[0:18]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm trước ta nghe bài về sức khỏe đúng không ạ? Sức khỏe cơ thể. Hôm nay ta cũng nghe bài về sức khỏe nhưng mà sức khỏe tinh thần nha. Để
[0:36]để ta biết mà ta giữ gìn cái tâm trí, cái trí não, cái tinh thần của mình cho nó được sáng suốt, bình yên, khỏe khoắn hết cái kiếp này tới những kiếp sau. Làm sao tới khi qua đời mà tâm vẫn còn rất là sáng suốt nha, mong là như vậy. Đừng có bị lẫn, bị quên, bị đãng trí. Cái tinh thần, cái sức khỏe tinh thần nó bao gồm những điều như thế này. Thứ nhất là ta
[1:08]nhận thức ngoại cảnh được rõ ràng.
[1:12]Ví dụ như ta nhìn thấy cái gì thì nó ra cái nấy. Cái nhìn đó thì nó là của con mắt. Nhưng mà sau đó thì nó đưa tín hiệu vào trong trong não, trong cái vùng gọi là thần kinh thị giác. Thì khi mà cái tín hiệu vào được thần kinh thị giác trong não thì lúc đó mới thực sự là ta mới nhìn thấy được cái ngoại cảnh, cái vật thể bên ngoài. Còn cái người mà ví dụ con mắt thấy được nhưng mà cái thần kinh thị giác bị hư thì có khi nhìn sai hoặc không nhìn thấy. Mắt vẫn mở trao tráo mà không thấy gì cả vì cái thần kinh thị giác trong não bị hư. Hoặc là có khi nó bị nhầm thì thấy cái người phụ nữ mà nhìn thấy thành đàn ông ví dụ vậy, đó là cái xử lý sai.
[2:04]Thấy cái hình tròn lại thấy nhìn thấy là hình vuông ha. Thấy người ta đang khóc tưởng người ta đang cười thì đó là cái nhận thức sai. Hoặc là cái tai nghe tiếng cũng vậy. Tai nghe tiếng ta nghe được rõ trong cái khoảng cách tương đối thì
[2:25]ta hiểu được cái âm thanh đó thì coi như là cái thần kinh thính giác của ta tốt là cần cái sự nhận thức như vậy. Hoặc là cái ta va chạm, tiếp xúc. Nên cái cái tinh thần gọi là sáng suốt ở cái mức đầu tiên là cái sự nhận thức rõ ràng đối với ngoại cảnh. Mà đó là cái căn bản của cái con người. Con vật nó cũng như vậy và con người nó cũng như vậy. Là để gọi là tinh thần sáng suốt thì con vật nó thấy cái gì ta cũng thấy giống như vậy, nhưng mà con người thấy cao hơn vì ở những phần phía sau. Tuy nhiên, có một số điều về cái cảm nhận về ngoại cảnh thì con người lại thua con vật. Ví dụ như con rắn nó có thể nó nhìn thấy được cái
[3:22]cái nóng và lạnh, còn con người không nhìn thấy. Ví dụ như ta nhìn một vật ở cách xa ta ta không biết cái vật đó đang nóng hay đang lạnh, nhưng con rắn thì nó nhìn thấy. Trừ trường hợp một số người mà có cái trực giác ví dụ như nhìn cái nhìn cái vật từ xa mà tự nhiên biết nó đang nóng hay đang lạnh ví dụ vậy. Hoặc một số người khi đi vào rừng mà nhìn cái cây là biết cái cây này thuộc loại thân cứng hay thân mềm, mặc dù chưa bao giờ chạm vào, chưa bao giờ biết nhưng mà cái cái cái cái cái cảm nhận đó là cái cảm nhận này là động vật có nhiều hơn là con người mình.
[4:08]Hoặc là khi ta nhìn một cái lá cây thì ta biết là lá cây này có độc hay không có độc, mặc dù chưa bao giờ được học. Hoặc là nhìn một con vật, người ta nhìn thấy con cá người ta muốn câu mà ăn, nhưng mà ta nhìn cái ta biết là con r- con cá này ăn được hay không ăn được, nó có độc hay không có độc. Thì cái cảm nhận đó là nó ở lạ là cái là nó nâng lên một cấp lên rất cao. Cũng là cái nhận thức ngoại cảnh nhưng mà ta biết nhiều hơn người khác biết. Mà con vật có những con vật nó biết nhiều hơn con người biết, dù là cùng cái tín hiệu giống hệt nhau, nhưng mà không biết tại sao ta nhìn ra được nhiều hơn.
[4:51]Cũng giống như là như thầy, thầy có cái khả năng vậy đó, thầy nhìn cái hoa này biết hoa giả ngay. Hay vậy, thầy giỏi vậy.
[5:03]Rồi hoặc là vậy là ví dụ như ta nhìn một người,
[5:09]tự nhiên ta hiểu được tâm tính của người đó, ta hiểu được vận số của người đó. Mặc dù là cái thông tin trên gương mặt người đó cũng chỉ như vậy, ai cũng nhìn thấy. Thì cái mà đầu tiên là cái nhận thức ngoại cảnh cho đúng cái đã, đó là một sự là một cái sức khỏe của tinh thần đầu tiên vậy. Cái thứ hai là tới cái nhận thức những cái vấn đề trừu tượng. Thì qua tới những vấn đề trừu tượng này thì bắt đầu đây là vai trò của con người. Khi ta nói là một con người cần có một cái cơ thể khỏe mạnh và một cái tinh thần sáng suốt là ta muốn nói đến cái thứ hai này. Chứ còn cái việc nhìn thế nào biết thế đó thì con vật cũng như vậy.
[6:00]Ha, nhưng mà chỉ mới gọi là bình thường thôi. Còn khi mà nhận được những thông tin trừu tượng, hiểu đúng được nó thì bắt đầu gọi là ta ở cái tầm mức tinh thần khỏe khoắn, sáng suốt của con người. Ví dụ như thế này,
[6:19]ta nhìn thấy một người, cái người đó cười, người đó cười với ta một cái.
[6:31]Thì cái nhận thức mà cụ thể đó là cái gì? Là người đó cười, đúng không ạ? Nhưng mà nhận thức trừu tượng là gì? Nhận thức trừu tượng về cái nụ cười đó là gì? Đây, đây mới gọi bắt đầu gọi là sự sáng suốt tinh thần. Đây là cấp độ của con người. Ví dụ người đó nhe răng cười: "Hê." thì ta biết là người đó cười, nhưng mà đó là nhận thức cụ thể. Nhưng nhận thức trừu tượng của cái nụ cười đó là gì? Là gì? Suốt đời thấy người ta cười rồi mà không nhận không không nhớ à? Là lúc hiểu ngay người ta sắp vay tiền mình. Đó đó là trừ- đó là cái nhận thức trừu tượng. Hiểu.
[7:18]Thật ra thì nó có cả ngàn cái vấn đề, cả nghìn cái vấn đề sau cái nụ cười, phải không ạ? Cả nghìn vấn đề phía sau nụ cười, nên mỗi người cười cách khác nhau. Tức là ví dụ ta đi gặp người nước ngoài, cái họ nhìn ta, cái ta nhìn họ, cái họ cười một cái thì cái đó là gì? Ngoại giao thôi, xã giao thôi, thể hiện cái sự thân thiện và họ là khách nước ngoài, họ cũng không có muốn cái ác cảm với cái người địa phương. Và ta cười lại để nói điều gì? Nói rằng chúng ta cũng welcome họ, phải không ạ? Ta hiếu khách, ta cũng rất là vui mừng họ đến với ta vậy thôi, rồi đi. Đó. Rồi có người lại cười với ta một cái thì
[7:59]nhiều chuyện phía sau, nhưng mà sợ nhất là nụ cười vay tiền nha. Khi mà thấy họ lại họ gãi gãi đầu họ cười một cái thì mình phải nói ngay đầu tiên là gì? "Tôi hết tiền rồi." Đó là câu trả lời chính xác. Nhận thức trừu tượng. Hoặc là bây giờ cũng con người, cũng phố xá, cũng làng mạc nhưng mà ta nhìn thấy cái người đó mặc cái bộ đồ như thế, cái chợ búa đông đúc như thế, cái nhà cửa như thế thì cái thấy thì ai cũng thấy như vậy, nhưng mà để hiểu được cái sau những cái cảnh trí đó là cái gì thì nó thuộc cái tầm mức cao hơn của nhận thức, là nhận thức cái sự việc trừu tượng. Là ta biết ngay cái làng này sống yên vui, hòa bình.
[8:50]Người dân ăn mặc tươm tất, chợ búa có vẻ đông đúc, nhà cửa có vẻ khang trang, đường xá có vẻ sạch sẽ thì ta biết rằng cái làng này có cái người lãnh đạo tốt, chính quyền ở làng này tốt và người dân ở đây là những người có văn hóa, có cái đạo đức, lối sống, cho nên thấy cái phong cách người ta hiền lành, mọi cái nó chỉnh chu, nó tươm tất. Thì cái mà đánh giá rằng cái làng này có văn hóa, chỉnh chu, tươm tất, người lãnh đạo tốt thì nó thuộc về nhận thức về trừu tượng. Cái nhìn từ những cái từ cái nhận thức của những cái sự việc cụ thể nhưng mà ta hiểu ra được những cái vấn đề trừu tượng giấu ở phía sau đó
[9:35]thì gọi là cũng gọi là nhận thức rõ ràng, thì là một cái tinh thần sáng suốt.
[9:43]Con người ta á, cái giá trị của con người hơn ở con vật chính là nhận ra được những điều trừu tượng núp ở phía sau cái những cái sự việc cụ thể. Cái giá trị là là ở chỗ này. Và ta nói ví dụ như con người lý tưởng là một cơ thể khỏe mạnh, chứa đựng một cái tinh thần minh mẫn, thì cái tinh thần minh mẫn chính là cái khả năng mà nhận thức được những cái điều trừu tượng trong cuộc sống này. Mà ai nhận thức sâu xa, chính xác những vấn đề trừu tượng thì ta gọi là người người sáng suốt, có một cái tinh thần khỏe mạnh. Và người đó đứng ở vị trí của con người có giá trị cao. Còn những cái sự việc giống nhau mà ta cứ nhìn nhầm,
[10:35]ta đánh giá sai thì ta thuộc là những người có có trí tuệ thấp. Cái vấn đề là như vậy. Cái việc mà nhận thức những vấn đề trừu tượng thì nó mênh mông lắm. Đây là vấn đề của con người. Hôm nay ta cũng không có thời gian để nói hết, nhưng mà từ từ chúng ta sẽ nghiệm lại trong cuộc sống và ta thấy rõ ràng rằng là
[11:04]ta thấy một mà ta hiểu mười những vấn đề phía sau, thì cái hiểu mười những vấn đề phía sau đó gọi là cái nhận thức trừu tượng. Và cái tư duy nhận thức trừu tượng này là cái cấp độ cao của loài người, và loài người hơn nhau ở điều này, hơn nhau ở điều này. Có những người ta phải nói rất nhiều họ mới hiểu, có những người mà ta chỉ nói thoáng qua họ hiểu hết. Cái mức độ nhận thức họ rất nhanh, rất sắc như vậy. Như vừa rồi thầy hay giới thiệu một cái bộ phim mà thầy yêu cầu mọi người phải tìm xem. Cái bộ phim có cái tựa là "The Man from Earth", cái tựa cái con người từ cái trái đất, nhưng mà tiếng Việt mình dịch là "Người bất tử", sản xuất năm 2007 của Hollywood.
[11:56]Cái bộ phim nó dài vào khoảng một tiếng rưỡi, chỉ có một cảnh một ở trong một căn phòng năm sáu người nói qua nói lại, nhưng mà nội dung phim là một sự chấn động khủng khiếp. Mà đa phần ít ai coi, ít ai xem phim đó bởi vì cái thông tin trừu tượng mà nó chứa đựng trong bộ phim đó kinh khủng quá. Cái người không có tri thức không coi phim đó nổi. Nhiều khi những vấn đề rất lớn mà họ chỉ nói thoáng qua có hai ba từ, nhưng nếu mình hiểu thì mình giật mình kinh kinh hoảng luôn vì cái vài ba từ họ nói thoáng qua đó. Cho nên bộ phim đó dành cho những người hết sức là có tri thức mới xem được. Nói đến những vấn đề về triết học,
[12:45]về lịch sử, về khảo cổ, về văn hóa rất là lớn của thế giới mà chỉ nói thoáng qua thoáng qua thoáng qua trong hai ba từ của những nhà giáo sư hàng đầu của một đại học của Mỹ ngồi nói chuyện với nhau. Mà cái diễn biến của câu chuyện kinh khủng. Coi xong bộ phim đó rồi thì ta thấy những người trong đóng vai trong phim đó họ sửng sờ, khóc. Ta ngồi ở ngoài ta coi rồi ta cũng điếng người luôn vì những điều được nói trong cái bộ phim đó. Và thầy yêu cầu những ai là đệ tử của thầy phải tìm xem bộ phim đó để thử thách cái trí tuệ của mình đến mức độ nào. Bộ phim đó bộ phim cực kỳ trừu tượng, cực kỳ thử thách về trí tuệ.
