[0:00]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thượng tọa Thích Quảng Tiến trụ trì chùa Liên Trì. Kính bạch trên chư tôn thiền đức thành phố Phan Thiết. Hôm nay thì một cái duyên lành, chùa Liên Trì chúng ta tổ chức một cái đại lễ để tưởng nhớ đến chư vị tiền bối, tôn đức đã khai sơn nên cái ngôi chùa này, mà theo như lời của Thượng tọa Quảng Tiến thì ngót 275 năm. Vào những ngày đầu lập quốc, khi mà người Việt Nam mình tràn về đến cái vùng này thì các vị đã nhanh chóng à lập ra một ngôi chùa nhỏ để có chỗ cho tăng ni tu học và cho Phật tử tới lui mà tụng kinh, cầu nguyện, vân vân. Trải qua mấy trăm năm như vậy thì à Phật giáo ở Phan Thiết cũng là một điểm son
[1:03]đặc biệt, như có cái chùa Phật Quang có cái bản kinh Pháp Hoa rất là cổ.
[1:11]Ở thành phố này nghe Thượng tọa nói có 45 ngôi chùa, như vậy Phật tử mình tha hồ mà tu. Nhưng mà không biết là Phật tử có lòng nhiệt thành với Phật pháp có được dày hay không, trong khi là bao nhiêu công lao của các bậc tiền bối dựng lập Phật giáo ở chốn này. Thầy cũng không rành về Phật giáo Phan Thiết lắm, chỉ đi ghé qua, trước đây ghé qua vài lần. Rồi à hình như năm ngoái thì phải, đáng lẽ cũng về đây giảng đây ha. Lúc đó bất ngờ trùng với cái ngày đó thì cái Hòa thượng ở dưới Sa Đéc cũng gọi về giảng, mà vì Hòa thượng là một vị đạo cao đức trọng, mình không dám cãi lời, thế là đành phải bỏ đây đi về dưới,
[1:57]trúng ngày luôn rồi không cách nào được, nên mới nhờ Hòa thượng Viên Giác về đây giảng thay, lần đó như vậy. Nên hôm nay mới là lần đầu tiên thầy về đây, cũng là để chuộc lại cái lỗi của mình đã thất hẹn hồi năm ngoái. Cũng mong là ở trên chư tổ sư xá tội, cũng mong rằng Thượng tọa trụ trì hoan hỷ và quý Phật tử hoan hỷ giùm cho thầy. Có cái điều là thật ra nào giờ thầy cũng ít có tiếp xúc với Thượng tọa trụ trì, bận quá rồi anh em gặp nhau chút đỉnh à. Hồi nãy ngồi nói chuyện phòng khách một chút thì mới thấy là Phật tử Phan Thiết mình có phước lắm đó nha, có một bậc chân tu nằm ở đây. Thầy Quảng Tiến thầy có cái giọng nói của người cõi trời chứ không phải cõi người.
[2:48]Không thầy nói thật á, thầy có cái quý tướng là nơi cái giọng nói, giọng nói của người cõi trời. Bây giờ mà mình muốn biết cái giọng cõi trời như thế nào, mình tới cứ dụ thầy nói cho nghe, thì đó là giọng cõi trời đó, nói thật á. Thầy cũng là một bậc chân tu đạo hạnh, cho nên ở nơi cái vùng nào mà có một bậc chân tu thì nhân dân được lợi lạc. Phật pháp vì sao suy tàn? Phật pháp vì sao hưng thịnh? Thì thứ nhất là do có những bậc chân tu hay không. Giờ mình là người xấu đi, nhưng mình nhìn thấy có một bậc tu hành đàng hoàng mẫu mực, tự nhiên cũng là một tấm gương để cho mình noi theo, mình sửa cái lỗi của mình.
[3:38]Đó thầy nói chân tu thôi, chứ thầy chưa nói là thánh á. Chứ còn nếu mà đó là một bậc thánh thì lợi ích trùng trùng cho chúng sinh. Là có thể chuyển hóa tâm hồn của mình rất mạnh, gieo vào lòng mình một cái lý tưởng tu hành quyết liệt, tha thiết. Nó cái khác nhau là như vậy. Đây thì nói thầy phân biệt chút xíu. Thì một bậc chân tu là gì? Bậc chân tu là là làm cho mình có tấm gương sáng, khiến cho mình có niềm tin vào đạo lý, niềm tin vào lẽ phải và mình cũng cố gắng sửa mình, đó là khi mình được chiêm ngưỡng, được thân cận với một bậc chân tu. Còn nếu mình được chiêm ngưỡng, mình được thân cận với một bậc thánh thì nó còn mạnh hơn như thế nữa.
[4:27]Vì nếu mình gần bậc thánh rồi thì buộc mình phải phát khởi lên một lý tưởng tu hành rất là mãnh liệt, cái khác nhau như vậy. Nên nếu khi nào mà mình thấy mình tin vào lẽ phải, tin vào đạo lý thì biết rằng mình đã được sống gần một bậc chân tu, mình tới lui nơi cái ngôi chùa mà có một bậc chân tu đang sống. Còn nếu mà trong lòng mình phát khởi được lý tưởng tu hành thiết tha, mãnh liệt thì phải biết rằng mình đã có cơ hội mình gặp được một bậc thánh nào rồi. Xét như vậy là mình hiểu như vậy. Nên cái cái sức mạnh mà một bậc thánh truyền lại cho cuộc đời nó khủng khiếp, mãnh liệt lắm. Mà ở đây thì thầy không có biết là thầy Quảng Tiến
[5:12]phải thánh hay chưa, tại thánh khó biết lắm. Nhưng mà trước hết nhìn thầy biết là thầy chân tu, đạo hạnh như vậy, nên đây gọi là cái phước của người dân Phan Thiết của chúng ta nha. Quý Phật tử ráng mà tới lui nương tựa với với Thượng tọa Quảng Tiến ở đây nha, cố gắng như vậy. Hồi nãy ngồi hai anh em cũng nói chuyện với nhau, nói thầy cố gắng là mở mang đạo tràng tu tập, mở một cái lớp dạy giáo lý đạo đức cho thanh thiếu niên, đó để cho mỗi một tuần vậy, mỗi một Chủ nhật, chiều Chủ nhật hay chiều thứ Bảy thì cố định có một cái lớp dạy về đạo đức và giáo lý để Phật tử mình đưa con em mình về đây bắt nó học nha, bắt nó học.
[5:59]Bây giờ mà nó đòi cái gì thì cứ ra điều kiện, chừng nào mà mỗi tuần nó về chùa Liên Trì mà nó học cái lớp đạo đức thì nó xin gì cũng cho. Ví dụ bây giờ nó xin là con muốn mua bộ đồ mới, nói lên chùa Liên Trì học đạo đức thì mua cho. Nó con muốn có, mua chiếc xe máy, nên lên chùa Liên Trì học cái lớp đạo đức thì mua cho. Nó nói con muốn cưới vợ thì nói lên chùa Liên Trì học đạo đức rồi cưới cho, cứ vậy. Nghĩa là con nó xin cái gì thì mình cứ ra cái điều kiện là cứ lên chùa Liên Trì học đạo đức nha. Thì cứ yên tâm, nó mà học ở chùa Liên Trì một thời gian rồi, bỗng nhiên nó hết đòi cưới vợ, nó cũng hết đòi xe máy,
[6:36]cái gì cái gì cũng hết đòi hết trơn là ta thành công. Mà nếu nói ngày nào đó nó đòi con đi tu là thành công lớn nha quý vị.
[6:49]Hồi nãy thầy cũng nói với Thượng tọa Quảng Tiến là cố gắng mở một lớp đạo đức và một lớp võ thuật, lớp giáo lý đạo đức và lớp võ thuật cho thanh thiếu niên rèn luyện cơ thể và có học tập đạo đức nha quý vị. Cái chùa ta ở đây cũng đẹp, thầy cất công xây dựng như vậy rất là là công lao. Đây là cũng là cái tiền của, công sức của bao nhiêu là đàn na tín thí, cho nên ta cứ cố gắng phát huy một cái ngôi chùa như thế này cho nó hết cái công suất của nó, đừng để bỏ phí. Thực sự trên đất nước mình có nhiều nơi có những ngôi chùa cất rất đẹp, không làm gì cả, không ai tới tu cả, nên rất là phí tiền phí bạc.
[7:33]Mà ta cúng dường cất chùa mà ngôi chùa đó rồi đóng cửa im ỉm mình cũng không có phước nữa. Nên làm sao cất cái ngôi chùa rồi, ngôi chùa đó phải là nơi mà mọi người đến tu học đông đảo mà đi đúng chánh pháp thì mình mới có phước, nhớ như vậy, chứ không phải nói hễ là cất chùa chắc có phước, chưa chắc đâu. Đó, vậy đó. Thì hôm nay vậy, nhân duyên à thầy về đây, trước hết là thăm chùa, thăm Thượng tọa Quảng Tiến, thăm chư tăng ở đây, rồi thăm quý Phật tử. Thì để cúng dường lên chư tổ sư, chúng ta có một bài pháp thoại chia sẻ với nhau cái chủ đề là Hiểu Về Bậc Thánh nha. Sau khi nghe bài này, người ta
[8:22]ta chiêm nghiệm ta coi coi ông thầy mình phải thánh chưa ha. Bây giờ cái sự xuất hiện của bậc thánh ở giữa đời thì hiếm hoi và quý giá, phải không? Nơi nào có bậc thánh xuất hiện thì nơi đó chúng sinh được được lợi ích. Mà khi nào trong cái cuộc đời này mà vắng bóng những bậc thánh thì ta thấy cuộc đời bắt đầu loạn lạc, à xấu xa. Con người ta bắt đầu ganh đua, đấu tranh, giành giật và tội lỗi, à. Cho nên ta cứ mong sao cho có nhiều bậc thánh đến với trần gian này. Cuộc sống của các ngài, từ cái ánh mắt, một cái nhìn, một cái nụ cười, một cái lời nói, một cái hành động cũng đều là cái tấm gương, là những lời dạy quý giá cho chúng ta noi theo.
[9:21]Ừ tuy nhiên, chúng ta lại không phải là thánh. Phải không ạ? Hầu hết là chúng ta chưa phải Thánh, nên ta không biết ai là Thánh trên cuộc đời này. Ta không biết. Chứ nếu ta biết rõ ai là Thánh thì mình cũng bằng vị Thánh đó mất rồi. Nhưng vì ta là phàm, ta không biết ai là Thánh, mà có khi đó là một bậc Thánh mà ta tưởng là phàm thì ta mang tội, mà có khi đó là một kẻ giả hiệu, không phải Thánh mà tự xưng Thánh mà ta tin theo thì ta đi mất cuộc đời mình luôn, ta gieo cái nhân xấu, đời đời kiếp kiếp đi lạc vào tà đạo, phải không ạ? Nên vì vậy là ta phải làm sao mà biết được ai là Thánh ai là phàm cho rõ.
[10:16]Mặc dù mình không phải Thánh, nhưng mình nhìn một người mình phải biết là Thánh để mình mình đặt cái niềm tin kính cho đúng chỗ, không bị lừa, không bị lừa gạt. Và như vậy, mình khi mình đi theo một vị Thánh chân chính, tức là mình gieo một cái nhân lành cho muôn đời sau, chứ còn lỡ mà đi theo cái người giả hiệu thì mình gieo một cái nhân sai lầm, thì đời đời nhiều kiếp khó mà khó mà lấy lại. Cho nên vì vậy, hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về hiểu về bậc Thánh, chúng ta có một số tiêu chuẩn đưa ra để ta căn cứ vào đó mà ta biết ai là Thánh, ai không phải là Thánh. Mà ta cũng soi rọi lại chính mình
[11:02]để đi cho đúng cái con đường để mình cũng phải trở thành trở thành Thánh. Vì ta tu là làm gì? Ta tu là để chuyển từ phàm thành thành Thánh. Đó, nên ta biết à Thánh là gồm những điều đó, gồm những tiêu chuẩn đó, gồm những phẩm hạnh đó, mình biết mình cũng phấn đấu nơi nơi chính mình, để mà từng bước mình chuyển từ phàm sang sang Thánh như vậy. Mà chuyển từ phàm sang Thánh mất bao lâu? Mình tu chừng mấy năm thì được ạ? Mình tu chừng mấy năm thì mình bắt đầu thành Thánh? Mấy năm? Cười lắm, thầy mới làm một bài thơ, chưa có phổ biến mà nãy nghe Thượng tọa trụ trì ổng đọc ra rồi. Nói: "Ủa, bộ ổng có thần thông hay sao?
