời còn lại không tìm được bố mẹ mình, nhưng trong tâm cứ ray rứt, ray rứt cái cội nguồn. Và ta vậy, trong cái thế giới mà nhiều khi chiến tranh, ly biệt, có những người thất lạc cha mẹ. Đến khi lớn tới 40-50 năm sau, trong lòng cứ ray rứt, ray rứt đi tìm coi cha mình là ai, mẹ mình là ai. Và khi mà họ tìm lại được thì nhiều khi...
[13:52]cái cha và mẹ họ không giống như họ tưởng tượng, nhưng cũng làm cho họ rất là hạnh phúc. Ví dụ như nhiều khi đứa con gái vậy, gặp lại ông bố bên Mỹ, à ông bố mình đây. Ông bố gặp đứa con cũng mừng. Chỉ mừng được vài phút thôi. Tại vì sao? Vì mỗi người vẫn còn đang có một cuộc đời riêng của mình. Lúc không tương tác được với nhau nó đã lỡ dở rồi. Cuộc đời đã dang dở rồi. Biết thì biết vậy thôi chớ nó đã dang dở. Tuy nhiên, cái cái ray rứt về cội nguồn nó vẫn đè nặng trong tâm thức của ta. Còn về cái nhân quả phước đức thì ta thực sự ta mang theo cái phước đức của dòng họ chứ không trốn khỏi. Nên nói là tổ tiên ta, ông bà ta,
[14:40]cha mẹ ta có làm phúc, con cái chắc chắn sẽ được vinh hiển. Đó là nhân quả. Và nhiều khi cha mẹ không phải làm phúc nhiều, nhưng con được hưởng phúc rất là lớn. Là vì sao vậy? Vì con cái hưởng cái đức của cha mẹ là chính, chớ không phải hưởng cái phúc của cha mẹ. Nhớ nha, đây thầy nói lại. Con cái hưởng cái đức của cha mẹ là chính, chớ không phải hưởng cái phúc của cha mẹ. Đức phúc khác nhau. Đức là gì? Đức là đạo đức á. Là người cha mẹ mà có tâm tốt thì tự nhiên khiến cái đứa con rất có phúc nó đầu thai vào gia đình đó. Đó là nguyên tắc á. Còn ví dụ như thấy ông... ông bố mẹ đó rất là giàu, đừng nghĩ đời sau tới đời con nó sẽ phát lên lớn lên hơn ông bố mẹ hay bằng bố mẹ.
[15:37]Không chắc đâu. Tại vì nhiều khi lúc ông đang giàu ổng bắt đầu có những sai lầm. Và cái sai lầm trong nội tâm bí mật của ổng á, không ai thấy. Nhưng mà sẽ làm giảm cái phúc của đứa con về sau này.
[15:56]Như có nhiều cái chuyện vậy. Ta nghe hồi xưa cho ta nghe kể cái chuyện.
[16:02]Có một cái... có một cái người nghèo. Có một căn nhà nghèo ở bên con đường nghèo. Thì trong một buổi chiều tối, có một cái người họ đi ngang họ nghỉ lại.
[16:21]Chỗ đó vắng quán xá nên họ không có đến cái chỗ thị tứ để ở lại cái nhà trọ khách sạn. Mà họ đành phải ghé một căn nhà nghèo ở ven đường để xin ở lại. Vô đó thấy cái nhà nghèo quá. Có một cái giường chõng và một bà quả phụ. Rất là ngại nhưng mà trời tối nên không biết làm gì. Tới bà quả phụ mới nhường cái giường chõng thì bà qua ngủ chỗ khác. Thật là thiếu thốn vậy đó. Bà nấu cơm cho ăn đãi khách vậy thôi. Cũng lòng hiếu khách bình thường. Rồi sáng thì ông có việc vội, ông lật đật ông đi. Ông để quên lại một cái túi. Túi vàng. Ông đi đâu khoảng hơn nửa ngày rồi ông mới quay lại. Thì bà trả lại ông cái túi vàng. Bà trả lại ông cái túi vàng.
[17:07]Ông mới cảm động, rồi ông mới hỏi... Chồng bà là ai? Rồi ở đây với ai? Thì bà mới nói là bà mất, chồng bà bị mất. Nên rồi có hai mẹ con cứ ở với nhau thế, đứa con mọn ở đây. Thì ông mới hỏi chôn chồng bà ở đâu? Thì bà mới chỉ ra sau vườn. Ông mới nhìn cái đất này ổng lắc đầu, ổng nói không được. Ông mới chỉ khu đất khác. Đây là câu chuyện về phong thủy địa lý. Rồi ông phụ với bà cải táng, đào lên, lấy xương chồng ra đem táng vào chỗ khác. Mười mấy năm sau, đứa con đỗ đạt lên làm quan. Thì cái câu chuyện này, nếu mà nói theo phong thủy địa lý á là bởi vì nhờ ông thầy đó, ông thầy địa lý, đổi cái mả, đổi vị trí mả, khiến cho đứa con sau này được làm quan.
[18:00]Mà nếu nói theo cái... thêm cái logic á, là tại vì bà không tham, bà là người có đức, bà trả lại cái túi vàng nguyên vẹn. Nên làm cho ông cảm động mà ông chỉ một cái mả, cái mả đó làm cho đứa con được làm quan. Nhưng mà nếu nói theo nhân quả tội phúc của nhà Phật, thì cái đức của bà. Tức là bà nghèo quá bà cũng không có làm được nhiều việc phúc. Nhưng lòng bà rất là thánh thiện, rất là trong sạch. Không tham. Nghèo mà dứt khoát không tham. Chứ nếu như một người tham... thì ôm cái túi vàng đó là bỏ nhà đi luôn. Tại cái nhà đâu có đáng giá đâu, lấy cái túi vàng đi qua chỗ khác mua nhà dư sức. Nhưng không, bà kiên nhẫn chờ.
