[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay, tất cả chúng ta ở nhiều miền của đất nước đã vân tập về đây, chung dưới mái chùa Phật Quang để tiến hành đại lễ Vu Lan. Và hôm nay, nhân lễ Vu Lan là ngày của sự biết ơn và cái đề tài hôm nay thầy giảng là Gia Đình Bền Vững. Tạo hóa hay thiên nhiên đã lấy gia đình làm gốc để từ đó tạo nên cái xã hội phức tạp của loài người. Bởi vì tạo hóa đã phân ra làm hai hạng người khác nhau là nam và nữ, và để cho hai hạng người đó kết hợp với nhau, tạo thành cái mái ấm gia đình, sinh ra con cái rồi phát triển nòi giống. Như vậy, từ cái chiếc nôi gia đình mà có họ hàng,
[1:13]rồi từ họ hàng bắt đầu có nguyên cái xã hội phức tạp của một cái đất nước. Chỉ có sau này, khi mà các phương tiện đi lại dễ dàng, người của quốc gia này đến với quốc gia khác thì chúng ta bắt đầu có cái sự pha trộn về cái dòng giống giữa quốc gia này với quốc gia khác. Còn ở thuở ban đầu thì những người trong một nước dường như đều có một mối liên hệ huyết thống nào đó dù rất là loãng.
[1:49]Và ở Việt Nam chúng ta, với cái nền văn hóa Á Đông, thấm nhuần đạo Nho và đạo Phật, cho nên chúng ta có một cái đạo đức rất là đẹp từ trong cái chiếc nôi của gia đình, đó là cha mẹ thương yêu con cái và con cái hiếu kính với cha mẹ. Nghe câu này nhiều người sẽ ngạc nhiên là nói rằng tại sao nói rằng chỉ văn hóa Á Đông mới nêu bật lên cái vấn đề là cha mẹ thương yêu, dạy dỗ con cái và con cái hiếu kính với cha mẹ, thế còn ở nhiều cái nền văn hóa khắp nơi trên thế giới thì sao? Thì xin thưa rằng: điều tự nhiên không cần phải dạy, phải nhắc thì cha mẹ sinh con là đã thương con.
[2:44]Và một điều tự nhiên nữa là con cái ít thương cha mẹ. Một điều tự nhiên kỳ lạ. Cho nên ông bà ta cũng đã than thở là: nước mắt chảy xuống, tức là cha mẹ thương con, còn con nó sẽ thương con của nó, chứ lại ít có đoái hoài tới cha mẹ, như một cái quy luật nghiệt ngã. Và ai cũng vậy, cũng phải lặng lẽ nhìn cái dòng đời trôi đi mà chấp nhận. Hoặc là nói rằng: "Cha mẹ nuôi con biển hồ lai láng, con nuôi cha mẹ con tính tháng tính ngày", là cứ cằn nhằn với nhau, đứa này đổ qua đứa kia đổ lại, chẳng ai thèm nuôi cha mẹ. Và đó là một quy luật. Nhưng mà nếu đi theo quy luật đó thì con người dần dần sẽ giống như con thú.
[3:39]Vì trong con người chúng ta vậy, chúng ta có hai cái tính cách: một cái tính cách của con người biết suy nghĩ, biết đi ngược lại cái bản năng không tốt của mình, và một cái khuynh hướng của cái con thú á. Khuynh hướng của con thú thì lúc thích thỏa mãn cái thú vui, cái ham muốn của mình, và một cái khuynh hướng của con người là vượt thắng, đè nén được những cái bản năng đó để giữ gìn cái giá trị tốt đẹp. Trong con người luôn luôn có như vậy, và con người được gọi là người bởi vì phải đấu tranh với những điều tốt và điều xấu ngay trong chính tâm hồn của mình. Còn những loài vật khác thì hầu hết đi theo cái lập trình có sẵn ở trong gen.
[4:24]Nghĩa là nếu trong gen quy định là con phải thương cha mẹ thì nó sẽ thương, còn cái gen quy định không thương thì nó không thương, nó bỏ đi. Nghĩa là con thú không có suy nghĩ và không ai trách, bởi vì những kiếp xưa nó đã gieo cái nhân không suy nghĩ, làm bậy. Còn con người, sở dĩ chúng ta sinh được làm người vì những kiếp trước chúng ta có suy nghĩ, có giằng xé, có đấu tranh giữa cái tốt và cái xấu, nên ngày hôm nay chúng ta được làm người. Còn nếu người nào buông xuôi, đầu hàng, không phải đấu tranh giữa cái xấu và cái tốt nữa thì biết chắc một điều kiếp sau mình sẽ làm thú. Đó là điều chắc chắn. Ngày nào chúng ta còn giằng xé,
[5:07]còn đấu tranh, ngày đó chúng ta còn được làm người. Mà ngày nào chúng ta chiến thắng, nghĩa là cái tốt luôn luôn chiến thắng cái xấu trong tâm hồn mình, thì kiếp sau chúng ta làm thánh. Đó là nhân quả, đó là nguyên tắc. Và con người cũng vậy, con người cũng bị lập trình phân nửa cái của thú. Nghĩa là cha mẹ thì thương yêu con, nhưng con sẽ ít thương yêu cha mẹ. Đó là cái lập trình xấu có sẵn trong con người rất giống với các con thú. Nhưng chỉ vì là con người nên đã có những bậc thánh triết xuất hiện dạy dỗ, hướng dẫn con người cưỡng lại cái bản năng xấu đó để con người vượt lên trên làm cái điều tốt.
