[0:09]...được noi theo cả về đức hạnh, giới hạnh, trí tuệ của thầy. Vì thầy là tấm gương sáng để cho chúng con noi chung.
[0:21]Vì vậy, là Phật tử, chúng con chỉ biết nguyện cầu đức hồng ân Tam Bảo được mãi mãi tạo duyên lành để cùng thầy gieo rắc một phần nào từ bi, phước thiện, mong cho đạo quả được trọn, chúng sanh an lạc. Toàn thể đạo hữu chúng con hiện diện gửi đến thầy tình cảm thắm thiết nhất trong đạo tình. Mong thầy luôn an lành để dìu dắt đạo hạnh tại chùa ngày một vững bước đường tu học. Và giờ, và giờ đây chúng con xin lắng nghe lời thầy thuyết giảng.
[1:12]Nam Mô Thường Hoan Hỷ Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:40]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời quý vị an tọa.
[1:53]Cũng
[2:04]cảm ơn quý thầy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay chúng ta trao đổi tiếp về đề tài về những người cư sĩ, nghĩa là việc làm, bổn phận, sự tu tập của những người cư sĩ, thì đề tài hôm nay chúng ta nói là: "Giúp trẻ tin Phật". Thì đề tài này, chúng tôi khi vừa bước vào chùa, cũng nghe ôn trụ trì cũng nhắc nhở quý Phật tử, thì đây cũng là cái duyên, chúng tôi cũng góp ý thêm một số điều. Thật ra thì đề tài mà giáo dục con trẻ theo Phật pháp từ nhỏ thì chúng tôi cũng đã nói nhiều lần ở những bài giảng khác. Ngày hôm nay thì chúng tôi lặp lại, nhưng đồng thời là cũng có bổ sung thêm một số ý nếu là so với những bài giảng khác.
[3:06]Thì trước hết là chúng ta đều thấy rằng là những người mà ngồi đây, có mặt tại chỗ này thì có hai yếu tố hay tính chất: một là hầu hết là người lớn; thứ hai, đều là những người với lòng thuần thành, kính tin Phật pháp. Vì nếu mà không phải là người thuần thành, kính tin Phật pháp thì giờ này không có ai chịu khó, chịu cực đến chùa tu Bát quan trai và nghe giảng như vậy. Thì như vậy, chúng ta thấy một cái đạo Phật luôn luôn dựa vào sự tự giác của mỗi người, không có cái truyền thống bắt buộc. Vậy mà quý Phật tử đã tự giác bỏ cái ngày rảnh rỗi của mình, bỏ rẫy nương, dành cái ngày để đến chùa tu tập, nghe pháp thì phải hiểu rằng
[4:09]là cái thiện căn trong lòng mình cũng không phải là nhỏ. Thì có thể là chúng ta chưa được cái thiện căn hay cái công đức vượt bực, tuy nhiên cái gốc, cái duyên với Phật pháp từ nhiều đời trước cũng đã có trồng và ngày hôm nay đã sống lại nên mình có cái hâm mộ đối với Phật pháp như vậy. Mà tại sao là chúng ta có lòng hâm mộ đối với Phật pháp? Bởi vì chắc chắn chúng ta phải tin rằng Phật pháp cho chúng ta cái điều ích lợi gì đó trong cuộc sống của ngày hôm nay và về lâu về dài sau này nữa. Về lâu về dài sau này nữa có nghĩa là hoặc là ở trong kiếp hiện tại, hoặc là qua những kiếp sau, qua những đời sống khác khi chúng ta đã từ bỏ, đã chết khỏi cái đời sống này.
[5:07]Chúng ta tin như vậy. Chúng ta tin rằng chúng ta theo Phật pháp thì chúng ta được lợi ích. Nếu bây giờ chưa thấy thì ở mai sau phải có. Có thể là bây giờ chúng ta là một người nghèo hèn đi, thấp kém đi, nhưng nếu theo Phật pháp, làm được nhiều cái chuyện công đức lớn thì chắc chắn bỏ thân này, qua những kiếp sau mình sẽ là một người giàu sang, quyền quý mà vẫn giữ được đạo đức, mình tin tưởng như vậy. Còn ngoài ra, nếu công đức đầy đủ chúng ta có thể về những cái cõi an lành hơn, cao hơn, hạnh phúc hơn để mà sống. Đó, chúng ta có niềm tin như vậy nên đến với Phật pháp. Hoặc là nếu chúng ta tinh vi hơn,
[5:59]sâu sắc, tế nhị hơn thì ngay trong đời sống hiện tại là chúng ta đã tìm thấy những đạo lý rất là thiết thực, rất là lợi ích để áp dụng cho bản thân mình. Chúng ta thấy rõ là từ khi chúng ta đến chùa, nghe theo Phật pháp là lòng chúng ta thanh thản, bình an, hạnh phúc và mình cư xử với người chung quanh tốt hơn. Thì cái chỗ này, chính cái chỗ mà mình cư xử với người chung quanh tốt hơn làm cho người ta hạnh phúc hơn, và chính cái việc người ta hạnh phúc hơn nó đã ảnh hưởng trở lại làm cho lòng mình vui hơn. Đây là điều rất là rõ. Nói rằng mình tu theo đạo Phật, mình có niềm vui thì chúng ta phải hiểu cái niềm vui
[6:48]đó nó đi một vòng nó mới trở lại với mình, chứ khởi điểm của sự tu tập thường thì nó không có xuất hiện cái niềm vui liền, mà phải đi qua một vòng, tức là đi qua những chúng sinh chung quanh rồi mới trở lại với mình. Ví dụ như nhờ chúng ta biết Phật pháp, lòng mình hoan hỷ, thương yêu, tử tế, bớt đi cái ích kỷ, dằn lại cái nóng giận, thế là những người chung quanh ở trong gia đình mình họ an ổn trước. Là trước kia có thể mình là người hay nổi sân, gặp chuyện gì không đáng, cự nự, cãi cọ, gây gổ thì bây giờ về nhà cũng cái chuyện như vậy thì mình lại bình an, mỉm cười, tha thứ, nói cái lời nói dịu dàng,
[7:38]nhẹ nhàng, thế là người trong gia đình mình thấy bình an, hạnh phúc trước. Hoặc là trước kia mọi chuyện mình cứ lo cho mình trước, nghĩa là cứ giành cho mình từng cái miếng áo, quần, từng cái miếng ăn ngon, từng cái thuận tiện thì bây giờ biết Phật pháp, tự nhiên mình cảm thấy là mình nhường cái điều đó được cho người chung quanh mình. Thì cứ ngày này nối qua ngày kia, chúng ta có biết tu như vậy đã làm cho hạnh phúc của những người chung quanh mình nó lớn dần lên, phải không? Sống gần một người mà không ích kỷ, rõ ràng là thấy dễ chịu chứ, hạnh phúc, phải không? Mình sống gần một người nhẫn nhục, khoan dung,
[8:22]lỡ mình có làm cái điều gì sai họ không có gay gắt, nói nặng nói nhẹ, mà nói từ tốn thì mình thấy an vui, hạnh phúc, phải không? Đó, chính mình cũng cảm thấy như vậy thì người chung quanh mình cũng cảm thấy như vậy, phải không? Do đó, khi mình đến chùa, mình mở rộng tấm lòng mình, mình thương yêu con người, không lo cho mình nữa thì người chung quanh mình hạnh phúc trước, rồi bây giờ mới tới mình sau. Rồi mình sống qua nhiều năm tháng như vậy, cái người chung quanh tin tưởng mình, họ tin tưởng nơi cái đạo đức, nơi cái lòng độ lượng của mình và họ vui, họ quý trọng, họ thương kính mình trở lại thì lúc đó mình có thấy vui, thấy hạnh phúc không?
[9:10]Có không? Có, phải không? Đó, khi mà mình được cái người chung quanh thương yêu trở lại, quý kính trở lại, tin tưởng thì mình rất là hạnh phúc. Đó. Đó, cái niềm vui mà chúng ta có được trong Phật pháp là không phải tự có trong tâm mình, mà chính là nó nơi chúng sinh mà có. Đó, đây là cái điều chúng ta nhớ. Chúng ta nói tu theo Phật pháp thì sẽ được an vui thì chúng ta phải hiểu cái an vui này không phải là mình đi tìm nơi chính mình được, mà chính là vì mình đã đem niềm vui đến cho mọi người chung quanh mình, và rồi niềm vui đó nó trở lại với mình. Đó, cái hạnh phúc hiện tại là như vậy. Mà dĩ nhiên, đạo lý trong đạo Phật thì nó rất là mênh mông,
[9:57]rộng lớn, nhưng lại cũng rất là chi ly, nhỏ nhặt, từng chút tế nhị. Thì ở đây tùy theo cái tinh tế, cái trí tuệ của chúng ta mà chúng ta khi đối diện, gặp gỡ, tiếp xúc với người chung quanh mình, mình có những lời nói như thế nào. Thì ở đây tùy trường hợp mà chúng ta ứng xử, và cũng tùy trình độ tu tập mà chúng ta ứng xử. Như là có một người họ đến chê mình... Ví dụ nói "Anh đi chùa mà tôi thấy anh giống đạo đức giả quá." Nói câu đó thì chúng ta sẽ tùy theo cái sự tu tập của mình mà mình sẽ có cái thái độ trở lại. Bây giờ nếu mình là người có đến chùa tu tập nhưng mà cái đạo lực không có lớn, phiền não còn nhiều thì lúc đó mình sẽ phản ứng làm sao?
[10:56]Thì mình sẽ bực bội, tức giận, phải không? Khi người ta chê một câu ngay đúng cái chỗ mà mình quy hướng, mình tập trung, mình chú ý vào đó, mình hâm mộ, vậy mà ngay cái chỗ mà mình quý giá nhất buông một câu chê bai. Nói "Anh đi chùa nhưng mà coi anh đạo đức giả quá" mình chịu không nổi, vì đó là cái tâm hồn mình đặt hết vào đó mà tự nhiên bị chê, chịu không nổi do đạo lực mình không đủ, bực bội và mình phản ứng. Mình mới nói một cái câu là, mình sừng sộ lên, nói "Sao anh biết tôi đạo đức giả? Rồi anh ngó cái mặt mấy anh đó, mấy anh mới...", nghĩa là mình tìm cách mình chửi mắng lại, mình phản ứng dữ dội lại thì cái đó là cái đạo đức mình kém.