[18:43]Chờ ông quay lại để trả cái túi vàng. Chính cái đức đó tạo nên cái đứa con trai sau này đỗ đạt làm quan lớn. Cái ý là như vậy. Còn bây giờ ta, Việt Nam và rất nhiều nước trên thế giới, kể cả Mỹ,
[19:00]đều xem lý lịch.
[19:03]Cha mẹ ông bà, ba đời. Cả Mỹ cũng vậy. Chứ đừng nói là Việt Nam mình mới coi lý lịch nha. Cả nước Mỹ cũng coi lý lịch. Nhất là những người làm công chức bên Mỹ, làm ở những vị trí trọng yếu là luôn luôn xét lý lịch ba đời. Nên ta thấy, nghĩa là trong cái cái tương quan xã hội,
[19:25]đừng có nói rằng là con người bình đẳng tội ai nấy chịu. Ta cũng đều mang theo cái lịch sử cái quá khứ của dòng dõi của mình, trên đôi vai của mình. Như vậy. Ta có một cái lịch sử khác. Lịch sử thứ ba là giáo dục. Ta đã học được những gì trong cuộc đời này. Ta có bằng cấp gì rồi. Cái này cũng rất là quan trọng. Có những người giỏi không cần bằng cấp. Nhưng mà cái giỏi đó thì người ta không biết lấy gì để chứng minh. Còn nếu ta chịu khó đi học, có bằng cấp, thì coi như được cái chứng minh. Nhưng mà dĩ nhiên cái bằng cấp cũng không chắc là ta là người tài giỏi. Thì vừa rồi báo chí phanh phui một số vụ,
[20:13]họ cho rằng những cái luận án tiến sĩ không có giá trị. Thành thử cái học vị tiến sĩ mà người đó đạt được, không bảo đảm rằng người đó có tài. Tuy nhiên trên tổng quan thì không biết dựa vào điều gì để đánh giá năng lực của một người, thì ta vẫn đành dựa vào cái thành tích học tập của người đó qua bằng cấp.
[20:35]Giống như Sư Phụ vậy. Nhiều năm Sư Phụ đi giảng dạy. Các đệ tử của Sư Phụ thì cho rằng thầy mình rất giỏi. Ai hỏi gì cũng khen. Khen rồi người ta cãi. Người ta nói: "Ổng có gì đâu hay." Nói: "Không, thầy tui hay lắm." Cứ cãi qua cãi lại. Cho tới cái ngày mà Sư Phụ đậu tiến sĩ rồi, hết cãi luôn, khỏi cãi. Ai chê, "thầy tui tiến sĩ đây".
[21:01]Thì bây giờ Sư Phụ mới phát hiện là Sư Phụ đậu tiến sĩ, Sư Phụ không mừng, mà toàn là đệ tử mừng không à. Đệ tử mừng quá chừng, Sư Phụ không có mừng. Vì sao? Vì tụi con khỏi cãi nữa, mệt quá. Ai nói chê chê đưa ra, thầy tui tiến sĩ. Thì ở đây vậy, một trong những giá trị của ta nữa là cái lịch sử về việc học của ta. Ta đã học qua những trường nào, đạt được những bằng cấp nào để tăng thêm cái đánh giá của ta. Nên có nhiều người Sư Phụ thấy họ giỏi mà học ít. Học ít là vì lý do gia đình, vì lý do hoàn cảnh. Nên họ học ít nhưng bản chất họ là người giỏi. Mà giỏi gì giỏi mà không được đào tạo cũng không dùng được.
[21:45]Cái tiếc là cái đó. Giỏi là cái thông minh sẵn có. Nhưng ta cần có được rèn luyện, được cần cung cấp kiến thức. Rồi mới cái giỏi đó mới trở thành một cái sản phẩm có lợi. Ta mới làm việc được với cuộc đời này. Ví dụ người thông minh gì thông minh mà nếu không học lập trình thì không bao giờ đụng tới cái máy tính, lập trình máy tính được. Không tham gia vào những cái công việc, những phần việc mà có liên quan đến lập trình được. Mặc dù thông minh thì cứ thông minh á, nhưng mà không học thì không làm việc được. Buộc như vậy. Vì vậy là ta cần phải có một cái lịch sử học tập, một cái quá khứ học tập.