[5:54]Và cái cưỡng lại đó chính là gì? Là con cái phải hiếu kính cha mẹ. Cho nên chúng ta nói thêm: nước mắt chảy xuống nhưng chúng ta hãy nhìn lên. Là cha mẹ thương ta, rồi ta sẽ bị cái dòng đời cuốn để thương con mình, nhưng hãy nhìn lên là hãy nhớ về cha mẹ mình, hãy thương kính cha mẹ mình. Đó là cái đạo lý. Và cái đạo lý này không dễ thực hiện. Cái đạo lý này chúng ta phải tâm nguyện, phải ghi khắc trong lòng mình, phải thực hành, phải tập chứ không phải là điều dễ dàng. Còn ở trong nhà, khi chúng ta được cha mẹ nuôi dạy, chúng ta lệ thuộc, chúng ta dễ vâng lời. Nhưng khi lớn lên, đủ lông đủ cánh, tự mình dựng lấy được cuộc đời
[6:41]của mình thì tự nhiên cái vai trò cha mẹ chúng ta xem nhẹ. Tại sao lúc đó chúng ta xem nhẹ vai trò cha mẹ? Bởi vì chúng ta quên ơn. Mà trong con người chúng ta, ai cũng có cái khuynh hướng quên ơn, vong ân. Tại sao vậy? Rất là lạ. Ví dụ như ta cho ai một triệu đồng, mình nhớ tới ngày mình chết, nhưng mà ai cho ta một triệu đồng, ba tháng sau mình quên liền. Khuynh hướng chung của mọi người. Nên cũng vậy, cha mẹ nuôi ta những lúc mà cực khổ, khó khăn, bú mớm, nâng niu, cõng ta đi đoạn đường mấy cây số để chích một mũi thuốc khi ta bệnh, đút ta từng muỗng cháo khi ta bệnh, và chăm lo cho ta từng manh áo,
[7:26]tấm quần để cho ta bước vào trường học, những lúc đó ta quên lẹ làng, lớn lên quên liền. Lớn lên mà có cái người yêu cái quên liền, quên cha mẹ liền, rồi có con nữa là quên liền. Nhưng mà vì chúng ta làm người, mà nhất là chúng ta là đệ tử Phật, cho nên chúng ta phải suy nghĩ lại những điều đó, phải nhớ đến những cái cử chỉ, những chăm sóc, công lao, tấm lòng của cha mẹ đối với mình từ lúc mình mới chào đời để mà thương, mà quý, mà hiếu kính cha mẹ, dù chúng ta không còn trong vòng tay của cha mẹ nữa, dù chúng ta đã đủ lông đủ cánh, đã tự dựng được cuộc đời của mình, nhưng mà điều đó không được quên.
[8:09]Và vì vậy, nên đạo lý Á Đông đã cho chúng ta một điều là con cái phải hiếu kính với cha mẹ.
[8:18]Ở đây đạo Nho có cái giáo lý là chính danh, là tôn ti trật tự. Tôn ti trật tự nghĩa là con phải ra con, cha phải ra cha, học trò ra học trò, thầy đúng là ông thầy. Người nào phải đứng đúng vị trí người đó và làm đúng cái bổn phận của mình, tức là giữ cái luân thường đạo lý. Cho nên cái người cha mẹ đối với con cái phải như thế nào được dạy dỗ, được quy định. Và vì vậy, trong cái đạo lý đó thì tự nhiên là người cha mẹ có bổn phận nuôi dạy con nên người đàng hoàng theo cái đạo lý mà chính mình đã tu dưỡng. Nên cái người cha mẹ càng tu dưỡng tốt chừng nào thì con cái dễ nên người chừng nấy. Còn nếu cha mẹ quên không tu dưỡng thì con cái rất là khó nên người,
[9:08]trừ trường hợp đứa con đó ở kiếp trước là người rất tốt, kiếp này tự đứng lên. Chứ còn bình thường đa phần con cái ảnh hưởng với cha mẹ, mà trong đạo Nho cũng như trong đạo Phật là buộc người cha, người mẹ phải nuôi dạy con cái đúng mức, kỹ lưỡng. Và vì tin, tin rằng cha mẹ luôn luôn là người tốt, thương yêu con cái, cho nên cái việc mà buộc con cái phải vâng lời cha mẹ là một điều hợp lý. Một điều hợp lý. Nên chúng ta nhớ nha: có nhân mới có quả. Nghĩa là có cái người cha mẹ tốt, chân chính, biết nuôi, biết dạy thì hậu quả là phải có những người con biết vâng lời cha mẹ. Đó là nhân, đó là quả và đó là đạo lý Á Đông.
[10:02]Còn chúng ta đặt trường hợp ngược lại, trong một gia đình mà cha mẹ ngược đãi con cái, không nuôi dạy con cái đàng hoàng nên người, thì lúc đó cái hậu quả gì xảy ra? Nó sẽ có một cái nguyên tắc gì xuất hiện kế theo? Một nguyên tắc xuất hiện kế theo là con cái phải tự bảo vệ mình trước cha mẹ, phải tập phản đối cha mẹ. Đó, chúng ta thấy nó có hai cái nhân quả đi theo hai hướng khác nhau. Chúng ta lặp lại để chúng ta thấy được cái văn hóa Á Đông mình khác với Tây phương chỗ nào. Cái văn hóa Á Đông của mình là buộc cha mẹ phải thương yêu, phải nuôi dạy con cái một cách chân chính, và hệ quả là xuất hiện một cái đạo lý con cái phải vâng lời cha mẹ.
[10:50]Vì đó là điều đúng, cha mẹ luôn luôn kinh nghiệm hơn mình. Dĩ nhiên có một ít trường hợp thì đôi khi con giỏi hơn cha mẹ, nhưng trong đa phần cha mẹ giỏi hơn mình, lớn tuổi hơn, kinh nghiệm hơn mình, cho nên cái đạo lý đó phù hợp. Nhưng mà chúng ta đặt vấn đề ngược lại, nếu trong một xã hội mà cái số đông cha mẹ đẻ con ra ngược đãi con, không nuôi dạy đàng hoàng, gọi là bức hại con mình, thì tự nhiên nó sẽ có một cái kết quả là một cái luật lệ là con cái từ nhỏ phải tập phản kháng lại cha mẹ. Đó là nguyên tắc. Và những điều đó xảy ra ở đâu? Chúng ta thấy xảy ra giữa Đông và Tây khác nhau. Ở Á Đông, do cái tỉ lệ mà cha mẹ
[11:38]thương yêu, nuôi dạy con cái chân chính là số đông, cho nên từ nghìn đời nay, chúng ta tồn tại cái đạo lý là con vâng lời cha mẹ cái đã rồi tính gì tính. Bước vào một gia đình mà đứa con mà nó ngoe nguẩy với cha mẹ là cái thứ đó bất hiếu, không có đạo đức, thứ đó đáng đè ra đánh đòn. Dứt khoát như vậy. Chúng ta quen với đạo lý Á Đông mình, bước vào gia đình nào mà cha mẹ nói con không nghe là không chấp nhận được. Vì chúng ta có cái nhân tốt nên buộc phải có cái đạo lý thích hợp là con phải vâng lời cha mẹ. Và lớn lên, dù có đi đây đi kia làm ăn nhưng vẫn phải tưởng nhớ, thương về cha mẹ, hiếu kính với cha mẹ.