[13:31]Nhưng mà cái nội dung nó nói đến những vấn đề hết sức là kinh khủng, lật đổ nhiều cái tư tưởng ta không ngờ được. Nên nên cái nên cái coi bộ phim nó đòi hỏi ta phải có cái sức nhận thức về sự trừu tượng rất lớn mới coi nổi. Mà trước đó ta phải có kiến thức rất lớn về lịch sử, về văn hóa, về sinh học, về y học, về đạo học, rất nhiều mới coi nổi cái bộ phim đó, nó như vậy. Cái yếu tố thứ ba của cái một tinh thần được gọi là khỏe khoắn, sáng suốt chính là có trí nhớ tốt. Cái trí nhớ nó là cơ sở của hoạt động tâm thần kinh. Ta không thể có hoạt động tâm thần kinh nếu ta không nhớ gì hết, nó như vậy.
[14:28]Giống như một cái máy tính, cái căn bản của một cái máy tính vẫn là gì? Cái ổ cứng, hard drive, cái bộ nhớ của nó. Nếu không có bộ nhớ thì không có hoạt động của vi tính, không hoàn toàn không. Tức là luôn luôn hoạt động của đầu óc chúng ta cũng giống như hoạt động của máy tính là phải xử lý dữ liệu, xử lý thông tin, mà cái thông tin đó được chứa đựng phải có sẵn nằm trong bộ nhớ. Hoặc là bộ nhớ tạm thời, hoặc là bộ nhớ dài hạn đều phải là phải là nhớ. Nên cái người có một cái tinh thần khỏe khoắn là cái người có cái trí nhớ tốt. Còn ta hay quên thì hết là một điều hết sức thiệt thòi về cái sức khỏe tâm thần kinh của ta.
[15:20]Trong học tập ta ta thất bại. Trong công việc làm ta thất bại, trong cư xử, đối xử với mọi người ta cũng thất bại khi mà trí nhớ ta kém. Mà nếu ta đến cái độ mà mắc cái bệnh gọi là bệnh Alzheimer đó, xóa dần dần hết trí nhớ thì ta thất bại hoàn toàn với tư cách của một con người. Thì mọi người nhìn thấy ta có cái hình hài đó thôi, họ thương cảm thôi, chứ ta không còn giá trị với cuộc đời, với mọi người chung quanh nữa, vì ta không nhớ ai nữa và mọi người không thể giao tiếp với ta được nữa. Họ nhìn thấy ta, họ thương cảm ta, đôi khi họ chăm sóc ta, nhưng mà ta không còn giá trị với ai nữa khi mà bộ nhớ đã biến mất.
[16:08]Còn cái người mà có bộ nhớ tốt, nhớ được nhiều thì ta xử lý vấn đề lẹ, khỏi phải tra cứu. Gặp nhau nhớ chuyện ngày xưa, gặp việc nhớ cái điều ta đã học. Còn ở trong học tập, những cái định lý, những cái công thức ta nhớ hết thì lúc ta làm bài tập thật là thật nhanh, không cần phải mù mờ. Ví dụ, ta giải bài toán đó ta cần cái công thức đó, mà nếu ta quên công thức đó thì ta không giải bài toán đó được. Cho nên là nếu một người học sinh, sinh viên mà khả năng nhớ rất nhiều thì khả năng học là là vượt trội. Nên ai mà có cái lợi thế về trí nhớ thì đã là một cái lợi thế lớn trong học tập, trong công việc.
[16:58]Ví dụ như có một thầy, thầy là thầy Lê Mạnh Thát á, mà thầy Thích Trí Siêu ở trong miền Nam, thì đi qua Mỹ du học thời xưa mà thầy đậu ba cái bằng tiến sĩ ở ba cái lĩnh vực khác nhau: triết học, y học,
[17:20]và một cái một cái ngành về cái kỹ thuật nữa, lạ vậy. Tiến sĩ, ba cái bằng tiến sĩ ba lĩnh vực khác nhau hẳn luôn. Và thầy nói rằng thầy cũng là một trong những người đầu tiên đặt cái nền tảng về cái khoa học máy tính, máy tính như vậy, lúc đó vậy, mà ổng trí nhớ ổng kinh hồn. Ổng gặp ai vậy đó, mười mấy năm sau cái ổng nhắc lại người ta là trong cái lần gặp đó đã nói chuyện gì với nhau, gặp nhau lúc nào. Mấy cái chuyện vặt vãnh là mình xóa mất khỏi đầu, mình chẳng ghi nhớ làm gì cho mệt, nhưng ổng nhớ hết, nên được cái lợi thế là ổng học rất là giỏi. Và trên đời cũng có những người như vậy. Còn nếu ta kém cái lợi thế về trí nhớ cũng là một cái thiệt thòi.
[18:02]Còn cái vấn đề làm sao để có trí nhớ thì lát nữa ta nói dần dần dần dần nha. Cái thứ năm là khả năng suy luận, suy diễn nhanh và chính xác.
[18:18]Đây là bắt đầu tới cái mức độ cấp rất cao của cái trí tuệ của con người.
[18:27]Ví dụ như một người vừa bước vào nhìn mình, cái mình hiểu ngay họ muốn nói điều gì, dù không phải thầy bói mà cũng không phải thần thông, chỉ vì mình suy luận nhanh quá và chính xác quá. Làm sao mà họ mới bước vô mình mình đoán họ muốn nói cái điều gì? Chỉ bởi vì cái dáng đi của họ, cái cặp mắt của họ nhìn, và cái quá khứ của họ mình đã từng tiếp xúc, kết hợp một cái rẹt một cái, tổng hợp lại hết liền, quá khứ con người này là cái gì, họ đã sống như thế nào, họ đã làm cái gì, mình đã nói chuyện những điều gì, ngày hôm nay họ xuất hiện với cái điệu bộ như thế này thì biết ngay họ sắp sửa nói cái chuyện gì.
[19:14]Mình tổng hợp một cái ba bốn vấn đề suy diễn ra liền là họ đến họ chuẩn bị báo một tin không vui lắm, về cái cá nhân gia đình của họ. Về cái mà gia đình của họ, mình biết ngay là cái chuyện ví dụ chuyện tình cảm vợ chồng ngay lập tức luôn. Chưa đợi họ nói ra là đoán rồi, và họ nói từ từ, mình cũng ngồi lặng lẽ nghe họ nói và đúng như mình đã đoán ngay. Thì cái này không phải là thần thông, không phải bói toán, mà là khả năng suy luận nhanh quá và chính xác quá. Thì Sherlock Holmes cũng chỉ làm vậy thôi. Nhen! Thám tử Sherlock Holmes cũng chỉ là như vậy, nhanh quá. Mà người mà đến mức độ này rồi thì
[19:58]ta gọi là người thành công trong cuộc sống vì họ khôn ngoan trong cuộc sống. Còn trong học tập cũng cần như vậy, nhưng trong học tập á có nhiều khi ta giỏi trong học tập mà khi bước ra ngoài cuộc sống ta không đạt được đến cái cái mức độ khôn ngoan đến như vậy, bởi vì sự suy diễn của ta không có nhanh và không chính xác như vậy. Ví dụ như là trong học tập thầy cho ra cái đề toán, thì mỗi người tìm cái đường đi giải. Ta đọc vào một số dữ liệu ta tìm cái hướng đi ta giải bài toán mà ta suy diễn nhanh quá cho nên ta giải xong liền trong chớp mắt. Thì một buổi thi ba tiếng đồng hồ mình giải nửa tiếng đồng
[20:37]hồ xong mất bài toán và giải hoàn toàn đúng luôn. Nhưng có những người thời gian còn cứ mày mò mày mò làm cũng xong bài toán rồi cũng đạt được điểm mười. Hai người ra điểm mười như nhau, nhưng mà cái người làm nửa tiếng xong và chính xác mà người làm ba tiếng mới xong cũng chính xác, bước ra đời khác nhau một trời một vực. Bước ra khác nhau trời vực, bởi vì trong cuộc sống này nhiều khi tranh nhau trong vòng hai ba giây là một người đã bước qua một cái đẳng cấp khác, nắm lấy một cơ hội khác.
[21:09]Ví dụ như là bước vào phỏng vấn, rồi ông một cái ông giám đốc ông ngồi ổng phỏng vấn cái người đi xin việc, ổng nói: "Bây giờ trong cái bối cảnh mà cá chết hàng loạt ngoài biển thì anh cho tôi cái phương án mà đi bán cá", ví dụ vậy. Mình ngồi mình bóp trán mình suy nghĩ, nửa tiếng sau mình đưa ra cái phương án cũng hợp lý ha, rồi tức là phải lấy cá nguồn ở đâu rồi giải thích cho cái người ăn tiêu thụ như thế nào, và lúc đó là mời giám đốc ăn thử như thế nào, vân vân. Và còn một người trong ổng kia vừa dứt lời là trả lời liền, đưa ra phương án liền trong chớp mắt, thì ai sẽ là người được nhận việc? Phải không?
[21:53]Dĩ nhiên là cái người mà họ nhanh, chính xác, họ được nhận việc liền. Đúng không ạ? Đúng không? Không, sai! Vì sao? Vì giỏi quá ông giám đốc ổng sợ giành chức của ổng. Cuộc đời đôi khi nó như vậy. Cho nên có những người ví dụ ông kia ổng hỏi vậy: "Hiện nay cá ở Hà Tĩnh gì đó, Quảng Bình chết hàng loạt, bây giờ ví dụ anh được nhận việc vào anh có cách nào anh bán cá?", thì trong chớp mắt nghĩ ra liền, nhưng mà ổng khôn hơn một bước nữa, ổng từ từ ổng trả lời một cách giống như là không phải quá khôn để cho ông thử việc đừng sợ, chấp nhận ổng vào mà không sợ vì cái tài ổng khủng khiếp quá. Cho nên người này khôn tới hai ba cấp độ.
[22:38]Nhìn cái gương mặt cái người phỏng vấn mình biết ngay cái người này chưa hề đến chùa Từ Mai nghe pháp, cho nên trong tâm còn nhiều đố kỵ. Mình mà bày tỏ cái khôn ngoan qua hết thì họ sẽ ganh tị liền và họ sẽ báo cáo bậy là không nhận mình, cho nên mình cũng giả vờ khôn vừa vừa thôi, cũng bán cá được nhưng không quá khôn. Còn một người phải bóp đầu bóp trán mới nói ra được giải pháp, còn một người nói liền, nói thao thao liền cũng không khôn. Cho nên vậy, có người khôn đến mức độ mà giấu bớt cái khôn của mình luôn mới là người thiệt khôn phải không ạ? Thì trong cuộc sống như vậy, tức là ta suy diễn vấn đề thật
[23:17]nhanh, suy luận cực nhanh và cực chính xác, là vậy. Trong cuộc đời thật ra nó có nhiều lúc ta quyết định khó khăn. Sau này thầy sẽ giảng một bài như vậy: Những quyết định khó khăn trong cuộc đời. Vì có những lúc ta nên quyết định A hay quyết định B thực sự là không phải dễ. Thầy nhớ hồi xưa về thầy lúc này còn mới đi vào tu, chỉ là một cái người trẻ tuổi, thì cũng nhiệt tình, đóng góp cái gì được thì đóng góp, thì có một người lại nói với với thầy thế này, nói là: "Đừng có cái gì mà cũng bày ra hết, đừng có biết cái gì mà cũng bày ra hết thì sẽ đón nhận lại cái sự ganh tị đố kỵ của người khác, nó nó không có lợi cho cuộc sống này."
[24:09]Thì thầy suy nghĩ liền, thầy suy nghĩ là
[24:14]nếu mà mình không đóng góp thì là cái gì?
[24:19]Không tạo được công đức, không cống hiến được cho đạo. Để được cái gì? Để gọi là bảo vệ bản thân mình trước cái sự đố kỵ của người khác. Còn nếu thầy chấp nhận cái sự đố kỵ của người khác thì thầy mới có cơ hội để cống hiến. Mà nói giỏi thì cũng chả giỏi gì, ba cái chuyện lặt vặt đó mà có gì đâu, trên đời này có gì gọi là giỏi, ai cũng làm được cả. Nên thầy ngồi ngẫm nghĩ nên thầy quyết định là thôi cứ cống hiến, miễn là lòng mình đừng có tự cao thôi, chứ nếu không chịu cống hiến thì mình sống ích kỷ. Nghĩ như vậy thầy quyết định một con đường là cứ phải cống hiến và
[24:59]thôi tới đâu nó tới, đại khái. Đó cũng là những quyết định khó khăn trong cuộc sống này. Thì cái việc mà
[25:09]nhìn một vài vấn đề, nghe một vài vấn đề, đọc một vài cái thông tin mà ta tổng hợp tức khắc nhanh chóng, hiểu sâu sắc vấn đề phía sau thì đó là một cấp độ rất là cao của loài người. Mà người nào đạt được điều này ta gọi là người thông minh, trí tuệ, sáng suốt và và tài ba. Nhưng mà sự thực chưa phải là hết đâu, nhưng mà như vậy cũng là khá lắm rồi, người như vậy đã là khá lắm rồi. Còn cái mức độ thứ sáu nè, mới là đỉnh cao của trí tuệ, là sự sáng tạo phong phú, nghĩ ra nhiều cách thức, nhiều giải pháp, gọi là sự sáng tạo phong phú. Người nào đến được mức độ này thì mới gọi là thực sự là người có một cái tinh thần sáng suốt.