[22:26]Mà con người ta khác hơn con thú cũng chính là cái gì? Chính là học tập. Cái hệ thống học tập của loài người cực kỳ vĩ đại, đồ sộ và cứ càng ngày càng phát triển lớn dần. Còn con thú nó không có khả năng học tập. Cho nên nó đứng lại đó rồi, mãi mãi là thú. Một vài loài thú biết dạy con mình, những bản năng, khả năng để mưu sinh, để tự vệ. Một số loài chim biết dệt cái tổ và dạy cho nhau cách dệt tổ. Rồi một số loài biết dạy cho con mình săn mồi. Đều có học tập. Nhưng mà chỉ chừng ấy thôi. Còn con người có thể dạy cho nhau, dạy mãi, dạy mãi, hết kiến thức này tới kiến thức kia. Và càng lúc cái kiến thức của loài người nó đồ sộ
[23:17]nên cái chương trình học đã từ từ trở nên lạc hậu. Ví dụ như ta học... trung học là 12 năm, đại học 4 năm, thạc sĩ 2 năm, tiến sĩ thì nghiên cứu xin không nói. Thì những cái năm mà của trung học, của đại học, bây giờ đã không còn gói được kiến thức của loài người trong cái ngành mình nữa rồi. Vì kiến thức nó càng ngày nó cứ càng mở rộng ra. Nhất là những nhà khoa học họ nghiên cứu, họ viết thêm sách. Những nghiên cứu sinh tiến sĩ họ viết thêm những điều mới. Nó cứ bổ sung thêm cái kiến thức của loài người. Nên những cái năm học, chương trình học cũ từ từ trở nên lạc hậu. Nếu bây giờ mà cứ tiếp tục cố chấp trung học phổ
[23:57]thông phải 12 năm là cả thế giới này đã sai. Nếu nói rằng là đại học 4 năm là xong, cả thế giới này bắt đầu sai. Vì đã lạc hậu, khối lượng kiến thức đã lớn hơn rất nhiều. Ta đề nghị nới cái năm học thêm. Phổ thông cũng phải thêm chứ không phải 12 năm được nữa. Phải thêm 1 năm hoặc 2 năm mới hết phổ thông. Đại học cũng vậy, 4 năm bắt đầu dở rồi. Bởi rất nhiều người tốt nghiệp đại học rồi ra không làm việc được. Vì chưa đủ kiến thức thực tế trong cuộc sống. Rất nhiều người phải đi đào tạo tay nghề thêm, có chứng chỉ hành nghề rồi mới làm việc được. Mà nếu thêm như vậy thì sao? Không sao. Vì ngày nay tuổi thọ của loài người đã tăng hơn ngày xưa.
[24:40]Cho nên ta nhích cái thời gian học thêm hoàn toàn hợp lý. Chỉ có một điều... ta học mãi mà không làm gì cho đời, ta hết phước. Hết phước rồi không học được nữa. Đó là lý do mà ta phải vừa học vừa làm phước, vừa học vừa phụng sự. Đó là nói về cái lịch sử giáo dục. Bây giờ ta có một cái lịch sử văn hóa cộng đồng, văn hóa dân tộc. Văn hóa là gì? Hồi nãy hồi trưa ta cũng nghe giáo sư Hoàng Chí Bảo nói mấy cái từ về văn hóa. Hồi xưa Sư Phụ có giảng cái bài "Nghìn năm văn hóa Thăng Long"
[25:24]ở Văn Miếu Quốc Tử Giám, nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội. Do nhà nước ta tổ chức. Sư Phụ có giảng cái bài "Nghìn năm văn hóa Thăng Long". Đầu tiên định nghĩa văn hóa là gì. Ta có bốn cái chữ "văn" mà ta để ý. Một là văn chương, hai là văn học, ba là văn hóa, bốn là văn minh. Văn chương là những cái tác phẩm văn thơ.
[25:51]Văn học là cái sự nghiên cứu về cái văn chương, tác giả, tác phẩm của ta.
[26:02]Văn hóa là gì? Văn hóa là bắt đầu bao gồm rất nhiều lĩnh vực. Cả văn chương, văn học, các môn nghệ thuật khác và liên quan đến đạo đức lối sống. À, tạo thành cái văn hóa. Cho nên cái phạm vi của văn hóa rất là lớn. Ví dụ như ta thấy hai người nói chuyện với nhau, mà ta đánh giá được cái văn hóa của cộng đồng đó, của con người đó. Vì sao? Vì ngoài những ngôn ngữ mà họ nói có tính văn chương hay không, mức độ trình độ văn chương hay không, còn cái thái độ đạo đức của họ đối với nhau nữa. Nên cái văn hóa là nó bao gồm cả nghệ thuật âm nhạc, điêu khắc, kiến trúc, cây vườn, bảo tồn, cả văn chương, nghệ thuật và quan trọng là đạo đức lối sống của cộng đồng.
[26:52]Cái văn hóa. Văn minh? Văn minh thì thêm một cái này nữa. Văn hóa cộng với sự tiến bộ khoa học kỹ thuật. À. Ví dụ như bây giờ đất nước ta có văn hóa rất rồi, nhưng mà văn minh chưa cao vì mình chưa phóng phi thuyền lên sao Hỏa được. Văn minh nó bắt đầu nó phải ghép cả văn hóa cộng với khoa học kỹ thuật. Thì ở đây ta ngừng lại chỗ văn hóa để ta nói vậy. Mỗi người trong chúng ta mang theo cái lịch sử văn hóa của cộng đồng của mình. Thầy nói cộng đồng thôi chớ chưa nói dân tộc. Dân tộc một phần, cộng đồng một phần. Ví dụ cái người ta biết vậy, ta đến cái người ở cái xứ đó. Thì họ cẩn thận, chăm chút, tận tụy, nghĩa tình, thủy chung.
[27:36]Vì họ ảnh hưởng bởi cái vùng miền của họ. Ai cũng sống cái kiểu đó. Cái họ ảnh hưởng. Cái người nào mà sống hời hợt, không nghĩa tình, không thủy chung, bị làng xóm họ phê bình, họ chê cười nên không dám. Tự họ đã hình thành. Chừng nào thoát khỏi cái làng mình đi thì làm gì đó làm. Nhưng mà những cái người mà đã mang theo cái lịch sử văn hóa của mình đi đến đâu cũng thường sống theo như vậy. Và ta nhìn ta biết liền. Ta nhìn ta biết. Nhìn ta biết à cái người vùng đó họ nghĩa tình, họ thủy chung, họ son sắt. Nó có cái ảnh hưởng văn hóa. Có cái vùng họ nói người này khôn lắm, cái vùng đó họ tính toán, mưu tính rất giỏi.