[12:23]Đó là điều tất nhiên, hợp lý. Nhưng ngược với chúng ta, ở một phương trời phía bên kia quả địa cầu, có những đất nước họ có cái nền văn minh vật chất rất là cao, và họ theo những cái tôn giáo, trong cái tôn giáo đó, họ gạt bỏ cái khái niệm gia đình, coi nhẹ khái niệm gia đình để dồn hết cái lòng tôn kính con người lên trên thần linh, Thượng đế. Chính vì họ dồn hết cái lòng của họ lên thần linh, Thượng đế, cho nên là cái cơ cấu gia đình, những cái đạo lý gia đình xem nhẹ, và trong xã hội của họ thường hay xảy ra cái tình trạng cha mẹ ngược đãi, bức hại con cái. Và như vậy cái hệ quả kế theo đó là họ phải tạo nên một cái
[13:11]bộ luật là quyền trẻ em để bảo vệ trẻ em đối với cha mẹ. Đứa trẻ khi vào trường học, cái bài học đầu tiên là tập không vâng lời cha mẹ. Thầy cô giáo dạy rất là rõ trong trường, về nghĩa là nếu khi cha mẹ dạy kêu trò làm cái gì mà trò không thích làm, trò phải nói "no", không làm. Hay là nếu mà cha mẹ nói nhiều quá, bỏ vô cửa phòng đóng cửa rầm cái rầm để phản kháng. Mà nếu cha mẹ có làm gì nữa thì bốc điện thoại cái con số này: 911, 9-1-1 gọi cảnh sát tới liền. Và đó, cảnh sát, luật pháp, nhà nước đứng về phía trẻ em để chống lại cha mẹ. Nhiều gia đình người Việt Nam qua Mỹ khóc ròng về cái luật lệ kỳ quái này.
[13:59]Như có một bà mẹ Việt Nam vậy, là qua đó bà không dám đánh con tại vì biết luật của nước ngoài rất là gay gắt. Mỗi lần con hư chỉ bắt đứng dựa tường nhìn vào tường thôi, cho nó biết sợ. Vậy mà nó vô trường nó nói lại, thế là cái nhân viên sở xã hội tới, sở xã hội tới cảnh cáo bà: "Không được phạt con như vậy." Bà nói: "Con tôi tôi phải dạy phạt, tôi không đánh." Nói: "Không được, bà cứ phải nói thôi, nó không nghe ráng chịu. Và nếu mà bà còn bắt nó đứng vô tường nữa, chúng tôi sẽ mang nó đi chúng tôi nuôi, không cho bà nuôi nữa." Và người mẹ điên lên luôn. Bà đó bị ám ảnh, tối ngày chỉ lải nhải một câu là:
[14:37]"Đừng bắt con tôi, đừng bắt con tôi." Tại vì tình mẫu tử nặng lắm, không phải dễ. Đem đứa con mình đi là chặt đứt cả khúc ruột của mình, đâu phải dễ. Nhưng mà nước ngoài họ coi nhẹ. Mà tại sao như vậy? Là bởi vì cái tỉ lệ phần trăm mà số cha mẹ ngược đãi, bức hại con cái nhiều quá, nên buộc họ phải xuất hiện một cái bộ luật kỳ quái là con cái phản kháng cha mẹ. Và cái luật đó nó cứ tiếp tục được phát triển, và cho đứa trẻ đến năm 18 tuổi được quyền rời khỏi gia đình sống riêng, nhà nước sẽ nuôi. Và nó muốn sống thế nào tùy nó. Ví dụ một đứa con gái mà tới 16 tuổi là nó đếm từng ngày, vừa đủ 18 tuổi là nó bỏ gia đình đi liền,
[15:19]đến đăng ký nó xin ở riêng và một người bạn trai của nó, bồ của nó cũng tới ở chung với nó như vợ chồng. Luật pháp bảo vệ điều đó. Mà điều đó đối với Việt Nam chúng ta thì sao? Không bao giờ chấp nhận được. Có nhiều ông cha đã cứng rắn tới mức độ chấp nhận ở tù mà con hư chặt chân liền. Ví dụ như chúng ta có danh hài Phi Thoàn. Mọi người ai lớn tuổi chắc nhớ Phi Thoàn hồi xưa chứ hả? Nhớ, ông danh hài Phi Thoàn. Ổng là một người nghệ sĩ, nhưng ổng có cái có cái điều lệnh trong gia đình rất là gắt. Con ổng mà đi khiêu vũ về, ổng lấy dao chặt chân liền, không nói gì hết á. Và con ổng rất là ngoan. Mặc dù ổng nghệ sĩ nhưng gia đình rất là nề nếp,
[15:59]bởi vì ổng đi theo cái đạo lý của Á Đông, không cho sống buông tuồng theo kiểu Tây phương. Đó cũng là một cái tấm gương của chúng ta. Và như vậy là chúng ta thấy là giữa hai cái luật pháp và hai cái văn hóa khác nhau như vậy, nó tạo thành hai cái hình ảnh gia đình khác nhau. Đối với đạo lý của Á Đông thì với cái văn hóa như thế: cha mẹ thương yêu, nuôi dạy con cái chân chính, con cái phải hiếu kính với cha mẹ, thì tạo thành một gia đình bền vững. Còn đối với cái luật pháp và văn hóa của Tây phương như thế, nó xé nát gia đình ra. Xé nát gia đình ra. Và chúng ta thấy cái hậu quả càng lúc càng thảm khốc.
[16:40]Thảm khốc. Thảm khốc ở chỗ nào? Thảm khốc là đứa trẻ khi mà nó không có một mái ấm gia đình trọn vẹn, một người cha, một người mẹ, thì thường đứa trẻ đó dễ hư, tâm lý không ổn định.
[16:58]Lớn lên bước ra cuộc đời thì thường là điều xấu dễ đến hơn, dễ bị bạn bè rủ rê hơn, và học đòi theo những điều xấu, hư hỏng, có khi sinh ra những cái tệ nạn, tội phạm. Và gia đình không còn là cái tổ ấm của hạnh phúc hay là cái pháo đài phòng chống tội ác. Lúc này chúng ta đi trên đường, chúng ta hay thấy những cái biểu ngữ giăng ra ghi là: "Gia đình phải là cái pháo đài phòng chống tội ác." Và chúng ta phải hiểu: muốn có một cái gia đình mà là cái pháo đài phòng chống tội ác thì gia đình đó phải là một tổ ấm hạnh phúc. Mà muốn cái gia đình đó là một tổ ấm hạnh phúc thì gia đình đó phải bền vững.
[17:51]Mà muốn gia đình đó bền vững thì phải đi theo cái đạo lý của Á Đông là cha mẹ thương yêu con cái và con cái hiếu kính cha mẹ. Đó là điều tất nhiên không thể khác được. Và Á Đông chúng ta đã chọn con đường này. Á Đông chúng ta đã chọn con đường này từ nghìn xưa. Nên chúng ta nhớ là không phải luôn luôn văn hóa của Tây phương là hay, luật pháp của Tây phương là hay, hiến pháp của Tây phương là hay. Á Đông của chúng ta nhiều điều hay hơn. Nhưng mà chỉ vì những quốc gia của phương Tây họ quá hùng mạnh về vật chất nên chúng ta có cảm giác như họ cái gì cũng đúng. Nhưng mà sự thực, họ nhiều cái sai.