[11:52]Mình mới làm thơ mà còn giấu chưa nói ai nghe, mà sao nay ổng đọc?" Hay thiệt. Cái bài là: "Con không nguyện về nơi sung sướng, mà chỉ mong đúng hướng chân tu. Dẫu qua nghìn vạn xuân thu, quyết lòng mong thoát ngục tù vô minh." Có bài thơ à.
[12:17]Thì ở đây vậy, con không nguyện về nơi sung sướng mà chỉ mong đúng hướng chân tu, dẫu qua nghìn vạn xuân thu. Như vậy là lâu hay mau? Rất rất là lâu, nhớ như vậy. Cái quá trình từ phàm lên Thánh lâu lắm, vất vả lắm, không có nói chuyện một năm, hai năm, mà cũng không nói chuyện một kiếp, hai kiếp, nhớ như vậy. Đó, đó là con đường mà ta phải kiên trì, kiên trì rất lâu, rất lâu, từng giờ, từng phút đi cho đúng. Đó, mỗi một ý nghĩ đều đúng, mỗi một giây, một phút, mỗi một nụ cười, một lời nói, một ý nghĩ của mình đều cực kỳ là chuẩn xác, thì cứ giữ như vậy vài trăm kiếp nha, thì mới thành Thánh nổi chứ không phải dễ.
[13:04]Nhớ! Giữ cho ta đúng từng giây, từng phút, đừng nghĩ điều gì sai, đừng nói điều gì sai, đừng làm điều gì sai từng giây phút, mà giữ như vậy được qua vài nghìn năm, mới làm Thánh được, không phải dễ đâu. Nên đừng bao giờ ta nghe ai dụ mà nói rằng tu theo ta là mau đắc, mau chứng thì đó đều là lừa đảo cả nha. Cái người mà nói là tu mau chứng thì mình tránh ra liền, vì chắc chắn là người nói dối. Còn người nào mà nói tu lâu, bền gan, kiên trì, trì chí thì người đó đúng á, người đó mình theo được á, nhớ như vậy. Nên ở đây là cái quá trình từ phàm lên Thánh rất là khó. Nay ta nói với nhau về những phẩm chất của những bậc Thánh để cho ta biết một chút.
[13:57]Thì Thánh và phàm khác nhau điều gì? Khác nhau cái điều cơ bản thứ nhất là thế này: Bậc Thánh là sống vị tha, còn cái người phàm thì vị vị kỷ. Đơn giản không ạ?
[14:15]Đơn giản như vậy, mà dễ làm không ạ? Dễ không? Khó vô cùng. Bậc Thánh thì sống vị tha, là khi làm gì cũng nghĩ cho người khác, cũng nghĩ đến cái lợi cho người khác. Vừa ăn một miếng ngon, cái thấy: "Trời, cái món này ngon quá!" là bắt đầu nghĩ người chung quanh này, không biết người chung quanh mình họ đã có ăn chưa? Là như vậy. Ví như bước vào một cái nhà sung sướng, trời mưa bên ngoài giông bão, mình được ở trong cái nhà ấm áp, thì liền chợt nghĩ đến liền: Giờ phút này còn bao nhiêu người nghèo không có nhà, hay nhà rách nát, bao nhiêu người nói là phải sống ở gầm cầu, khổ sở, là nghĩ tới liền.
[14:54]Là cũng không làm gì được, cũng chưa giúp ai được, nhưng lòng lúc nào cũng nghĩ tới mọi người, đó là bậc Thánh. Nhớ! Còn cái người phàm phu thì cứ nghĩ cho mình, ăn miếng ngon, sung sướng cứ lo hưởng miếng ngon; ở nhà cao cửa rộng thì cứ tận hưởng cái nhà, cứ nghĩ là mình được sung sướng, đó là phàm phu. Nên ở đây cái tiêu chuẩn đầu tiên giữa phàm và Thánh là: Phàm là vị vị kỷ, Thánh là vị tha. Vị tha nghĩa là sao? Lúc nào cũng nghĩ cho cho mọi người. Còn vị kỷ là sao? Lúc nào cũng nghĩ cho cho mình. Dễ hay khó? Dễ hay khó? Khó lắm chứ không phải dễ đâu. Khó hơn bắc thang lên trời nha. Từ cái nghĩ gì cũng lợi cho mình, bây giờ chuyển ngược lại
[15:54]làm cái gì cũng nghĩ đến lợi ích cho mọi người, chuyển ngược từ cái cho mình qua cho mọi người khó hơn bắc thang lên trời. Hôm qua cũng vậy, hôm qua có mấy người Phật tử lên chùa thăm thầy, cái nói về các pháp môn tu tập. Thầy nói: "Lên cõi trời coi vậy chứ dễ." Thầy nói: "Về Tịnh độ cũng dễ." Mà có cái khó nữa là gì? Là biết lỗi chính mình, nhận lỗi về mình, cái đó khó hơn lên trời. Nghe thì thấy đơn giản, mà nói ví dụ thế này: Nói ví dụ mình đi trong nhà, nghe cái rống, bể cái ly, thì cái tay mình đi mình quơ một cái ly bể, thế là mình nói làm sao liền? Nói: "Ai vô ý thức để cái ly ngoài mé mé người ta đi người ta đụng?" đúng không ạ?
[16:43]Ngay lúc đó mình đổ thừa người khác liền. Có đúng không? Nhiều chuyện trên đời như vậy. Hai cái xe đi ngoài đường quẹt nhau một cái là xuống đòi đánh nhau liền tại mình đổ lỗi người kia. Còn bây giờ nếu ngược lại, ví dụ mình đi vào trong nhà, cái quơ rớt cái ly xuống bể, cái mình xin lỗi, mình nhận đây là lỗi của mình đi không ý tứ. Hoặc là hai cái xe vừa quẹt nhau, mình xuống xe mình xin lỗi liền, chả biết lỗi ai, cũng có khi lỗi người kia cũng có, nhưng mình cứ nhận lỗi về mình. Cái đó dễ hay khó? Dễ hay khó? Khó hơn bắc thang lên trời. Tu là gì? Chỗ đó đó. Cái chỗ mà cứ nhận lỗi về mình.
[17:25]Mà cứ nhận lỗi về mình, thầy nói khó hơn lên trời và khó hơn vãng sanh Tịnh độ. Nói cứ ngồi niệm Phật vãng sinh Tịnh độ, thấy cái đó dễ, không khó. Hay là tu mà để lên trời, cái đó dễ, mà cái nhận lỗi mình mới là khó, thấy được lỗi mình trong cuộc sống này mới là mới là khó. Mà cái giá trị của người tu là gì? Là thấy được lỗi mình. Mình tu lâu quá mà không thấy mình có lỗi, mà chỉ thấy mình càng lúc càng tiến, thì người đó tu sai. Nhớ như vậy nha. Để đánh giá là mình tu tiến hay không, cứ nhìn giùm thầy cái điểm này. Ví dụ mình đi chùa được năm năm, cái ai hỏi mình: "Lúc này tu được cái gì rồi?" thì mình trả lời vầy là sai nè, mình trả lời:
[18:14]"Ồ, tôi đi chùa được năm năm, tôi tu tiến lắm, tôi tụng được bao nhiêu bộ Pháp Hoa, bây giờ phước tôi nhiều lắm. Năm năm rồi, tôi tu năm năm rồi cho nên công phu nó nhiều lắm rồi, còn mấy người này mới tới tu sau tôi nên là đàn em của tôi. Tôi tu lâu rồi." thì cái người mà trả lời cái đó là là trả lời sai, nghĩ như vậy là sai. Vì tu là thấy mình được, thấy mình thêm, là sai. Còn ví dụ một cái người mà đi chùa được năm năm mà khi người ta hỏi: "Vậy tu được cái gì rồi?" mà trả lời như vậy mới là đúng nè. Nói: "Sao tôi tu cái càng lúc tôi càng thấy mình lỗi lầm nhiều? Cứ nhìn lại quá khứ mình thấy mình lỗi nhiều quá.
[18:53]Rồi cứ càng tu xét lại trong tâm của mình từng chút, từng chút, thấy mình rất là nhiều lỗi nên rất là hổ thẹn, cứ cố gắng sám hối mãi, mà thấy cũng biết được lỗi này cái mai mốt lại biết tiếp cái lỗi khác. Thì ra là lỗi nhiều quá mà chưa thấy hết. Thì thôi, cứ mỗi lần tu vậy nó biết thêm được chút lỗi để mà sám hối." Cái người đó là người trả lời đúng, người đó tu đúng đường á, mà ông thầy đó ổng dạy đúng á. Còn mà thí dụ ông thầy ổng cứ bơm cho mình, ổng cứ nói là: "À, con tu vậy là có phước lắm, có phước lắm." là ông thầy đó ổng hại mình, ổng giết cuộc đời mình á, ổng đẩy mình xuống địa ngục hồi không hay á.
[19:31]Nhớ nha, ông thầy mà ổng khen mình có phước là ông đó ổng đưa mình xuống địa ngục đó, ổng giết cuộc đời mình đó. Còn mà đến ông thầy, ông thầy ổng cứ khuyên bảo, ổng chỉ lỗi, đó mới chính thật là thầy mình. Thấy thầy Quảng Tiến làm sao cà? Thầy khen hay thầy chê? Đó. Nhớ. Khen thì Phật tử vui nhưng mà giết Phật tử. Còn mà rầy trách, ừm dạy răn, đó là thầy mình đó. Nhưng mà lúc nào cũng điềm đạm, từ tốn, yêu thương, nhưng mà phải dạy, phải răn, đó là thầy mình. Đó. Ví dụ bây giờ có một người đem cúng chùa thiệt nhiều, ví dụ nói mình xây cái chùa Liên Trì này cái người đó cúng phân nửa tiền luôn.
[20:19]Rồi sau đó người đó người đó vô chùa cái a cái nổi sân lên, gây gổ người khác. Thì ông thầy làm sao? Ông thầy làm sao? Binh người đó liền hả? Là ông thầy sai á. Cúng gì cúng mà hễ có lỗi là phải quở liền. Thì mới là thương người ta. Chứ không phải là vì người ta cúng nhiều quá rồi cái cái gì cũng binh, cái gì cũng nể là cái ông thầy đó chưa vượt lên được. Nhớ mà. Tại sao vậy? Tại vì nếu mà ông thầy ổng là Thánh á, ổng vượt lên cái cõi phàm tình thế gian vật chất tầm thường này, ổng ở trên ngút trên cao á, thì có đem một đống vàng cũng không lung lay được, cũng coi như là không có gì quan trọng.
[21:05]Cho nên giàu gì thì giàu, cúng gì thì cúng mà có lỗi là rầy liền. Thì hiểu rằng ông thầy đó là Thánh. Ổng đã vượt lên trên cái tiền bạc vật chất. Còn nếu cúng nhiều quá rồi ông thầy đó ổng cưng, ổng chiều, ổng nể, thì ông thầy đó ổng cũng còn chìm trong vật chất tiền bạc, thầy đó chưa cao siêu. Nhớ giùm thầy điều đó, nhìn đó mà biết á. Hồi nãy thầy vừa nói cái khó của việc tu hành là thấy lỗi của mình. Đúng không ạ? Cái khó đó. Cái đó mới là cái chân tu. Còn bây giờ bao nhiêu cái hứa hẹn nói lên trời, vãng sanh Tịnh độ coi vậy không quan trọng. Thầy nói lại một lần nữa: coi vậy chớ mà không quan trọng.
[21:50]Nói ủa thầy nói sao kỳ vậy? Là tụi con được dạy là tu để dồn cả cuộc đời mình để vãng sanh Tịnh độ, phải không ạ? Hoặc là bên các đạo khác thì họ dồn cả cuộc đời mình để họ được lên trời, mà sao thầy nói cái đó không quan trọng? Ừ, tu đi rồi biết. Quý Phật tử tu đi cứ thấy lỗi mình đi. Khi mà mình càng thấy lỗi mình rồi thì mới hiểu: à, cái hạnh phúc của cái tu hành chính là thấy lỗi mình và sửa lỗi. Và nó hạnh phúc trong hiện tại. Còn cõi trời hay cõi Tịnh độ bắt đầu mình cảm thấy hết quan trọng. À, nói con không quan trọng nữa bởi vì con đã tìm được cái hạnh phúc trong từng giây phút hiện tại khi mà con thấy được lỗi của mình.