[11:39]Còn nếu mình khá hơn một chút thì mình giữ cho mình không có giận trước cái sự chê bai người khác thì mình cười nhạt bỏ đi, cười nhạt bỏ đi. Thì như vậy là đã đỡ rồi, đỡ một chút tức là có đạo lực hơn một chút, tuy có ấm ức gì trong lòng đó nhưng mà không có bày tỏ thành thái độ. Rồi bỏ đi chứ không đứng đó nói chuyện, nghĩa là đôi co, cãi cọ nữa, đó là cái tốt hơn một chút. Nhưng mà nếu đạo lực mình còn tiến hơn một chút nữa thì mình lại có một cái lối đối xử khác nữa. Thì lúc đó mình lại có cái vẻ là trân trọng cái lời nói người đó, nói "Dạ cảm ơn anh, có lẽ là tôi đi chùa nhưng mà tôi chưa có áp dụng
[12:22]được lời Phật dạy nên tôi đã có cái sai lầm gì mà anh đã nhìn thấy. Tôi xin cảm ơn anh đã nhắc nhở." Thì cái đó là cái sự bình tĩnh của mình rất là sâu sắc, hoàn toàn không giận mà còn bình tĩnh để nói một câu nhã nhặn, ngọt ngào và chân thành. Chân thành nha, chứ không phải nói móc nói xỏ lại nha. Nói móc nói xỏ lại là cái trình độ tu tập khác nữa. Còn ở đây nghĩa là chúng ta chỉ nói ba trình độ thôi: một là sừng sộ, mắng lại; hai là bỏ đi; ba là mình nói một câu nhã nhặn, chân thành biết ơn. Còn trình độ thứ tư mà bình tĩnh mà nói một câu nói móc lại thì mình không có nói tới, chưa tính tới.
[13:03]Thì chắc mình tu chưa tới trình độ đó. Thì ở đây, chúng ta thấy trong một trường hợp nó có nhiều cái cách ứng xử khác nhau lắm để chúng ta thể hiện được cái đạo tâm của mình. Lấy ví dụ, một ví dụ khác, như bây giờ chúng ta gặp một cái người nghèo, họ đến họ xin tiền thì lúc đó mình cũng không có tiền nhiều. Xin tiền ở đây không phải xin một hai ngàn, mà họ có quen biết gì đó, trong cái khó khăn họ đến họ xin số tiền hơi lớn, vài ba trăm ngàn ví dụ vậy, hoặc là vài triệu thì đối với mình số tiền nó hơi lớn. Ngay lúc đó đó thì trong gia đình mình có một số việc cũng phải cần tiền để giải quyết. Mà bây giờ thì trước cái đây đó chúng ta thấy nó cũng thử thách đạo tâm mình dữ.
[13:49]Đừng có ai tới xin tiền á thì mình còn đi chùa, niệm Phật rồi nó bình yên. Khổ cái bây giờ có người tới xin tiền, nó khổ tâm ghê lắm. Nói đi chùa mà không cho thì kỳ, mà cho thì nó cũng hơi tiếc, nó cũng khổ nữa. Bây giờ thì tùy cái mức độ đạo tâm của mình mà mình xử sự nó hợp lý. Ví dụ như ở mức độ thứ nhất á là mình sao? Tức là mình đi chùa lâu mà mình cũng chưa có gì tiến bộ lắm thì mình cũng đành phải từ chối, mình phải từ chối. Ha, mình nói rằng: "Nhà tôi nghèo không có tiền, bạn đã đến lộn địa chỉ, xin qua nhà bên cạnh", rồi xong chuyện phủi tay. Rồi, không có chuyện gì bận tâm đến hết. Tức là mình không hề xót xa, áy náy
[14:38]trước cái nỗi khổ, cái nhu cầu của người khác, mình không có gì bận tâm hết. Thì đó là người tuy có đến với Đạo Phật nhưng mà không có tu tập gì hết, không có tiến bộ. Ở cái mức độ thứ hai, mức độ thứ hai thì mình đúng là có có day dứt, có bất an trước cái việc yêu cầu của người khác, trước cái sự nhờ vả khi người ta trong cái cơn nguy khốn gì đó. Có thể người ta trình bày và mình thấy nó cũng đúng, thì mình có biết tu nên cái tâm từ bi mình có tăng trưởng, nên cái việc yêu cầu của người khác cái mình không ở yên được, mình không thể từ chối thẳng được vì mình có lòng thương. Nhưng mà dĩ nhiên lòng thương chưa có quá lớn,
[15:19]nên mình phân vân, đắn đo, cân đi nhắc lại thì cũng cho ta một chút, cho người ta một chút. Nói là "Tôi không có nhiều, gia đình tôi cũng có việc, cho nên thôi bạn giữ điều này một chút... à còn lại bạn đi có thể nhờ thêm người khác." Đó, thì khi mình xử sự như vậy có đáp ứng cái yêu cầu của người khác trong cơn nguy khốn, có cái ray rứt, bất an, có xót xa trước tình cảnh người ta một chút thì có nghĩa là đạo tâm mình có tiến lên một chút. Ở trên mức độ thứ ba nữa, nghĩa là cái cuộc đời mình sống vị tha nhiều hơn thì trước cái nỗi khổ của người khác nhưng mà gia đình mình thì cũng đang cần thì tự nhiên mình lo toan nhiều hơn,
[15:59]bận tâm nhiều hơn để giúp đỡ người đó được nhiều hơn chứ không phải giúp một chút. Mà mình sẽ tìm cách giúp người đó được nhiều hơn, mà vẫn lo được cho những người trong gia đình mình được, chứ không phải là hoàn toàn bỏ đi. Đó. Chúng ta thấy cái người biết đạo là cái người cực, không bao giờ là người ở không hết. Người hiểu Đạo Phật luôn luôn là một người bận rộn và cực nhọc. Chúng ta đừng nghĩ à nói "Thôi về già rồi, bớt lo chuyện gia đình, con cái rồi thì thôi mình đến chùa tu cho nó nhàn" thì hiểu đó là hiểu lầm á. Cái đó là ai không hiểu á, chứ vào chùa rồi mà hiểu đạo thật sự á thì lúc đó hối hận bước ra không kịp.
[16:42]Là vì biết tu rồi nó cực còn hơn lúc trước nữa. Là vì sao? Vì khi mình biết đạo thật sự cái lòng thương mình mà trải ra rồi á, tự nhiên mình trở thành con người bao đồng cứ lo chuyện thiên hạ, thấy ai khổ cũng cứ lo hết. Mà chúng ta sẽ thấy nó như thế này, chứ bình thường mình niệm Phật trong cái bình an như vậy thấy không có gì, đúng là nhàn nhã thật. Nhưng mà chợt thấy một người nào đó ví dụ như mình thấy một người mù thôi, họ chống cái gậy, họ đi dò dò trên đường để họ cầm cái xấp vé số họ bán thì chỗ đó những lúc đó là những lúc coi mình có tu hay không á. Không phải là tôi nói là ra mua vé số để giúp
[17:19]họ, không phải, mà nhìn trong tâm mình. Mình nhìn thấy một người mù dò dò cái gậy đi trên đường, có chỗ hang, có lỗ mà họ không thấy, mà nhìn cái đó mà tâm mình bình an thì biết rằng mình chưa có gì hết, chưa có tu được gì nào. Nhìn cái đó mà mình chịu không nổi, cái xót xa, thương yêu của mình không chịu nổi thì có nghĩa là đạo tâm mình có tăng trưởng. Và chúng ta thấy mình xót xa thì không ngồi ở đó không, không ngồi đó mà dòm cho người ta đi luôn được, phải làm một cái gì đó để rồi mình mới coi như là mình cũng có xoa dịu một chút cái nỗi đau khổ của người ta. Chứ còn mình nhìn thấy nỗi khổ của người khác mà lòng
[17:54]mình thản nhiên, tỉnh bơ thì mình tu chưa có tiến. Nên ở đây ngó nhìn cái tâm mình ở chỗ đó đó. Mà chúng ta thấy nỗi khổ thì đầy trên cuộc đời này hết. Mà cái người nào trong cuộc sống này mà nhiều lần trái tim thổn thức, nên là xúc động, ray rứt với nỗi khổ của người khác mà nhiều, càng nhiều, càng nhiều thì người đó thật sự là con của Phật. Người đó khi bỏ thân này thì Phật rước. Tướng thật đó. Không biết người đó niệm Phật nhiều hay ít, mà chỉ biết rằng đếm lại cái số lần trong cuộc đời mà người đó nhìn thấy nỗi khổ của người khác mà không chịu đựng được, thổn thức không chịu đựng được thì người đó là người con Phật, chết Phật sẽ rước.
[18:43]Vì sao? Vì cái thể tánh của chư Phật là tâm đại bi, thương yêu chúng sinh. Thì những người nào có cái lòng bi, tức là lòng thương xót với nỗi khổ chúng sinh thì người đó là chủng tử trong Phật pháp. Còn người nào nói tu tập mà trước cái nỗi khổ của người khác mình dửng dưng thì người đó tuy có thể là đã có quy y, có tụng kinh nhiều mà chưa phải con Phật, chưa phải là người đứng trong cái dòng dõi của Phật. Đánh giá trên cái dòng dõi của Phật là cái lòng của mình dửng dưng hay thổn thức trước nỗi khổ của người khác, mà trong đời mình cái đó nhiều hay ít? Ít là con ghẻ của Phật, nhiều là con ruột.
[19:29]Thì ở đây ai muốn mình làm con ghẻ, con ruột thì tùy ý quý huynh đệ. Rồi chúng ta thấy một đời mình tu tập theo Phật pháp là một đời mình bận rộn vì thương yêu, lo lắng để giúp đỡ mọi người, chứ không có phải theo Phật pháp rồi buông xuôi ở không. Và chúng ta thấy lạ một điều là chính trong cái cực nhọc, cái bận rộn đó, thương yêu, lo toan cho mọi người đó, vậy mà tâm hồn mình càng lúc càng bình an và hạnh phúc. Đây là điều rất là lạ. Cái bình an, cái hạnh phúc, hoặc là nói cao hơn nữa, là cái định xuất hiện được trong cái công phu thiền định của mỗi người đó. Cái đó nó là kết quả của một đời mà thương yêu chúng sinh.
[20:17]Đây là cái kết quả rất là rõ, chứ không ai có thể mà quay lưng với chúng sinh, vậy mà có thể tìm thấy được cái bình an, hạnh phúc trong lòng mình, không bao giờ có. Nhớ điều đó như vậy. Thì ở đây, khi một người đã lớn tuổi, đã chín chắn, trưởng thành, tìm đến với Phật pháp, thực tập, tu hành và thấy được ích lợi cho mình, cho người chung quanh mình, cho hiện đời, cho hiện tại, cho mai sau, cho những kiếp về sau, thấy quá lợi ích, thì người như vậy có biết ơn Phật không? Khi mà mình thấy mình bước vào Phật pháp như vậy, được nhiều điều ích lợi như vậy, thì nghĩ lại mình có biết ơn chư Phật hay không?