[18:33]Và chúng ta vậy, trên con đường mà chúng ta học hỏi những điều hay của Tây phương, chúng ta phải biết chắt lọc, cái gì hay học, cái gì dở phải lập tức loại trừ, chứ đừng có bắt chước những cái dở của họ. Ví dụ như cái lối mà một người ca sĩ nữ mặc đồ rất là hở hang, vừa hát, vừa nhún, vừa nhảy, vừa quậy, vừa phá tưng bừng thì rất là rầu. Và chúng ta vậy, chúng ta phải có cái lập trường: điều nào hay của phương Tây ta học, điều nào dở phải kiên quyết loại trừ, phải bảo vệ cho bằng được, chứ không được. Nên gọi là bảo vệ dân tộc ta trước cái sự xâm nhập của những loại văn hóa độc hại, và đó là trách nhiệm của tất cả những Phật tử chúng ta.
[19:18]Và điều đầu tiên, chúng ta phải chống lại cái văn hóa sa đọa của Tây phương là cái việc chúng ta giữ gìn cái gia đình mình cho bền vững, làm cho gia đình trở thành cái tổ ấm hạnh phúc, và như thế tự nhiên gia đình sẽ là cái pháo đài phòng chống tội ác. Lúc đó đã tạo thành cái công đức á. Đầu tiên á là ví dụ như nói rằng tạo thành gia đình bền vững chưa thành công đức mấy, tại vì đó chỉ là cái ảnh hưởng, tác dụng của vài người trong gia đình với nhau. Nhưng khi gia đình bền vững tạo thành cái gia đình hạnh phúc, rồi thành cái pháo đài phòng chống tội ác, bỗng nhiên chúng ta có công đức, có cái công lao đối với toàn thể xã hội.
[20:00]Là chúng ta giữ gìn gia đình mình trước cái mức xâm nhập của tội ác, và thậm chí gia đình ta không phải là cái pháo đài đứng yên để mà phòng chống tội ác, mà có khi gia đình ta là những chiến sĩ bước ra bên ngoài để tiêu diệt tội ác nữa, chứ không phải thụ động chỉ là một cái pháo đài ngồi yên không cho cái tội ác xâm nhập vào. Mà đến lúc nào đó vững vàng, mỗi người trong gia đình là một chiến sĩ đi ra ngoài để tiêu diệt tội ác nữa, chứ không phải là không, khi nào chúng ta đã vững vàng vậy. Chúng ta nói điều này để làm gì? Hôm nay chúng ta nói nhau những điều này để chúng ta đề phòng một ngày nào
[20:39]đó, nếu mà luật pháp Việt Nam mà bắt chước Tây phương như thế để phá vỡ gia đình, thì tất cả những người Việt Nam chúng ta phải kịch liệt phản đối. Nhớ như vậy. Nếu một ngày nào cứ gì cũng cho Tây phương là hay mà đem cái luật mà bênh vực con cái chống lại cha mẹ kiểu của Tây phương mà áp dụng ở Việt Nam, thì tất cả mọi người chúng ta phải đứng lên chống lại cái luật đó. Chúng ta phải bảo vệ kiên quyết cái luật pháp, cái cái đạo lý, cái văn hóa của Á Đông nào giờ. Đây là con đường mà cha ông ta đã chọn và chọn rất là đúng. Bây giờ chúng ta kế thừa và cái sự nguy hiểm của Tây phương nó đang tràn tới.
[21:24]Chúng ta mỗi người sẽ là một chiến sĩ bảo vệ cái văn hóa của cha ông ta, ta không được phản bội cội nguồn. Nhà nước cũng hay nói về việc bảo vệ bản sắc văn hóa của dân tộc thì chúng ta cũng kêu gọi nhà nước vậy. Phải giữ gìn cái luật pháp của Việt Nam thế nào để không bị rơi vào cái luật của Tây phương là bênh vực trẻ để chống lại cha mẹ. Vì như vậy là phá nát gia đình. Phá nát gia đình, gia đình không bền vững, gia đình sẽ không là tổ ấm hạnh phúc thì gia đình nó không còn là pháo đài phòng, chống tội ác. Lúc đó tội ác tràn ngập. Thì bây giờ nếu mà nhà nước sợ tội phạm tràn lan thì phải làm ơn
[22:04]lúc nào cũng kiên định trong cái luật pháp và văn hóa bảo vệ gia đình giùm. Mà trong cái bảo vệ gia đình đó thì cái điều luật lệ hoặc là đạo lý dạy trong trường học là con phải vâng lời cha mẹ giùm cái đã, có nói gì thì nói. Chúng tôi còn nhớ hồi còn nhỏ, những bài học đức dục đầu tiên của những năm tiểu học, cái bài học là vâng lời cha mẹ. Mấy Phật tử lớn tuổi còn nhớ không? Còn nhớ không? Nhớ ha. Còn Phật tử nhỏ tuổi, không biết bây giờ có được học hay không. Rất là đáng lo, nhưng mà ngày xưa bài học đó ghi nhớ trong đời rất là đẹp. Chúng ta mong như vậy, nếu mà nhà nước chưa có thì phải lập tức
[22:48]bổ túc vào là con cái phải vâng lời cha mẹ trước cái đã.
[22:55]Đệ tử Phật chúng ta ngày hôm nay vậy là chúng ta phải có cái trách nhiệm gánh vác thay cho cái đạo Nho đã mai một là giữ gìn cái tổ ấm gia đình vững bền hạnh phúc. Không biết tại sao, không biết tại sao khi mà thời đại mới sau này người ta được gọi là văn minh dân chủ thì đạo Nho rất ít được nhắc tới. Rất ít được nhắc tới và dường như người ta quay lưng quên lãng. Chỉ có những cái gia đình cổ kính thì vẫn tuân thủ một số quy tắc của đạo Nho. Nhưng chỉ vì đạo Nho không còn được dạy ở trường học nữa, nên lần lần những cái quy tắc đó đã phai nhạt rồi mất dần mất dần. Mà ngày xưa cái người học trò đi học là phải học cái cách sống ở trong cái đạo Nho
[23:51]trước làm thành cái tư cách của cái gọi là cái tư cách của kẻ sĩ, người học trò. Ngày xưa vậy, cái người mà gọi là kẻ sĩ á được cái quần chúng nhân dân người ta kính trọng lắm. Vì sao vậy? Bởi vì người ta nói rằng cái người học trò là đi học cái đạo của thánh hiền dạy về cách sống. Mà cái người nào có biết cái cách sống, có tư cách thì luôn luôn được mọi người kính trọng. Chúng ta nhớ đó là nguyên tắc, đó là chân lý, đó là nguyên lý không thể thay đổi. Bây giờ gặp trước một cái người mà kỹ sư, bác sĩ giỏi, chúng ta nể, nhưng không kính. Nhưng mà gặp một người mà có cái đạo lý sống tốt, nhân ái, vị tha, chuẩn mực, đàng hoàng, chúng ta kính. Kính phục liền.