[28:11]Hoặc là có cái vùng thì họ sống bất cần ngày mai. Có nhiêu ăn hết. Chừng nào hết tiền rồi bắt đầu đi làm thuê làm mướn, đi lên rừng xuống biển tính sau. Là một cái lối sống, cái văn hóa, cái lối sống của họ. Nó ảnh hưởng cái vùng miền và ta mang theo cái đó trong tim trong óc của mình. Dĩ nhiên là nó cũng có cái có lợi, có cái cũng không có lợi. Lát ta nói sau. Và đặc biệt ta có một lịch sử rất là lớn, đó là lịch sử của dân tộc mà ta mang theo trong tâm hồn của mình.
[28:44]Cái người ta ngồi đây, mỗi người ta ngồi đây, ai cũng mắc nợ đất nước này một cái lịch sử hào hùng.
[28:58]Mỗi một người Việt Nam ngồi đây ai cũng mắc nợ dân tộc mình một lịch sử hào hùng.
[29:07]Nếu cha ông ta không chiến thắng, hết giặc này tới giặc kia, thì bây giờ ta ngồi đây, ta cũng mang một cái vết nhục trong lịch sử của dân tộc mình. Nhưng may là cha ông ta đã kiên cường, hào hùng, bất khuất, khôn ngoan, bản lĩnh, chiến thắng hết giặc này đến giặc kia.
[29:38]Để cho hôm nay chúng ta ngồi đây, sống trong hòa bình, yên vui, tự hào, thịnh vượng. Và gần đây nhất là thời đại Hồ Chí Minh vậy. Ta được sống trong một thời đại mà vượt qua bao nhiêu cái tăm tối của lịch sử, đất nước ta phát triển dần, phát triển dần cho đến ngày hôm nay. Nên mỗi người ta ngồi đây, ta đều mắc nợ dân tộc mình, mắc nợ tổ tiên mình một lịch sử hào hùng. Mà nếu ta lãng quên, ta không biết cái lịch sử hào hùng của dân tộc ta, thì ta là một loại người... là một loại người...
[30:23]Nếu ta nói nhẹ, không có lịch sử.
[30:27]Mà nếu ta nói nặng hơn, con người không có tổ quốc. Con người không có phẩm giá.
[30:36]Vì vậy, cái gì thì cái, lịch sử của dân tộc là một điều không bao giờ được phép lãng quên.
[30:47]Vừa rồi vậy. Sư Phụ gặp nói chuyện với... cái số vị cán bộ, trong đó có cái ông là ông... ông làm chủ tịch cái hội đồng của nhà xuất bản giáo dục. Thì Sư Phụ mới nói chuyện là...
[31:03]Người ta cứ lấn cấn về vấn đề lịch sử. Tại vì ta dạy lịch sử là kiểu như thống kê những con số, nên học sinh học rất là chán. Còn bây giờ nếu mà học lịch sử theo kiểu kể chuyện, hấp dẫn như một bộ phim, thì ai cũng mê học giờ lịch sử, mê hơn các giờ khác. Và lúc đó là Sư Phụ mới kể chuyện vua Trần Nhân Tông đi về Chiêm Thành. Kể thôi ai ngồi đó cũng say sưa hết trơn. Sư Phụ nói nếu mà học lịch sử theo kiểu Sư Phụ vừa kể như vậy, thì học sinh nó chỉ chăm chăm đòi học lịch sử thôi. Có muốn nghe Sư Phụ kể lại không?
[31:44]Kể lại chút nha. Nói sau khi ta chiến thắng quân Mông Nguyên, thì Chiêm Thành lập tức rèn luyện binh mã, chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh. Là tại vì lúc mà giặc Nguyên đánh ta đó thì Chiêm Thành cho họ mượn đường đánh thốc ta từ dưới Nam lên. Họ quân Nguyên Mông đánh từ phía Bắc xuống, và họ đi phía Nam họ thốc lên, họ kẹp ta vào ở giữa, đánh tiêu luôn. Thì Chiêm Thành cho mượn đường. Và như vậy Chiêm Thành cứ nghĩ theo cái tâm lý thường tình là Đại Việt sẽ trả thù. Sau khi thắng xong Nguyên Mông rồi Đại Việt sẽ trả thù. Mà Đại Việt đủ sức đánh tan quân Nguyên Mông thì Chiêm Thành chỉ là gì? Chỉ làm cỏ.
[32:29]Chiêm Thành không là gì. Thành thử là họ sợ quá, bắt đầu họ rèn luyện binh mã ầm ầm. Tuyển quân, rèn luyện, chế thêm vũ khí, nuôi thêm ngựa, ầm ầm ầm lên. Thì cái tình báo của ta, tình báo của nhà Trần từ Chiêm Thành báo cáo về kinh đô. Báo cáo dồn dập. Không biết Chiêm Thành nó tính cái trò gì mà nó rèn luyện binh mã quá sức đi. Trở thành đe dọa ta liền. Thì lúc đó là vua vua Trần Anh Tông được nhận những cái tin đó thì cũng rất là lo. Giờ không lẽ chuẩn bị một trận chiến tranh nữa với Chiêm Thành. Mà ta vừa xong mấy cuộc chiến tranh rồi. Ta cũng rất là đuối, rất là mệt mỏi. Ta chỉ muốn hòa bình để phát triển thôi.