[21:05]Biết không? Quá biết ơn, phải không? Vì đạo đức tức là biết ơn. Thì khi chúng ta biết ơn chư Phật, chúng ta cũng biết ơn những vị tiền bối, những hàng tôn túc đi trước đã để lại Phật pháp cho mình. Vì nếu ví dụ như cha mẹ mình mà không dạy Phật pháp cho mình, mình không có biết Phật pháp. Hoặc là vị thầy trụ trì ở cái chùa gần mình, hoặc là ôn trụ trì ở đây vậy, không dạy Phật pháp cho mình thì mình không biết Phật pháp. Nghĩa là những người đi trước đã để lại một cái tài sản vô cùng quý giá cho mình là Phật pháp. Mà khi đến với Phật pháp, mình có chân lý, có ánh sáng, có niềm vui, có mùa xuân, thì bây giờ chúng ta phải biết ơn Phật.
[21:55]Và chúng ta phải bày tỏ cái lòng biết ơn đó bằng nhiều cách, mà trong đó có một cách rất quan trọng là làm sao chúng ta để lại Phật pháp cho những người đến sau chúng ta nữa. Vì chúng ta đã hưởng được từ nơi những người đến trước thì chúng ta phải để lại cho những người đến sau mình. Đó là một trong những cái việc gọi là đền ơn Phật. Một điều thứ hai nữa là chúng ta thấy Phật pháp đem cho chúng ta bình an và đạo đức thì chúng ta cũng phải nghĩ đến bao nhiêu người trên xã hội này chưa có bình an, chưa có đạo đức. Và chúng ta phải biết cái bổn phận của một người con Phật là làm sao đem được cái bình an, cái đạo đức đó,
[22:41]cái hạnh phúc đó đến cho mọi người chứ không có được giữ cho riêng mình. Nên tôi vẫn nhắc đi nhắc lại trong rất nhiều lần là cái sự nghiệp, cái hành trang mà một người Phật tử khi chết đem theo á là chúng ta không đem theo được nhiều, không đem theo được nhiều. Cái thân xác này cũng phải bỏ lại dưới lòng đất, quần áo mục rã bỏ lại, danh dự, tiếng tăm, vinh quang, tài sản, tiền bạc, gia đình, vợ con, thân quyến bỏ lại, bỏ hết. Chúng ta chỉ đem theo được một điều, đem theo được một điều là đem theo được một cuốn sổ. Trong đó ghi cái công của mình đã đem được Phật pháp đến cho bao nhiêu người lúc mình còn sống.
[23:31]Kìa, khi mà xuống dưới gặp Diêm Vương, Diêm Vương kêu: "Trình sổ công đức ra coi." Thì những người mà không có cái sổ công đức để trình thì ổng cho đi luôn qua bên cửa số một, số hai, số ba, số bốn gì đó. Còn nếu mình có cái sổ công đức đưa ra, ổng lật ra ổng thấy nhiều tên quá, ổng thấy là mình trong một đời của mình đã đem được Phật pháp không biết bao nhiêu người. Quý thầy thì không nói rồi, mình là cư sĩ, vậy mà cũng cố gắng đem Phật pháp cho người khác, và cái sổ đó mình có trình. Thì ông Diêm Vương ổng không có dám đưa mình vào mấy cái cửa số một, số hai tới cửa 12. Có mấy cửa tất cả ta?
[24:15]Tự nhiên quên mất rồi. 10 cửa hay 12? 12 cửa phải không? Cửa thứ 12 là rùng rợn lắm. Thì ông Diêm Vương không dám đưa mình vô cửa nào hết, mà ổng sẽ viết giấy giới thiệu và đưa chiếc xe 12 chỗ để chở mình lên thiên đường. Tại vì thấy mình có cái sổ công đức, ghi tên nhiều người mình đã đưa cho họ biết Phật pháp. Nên ở đây quý Phật tử phải lo làm nha, nhất là những người mà nhìn xuống thấy tóc bạc rồi đó. Bây giờ về giở cái sổ công đức ra, mình đã đưa được bao nhiêu người đến với Phật pháp, hiểu biết được Phật pháp? Ở bên Nhật hiện nay có cái trò chơi mà thế giới tán thán. Vì thời gian gần đây đó, khoảng 10 năm,
[24:58]15 năm gần đây, lớp trẻ của Nhật trở nên suy đồi, họ đánh mất cái đạo đức truyền thống của người Nhật, mà trước kia nó là niềm tự hào của người Nhật. Người Nhật họ có cái đạo đức sâu sắc, cái phong cách đối xử tế nhị, mà nhờ vậy nó thành cái tinh xảo trong kỹ thuật, và nhờ cái tinh xảo trong kỹ thuật đó, họ trở thành cường quốc kinh tế. Nhưng mà tiếc rằng thời gian gần đây khoảng 10, 15 năm gần đây, lớp trẻ Nhật trở nên thay đổi, không còn nghĩ đến đạo đức mà chỉ sống vội, sống cuồng, thực dụng. Không biết vừa rồi có ai, người nào có cái đầu óc mình phải nói là vĩ đại, đáng nể, nghĩ ra một cái trò chơi
[25:41]gọi là cái passport lên thiên đường, Heaven's passport, là cái sổ thông hành để lên thiên đường. Thì họ in một cuốn sổ ra, trong đó có chỗ để dán hình, có chỗ ghi tên ghi tuổi, và những cái trang để ghi cái việc thiện làm được. Thì họ nói thế này: nếu mà người nào mỗi khi làm một việc thiện thì ghi vào đó cụ thể: ngày đó, giờ đó, làm việc gì, với ai, ghi vào đó, đánh số một. Và nếu làm được 100 lần thì cái điều cầu nguyện của mình sẽ thành sự thật, mình mơ ước điều gì sẽ thành sự thật, nhưng mà phải 100 việc thiện rồi mới thành. Và nói rằng khi chết thì cái cuốn sổ này sẽ giúp cho người đó lên thiên đường chứ không có xuống địa ngục.
[26:27]Cái trò chơi rất là hay. Thì ở Việt Nam, khi họ đăng cái bài báo đó xong thì có người khác cũng muốn rằng cái trò chơi đó được lan truyền trong cái giới trẻ của Việt Nam để vực lại cái đạo đức mà đang xuống cấp. Mà thật sự thì chúng ta thấy không đợi người trẻ đâu, mà chính người già cũng phải lo làm điều đó chứ, nhất là những người mà tóc đã bạc, mình thấy thiên sứ đang đứng lảng vảng kêu gọi. Thì bây giờ phải lo lập cái sổ công đức là từ đây cho tới ngày mình ra đi, mình đã giúp cho bao nhiêu người biết được Phật pháp, chứ không phải chỉ bản thân mình à đến chùa, nghe giảng, về nhà ăn chay, niệm Phật, tụng kinh rồi thôi.
[27:13]Nhiêu đó không có sổ là ông Diêm Vương cự nự. Phải nhìn chung quanh mình những người nào mà mình có thể giúp cho họ biết được Phật pháp. Đó, đó là bổn phận và cũng là lòng biết ơn của người Phật tử đối với chư Phật. Nhưng mà trong đó có một điều quan trọng, có một cái nhân duyên lớn của người Phật tử là con cái của mình. Những đứa trẻ mà mình đã sinh ra và nuôi dưỡng chúng, thì đó là những chúng sinh mà gần gũi, mình có duyên nhất, mình có điều kiện để giáo hóa nhất, để giúp cho chúng có thể tin hiểu được Phật pháp. Đó, thì dù có thể là chúng ta không độ được nhiều người, nhưng mà con mình mình độ được cũng là một điều rất tốt,
[27:59]cũng là thể hiện được cái lòng biết ơn đối với chư Phật. Và chúng ta thấy việc mà cái lớp người lớn tuổi trong Phật pháp giúp cho trẻ tin hiểu Phật pháp, làm cho Phật pháp có được cái sự kế thừa nối tiếp, được duy trì bền vững lâu dài, đó là một cái bổn phận của tất cả chúng ta. Có một thời gian rất dài, nhiều người cư sĩ trong Phật pháp quên mất gia đình mình khi đến với Phật pháp. Vì cứ nghe nói thế này, là người tu tập theo Phật pháp là phải cắt ái, từ bỏ thân quyến, là không được để cái tình cảm gia đình ràng buộc mà chỉ lo tu tập thôi. Vì nghĩ như vậy nên nhiều người đã bỏ mặc gia đình. Nếu mình là người phụ nữ thì quên ông chồng,
[28:54]quên con mình, cứ lo tu, nghĩ như vậy mới là giải thoát. Rồi hoặc là người đàn ông biết Phật pháp bỏ vợ bỏ con làm... đó làm, lo tu thôi, nghĩ như vậy mới là rốt ráo giải thoát, không ngờ đó là hiểu lầm hoàn toàn. Hết! Chính những người thân trong gia đình mình, mình phải độ trước. Và bây giờ thì chúng ta khoan nói việc mà độ cho vợ, cho chồng mình, mà chúng ta nói độ cho con mình trước. Lần khác thì chúng ta sẽ nói mà việc trao đổi Phật pháp giữa vợ chồng với nhau, bây giờ thì chúng ta nói với con mình trước. Thì việc mà chúng ta giúp cho lớp trẻ nối tiếp có được niềm tin với Phật pháp là bổn phận thiêng liêng của người Phật tử.
[29:35]Từ đây quý Phật tử phải nhớ điều này: đó là bổn phận bắt buộc và thiêng liêng, không được coi thường. Chớ nào giờ chúng ta tu rồi bỏ mặc con mình không biết Phật pháp là chúng ta thiếu bổn phận, bất hiếu đối với Phật. Bây giờ phải biết dạy con mình biết Phật pháp và phải xem đó là trách nhiệm vô cùng thiêng liêng và rất là bắt buộc, không được hờ hững. Bây giờ ngồi đây mọi người phải kiểm lại mình là mình đã giúp cho con trẻ mình đã tin hiểu Phật pháp hay chưa. Nếu chưa thì từ bấy lâu nay, tuy mình là con Phật mà thật sự mình đã bất hiếu với Phật. Nhớ như vậy. Người lớn thì chúng ta có cái suy nghĩ khác với người trẻ.