[24:40]Chúng ta nhớ vậy. Con người tự nhiên luôn luôn kính phục cái người có đạo đức, có triết lý, có đạo lý. Và con người chỉ nể phục đối với người tài giỏi. Hai khuynh hướng đó tự nhiên có sẵn trong con người. Và ngày xưa vậy, một kẻ sĩ của đạo Nho được quần chúng kính phục bởi vì họ học cái cách sống, nghĩa là học những đạo lý của thánh hiền. Và cái phần học đạo lý thánh hiền chiếm 60, 70% chương trình học của họ. Còn 30, 40% còn lại là họ học về những cái đề tài toán học, văn chương, ừm võ thuật, ừm kinh tế là quân sự để họ đi thi. Tại vì khi mà đi lên triều đình để thi á thì bài một bài viết sẽ dạy trong đó có tổng hợp gồm những bài
[25:27]viết về đạo lý của thánh hiền và một bài thử cái tài năng của cái người học trò đi thi là nhìn về cái đất nước, về cái tài kinh bang tế thế là quốc phòng quân sự như thế nào rồi mới được chấm đậu. Hồi xưa là vậy. Nhưng mà 60, 70% chương trình là cái đạo lý cách sống, nên cái đạo lý mà nó được tôn trọng như vậy, được tức là nhà vua cho thi như vậy, trên nó thành cái chuẩn mực để con người ta noi theo trong khắp cả xã hội. Nên xã hội rất là ổn định. Ngày hôm nay thì chúng ta thấy khi mà chúng ta đi thi có thi cái môn đức dục không? Có không? Không hoàn toàn. Chúng ta thi những cái môn thuộc về tài năng thôi:
[26:08]toán, lý, hóa, sinh gì đó thôi. Còn cái môn đạo đức là không được nhắc tới, không được đưa vào môn thi. Và như vậy là điều đó tuy không tuyên bố nhưng mà sự thật nhà nước trên thế giới này đã tuyên bố điều gì? Khắp thế giới này đã tuyên bố điều gì khi mà cho thi như vậy? Khắp thế giới này đã tuyên bố một điều: "Đạo đức không quan trọng", phải không? Rõ ràng, khi mà không cho thi cái môn đạo đức tức là nhà nước tuyên bố với mọi người: "Đạo đức không quan trọng". Con người ta sống nhau chỉ cần tài thôi và ai tài hơn, giỏi hơn, khôn ngoan hơn, luồn lách được nhiều hơn, người đó được trọng dụng. Chúng ta thấy cái đó có phải là cái đau của nhân loại của thế giới không?
[26:53]Đó là cái đau của thế giới đó mà tất cả các quốc gia đều bị như vậy, hầu hết đều bị như vậy. Mà ở đây chúng ta nhắc một điều là nhà nước chúng ta phải có bổn phận đi tiên phong trong cái việc mà xây dựng đạo đức cho con người nếu muốn quốc gia Việt Nam chúng ta vượt lên trên thế giới. Ngày hôm nay Thái Lan đã thức tỉnh. Quốc vương Thái Lan, Thủ tướng Thái Lan đã thức tỉnh là bằng cách đem đạo đức vào nhà trường dạy ồ ạt ở trong á. Sau khi nhiều thập niên họ chạy theo kinh tế, chạy theo cái phát triển du lịch, họ cho xâm nhập các trò giải trí tiêu khiển cực kỳ sa đọa trụy lạc ở Thái Lan. Ngày hôm nay họ bắt đầu thức tỉnh,
[27:37]họ đem môn đạo đức dạy vào nhà trường mà họ làm rất là lẹ. Trong khi dường như chúng ta vẫn tiếp tục ngủ im. Nếu không khéo, chúng ta mang tội rất nhiều với tổ tiên của mình. Đã đến lúc chúng ta phải thức tỉnh lại. Và điều đáng buồn nữa là khi mà cái đạo lý tôn ti trật tự của đạo Nho đã bị coi nhẹ và con người quên lãng, thì ngày hôm nay, đạo Phật chúng ta vẫn còn tồn tại và chúng ta buộc phải gánh luôn cái trách nhiệm của đạo Nho. Nghĩa là mỗi người Phật tử chúng ta vừa là một đệ tử Phật mà vừa phải là một nho sĩ. Nghĩa là sao? Nghĩa là chúng ta có cái đạo lý của cái việc tu hành giải thoát, chúng ta có cái đạo lý nhân quả để tu dưỡng đạo đức.
[28:28]Nhưng chúng ta cũng có cái lý luận của đạo Nho trong cái việc mà giữ gìn cái luân thường đạo lý, cái tôn ti trật tự của xã hội. Mỗi người phải suy nghĩ về điều này giùm thầy. Nhớ như vậy. Nghĩa là nhắc lại, chúng ta thấm nhuần cái lòng từ bi của Phật rồi, chúng ta đã hiểu kỹ cái luật nhân quả gieo nhân nào gặt quả nấy rồi, bây giờ chúng ta phải tiếp tục là thay cho đạo Nho đã bị mai một là giữ gìn cái luân thường đạo lý cho cái xã hội này. Hãy suy nghĩ về điều đó. Mỗi người vừa là một đệ tử Phật, vừa là một Phật tử mà vừa là một nho sĩ, được không? Hai trong một được không? Hai trong một được không?
[29:15]Được không?
[29:22]Thật ra á, thầy nói á là hai trong một là thầy sợ là run thôi. Thầy nói vừa là Phật tử mà vừa là nho sĩ là thầy nói run thôi. Nhưng mà sự thật chúng ta phải ba trong một. Ba trong một là gì? Chúng ta vừa là một Phật tử chân chính nè, vừa là một nho sĩ nghĩa là chững chạc, đĩnh đạc nè, mà vừa là một công dân tốt với đất nước mình nữa. Chúng ta có ba điều đó, ba trong một, được không? Cảm ơn. Xin cảm ơn lần nữa, nhưng xin thưa còn thiếu. Chúng ta đúng ra phải bốn trong một.