[25:59]Cấp độ thứ sáu này là sáng tạo, nghĩ ra nhiều cách, nhiều giải pháp, hoặc là sáng chế ra sản phẩm cũng là một cái lối sáng tạo, hoặc là nghĩ ra một cái cái phương pháp, cách thức cũng là một sự sáng tạo. Như vậy thầy nhắc lại là sáu cái cấp độ để gọi là một tinh thần khỏe khoắn, sáng suốt. Thầy nhắc lại nha, phải cho thuộc chứ không quên hết nghe rồi cái nghe mơ mơ một lát không nắm. Thứ nhất là gì? Quên liền thấy không? Thứ nhất là nhận thức được ngoại cảnh phải không? Qua các giác quan ta, và nhận thức rõ ràng, đúng đắn, đừng nhìn thấy nam thành nữ, nữ thành nam, thấy cái gì là rõ ràng ra cái
[26:44]đó, màu đen là màu đen, màu đỏ là là màu đỏ. Đó là nhận thức ngoại cảnh qua các giác quan rõ ràng, chính xác, đừng bị méo, đừng bị biến hình, đừng bị biến âm, đó là như vậy. Cái thứ hai là gì? Là nhận thức được những điều trừu tượng giấu đằng sau cái cái cảnh quan như thế.
[27:12]Ví dụ nhìn một người ví dụ nhìn hai người đứng bên nhau, nhìn những cử chỉ họ đối xử với nhau thì ta hiểu ra một điều là họ đang yêu thương nhau hay đang ghét bỏ nhau. Thì cái yêu thương nhau hay ghét bỏ nhau là trừu tượng, còn cái lời nói, cái cử chỉ họ xuất hiện ra đó là cụ cụ thể, đó là những hình ảnh cụ thể, nhưng nhìn những hình ảnh cụ thể đó ta đoán được cái tâm lý bên trong của họ, gọi là những vấn đề trừu tượng giấu ở phía sau. Nhận thức được đúng những vấn đề trừu tượng, đó là cái thứ hai. Cái thứ ba, thật ra thì chứ năm điều thôi, năm điều chứ không phải sáu điều. Cái thứ ba là là có một trí trí nhớ tốt nha, có trí nhớ tốt.
[28:10]Cái gì ta muốn quên thì ta loại bỏ ra khỏi bộ nhớ của mình, còn cái gì ta muốn nhớ thì nhớ mãi, đó là một trí nhớ tốt. Cái thứ tư là gì? Suy luận, suy diễn nhanh và chính xác. Chứ còn suy luận chậm quá nhiều khi cơ hội đi qua mất rồi. Cái thứ năm là gì? Khả năng sáng tạo. Tới được cái thứ năm này thì mới gọi là đỉnh cao của trí tuệ.
[28:43]Cái khác nhau giữa một cái dân tộc mà tiến bộ văn minh và một dân tộc không tiến bộ văn minh là cái chỗ nào? Cái thứ, cái thứ năm này đây. Một cái dân tộc mà ta đến đó, ta thấy hồi xưa chỉ cái gì thì người nay cứ làm y như vậy, thì ta biết rằng cái dân tộc đó ra sao? Không thể, không thể văn minh tiến bộ được. Còn ta đến một đất nước mà ta thấy họ sáng tạo từng ngày, nhưng mà những cái sáng tạo đó nó không làm mất cái bản sắc văn hóa của dân tộc đó, không làm mất cái lương tri của loài người, đi đúng trong cái quy phạm của đạo đức thì ta biết ngay đó là một dân tộc gì? Văn minh, tiến bộ. Và cả trong đạo cũng vậy.
[29:33]Ví dụ ta bước vào ngôi chùa, ta thấy ông thầy ổng cứ tụng kinh cốc cốc cốc gõ mõ. Cái hỏi: "Thưa thầy, kinh này kinh gì?" Thì ông thầy nói: "Kinh cái bản này chữ Nho." Nói: "Thầy tụng tiếng gì?" Nói: "Tụng bằng tiếng Nho." Nói: "Kinh này có từ bao lâu?" Nói: "Mấy nghìn năm." "Sao thầy không dịch ra tiếng Việt?" Nói: "Từ xưa đến giờ không dịch nên thầy cũng không dịch. Thầy ngày xưa thầy mới đi tu, thầy của thầy cũng tụng như thế này, dạy như thế này, bây giờ thầy cũng tụng như thế này, ai hiểu không hiểu ráng chịu." Thì ta biết cái đạo đó làm sao? Có tiến bộ không? Không. Lạc hậu, cổ hủ và cố chấp.
[30:13]Không tiến bộ sẽ không nhiều người đến chùa đó nữa. Bởi vì sao? Bởi vì thời đại, cuộc sống con người tiến từng, từng ngày, từng giờ, mà chùa thì đứng lại một chỗ. Cho nên, lúc nào đó, người ta đi mất rồi. Người ta đi đến đâu, mình vẫn đứng lại bơ vơ một mình với với gác chuông, hay gác trống, chẳng còn ai tới chùa nữa. Vì mình không chịu tiến bộ, cứ cố chấp, cổ hủ, lạc hậu. Có đúng không ta? Cái nghi thức nghi lễ quan trọng lắm. Giờ phải hỏi như vậy: "Thưa thầy, bây giờ vậy tụng kinh phải làm như thế nào mới gọi là tiến bộ?" Thì ở bên ngoài họ hát bằng cái điệu gì, thì trong chùa phải tụng bằng cái loại nhạc đó.
[31:06]Bên ngoài họ thích cái loại nhạc gì thì đem cái âm nhạc đó vào trong trong bài tụng.
[31:16]Nguyện cầu mai sau loài người thương nhau, thắp sáng tình yêu đưa nhau cùng đi.
[31:26]Mãi mãi bên nhau làm lại từ đầu như khi con người tìm ra thế giới.
[31:36]Đó, ngoài hát gì đưa vô đó mà tụng thì ta đi theo với cuộc đời và có khi dẫn trước cuộc đời. Còn không chịu tiến bộ, không chịu sáng tạo thì thế giới bỏ mình đứng lại một chỗ. Rồi cũng vậy, thầy có nhiều người huynh đệ cũng trên đường hành đạo quen nhau rồi kết nghĩa anh em.
[32:04]Có những lúc ngồi uống trà nói chuyện thì quý thầy đó đều nhận định rằng vì thầy không bị kẹt trong trường, cho nên thầy giảng thoát ra luôn.
[32:19]Thầy có cái là không được học trường Phật học nào, chỉ tự học, học một ít ở chùa rồi tự học, tự tu, tự tìm hiểu, tự nghiên cứu. Và luôn luôn tự hỏi là cái đạo lý này, bây giờ nói như thế nào người ta dễ hiểu?
[32:39]Lúc nào thầy cũng đặt cái câu hỏi đó. Còn quý thầy học ở trong trường ra thì phải nói y như trong trường dạy, không được nói khác. Nhiều khi lại không theo kịp cuộc sống. Còn thầy, thầy mạnh dạn thầy thoát ra luôn. Mạnh dạn thoát hơn. Nên đi theo cuộc đời, vì sao vậy? Vì căn bản của Đạo Phật là yêu thương cuộc đời. Nên từ cái yêu thương cuộc đời, muốn đem Đạo Phật đến với cuộc đời nên thầy luôn luôn tìm cách thích ứng, thích ứng với với thời đại, chỉ nhờ như vậy thôi, chứ thầy cũng chẳng có gì hay ho cả. Quý thầy, quý cô nhớ cái điều đó vậy. Ta yêu thương con người thì ta nói những điều gì cho mọi người
[33:21]dễ hiểu, chứ đừng có nói những điều mà không ai hiểu cả, một mình mình hiểu mà coi đó là cao siêu thì đó là một cái dở. Nên cái yếu tố thứ năm là: Sáng tạo phong phú là dấu hiệu đỉnh cao của trí tuệ. Mà nói: "Tại sao ví dụ nói bây giờ ta nói đất nước ta đôi khi thua kém những cái đất nước khác?"
[33:50]Thì thua kém ở chỗ nào?
[33:54]Thua kém ở chỗ nào?
[33:58]Chỗ sáng tạo thôi.
[34:04]Đánh giá cái sự tiến bộ của một đất nước nằm ở chỗ mức độ sáng tạo của người dân đó thôi. Nhìn người dân ít sáng tạo biết đất nước đó sẽ thua, sẽ đi sau và nghèo, vậy thôi, chứ không gì hết. Nên cái quan trọng là cái giáo dục phải gợi đường mà cho học sinh, sinh viên, con người sáng tạo, mãi mãi sáng tạo. Nhưng mà đừng sáng tạo để rồi trở thành cái bệnh. Tại vì sao? Cứ đi tìm cái mới mãi, thế giới cũng sẽ rơi vào một cái khủng hoảng. Vì sao? Vì cái giá trị của những điều cũ chưa được tận dụng hết mà đã lật đật, vội vàng tìm ra một cái mới không cần thiết lắm. Cho nên cứ sáng tạo mãi coi chừng cũng có thể rơi vào một cái cuộc khủng hoảng.
[35:03]Ví dụ như là cái điện thoại di động, smartphone này. Trong tất cả những phòng thí nghiệm của các hãng điện thoại lớn, ngày đêm họ cái cái đội ngũ kỹ sư, chuyên viên của họ cứ phải sáng tạo, sáng tạo cái mới để cạnh tranh. Vì nếu người ta đưa ra cái điện thoại có cái tính năng cao cấp đó mà mình không có thì khách hàng lại bỏ mình, không mua nữa. Vì vậy, họ cứ tranh nhau mà sáng tạo bí mật trong các phòng thí nghiệm. Cái điện thoại mình xài chưa cũ đã phải mua cái điện thoại khác. Và thế giới lần lần ngập rác vì sáng tạo nhiều quá, đổi mới nhanh quá, tiến bộ nhanh quá cũng lại là một cuộc khủng hoảng.
[35:51]Nên một lúc nào đó, thế giới phải ngồi lại, ngừng lại để suy nghĩ mà điều chỉnh sự sáng tạo lại, cho phép cái tốc độ sáng tạo vừa phải để đừng đẩy loài người rơi xuống vực thẳm. Nhưng mà hiện nay người ta chưa suy nghĩ đến cái mức độ này. Hiện nay, người ta chỉ đang thi đua sáng tạo hết mức để cạnh tranh nhau về về thị trường, về thị phần, về lợi nhuận và vô tình đẩy cái thế giới đi vào vực thẳm vì sự sáng tạo vô hạn không lối thoát, như là con ngựa mà không kìm lại được nữa, không biết được điểm dừng. Không sáng tạo thì ta chết đứng á, nghèo khổ, thua kém, nhưng mà sáng tạo đến cái mức độ không
[36:45]kìm cương được nữa thì cũng đẩy xã hội, để thế giới đi vào sụp đổ luôn. Nên cái sự sáng tạo là một vấn nạn. Nó là cái động lực để cho thế giới này tiến bộ, nhưng nó cũng là vấn nạn tương lai đẩy thế giới đi vào sụp đổ. Hôm nay, thầy nói những điều này chưa từng ai nói ra. Nhưng mà phải mọi, nhân loại phải suy tư về điều này, về cái tốc độ sáng tạo như hiện nay, đang là nguy cơ. Ví dụ như ta vào làm một cái hãng nổi tiếng, ví dụ hãng Samsung, hay là cái hãng Apple, những hãng đó, ừ những những cái hãng mà công nghệ tiên tiến á, thì họ yêu cầu một tháng bất cứ một nhân viên nào cũng phải trình lên một cái sáng kiến.
[37:40]Nhiều khi sáng kiến đó cũng không ứng dụng được, nhưng miễn có sáng kiến thì anh còn được ở lại làm ở nơi công ty này. Còn nếu trong một tháng đó anh không nghĩ ra cái gì mới thì chuẩn bị xách gói đi. Tức là nó ép con người phải luôn luôn sáng tạo, làm cho con người ta phải mở cái trí tuệ mình ở phần đỉnh cao á, cái phần thứ năm á, phần đỉnh cao sáng tạo. Họ thúc ép như vậy và có nhiều người đuối sức luôn. Nhớ như vậy. Vì sao vậy? Bởi vì sáng tạo nó là đỉnh cao của trí tuệ mà nó cũng vắt kiệt hết sức lực, tinh thần của con người. Cái người nào cứ bị bắt cứ phải sáng tạo, sáng tạo, sáng tạo một thời gian bộ não sẽ có thể hư.
[38:24]Mà những người nào hay bị cái điều này? Những người nào mà hay bị sáng tạo đến một lúc rồi bộ óc hư luôn?