[30:19]Chúng ta đối diện với cuộc sống bươn chải nhiều quá nên mình thực tế và cái suy nghĩ của mình chín chắn. Chứ còn hồi trẻ thì suy nghĩ bồng bột. Nhiều cái dự định mình định làm rồi mình mơ mộng, rồi thất bại. Qua nhiều lần có gãy đổ, có thất bại rồi mình mới chín chắn, mới suy nghĩ hơn, chứ không còn như hồi trẻ háo thắng, mơ mộng, cứ nghĩ rằng là cái gì mình nghĩ ra là mình sẽ làm được. Ở trong đây có ai mà suốt cuộc đời chưa từng thất bại không? Có không? Có ai không? Dạ thưa Thầy, thất bại là nhiều. Thất bại là nhiều phải không dạ? Đúng. Đó, chúng ta thấy vậy. Nhưng mà khi hồi trẻ mà ai nói rằng mình à à cái điều mà cháu suy nghĩ,
[31:04]cháu làm không có được đâu, ai người lớn mà nói mình vậy mình có chịu không? Mình không chịu, phải không? Mình nghĩ à mình suy nghĩ nó hợp lý quá, nó hay quá mình làm là được. Ai khuyên không chịu, nhưng mà đâu có ngờ rằng là cái suy nghĩ mình chưa tới và mình đã qua nhiều thất bại nên bây giờ mình ngồi đây thì mình được một cái điều mà lớp trẻ bây giờ lại chưa có là sự chín chắn, khôn ngoan, không có nông nổi, không có dám chủ quan. Đó, đó là cái mà người lớn được mà người trẻ không có được. Nên cũng chính vì lý do đó mà người lớn dễ đến với Phật pháp hơn. Bởi cái sự khôn ngoan, cái trưởng thành của
[31:45]mình nên mình dễ hiểu được Phật pháp hơn. Vì Phật pháp giáo lý trong đó rất là sâu xa, mầu nhiệm, vi diệu, trừu tượng và khó hiểu. Nhưng mà chính nhờ chúng ta sống qua một đời lăn lóc, bươn chải, vất vả, lo toan nên cái suy nghĩ của mình nó trưởng thành và có thể nhờ như vậy mình đã hiểu được Phật pháp. Còn cái lớp trẻ có thể là chúng còn non nớt, nông cạn quá nên khó thể hiểu được. Vì vậy mà việc giúp cho trẻ tin hiểu Phật pháp nó có nhiều khó khăn chứ không phải dễ dàng. Không phải dễ dàng là mình cứ bắt à vô lạy Phật nghe con, tụng kinh nha, mai đi chùa nha, không có đơn giản như vậy, không đơn giản.
[32:30]Vì chúng không hiểu và không thích, chưa hiểu và chưa thích. Nên phải có cái cách thức của nó. Còn về đối với những đứa trẻ cũng vậy, chúng ta sẽ thấy là chúng ta tạm phân ra làm hai loại: Là một loại có những đứa trẻ tự nó ở những đời trước đã có cái nhân duyên sâu dày với Phật pháp. Bây giờ sinh ra thấy Phật là lạy, thấy quý cô, quý thầy là tươi cười là lạy. Lớn lên một chút kêu đi chùa khỏi đợi nhắc là đi liền. Ở nhà mà có bàn thờ là thích lạy Phật. Và có những đứa trẻ như vậy. Là nếu mà gia đình mà sinh ra được những những đứa trẻ như vậy là gia đình có phước. Tức là đứa này đời trước có khi nó là người xuất
[33:15]gia, là một hòa thượng, một sư bà gì trở lại. Lọt vào trong gia đình mình, thì gia đình mình cũng có công đức mới được như vậy. Tức là không phải dạy nhiều nữa mà đứa trẻ đã tin hiểu Phật pháp. Mà nhiều khi nó lớn lên chút nữa, nó hiểu Phật pháp hơn mình, nó dạy lại mình luôn nữa. Thì đây là cái may mắn của một bậc cha mẹ nào mà có được như vậy. Thường thường á, vào cái thời đại mà Phật pháp hưng thịnh, trước khi mà Phật pháp được hưng thịnh, là chúng ta thấy là những đứa trẻ như vậy nó đầu thai vào cái xứ sở đó nhiều, thì mình biết rằng cái xứ sở đó Phật pháp sắp được hưng thịnh. Là những đứa trẻ đó nó lớn lên, hoặc nó sẽ trở thành những vị đại đức,
[33:59]thượng tọa giỏi, truyền bá Phật pháp, hoặc nó sẽ là những người cư sĩ xuất sắc tiếp tay với Tăng Ni để hoằng truyền Phật pháp. Nhưng mà trước thời gian đó đó là chúng ta thấy có nhiều gia đình nhiều gia đình xuất hiện những đứa trẻ như vậy. Đó. Mà bây giờ thì dường như chúng ta cũng thấy có điều đó. Quý Phật tử có thấy không? Có không? Mô Phật, có. Ừ, có đó. Bây giờ chúng ta thấy tự nhiên cũng có những đứa trẻ như vậy. Tuy cái lớp trẻ vừa rồi, lớp trẻ mà hiện nay khoảng trên dưới 20 tuổi đó, là lớp trẻ mà bị mất tư tưởng, lớp trẻ mà bị nghiện ma túy nhiều, thích đua xe, trộm cướp, ăn chơi sa đọa.
[34:46]Là cái lớp trẻ mà từ mười mấy hai mươi tới hai mấy ba mươi đó, lớp trẻ đang gọi là cái lớp mà đi qua giai đoạn không có đạo đức. Trong cái thế hệ đó đó, trong thế hệ mà từ gần 20 cho tới gần 30 đó, mà đứa nào có đạo đức thì đó là điều hiếm hoi, gia đình nó đáng mừng. Chứ cái lớp đó hiện nay là đang nguy hiểm, mất niềm tin. Nhưng mà ngược lại hiện nay đó, những đứa trẻ mà nhỏ nhỏ đó, khoảng 2 3 tuổi, thì chúng ta lại thấy lạ một điều là có xuất hiện những đứa trẻ ngoan, tự nhiên chúng biểu lộ cái niềm tin với Phật pháp từ khi còn bé. Đó, và nếu mà nhiều đứa trẻ xuất hiện như vậy chúng ta tin rằng
[35:27]sau này Phật pháp sẽ đến thời kỳ được hưng thịnh trở lại. Đó. Và ngược lại cũng có những đứa trẻ ít duyên với Phật pháp, rất khó làm cho chúng tin hiểu được Phật pháp. Cái số này chúng ta gặp không phải ít phải không? Ngay trong gia đình mình đã có rồi. Có những đứa trẻ mà kêu đi chùa không thích, kêu tụng kinh lạy Phật không thích. Nói nhân quả kêu làm việc thiện nhiều khi không ưa, mà chỉ thích chơi đùa, vui ích kỷ vậy thôi. Mô Phật. Con xin thưa Thầy, nhà con tuy là bề ngoài người ta ỷ nó ăn chay mà ba con cũng kêu con ăn chay, nếu mà con gặp tiễn tán vậy đó. Vâng. Tới bây giờ con cũng dắt dụ cái con người con
[36:11]là được, rồi con mới kêu con gọi người ta. Thì bây giờ á ai kêu là cúng mười một á, người ta sáu mươi bốn hộp là ta lo trên mười một, mười một người ta làm chay người ta cúng. Thì con đây cũng làm được lại, người ta theo người ta khen quá trời khen. Dạ.
[36:31]Thôi nếu mà gia đình con cái mà có phát tâm ăn chay hết cũng là cái phước của mình. Dạ, thôi cứ nên hoan hỷ. Ừ. Ờ, cứ nên hoan hỷ, tốt. Còn đây là trường hợp chúng ta nói thế này: Nếu mà trong gia đình mình có cái khuynh hướng như vậy thì việc mà mình thúc đẩy thêm, giúp cho con trẻ mình tin hiểu sâu thêm Phật pháp nó dễ. Còn cái khó là cái những đứa trẻ ít duyên, những đứa trẻ mà từ nhỏ thấy cha mẹ đi chùa hững hờ, không màng tới thì đây là đối tượng mà khó xử lý. Và trách nhiệm chúng ta nằm ở chỗ này. Trách nhiệm của người cư sĩ là ráng độ cho những đứa trẻ ít duyên. Chứ đứa trẻ mà nhiều duyên rồi nhiều khi nó độ lại mình luôn.
[37:17]Mình chưa kịp độ nó, nó nhắc mình trước. Bữa nào mình quên tụng kinh ngồi thiền nó nhắc, nói: "Ba mẹ ráng tụng kinh ngồi thiền, tới giờ rồi kìa." Nó độ lại mình. Nhưng mà còn ngược lại những đứa trẻ ít duyên thì chính mình phải lo cho nó trước. Đó. Do đấy để độ cho chúng, chúng ta phải hiểu về tâm sinh lý của chúng một chút. Vì sao? Vì cái sự mà ngăn cách giữa hai thế hệ già và trẻ cũng là một cái điều đáng kể. Vì cái người lớn có cái suy nghĩ khác, họ đã sinh trưởng trong một cái hoàn cảnh, một môi trường, còn đứa trẻ nó sinh trưởng trong cái môi trường mà điều kiện sinh hoạt, tiến bộ kỹ thuật đã thay đổi hoàn toàn, nó khác.