[22:39]Và lúc đó mình có cái niềm tin vững chắc rằng đây mới là con đường chân tu. Hôm nay thầy nói điều này quý Phật tử có thể thấy lạ, phải không ạ? Nghe thấy lạ, người ta toàn nói lên cõi này cõi kia sao thầy cứ nói là thấy lỗi? Tin vào thầy đi. Tin vào thầy đi. Khi mình thấy được lỗi của mình tự nhiên có hạnh phúc. Mình không chấp cái hạnh phúc đó đâu, nhưng mà cứ mỗi lần thấy được cái lỗi, mỗi lần vượt qua cái lỗi, mình thấy đó là hạnh phúc. Trước đây mình nóng giận giờ mình hết nóng giận. Trước đây mình hay nói dối quanh co, giờ không nói dối quanh co, cái gì cũng thẳng thắn, thật thà. Hễ sai, thành tâm nhận đó là sai.
[23:21]Ví dụ mình có cái điều gì dở, mình nhận đó là điều dở. Và khi mình thấy mình ờ mình biết được lỗi, đó là hạnh phúc. Giờ còn phải đi cõi nào nữa? Phải không? Hạnh phúc chính là đây. Là với những người chung quanh mình đang có mặt đây, mình yêu thương được mọi người và mình thấy được lỗi mình, đây là hạnh phúc tràn đầy, giờ đi cõi nào nữa bây giờ? Phải không ạ? Đó. Thầy nói là tin vậy đi, rồi sẽ thấy con đường tu chính là chính là như vậy đó. Nên hồi nãy ta nói thế này: Bậc Thánh là vị vị gì? Vị tha. Phàm là vị kỷ, đúng vậy. Nhớ nhìn tiêu chuẩn đó mà biết Thánh hay phàm nha. Mà vì sao kẻ phàm là vị kỷ?
[24:06]Bởi vì phàm phu chấp ngã nặng nề, thấy cái ta mình là là quan trọng, cho nên vị kỷ, chỉ lo cho mình. Còn bậc Thánh là vị vị? Vị tha. Vì sao? Vì vô ngã, không còn có cái ta nữa, nên không còn có lo cho mình nữa, tự nhiên sống cứ mà lo cho cho mọi người. Đó. Đó là cái cơ bản đầu tiên giữa phàm và và Thánh. Cái người học giỏi chưa chắc là Thánh. Nhớ giùm nha, học giỏi chưa chắc là Thánh. Học giỏi là họ được cái phước gì đó trong nhiều kiếp, họ hay giúp đỡ mọi người học hành hay sao đó, hay có gì hay dạy ai tận tình, kiếp sau họ được học giỏi. Nhìn vô điểm số cao, từ nhỏ tới lớn điểm số cao mà thi đâu đậu đó bằng cấp độ cao chưa chắc là Thánh nha.
[25:01]Tiến sĩ cũng chưa chắc là là Thánh, nhớ như vậy. Nổi tiếng cũng chưa chắc là Thánh, nhớ như vậy giùm thầy. Ví dụ ta nghe những người có tiếng tăm lừng lẫy thì cũng đừng nghĩ rằng cái người đó là Thánh. Nha. Vì cái nổi tiếng là thuộc cái nhân quả khác. Ví dụ cái người nào đó trong nhiều kiếp hay ca ngợi bậc Thánh, thấy ai có điều gì tốt chân thành khen ngợi, thì cái người này được phước nổi tiếng. Thì họ được cái phước nổi tiếng thôi, chứ chưa chắc họ phải là bậc Thánh. Nhưng mà họ nổi tiếng thì được nhiều người biết tới, nhiều người quý mến, nhiều người thương yêu, thậm chí được nhiều người kính trọng mà cũng chưa chắc là Thánh.
[25:47]Cho nên bây giờ ta nghe ai có ồ thấy ổng đó ổng viết sách được nhiều, ổng đi thuyết pháp được nhiều, ổng chức to quyền lớn, ổng tiếng tăm lừng lẫy, thì đừng nói ông đó là Thánh, nha, ổng chỉ nổi tiếng thôi, chứ không được nói là Thánh. Thì bây giờ nói: Dạ, thưa thầy, ổng ổng nổi tiếng lắm à, ai cũng ca ngợi ổng là Thánh à. Người ta ca ngợi kệ người ta. Ổng nổi tiếng kệ ổng, chưa chắc là Thánh à. Chừng nào sống gần, ta thấy rõ ràng đây là một bậc mà vị tha, không còn cái gì cho mình nữa thì hãy tin rằng vị đó là là Thánh. Chứ còn nghe tiếng tăm lừng lẫy, viết sách này, công trình kia, thuyết giảng đầu nọ, chức quyền cao trọng, không có chắc là Thánh gì cả.
[26:31]Thánh không dính gì mấy chuyện đó hết. Ta nhớ nha ha. Bởi vì Thánh là phẩm chất của tâm hồn, cho nên không thuộc về tiếng tăm, không thuộc về học giỏi, không thuộc về quyền chức, nhớ như vậy. Mà cái người nhập được thiền tự tại cũng chưa chắc phải là Thánh. Bây giờ ta nghe nói ông đó ổng ngồi nhập định bất động bảy ngày. Nói: Dạ, chắc ổng đắc đạo rồi. Nói: Dạ, cũng chưa phải. Sợ chưa? Đó. Rồi nói ai mà ngồi bất động mà ngồi mất quên trời quên đất bảy ngày bảy đêm thì chắc là chứng Thánh rồi phải không ạ? Cũng chưa chắc luôn. Cũng không chắc luôn. Bởi trong kinh Phật có nói rõ điều đó: Chứng thiền chưa chắc là chứng Thánh.
[27:17]Có một bài kinh Nikaya Phật nói rất rõ điều này: Chứng thiền chưa chắc phải là chứng Thánh. Trung Quốc họ có làm bộ phim mà trong đó có một cái người tu sĩ Tây Tạng vào trong hang á, ở ngoài người ta bít cửa hang lại luôn cho ổng ngồi. Ổng ngồi đâu một hai tháng gì trong đó. Ngồi bất động một hai tháng sau đó họ mới cạy cửa hang ra đem ổng về, xoa bóp, tẩm ướp đồ cái tưới tắm lại, ổng trở lại và ổng được phong chức. Bởi vì ổng vượt qua được một cái thử thách khó khăn là ngồi ở trong hang bất động luôn cả tháng trời. Rồi sau đó ổng bắt đầu ổng về tu viện trở lại, ổng được lên chức, rồi đi làm Phật sự, cuối cùng hoàn tục lấy vợ.
[28:03]Cái bộ phim rất là cay đắng. Mà bộ phim không biết họ làm với cái ý gì, ta cũng không hiểu. Chẳng hiểu là cái người đạo diễn có cái ý gì trong đó hay không, tuy nhiên vô tình nó đúng được một điều trong đạo Phật: là chứng thiền chưa chắc phải là chứng Thánh. Là nghe cái người đó mà ngồi thiền lâu cũng chưa chắc chứng Thánh. Rồi chính thầy cũng gặp một người như vậy. Có một lần thầy nghe đồn một vị đó ngồi thiền được sáu ngày sáu đêm. Cái lúc vô tình gặp nhau thầy cũng vui mừng, kính trọng, thầy đến thầy xá chào để thưa hầu chuyện cho vui. Nhưng mà khi thầy hầu chuyện thầy thấy cái thái độ ổng kỳ kỳ.
[28:45]Rồi sau này không gặp nhau nữa. Sau này lâu mãi rồi không gặp, không gặp. Lâu lắm không nghe tiếng ai nói tới ông đó nữa. Mặc dù trước đó là người ta xưng tụng ổng dữ lắm. Mà sau này sao tự nhiên không ai nhắc nữa kỳ quá, thầy mới đi dò hỏi. Nói ổng hoàn tục lấy vợ mất tiêu. Sau khi thấy chuyện đó rồi, mới thấy kinh Phật nói đúng: Chứng thiền chưa chắc phải là Thánh. Khiếp như vậy. Nổi tiếng chưa chắc phải là Thánh, học giỏi chưa chắc phải là Thánh. Mà bây giờ cái này mới khiếp nữa nè: Có thần thông rồi cũng chưa chắc phải là Thánh. Ghê như vậy. Ngày xưa Đề-bà-đạt-đa chứng thiền có thần thông, nhưng có phải là Thánh không ạ?
[29:25]Không. Lại là kẻ phản bội, chống Phật, cho tới khi đọa địa ngục luôn. Khiếp như vậy. Và trong cuộc đời này trường hợp đó cũng nhiều. Có những người họ tu thế nào đó họ được một vài quyền năng, có thể đoán được ý nghĩ người khác, có thể chữa bệnh bằng cái năng lực siêu nhiên, nhưng mà không phải Thánh à. Họ có năng lực hơn người, chứ không phải Thánh theo tiêu chuẩn của đạo Phật. Vì theo tiêu chuẩn của đạo Phật, thì Thánh phải là vô ngã, vị vị tha. Còn những người học giỏi nè, nổi tiếng nè, nhập được thiền nè, có thần thông nè, chưa chắc phải là Thánh nếu họ vẫn còn vị kỷ tiềm tàng trong lòng họ.
[30:16]Cho nên làm Thánh khó chứ không phải dễ nha. Cho nên ta hay bị lầm. Nhiều khi ta nghe cái miếu cái đền ở linh thiêng ta cứ tới ta lạy. Nhưng mà sự thật, cái linh thiêng của cái đền cái miếu đó thờ cái vị đó cũng chưa chắc vị đó là Thánh. Chỉ là một ông thần cũng hơi có phép một chút vậy thôi, hơi linh linh vậy thôi, chứ còn nếu nói theo tiêu chuẩn là Thánh của đạo Phật là hoàn toàn không phải. Nhưng mà bây giờ con người ta cứ hay gán cái chữ Thánh cho cái vị này, cho vị kia, cho cái đền, cái miếu nọ để mà thu hút quần chúng, nhưng đó chính là hiểu lầm mà có khi là lừa gạt. Còn cái tiêu chuẩn bậc Thánh trong đạo Phật thì khắt khe. Khắt khe lắm.
[30:58]Phải vị tha, sống vì người, không vì mình nữa. Nhớ như vậy. Trong đạo Phật có bốn bậc Thánh:
[31:08]Bậc thánh thứ nhất, thấp nhất là thánh gì? Tu-đà... Tu-đà-hoàn. Bậc thứ hai là Tư-đà-hàm. Bậc thứ ba là A-na-hàm và bậc thứ tư là A-la-hán nha, trong đạo Phật có bốn bậc thánh. Và ta xét ai là thánh thì phải xét theo tiêu chuẩn bốn bậc này. Cho nên vì vậy cái người đệ tử Phật, dù là người xuất gia hay tại gia, đều phải hiểu và phải thuộc về bốn bậc thánh này.
[31:45]Phải hiểu, phải thuộc cho kỹ ạ. Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. A-la-hán là tột cao. Cái người đó có tam minh lục thông. Có thể bay lên trời, độn thổ xuống dưới đất, một thân hóa thành ngàn thân, ngàn thân gom lại một thân, tức là thần thông siêu việt tự tại. Cái thời Đức Phật, những vị A-la-hán như vậy rất là nhiều. Về sau này thì vắng dần, vắng dần. Còn bậc A-na-hàm thấp hơn, nhưng mà thần thông cũng rất là khủng khiếp. Vào thời Đức Phật có những vị A-na-hàm có thể dời núi đi được á, thần lực đến như vậy.
[32:35]Còn cái bậc Tư-đà-hàm thì người có thể biết quá khứ, vị lai, biết được tâm người khác hết. Còn bậc Tu-đà-hoàn thì hầu như ít có thần thông, nhưng mà là một người bắt đầu là một vị thánh, sống giữa đời ít ai biết được. Cái khó của ta là không biết được ai là người Tu-đà-hoàn giữa cuộc đời này, vì họ giống hệt như ta. Chỉ có cái họ tốt, có lý tưởng sống, sống vị tha, nhân ái, quyết tâm kiên trì tu tập. Nhưng họ giống hệt ta, cũng không có gì đặc biệt hơn ta. Nhưng mà chết một cái họ đã chứng thánh rồi. Và đây là cái điều mà mà chúng sinh bất hạnh này. Khi ta tiếp xúc với một bậc Tu-đà-hoàn, ta không biết.