[30:03]Bốn trong một là làm sao? Thứ nhất, là một Phật tử chân chính. Thứ hai, là một nho sĩ quân tử. Thứ ba, một công dân tốt của đất nước, và thứ tư, là một thành viên của thế giới này, một con người của thế giới này, để chung tay góp sức giữ gìn cái trái đất này được yên vui, hòa bình, hạnh phúc, tốt đẹp, chứ không phải là chỉ dừng lại ở đất nước mình không đâu. Cái trái tim của một người đệ tử Phật là phải như vậy đó, phải có cái nhìn rất là lớn. Chúng ta cẩn thận, chi li, kỹ lưỡng, tinh tế trong từng cư xử đối với người bên cạnh mình. Chúng ta nhìn rất nhỏ, nghĩa là duỗi cái chân ra cũng sợ mích lòng
[30:52]cái người bên cạnh, với tay lấy cái ly nước cũng sợ mích lòng cái người bên cạnh, nghĩa là chúng ta sống rất cẩn thận, rất chuẩn mực, rất kỹ lưỡng, rất chi tiết trong cái phạm vi nhỏ của mình. Nhưng trái tim chúng ta trải rộng hết cả thế giới này, thương yêu hết cả nhân loại này. Đó là cái tính cách của một người đệ tử Phật chân chính. Phải như vậy, tức là cái tâm hồn chúng ta rất lớn, nhưng mà đối những việc trước mắt chúng ta cũng rất là tinh tế, kỹ lưỡng. Như vậy mới là đệ tử Phật xuất sắc. Cho nên thầy mới nói là chúng ta phải có bốn cái tính cách trong một cái con người của mình. Thứ nhất là một đệ tử Phật chân chính, thương yêu tất cả chúng sinh,
[31:36]hướng theo con đường giải thoát, siêng năng tu tập thiền định. Thứ hai, chúng ta là một người quân tử, sống giữa cuộc đời đường đường, đĩnh đạc, chững chạc, nói là làm, nói đâu là giữ lễ nghĩa tới đó, tức là giữ luân thường đạo lý cho cái xã hội này, là đúng nhân, lễ, nghĩa, trí, tín; đã đó nói một lời là không có rút lại, ha. Thứ ba, chúng ta là một người công dân yêu thương đất nước này, bảo vệ đất nước này, dù phải hy sinh cả cái thân mạng của mình. Và thứ tư, chúng ta là một công dân của thế giới này, chúng ta góp phần bảo vệ cái hòa bình, niềm hạnh phúc, cái đạo đức cho thế giới này. Nghĩa là lúc nào trong tâm của chúng ta cũng phải
[32:23]có bốn cái tính chất đó trong lòng mình. Mặc dù công việc của chúng ta nhiều khi chỉ làm những điều rất là nhỏ, tức là chỉ chăm sóc cái người bên cạnh mình được thôi. Có nhiều khi đi chùa, nói con bốn tính chất mà con thấy có làm gì được đâu, nhưng có làm được. Mình vừa mới xức dầu giùm cho cái người ngồi bên cạnh mình bị hơi chóng mặt vì hồi hôm qua trời mưa, nằm ngủ không được, ví dụ vậy. Chút xíu thôi, nghĩa là việc chúng ta làm rất nhỏ nhưng mà trái tim chúng ta rất lớn, đôi tay chúng ta rất nhỏ nhưng mà cái nhìn chúng ta rất là lớn. Nhớ như vậy, cái nhìn sẽ đi trước và bàn tay sẽ đi sau. Bây giờ có những cái tiêu chuẩn làm nên một gia
[33:04]đình vững bền, hạnh phúc, chúng ta nêu ra lại. Thứ nhất là cha mẹ thương yêu con cái, hồi nãy chúng ta nói, nhưng trong thực tế, sự thật thì cũng có những người cha mẹ không thương con, không biết họ bị phá vỡ gì cái cơ cấu đạo đức trong não họ đó nên họ không thương con. Như vừa rồi chúng tôi gặp cái trường hợp là có cái cặp vợ chồng đó luôn luôn đẻ con để đem bán. Bán như bán chó á, đẻ ra đứa nào bán năm triệu một đứa. Hết tiền, tức là kẹt kẹt tiền cái đẻ một đứa đem bán năm triệu. Mà chúng tôi gặp đứa đó, à rất là tội nghiệp, rất là đáng thương, nó thiếu thốn tình thương, lúc nào gặp ai nó cũng thèm khát được thương yêu, thật là đáng thương.
[33:48]Cũng có những người cha mẹ như vậy. Chúng ta thì không đến nỗi, nhưng mà vẫn phải xác định lại cái nguyên tắc này để tạo thành một gia đình bền vững, hạnh phúc là cha mẹ thương yêu con cái. Đấy. Thứ hai là cha mẹ phải sống gương mẫu theo đạo lý của Phật dạy. Cha mẹ phải làm gương trước là giữ gìn giới đức, tránh những điều ác, làm những điều thiện, sống có uy tín với làng xóm, ở trong nhà thì siêng năng lễ Phật, tọa thiền và vượt qua những tình cảm lạ. Những tình cảm lạ, những tình cảm bất chợt nó chen vào đời sống hai vợ chồng, phải biết thắng lướt nó. Thì khi cha mẹ mà sống gương mẫu được như vậy thì đó là tiền đề để con cái tốt.
[34:33]Bởi vì cha mẹ là tấm gương ảnh hưởng đến con cái rất là mạnh, cho nên đây là điều bắt buộc. Và cha mẹ cũng phải biết dạy con. Tiêu chuẩn thứ ba là cha mẹ phải dạy con theo con đường của Phật, là gồm những tiêu chuẩn: tôn kính Phật, từ bi, khiêm hạ, can đảm, khôn ngoan. Nhớ như vậy, nó phải có cái can đảm và khôn ngoan. Một người đệ tử Phật vừa biết tôn kính Phật, hiền lành, khiêm hạ, từ bi thương yêu nhưng mà can đảm và khôn ngoan chứ không có nhu nhược. Nhu nhược không phải đệ tử Phật. Cái người nào nói từ bi, nhẫn nhục, từ bi nhẫn nhục, cái gì cũng từ bi nhẫn nhục thì lập tức trở thành nhu nhược và điều đó lại sai với với đạo Phật.
[35:15]Nhớ như vậy, đạo Phật là từ bi, nhẫn nhục, khiêm hạ nhưng can đảm và khôn ngoan, nhớ như vậy. Và cha mẹ cũng phải biết dạy con luyện thân tâm theo cái thiền định và khí công của đạo Phật. Nhớ như vậy. Tức là chính cha mẹ tu dưỡng theo đạo lý Phật dạy là nguyên tắc thứ hai và nguyên tắc thứ ba là cũng phải dạy con theo những tiêu chuẩn của Phật dạy, thì đó là nguyên tắc thứ ba. Nguyên tắc thứ tư để làm nên một gia đình vững bền, hạnh phúc là con cái phải hiếu kính với cha mẹ. Con cái hiếu kính với cha mẹ thì gồm những tiêu chuẩn là: nhỏ thì vâng lời cái đã, tập lúc nào cũng phải lễ phép, khiêm nhu với cha mẹ, nói chuyện phải dạ phải thưa.