[37:59]Thì chúng ta thấy là cái người lớn thường là sống đơn sơ hơn, vì trước đây mấy mươi năm cái đời sống nó đơn giản, nhưng mà lớp trẻ bây giờ đang sống trong thời đại mà vật chất dồi dào, quần áo tràn đầy nên thường chúng đua đòi và hào nhoáng hơn. Ngay cả cái âm nhạc hoặc là cái sở thích khác cũng vậy. Nội cái âm nhạc chúng ta nói, cái người mà lớn á họ thích những bài nhạc có trình độ cao hơn, sâu hơn, cái lời nó chững chạc đàng hoàng hơn. Còn lớp trẻ bây giờ thích cái loại nhạc nó càng cợt, nó vội vã, cuồng bạo, điên, khác nhau hẳn. Đó, chúng ta thấy hai cái thế hệ cũng có cái khoảng cách và chính
[38:44]vì cái khoảng cách này mà nếu chúng ta không có xóa được thì chúng ta không giúp cho con trẻ mình tin hiểu Phật pháp được. Nên chúng ta phải hiểu một chút. Tuy nhiên, dù ở thời đại nào thì những đứa trẻ đều có những điểm giống nhau như thế này: Thứ nhất là hay tưởng tượng, mơ mộng. Thường thường là những đứa trẻ giàu trí tưởng tượng lắm. Không biết là quý Phật tử có nhớ lại cái thuở tuổi nhỏ của mình, mình đã từng mơ mộng, tưởng tượng như thế này thế kia chưa? Có không? Chắc quên hết rồi hả? Sống lâu quá quên hết. Nhưng như tôi vậy, như tôi nhớ bản thân mình nhiều khi nhìn một cái bức tường với những cái vân của nó trên
[39:28]đó mình nhìn mình cũng tưởng tượng ra được cả một câu chuyện thần thoại. Thấy nhìn thấy có bà tiên đánh với con ác quỷ nè. Trên vách tường những cái vết sơn, vết vôi mà nó loan lổ đó, cái mình tưởng tượng hình ảnh này, hình ảnh kia. Rồi hoặc là như tôi nhớ vậy đó, hồi tôi còn nhỏ tôi hay leo lên nóc nhà ngồi tôi mới nhìn về những cái vùng núi xa vì có một thời gian tôi ở gần cái vùng núi, núi đồi mênh mông như vậy. Và tôi nhìn tôi mơ mộng tôi biết bay. Tôi sẽ bay lên, tôi đáp lên những đỉnh núi đó, tôi bay qua đỉnh núi này nghĩa là mà cứ ngày nào cũng vậy. Cứ thường thường rảnh rảnh cứ leo nóc nhà cứ ngồi mơ mộng nhìn
[40:05]vào những cái đỉnh núi rồi mơ ước mình biết bay thôi. Rồi bắt đầu hiểu biết chút nữa lại mơ ước mình biết bay rồi mình làm hiệp sĩ, mình sẽ đi cứu khổ phò nguy. Thấy ai ăn hiếp ai cái mình sẽ trừ gian diệt bạo. Thì hồi nhỏ mơ ước nhưng lớn lên từ từ thì biết rằng những điều đó không có bao giờ thành tựu được. Hoặc là coi phim cao bồi quá rồi ảnh hưởng thì tôi có cái phòng để ngồi học, lúc còn nhỏ có cái phòng được dành riêng để học thì có một mình ở trong đó à. Nhưng mà nơi cái ghế tôi ngồi thì lúc nào cũng có một cái khẩu súng cao su để một bên hông. Đó, súng không bắn được ai mà cứ tưởng tượng là đó là cái
[40:45]khẩu súng thật mà gặp ăn cướp mình sẽ nghĩa là ra tay trừ diệt, mà lúc đó mới học lớp bốn, lớp năm gì đó. Thì mình thấy cái thế giới trẻ thơ là như vậy đó, có những cái mơ mộng, cái tưởng tượng mà bây giờ nghĩ lại thì nó rất đúng là ngớ ngẩn, buồn cười. Mà lúc đó thì mình nghiêm túc lắm, cái thế giới của mình mình thấy nó thật lắm mà nó nghiêm túc lắm. Đó. Không biết là tôi nhắc lại những điều của bản thân tôi vậy quý Phật tử có nhớ lại những điều của quý Phật tử hồi xưa không? Có không? Hồi nhỏ đó? Có phải không? Cũng có những cái mơ mộng, những cái tưởng tượng như vậy. Và nhất là khi mình xem truyện, xem phim
[41:23]thì mình hay hoá thân mình thành những nhân vật anh hùng ở trong đó. Ví dụ như coi phim kiếm hiệp của Hồng Kông thấy họ cầm gươm họ đánh xông xáo, bay phi thân đồ thì mình lại cũng sắm một cái gươm đeo bên hông. Đi tới đi lui trong xóm cũng đeo cái gươm rồi cũng ra tay chỉ trỏ và tưởng mình là người hiệp sĩ hả, lúc nào cũng nghĩa là hoá thân mình, mơ ước mình trở thành cái hiệp sĩ như vậy. Và nếu cái phim ảnh đó là cái phim tốt, có cái đạo đức, nói rằng cái chánh rồi cuối cùng sẽ thắng cái tà rồi cuối cùng sẽ thua thì mình sẽ ảnh hưởng và mình luôn luôn mong mình là một người chánh, một người tốt.
[42:00]Chứ còn nếu mà cái phim đó nó không nhấn mạnh cái đúng sai chánh tà thì mình chỉ thích làm một cái người khùng mà làm bạo làm nổi, nó cũng bị ảnh hưởng. Nên cái mơ mộng của trẻ thơ nó dễ bị ảnh hưởng bởi cái phim, cái truyện. Đó là cái tính cách của trẻ. Cái tính thứ hai của trẻ nữa là hiếu động. Hiếu động này là do cái sinh lý của cơ thể nó tạo thành, là do những cái hoạt động của cái thần kinh, các tế bào ở tuổi trẻ nó luôn luôn bị kích động để phải hoạt động nên trẻ hiếu động lắm. Bắt ngồi im một chỗ vậy không yên, nên ở trong đây có những đứa trẻ mà ngồi yên như vậy mà ngồi nghe Pháp thì cũng phải là hơi đặc biệt.
[42:43]Chứ thường là trẻ không ngồi yên. Mà chúng ta nhìn quanh đây cũng thấy vậy đó. Mình nghe vậy chứ mấy đứa nhỏ nhỏ nó cứ chạy tới chạy lui nó giỡn ngoài đó phải không? Còn đứa trẻ nào mà ngồi lặng lẽ nhìn, nghe giảng thì phải là những đứa trẻ có căn lành khá nhiều đó mới ngồi yên được. Chứ thường là trẻ hiếu động, thích hoạt động đó. Mà hoạt động là để cho cơ thể phát triển. Đó là trời sinh như vậy, tạo hoá đã sinh ra như vậy. Nên buộc trẻ là phải hiếu động. Còn già, lớn rồi cơ thể người ta cần sự yên tĩnh để dưỡng cái não nên người lớn có thể ngồi yên lặng thời gian lâu được, chứ trẻ không được.
[43:18]Và đây cũng là cái chỗ khác nhau, mình phải hiểu trẻ điều này chứ không được bắt trẻ giống như mình ở chỗ này vì trẻ đang cần hoạt động. Đó. Rồi một điều nữa là cái tâm trí của trẻ chưa thể hiểu những vấn đề quá trừu tượng. Như chúng ta lớn rồi, mình học nhiều, mình quen suy nghĩ, đồng thời là mình đối diện với cuộc sống phức tạp quá nên cái trí óc mình mở mang ra, mình hiểu được những vấn đề rất là sâu. Thí dụ như đến với Phật pháp mình nói rằng: "Cái thiện sẽ đem lại cái hạnh phúc", mình nói câu vậy mình hiểu liền. Nhưng mà mình nói đứa nhỏ thì nó không hiểu. Phải không? Bây giờ mà kêu đứa nhỏ nói là:
[44:00]"Cái thiện sẽ đem lại hạnh phúc", nó biết cái, tại cái thiện là gì nó cũng không biết, mà hạnh phúc là gì nó cũng không biết đi. Nhưng mà người lớn thì biết à, nghe câu đó xong mình hiểu liền. Cho nên là trẻ cũng chưa đủ trình độ để hiểu những vấn đề trừu tượng. Đây cũng là một điều chúng ta phải để ý khi mà chúng ta muốn giúp cho con trẻ mình tin được Phật pháp. Không được nói những điều mà trừu tượng quá vì trẻ không hiểu được. Điều thứ tư nữa mà chúng ta phải để ý nữa là trẻ rất dễ bị ảnh hưởng bởi những người quen xung quanh, những bạn bè. Đây là cái điều chúng ta phải để ý nè. Trong cái số bạn bè mà nó chơi với nhau như vậy
[44:40]đó, trong đó có đứa nào mà cái cá tính nó hơi mạnh, nó sẽ lôi hết cái đám đó đi theo nó liền. Nếu cái đứa đó mà nó quậy thì mấy đứa chơi chung nó từ từ hư hỏng, ngoan cũng theo liền, nó lôi. Nhưng trẻ rất dễ bị ảnh hưởng, chỉ cần một đứa nó bậy thôi, nó hư thôi là nó kéo được mấy đứa kia theo liền. Rồi nó cứ lan truyền, nó cứ lan truyền từ điều này qua điều kia. Tại tuổi nhỏ không đủ bản lĩnh, lập trường để nó tránh xa cái điều lầm lỗi. Nên chúng ta nghe một thời gian dài ở các trường học báo động là học trò nó truyền nhau cái tập truyện mà gọi là truyện đồi truỵ, bậy bạ đó. Không biết là ai ngồi viết ra mấy cái chuyện đó rồi học trò
[45:22]dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh lắm. Nên đây là chỗ người lớn phải để ý. Mình cứ tưởng à ở trước mặt mình mình bảo con phải làm thế này, phải làm thế kia, nó dạ dạ dạ, mình tưởng nó tốt. Sau lưng mình không có đâu. Ở sau lưng mình nó theo bạn nó đi quậy ở đâu á. Có khi bạn nó rủ nó uống rượu rồi cũng có. Có khi bạn nó rủ nó là xem những cái phim bậy bạ rồi cũng có nữa. Mà ở nhà cha mẹ không biết gì hết trơn. Vì sao? Nó dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè lắm. Đây là điểm chúng ta phải để ý thêm nữa, không được coi thường. Vì những lý do trên đó, cho nên mà đối với điều đó với trẻ chúng
[45:59]ta muốn cho trẻ mà biết Phật pháp chúng ta phải để ý thế này. Là với những cái tâm lý mà mơ mộng, tưởng tượng, dễ tin đó thì chúng ta nên kể nhiều cái chuyện nhân quả cho trẻ. Mình cứ nói nhân này qua kiếp sau sinh ra cái quả đó, nhân này cái người này đời trước bố thí đời sau làm cái người giàu như vậy, như vậy. Người này đời trước là hay giúp đỡ hay tôn trọng Phật pháp, đời sau ra làm quan vậy, vậy, vậy, nói vậy trẻ tin liền, khỏi lý luận. Tại vì dễ tin. Hoặc là mình kể những chuyện cõi trời, mình nói trên cõi trời đó, như vậy, như vậy đó, là người ta hạnh phúc, muốn bay đâu là bay, muốn biết cái gì là biết, muốn có cái gì là có.
[46:39]Ở trong cung vàng, lầu cát, đền ngọc, ở trên lơ lửng những tầng mây, ví dụ vậy. Và đời sống họ hạnh phúc thế nào mình cứ tha hồ kể vì trẻ nó dễ tin và hay tưởng tượng những chuyện thần thoại, mình nói tin liền. Và tin những điều đó có lợi cho nó. Đó. Hoặc là mình kể những chuyện thần thông của Phật, của A La Hán, của thiền sư. Mình kể ngày xưa vậy, lúc mà Phật ngồi thiền thì có một cái lúc trời đổ mưa ầm ầm xuống thì chợt có một con mãng xà tới hiện thân thật to lại để che cho Phật, cuốn quanh người Phật bao nhiêu vòng vậy, rồi lấy cái đầu phùng, phùng mang ra che cho Phật. Phật ngồi gọn trong đó cho mưa đừng có ướt.