[33:25]Cho nên ta đã phạm sai lầm rất nhiều. Nhiều khi ta gặp bậc Tu-đà-hoàn, ta coi thường, nhiều khi ta sai bảo làm việc này việc kia, nhiều khi ta trách, nhiều khi ta chê, thậm chí ta mắng chửi, và quả báo đến với ta nhiều kiếp thê thảm. Đó là do ta hiểu lầm, ta không biết được là người đó là Tu-đà-hoàn. Cái khó nhất là như vậy. Cái người mà Tu-đà-hoàn, họ khó biết. Ta khó nhìn biết. Chỉ có một điều thế này là lòng họ kiên định đối với lý tưởng tu hành trong Phật pháp. Chết thì chết, không bao giờ đánh mất cái lý tưởng kiên định của mình. Người đó đi tu là một bậc chân tu, mà nếu sống đời làm cư sĩ là một người độ lượng,
[34:22]hộ đạo, chân chính, mẫu mực, đàng hoàng, có trí tuệ, nhưng họ rất giống ta, không có cái khả năng siêu nhiên vượt hơn ta, nên ta không biết. Nên có khi cũng bị thị phi, nói nặng nói nhẹ, bị coi thường, rồi chúng sinh bị đọa vì những bậc thánh Tu-đà-hoàn nhiều lắm. Thầy nói ví dụ như bây giờ như Thượng tọa Quảng Tiến, ví dụ như lỡ ở kiếp nào đó ổng chứng Tu-đà-hoàn, kiếp nào thôi chứ kiếp này ổng chỉ trở lại thôi. Nhớ một cái người chứng Tu-đà-hoàn thì họ phải trở lại cõi người nhiều lần để tu tiếp. Mà có khi ví dụ như ổng chứng Tu-đà-hoàn kiếp nào, giờ kiếp này ổng trở lại. Ổng cũng làm ông thầy tu, tu tiếp.
[35:08]Mình nhìn mình đâu biết ổng là Tu-đà-hoàn, mình cứ nghĩ ổng là ông thầy tu như bao nhiêu thầy tu khác, phải không ạ? Rồi nghĩ, trời, ổng cũng giống như tui, tại ổng cạo đầu mặc cà sa thôi chứ có khác tui, mà giờ cạo đầu mặc cà sa cũng giống ổng có gì đâu, phải không? Trong tâm có cái ý coi thường, mình mắc đọa liền. Mình không biết ổng đã Tu-đà-hoàn ở kiếp nào rồi. Giờ trở lại tu tiếp. Nhớ một bậc Tu-đà-hoàn là vậy đó, họ chứng ở một kiếp nào, họ phải tái sinh nhiều lần để thăng tiến, tu tập mãi, tu tập mãi. Mà trong cái quá trình mà họ trở lại để tu tập mãi, tu tập mãi đó, ta hay tiếp xúc, gặp gỡ họ, và hay hay nghĩ bậy về họ,
[35:48]hay nghĩ sai về họ, làm cho ta cứ bị khốn đốn, bị quả báo là vậy. Nên rút kinh nghiệm là ráng đừng coi thường ai, vì không biết đời này phàm thánh lẫn lộn, phải không? Mà một cái nữa là cái một vị Tu-đà-hoàn mà họ trở lại cuộc đời đó, họ thường họ lận đận, vì vẫn còn phải trả những cái nghiệp ở kiếp xưa. Nên nhìn cái cuộc đời của cái người Tu-đà-hoàn mình rớt nước mắt được. Họ sống rất tốt, rất kiên định, rất lý tưởng, rất quảng đại, rất đạo đức, nhưng mà cuộc đời nhiều khi lận đận, khốn khổ. Khó, khó biết lắm. Ở đây ta có một cái nè, để ý giữa thánh và phàm nó có cái khác nhau thế này: Là phàm á hay dùng mánh khóe, thủ đoạn, còn bậc thánh chỉ ứng dụng đạo lý.
[36:43]Hai cái đó khác nhau. Phàm thì hay dùng cái gì? Mánh khóe, thủ đoạn. Thánh thì chỉ dùng cái gì? Đạo lý. À. Bây giờ ví dụ thế nào là mánh khóe thủ đoạn mà thế nào là đạo lý? Ví dụ bây giờ ta có muốn giàu không ạ? Có muốn không? Muốn không? Nói thiệt lòng coi. Muốn không? Muốn sao không muốn, phải không ạ? Thầy Quảng Tiến có muốn giàu không ạ? Cũng muốn, phải không? Thầy cũng muốn mà. Có điều thầy giàu thầy lo cho đạo thôi. Muốn giàu ai cũng muốn. Hai hai vị đây có muốn giàu không ạ? Cũng muốn luôn, thấy không? Đó đó, ai cũng muốn giàu. Thấy không? Ba thầy gương mẫu, đẹp cũng muốn giàu. Thì đây mình có muốn giàu không ạ? Muốn không? Nói thiệt coi.
[37:34]Muốn quá đi chứ. Nhưng bậc thánh muốn giàu khác mà kẻ phàm phu muốn giàu khác. Ví dụ bây giờ ba vị thầy đây muốn giàu nhưng mà ba vị đây không bao giờ đi ra đường bươn chải, lừa gạt, tranh giành, hơn thua để giàu, phải không ạ? Thầy muốn giàu nhưng mà thầy chỉ gieo nhân thôi. Bây giờ thầy bố thí, lo cho chúng sinh, cái nọ, rồi dùng đạo lý. Rồi khi mà quả báo nó đến, tự nhiên quý thầy có những cái lộc trời cho, tự nhiên có những điều may mắn khiến có nhiều tiền để mà lo cho đạo, đó là dùng đạo lý để đi tìm cái giàu. Mà tìm cái giàu rồi cũng không phải lo cho mình. Chứ nếu được giàu rồi lo cho mình thì là phàm phu mất rồi.
[38:20]Cho nên bị hỏi ba thầy muốn giàu không, ba thầy cười rất tươi, muốn. Nhưng mà làm sao để giàu thì ba thầy không có đi ra mà lừa gạt hay dụ dỗ, hơn thua, mánh khóe, thủ đoạn, phải không ạ? Ba thầy cứ ngồi trong chùa tụng kinh, gõ mõ không à, không làm gì hết trơn, mặc dầu rất muốn giàu. Nhưng mà cứ tụng kinh miết. Nhà ai có duyên sự đến tụng cầu nguyện, chúc phúc cho người ta. Tức làm những điều lành thôi, nhân quả thôi. Đó, thì ai cầu an mình cầu an, ai cầu siêu thì mình cầu siêu, rồi làm việc gì giúp đời được thì giúp. Tức là dùng đạo lý để gieo nhân, rồi lúc nào đó cái quả phước chín muồi thì bỗng nhiên giàu.
[39:00]Bỗng nhiên giàu là ví dụ như ai rớt tờ vé số mình lụm được không biết trả ai, đem về chùa cất cái không ngờ nó trúng độc đắc, tỷ phú, đó ví dụ vậy. Hoặc là có cái thí chủ nào tự nhiên họ họ họ phát tâm về đó thì họ cúng dường, thành ra mình giàu, không có thủ đoạn. Còn ví dụ như cái người phàm phu á muốn giàu, bắt đầu ta nghĩ đủ trò trong đầu mình, phải không? Nghĩ làm sao nè, nghĩa là mình mua chỗ này rẻ thiệt rẻ, bán chỗ kia cao thiệt cao, hưởng chênh lệch lời cho thiệt thiệt nhiều. Rồi vay đầu này, mượn đầu kia, xù đầu nọ, giật cái chỗ khác, phải không, đắp qua đổi lại sao cuối cùng cái người ai mất mất, mình được tiền nhiều.
[39:38]Đầu tính toán đủ thứ chuyện hết. Thì cái giàu của mình là cái giàu của mưu mô, thủ đoạn, mà nó cũng là cái lộc đời trước còn. Nhớ nha, ăn trộm mà đi ăn trộm được cũng là do cái lộc đời trước còn.
[39:55]Thầy nhắc lại câu này: Cái tên ăn trộm á, nó leo vô nhà người ta nó lấy đồ nó đem nó lấy được cũng là cái lộc đời trước nó còn. Còn cái lộc đời trước mà nó hết rồi đó thì chuyện gì xảy ra?
[40:11]chưa bị bắt liền đâu, nó bươn nó bắt đầu nó lẻn vô nhà người ta nhưng mà thấy nhà người ta còn thức cái nó không dám ăn trộm. Cái chui dưới gầm giường nó nằm nó chờ người ta ngủ rồi nó bò ra. Nhưng mà người ta chưa ngủ thì nó làm sao? Nó ngủ trước. Mà khi nó ngủ thì nó làm sao? Nó ngáy. Tức là mình biết rằng ăn trộm nó hết lộc rồi. Hết lộc rồi nó khiến nó vậy chứ ai đi ăn trộm mà vô ngủ rồi ngáy rần rần ro ro ro rung nhà người ta ra, tới người ta lôi ra người ta trói lại giao công an luôn là biết nó hết lộc. Rồi mấy thằng ăn cướp cũng vậy. Đi ngoài đường lượn xe lượn xe giật đồ người ta, nó còn giật được tức là lộc đời trước nó còn.
[40:51]Đến khi mà nó hết lộc rồi thì sao? Vừa giật một cái, bỗng nhiên công an lại nó tóm nó luôn là biết hết lộc rồi. Rồi mấy người đi lừa người ta cũng vậy. Đi lừa người ta mà nói người ta tin để mà lấy tiền người ta được thì lộc đời trước còn, cái phước đời trước còn. Nhưng đến khi mà lừa cái người ta nghi ngờ, tự nhiên khiến cái người này họ nghi, họ giả bộ: "Ờ ờ ờ để tôi đưa tiền cho anh" họ báo công an. Tới công an nghe qua là họ biết liền. Công an thì họ tinh ý lắm, mấy tay mà tội phạm giở mánh ra là công an họ đầy mình kinh nghiệm. Thế họ gài bẫy để cho bữa đó giao tiền bắt luôn, tức là đã hết lộc rồi.
[41:27]Nên còn ta cũng vậy, ví dụ như ta đi làm ăn ép chỗ này, mua chỗ kia, bán chỗ nọ. Làm cò làm mối đi giới thiệu nhà đất rồi đủ trò hết, thấy không? Đất cái lại nhà người ta, ta muốn bán cái nhà cái mình chê, rồi mình chê từ móng tới mái, không còn cái gì hết. Cái mình ép cái giá xuống tới chừng mình gặp cái người mua thì cũng cái nhà đó mình khen, khen từ móng tới mái luôn, thế lại bán giá cho cao. Cũng cái miệng mình, thì đó là cái mánh khóe, thủ thủ đoạn. Thì nhờ vậy mình giàu, cái giàu đó cũng là cái phước đời trước còn nhưng mà sao? Nó là mánh khóe thủ đoạn. Còn bậc thánh Ví dụ như bậc thánh mà đi buôn bán nhà đất thì sao?
[42:09]Thì nói cái nhà đó nó ưu khuyết thế nào cho chủ nhà biết. Tới chừng cái người kia muốn mua, cũng nói y hệt như vậy cái nhà đó nó ưu chỗ nào nó khuyết chỗ nào. Nói thật, hai bên nói giống hệt nhau hết, mua mua không mua được thì thôi. Nhưng mà như vậy là thành thật trong lòng mình. Ở đây có ai làm cò nhà đất không cà? Rồi, mới có cái chuyện vui. Cái hai ông bà già đó ở cái nhà nó lớn quá quạnh hiu cho nên thôi bán rồi để mua cái nhà ở chung cư cho nó rồi có tiền dư ra một chút. Cái mới đăng ký rồi cái ông cò mồi ông tới. Ông cò mồi ông tới cái ổng khiêm khuyên nghiên cứu cái nhà ổng viết vô sổ tay ổng
[42:46]đầy đủ rồi, ổng nói giá cả rồi xong hết rồi xong cái ổng đi ổng đăng báo lên. Có cái nhà đó như vậy vậy với những đặc tính đặc tính như vậy. Cái hai vợ chồng già cái mò vô coi cái nhà của mình, thấy người ta giới thiệu cái nhà bán nhà của mình coi. Coi xong một lát cái mới gọi điện thoại tới cái người môi giới nói: "Thôi đừng bán nữa, tại tôi thấy anh giới thiệu trên cái nhà về cái nhà của tôi, tôi mới thấy đây đúng là cái nhà mơ ước của tôi mà tôi đang ở mà tôi không hay, nhờ anh giới thiệu tôi mới biết." Tức là nghe ông kia ổng ca ngợi cái nhà đó hay quá mà mình ở trong nhà đó mà mình không biết, đó là cái nghề của môi giới.
[43:21]Thật ra ta sống trên đời vậy, thường là để thành công ta mánh khóe, ta thủ đoạn, ta hơn thua, ta giành giật, ta trù dập cái người người giỏi để ta leo lên. Ta ngăn chặn cái người giỏi để đừng ai giành quyền với ta. Đó, cái thủ đoạn, hơn thua làm cho cái xã hội ta cũng chậm tiến bộ lây vì cái trù dập, mưu hại lẫn nhau. Đó là cái thế giới của phàm tục. Còn bậc thánh thì dùng đạo lý, tức là ai giỏi thì nâng họ lên, họ có gì sai thì góp ý sửa họ để phát huy cái năng lực, cái tài, cái đức của mọi người cùng xây dựng xã hội. Mà nếu họ giỏi hơn mình thì cho họ lên khỏi trên mình. Không có sợ. Dù họ tới sau mình, tuổi họ nhỏ hơn mình nhưng mà rõ ràng thấy tài đức họ
[44:10]hơn mình thì tìm cách đưa cho họ lên cao hơn mình luôn, đó là bậc thánh. Cho nên bậc thánh không phải là cái người giỏi nhất mà bậc thánh là người biết gì? Biết quý trọng, nâng đỡ cái người giỏi hơn mình.