[33:05]Thì trong cái tình huống ta khó khăn không biết xử lý thế nào thì vua Trần Nhân Tông ta lúc đó đã xuất gia. Là đã lên làm Thái Thượng Hoàng rồi để xuất gia. Ngài mới nói với vua Trần Anh Tông: "Thôi con để ta đi. Ta sẽ đích thân xuống để phủ dụ Chiêm Thành. Rằng Đại Việt không có ý đánh Chiêm Thành để trả thù. Chuyện gì qua rồi thôi, cho qua." Lúc đó là vua Trần Nhân Tông mới xuất phát từ phương Bắc đi về phương Nam, chống cây gậy trúc thôi. Đi một số đệ tử xuất gia. Và rất nhiều người cận vệ của hoàng triều đi theo cũng đều giả dạng làm nhà sư hết. Vì giả dạng làm sư nên sau này dễ đầu thai làm nhà sư giả lắm.
[33:49]Đi về phương Nam thì Chiêm Thành á, cái cái tâm thế của Chiêm Thành là chờ đón một đoàn quân Đại Việt từ phương Bắc đổ xuống đánh. Bất ngờ... Sứ giả đi trước báo là có Thượng Hoàng Trần Nhân Tông, nay là Trúc Lâm Đầu Đà thượng sĩ về thăm. Không phải đoàn quân, mà là một đoàn nhà sư đi về thăm. Về luôn tới kinh đô Đồ Bàn để thăm. Vua Chế Mân ổng mừng giống như là trút được một gánh nặng khỏi cái... tâm trí và cái vai của mình. Thay vì phải có một cuộc chiến tranh khốc liệt đẫm máu với Đại Việt thì bây giờ là một chuyến thăm hòa bình của một nhà sư hiền lành. Mà đã nhà sư rồi thì ông Chế Mân ổng không biết gì đạo Phật.
[34:30]Ông lật, lật đật là gọi hết những nhà sư Phật giáo của Chiêm Thành đến để đón tiếp, để nói chuyện. Thì lúc đó là ở Chiêm Thành lại cũng có Phật giáo mà là Phật giáo nguyên thủy. Thế là ổng mới mời các nhà sư đó thì ta cũng có những người phiên dịch, của hai bên đều có người phiên dịch. Thì trong suốt thời gian mà vua Trần Nhân Tông ở lại trong kinh đô của... Đồ Bàn của Chế Mân, thì nói chuyện hòa hiếu, vui vẻ. Hai nước hứa hẹn kết thân. Và đặc biệt là các nhà sư Nam Tông nói chuyện với vua Trần Nhân Tông. Thì khi nói chuyện á, vua Trần Nhân Tông là một bậc ngộ đạo. Một bậc thiền sư ngộ đạo. Cái đẳng cấp tâm linh của vua là hơn hẳn các sư lúc đó.
[35:13]Nên khi nói chuyện mà đụng tới đâu thì vua Trần Nhân Tông gỡ cái tâm thức ra hết, hướng dẫn cho họ, dạy cho họ luôn những cái... cảm... cảnh giới của thiền định của một bậc đã giác ngộ. Nên các sư Nam Tông quá khâm phục. Thì các sư Nam Tông mỗi ngày mà nói chuyện với vua Trần Nhân Tông xong, phải đi vô báo cáo với vua Chế Mân. Thì những cái lời báo cáo trên mây. Nói đây là một bậc thánh. Đây là một bậc thánh đắc đạo trong nhà Phật. Đây là một con người từ bi hiền lành. Tức là ổng ca ngợi lên mây không à. Thì vua Chế Mân bắt đầu từ lúc mà đã nhẹ lòng. Nhờ các báo cáo của các sư, lòng càng lúc càng tôn kính.
[35:54]Tôn kính cho tới lúc xúc động hoàn toàn. Vừa là cảm cái nghĩa Đại Việt không đem quân trả thù. Mà vừa là cảm cái nghĩa đi qua thăm để gieo cái tình hòa hiếu. Đồng thời thêm cái sự cảm phục đối với một vị vua xuất gia mà đắc đạo. Cảm xúc dâng trào đến nỗi Chế Mân quyết định cắt hai châu, Châu Ô Châu Lý, cho Đại Việt luôn. Mà ta nhớ vậy, đất nước lãnh thổ là một điều thiêng liêng. Không bao giờ cho ai một miếng, một tấc đất cũng không cho. Mà ổng dám cắt luôn hai châu là vì... chứng tỏ cái sự cảm xúc, sự kính ngưỡng của Chế Mân đối với Trần Nhân Tông là... là tột cùng, là cao vời. Mới có chuyện đó.
[36:34]Thì lúc đó vua Trần Nhân Tông lúng túng. Họ cho mình không biết cái gì cho lại. Vì mình cũng hết cái gì để cho rồi. Qua mấy cuộc chiến tranh rồi mình cũng hết gì để cho. Nghĩ tới lui nói thôi, gả cho ông con gái. Mà nấy nói theo giới luật nhà Phật cái đó cũng trật, mà lúc không còn gì. Mà con gái thì lúc đó mới 13 tuổi à. Thì sau khi hứa như vậy, hai bên cam kết thì vua trở về và đợi Huyền Trân công chúa thêm 3 năm nữa lớn lên thì mới đem về giao để tổ chức một tiệc cưới, một gả cưới đem về cho Chiêm Thành. Cái câu chuyện về sau này thì đến khi mà... Ông Chế Mân ổng già quá rồi, cưới vài năm ổng cũng chết.