[47:19]Vì con mãng xà đó là quá tôn kính Phật. Cho đến khi hết mưa rồi cái con mãng xà đó mới thu người trở lại, biến lại thành một người thanh niên đến đảnh lễ Phật và xưng là Long cung thái tử, tức là một vị rồng ở dưới biển. Nhưng mà cũng biết quy hướng theo Phật pháp và để biểu lộ lòng tôn kính Phật thì lúc Phật gặp mưa đã hiện ra để che mưa cho Phật. Vô số, vô số những cái chuyện thần thông trong đạo Phật mà mình kể trẻ rất dễ chấp nhận liền. Hoặc là những vị A La Hán vậy, những thần thông của các ngài thì vô cùng vi diệu. Như ngài Mục Kiền Liên chuyện biến hoá, ngài lên cõi trời, ngài xuống địa ngục là cái chuyện bình thường.
[48:01]Như là tôn giả Ngưu Chủ vậy, ổng mà mỗi buổi trưa ổng không có ngủ dưới trần gian. Sao Ngưu Chủ kỳ lạ đó. Nghĩa là ngài Ngưu Chủ á là một vị A La Hán mà ổng có cái lạ thế này: ổng làm con của hai gia đình. Hồi nhỏ khi mà sinh ra đem ổng ra bờ sông tắm á, cái con cá nó nuốt luôn. Nuốt thế là bên gia đình mất ổng. Rồi cái con cá lội qua vùng khác bị người ta bắt được cái con cá đó đem lên dâng cho cái người giàu, người giàu mổ bụng ra đứa trẻ còn ở trong, còn sống, không chết. Thế là người giàu nói là con của trời cho, nuôi. Nuôi lớn lên thời gian cái bên gia đình kia họ mới nghe cái tin đó, đi tìm.
[48:39]Thì sau đó là ngài được tới hai bên cha mẹ đều thương yêu ngài hết, ngài sống trong sung sướng từ nhỏ tới lớn. Thì điều đó chúng ta hiểu là phước ngài rất là lớn. Lớn lên gặp Phật ngài đi tu, ngài đắc đạo A La Hán trong bảy ngày. Trong 7 ngày. Sau này ngài kể lại cho các huynh đệ, vì các vị kia thấy ngài đặc biệt quá. Từ nhỏ là giàu sang, sung sướng, sống thanh thản và đạo đức rồi, gặp Phật 7 ngày đắc A-la-hán liền. Người ta mới hỏi ngài là cái sự tu hành của ngài như thế nào? Ngài nói, "Khi mà tôi gặp Đức Thế Tôn thì đến ngày thứ bảy là thắng trí xuất hiện trong tôi liền và ngài giải thoát chứng A-la-hán liền." Mà ngài thần thông dễ sợ lắm.
[49:19]Thường là ổng ít ở cõi người lắm, ví dụ như ổng có ở cõi người ổng đi khất thực đi, ổng ôm bình bát ổng đi khất thực cho vui thôi, thường người ta cúng ổng ăn. Trưa mà ổng nghỉ là ổng không thèm nghỉ đây, ổng bay lên cõi trời ổng nghỉ trên cõi trời cho vui, ổng tự tại vân du qua các cõi, vì phép của một vị A-la-hán là vô biên vô lượng. Chúng ta biết những câu chuyện đó chúng ta kể lại cho trẻ để trẻ hình thành được cái quan điểm về Phật giáo trong đầu. Nhưng mà nhớ một điều, đừng có thêu dệt quá đáng vì lần lần con mình sẽ lớn lên, nó từ từ nó khôn ngoan ra. Mà từ nhỏ nó nhớ ủa ba mình kể chuyện xạo ta ơi. Nhỏ ổng kể chuyện xạo nè.
[49:57]Bây giờ cái không tin nữa. Cho nên kể nhưng mà phải kể điều đúng, nghĩa là lớn lên nó khôn nó kiểm tra lại nó vẫn thấy rằng ba mẹ mình kể đúng. Chứ mà say sưa kể quá rồi cái sẵn mà gặp cái người mà có tài kể chuyện nữa bịa ra tùm lum kể nữa, cái lớn lên nó đập mặt nó ủa, quay lại lúc đó mình đang già lụm khụm á, ba, câu chuyện đó ba kể chỗ nào sao con tìm hoài không thấy? Rồi lúc đó mình lúng túng rồi nó giảm mất niềm tin. Cho nên kể nhưng mà phải dựa vào những cái văn bản những kinh điển có thật. Muốn độ cho con mình chứ mình cũng phải giỏi Phật pháp lắm chứ không phải dễ đâu, nhen. Rồi đối với cái tâm lý hiếu động của trẻ đó,
[50:37]mình phải cho trẻ nghĩa là được sinh hoạt, vui chơi, tập luyện, ca hát, làm việc thiện, chứ đừng có ngồi rù rù một chỗ mà cứ ngồi tụng kinh niệm Phật hoài cái nó bỏ đạo á. Nghĩa là sẽ cho nó đến với đạo trong một cái cách thức vui tươi của tuổi trẻ chứ không có gò ép nó giống như mình mà cứ ngồi lặng lẽ mà cầm xâu chuỗi Nam Mô A Di Đà Phật riết không có được. Phải cho nó gia nhập vào một cái tập thể, nhất là cái sinh hoạt gia đình Phật tử á. Sinh hoạt đó rất là tốt cho con trẻ, thì chúng ta nên cho chúng tham gia. Ở nơi đó chúng được vui chơi, được ca hát, được tập luyện, rồi có làm những việc từ thiện.
[51:14]Việc từ thiện thì có lẽ là gia đình khuyến khích nhiều hơn, chứ còn tổ chức gia đình Phật tử thì cũng có nhưng mà nó sẽ không mạnh bằng ở gia đình mình khuyến khích. Như ở nhà mình mình có tài sản, mình có gạo có tiền, mình có thể làm nhiều việc từ thiện và buộc con mình đi làm, kêu con mình đi làm, khuyến khích cho nó đi làm. Kêu mình cho gạo, kêu nó đi cho người ta, hoặc là thấy nhà người ta cất kêu nó lại đi phụ. Thì những cái hoạt động đó để thoả mãn được cái tâm lý hiếu động của nó mà cũng làm cho nó tăng trưởng được cái phước lành. Đó là như vậy. Rồi cái tâm lý mà dễ bị ảnh hưởng á thì chúng ta đúng là phải cho
[51:53]tham gia cái đoàn thể mà thanh thiếu niên Phật tử, để cho chúng được sống trong cái môi trường mà ai cũng là Phật pháp hết. Nó đỡ mà đi chơi với đám bạn tầm bậy tầm bạ, rủ làm những điều mà động trời mình không biết. Ở nhà mình không kiểm soát hết đâu. Nghĩa là như quý Phật tử mình mắc vô rừng vô rẫy, thì ở ngoài con trẻ mình đâu phải lúc nào mình cũng ở bên cạnh nó kiểm soát, nó theo bạn theo bè cái gì đó mình không hay được đâu. Nên bây giờ là nếu mà ở chùa gần của mình có được cái tổ chức gia đình Phật tử, mình cố gắng cho con mình tham gia trong đó, vì nó hợp với cái sinh hoạt của tuổi trẻ.
[52:30]Chừng nào nó lớn lên rồi tự động nó chững chạc, trưởng thành, nó điềm đạm lại, thì nó sẽ có cái cách tu khác của nó. Còn bây giờ trong cái khuynh hướng ham vui của nó, nên cho nó tham gia tới gia đình Phật tử, rất là tốt. Thì tiện đây chúng tôi cũng nói thêm vài điểm về gia đình Phật tử một chút. Thì đây là một đoàn thể thanh thiếu niên Phật tử mà có thành tích và có truyền thống từ mấy mươi năm qua, thì nhiều người đã tin tưởng cái hoạt động của họ rất là tốt, rất là mạnh. Nhiều người tham gia trong đó rồi cứ giữ cái truyền thống và giữ cái nhiệt tình cho tới tuổi già luôn, mà tới già vẫn còn là tham gia với gia đình Phật tử làm huynh trưởng á.
[53:10]Thì dĩ nhiên là không có cái gì là đúng tuyệt đối, nhưng mà căn bản cái tổ chức đó giúp cho gia đình phụ giáo dục con trẻ. Chứ đừng để chúng nó chơi với bạn bè không tốt, chúng có bạn bè trong gia đình Phật tử mình vẫn yên tâm hơn là nó đi chơi la cà bên ngoài với những đứa trẻ không có khuynh hướng Phật pháp. Giờ tạo cho nó môi trường bạn bè mới là tham gia gia đình Phật tử. Thì ừm dĩ nhiên là cái tổ chức gia đình Phật tử xuất hiện cách đây khoảng 5 60 năm rồi, 7 80 năm rồi chứ, thì có nhiều cái điều nó cũng đã lạc hậu rồi. Bây giờ thì cũng phải cần bổ sung thêm, thì đây là điều mà của các huynh trưởng.
[53:53]Có một lần mà tôi gặp một cái chị đó, cũng sáu mươi mấy tuổi, chị cũng là huynh trưởng gia đình Phật tử, và tới già rồi vẫn nhiệt tình lo cho đàn em, thì tôi có góp ý vài điều. Tôi nói rằng cái giáo lý của gia đình Phật tử theo từng cấp độ đó đến bây giờ lỗi thời rồi, không thích hợp nữa đâu. Là chị nên đề nghị những huynh trưởng khác cùng soạn lại giáo lý mới, cho nó phù hợp với thời đại mới. Đó, đó là cái này. Hoặc là cách sinh hoạt cũng vậy, cũng bắt đầu phải có thay đổi, vì thời đại bây giờ là cái computer, cái vi tính nó tràn ngập rồi, thì không thể mà cứ thiếu cái điều đó được. Trong các trò chơi của gia đình Phật tử cũng phải có cái trò chơi
[54:37]vi tính trong trỏng, ngoài những trò chơi ngoài trời, vui chơi, vân vân, vận động, cũng phải có trò computer trong trỏng. Hoặc là vấn đề tổ chức thì cũng phải có cái gì bổ sung hoàn thiện lại cho nó chặt chẽ hơn. Trong gia đình Phật tử thì có một cái yếu tố quan trọng là cái vị thầy mà Cố vấn Giáo hạnh á. Vị thầy Cố vấn Giáo hạnh thì ở đây chúng tôi quan sát bao nhiêu năm, chúng tôi thấy nó có hai trường hợp thế này: là cái thầy trụ trì ở chùa mà tốt á thì ổng hướng dẫn gia đình Phật tử tốt lên luôn, phát triển luôn. Thì trường hợp mà gặp như vậy thì nên để cho vị thầy đó ổng lãnh đạo gia đình Phật tử đó luôn.