[44:27]Chớ bậc thánh chưa chắc ổng là người thông minh nhất đâu, chưa phải là ổng là người mà thiên tài đâu. Nhưng có điều ai là giỏi, ai là hiền thì ổng nâng đỡ phát huy và có khi đưa lên khỏi vị trí của mình luôn, đó là thánh. Dễ làm không? Khó, khó vì ta sao? Ta hay hơn thua, lúc nào cũng muốn mình hơn người khác, sợ người khác hơn mình mà cứ mưu hại người này, trù dập người kia. Thế là cái thế giới này, xã hội không tiến bộ được mà khi mình chết thì mình đọa địa ngục. Mà nhiều đời nhiều kiếp thì sao? Không tài giỏi được, có bao nhiêu tài năng mất hết. Bởi vì sao? Bởi vì kiếp trước trù dập cái người có tài kiếp sau mất hết tài năng. Nhớ như vậy.
[45:11]Còn cái người nào mà thấy ai có tài, yêu quý, nâng đỡ, phát huy, ca ngợi, người đó về sau cứ có tài hoài. Cứ mỗi kiếp là cái tài cứ vượt lên vượt lên cho tới cái mức độ thiên tài luôn, như vậy. Cho nên cái người thiên tài là gì? Là cái người những kiếp xưa biết quý trọng người tài, bây giờ mình trở thành thiên tài, vậy thôi. Chứ không phải ai tự nhiên sinh ra học rồi ráng học mà giỏi được đâu, đều là nhân quả. Còn có những người bất tài kỳ lạ vì sao? Chỉ bởi vì kiếp xưa thấy ai có tài là đố kỵ, ganh tị và trù dập người ta nên những kiếp sau mình trở nên bất tài. Bất tài một cách không hiểu nổi luôn, đó là là như vậy.
[46:00]Còn cái người mà ta để ý điều này ví dụ khi trong công việc, để xử lý trong công việc thì cái người thánh á họ hay dẫn chứng những câu đạo lý của thánh hiền dạy để mà khuyên mọi người mà làm việc, xử lý trong mọi việc trong đời. Còn cái người phàm á thì hay dẫn chứng những cái câu truyền khẩu mà thuộc có vẻ khôn ngoan thế gian để biện minh cho việc làm của mình. Cái câu này hơi khó nè, thầy nhắc lại câu này, mọi người chăm chú nghe nha. Cái này hơi khó hiểu, thầy nói lại:
[46:40]Để xử lý mọi việc trong cuộc sống này thì một bậc thánh hay dẫn chứng những câu đạo lý của bậc thánh đời trước, của thánh hiền, của Phật để mà biện minh cho việc làm của mình. Nói: "Sao mà cái bà đó bả tới đây bả xin tiền hoài mà mà mà thầy cứ cho hoài?" Thì cái người mà bậc thánh á thì sẽ dẫn chứng cái câu đạo lý nói: "Cái người đó họ hết phước để sống rồi. Mình không giúp họ thì họ cũng cùng đường mà giúp họ thì khiến họ mắc nợ cũng tội nghiệp, nhưng mà họ mắc nợ chùa có khi đỡ hơn mắc nợ kẻ xấu." Nói câu nó có đạo lý. Còn ví dụ cái người mà phàm tục á thì nói: "Sao mà cứ cái người nghèo tới mà cứ cho tiền?" Nói:
[47:32]"Cho nó cho nó đừng làm phiền mình nữa, cứ không cho nó cứ xè nẹo mệt quá." Cái câu nói đó nó không có đạo lý phải không ạ? Cùng cho tiền nhưng một người thì nói theo đạo lý, còn một người thì nói theo kiểu kiểu thế gian. Hoặc là có mấy cái câu nói rằng: "Cái vùng này á là chùa này là giáo hóa, ông thầy này là đứng đó nổi tiếng ở vùng đó." Tự nhiên ai khác tới giáo hóa cái ông thầy ổng không thích, ổng nói: "Rừng nào cọp nấy." Cái câu "rừng nào cọp nấy" là câu trong kinh hay là cái câu người đời? Người đời phải không ạ? Thì khi mà dẫn chứng cái câu mà "rừng nào cọp nấy" để chống người ta, không cho người ta tới đây cùng phát huy
[48:14]Phật pháp với mình thì cái đó là phàm hay thánh? Phàm, bởi vì dẫn cái câu người đời chứ không phải câu của đạo. Còn nếu là cái người mà bậc thánh dẫn cái câu của đạo á, khi thấy có một người nào khác về cái vùng mình thì mừng là thêm một người, thêm một tay để cùng lo cho lo cho đạo vì chúng sinh căn cơ nhiều nên có người hợp với cách này, người hợp với với cách kia. Có người thích tu thiền, có người thích niệm Phật nhưng miễn làm sao cũng là tu hành là tốt cả. Nên nói: "Tôi tôi tu Tịnh độ, ông kia ổng tới thiền dạy ở đây không được, rừng nào cọp nấy." Cái câu đó không phải là câu đạo lý, câu đó câu người đời.
[48:59]Hoặc là nói: "Tôi đây tôi tu thiền, ông kia ổng đừng tới đây ổng dạy cái pháp môn Tịnh độ, câu rừng nào cọp nấy." Thì câu đó cũng là câu của đời, thế tục, nó không phải đạo mà sai. Tại vì sao? Vì không phải ai cũng tu thiền được. Có người tự nhiên chỉ niệm Phật được chứ ngồi thiền không nổi. Thì cũng vậy, có người họ tu thiền rất là tốt đừng ép họ phải tu Tịnh độ hoài, phải để cho họ buông hết mọi câu niệm mà nhiếp tâm thanh tịnh, phải như vậy. Giống như thầy, thầy là một người cũng hiểu biết về âm nhạc, thầy chơi nhạc từ nhỏ rồi bây giờ thậm chí thầy có thể soạn nhạc được. Và thầy thích cái loại nhạc sang.
[49:41]Khi thầy viết nhạc, cái loại nhạc phải sang và thầy không thích nhạc sến. Đó là lập trường của thầy, cái sở thích của thầy. Nhưng mà nhìn ra bên ngoài, rất nhiều người thích nhạc sến. Biết nhạc sến là sao, nhạc sang là sao không? Nhạc sến là mấy bài mà cái "tôi ca không hay, tôi đàn nghe cũng dở, nhưng nàng khen rất nhiều" vậy đó, không biết sao mà hát hay đàn dở mà hát hoài thấy kỳ quá. Nhưng mà đại khái cái kiểu nhạc là sến. Còn nhạc sang á là cái dòng nhạc nó họ nó nó cao cấp. Nhưng mà khi nhìn ra ngoài thì thấy bà con mình vẫn khoái nhạc sến. Thậm chí là những cái show, những show ca nhạc mà
[50:22]nhạc sến người ta đi nghe rất đông, vậy đó. Còn cái những cái show ca ca nhạc mà nhạc sang người ta đi không đông. Lý do vì sao? Vì cái tâm hồn con người nó phù hợp với cái loại đó, mình không cấm được, chưa cấm được, chưa uốn nắn được, đành phải chịu. Thì cái pháp môn tu cũng nhiều, nhưng mà miễn ai dẫn dắt người khác tu thì mình đều mừng, chứ không có cái đố kỵ, không có muốn giành độc quyền, nên nói: "Rừng nào cọp nấy" là cái câu người đời, nên biết ngay người này không phải thánh. Hoặc là mình giận ai, cái mình mới nói là: "Tôi với kẻ đó là không đội trời chung." "Không đội trời chung" là gì?
[51:04]Có cái bầu trời chung này nè không có nghĩa là trong bầu trời này mà có người đó thì không có tôi, mà có tôi thì không có người đó. Là khi mình nói câu đó, cái câu đó là đạo lý hay là câu người đời? Hả? Câu đó ở kinh nào? Không có kinh nào hết, phải không à? Kinh thì dạy mình điều gì? Bao dung, tha thứ. Nhưng mà người đời họ sân hận, nên cái câu mà họ thể hiện cái sự căm thù của họ là "không đội trời chung". Bây giờ mình bắt chước để mình biện minh cho cái cái căm thù của mình, "tôi không đội trời chung với kẻ đó, với thằng đó", thì cái đó mình dẫn qua cái câu của người xưa, nhưng mà một cái câu của phàm tục, hơn thua, sân si.
[51:49]Còn đạo lý không có câu đó. Nên vì vậy, trong cái việc đối xử ở ngoài thế gian vậy, người nào dẫn cái câu đạo lý để từ bi, nhân ái, yêu thương thì đó là thánh. Còn cái người nào mà dẫn cái câu của người đời để biện minh cho cái sân si của mình thì đó là là phàm, phải không à? Hoặc là ví dụ như câu này, nói: "Ủa, sao mà anh, anh công nhận anh hay thiệt á, anh cứ nói ngon nói ngọt hoài. Cái bà đó bả cà chớn thấy mồ vậy mà sao anh cứ nói ngon nói ngọt được hay á?" Thì anh này mới trả lời cái câu nè: "Mật ngọt chết ruồi em à." Thì cái câu "mật ngọt chết ruồi" này là ở trong kinh nào? Kinh nào? Không có kinh nào hết, mà đó là câu gì?
[52:34]Câu của người đời khôn ngoan, phải không à? Tức là cái ông này ổng hiểm, cái người kia thì hung hăng, bổ bã, nhưng ổng cứ ngọt ngào như mía lùi. Thì hỏi ổng á, thì ra là ông này không phải là ổng ổng ngọt vì ổng từ bi, vì ổng nhẫn nhục, ổng hiền lành, mà ổng ngọt bởi vì ổng ứng dụng một cái thủ đoạn của thế gian là "mật ngọt thì chết ruồi". Đó là một câu thủ đoạn, đó là phàm. Còn ví dụ một bậc thánh cũng ngọt á, như mình bổ bã, mình nói hung hăng rồi cái vị đó cứ nói ngọt ngào, khuyên nhủ. À, thì mình hỏi: "Sao mà nó cà chớn như vậy mà thầy cứ ngọt với nó vậy?" Thì ông thầy ổng trả lời: "Mình phải từ bi, nhẫn nhục con à.
[53:19]Thì chúng sinh thì nó vậy, nó sân si. Mình phải đem cái từ bi mà hóa giải hận thù, lấy cái nước cam lồ của Quan Âm mà tưới lên trên cái sự nóng giận của thế gian này con à." Câu đó là đúng không? Đạo lý, mà ông thầy nói vậy ông đó là thánh, tại ổng dẫn chứng được đạo lý. Còn ổng cũng nói ngọt, mà hỏi ổng sao vậy ổng nói: "Mật ngọt chết ruồi con à", là biết ngay ông này là sao? Là phàm phu, phải không à? Ổng mới dẫn chứng cái câu người đời, nhớ như vậy. Hoặc là có câu thế này, nói: "Sao sao anh tàn độc quá vậy? Nghĩa là á là anh đầu tư cái kiểu này cái là bên kia nó tiêu á, là bên đó nó phá sản luôn á.
[54:00]Tức là bây giờ có hai doanh nghiệp mà nếu mà anh hợp đồng được cái này, anh kêu bên cái công an mà xét cái vụ này thì bên doanh nghiệp kia nó tiêu, chỉ còn có mình anh à. Anh làm vậy nó hơi thất đức không?" Thì anh này mới trả lời: "Ở đời này vô độc bất anh hùng." Mình có nghe câu này chưa? Trong phim Hồng Kông á. Vô độc bất anh hùng, sống ở đời mà không có độc hiểm thì không làm anh hùng được, không thành công lớn được, nên phải tàn bạo thì mới thành công lớn được. Cái câu này ở trong kinh nào? Kinh nào? Trong kinh Dị Mỹ á. Đó là một cái lối biện hộ của người thế gian cho những hành động ác độc của mình, chứ nó không phải là đạo lý.