[38:34]Nhớ là khi sáng tạo ta vắt kiệt cái năng lực tiềm tàng của trí não. Những người nào mà làm công việc về sáng tạo là hay bị cái điều này. Người nào? Nhạc sĩ nha, tạo ra những dòng nhạc mới, mới mãi, không được phép lặp lại, không được bắt chước của ai và không được phép lặp lại chính mình. Cái dòng nhạc đó mình đã soạn rồi, lần sau tránh không soạn lại. Cái dòng nhạc đó đã có người ở đâu soạn rồi, tránh không đụng chạm với người ta. Rồi cái nữa là nhà văn. Nhà văn cũng phải sáng tạo liên tục trong não mình. Nếu không có một cái sức mạnh phi thường sau này não kiệt sức. Một hạng người nữa như là giảng sư, giảng sư Phật học.
[39:25]Tất cả các giảng sư đều khổ. Được ai mời giảng là một điều cực kỳ đau khổ.
[39:34]Không, thầy nói thật à. Tất cả giảng sư đều bị cái cảm giác đó hết. Được ai mời giảng là đau khổ, hổng biết giảng bài gì. Phải nghĩ ra, và cái nghĩ ra đó đó là sáng tạo, và cái sáng tạo nó gì? Nó vắt kiệt cái trí não mình hết. Thầy nhớ có một lần có một năm đó cái mùa trong một mùa hạ, ba tháng an cư, thầy giảng hai chục bài. Xong mùa hạ rồi, thầy như cây gỗ vô hồn. Thầy thấy mình mệt, mệt từ trong cái thẳm sâu của tâm thức, thẳm sâu vậy đó. Vậy chứ hiện nay thì sao?
[40:14]Hiện nay may mắn là thầy tìm ra một cái cái cách giảng là giảng mà không giảng gì cả. Soạn bài mà không soạn gì cả. Cho nên coi như không làm gì cả, cũng không mệt.
[40:34]Nhưng mà nghe ai mời giảng cũng sợ lắm chứ không phải không. Vì cái sự sáng tạo nó vắt kiệt hết. Nên khi những cái hãng xưởng mà họ ép các nhân viên mỗi tháng đưa ra một sáng kiến, có nhiều nhân viên chưa đợi đuổi, xin đơn nghỉ để qua chỗ khác làm, để giữ cái đầu óc mình lại. Còn những người mà cứ giữ sáng tạo hết năm này tới năm kia thì ta cũng gọi họ gần như thiên tài. Cũng là gần thiên tài mới đủ cái sức khỏe tinh thần mà cứ sáng tạo mãi. Nên ta nói nha, ví dụ bây giờ cái sức khỏe đầu tiên của ta là ta nhìn cái gì nó rõ ràng cái đó. Đó là một cái sức khỏe đầu tiên, nó không tốn sức khỏe lắm.
[41:14]Cái thứ hai, ta nhìn một cái điều, ta hiểu luôn cái bí mật ở phía sau, cái trừu tượng phía sau, bắt đầu hơi mệt mệt người rồi đó. Cái thứ ba là khi cần nhớ cái gì, lục lọi lại, nhớ ra liền. À ví dụ ta gặp người, ta nói, "À tôi có gặp anh ở đâu rồi." Bắt đầu vắt óc, vắt óc đó, cái vắt óc đó là cái mệt đó. Vắt óc lát nhớ, "À, hồi xưa là..." "Thôi thôi hổng nhắc nữa." "Nói sao vậy?" "Tôi có mượn anh 5.000 tôi trốn mất, tới bây giờ." Đó. Mấy cái... Thì phải vắt óc, cái vắt óc là mệt. Rồi cái thứ tư là cái mà suy diễn nhanh chóng, bắt đầu nó lấy, lấy cái sức lực trí não của ta rất là nhiều. Mà còn cái thứ năm mới sợ.
[41:57]Khi ta phải sáng tạo, nó vắt kiệt sức của ta. Nên do đó, một cái thế giới mà ganh đua nhau về sự sáng tạo, nó đẩy thế giới tiến bộ khủng khiếp. Nhưng mà nó đang giết hết trí não của con người và cũng làm cho một ngày nào đó thế giới sụp đổ chứ không phải là không. Nên ta cần cái tốc độ sáng tạo của loài người chậm lại. Nhưng mà hiện nay người ta cạnh tranh nhau về quân sự và cạnh tranh nhau về kinh tế, cho nên họ cạnh tranh về sự sáng tạo khủng khiếp, không biết loài người sẽ đi về đâu. Không biết. Bây giờ ta nói với nhau vấn đề này là
[42:42]làm thế nào để có một cái tinh thần khỏe mạnh nha, sáng suốt? Thì nhân quả chỗ nào, phương pháp như thế nào để ta, con cháu ta thông minh, giỏi giắn, sáng suốt, khỏe mạnh? Ví dụ như những người già thì thôi, mình cũng không nghĩ nhiều, không đòi hỏi nhiều. Mình chỉ nghĩ đến cho con cháu thôi. Tìm ra được cái bí quyết nào mà dạy lại cho cho con cháu. Còn những người trẻ thì rất cần những cái phương pháp nào đó để ta có một cái tinh thần khỏe khoắn, sáng suốt, ổn định để sống, yêu thương, làm việc và cống hiến, đúng không ạ? Nên bây giờ đây ta nói một số cái phương pháp như vậy. Đầu tiên, để cho cái bộ não mạnh thì cái gì mạnh trước?
[43:34]Hôm trước nói rồi.
[43:40]Cái gì? Cơ thể phải không ạ? Cái sức khỏe cơ cơ thể. Chắc không? Chắc không? Chắc không? Nó có một phần thôi. Có một phần là khi cơ thể ta khỏe thì tinh thần ta cũng thường khỏe theo. Nhưng mà sự thật không luôn luôn như vậy. Có những người rất khỏe nhưng mà đầu rất ngu.
[44:12]Có trường hợp như vậy. Ăn rất nhiều nha, người rất mập, nhưng mà không nghĩ ra được điều gì cả. Có không? Có, vậy đó. Mà nhiều khi là hay buồn ngủ, nhiều khi hay chóng mặt quá. Quên mất không nhớ, mà ăn thì không bao giờ quên. Có những trường hợp như vậy. Cho nên nói rằng ta khỏe cơ bắp thì đầu khỏe nó đúng một phần rất ít. Mà đúng như thế này: nội lực, khí công ta khỏe, dồi dào thì đầu ta bắt buộc phải sáng suốt. Đó là lý do mà ta khôn ngoan, đừng luyện tập cơ bắp mà phải tập cái gì? Khí, khí công. Nhớ như vậy, tập khí công.
[45:00]Cái khác nhau giữa cơ bắp và khí công thế nào? Giờ cái khí công là ta luyện cơ, ta luyện cơ, nhưng mà theo tuổi tác đến lúc nào đó cái cơ nó làm sao? Bắt đầu tế bào không tái sinh được nữa và ta đi vào cái tuổi tuổi già, rớt vào bệnh tật thì cái sức khỏe từ cơ bắp nó không tồn tại. Còn cái khí công á, ta không dùng cơ bắp. Ta dùng hơi thở. Khi ta hơi thở đúng rồi, cái nó xuất hiện cái nội lực theo ý muốn của ta. Ngày nào ta còn sáng suốt, còn ý muốn thì cái nội lực nó còn tồn tại. Ví dụ bây giờ, ví dụ có người họ đánh vào ngực mình, thì ta mà tập tập cơ bắp á thì ta gồng cái cái ta gồng cái ngực ta, ta chịu cho họ đánh một cái ình.
[45:52]Thì đó là ta dùng cơ bắp. Còn nếu ta dùng nội lực, họ đánh vô, ta chỉ hít hơi, ta tưởng cái khí lại đứng nó chặn cái tay người kia, thì người ta oánh cái bầm, đánh như đánh cái bong bóng, hay đánh như trái banh. Thì cái đó là cái chịu lực bằng khí chứ không phải là bằng lực cơ bắp, nó khác nhau. Và cái hay là khi cái người mà luyện tập khí công theo hơi thở và theo cái tư thế thì lạ lùng là cái trí họ sáng suốt hẳn lên.
[46:24]Còn cái người mà luyện cơ bắp, ăn nhiều, vận động cơ bắp nhiều coi vậy chứ chưa chắc, nó chỉ khỏe một phần chứ chưa chắc cái đầu thông minh. Nhưng mà cái người mà luyện khí công thì bắt buộc thông minh hơn, bắt buộc thông minh hơn lúc trước, nhớ như vậy. Nên mới cái nữa là người Việt Nam ta, mình cái vóc dáng nhỏ nhắn. Ta mà luyện cơ bắp, ta không có lại những người nước ngoài, đúng không ạ? Họ cao to, họ khỏe mạnh thì ta tập gì tập không bằng họ. Nên cái khôn ngoan là ta luyện khí công. Đi con đường khác, đi con đường khác. Ta cũng đạt được sức khỏe mà đạt được cái đầu óc minh mẫn, mà chuẩn bị bước qua thiền rất là gần.
[47:15]Còn luyện cơ bắp ta không theo kịp thế giới đâu. Thầy vừa nói tới chữ "đi con đường khác", đi con đường khác.
[47:28]Thầy vừa nói cái chữ đi con đường khác. Cái chữ đi con đường khác này nó nhiều nghĩa. Thí dụ ví dụ thế này. Hiện nay là ta muốn di chuyển, xe muốn chạy, máy bay muốn bay, tên lửa muốn lao đi thì phải dùng nguyên tắc chuyển động gì?
[47:50]Chuyển động gì? Phản lực, phải không ạ? Đẩy cái gì ra phía sau thì ta mới đi được tới tới đằng trước, đúng không ạ? Mấy cụ già nghe có ngủ không? Chịu khó nghe nha. Đó, ta đẩy cái gì ra phía sau thì ta mới đi được tới đằng trước, đó là nguyên tắc phản lực. Phi thuyền, máy bay gì cứ đào sâu cái phương pháp này, nguyên tắc này mà phát triển, mà tiến bộ. Và xin thưa, nguyên tắc phản lực này đến lúc nào đó nó tới cái giới hạn cuối cùng, không tiến được nữa. Nó không thể đưa cái vật thể đi quá nhanh, bởi vì đi quá nhanh, quá xa ta phải đốt hết cái Trái Đất này ta mới đi được, rất là phí phạm về năng năng lượng.
[48:36]Nên ta đi con đường khác. Đi con đường khác là sao? Không chơi phản lực nữa.
[48:44]Muốn đi tới không cần phải đẩy cái gì ra phía sau hết. Một nguyên tắc khác hẳn. Nguyên tắc khác hẳn như thế nào? Nó ví dụ thế này. Ví dụ là:
[48:59]trước đây mà ta thấy thu âm có cái băng từ mà nó quay không ạ? Thấy không ạ? Phải không? Nó phải quay hai cái ổ nó quay rồi ta mới bấm máy ta thu âm được. Sau này ta bấm máy thu âm nó còn có cái gì quay nữa không ạ? Còn không? Hết rồi, nha. Cái máy quay bây giờ ta bấm cái nút là nó không quay nữa, nó không có cái gì nhúc nhích trong đó hết nhưng vẫn thu âm, vẫn phát âm được. Không có một cái gì chuyển động trong bộ máy đó hết mà vẫn thu âm được. Và thầy nói câu này: hiện nay tất cả mọi động cơ ở bên trong phải có gì? Quay, phải nhúc nhích, phải không ạ? Phải nổ, phải quay, phải nhúc nhích, phải xoay chuyển động bánh răng kéo nhau đủ thứ hết đó.
[49:38]Nhưng một ngày nào đó chiếc xe vẫn chạy tới, máy bay vẫn bay tới mà bên trong không có một bộ phận nào nhúc nhích cả. Tin không ạ?
[49:52]Ủa, sao dễ tin như vậy? Sao dễ tin như vậy? Để tin được điều này, để tin cái điều như thầy vừa nói xe chạy tới, máy bay bay tới, tên lửa bay tới mà bên trong không có một cái gì nổ, không có cái gì nhúc nhích hết thì đây là cái tin của một trực giác siêu đẳng mà dám vỗ tay thì cũng hơi bị giỏi đó.
[50:15]Một ngày nào đó sẽ đi tới, mà muốn đi tìm cái kỹ nghệ này thì đừng đi con đường phản lực nữa mà phải đi con đường khác. Thầy vừa nói chữ con đường khác trong kỹ thuật, bây giờ trở lại trong trí tuệ cũng vậy.
[50:32]Vì trong cái sức khỏe cũng vậy, ta muốn có sức khỏe, ta nghĩ ta phải ăn nhiều, ta tập luyện cho nhiều, cơ bắp nhiều, không phải. Tập khí công, đi con đường khác. Đi con đường của sự bình thản, của cái trí tuệ, của hơi thở, ta có một cái sức khỏe. Cũng giống như muốn đi tìm con đường trí tuệ không phải là cố gắng suy nghĩ nhiều, không phải là cố gắng học nhiều mà có trí tuệ, mà đi con đường khác. Có một lần vậy, có một người Phật tử thì ông này ổng rất là thông thái, cũng rất là bản lĩnh, cũng giàu sang, cũng đại gia.