[55:16]Nhưng có trường hợp mà nhiều khi gia đình Phật tử đó đến nhờ cái chùa đó sinh hoạt, rồi phải mời ông thầy đó làm Cố vấn Giáo hạnh, nhưng mà ông thầy đó ổng không phải là người giỏi, mà nhiều khi cũng không phải tốt, nhưng mà cái chùa ổng thuận tiện. Thì trong trường hợp này, những người huynh trưởng gia đình phải khéo léo là giữ cái sự độc lập chừng mực đối với cái vị thầy đó. Nhưng mà dù sao hay hơn nữa là phải cố gắng tìm một vị thầy giáo hạnh Cố vấn Giáo hạnh tốt. Đó. Thì đó là cái tổ chức, chúng ta nói sơ sơ vậy thôi. Nhưng mà ở đây chỗ này, vai trò của cha mẹ là vậy nè: là một thời gian qua đó, có nhiều vị gửi con em mình cho tham gia trong gia đình
[56:00]Phật tử mà bản thân mình không có ngó tới gia đình Phật tử, đó là cái sai. Từ đây về sau, ví dụ như quý Phật tử mà gửi con em mình vào trong gia đình Phật tử rồi, thì mình cũng phải để tâm tới gia đình đó, tổ chức đó, cũng phải tới lui hỏi han các huynh trưởng, tìm hiểu cho biết cho chắc, chứ không phải là bỏ mặc cho gia đình đó làm gì làm, không phải. Nghĩa là mình vẫn phải tới lui thăm hỏi ờ với thầy trụ trì đó, rồi gặp các huynh trưởng đó. Và có những lúc mình phải đứng xa xa để nhìn coi cái gia đình đó sinh hoạt như thế nào để mình biết mà mình góp ý thêm. Chứ không phải là môi trường đó tốt rồi đó,
[56:40]nhưng mà người cư sĩ phải có trách nhiệm. Trách nhiệm tới hai mặt lận: góp ý cho gia đình, đồng thời giúp đỡ cái tổ chức gia đình Phật tử khi họ cần cái gì đó, mình phải phụ giúp tài chánh cho để cho tổ chức gia đình họ hoạt động được tốt hơn. Như nãy thấy có đứa bé nó đeo huy hiệu gia đình Phật tử đi rót nước mời mọi người đó, đó chính là cái tốt đó. Bây giờ chúng ta nói về việc giáo hoá Phật pháp tại gia đình, thì có năm cái biện pháp giáo dục đối với con trẻ, năm cách thức giáo dục đối với con trẻ mà chúng ta để ý một chút. Thứ nhất á là dùng cái sự ngọt ngào, thương yêu, đó là cái thái độ, cái lời nói, chiếm phần lớn.
[57:22]Chứ không được mình dùng cái suy nghĩ của người lớn rồi mình xử sự nghiêm khắc với con mình. Con mình nó còn trẻ, xử sự nghiêm khắc là sai lầm, phải ngọt ngào, phải thương yêu, nhất là lời nói. Ở đây có nhiều bậc cha mẹ kêu con mình bằng cái gì? Bằng mày, kêu tao. Ở đây nhiều lắm, nói là đụng chạm dữ lắm á, nhưng mà rồi phải nói. Đừng. Lấy tao miếng nước mày. Nói nghe nên là dễ xa nhau quá, không được. Thì đứa con á mà ở trong nhà mà cứ nghe kêu mày tao, thì nó ra đường nó thích hơn. Ra đường gặp bạn bè, nhiều khi gặp cái người nào dụ dỗ nó xưng anh xưng em cái nó thấy nó thích liền. Đi gặp cái người lớn hơn chút, kêu bằng anh, em, nói ngọt cái nó thương liền.
[58:13]Thương về rồi cái người kia dụ nó đi đâu nó nghe đó. Bởi vậy không nghe lời cha mẹ mà nghe lời người dưng là vậy đó. Là chính cha mẹ nó đã xô đẩy nó ra ngoài đường bởi cái lời nói không ngọt ngào. Cho nên cha mẹ phải để ý, là phải ngọt ngào, phải thương yêu, trong cái thái độ, trong lời nói. Có những lúc nó lầm lỗi gì giận lên, giận đừng có kêu mày, vẫn bình tĩnh kêu bằng con, để răn đe, dạy dỗ nó, phải làm như vậy. Ở đây ai hay xưng mày, kêu mày với con mình đâu, giơ tay lên?
[58:52]Trời. mấy? Dạ có. Ba tuổi hả? Thôi từ đây về sám hối nha, về sám hối. Vì sao? Vì tuổi trẻ coi vậy chứ dễ bị tổn thương lắm, dễ bị tổn thương lắm. Tuổi trẻ, con trẻ thèm khát thương yêu và dễ bị tổn thương. Cho nên, những lúc mình nói chuyện hằn học, mình coi thường là mình đã xô đẩy đứa trẻ ra ngoài đường mà mình không hay. Rồi sau này nói: "Ủa, sao tự nhiên nay nó hư quá, nó theo bạn theo bè, nó đá...", mà đúng rồi, chơi đùa, nghịch ngợm đâu biết rằng tại mình trước. Tại vì nó về nhà nó không nhận được cái sự thương yêu, mà chỉ nhận cái sự hằn học, nói mở tiếng trước tiếng sau là nạt nộ. Nên bây giờ chính mình phải kéo con mình vô trong nhà lại bằng
[59:39]cái lời nói thương yêu ngọt ngào, đừng kêu "mày tao" nữa. Làm được không?
[59:48]Thói quen, nhưng mà thôi ráng sửa ha. Chiều nay một lát mà đi về mà tính kêu con mình: "Mày...", "ấy quên, xin lỗi con". "Con lấy cho tao miếng nước", "quên, xin lỗi, lấy cho ba miếng nước", tập lại, nói sao ngọt ngào thương yêu lại. Có một lần tôi xem cái phim là Tìm lại chính mình, trong đó cái nhân vật chính ổng cũng trong một cái tai nạn, ổng bị mất trí nhớ, ổng không còn nhớ mình là ai nữa, quên mất vợ con mình là ai. Vợ con đứng đó ngó: "Ủa, tôi đâu có quen người này, không biết người này". Ổng bị tai nạn ổng quên mất trí nhớ rồi, ổng không biết ai. Thì sau đó phải đi tìm lại coi trước kia mình là ai,
[1:00:28]tìm hiểu rồi suy luận thôi chứ cũng không thật sự nhớ hết. Chỉ có cái điều thế này: trước khi ổng bị tai nạn, ổng là con người khôn ngoan, giỏi giắn nhưng mà tàn nhẫn. Thì trong cái đoạn phim chiếu á, ổng mà nói chuyện với con gái, ổng nói gì nói, con cứ ngưng ngưng cái mặt nó dòm ổng à. Tại vì cái con người đó không có thật sự thương yêu, nên con nó cứ xa lánh. Đến khi ổng mất trí nhớ rồi, ổng lại thành con người dễ thương. Khi ổng tìm hiểu lại con người cũ của ổng, ổng mới nói với ông bác sĩ, ổng nói: "Tôi không thích cái con người cũ của tôi. Tôi không thích, vì tìm hiểu lại thấy con người đó gian manh, giả dối và tàn nhẫn quá.
[1:01:05]Tôi thích sống cuộc đời thương yêu và thật thà hy sinh". Thì cái đoạn phim sau á chiếu á thì thấy là con gái ổng rất thương ổng, lúc nào cũng ở bên cạnh, giúp đỡ, nâng đỡ cha mình, hai cha con chơi đùa với nhau vậy. Thì đó là một cái đoạn thôi nhưng mà trong cuộc sống này nó là như vậy đó, là chúng ta phải giữ con mình lại trong nhà bằng cái ngọt ngào thương yêu đó. Nhớ, dù có những lúc chúng làm sai nhưng phải dè dặt, đừng buông cái lời hằn học, xô đẩy chúng ra ngoài, là cái phương pháp, cái cách thức thứ nhất. Thì khi mà mình nói ngọt ngào, thương yêu như vậy, mình dễ nói chuyện đạo lắm, dễ.
[1:01:44]Khi mình nói cái gì cũng "con như thế này, mẹ như thế kia", cứ xưng hô, nó rất lắng nghe mình nói chuyện, nó rất ở nhà bên cạnh mình, nó không thích đi quê mùa chơi với hàng xóm nữa. Thì lúc đó mình ngồi mình có kể chuyện đạo, mình nói là: "Ngày xưa, thời đó có một cô công chúa đi lạc vào trong rừng", vân vân, mình kể chuyện gì nó ngồi cũng nghe hết trơn. Rồi từ từ mình nói chuyện nhân quả: do cái nhân đó đã thành cái quả này, do nhân đó đã thành quả này, quả kia, vân vân. Khi mình nói như vậy thì con trẻ ngồi nghe được hết, vì thích nghe mình nói, do thích nghe tiếng xưng kêu con đó, tiếng con xưng mẹ nghe nó ngọt ngào thương yêu
[1:02:22]và ai cũng khát khao điều đó, phải không? Đó là cái biện pháp thứ nhất là lời nói ngọt ngào, thương yêu giúp cho mình dễ nói giáo lý với con mình. Cái thứ hai là mình phải biết hòa đồng, vui đùa với con trẻ. Đây là cái điều hơi khó. Nhưng mà nhiều khi á thì mình lo làm ăn, về nhà mình đi làm lụng cực khổ về rồi ăn, bật ti vi nằm coi rồi thôi, còn con nhiều khi nó đùa: "Đi mày, để cho tao nghỉ ngơi". Cứ vậy đó, rồi cái nó đi trốn qua chỗ khác nó chơi luôn. Vì tuổi nó là đang thích vui, mà thấy cha mẹ nó cứ nằm đơ nằm cục đó nó không thích. Đây là cái chỗ mà người lớn phải biết hòa đồng, vui với lũ nhỏ, phải hòa vào cái thế giới tuổi thơ để vui với chúng.