[54:52]Nên khi ta hại ai mà ta lấy cái câu đó để ta biện minh thì biết ngay người này là là phàm. Đó là họ lấy những câu đó để họ biện minh, còn bậc thánh lúc nào cũng ứng dụng đạo lý. Ví dụ như có quở ai, có rầy ai, nói: "Sao mà dữ quá vậy?", nói: "Phải nghiêm khắc cho chúng sinh thấy lỗi để họ khiêm hạ, họ nhún nhường, họ cẩn thận để sau này họ thành công." Thì cái đó là gì? Là là đạo lý, nó là lòng từ bi mặc dù lúc đó nghiêm khắc. Còn mình hại cho người ta chết luôn để cho mình độc quyền, mình vượt lên rồi biện minh bằng cái câu "vô độc bất anh hùng", đó là một lối thủ đoạn tàn độc. Hoặc là nói câu thế này,
[55:42]nói bây giờ hai người bạn sau khi mà chia nhau được món tiền, à đi lên trên cùng một chiếc ghe để đi về, thì nửa đêm cái mình lại mình quăng ông kia xuống sông, xuống biển, giờ mình lấy luôn số tiền đó mình đi luôn. Mới hỏi: "Sao kỳ vậy?" Sao giờ hỏi nói: "Thà ta phụ người chứ không để người phụ ta." Vì nếu không dứt nó một lát mình ngủ mê, nó thức dậy sao? Là nó quăng mình xuống sông. Mình đa nghi á, thì mình ác là mình nghĩ ai cũng giống như mình. Bây giờ là mình đang còn thức thì thằng đó nó xui nó ngủ trước nên mình dứt nó trước, quăng nó xuống sông rồi mình chiếm hết. Chứ còn không, thì mình ngủ say một lát nó thức dậy
[56:29]thì nó cũng quăng mình xuống sông nó lấy tiền. Thôi thì thà ta phụ người chứ không để người phụ ta. Cái câu này là của ai nói? Tào Tháo, đúng vậy, bà đó giỏi đó, cái cô Phật tử đó thuộc đó. Là Tào Tháo đêm đó chạy trốn, ghé ngang qua một cái nhà cũng là người đó chịu ơn của Tào Tháo, thấy Tào Tháo tới họ mừng quá họ tiếp đãi. Rồi hai vợ chồng mới bàn nhau là sáng mổ một con heo để đãi ân công, tức là cái người ân nhân của mình. Thì mài dao xoẹt xoẹt xoẹt xoẹt, ông này ổng thức dậy ổng nghe mài dao, ổng nghĩ chắc là sao? Chắc tính giết ổng để bắt đi mà nộp lấy công. Ổng xuống lấy gươm giết sạch, tại ổng giỏi võ mà, giết sạch.
[57:11]Thì ổng nói là ổng không không biết chắc, sau khi giết xong ra mới thấy cột con heo ở đó, ổng mới hiểu là thì ra là mài dao để mổ con heo đãi ổng. Nhưng mà bây giờ lỡ giết rồi thì để cho lòng mình khỏi hối hận, ổng mới nói một cái câu mà để đời mà sau này nhiều người bắt chước là: "Thà ta phụ người chứ không để người phụ ta", thành cái sự ác độc lan truyền bao nhiêu đời sau. Nên vì vậy, khi mà thầy giảng thầy phải nói ngược lại, thầy nói ta phải sống ngược lại: "Thà người phụ ta chứ ta không phụ người." Biết cái người đó bắt đầu giở trò rồi đó, biết người đó xấu rồi đó, nhưng mà sao? Mình cứ bình thản sống cho tốt, cho tới cái ngày cái người
[57:54]đó họ hết duyên, hết phước họ giở trò, họ quậy rồi họ đi. Tức là thà người phụ ta chứ ta không không phụ người, và ta phải sống ngược lại với quan điểm của Tào Tháo như vậy.
[58:10]Ví dụ như giờ có người tới chùa, cái ông thầy ổng lấy ổng sắp sẵn một món quà ra là ổng gói bánh tét rồi bánh nhưn rồi kia nọ đem tặng cho Phật tử đem về cho vui. Cái người đệ tử mới hỏi ông thầy: "Ủa, sao Phật tử đem cúng dường chùa, không cúng thôi, sao thầy lại đem cho Phật tử ngược lại?" Thì ông thầy mà nếu là phàm ổng nói câu này: "Mình thả con tép bắt con tôm con à." Cái đó là kinh nào á? Có kinh nào dạy câu là thả con tép bắt con tôm không? Thì người đệ tử được học cái cái câu kinh của ông thầy dạy là từ đó cho tới khi nó chết là nó hiểu câu là thả con tép bắt con tôm, phải dụ dỗ, phải chiếm cảm tình để dụ người
[59:00]ta cúng dường chùa cho nhiều, đúng không à? Thì còn đạo lý không? Hết đạo lý rồi. Nhưng mà nếu ông thầy ổng trả lời vậy là đúng đạo lý nè, ví dụ như bây giờ nói: "Ủa, sao Phật tử đem cúng chùa đây, còn đây thầy tự nhiên thầy ngược lại thầy còn cho Phật tử là làm sao?" Thì ông thầy ổng trả lời câu này, nói: "Chứ mình làm bánh nhiều ăn cũng không hết con à, thì mình đem tặng Phật tử để gieo duyên. Gieo duyên đó là cái người Phật tử ăn của của Tam Bảo như vậy cũng có cái lộc của chùa, kết duyên lành với chùa để họ còn tới lui tu tập." Cái câu đó là ông thầy là thánh á. Ông thầy nói cái câu nó đầy đạo lý, phải không à?
[59:37]Nghĩ tới cái chuyện tu hành, nghĩ tới cái chuyện gieo duyên, kết duyên lành với Phật tử thì ông thầy đó là thánh. Còn ông thầy ổng nói một câu mà ổng dạy đệ tử câu xanh dờn đệ tử nó hư luôn cả đời nó luôn là: "Thả con tép bắt con tôm con à", là là đệ tử hư cả cuộc đời nó luôn, như vậy. Cho nên là công việc rất giống nhau, phải không? Cũng là gói bánh tét rồi đem cho Phật tử, nhưng mà cách trả lời khác nhau, phải không à? Cách lý giải khác nhau, một cách là lý giải theo người đời và một cách là lấy đạo lý ra mà mà lý giải. Cho nên giữa bậc thánh và kẻ phàm phu nó vậy đó, phải nhớ. Trong cái bài này thì cái đoạn này là quan trọng nhất, là ta nhớ điều này:
[1:00:23]Bậc thánh làm cái gì cũng ứng dụng đạo lý, còn người phàm làm cái gì cũng ứng dụng gì? Mánh khóe, thủ đoạn. Đó, cái khác nhau là như vậy. Mà cái bậc thánh á,
[1:00:43]họ ứng dụng được đạo lý trong từng cái suy nghĩ thầm kín ở trong đầu họ á, ở ngoài người mình nhìn mình không biết đâu. Ở ngoài mình nhìn mình không biết, mình không biết là cái vị đó nghĩ gì, nhưng mà một bậc thánh mỗi một cái suy nghĩ của họ đều là đạo lý, họ không cho phép nghĩ sai.
[1:01:04]Ví dụ bây giờ ta gặp một vị hòa thượng, ta quỳ ta lạy, thì vị hòa thượng đó nghĩ gì trong đầu?
[1:01:12]Biết không? Ta thấy một bậc hòa thượng đạo cao đức trọng, ta quỳ xuống ta đảnh lễ, thì ta biết vị đó nghĩ gì trong đầu?
[1:01:25]Nếu là ông hòa thượng á ổng là người phàm, thì ổng nghĩ như thế này. Ổng nghĩ à, à mình tu lâu, cái cái đứa này nó lạy mình nó có phước.
[1:01:37]Thì ông hòa thượng đó ổng là người phàm, chưa có tiến bộ, cái câu nghĩ đó nó không đúng đạo lý. À! Nói ta là mình là bây giờ là danh tiếng, cho nên mấy đứa này nó phải lạy mình. Cái câu đó là câu phàm phu, ông hòa thượng đó ổng tiêu. Kiếp này, kiếp sau từ từ ổng tiêu. Nhưng mà còn nếu hòa thượng ổng nghĩ thế này, khi mà thấy một người đảnh lễ, ổng nói thôi nguyện đem cái lễ của người này cúng lên Phật, ổng không nhận, và cầu Phật gia hộ cho người này. Ổng chỉ là người đứng trung gian thôi ổng không nhận, thì ông hòa thượng đó là thánh đó. Nhưng mà mình có biết, đọc được cái suy nghĩ của ổng không? Đọc được không? Không.
[1:02:21]Nhưng bậc thánh họ thầm thầm suy nghĩ trong đầu họ như vậy, họ tác ý như vậy. Mỗi khi mình đảnh lễ họ thì họ đem cái lễ của mình họ dâng lên Phật mất tiêu rồi, họ không giữ lại. Và họ cầu Phật gia hộ cho mình để cho mình được phước nhiều hơn. Chớ còn mình đảnh lễ cái vị đó, vị đó nghĩ rằng lễ vì đó không phước bao nhiêu, cho nên trong âm thầm bí mật vị đó đã tác ý đem cái lễ đó dâng lên Phật, và cầu Phật gia hộ cho mình, cho nên mình được phước nhiều hơn mà mình không hay. Và vị đó chẳng giữ gì lại trong tâm mình cả. Đó, những cái suy nghĩ bí mật của bậc thánh là như vậy. Tức là dù không ai đọc được, nhưng mà một bậc thánh mỗi
[1:03:04]một suy nghĩ bí mật ở trong đầu đều theo theo đạo lý. Nhớ như vậy. Còn kẻ phàm, những suy nghĩ bí mật ở trong đầu đều là cái gì? Tự cao, tham lam, là đố kỵ, ích kỷ, mình cũng không biết được. Ở bên ngoài thì ai cũng cười vui giống nhau, nhưng mà cái bí mật ở bên trong thật là khó biết, nó không phải dễ đâu. Nhưng thánh và phàm tới những suy nghĩ này là ta khó đánh giá rồi. Nhưng ở đây, ta chỉ nói với nhau thế này. Một bậc thánh, cả trong những suy nghĩ bí mật của họ cũng đều đúng với đạo lý. Nhớ như vậy đó, còn chưa nói tới cái lời nói bên ngoài. Những lời nói và những hành động bên ngoài thì không bao giờ sai với đạo lý cả.
[1:03:50]Bất cứ làm điều gì cũng có đạo lý trong đó, chớ không phải làm mà vô lý cả. Có khi ta nhìn ta không hiểu, có khi ta nhìn ta không hiểu, nhưng mà đều có đạo lý ở trong đó. Cho nên nếu ta gặp được một bậc thầy mà có trí tuệ như vậy, thì ta chỉ việc vâng lời, đừng cãi, đừng chấp ý. Cứ trọn vẹn vâng lời và ta sẽ được nhiều lợi ích. Nhưng mà đa phần chúng sinh á đều chấp ý và bướng bỉnh, nhớ như vậy. Nhiều khi ông thầy của mình rất đức độ, rất trí tuệ, nhưng mà do mình tu không tiến bộ, nên mình vẫn còn cái chấp ý, còn cái bướng bỉnh, và nhiều khi cãi lời thầy mình. Chuyện này bị nhiều lắm. Mà chưa kể bị kẻ xấu nó bơm vào.
[1:04:42]Nó tới gần mình nó tác động, nó rỉ tai, để xúi cho mình hay cãi thầy mình, nghĩ xấu về thầy mình. Chuyện này nhiều lắm á. Nên vì vậy, ta để ý điều này. Nếu có ai tới gần ta, rỉ tai, nói ngon nói ngọt, chiếm cảm tình ta, sau đó nói những cái câu mà khiến cho ta bắt đầu không vâng lời thầy mình nữa, thì phải biết ngay cái người này là ai. Người đó là giặc, thuộc một tổ chức bí mật nào đó, xâm nhập vào trong đạo Phật để phá đạo Phật. Nhớ như vậy. Một bậc thánh thì lúc nào cũng nhìn thấy nhiều kiếp về sau, lúc nào cũng nghĩ đến cái nhân quả lâu dài về sau. Cho nên cẩn thận trong việc làm, mà tránh gây oan trái về sau.
[1:05:37]Nhớ lại câu này, tránh gây oan trái về sau. Nên vì vậy là ít khi dùng biện pháp cứng rắn, mà thường là cảm hóa. Nè, thấy có người sai thì ít có cứng rắn mà cảm hóa là chủ yếu, để tránh cái oan trái về sau. Ví dụ như thấy nó sai, lấy cây đập cho nó một cái, nó dễ, nhưng mà thành cái mối thù, thành cái oan trái ở kiếp sau. Cho nên thấy nó sai, lấy cây đập cái dễ, nhưng mà cái dễ đó nó không tốt. Mà kiên nhẫn khuyên bảo, giải thích, thì tránh được cái oan trái về sau. Rồi nói ví dụ như cái chuyện vong nhập người ta cũng vậy. Có những người do bị cái nợ gì đời trước á, cái ma nhập. Ma nhập cái nói sảng, nói bậy đồ, nói này nói kia, cái sống không bình thường.