[51:20]Và ông lại có tâm đạo, ông mới nhắn tin với thầy ông nói câu này: "Con không hiểu ở đâu ra mà thầy có kiến thức uyên bác như vậy. Vì con cũng đọc nát sách trên cuộc đời này mà cũng không thấy những điều thầy nói. Như vậy ở đâu ra?" Thầy thú thực, thầy cực kỳ ít đọc sách. Vô cái cốc của thầy thấy cái kệ để vậy chứ có nhiều cuốn sách chưa bao giờ thầy giở ra. Chưa bao giờ. Ai tặng là để đó cho vui, chưng chưng nó thôi, chưa bao giờ thầy giở ra, không có thời gian. Mà ông mới hỏi thầy ở đâu ra vậy, mà thầy có thể biết được nhiều vấn đề như vậy, uyên bác như vậy? Thầy mới nói: "Thầy cũng như anh vậy đó, ít học.
[52:09]Ít học, nhưng mà thầy đi con đường khác để hiểu được nhiều điều trên cuộc đời này."
[52:17]Và hôm nay thầy cũng muốn chia sẻ cái điều đó với mọi người. Nếu ta biết có một con đường khác để có ta có trí tuệ, thấu suốt biết rõ hết mọi điều cũng vậy, không cần phải lệ thuộc việc học nhiều quá đâu. Không cần. Có một con đường khác. Con đường đó là con đường gì? Con đường gì? Đúng rồi. Thiền định, từ bi, đạo đức. Con đường của đạo đức, con đường của thiền định, con đường của từ bi, vậy mà mở ra hết. Vậy mà mở ra hết.
[52:56]Có những vấn đề mà chưa bao giờ ta học, chưa bao giờ ta nghĩ tới nha, chưa bao giờ ta đọc tới, chưa bao giờ ta quan tâm tới, chẳng bao giờ nó có một cái gì trong tâm mình. Nhưng bất ngờ có người hỏi một cái về vấn đề đó, trong tích tắc một giây ta biết rõ cái bản chất của nó từ sâu thẳm luôn, biết hết như mình đã nghiên cứu về nó 3 năm. Chỉ trong một giây đồng hồ thôi. Như mình biết về nó như mình đã nghiên cứu về nó 3 năm, mặc dù trước đó một giây chưa bao giờ mình biết về nó và nghĩ về nó. Đó là con đường khác đó. Con đường khác của trí tuệ. Hôm nay ta nói nhau về cái con đường khác này chứ không phải là ráng học mà giỏi.
[53:42]Có nhiều người thấy người ta học giỏi, bằng cấp nhiều, cứ cày học, vậy chứ rồi cũng không giỏi. Trí tuệ ngang đâu, mức độ thông minh ngang đâu cũng tiếp tục chỉ ngang đó mà thôi. Còn ta có một con đường khác, ta nâng cái trí tuệ lên, mức thông minh lên, chỉ số thông minh tăng lên. Ta học nhiều là thêm được cái gì nhiều? Thêm được cái gì nhiều? Thêm được kiến thức, còn cái mức độ thông minh có tăng lên không? Không. Còn ở đây ta đi con đường khác, ta làm cho cái chỉ số thông minh tăng lên chứ không phải là cần phải thu thập kiến thức nhiều. Thì hỏi nếu mà dù có thông minh mà ít kiến thức thì cũng không xử lý được vấn đề?
[54:32]Đúng, tương đối, nhưng có cái lạ của cái thông minh trí tuệ là thế này: là với một ít thông tin ta nắm được, ta mở tung cái thế giới này ra được. Với người có trí tuệ lạ như vậy, họ không cần quá nhiều thông tin. Nhiều một vấn đề rất lớn, nghe thoáng một hai câu chữ là mở tung cả cái bản chất nó ra luôn. Cái trí tuệ nó hay như vậy. Còn ta không có cái chỉ số trí tuệ cao thì ta phải thu thập kiến thức, chất một đống nó thiệt nhiều trong tâm rồi đến lúc nào đó bắt đầu quên mất. Nên ta đi con đường khác là như vậy. Hôm nay ta nói con đường khác đó đó, con đường khác để ta đi tìm cái trí tuệ đặc biệt. Nên nghe có ngủ không ạ?
[55:22]Hơi khó rồi nha.
[55:27]Nên cái đầu tiên của cái việc mà để cho tinh thần khỏe khoắn chính là luyện cái gì? Khí công, nhớ nha, phải tập khí công. Khí công thì nhiều trường phái, nhưng ở đây thầy dạy một vài cái khí công hết sức là căn bản, dễ tập nhưng mà hiệu quả cũng tốt lắm nha. Và đây là một số nhân quả ta đi tìm cái trí tuệ: Thứ nhất là ta tập sống chân thật, nói chân thật. Vì sao vậy? Vì cái người nào mà sống chân thật, nói chân thật thì nhân quả là thấy được chân lý. Lạ như vậy, thấy được chân lý của cuộc đời, của vũ trụ. Bởi vì mình sống chân thật, cái chân này là nhân, cái chân kia là quả. Cái chân thật là nhân mà thấu rõ được chân lý của vũ trụ là quả. Hợp lý không ạ?
[56:28]Công bằng không ạ? Nó vậy. Nên coi vậy mà những cái người mà hiền lành, chân thật nhiều khi họ thông minh tột đỉnh. Mà điều này thầy nghiệm ở trong cuộc sống nhiều. Từ nhỏ thầy hay để ý mấy cái người giỏi xem gương mặt họ như thế nào, có phải họ sáng suốt, họ quắc thước, họ ngầu ngầu thì họ giỏi không? Thầy mới phát hiện ra mấy cái người hiền như Bụt lại là người thông minh.
[56:58]Nhưng nhìn mặt thầy không biết có hiền không biết nữa.
[57:06]Đó là nhân quả thứ nhất. Nhưng mà để tập một cuộc sống hiền lành, chân thật có dễ không ạ? Nếu cái người nào đã có đạo đức hiền lành, chân thật từ nhiều kiếp thì dễ, nhưng mà nếu cái người không phải như vậy, đôi khi ta vẫn còn cái xảo trá, vẫn còn cái gian dối thì bây giờ tập để sống một đời sống hiền lành, chân thật cũng không phải dễ chút nào. Nhiều người mới nói: "Sao con thấy cái người mà gian gian, dối dối mới thông minh đó thầy, chứ con thấy cái người hiền lành hơi ngu ngu à." Cái hiền mà ngu là một dạng khác, một nhân quả khác, sau này thầy sẽ nói. Còn người hiền lành mà chân thật thì là một cái người, một cái sức mạnh khác, đó là một người có sức mạnh.
[57:51]Còn hiền ngu ngu, bạc nhược là một nhân quả khác, sau này thầy phân tích cho nghe. Cái thứ hai là thế này: để mình có cái trí nhớ dai thì nó có cái nhân quả là mình đừng quên những điều đáng quên trong cuộc sống này.
[58:12]Có những điều phải nhớ trong cuộc sống này mà ta vì kém đạo đức, à, cố tình lãng quên.
[58:22]Nghiệm lại coi mình có bị chưa? Ví dụ,
[58:28]ví dụ, có một cái người, ha, ngày xưa nghèo, lúc đi học nghèo, thì được một cái bà già bán xôi, bả hay thấy như vậy bả lại cho một cái gói xôi. "Đi học đi con, ăn gói xôi đi học." Rồi cái bà già đó thì bả cũng sống nghèo khổ quanh năm ở cái làng quê, vậy. Thì cái anh này sau này thành công, giàu sang, nhưng mà khi dắt cái vợ con mình về thăm quê thì cố tình quên cái bà bán xôi ở đầu ngõ mà ngày xưa hay cho mình nắm xôi để ăn đi học, cố tình quên. Mặc dù nhớ, nhưng mà hề gạt gạt ra khỏi cái đầu mình, xe chạy qua luôn, không ghé lại, đó là cố tình quên. Thì cái quả báo là gì? Quả báo là gì? Đến một lúc nào đó, bỗng nhiên mất trí nhớ, không nhớ gì hết.
[59:30]Chỉ vì cố tình quên những điều đáng lẽ ra ta phải phải nhớ.
[59:38]Cho nên cái người mà về già ta mắc bệnh đãng trí, phải coi lại cái cái tội này của mình. Có phải ta đã quên những điều mà lẽ ra ta phải phải nhớ? Một lời ta đã hứa với ai rồi, phải ghi khắc suốt đời, có khi ta không thực hiện được. Có khi ta không hứa mà không làm được, nhưng đừng quên và phải xem như đó là một món nợ trong đời mình, đúng không ạ? Thì người này không bị bệnh mất trí nhớ. Còn mình hứa rồi không làm được: "Thôi, quên cho rồi, giải phóng bận tâm", người này sẽ bị bệnh mất trí nhớ. Chứ thực sự trong đời ta, ta hứa nhiều lắm phải không ạ? Nhưng mà nhiều khi ta không làm được, ta không làm được.
[1:00:27]Có một cái lời hứa mà hầu hết mọi người bị phạm trong lúc tuổi trẻ còn nông nổi, bồng bột mà sau này đều không làm được, có ai nhớ không?
[1:00:42]Có ai nhớ không? Mấy thầy cô chắc không bị, không bị cái lời hứa đó mới đi tu được. Trong một lúc bồng bột, nông nổi, cảm tính, cảm xúc trào dâng đã buột miệng nói như thế này, à có câu này hay nè, đó: "Anh yêu em suốt đời, không bao giờ bỏ em, không bao giờ xa em", nhưng mà thực sự có làm được không? Không. Duyên nợ không làm được rồi quên và cố tình quên, cũng thành một cái tội nào đó chứ không phải là không. Cái tội đó ghê lắm, sau này để thầy phân tích. Hôm qua vậy, hôm kia thầy đến thăm cái đạo tràng ở một cái tỉnh, có con bé quỳ lên, nó hỏi, hỏi: "Thưa thầy, thưa Sư phụ là có những lúc con buồn vô cớ.
[1:01:33]Nhiều khi con ngồi vậy bỗng nhiên nhìn trời đất con buồn vô cớ. Rồi cái nói con đang đi xe ngoài đường, bỗng nhiên con buồn vô cớ." Thầy nói: "Con bị bệnh trầm cảm. Bệnh trầm cảm là bệnh buồn vô cớ và muốn tự tử." Nó: "Dạ đúng, những lúc con muốn tự tử." Và nói đó là một bệnh ung thư của tâm lý, rất khó chữa. Nguyên nhân là gì? Cũng nguyên nhân là ta thất hứa mà làm cho người khác đau khổ, mà có khi người ta tự tử luôn thì bây giờ mình bị cái bệnh trầm cảm. Nhưng mà đa phần là ta bị quên, thất hứa sẽ đưa đến quả báo là đãng trí nha.
[1:02:19]Cho nên sống trong cuộc đời này, ta cố gắng đừng quên những điều phải phải nhớ.
[1:02:28]Ví dụ thế này, ví dụ như có những khi ta đến cái nghĩa trang liệt sĩ, ta viếng, ta thắp hương, hoặc là ta cúng mâm cơm cho các anh em liệt sĩ. Nhiều người nhìn mình thấy cái hình ảnh có vẻ buồn cười nha, thấy cái chuyện: "Ôi, xa vời ở đâu", nhưng mà mình tưởng nhớ lại, mình nghĩ là ngày nay mình còn được sống trong một đất nước thế này, hạnh phúc, tiến bộ, phát triển như thế này là bởi vì máu xương của những người nằm xuống ở trong đó. Rồi mình đến mình thắp một nén hương, chỉ như vậy thôi, vậy mà người này sau này không bị mất trí nhớ, vì mình tưởng nhớ tới những người đáng đáng nhớ. Đó, mấy cái đó chút chút vậy chứ hay lắm.
[1:03:19]Rồi bố mẹ mình cũng vậy. Rồi ví dụ như nhiều khi bố mẹ mình già, lẩm cẩm, không theo kịp thời đại, à nhiều khi cũng phê bình nói này nói kia lung tung, nó cũng chẳng hợp lý. Nhưng mà mình phải nhớ lại những lúc mà lúc nhỏ mình được bố mẹ sao? Ẵm bồng, phải không ạ? Khi bệnh, đút mình từng muỗng cháo. Những điều đó đừng quên. Không quên điều đó cho nên bây giờ khi bố mẹ mình có già, có lẩm cẩm là mình cũng sao? Cũng giữ cái thái độ chừng chừng mực, đúng đắn, không có mà có thái độ xấc xược, hỗn láo. Nếu mình xấc xược, hỗn láo, mình quên, mình không nhớ ngày xưa mình được yêu thương, được bồng, được ẵm như thế nào.
[1:04:09]Bây giờ mình thương con mình như sao, phải nhớ ngày xưa bố mẹ mình cũng thương mình như vậy. Thì những cái đừng quên. Con người ta hay quên lắm, chỉ nhìn thấy phía trước thôi, trước mắt thôi. Bố nạt mình cái, mình giận, nói nặng lại một câu, bỏ đi, ngoe nguẩy bỏ đi, những người đó quên mau quá à, quên mau, cho nên sau này mất trí nhớ. Còn ví dụ bây giờ bố mẹ mình nạt mình một câu, la mình một câu, nhưng mình vẫn lúc đó mình nhớ lại cái hình ảnh ngày xưa bố mẹ mình yêu thương mình, lo lắng, chăm sóc mình lúc bé, cho nên bây giờ bố mẹ có nói nặng, có đánh, có đòn thì mình vẫn sao? Vẫn vui vẻ chấp nhận vì nhớ lại cái tình yêu thương
[1:04:49]ngày xưa, thì người này không bị mất trí nhớ. Nhân quả là như vậy, được không ạ? Nhớ như vậy, được không? Rồi trong cuộc sống này cũng vậy,
[1:05:07]có những lúc ta gặp khó khăn, người chung quanh ta gặp khó khăn,
[1:05:15]rồi ta trốn đi tìm một cái con đường nào để thoát thân khỏi cái hoàn cảnh khó khăn đó thì đời đời kiếp kiếp ta ngu.