[36:01]Đó là bắt buộc, không được sai, không được vi phạm. Không được nói cái thời văn minh rồi, nói chuyện với cha mẹ trống trổng là không được, phải khiêm nhu, phải lễ phép và trước hết biết vâng lời giùm cái đã. Còn lớn lên, khi bắt đầu mình khôn ngoan rồi, nếu mình không đồng ý thì trình bày cho cha mẹ biết nhưng mà cách trình bày rất là lễ độ. Thứ ba trong cái nguyên tắc hiếu kính nữa là phải trọn lòng nuôi nấng, phụng dưỡng khi cha mẹ không còn làm việc được nữa. Và cái này phải suy nghĩ, phải ghi khắc, phải tâm nguyện, tại vì chỗ này là chỗ mà dễ quên nè. Lo làm ăn, lo lấy tiền đầu tư và lo cho con mình,
[36:43]còn chính cha mẹ mình thì mình lại ít có ít có lo. Điểm này phải vượt qua, đây là điểm khó. Mấy điểm kia coi vậy chứ dễ, mà tới cái điểm mà nuôi cha mẹ bỗng nhiên lại lại khó, không biết tại sao. Có lẽ là do nhiều con rồi ỷ lại, hoặc là do mình có con của mình mình lại lo con mình nhiều. Nhưng đây điều phải khắc phục. Rồi khi mà cái con lớn lên lựa chọn bạn đời để thành lập hôn nhân thì cũng phải lắng nghe ý kiến của cha mẹ. Chớ đừng có nói, ôi thời mới rồi, thương ai lấy nấy không cần cha mẹ, đó là hỗn, hỗn láo, bất hiếu. Phải lắng nghe ý kiến cha mẹ, bởi vì sao? Bởi vì bây giờ mình có hiếu, báo hiếu với cha mẹ thì phải làm sao
[37:25]bảo đảm cái hôn nhân của mình cũng là cái niềm vui của cha mẹ. Chứ mình lấy một người mà về cha mẹ không vui thì gia đình cũng không hạnh phúc, cũng là chút bất hiếu, cũng một chút bất hiếu. Nghĩa là Phật tử chúng ta chỉ được quyền bất hiếu trong hôn nhân trong một trường hợp duy nhất, đó là khi ta muốn đi tu mà cha mẹ ta bắt đi lấy vợ thì phải bất hiếu. Lúc đó cho phép bất hiếu. Còn trong việc lập gia đình cũng vậy, hãy cân nhắc với ý kiến của cha mẹ. Mà tiêu chuẩn kế tiếp thứ năm để làm nên một gia đình bền vững, hạnh phúc là: khi lớn lên nếu không ở chung với cha mẹ vì công việc phải ra riêng thì vẫn giữ mối quan hệ bền chặt
[38:11]với gia đình và lần lần tạo thành cái tình quyến thuộc đậm đà.
[38:19]Nghĩa là ví dụ như anh chị em xé ra mỗi người một gia đình, nhưng mà phải giữ mối liên hệ bền chặt chung một gia đình. Tại vì sau này cái gia đình nó xé ra rồi bắt đầu thành họ hàng, đó. Rồi họ hàng mà xé ra, xé ra nhiều nhiều nó loãng mất tiêu không còn họ hàng nữa thì bắt đầu thành một đất nước, một đất nước. Và lúc đó bổn phận của ta là gì? Là yêu luôn cái đất nước này là vậy đó. Đó tại sao ta phải yêu nước? Vì ta biết là những người đó ngày xưa là họ hàng của ta mà ra không đâu hết trơn. Cũng người máu đỏ, da vàng, mũi tẹt, tóc đen. Giờ giờ vì vì nhuộm hơi nhiều, hơi khó nhìn ra. Thứ sáu, nguyên tắc thứ sáu là
[39:03]để mà tạo thành một gia đình bền vững, hạnh phúc, nguyên tắc này rất là lạ nha. Năm nguyên tắc đầu á là năm nguyên tắc đối xử trong gia đình. Nhưng mà chỉ năm nguyên tắc đầu thôi đó, thì tự nhiên gia đình nữa cũng tan vỡ à, kỳ khôi vậy. Giờ chúng ta có nguyên tắc năm nguyên tắc nè: cha mẹ thương yêu con cái nè, thứ hai là cha mẹ gương mẫu nè, thứ ba là cha mẹ dạy con nè, thứ tư là con cái hiếu kính với cha mẹ nè, thứ năm là con cái phụng dưỡng cha mẹ nè, là năm nguyên tắc của gia đình. Mình tưởng như vậy là bền hả? Không, thiếu nguyên tắc thứ sáu, tự nhiên gia đình lại tan vỡ. Nguyên tắc thứ sáu đó là gì? Là yêu thương cả đất nước này.
[39:45]Lạ lùng như thế. Ngộ ghê, ngộ cái là chính cái tình cảm lớn như vậy nó lại giữ giùm cho cái tình cảm nhỏ của gia đình. Lạ như vậy. Và cái tình cảm nhỏ của gia đình nó giữ được cho cái tình cảm lớn của đất nước. Hai cái tình cảm đó nó lại có cái hỗ trợ lẫn nhau, lạ như vậy. Nên cái người mà không thương gia đình, tự nhiên người đó sẽ không yêu nước. Và ngược lại, cái người mà không yêu nước thì dù có nói là có thương gia đình rồi cũng bỏ, không thương gia đình nữa. Lạ như vậy, nên hai cái tình cảm nó lại liên quan với nhau. Cho nên, tức là muốn cho gia đình bền chặt á, ngoài cái việc mà cha mẹ phải nuôi dạy con cái rồi, nhớ dạy con mình yêu nước.
[40:28]Bởi vì chính khi mà con mình yêu nước thì tự nhiên con nó lại thương yêu gia đình, thương yêu cha mẹ. Ờ đây là một cái nhân quả rất là lạ, quý Phật tử về thí nghiệm thử. Về cứ dạy cho con cháu mình yêu nước đi, tự nhiên thấy con cháu mình nó có hiếu với cha mẹ lên liền. Ừ một cái hệ quả rất là lạ lùng. Bởi vì hai cái tình cảm, tình thương đối với gia đình nhỏ bé và tình thương đối với đất nước lớn lao nó có cái mối quan hệ hỗ tương âm thầm bí mật kỳ lạ như vậy. Và chúng ta cũng ca ngợi những gia đình mà ông bà mình gọi là tứ đại đồng đường. Tứ đại đồng đường là gì? Tứ đại đồng đường là gì? Là bốn thế hệ ở chung một nhà.