[1:06:36]Đem đi bệnh viện tâm thần thì người ta nói là bệnh tâm thần, nhưng mà sự thật là do bị như vong nó nhập. Thì mới đem lại ông thầy pháp. Cái ông thầy pháp ổng mới cây, "Nó xuất ra chưa? Không xuất tao lấy cây tao đập." Mà đập ai? Đập cái xác ấy chớ, chứ con ma nó có đau đớn gì nó đâu. Nhưng mà cứ đập, đó là dùng biện pháp cái gì? Biện pháp cứng rắn. Mà nếu ổng có đủ lực ổng đuổi con ma ra, ổng đánh con ma chạy đi, thì cũng gây cái oan trái về sau. Thì mấy ông thầy pháp đó cuối đời là thê thảm, cuối đời bệnh hoạn, mê muội, thê thảm vì dùng cái biện pháp cứng rắn. Còn nếu gặp quý thầy, quý thầy mình không có dùng biện pháp cứng rắn.
[1:07:16]Quý thầy mình ví dụ biết cái người đó nhập, thì chỉ cúng cho ăn, cúng cho con ma đó ăn, rồi tụng kinh cho con ma đó nghe, cầu nguyện cho con ma đó được siêu thoát, được tu tập, và rời bỏ cái xác đó đi, đừng nhập người ta, đừng phá người ta nữa. Cái gia đình mới nói sao thầy không lôi nó ra liền cái giùm con? Thầy nói lôi gì được mà lôi, vì nó có cái nợ. Đâu phải là người ta khi không người ta nhập mình, phải mắc cái nợ gì người ta. Đời xưa mắc cái nợ gì bây giờ người ta mới nhập mình mà không nhập người khác. Mà đã mắc nợ rồi thì phải trả từ từ, mà trả bằng cái gì? Là quý thầy trả giùm đó. Quý thầy tụng kinh cho vong nghe, cúng thí thực cho vong đó ăn,
[1:08:01]thì như vậy con ma nó mềm lòng lại, bắt đầu nó nghe đạo lý nó tỉnh ra. Rồi lúc ở trong cái thế giới đó có những vị bồ tát họ tới họ dắt đi. Nhờ cái lực của quý thầy tụng kinh, cầu siêu, cho nên khiến có những vị bồ tát, các vị hòa thượng họ tới, họ kêu con ma đó thôi đi về chùa tu, không được nhập nữa. Thì như vậy không có oan trái, mà nhẹ nhàng. Đó là cái cách của quý thầy làm trong Phật pháp. Còn mấy ông thầy pháp tới lại đánh, đập, rồi la, rồi uống bùa này kia nọ vô, dùng ba bốn năm con âm binh lại để đuổi cái vong nhập trong đó, thì cứ oan trái mà mà thêm oan trái. Thì con ma này nó ra rồi, ít bữa sau ba bốn con ma khác nó nhập vô lại nữa.
[1:08:43]Vì sao? Vì cái não mình đã bị hư một cái cửa ngõ rồi, để trống một cái cửa ngõ rồi, ma, không ma này nhập, ma kia nhập. Còn đem lại quý thầy, quý thầy dùng Phật pháp để hóa giải, để trị liệu, cúng thí thực cho ăn, tụng kinh cầu siêu cho nghe, ma đi, đi luôn luôn, cái người kia khỏe lại hoàn toàn. Nó khác nhau. Nên cái xử lý của bậc thánh là vậy đó. Ít có dùng cái biện pháp cứng rắn để tránh cái oan trái về sau, mà thường là gì? Thường là cảm hóa, thường là cảm hóa, dẫn dắt như vậy, thấy không? Ngay cả những người mà đối thủ họ thù hận mình cũng vậy, họ mưu hại mình cũng vậy, cũng không có cái biện pháp cứng rắn,
[1:09:25]mà phải tìm cách để hóa giải, để thôi tránh cái oan trái về sau này. Đó là bậc thánh suy nghĩ như vậy. Nghĩ cái gì cũng nghĩ tới nhân quả nhiều kiếp sau. Một bậc thánh á thì họ yêu lẽ phải mà không quan tâm đến phước báu.
[1:09:45]Yêu lẽ phải mà không quan tâm đến phước báu nghĩa là sao? Nghĩa là thế này, nghĩa là ví dụ như bây giờ à nhà nước mở đường, ờ mở đường thì họ phải giải tỏa nhà, giải tỏa nhà thì phải đền bù, à
[1:10:04]Thì cái người này họ hiểu đạo, cái họ mới nói thôi tôi không cần đền bù, tại vì tôi cũng còn đất ở phía sau ở được. Mà nhà nước giải tỏa đường là đường cho tôi đi chứ cho ai đi đâu, nhà tôi cũng đi, con tôi cũng đi, bà con lối xóm cũng đi, cái việc đó việc công ích mà để nhà nước phải phải bỏ tiền ra đền bù cũng tội nghiệp, vì đó là tiền thuế của dân. Tôi lấy tiền cái đền bù này cũng là lấy tiền của bao nhiêu người dân đóng thuế, chứ ở đâu nhà nước có tiền, phải không? Mà mà tôi cũng đâu phải đói, cũng còn mà, đất cũng còn mà nhà cũng còn nên tôi xích ra vậy thôi. Chỉ khi nào mà nghèo quá thì thôi xin nhà nước ít đền bù để tôi cất lại cái nhà,
[1:10:45]còn nếu không phải nghèo quá thì thôi tôi hiến cho nhà nước làm đường luôn. Tại vì mình biết Phật pháp, mình tin nhân quả, mình không có đòi hỏi là bắt nhà nước phải đền bù giá cao, một mét vuông của tôi ở mặt tiền này là tính bao nhiêu bao nhiêu, tiền đó của ai? Tiền đó thuế của dân. Bao nhiêu người dân đóng góp chứ nhà nước làm gì có tiền, phải không ạ? Nên mình đòi đền bù cao tức là mình đòi dân của mình chứ ai đâu. Nên hiểu như vậy rồi nên cứ hiến đất thoải mái, hoặc là lấy lấy giá rẻ chả đòi hỏi gì, vì đường này là làm phước mà. Trong kinh Phật dạy mà, đắp đường bắt cầu là có phước lớn. Nhưng mà ở đây một bậc Thánh họ không nghĩ tới
[1:11:24]cái phước sau này, mặc dù họ biết là có. Dù mình hiến đất làm đường thì sau này mình được cái gì? Nhà cao cửa rộng, được giàu có, biết cái quả báo nhưng không nghĩ tới, mà nghĩ tới cái gì? Nghĩ tới cái lẽ phải, yêu cái lẽ phải mà hiến đất. Thì cái việc làm đường như vậy, lợi ích chung như vậy, hiến đất để làm đường tạo nên một cái lợi ích công cộng như vậy là lẽ phải. Mà bậc Thánh yêu lẽ phải mà làm, chứ không màng tới quả báo.
[1:11:59]Hoặc là thế này, bây giờ cái các em bây giờ nói thôi bây giờ cất cái nhà tình thương, ví dụ nhà bên chính quyền họ nói có trong cái làng của mình trong xã mình có nhiều người nghèo quá, nhà cửa hư hết trơn rồi, giờ nhà nước mới phát động là thôi bây giờ đóng góp cất cái nhà tình thương cho người ta thì mình đóng góp, có nhiều đóng nhiều, nói cái nhà tình thương giờ là 40 triệu thì thôi tôi cũng không có nhiều tôi đóng 5 triệu. Thì một bậc Thánh đó, họ chỉ suy nghĩ thế này, cái việc mà giúp cho một người nghèo có được một mái nhà ấm áp một chút, đó là lẽ phải và họ yêu cái lẽ phải đó mà họ làm, chứ họ không phải vì họ nghĩ tới là kiếp sau họ được giàu sang đâu.
[1:12:43]Nhớ như vậy, mặc dầu biết là có, mặc dầu quả báo nó bắt buộc nó phải tới, nhưng mà một bậc Thánh thì không nghĩ tới quả báo, mà chỉ vì lẽ phải mà mà làm những điều điều phước thiện như vậy. Ở bên Đạo Nho của Khổng Tử là họ dạy đệ tử họ điều này, yêu lẽ phải mà sống chứ họ không có biết quả báo. Bên Đạo Nho của Khổng Tử không nói tới cái nhân quả của nhiều kiếp như Đạo Phật, nhưng mà những người của Đạo Nho họ răn sửa mình rất kỹ vì họ yêu lẽ phải. Một người chính nhân quân tử là phải sống nhân, lễ, nghĩa, trí, tín, à sống tốt với mọi người, biết sửa mình, biết yêu điều đáng yêu, biết ghét điều đáng ghét,
[1:13:29]và những điều đó họ không cần quả báo và họ cũng chẳng biết quả báo. Và có rất nhiều nhà nho chết biết trước ngày giờ chết của mình. Chỉ bởi vì sao? Bởi vì suốt cuộc đời họ sống họ răn sửa mình, họ yêu cái lẽ phải mà không cần tới quả báo. Còn ta, ta biết có nhân quả và ta cần quả báo quá, ta làm một điều gì lành ta cứ nghĩ tới cái phước báo quá, vậy chớ mà nhiều khi ta lại dở, ta lại thua họ, tới chừng ngày giờ mình chết chứ mình mờ mịt mình chẳng biết gì cả. Nhiều khi mình thua cả người Đạo Nho. Bởi vì ta nói nhân quả nhiều quá rồi ta tham. Ở đây ta phải ráng vượt lên điều đó, biết nhân quả là có nhưng mà đừng màng tới nó.
[1:14:15]Ta vì lẽ phải, ta vì yêu lẽ phải mà ta sửa mình, vì yêu lẽ phải mà ta sống tốt với mọi người, chứ không phải là vì ta cầu cái quả báo ở mai sau. Mặc dầu quả báo ở mai sau là điều chắc chắn phải có, nhớ cái bậc Thánh khác nhau chỗ đó. Còn bây giờ hễ ta làm phước cái gì ta đều nghĩ tới cái gì? Nghĩ tới tới cái quả báo, đúng không ạ? Đó cái đó cái ta thua cái người Đạo Nho. Cái người Đạo Nho họ không biết nhân quả, tại ông Khổng Tử ông không có dạy nhân quả kiếp này kiếp kia, ổng chỉ dạy cái lẽ phải và đệ tử của ổng yêu cái lẽ phải mà sống, vậy chứ mà họ làm Thánh hồi nào mình không hay. Còn mình hiểu nhân quả quá rõ, cuối cùng mình bị tham cái nhân quả,
[1:15:06]làm một chút điều lành gì cũng nghĩ tới cái quả báo mai sau, thành thử mình lại tầm thường lại càng cạn cợt như vậy nha. Các bậc Thánh trong Đạo Phật á là dựa vào sự đoạn trừ các kiết sử. Thầy vừa nhắc tới cái từ "kiết sử". Kiết sử là gì? Kiết sử là những bản năng bí mật và mãnh liệt trong con người của chúng ta. Ví dụ như là ta phải tham sống sợ chết, đó là bản năng tự nhiên rất mãnh liệt. Đói mình phải quyết liệt tìm cái gì ăn, khát phải tìm cái gì đó để uống vì sợ chết, cái gọi là bản năng sinh tồn, gọi là kiết sử. Hoặc là ai tát ta một cái, ta phải giận, ta phải tức, đó là bản năng tự ái, sân si.
[1:15:56]Ai chửi ta, hạ nhục ta, ta phải tức, phải giận, phải tự ái, đó là bản năng sân si tự nhiên. Và nhiều nữa nhiều nữa, hoặc là ta hát hay, mọi người khen, bỗng nhiên xuất hiện một người khác cũng hát hay, mọi người khen thì ta làm sao? Ta đố kỵ. Và cái đố kỵ đó là một bản năng tự nhiên. Nó là thẳm sâu trong tâm hồn của chúng ta có nhiều cái bản năng xấu tồn tại. Hoặc là bây giờ bản năng ái dục, một cái người nam, người nữ tới cái tuổi trưởng thành, phát dục, nội tiết tố sinh dục bắt đầu nó nó nó nó hoạt động, nó bơm những cái chất vào trong máu, máu đưa lên não, làm cho người đó bắt đầu có cái ái luyến, có cái ái dục.