[1:05:32]Lấy ví dụ, một đoàn người đi vào trong rừng, rừng nó cháy, lúc đó mình chạy dòm qua dòm lại thấy có chỗ nào chưa cháy, đâm đầu chạy mất, thoát cái đó rồi, còn đám người còn lại trỏng cháy hay không kệ nó, đời đời ta ngu. Vì sao? Ta không xoay xở giúp những người chung quanh mình. Còn cái người nào mà trong khó khăn á là phải nghĩ tới những người chung quanh trước: bây giờ làm sao bảo vệ em bé này, bảo vệ cái bà chị kia, nguy, đó, lửa nó đang cháy vậy, cái xoay xở nghĩ cách cứu giúp những người khác thì người đó sao? Đời đời khôn ngoan, mưu trí, thông minh. Mà chỉ trong những lúc khó khăn, nguy hiểm, cái công đức nó mới hiện ra.
[1:06:18]Nhớ như vậy. Cái nhân quả để được thông minh, mưu trí, nó chỉ được hình thành trong cái hoàn cảnh khó khăn chung. Còn bình thường, cơ hội đó không có. Bình thường mình muốn thông minh, mình muốn: "Thầy cho con gieo cái phước gì con thông minh, thầy?" Không có. Bình thường không có, không có cơ hội. Chỉ khi nào ta và mọi người lọt vào trong cái hoàn cảnh khó khăn, nguy hiểm mà ta cố gắng xoay xở, nhớ cái chữ xoay xở, để tìm cách cứu giúp nhiều người thì lúc đó mới hình thành một cái nhân quả báo ứng là ta trở nên khôn ngoan, mưu trí, thông minh sau này. Còn ngoài ra không có. Ví dụ bây giờ một cái làng quê cũng vậy,
[1:07:07]làng quê bỗng nhiên nghèo, rồi trồng lúa cũng không phải là giàu, đời sống mọi người cơ cực, em bé đứa học đứa không, nhà cửa người nào người nấy cũng xơ xác, đó cái khó khăn chung, giờ mình cứ ngồi mình vắt óc ra mình tìm cách nào để mà nâng cái đời sống của cái làng mình lên. Mình chạy vậy, mình đi tìm người này, mình hỏi người kia, mình vận động, mình xin, mình xoay xở như vậy để có thể mở được con đường đi qua, nhờ mở được con đường đi qua, rồi đi học hỏi cách nào cái vùng mình như vậy trồng cái thứ gì hay là sản xuất cái gì, chế cái gì, mình về mình đem cái nghề đó về cho làng mình để cho làng mình bắt đầu tiếp nhận được một cái nghề mới,
[1:07:51]đổi đời hơn là cứ trồng từng cái cây lúa nơi cái vùng nước phèn không ra gì. Đó, thì cái xoay xở đó một lần như vậy, ta thông minh ngót đi cả hai, ba chục kiếp kế tiếp luôn. Nên cái sự thông minh, khôn ngoan, mưu trí nó chỉ được thành tựu công đức ở nơi cái hoàn cảnh khó khăn, nguy hiểm chung. Nhớ như vậy. Còn trong đời sống bình thường ai cũng như ai thì cơ hội đó không có, như vậy. Tại sao mình trở nên ngu, ngu tới mức độ như điên, tại sao?
[1:08:32]Vì cứ lo suy nghĩ tìm cách hại người.
[1:08:40]Có người nào như vậy không ạ? Có nhiều đó. Người vì một lý do gì đó, vì một động cơ gì đó, cứ hay suy nghĩ tìm cách hại người khác để cho người khác đừng có vươn lên, đừng bằng mình. Thì không biết có hại được người ta hay không, nhưng mà trong cái não của mình mà cứ hay nghĩ cách để hại người ta thì từ từ trí tuệ mình đã tích góp được bao nhiêu kiếp trước ngày nay mất dần, mất hết, mất từ từ, ngu, ngu, ngu rồi tới điên luôn. Điên là gì? Điên là gì? Điên là gì? Ở đây có ai điên không kìa? Không biết. Nay thầy định nghĩa cái điên. Điên là hiểu sai những sự thật hết sức bình thường mà ai cũng biết rõ.
[1:09:32]Những sự thật bình thường mà ai cũng biết rõ là gì? Ví dụ như mình là con người mà tự nghĩ mình là trái chuối thì ta gọi người đó là điên, tức là hiểu sai, vậy đó. Có người nó treo lên lủng lẳng lủng lẳng ở trên trần nhà, hỏi ông bác sĩ bước hỏi: "Làm cái gì vậy?" Nó: "Dạ em là cái trái mít em phải treo lủng lẳng chờ nó chín à." Tức là hiểu sai một sự thật mà ai cũng biết, đó gọi là điên. Mà tại sao hiểu sai như vậy? Hiểu sai như vậy là bắt đầu từ cái hiểu ít. Người thông minh là người hiểu nhiều, người ngu là người hiểu ít, người điên là người hiểu sai. Rõ chưa ạ? Đó. Nó nó cái công thức như vậy: hiểu nhiều, hiểu ít và hiểu sai.
[1:10:18]Từ thông minh, ngu rồi điên, đó là cái mức độ nó là như vậy. Nhưng mà do đâu mà ta hiểu ít rồi hiểu sai luôn, thành điên luôn? Là bởi vì ta cứ suy nghĩ cách mà hại người. Còn mà ta suy nghĩ cách mà giúp người thì sao? Thì thông minh, trí tuệ lên. Vì vậy, trong đầu lúc nào cũng phải cố gắng mà suy nghĩ tìm cách giúp, giúp người. Ví dụ như cái gì gọi là suy nghĩ tìm cách giúp người? Ví dụ, ví dụ một việc nhỏ thôi. Ví dụ như hôm nay ta đi nghe pháp, thì cái loạt ghế ở phía trước trên này là ghế có có tựa lưng, ở dưới kia là ghế không có tựa lưng. Bây giờ ta suy nghĩ làm sao biến tất cả ghế đều có
[1:11:04]tựa lưng cho mọi người ngồi dễ chịu, không mỏi? Nghĩ coi. Ai nghĩ ra khen hay. Sẽ thông minh sẽ thông minh liền. Ai mà nghĩ ra ai nghĩ ra sẽ thông minh liền.
[1:11:22]Hả? Quyên góp tiền. Đó, một ý kiến hay. Gì nữa? Rồi cái mái của giảng đường này tới đó hết. Nhưng mà tới cái mùa mưa cái những người ngồi ngoài kia sẽ bị bị ướt. Người ta nghĩ cái cách làm sao để cho ai ngồi nghe pháp cũng thoải mái, không bị mưa ướt. Nghĩ xem, đó những cái nhỏ nhỏ thôi, nhỏ. Còn vô số điều trong cuộc sống. Ví dụ bây giờ đất nước ta như thế này nha, ta thấy rằng là cái sự sáng tạo thật sự của người Việt Nam chưa có cao so với những người khác. Bây giờ làm sao mà cho tất cả học sinh của Việt Nam đều trở thành những người giỏi sáng tạo thì mới sánh vai được với năm châu như là Bác Hồ nói.
[1:12:11]Hoặc là bây giờ ta nhìn trong Phật pháp, ta nhìn trong Phật pháp như vậy đã thực sự hưng thịnh chưa? Mọi người tầng tầng lớp lớp mọi người đều đã yêu đạo mến đạo hết chưa? Mọi người đã đồng lòng tu theo Phật pháp hết chưa? Hết chưa? Vậy làm sao? Ta làm sao mỗi một thầy mỗi một cô đều là cái thỏi nam châm cực mạnh mà thu hút được tín đồ, quần chúng, nhân dân, Phật tử? Làm sao? Nghĩ ra cách coi. Phải không ạ? Chứ bây giờ đến đi học hành đã về trụ trì cái chùa làng chèo queo quanh năm suốt tháng có hai ba người tới thăm là không có không có hết năng suất, phí một đời tu. Làm sao mà xuất gia đi học đi hành đi tu đi tập vào trong
[1:12:57]trụ trì cái chùa thì chùa đó phải tấp nập, Phật tử phải yêu mến và thậm chí hễ là rảnh thích lại chùa chơi nhiều hơn ở nhà mình, mến đến như vậy, mến chùa đến như vậy. Tại sao? Đó phải đó những cái đó ta phải phải suy nghĩ tìm ra. Còn nhiều việc trên đời này lắm, nhiều việc trên đời. Ví dụ bây giờ những cái tàu mà đi biển thì họ thấy từng cái luồng rác, từng cái dòng rác chảy trên đại dương. Biển bây giờ đầy rác. Những cái rác không phân hủy được từ từ chảy ra biển hết, rồi những con cá ông, những cá mập, những con chim đói quá cứ thấy gì trôi trôi là nuốt, nuốt xong không tiêu rồi chết. Mổ bụng ra toàn là đồ nhựa không.
[1:13:46]Ta làm cái gì để cứu thế giới khỏi cái thảm họa rác này? Ta làm cái gì? Ta không làm hết nổi cái thế giới này nhưng mà ít ra nơi cộng đồng của mình mình cũng làm sao cho bớt cái bớt rác đi, hết rác đi. Ta nghĩ ra xem. Đó, chính cái ta nghĩ ra ta tìm tòi đó ta tạo thành cái nhân quả thông minh ở những đời sau. Nhiều cái vấn đề như vậy nha. Nên đừng ở yên, chung quanh ta toàn đầy cái khó khăn, chung quanh ta cả xã hội cả cuộc sống này còn rất nhiều điều bất cập, chưa hoàn hảo. Và nếu cái người nào mà thấy những điều đó, xoay xở tìm cách
[1:14:34]để cứu giúp thì thì thông minh. Còn nếu trong cuộc sống này mà ta bỏ mặc cho mọi người trong cái khốn khổ hoặc thậm chí tệ hơn nữa là suy nghĩ cách hại người thì sao? Ta bị ngu rồi tới tới điên luôn là như vậy. Một cái mà mau làm cho ta hết thông minh nhất là cái tâm khinh người, khinh người làm cho ta rất là nhanh chóng mất hết trí tuệ, thông minh luôn. Ví dụ trước đây mình có thể thông minh, giỏi giắn, ai cũng ngưỡng mộ, nhưng mà nếu ta xuất hiện cái tâm khinh người thì không bao lâu điều đó ngược lại. Trí tuệ ta kém cỏi, nói gì trật bậy cái đó, suy nghĩ gì sai cái đó. Cái khinh người nó lật ngược lại cái phước của ta hết.
[1:15:29]Nhưng hôm hôm hôm hôm kia hôm kia, hôm qua chứ, hôm qua, ờ hôm qua, thầy gặp một cái cái ông, ông đó ổng ổng ổng trước đây thì bây giờ thì ổng làm tới cấp tỉnh nhưng mà trước đây ổng làm chủ tịch phường. Mà trước khi ổng làm chủ tịch phường thì ổng là cái công nhân đi vào rừng ừ mà mà làm thuê cho người ta, vác bó những cây cây mây, đó, bó lại để mà đi cái song cái mây để đi xuất khẩu á. Mà trước đó nữa thì ổng là bộ đội, bộ đội không quân. Ổng ra quân rồi ổng đi làm thuê. Thì khi ổng đi làm thuê như vậy, ổng cố gắng tìm cách làm sao mà làm công việc cho nhanh để mình được hiệu suất lên rồi chỉ anh em cùng làm như vậy, hiệu suất lên.
[1:16:13]Rồi cái người chủ đó có một cái chuyện gì không bằng lòng cái đứng mắng cái những người làm công thì không ai dám nói gì vì sợ đuổi việc, có mình anh đó đứng lên anh bảo vệ, anh nói: "Ông không cho tiền không chúng tôi. Chúng tôi cũng phải đổ công sức rất vất vả thì mới có cái đồng lương. Chứ ông đâu có cho tiền không tôi mà ông xúc phạm chúng tôi? Mà sông có khúc, người có lúc." Ổng nói câu không ngờ nó thành tiên tri. Sau này ổng lên làm chủ tịch phường thì cái ông chủ đó bán nhà bán cửa bán tài sản đến nhờ ổng ký giấy. Lật ngược lại. Rồi sau này ổng cứ lên chức từ từ là cũng vì cái tâm mà lo cho dân đó.