[37:13]Nhưng vừa đẻ cho ổng được một đứa con rồi vua Chế Mân già quá cũng chết. Và theo lệ của Chiêm Thành thì vợ phải... Hoàng hậu phải chôn theo. Phải hỏa thiêu, thiêu sống rồi chôn theo chồng, theo vua. Thì triều đình Đại Việt chịu không? Em vua Trần Nhân Tông ổng chịu... Trần Anh Tông ổng chịu không? Bằng mọi giá ổng nói phải đem về. Thì triều đình mới nói là nếu ta đem về thì ta phá vỡ cái truyền thống của vua Chiêm Thành, ta sẽ chọc giận Chiêm Thành và sẽ gây ra cái xung đột giữa hai nước. Thì lúc đó cũng có ai đó lập kế, tráo người. Đem một cung nữ đẹp đẹp về đó tráo. Đem Huyền Trân về. Và cái tình báo của ta đã thực hiện cái...
[37:59]điệp vụ 007, Impossible đó thành công. Mission Impossible đó thành công. Ta đem một cái cung nữ về tráo. Tại vì cả đời người dân có nhìn thấy mặt công chúa như bây giờ... mà tụi con lên Facebook thì ai cũng chụp hình mà thấy đâu. Hồi đó làm gì có điện thoại di động mà biết mặt. Thì thấy ai đẹp đẹp đứng xa xa lúc thoáng đem lên giàn hỏa thiêu đốt cháy thì thôi thì nói công chúa Huyền Trân đó thì thôi chịu. Còn Huyền Trân thiệt đã lén ra biển chạy về, đi về Thăng Long. Sau này bà cũng xuất gia. Bà sống trong lãnh cung 3 năm để đừng có ai biết gì nữa. Rồi lúc đó vua Trần Nhân Tông cũng mất. Rồi mọi việc im ắng hết thì bà mới ra mặt trở lại mà
[38:37]không ai biết, giấu tên giấu họ rồi đi tu luôn. Có câu chuyện như vậy. Thì cái những điều những tình tiết nó sống động, nó cảm động. Mà nếu học lịch sử mà theo kể như vậy thì ta sẽ rất là thích học lịch sử. Mà đất nước ta vậy, đi qua rất nhiều cuộc chiến tranh khổ sở nhưng đều chiến thắng. Đó là niềm hào hùng của dân tộc. Và ta nợ tổ tiên ta một lịch sử rất hào hùng, không được quyền lãng quên. Và ta sẽ mang điều đó vào tương lai nha.
[39:10]Ta có một cái lịch sử của mỗi người là nghiệp từ quá khứ vô lượng kiếp. Mỗi người chúng ta ngồi đây ta đều mang theo cái nghiệp của mình từ rất nhiều kiếp trước. Nên bây giờ ta có gương mặt như thế này, ta có trí tuệ thế này, ta có tài năng thế này, ta có tài sản như thế này. Vân vân, mỗi người đều khác nhau. Là ta đang thừa kế cái lịch sử nghiệp từ quá khứ của mình. Và trong cái nghiệp từ quá khứ đó, có những lúc ta đã làm được những điều rất tốt đẹp, rất thiện lành. Và cũng có ta đã làm những điều cũng rất là tệ. Rất là tệ. Có những khi ta vừa làm tốt lên, cái lại kế theo đó ta làm điều xấu.
[39:59]Có khi ta vừa phạm một điều tội lỗi, sau đó ta hối hận, ta chuộc lại bằng những việc làm rất là tốt. Tức là lịch sử nghiệp của ta là cái sự cứ đổi qua, đắp lại giữa điều tốt và điều xấu. Nên bây giờ ta vẫn không vượt lên tầm cao mãi được. Cái khó của chúng ta là làm thế nào để mà... chỉ làm việc tốt, đừng làm việc xấu.
[40:28]Nhưng thẳm sâu trong cái tâm thức của ta, khi tham sân si còn, ta cứ đắp đổi giữa hai điều tốt và xấu. Nay làm điều tốt, mai làm điều xấu. Nay làm điều xấu, mai làm điều tốt. Cái nghiệp của chúng ta nó cứ xen kẽ giữa điều
[40:45]tốt và điều xấu, điều hay và điều dở. Làm cho ta không bước, không tiến lên vượt bậc như một vị thánh được. Đây là cái khó vậy. Còn những vị thánh là như thế nào? Là họ cứ cố gắng kềm không làm điều xấu. Chỉ làm những điều tốt. Thế là nghiệp họ vượt lên dần, vượt lên dần cho tới khi họ đứng vào trong thánh vị, họ chứng quả thánh luôn. Đây là ta thừa kế cái nghiệp quá khứ của mình như vậy. Thì trong những cái lịch sử của ta có được gồm có: Lịch sử bản thân tư pháp nè, lịch sử dòng dõi cha mẹ nè. Lịch sử giáo dục là ta được học tập bằng cấp nè. Lịch sử văn hóa ta ảnh hưởng đạo đức lối sống của cộng đồng.
[41:27]Lịch sử dân tộc và lịch sử nghiệp quá khứ của nhiều kiếp. Thì trong những cái lịch sử đó có điều xấu và có điều tốt. Ngày hôm nay vậy, ta kế thừa cái quá khứ đó.
[41:44]Những lịch sử đó sẽ định hướng cho ta đi vào tương lai á. Ta mang tất cả những lịch sử của mình từ quá khứ và lịch sử đó sẽ thúc đẩy trong nội tâm ta để ta đi tới tương lai. Nhưng mà nếu cái lịch sử đó nó lẫn điều tốt và điều xấu. Thì ta đi tới tương lai sẽ là tốt hay xấu? Ta sẽ đi con đường
[42:11]quẹo qua quẹo lại. Tại ta ảnh hưởng từ cái tốt và cái xấu trong quá khứ. Cho nên vấn đề là làm sao? Vấn đề là bắt đầu ta có cái bộ lọc lại. Ta có cái bộ lọc. Quá khứ chận lại. Những điều xấu ta không đem theo vào tương lai nữa. Chỉ hứng lấy những điều tốt để đi vào tương lai. Chịu không? Lọc lại. Bộ lọc đó là gì? Bộ lọc đó là gì? Chúng ta có bộ lọc đó chưa? Có chưa? Những người hôm nay về đây dự lễ Phật đản đều có bộ lọc đó cả.