[1:16:48]Cái người nam bắt đầu cảm thấy yêu người thích người nữ, người nữ bắt đầu cảm thấy yêu thích người nam. Thì cái đó nó là gì? Tự nhiên là bản năng. Là thầm trong tâm hồn của chúng ta có nhiều loại bản năng xấu. Hoặc là giờ ta thấy ta đọc báo ta thấy có những người mà giết người không gớm tay, nó đi nó cứa dao, nó cắt cổ người ta vậy trước mặt cho quay phim chiếu ra cả thế giới như vậy, nó dã man nó tàn bạo như vậy, là sao vậy? Bởi vì cái bản năng tàn bạo của nó được kích động, bản năng tàn bạo được kích động. Cái bản năng đó là gì? Nó nằm trong tiềm thức của mọi chúng sinh. Ví dụ con cá lớn này nó táp con cá bé,
[1:17:31]đó là điều nó tự nhiên, nó biết con kia đau chứ nhưng mà kệ nó miễn nó ăn thôi. Hay là con cá sấu lại nó táp cái chân của một con hươu nó lôi xuống sông, con kia giãy giụa nó biết con kia đau chứ, nhưng nó cứ phải ăn, cứ phải tàn bạo bởi vì nó cần cái sự sống. Mà đến khi nó làm người cũng vậy thì cứ mổ heo, mổ bò, cắt ra, thay vì ăn sống máu chảy đầm đìa thì nó đem kho, nó xào, nó cắt từng miếng cho đẹp, để lên cái dĩa, bỏ lên ít cà chua, dưa leo rồi nó nhìn cái dĩa coi rất là đẹp. Còn cái cảnh mà nó giết chóc máu me con con vật nó giãy giụa nó rên xiết thì không thấy nữa, nhưng mà cũng cùng một bản chất nha, cũng phải giết hại.
[1:18:10]Cho nên thầm kín trong con người mình có cái bản năng tàn bạo, ác độc, giết hại. Nhưng mà do gì? Do giáo dục, do xã hội, do luật pháp, do đạo lý, con người ta đè cái bản năng đó xuống, nên bây giờ mình mà thấy cảnh mà giết chóc mình sợ. Nhưng mà có những nơi nó kích động cái bản năng đó lên, nó cầm dao nó cứa cổ nó giết người tỉnh queo mà nó còn mừng rỡ, nó tự hào nó là anh hùng thì ta phải hiểu đó là một cái bản năng xấu mà được kích động lên lại rất là ghê gớm. Thì Thánh là gì? Thánh là diệt trừ những bản năng đó, mà trong Đạo Phật gọi là diệt trừ những kiết sử. Nhớ giùm thầy nha. Nên hôm nay ta học thêm một cái từ khó hiểu đó là từ "kiết sử".
[1:18:57]Ai hỏi ta kiết sử là gì thì ta trả lời: "Kiết sử là những bản năng xấu, ngầm, mãnh liệt, thầm kín giấu trong tâm hồn của của mỗi chúng sinh." Khó thấy lắm. Bây giờ ta có sân không? Ta có không? Có, nó là bản năng xấu. Ta có tham không? Có, vì nó là bản năng xấu còn giấu ở trong lòng ta. Ta có ác không? Có không? Có, nó là bản năng xấu còn giấu trong đó đó, chưa khui ra thôi chứ còn nằm nguyên hết. Thì những cái tham, cái sân, cái ác, cái ích kỷ đều là những bản năng xấu còn nằm sâu kín trong trong lòng ta. Mà một bậc Thánh là gì? Một bậc Thánh là diệt được những bản năng xấu đó, những kiết sử xấu đó.
[1:19:46]Nên vì vậy khi mà nói về Thánh mà ta nghe như thế này, ta nghe nói ông đó ổng là Thánh, ổng ngồi thiền ổng có hào quang phát ra, ai bệnh ổng đưa tay cái hết bệnh, ổng bay lên lơ lửng trên mặt đất. Nói thì nghe cao siêu nhưng cái đó không phải là Thánh trong Đạo Phật. Mà Thánh trong Đạo Phật là gì? Là một bậc mà đã diệt được hết những bản năng xấu, bí mật trong lòng mình. Nghe rất là tầm thường ha, nghe rất bình thường, nghe không có gì hay hết trơn. Nhưng nó vĩ đại là cái chỗ đó, cái chỗ là diệt được hết những bản năng, những kiết sử xấu nằm bí mật trong lòng mình không ai thấy, đó mới là Thánh.
[1:20:28]Còn cái mà nói ổng ngồi ổng phóng hào quang ra khắp nơi, ổng bay lơ lửng giữa hư không nghe thấy cao siêu nhưng không chắc ăn, vì có thần thông chưa chắc là chưa chắc là Thánh, nhớ như vậy. Còn mà diệt được những bản năng xấu trong lòng mình đó mới là Thánh, mà trong kinh Phật gọi là diệt trừ các các kiết sử. Nhớ nha, nhớ giùm thầy cái từ "kiết sử", quan trọng lắm. Để biết là Thánh hay không Thánh thì quan trọng là diệt trừ được kiết sử hay hay chưa mà thôi, nên phải nhớ thêm cái từ này. Kiết sử quan trọng lắm nha. Có những bậc thánh xuất hiện giữa đời nổi tiếng vì cái vị đó có cái sứ mạng, họ tái lai giữa cuộc đời này,
[1:21:15]họ xuất hiện lừng lẫy, nổi bật, giáo hoá được nhiều, nổi tiếng mà họ đúng là thánh. Nhưng cũng có những bậc thánh ẩn dật chẳng ai hay. Họ sống lặng lẽ trong rừng, trong núi, họ không có duyên giáo hoá, không tiếp xúc, chỉ ai vô tình tiếp xúc được mới biết đó là một bậc thánh siêu phàm, nhưng họ lại không nổi tiếng. Cho nên đây là trường hợp, cũng có những bậc thánh là hiện ra cái uy đức rực rỡ, và có những bậc thánh thì nhìn thấy chìm lặng, mình không thấy rõ. Ví dụ như là nhìn như Thầy Quảng Tiến á, thấy thầy rực rỡ phải không? Đẹp trai, hồng hào, giọng nói rất là thanh cao, thì có khi bậc thánh họ hiện ra như vậy.
[1:22:01]Nhưng cũng có những người, có những bậc thánh mà xấu, ốm, nói không ra hơi, phải cầm micrô nói người ta mới nghe, còn không người ta không nghe được. Cũng có những bậc thánh già già ngồi đó, không biết được, không biết.
[1:22:21]Ở đời này thì ta đề phòng nữa là có những kẻ giả hiệu tự xưng là thánh, vì họ xem trong sử họ thấy là các vị thánh đôi khi phải tự xưng ra, thế bây giờ họ cũng tự xưng họ là thánh để thu hút quần chúng kéo về. Và họ có cái tổ chức bí mật, họ cho tay chân, thuộc hạ, họ trả tiền, trả lương đi khắp nơi để ca ngợi họ. Cho nên hôm nay ta nghe gặp một người rủ ta, nói: "Trời ơi, cái vị đó cao siêu, ổng là thánh, ổng xuất hiện để ổng cứu độ trần gian này", thì quý Phật tử làm ơn sao? Khoan tin nha, vì cái người họ tới nói mình họ được ăn tiền, họ được tập huấn, đào tạo, ăn nói có bài bản để họ thu hút mình, thế là mình đi.
[1:23:16]Họ nói: "Đi đi đi đi, tui bao tiền xe cho đi", rồi đi lại thăm ông thánh nào đó mà họ bao tiền xe cho đi, họ rủ đi rất là đông. Nhưng mà sự thật đó là gì? Đó là một tổ chức thôi. Ông thánh đó thì là loại giả, giả hiệu, còn tay chân thì đi khắp nơi để thu hút, để kéo người ta về. Bây giờ đời này nó hay có cái tổ chức mà nó đều thuộc về cái gì? Thuộc về chính trị phía sau cả, nó đều là những tổ chức chính trị bí mật cả, chứ không phải là sự thật. Ta nếu mà mình thiếu phước, mình nhẹ dạ, mình tin theo những cái tổ chức đó, tin theo những cái bậc thầy, bậc thánh giả hiệu đó, cuộc đời mình tiêu. Mình gây nhầm cái nhân tà, mình gây nhầm cái nhân tà.
[1:24:05]Những cái người mà xưng cái gì thì được, mà xưng là thánh rồi chết xuống địa ngục cả. Mà xuống địa ngục rồi, mình đi theo họ mình cũng sao? Mình cũng mí mí địa ngục theo, nhưng mình nhẹ dạ nhưng mình gây cái nhân tà, nên nhớ như vậy. Là chánh pháp thì một bậc thầy không có quảng cáo,
[1:24:29]mà để "hữu xạ tự nhiên hương", chính cái đạo lý, chính cái lẽ phải để cho mọi người tự đánh giá. Còn những kẻ thánh giả hiệu mà nó có tổ chức chính trị ở phía sau á thì nó có một cái tổ chức thả người đi khắp nơi để nó lôi người ta về, nó bao xe, bao ăn, bao uống đưa về. Và cái người mà tổ chức đi đi đưa người ta về được trả tiền, trả lương đàng hoàng. Tổ chức nó tinh vi lắm, nên đời này nó còn có cái đó, ta phải hết sức là là cẩn thận.
[1:25:05]Bây giờ đã xa Phật, những bậc thánh ít dần, ít dần giữa loài người. Cho nên vì vậy, ta phải cẩn thận cho mình và cho mọi người, đừng có dễ tin rằng có thánh ở trần gian này, đừng dễ tin. Nhưng cũng không mất cái lý tưởng tu hành, cũng không mất cái niềm tin tu hành nơi chính mình. Có thể bậc thánh là ít, nhưng mỗi người chúng ta phải phấn đấu để trở thành thành thánh cho cuộc đời này. Việc mà ta trở thành thánh cho cuộc đời này nó không phải là một cái gì cao sang, vinh quang, mà là một bổn phận bắt buộc. Ai cũng phải có cái bổn phận là tu tập để trở thành thánh. Hết. Bất cứ ai cũng phải có bổn phận như vậy, và đó là một điều rất bình thường.
[1:26:08]Nhớ như vậy nha. Ta không được phép cứ duy trì mãi cái tình trạng phàm phu, ngu si, mê muội, thấp hèn như thế này hoài. Tất cả chúng ta, từng người từng người của chúng ta đều phải có bổn phận tu để trở thành thánh nha. Vì sao? Vì trước hết là cứu độ cho chính chính mình; hai là đóng góp vào cái thế gian này cái sự thánh thiện mới. Cứ nhiều người làm thánh thì thế gian này trở nên tốt lành, thánh thiện, nhớ như vậy. Thiếu thánh thì thế gian này trở thành một cái cõi xấu xa, tội lỗi. Thêm nhiều thánh thì thế gian này là một nơi tốt lành, an vui, hạnh phúc, thánh thiện, nhớ như vậy. Và vì vậy, từng người trong chúng ta, mỗi người trong chúng ta
[1:27:13]ai cũng phải kiên trì nha, quyết tâm tu tập để trở thành thánh. Đó là bổn phận bắt buộc, chứ nó không phải là cái vinh quang cao siêu. Mà ta nhớ thánh là gì? Thánh là vị vị tha, sống hoàn toàn vì vì mọi người, vì chúng sinh, không một mảy may một chút xíu nào mà sống cho mình mình nữa, nhớ là như vậy. Hôm nay vậy, nhân cái ngày giỗ Tổ khai sơn chư tổ tiền bối của chùa Liên Trì, rồi Thượng toạ trụ trì Thích Quảng Tiến cũng tổ chức nhiều cái lễ hội kèm theo, cầu siêu cho những nạn nhân bị tai nạn giao thông, thai sản, anh hùng liệt sĩ, vân vân, nhiều nhiều cái loại hình cầu nguyện trong hôm nay, thì chúng ta vậy,
[1:28:07]về đây với Thầy, ở đây với Thầy để dự cái buổi lễ này, à dâng một nén hương, tụng lên một lời cầu nguyện để hướng về chư Tổ, hướng về mọi điều, hướng về chúng sinh, à xây dựng thêm cho cái tâm linh của cái cõi đất này được an lành, được thánh thiện. Và chúng ta cũng vừa nói với nhau một bài pháp thoại hiểu về bậc thánh để ta thấy rằng có những trường hợp, có những bậc thánh ta không hiểu được nhưng vẫn là thánh. Để ta thấy rằng có những người dường như là thánh mà té ra không phải là không phải là thánh. Và ta hiểu một điều là cách Phật đã xa, những bậc thánh vắng dần, ít dần nên ta cẩn thận, đừng dễ tin.
[1:28:54]Không dễ tin nhưng mỗi người trong chúng ta ai cũng phải quyết lòng, kiên trì tu tập để chính mình phải trở thành một bậc bậc thánh để đóng góp cái sự thánh thiện vào cho cho thế giới này, cho hành tinh này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.