[1:16:53]Ổng kể chuyện cảm động lắm, cũng hay. Con người rất là nhân hậu, đó. Thì cái cái ông kia lúc làm chủ cả khinh người, khinh người mà làm thuê cho mình, nói nặng xúc phạm người ta, lật ngược lại liền. Mai mốt là thất bại hết. Đó vậy, rồi gặp lại cái người những người mình xúc phạm họ ở trên của mình. Thì cũng vậy, ví dụ như ta có trí tuệ rồi ta nhìn thấy những người ít trí tuệ hơn, có không ạ? Có, nhiều lắm. Ví dụ mình là một học sinh giỏi, chắc chắn có những người bạn học kém hơn mình. Ví dụ mình là người cán bộ lớn, chắc chắn có những người cái chức nhỏ hơn mình. Ví dụ mình là người giàu, chắc chắn sẽ có nhiều người nghèo hơn mình.
[1:17:38]Nếu mình là người khôn ngoan, chắc chắn trong cuộc đề đời này có nhiều người kém cỏi hơn mình. Nhưng mà nếu mình khởi tâm khinh một cái thì lật ngược lại liền. Là cái cái thông minh từ từ biến mất, mà biến mất một cách kỳ lạ, không hiểu tại sao ạ. Cái nhân quả là như vậy.
[1:18:02]Còn trong cái nhân quả mà điên á, để điên loạn á, nhanh nhất là cứ chê bai thần thánh.
[1:18:11]Mình không hiểu ông thần đó là ai, không hiểu ông thánh đó là ai, mà cứ mở miệng chê bậy, coi chừng điên á. Phải biết cho rõ á, biết cho rõ á.
[1:18:25]Nên có nhiều người ngoài đạo Phật không hiểu rồi cái thấy người ta lạy Phật cái nói: "Có cái tượng xi măng đó mà lạy hoài." Thấy người ta lạy Bồ Tát nói: "Cái tượng xi măng mà lạy hoài." Ít bữa điên liền à, nằm một chỗ liền. Mình không hiểu, không hiểu người ta thờ cái gì, đừng có lạy, đừng có chê bai. Hoặc là ta vào cái miếu, cái miếu ta thấy mọi người tín ngưỡng thờ, nói: "Trời ơi, ở đây có ai trong đó đâu mà thờ." Coi chừng à, coi chừng có cái vị nào ở trỏng thật chớ không phải không. Mình nói bậy nói bạ mắc quả báo liền á, điên liền. Nhiều khi người ta thờ cái vị đó cũng đầu thai rồi. Nhưng mà trong cái nhân quả, trong cái danh nghĩa,
[1:19:06]trong cái công đức cái vị đó có công với cuộc đời, ta cũng không được xúc phạm. Ví dụ bây giờ cái miếu thờ Nguyễn Trãi, nếu mà nói theo nhân quả thì Nguyễn Trãi chắc cũng đầu thai rồi. Giờ ổng qua tên khác rồi, mà có khi ổng đi tu làm hòa thượng rồi cũng không biết chừng. Nhưng cái miếu đó cũng không còn, nhưng mà cái danh dự của ông còn ở đó, nơi cái miếu đó. Cái công lao đối với đất nước còn ở nơi cái miếu đó, ta cũng không được xúc phạm. Nói: "Ôi có gì đâu mà cứ lạy xì xụp xì xụp nơi đó." Không được. Nên cái xúc phạm thần thánh dễ làm cho ta điên loạn là là như vậy.
[1:19:45]Rồi cái bệnh hoang tưởng,
[1:19:49]cái bệnh hoang tưởng tức là cái điều không có mà tưởng như có thật.
[1:19:58]Có một lần đó thầy gặp một anh nhạc sĩ, trong lúc thân tình anh mới kể chuyện anh có một mối tình ngoài luồng và anh có một đứa con à đứa con trai nên lâu lâu anh mới về với cái người yêu đó để được bồng đứa con trai, à thăm nó vậy. Anh rất hạnh phúc thì thôi thầy cũng chả có ý kiến. Thầy thì ôi nghệ sĩ với lại thôi cuộc sống cá nhân người ta thôi mình cũng không nói, không nói tới nói lui mít lòng. Mình chỉ mình cứ lắng nghe và thông cảm. Rồi sau đó cái cái thầy mới kêu cái người yêu của anh đó đến gặp thầy. Thầy muốn hiểu cho ra sự tình tại vì nó cũng gần tới những cái điều không hay. Thầy mới hỏi: "Thế còn đứa con đâu rồi con?" Nó:
[1:20:43]"Dạ đâu có đứa con nào." Nói: "Ủa, sao anh nói là con với ảnh có đứa con?" Nói: "Không có đâu, ảnh hoang tưởng." "Ủa nói hoang tưởng sao?" "Dạ, không có, con bị hư nhưng mà từ đó lúc nào ảnh cũng tin chắc là có một đứa con mà ảnh nói chuyện như thật á, tại con người rất là thật thà, nói như thật mà ảnh tin rất chắc là ảnh có một đứa con thật sự như vậy." Đó là dạng bệnh hoang tưởng. Thầy cũng không hiểu tại thầy cũng chưa bị hoang tưởng á, thầy cũng không hiểu. Nhưng mà qua câu chuyện mình hiểu rồi một mà cái hoang tưởng đó là do cái gì? Do ta tưởng tượng những điều vượt quá cái phước của mình thì từ từ sẽ bị bệnh hoang tưởng.
[1:21:32]Thầy nhắc lại cái câu này, do ta hay tưởng tượng những điều vượt quá cái phước của mình thì ta sẽ bị bệnh hoang tưởng. Tưởng tượng những điều vượt quá cái phước của mình là gì? Ví dụ như mình mỗi ngày mình vẫn phải đi
[1:21:51]đi ví dụ như đi đóng bàn đóng ghế, nhưng trong đầu lúc nào cũng nghĩ một ngày nào đó mình sẽ làm Tổng bí thư, ví dụ vậy. Đó là mình cứ tưởng tượng những điều vượt quá cái phước của mình thì đến một lúc nào đó bỗng nhiên thần kinh hư liền và bắt đầu mắc bệnh hoang tưởng, những điều không có mà cứ tưởng như có, như vậy. Rồi hoặc là cái người bắt đầu mới tu mà cứ nghĩ một ngày nào đó mình đắc đạo, mình làm A La Hán, mình sẽ bay lên trời thế này, mình bay qua núi kia mình ngắm thì cái tưởng tượng làm thánh đó không bao lâu làm cho ta bị rơi vào cái tâm thần phân liệt thể hoang tưởng. Đó là tưởng tượng những điều vượt quá cái phước của mình.
[1:22:34]Vậy bây giờ nghĩ ngược lại, nói: "Thưa thầy, nếu con tưởng tượng những điều dưới cái phước mình thì sao?" Thì tinh thần rất vững. Mà thầy vẫn hay nhắc mọi người như vậy, phải suy nghĩ tưởng tượng những điều dưới cái phước của mình. Ví dụ thế nào? Ví dụ thầy vẫn hay nhắc mọi người phải xem mình như là Xem mình như là? Đất bụi mà thôi. Thì như vậy là mình nghĩ cái điều dưới cái phước của mình thì như vậy cái tinh thần mình làm sao? Rất là ổn định. Có một cái cô đó, cô học giỏi cái cô phát bệnh điên. Cái người nhà, người mẹ mới đưa lên chùa. Nghĩ trong chùa để hy vọng chùa tu bớt điên. Thầy mới sau khi thầy nói chuyện xong một lúc thầy mới phát hiện ra cô
[1:23:21]này điên là bởi vì cô giỏi rồi cô kiêu mạn, vậy thôi chớ không gì. Nên thầy mới nói: "Bây giờ mỗi ngày con suy nghĩ cái này, con suy nghĩ con chỉ là cát bụi, là cỏ rác thôi." Cái cô nói: "Không được thầy ơi, mình vậy là làm sao mình nghĩ mình là cát bụi, cỏ rác được? Không nghĩ được thầy ơi." Nói cô cứng quá, nói: "Con ráng đi, con nghe lời thầy con ráng con nghĩ mình chỉ là cát bụi, là cỏ rác thôi." Vậy mà hai tuần sau cô tỉnh lại, bắt đầu hết điên. Nghĩ được cái điều đó rồi bỗng nhiên tỉnh lại liền, tinh thần ổn định lại liền. Cho nên ở đây nó có cái công thức nữa là khi ta tưởng tượng mình là cái gì vượt khỏi cái phước của mình thì ta sẽ bị sao?
[1:24:03]Bị hư cái tinh thần, gọi là hoang tưởng. Còn nếu ta suy nghĩ tưởng tượng mình là cái gì dưới cái phước của mình thì tự nhiên ta ta ổn định, ta khiêm hạ lại. Cho nên cái người tu đúng như vậy ta thấy họ có là có cái dáng vẻ hiền lành, khiêm hạ, nhu thuận. Vì sao? Vì lúc nào cũng nghĩ mình chỉ là đất, là bụi thôi. Nên những người đó rất là ổn định, học tập ổn định, công việc làm ổn định, tư cách ổn định, trí tuệ ổn định. Nên chưa cần gì nhiều, chỉ cần nghĩ mình là cát bụi thôi, đã là ổn định. Rồi có một người vậy, đến gặp thầy nói: "Thưa thầy, như ở cái tuổi con là cái tuổi đang vừa lớn nên con bị dục nhiều.
[1:24:48]Thầy dạy con cái cách nào mà nó diệt bớt dục?" Thầy cũng chỉ nói có một cái à. Nói: "Con hãy suy nghĩ mình chỉ là cát bụi, là cỏ rác." Vậy ổng cũng suy nghĩ vậy mà bớt liền, bớt cái dục liền, lạ lùng như vậy. Nên khi ta suy nghĩ mình ít hơn cái phước của mình thì tự nhiên tâm lý ta ổn định, tình cảm ta ổn định, tư cách ta ổn định, trí tuệ ta ổn định. Nha. Mà không chỉ thầy dùng cái chữ ổn định là khiêm tốn á chớ thực sự nó phát triển lên nhiều. Khi mình nghĩ mình chỉ là đất bụi, là cỏ rác thì tinh thần mình nó ổn định lắm. Không không bị sốc, không bị loạn. Nhất là khi mà ta có một cái gì đó thành công
[1:25:36]mà ai trong đời lại không có lúc thành công. Mà cái lúc thành công vẻ vang, được mọi người ngưỡng mộ mà mình lúc nào cũng xem mình chỉ là đất bụi, tâm lý mình cực kỳ ổn định. Cái sự thành công nó không bị gãy đổ, thật sự.
[1:25:56]Ví dụ lúc nào đó mình làm cán bộ lớn, mình đứng ở giữa mọi người, ai cũng chiêm ngưỡng, ngưỡng mộ mình mà lúc đó nếu tâm mình giữ được mình chỉ là đất bụi, là cỏ rác thôi thì sự nghiệp rất bền, tâm lý rất bền, cái phước mình được bền vững kéo dài. Đó, mà không những là kéo dài cho đời mình, kéo dài cho tới đời con cháu mình luôn.
[1:26:21]Như ngày xưa vậy, Hy Lạp có một cái ông vua
[1:26:28]có cái ông vua Alexander Đại đế là vua đi chinh phục khắp nơi, mở ra một cái đế quốc rất là lớn. Vì vì là ông vua đó nổi tiếng Alexander Đại đế chỉ bởi vì ổng có một ông bố là ông vua Philippe. Mà cái ông vua Philippe là ông bố, ông vua bố đó, ông vua cha đó, ổng có một cái thủ thuật thế này. Ổng ra lệnh cho cái người lính hầu của ổng á khi mà mỗi sáng ổng vừa thức dậy thì phải có cái người lính hầu đứng chỉ vào mặt ổng mắng: "Ông nhớ ông chỉ là một con người nha, đừng có tự cao nha." Rồi ổng: "Dạ." Rồi sau đó ổng mới đi lên làm vua, mới ra mới tắm rửa rồi lên bắt đầu chỉ huy. Nhưng mà sáng nào mà cái ông lính hầu chắc thì
[1:27:10]nghĩ ổng cũng vừa run vừa nói phải không? Bữa nào mà nói nặng quá ông kia ổng giận ổng chém cái chết. Nhưng mà ổng ra cái lệnh bắt phải nói như vậy, phải chỉ mặt ổng mắng một câu để chi ổng đừng tự cao, lúc nào cũng khiêm tốn. Thì cái phước của ổng kéo dài qua tới đời con ổng. Đời ổng chưa mở rộng đế quốc, nhưng tới đời con ổng là Alexander Đại đế mở rộng cái đế quốc kinh hoàng luôn. Từ Hy Lạp kéo qua Ấn Độ rồi mênh mông luôn. Cho nên ta cũng vậy, ví dụ người bố, người mẹ mà thường nghĩ mình chỉ là đất bụi tầm thường, sống cư xử với mọi người nhã nhặn, tôn trọng thì cái đức đó nó kéo qua tới đời con, đời cháu mình.
[1:27:50]Nên tại sao có những cái dòng họ mà phát rất dài? Là bởi vì cái ông tổ đầu tiên ổng nghĩ được điều này, ổng thường thấy mình chỉ là đất, là bụi thì con cháu hưởng phước rất là dài. Còn cái đời ông tổ mà ổng nghĩ ổng không đạt được tới đó, ổng giỏi nhưng mà ổng hơi có một chút tự cao thì dòng họ đó có lúc phải chấm dứt, đấy, mất cái vinh quang. Mấy đời thôi rồi ngừng lại, không tiến được nữa. Cho nên cái cái tâm đó quan trọng lắm nha.