[43:05]Đó là đạo lý của Phật dạy. Đó là đạo lý của Phật dạy. Ta nhờ cái đạo lý của Phật dạy mà ta biết lọc lại. Ví dụ như từ quá khứ của ta. Có những điều xấu nó tiềm tàng, kể cả nghiệp của ông cha mình, kể cả nghiệp quá khứ của bản thân mình, kể cả cái văn hóa của cộng đồng mình. Nhưng nếu mình phát hiện nó là điều xấu, mình chận lại liền. Mình đối chiếu với đạo lý của Phật dạy, mình chận lại liền, không làm theo nữa. Ví dụ như ông cha mình có một cái quá khứ, có một cái tập quán là hà tiện.
[43:52]Rất hà tiện. Rất ít khi chia sẻ, giúp đỡ ai. Lúc nào cũng dành dụm, dành dụm mãi cho tới khi chết để một đống đó không biết làm gì. Mà do cái cái vùng miền nó như vậy cho nên ta bị ảnh hưởng bởi cái lối sống đó, cái văn hóa đó. Nên ta cũng thành một người rất hà tiện, thích chắt mót để dành để dụm mãi, không biết để làm cái gì. Thì bây giờ ta mới phát hiện cái quá khứ này cần phải sao? Lọc bỏ. Vì sao? Vì Phật dạy ta phải mở đôi bàn tay ra, mở trái tim ra để yêu thương và chia sẻ. Và đồng tiền cũng vậy. Đồng tiền dành dụm là một nghĩa vụ, nhưng không phải chỉ có dành dụm mà còn phải tái đầu tư, còn phải sử dụng hợp lý, còn phải giúp đỡ người khác.
[44:45]Nên nhiệm vụ của cái đồng tiền rất nhiều, ta không phải chỉ có một cái dồn hết cho việc dành dụm. Nên ta gạn lọc cái đó lại liền, vì có lời Phật dạy. Còn những cái tập khí, những cái quá khứ, những cái ảnh hưởng mà tốt, ta phát triển liền. Ví dụ như là ở cái một cái vùng miền, hay là cái lịch sử bố ta, ổng có cái tánh là hễ mà
[45:14]giúp ai được điều gì thì ráng mà giúp. Cho tới đời ta cái đó vẫn còn trong tâm ta. Nên ta rất hay tào lao. Thấy ai có chuyện gì cần đều ráng giúp. Cái đó cần phải phát triển, cần phải phát huy, cần phải kế thừa, cần phải đem tiếp đi vào trong tương lai. À đây là vậy. Nên ta biết điều chỉnh cái hướng đi của mình. Những quá khứ bất lợi gạn lọc lại. Những điều gì tốt đem đi vào tương lai. Nên khi ta nghiên cứu một con người, ta phải tìm hiểu vậy. Cái quá khứ của họ, ảnh hưởng của quá khứ và cái khả năng của người đó. Họ có điều chỉnh được cái quá khứ của họ hay không. Hay họ bị ảnh hưởng hoàn toàn bởi quá khứ của họ.
[46:01]Họ sinh trong gia đình đó, họ giống hệt cái gia đình đó luôn thì nó có tốt có xấu trỏng á. Nhưng nếu đó là một cái người mà họ biết, họ sinh trong gia đình đó, nhưng họ chận được cái xấu của gia đình lại, họ chỉ phát huy điều tốt. Đó là một người rất bản lĩnh mà họ có bộ lọc. Mà cái bộ lọc đó họ lấy ở chùa Phật Quang đi chứ không đâu hết trơn á.
[46:26]Ta có cái lịch sử chung là lịch sử của dân tộc. Ta có cái lịch sử chung là lịch sử tu tập. Nhưng ta có cái lịch sử riêng là cái tâm tính bản thân mình, lịch sử quá khứ, nghiệp quá khứ bản thân mình. Nhưng mà ta có một cái bộ lọc giống hệt nhau là đạo lý. Đạo lý là một bộ lọc giống hệt nhau để tạo ra một tương lai tươi đẹp khá giống nhau. Ta sẽ để ý thế này. Dù chúng ta là người từ nhiều nơi về đây. Nhưng nếu ai là người đã từng có một thời gian dài tu tập chuyên cần, tự nhiên huynh đệ ngồi bên cạnh nhau cứ giống giống nhau. Ai cũng giống giống ai. Có đúng không ạ? Đúng á. Ta thấy rõ điều đó lắm.
[47:22]Một vài cái ảnh hưởng quá khứ vẫn còn tồn tại. Nhưng ở bên cạnh nhau trong những dịp đại lễ thế này, sao ai cứ giống giống nhau. Cũng thương yêu, cũng khiêm hạ, cũng hiền lành, cũng phụng sự, cũng tận tụy, cũng lễ độ, cũng lịch sự. Giống giống nhau hết. Vì ta dùng chung một bộ lọc. Cho nên nó lọc, nó gạn bớt những cái xấu của cá nhân, chừa lại những cái tốt. Mà những cái tốt đó đều giống giống nhau cả. Và khi ta càng đi trên con đường giác ngộ này, thì ta càng lúc càng giống nhau. Vì sao vậy? Bởi vì sự giác ngộ là giống hệt nhau. Cho nên thời Đức Phật cũng vậy. Bao nhiêu nghìn vị tỳ kheo mà A La Hán, ông nào cũng như ông nấy.