[41:14]Là đời ông cố còn sống, ông nội còn sống, ông bố còn sống, con vừa mới đẻ ra nho nhỏ. Tức là bốn thế hệ mà ở chung một nhà hòa thuận vui vẻ tốt đẹp. Và ngày xưa, gia đình nào mà được cái gọi là tứ đại đồng đường như thế, người ta kính phục kính trọng lắm. Bởi vì gia đình đó bền vững, lớn lên không xé ra, cứ tiếp tục quấn quýt cái người nhỏ quấn quýt với cha với mẹ mình để sống. Và con cái cũng thương quý ông bà mình như vậy, thiêng liêng để sống. Mặc dù thế hệ khác nhau suy nghĩ khác nhau, như thằng nhỏ bây giờ cháu cố bây giờ đẻ ra tối ngày nó biết chơi game. Hỏi ông cố, rủ chơi game với ông cố là ông cố chịu thua, ông cố đâu biết gì đâu.
[41:54]Ừ. Vì vì vậy, đó nhưng mà làm sao mà vẫn thương quý nhau được, thì đó là một gia đình rất là đáng kính nể. Ừ. Còn cái người mà xuất gia, chữ xuất gia nghĩa là bỏ gia đình á thì gia đình là ở đâu? Gia đình của người xuất gia là ở đâu? Là ngôi chùa.
[42:19]Nhưng mà ở đâu nữa? Thật ra chúng ta đạo lý chúng ta là nhiều trong một chứ không có một cái. Gia đình của người xuất gia là ngôi chùa, là Phật pháp, là tất cả chúng sinh.
[42:36]Nhớ như vậy. Người xuất gia, gia đình người xuất gia là ngôi chùa, tất cả Phật pháp, là tất cả chúng sinh. Những cái mối quan hệ đó rất là bền chặt. Thì cái người nào mà có cái lý tưởng á là xem tất cả chúng sinh là gia đình mình, đó là người xuất gia chân chính. Người nào mà xem tất cả Phật pháp là gia đình mình, đó là người xuất gia chân chính. Người nào xem cả ngôi chùa này còn hơn cả ruột thịt của mình, người đó là người xuất gia chân chính. Có một lần thầy nói điều này. Thật ra nào giờ á, quý Phật tử quy y Tam bảo thì nghe giải thích một cách bình thường. Quy y Phật là Phật Thích Ca, là đấng Chánh Giác đã mở ra một cái chân lý cho cuộc đời.
[43:23]Quy y Pháp là tôn thờ lời dạy của Phật. Quy y Tăng tức là tôn thờ những người xuất gia chân chính. Chúng ta được nghe giải thích như vậy, nhưng mà giải thích như vậy là không đúng ý Phật đâu. Mà chỉ tương đối thôi. Chứ thầy nói đúng với ý Phật thật sự, chữ quy y Tăng là phải quy y Hiền Thánh Tăng. Nghĩa là quy y Tăng tức là tôn thờ những người tu đắc đạo chứ không phải là cái người tu thường thường. Cái cái yêu cầu rất là khó. Quy y Tăng á rất là khó. Nghĩa là quy y Tăng là tôn thờ những người xuất gia đã đắc đạo. Thầy khẳng định câu đó. Và khi gặp một người xuất gia đã đắc đạo như vậy, thì quý Phật tử có bổn phận cũng vậy,
[44:08]cũng tôn kính hết lòng mình như là với Phật, với Pháp vậy. Nhưng mà dễ tìm người xuất gia đắc đạo không? Có ai tìm được cho thầy biết liền. Tìm không ra. Và như vậy, chúng ta buộc lòng phải hạ thấp cái mức độ đòi hỏi đó xuống là chúng ta phân biệt làm hai hạng người xuất gia. Là người xuất gia chân chính có lý tưởng, có tinh tấn tu hành, có công đức, có làm được việc đạo. Và hạng người xuất gia thứ hai là hạng người chỉ còn hình thức mà tâm hồn đã rỗng nát, không không có xứng đáng là người xuất gia. Đó là trường hợp thứ hai. Và như vậy tạm thời bây giờ chúng ta không có những vị Tăng đắc đạo,
[44:52]thì chúng ta chọn cái hạng người xuất gia thứ nhất là cái người có lý tưởng chân chính, những người tinh tấn, những người làm nên được những Phật sự. Và chúng ta không quy y những người xuất gia mà chỉ có hình thức mà tâm hồn đã rỗng nát. Nhớ như vậy. Thì cái người mà xuất gia mà có lý tưởng chân chính và tinh tấn á, đó là cái người mà biết xem cái ngôi chùa này là gia đình ruột thịt của mình. Đó là người biết xem cả Phật pháp là gia đình của mình. Đó là người biết thương yêu tất cả chúng sinh như là gia đình của mình. Và thật là phước lạc cho ai gặp được những cái người xuất gia như thế, và chúng ta thực sự có một bậc thầy để nương tựa.
[45:36]Mà nếu ai tìm được người xuất gia chân chính như thế, hãy báo cho thầy biết để thầy chung vui nha. Thì hôm nay cái đề tài hôm nay chúng ta nói với nhau là gia đình bền vững. Để cho quý Phật tử về xây dựng lại cái tổ ấm hạnh phúc của mình, cũng làm thành cái pháo đài phòng chống tội ác, cũng làm thành cái căn cứ địa của những người chiến sĩ đi tiêu diệt tội ác cho xã hội, và bảo vệ cái đất nước ta, văn hóa ta tránh khỏi cái sự xâm nhập của những nền văn hóa sai lầm của vùng khác của thế giới. Và bây giờ chúng ta chuẩn bị tới cái lễ mà đeo hoa hồng. Chùa mình không cài mà đeo. Thì mọi người sẽ được đeo một cái cái cành hoa hồng lên lên ngực.
[46:23]Cái cành hoa hồng này là công lao của rất nhiều người đã làm nên, rất là xinh xắn, và thầy đã để trên bàn Phật mấy ngày hôm nay để cho Phật ban phép lành vào. Thì như vậy, cái người đeo cái hoa hồng này thì thứ nhất là sẽ được những cái điều may mắn, những cái phước lành trong những thời gian sắp tới của cái cuộc sống của mình. Vì vậy, khi ai đeo rồi, đừng cởi ra. Phải đem về cho tới nhà rồi mới mới được treo lên ở đâu đó để làm kỷ niệm. Vì sao? Vì trong đây có cái Phật lực linh thiêng đã gia hộ vào trong mấy ngày hôm nay. Và thứ hai là đeo hoa hồng này cũng là một điều nhắc nhở cho chúng ta chúng ta đeo cái gì?
[47:10]Chúng ta đeo, chúng ta gánh vác
[47:14]Phật pháp đối với cuộc đời này. Mà đeo mang, gánh vác cái bổn phận Phật pháp với cuộc đời này là chúng ta nhớ lại bốn trong bốn trong một. Thứ nhất là một người đệ tử Phật chân chính, thứ hai là một nhà nho sĩ quân tử, thứ ba là một công dân yêu nước và thứ tư là một công dân yêu thế giới này. Thì xin chúc cho mọi người là sau mùa lễ Vu Lan này thành tựu được nhiều điều may mắn, đạo tâm được được tăng tiến. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.