[1:28:24]Giờ thì đã hết nhưng mà bài thì giảng thì vẫn còn. Vậy ta nghỉ hay là nghe tiếp?
[1:28:35]Bài này hơi dài.
[1:28:38]Ví dụ người ta thích suy nghĩ mông lung vô định, mà đây là cái bệnh của tất cả mọi người, cứ thích suy nghĩ chuyện này chuyện kia, đúng không ạ? Đúng vậy. Con người vậy. Ví dụ con hồi đó nhớ thầy đi học, thì lúc mà học ở ký túc xá thì nằm ở tầng giường trên, thằng bạn nằm ở giường dưới. Đúng không? Nhớ lúc đó thầy đang còn ngồi giải bài toán thì nó ngồi ở dưới giường dưới nó mới nói như vầy, nói: "Tôi đang ngồi tưởng tượng tôi ra bờ biển, tôi ngắm được biển xanh sóng vỗ rất là thú vị." Thầy mới nói: "Chấm dứt ngay đi. Chuẩn bị điên bây giờ." Vì lúc đó là thầy bắt đầu thầy biết đạo Phật rồi, thầy biết rằng cái tâm mà suy nghĩ mông lung vô định nó phá hư bộ não của mình.
[1:29:25]Cho nên là cố gắng đừng suy nghĩ mông lung vô định, cố gắng kềm cái tâm mình lại cho nó thanh thản, bớt suy nghĩ, từ từ đi vào thiền mà hết suy nghĩ. Nhớ thiền định là đỉnh cao của tâm linh, của trí tuệ. Còn cái người đi ngược lại cứ cố gắng suy nghĩ được điều này thú vị rồi nghĩ tiếp điều kia, cứ cố ý suy nghĩ thì sau này thần kinh suy nhược. Nhớ nha. Nhìn cái người mà mặt xanh lè xanh lét, nói con mất ngủ rồi mộng tưởng lung tung đủ thứ, đủ thứ bệnh tim mạch hết, nhìn vô là kết luận là y học là thần kinh suy nhược. Nguyên nhân: vì cố ý suy nghĩ. Nhớ, cố ý suy nghĩ là một cái tội. Thầy nhắc lại nha, và tội này ai cũng bị, cố ý suy nghĩ.
[1:30:18]Mà tâm ta thì lúc nào nó cũng suy nghĩ liên tục. Nói: "Thưa thầy, tâm tự nó suy nghĩ, đầu mình cứ tự nó suy nghĩ hoài, con không cố ý nó cũng suy nghĩ, đúng không ạ?" Thì phải chiến đấu với nó.
[1:30:34]Và cái giá trị của con người của thế kỷ sau này là biết chiến đấu với những cái vọng tưởng mông lung vô định đó, đừng chạy theo nó. Chứ còn bản chất của não là lúc nào cũng dao động, tuôn ra những ý nghĩ. Thì ngay khi mà não nó tuôn ra những ý nghĩ đó, một: ta cố gắng chiến đấu lại, hai: ta thích thú chạy theo. Người nào thích thú chạy theo thì sẽ bị suy nhược thần kinh. Còn người nào cố gắng điều hòa hơi thở, biết rõ toàn thân để kềm lại bớt cái suy nghĩ đó thì người đó rẽ đi sang một hướng khác. Cái hướng gì? Hướng của con người đi làm thánh.
[1:31:22]Nhớ, quan trọng cái thiền định là vậy. Còn chúng ta nhớ như vậy, ai cũng bị vọng tưởng, ai cũng bị não phát ra tín hiệu liên tục. Nhưng cái khác nhau giữa hai hạng người: một là thích thú trôi theo cái suy nghĩ đó mãi, hai: chiến đấu kềm nó lại, bớt suy nghĩ lại. Vậy hôm nay ở đây ta chọn ta là loại người nào từ hôm nay? Một: thích thú đi theo suy nghĩ để sau này thành suy nhược thần kinh. Hai: cố gắng chiến đấu với nó, mặc dầu có khi không thành công nhưng dám chiến đấu, kềm lại, thì người đó làm sao? Đi về con đường đường thánh vị. Thấy bắt đầu có hai ba người ngủ rồi đây, nghe nói là thấy ngủ.
[1:32:15]Bài này hơi khó phải không ạ? Khó không? Bài này khó, khó hiểu nha. Bây giờ cũng vậy. Ví dụ bây giờ nói là ta đi chùa, ta tụng kinh thì nó có hai loại kinh: một loại kinh là tụng không hiểu gì hết nhưng mà vì tin thôi, tin là tụng kinh này chắc có phước lắm. Nó nói câu gì bu rô ba ra ba ra da rô gì không hiểu, nhưng mà cái cái tin thôi, ráng tụng, thầy kêu tụng thì cứ tụng. Một cái loại kinh. Còn một loại kinh tụng, tụng hiểu rõ, bài kinh đó tràn đầy tính giáo dục. Thì nhân quả như thế nào?
[1:32:59]Nhân quả làm sao?
[1:33:04]Bài kinh mà có tính giáo dục làm cho tâm hồn ta thay đổi dần dần theo mỗi ngày mình tụng. Mình tụng bài kinh đó ngày thứ nhất thì ta hiểu cỡ đó, ngày thứ hai bắt đầu ta hiểu khác, 3 năm sau tụng ta hiểu hoàn toàn khác hẳn, ta hiểu sâu những điều mà trong kinh chưa nói tới luôn. Vì bài kinh nó có tính giáo dục nên làm cho ta minh mẫn lên từ từ. Còn mà ta tụng bài kinh không hiểu gì hết, tin thôi ráng tụng, thì đầu ta làm sao? Đầu ta làm sao? Đầu ta làm sao? Tự nói, thầy không dám nói.
[1:33:45]Còn cái người mà
[1:33:50]chia sẻ được đạo lý cho người khác, ví dụ mình biết đạo lý nhân quả thì mình hay cố gắng gặp ai nói chuyện mình cũng hay nói về nhân quả cho người ta nghe, nói là gieo nhân nhân gì gặt quả đó, đó mình cứ nói hết khía cạnh này khía cạnh trong cuộc sống. Mình nhìn mọi điều trong cuộc sống mình hiểu nhân quả mình nhắc người này một tiếng, nhắc người kia một tiếng, ví dụ. Rồi thấy người ta, ví dụ người ta giỏi thì mình sợ người ta tự cao thì mình hay nhắc người ta về đạo lý vô ngã, chẳng có gì là ta, vân vân. Cái người mà hay chia sẻ đạo lý trong cuộc sống này thì nhân quả làm sao?
[1:34:30]Nhân quả làm sao? Có trí tuệ phi thường và cái phước đức đi theo sau đó. Thầy nhắc lại nè: Trí tuệ phi thường và cái phước đức đi theo sau đó. Khi mình biết về đạo lý mình cứ cố gắng chia sẻ với người khác, nhưng đừng có giảng với cái cái giọng mà làm thầy người ta nha, bạt nó hết phước lẹ lắm. Mình nhắc người ta về đạo lý mà nói khéo khéo thôi. Khéo khéo là mình cũng đang tu như vậy và cũng mong mọi người cùng tu như vậy, tức là mình đang tu cái gì? Nói: "Dạ, tôi đang tu cái tâm diệt bản ngã, diệt kiêu mạn." Cái mình nói người ta để người ta cùng tu, chứ đừng có nói cái giọng: "Nè, mấy người bản ngã quá đó nha, phải tu vô ngã đi nha." Mình nói
[1:35:15]như cái giọng làm thầy người ta thì phước mình hết rất là lẹ. Cho nên đây mình nói khiêm tốn, chia sẻ một cách khiêm tốn để cùng tu với nhau, thì sau này mình được cái trí tuệ phi thường và những kiếp sau được nhiều cái phước báu, giàu sang, vinh quang. Đó, chỉ là lời nói chia sẻ đạo lý thôi mà phước báu cũng rất là rất là lớn.
[1:35:40]Còn thiền định là làm cho tâm dừng suy nghĩ lại, gọi là thiền định, làm cho tâm dừng suy nghĩ lại. Nhưng mà đó là đi con đường khác, đi con đường khác mở ra một chân trời trí tuệ, nhớ như vậy. Không phải ta học nhiều, thu thập kiến thức nhiều mà ta trở nên trí tuệ. Ta học nhiều ta chỉ thêm kiến thức thôi, rồi nó đầy quá cái nó loại ra bớt một số, quên. Nhưng mà ta bằng con đường thiền định thì buông hết, xả hết, ngưng hết, nhưng mà lại mở ra một con đường khác của trí tuệ, không học mà biết rất nhiều. Đó là con đường của trí của thiền định như vậy. Nên vì vậy là ai đi theo đạo Phật cũng phải học theo con đường
[1:36:34]thiền định của Đức Phật, dừng cái tâm suy nghĩ lại. Mà cái kỹ thuật để dừng cái tâm nó như thế nào thì cố gắng tìm quý thầy quý cô mà học cho kỹ, đừng tự học, nguy hiểm, nha. Trừ phi ta có cái căn làm thánh thì tự ta tu không sai, còn nếu ta không có cái căn làm thánh thì phải khiêm tốn tìm quý thầy quý cô người nào có kinh nghiệm mà học hỏi để ta đi một con đường mới của trí tuệ, đi con đường thiền định vô ngã, nhớ. Còn cái quan trọng này nữa là tâm từ bi. Tâm từ bi là cái tâm ta buộc mình, ta nhắc mình, ta ép mình, ta tự kỷ ám thị mình phải yêu thương mọi người, mọi loài.
[1:37:25]Cái tâm này có dễ không ạ? Không. Nếu bình thường, trong cuộc sống, ta chỉ yêu thương được vài người trong gia đình ta, hoặc cái vài người mà ta mắc nợ kiếp trước, hoặc là ta mê đắm một cái người nào mà ta lụy về cái tài năng hay nhan sắc của họ, vậy thôi, vài người. Nhưng mà trong đạo lý của nhà Phật, có một cái đạo lý là từ bi, ép mình phải yêu thương được hết mọi người. Cái này không dễ một chút nào. Nhưng mà nếu ai tu tập được cái tâm từ bi này 5 năm, 10 năm, 20 năm, lòng trải rộng ra, thì người này sẽ đạt được một cái trí tuệ phi thường. Vì sao vậy? Bởi vì cái nhân là từ bi thì cái quả là trí tuệ.
[1:38:18]Nói như nãy thầy nói tâm thiền định là trí tuệ, sao bây giờ thầy lại nói từ bi là cái nhân của trí tuệ? Thầy nói vậy nó nhiều cái con đường cùng phải đi. Ví dụ như ta tập khí công cũng là một cái con đường đưa đến trí tuệ, nha. Ta sống đạo đức khiêm hạ, giúp người cũng là con đường đưa đến trí tuệ. Ta tu tập thiền định, lắng tâm vô ngã cũng là con đường đưa đến trí tuệ. Và đặc biệt một điều đừng thiếu, đó là tâm từ bi. Trải lòng mình yêu thương mọi loài, mọi người từng ngày, ngày nào cũng như vậy. Ngày nào cũng nhắc mình, ép mình, buộc mình phải thương yêu được tất cả chúng sinh. Thì cái tâm từ bi này nó là một cái điều mầu nhiệm
[1:39:08]phủ trùm, len lỏi, khai mở, làm nâng cái tâm hồn ta lên một cái bước rất là cao.
[1:39:17]Nhưng nếu cái người tập đủ thứ hết, ví dụ tập khí công để có trí tuệ, làm phước cũng có trí tuệ, thiền định cũng có trí tuệ, nhưng mà nếu thiếu từ bi là thiếu hơn phân nửa con đường đưa đến trí tuệ. Nên Đức Phật cũng vậy, Ngài nhắc đệ tử thường xuyên khi an trú được thiền định rồi, phải khởi cái tâm từ bi rải hết tất cả pháp giới chúng sinh. Cái mà ngồi một chỗ mà nghĩ mình yêu thương tất cả chúng sinh nó như là một cái điều không tưởng, không thực tế. Mình có biết ai đâu mà thương, thấy ai đâu mà trải lòng yêu. Nhưng cứ tập đi, nha, cứ tập cái điều như là không tưởng đó đi. Trải lòng yêu thương tất cả chúng sinh đi rồi ta sẽ thấy thế giới này,
[1:40:16]thế giới này lung linh, mầu nhiệm, nha. Hôm nay vậy đã quá giờ. Ta nói với nhau về cái sức khỏe của tinh thần, con đường để xây dựng một cái tinh thần sáng suốt, khỏe mạnh, đầy trí tuệ. Và cái sức khỏe tinh thần đó kéo dài cho ta hết kiếp này và qua những kiếp sau, từng bước, từng từng bước như vậy. Nên thầy chúc cho mọi người vậy cố gắng tu tập theo chánh pháp để mình được cái trí tuệ sáng suốt, cao cả và đi tới mức độ là là phi thường, nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.