[48:11]Cái vị nào cũng trầm tĩnh, hiền lành, trang nghiêm, đức độ, phúc hậu. Giống nhau hết. Dù phước thì có thể sai biệt, người thì dễ được cúng dường hơn, người thì hơi cực hơn chút nhưng mà nhìn vào thì vị nào cũng giống như vị đó. Cũng vậy, quý thầy quý cô cũng vậy. Nếu quý thầy quý cô mà tu đúng đường lối rồi, ta vô chùa ta gặp sao thấy ông nào cũng như ông nấy. Mà cái người xấu tu một thời gian đúng rồi cũng từ từ đẹp ra. Bữa hôm có một cái cô đó... cô là công an cũng cấp lớn, cô đến chùa, cô thăm cũng mừng lễ Phật đản. Thì các thầy mình cũng lăng xăng đi tới lui để tiếp đãi nước trà. Cổ mới nói với cái người thuộc cấp đi theo, cổ nói thế này:
[48:58]"Em về em nói cấm mấy cô công an nữ lên chùa Phật Quang." Cái ông thuộc cấp không hiểu. Ông nói: "Mấy ông thầy như vậy làm sao cho yên tâm cho nữ công an lên đây được." Không biết bả nói đùa hay nói thật. Ý là gì biết không? Mấy thầy mình đẹp trai.
[49:19]Thì khi mà cổ nói vậy là Sư Phụ mới phá lên cười, Sư Phụ mới nhìn mặt mấy ông thầy của mình. Sư Phụ nhìn kỹ một lát Sư Phụ thấy ờ, cũng từ từ đẹp ra. Tại vì hồi mới xuất gia Sư Phụ nhớ xấu lắm. Nhiều thầy xấu lắm. Mà tu riết thời gian rồi cũng từ từ đẹp dần. Còn sót vài người cũng còn hơi xấu xấu. Nhưng mà cũng đang từ từ đẹp ra.
[49:43]Các cô cũng đang từ từ đẹp ra. Nhưng tốc độ đẹp của các cô chậm hơn. Và Phật tử thì còn chậm hơn nữa. Một số người, một số Phật tử theo Sư Phụ vậy. Mà theo từ 10 năm trở lên á bắt đầu gương mặt đẹp ra. À, còn mới thì không đẹp lắm. Ví dụ như anh Vinh nè. Anh Vinh là... phó tổng đạo tràng phụ trách miền Trung. Đứng lên cho mọi người xem. Được xoay một vòng cho mọi người nhìn gương mặt. Xoay một vòng. 10 năm trước anh không có gương mặt đẹp như thế này nha. Sư Phụ nói. Nhưng mà hôm nay gương mặt rất đẹp, rất phúc hậu. Đó vậy. Đó là cái dung nhan á. Ta tu đúng rồi ta thay đổi. Cuộc đời mình, cái gương mặt là cái biểu hiện bên ngoài.
[50:36]Nhưng cái quan trọng là cái tính cách tâm lý, tính tình bên trong. Khi ta tu đúng đạo lý rồi, ta có bộ lọc giống nhau rồi. Từ từ cái tính cách của ta cứ giống đều đều đều đều nhau vậy. Cả một đạo tràng mấy chục nghìn người thế này. Cứ giống giống, giống giống nhau. Ai cũng hiền lành, dễ thương, nhỏ nhẹ, lễ độ, hy sinh, nhường nhịn, phụng sự. Đó đúng là đệ tử thật sự của chùa Phật Quang. Vì đệ tử thật sự của chùa Phật Quang rồi, cứ giống giống nhau. Hiền lành, nhường nhịn, lễ độ, phụng sự. Và ít nói. Nói nhiều cũng không phải Phật Quang.
[51:34]Cho nên nhiều khi Sư
[51:42]Phụ bên cốc vậy đó. Nghe bên nhà bếp nói ồn ồn, Sư Phụ nhắn tin qua nói: "Bên nhà bếp bớt nói lại giùm." Mà điều đó chứng tỏ điều gì? Có một số người chưa thật sự là đệ tử Phật Quang đã lọt vào trong bếp rồi. Nên ăn nói ồn ào. Cũng vậy, lễ hội ta mấy chục nghìn người như thế này. Mà nếu đúng là đệ tử Phật Quang, nó sẽ im lặng phăng phắc. Khi Sư Phụ giảng pháp không có hai người cãi lộn nhau như hai người đó kia kìa. Sư Phụ đang thuyết pháp không có hai người nói chuyện cãi lộn như thế. Nên nhìn vô biết hai người đó cũng không phải đệ tử Phật Quang.
[52:20]Còn đệ tử của Phật Quang khi Sư Phụ nói Pháp, ngồi im phăng phắc lắng nghe từng chữ. Đúng không ạ?
[52:34]Ta có một cái quá khứ, nhiều loại quá khứ. Trong quá khứ của ta có điều tốt và có điều xấu. Nhưng từ hôm nay ta có cái bộ lọc là đạo lý của Phật. Ta sẽ lọc cái quá khứ của ta lại. Gạn bỏ cái điều xấu, không cho ảnh hưởng với ta đi vào tương lai. Ta chỉ giữ lại điều tốt để đi vào tương lai. Và tương lai đó là gì?
[53:06]Tương lai đó là gì?
[53:12]Tương lai đó là người Việt Nam sẽ đóng góp cho thế giới một nền hòa bình, thịnh vượng, đạo đức, và một tinh cầu giác ngộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.