[1:03:08]Ví dụ thế này, có nhiều khi ví dụ thấy chúng thích hát thì mình cũng rủ chúng hát với mình luôn. Mình tập hát cho nó luôn, hoặc là mình hát không được cũng hát luôn, có khi thích hát karaoke cũng hát với nó luôn. Có một lần vậy, tôi gặp đứa trẻ trong cái gia đình đó, đứa trẻ chắc là nó còn nhỏ nên tâm tình nó ngây thơ, cái nó nắm áo tôi nó kéo lại, ngồi bệt xuống dưới sàn nhà của nó, cái nó lấy trái banh với bó đũa ra, nói: "Thầy chơi đánh đũa với con". Chết, hồi nào giờ tôi đâu biết chơi đánh đũa, hồi nhỏ có nhìn thấy người ta chơi đâu trời. Cái nó: "Thầy không biết chơi, con chỉ lại cho". Cái nó ngồi quăng banh lên nó lượm đũa,
[1:03:46]cái và tôi cũng ngồi tôi chơi, tôi cũng quăng banh lên lượm đũa với nó. Đó là cái mà lòng thương yêu của mình đối với trẻ, mình hòa đồng trong cái thế giới của tuổi thơ, rồi sau này mình rủ nó làm gì nó cũng làm hết trơn. Tới chừng mà mình chơi đùa với nó rồi á, khi mình rủ nó đi lạy Phật nó lạy liền. Tôi nhớ hồi đó, hồi trước khi tôi đi tu, hồi lúc tôi cũng còn nhỏ lắm, nhỏ nhưng cũng lớn rồi, cũng 17, 18 tuổi, thì tôi đến cái gia đình đó, trong đó có một cái đứa bé trai nó còn nhỏ xíu à, mà nó hung dữ lắm. Mà tôi đến thì tôi mới thấy là cái thế giới chung quanh nó không có ai chơi với nó hết trơn, thì tôi chơi với nó.
[1:04:25]Lúc đó nó chơi năm mười, trốn tìm thì tôi cũng phải chạy chơi với nó, cũng phải trốn, phải núp với nó. Rồi nó làm cái gì tôi cũng chơi với nó hết, thì sau đó nó thương tôi vô cùng, rồi tôi mới khuyên nó, khuyên nó là: "Cháu phải như thế này, phải lễ phép với cha mẹ", nói gì nó cũng nghe lời hết trơn. Thì chính vì trước đó mình đã vui đùa với nó như vậy. Có một lần tôi cũng gặp một gia đình thì ông bố ổng tạo được cái không khí trong gia đình là vậy. Cứ chiều xuống, ổng đi làm về, ăn cơm tối là xong, thế là vợ chồng, con cái ngồi vui đùa với nhau, giỡn chơi với nhau, rồi bắt người này hát, người kia hát, rồi ổng cũng hát.
[1:05:02]Con trẻ vui quá, nó không thèm ra ngoài đường chơi nữa, nó ở trong nhà nó chơi. Chỉ tiếc là gia đình đó không biết Phật pháp, tiếc là chơi vui với nhau rồi ngừng ở đó. Chứ nếu mà ông cha đó mà ổng biết Phật pháp thì với cái cách đó, ổng dạy được Phật pháp cho con mình rất là tốt.
[1:05:33]Kính thưa thầy, lúc nhỏ tôi còn tha thiết... Dạ. ...tôi đó gọi là người ta... thì tôi thấy lòng tôi thiệt sự là... sợ một trăm năm mươi mấy... thì về đó đối với bà mẹ tôi thì cũng rất là... vì đang có... hoàn cảnh, mà mẹ tôi luôn luôn có sự... Dạ. ...cho nên bả đưa tôi về chùa cho... Dạ. Cho nên từ đó theo bả, bả sống gần 86 tuổi, tôi đã theo từng hạt, theo cái lời của bả dặn mà đi. Đây tới ba năm, bốn năm... Dạ. ...hé? Dạ. Cụ, cụ kể chuyện rất là cảm động. Dạ, đúng là do cái, do cái cái cái cái cái ý niệm Dạ. của tôi... Dạ. Nhưng thấy mà riêng biệt, dịu dàng mà dạy dỗ của Phật mẫu, Dạ. mới thành một người... nên không... cho nên từ đó ờ theo...
[1:06:31]Dạ thôi, được rồi. Dạ, dạ. Ông cụ kể rằng là hồi nhỏ cụ được một người mẹ vô cùng hiền dịu, lúc nào đối xử với cụ cũng một mực thương yêu, dịu dàng, và do đó là cụ lúc nào cũng quấn quýt và vâng lời mẹ, và mẹ đã dạy cho cụ bao nhiêu điều hay lẽ phải suốt 60 năm trong cái cuộc sống này. Dạ. Và cụ biết ơn bà mẹ như vậy. Thì đây cũng là một cái gương sống chứng minh cho cái đạo lý mà chúng ta vừa nói với nhau, là cái thương yêu dịu dàng của cha mẹ dạy con trẻ rất là tốt. Còn nếu mà con trẻ nó thích chạy ra đường, nó hoa nghịch thì có thể tại nó nhưng cũng có thể là tại mình nữa. Đây là điểm mà chúng ta cần để ý lại, cảnh giác lại, là vậy.
[1:07:33]Rồi cái thứ hai là nãy chúng ta nói đó là mình biết vui đùa với con trẻ đó. Có những khi mình già lớn rồi, mình không còn thích những trò chơi đó nữa, nhưng mà con mình nó thích thì có khi mình cũng phải chơi với nó, đó. Mà nó vui được trong gia đình rồi thì nó không có vui bên ngoài nhiều để bớt bị ảnh hưởng xấu ở bên ngoài. Ở bên ngoài không có bảo đảm. Cái yếu tố thứ ba nữa là tập cho trẻ vâng lời. Cái mà tập cho trẻ vâng lời này thì chúng tôi đã nói rất nhiều lần trong những bài giảng khác. Ở đây quý phật tử đã nghe chưa ta? Có nghe chưa? Chắc chưa? Chắc chưa thì một á là quý Phật tử tìm băng để nghe lại nha.
[1:08:17]Cái băng mà Đạo Phật trong đời sống gia đình đó trong dạy con. Rồi cái thứ hai thì thì thôi tôi cũng nói sơ sơ ở đây một chút là phải tập cho con mình vâng lời với bất cứ giá nào ngay từ khi còn nhỏ, từ khi chúng còn nhỏ nên là phải buộc chúng vâng lời cha mẹ. Chúng vâng lời rồi thì sau này mới có thể dạy tiếp những điều tốt đẹp. Đây là vấn đề lớn. Vấn đề mà dạy cho con vâng lời là vấn đề lớn. Cái tập cho trẻ vâng lời là một vấn đề rất lớn đối với gia đình thì đây là điều mà chúng tôi đã nói nhiều trong những bài giảng khác thì quý Phật tử tìm băng mà nghe lại ha. Mình nói qua vấn đề thứ tư là không chìu con trẻ những điều vô lý.
[1:09:05]Vì có khi chúng ta bị một cái tâm lý là thương con quá rồi nó đòi cái gì cũng chìu hết, chính đây cũng là một điều sai của cha mẹ nữa. Ví dụ như là nhiều khi trẻ nó đòi mua sắm mà có vẻ đua đòi với bạn bè thì mình cương quyết không chìu vì cái động cơ nó không tốt. Nhưng thấy bạn bè nó mặc cái bộ đồ model gì đó đẹp mà mình thấy nó không phải đứng đắn, cương quyết không cho tiền. Chừng nào mà nó mua sắm cái điều mà động cơ là hợp lý, những điều đó có ích có lợi trong cuộc sống gì đó cần thiết thì mình chấp nhận chứ không bao giờ được chìu một cách vô lý. Mà ở đây đó rất nhiều người, nhất là mẹ, nói con hư tại mẹ là đúng á vì người
[1:09:50]mẹ tình cảm nhiều quá nên con đòi gì cũng chìu hết. Nên có những gia đình mà con hư là vì sao? Vì nó đòi những cái chuyện động trời mà cha mẹ cũng chìu nữa. Như có cái thằng con đó nó không thèm đi học, nó đi chơi bạn bè không. Ba mẹ nó la nó nói: "Thôi bây giờ ba mua cho con chiếc xe Kawasaki 125 phân khối rồi con đi học." Nó hứa nó sẽ đi học thì đúng là nó gạt ba mẹ nhưng mà vì ba mẹ nó vừa thương mà vừa bị nó gạt nên mua liền. Mua ba bữa sau nghe tin nó đua xe nó chết rồi. Đó là cái là chìu một cách vô lý mà có những đứa trẻ nó tinh ranh lắm, nó ranh ma lắm, nó qua mặt được cha mẹ. Nên ở đây là chỗ quan trọng,
[1:10:33]cha mẹ tuy thương con nhưng phải cứng rắn, phải cân nhắc. Chứ tôi gặp nhiều rồi, nhất là những người mẹ, mẹ mà có tiền con mau hư lắm vì thấy chìu, con đòi gì chìu cái đó à, những cái vô lý cũng chìu nữa. Chỗ này là phải khôn ngoan, phải cứng rắn, đây là bản lĩnh của người làm cha làm mẹ. Rồi cái cái biện pháp thứ năm nữa là có những hình phạt cần thiết để làm cho con trẻ sợ. Đây là điều phải có. Vì không phải đứa con nào cũng ngoan, có những lúc nó lầm lỗi và mình phải phạt. Mà khổ một điều là như chúng ta nói lúc nãy, chúng chưa có hiểu được cái điều trừu tượng. Ví dụ chúng làm cái điều sai mình kêu vô mình
[1:11:17]ngồi mình giảng một buổi nó không hiểu đâu. Nó không hiểu. Ví dụ như là nó gặp người lớn không chào. Hoặc là thấy ai để tiền cái nó lại nó rút mất tiêu đi mua hàng nó ăn. Mình thấy như vậy vô bắt đầu mình ngồi nó xuống mình giảng giảng như vậy là nhân quả sai lầm là đạo đức không tốt, gia đình ta không có cái loại người đó, con phải sống xứng đáng như ta, nói một hồi nó nghe nó không hiểu gì hết. Mình nghe thì mình biết chứ mà nó nghe nó không hiểu, nó còn nhỏ mà. Thì lúc đó làm sao cho nó hiểu? Phải làm sao? Đánh cho nó mấy roi. Nó chỉ hiểu một điều là khi nó làm điều đó thì nó bị bị đau đớn, bị phạt.
[1:11:57]Chỉ hiểu vậy thôi chứ nó không hiểu gì hết. Và nó biết điều đó là sai. Chừng nào nó lớn lên chút nữa đó thì nó mới hiểu dần dần những cái điều mình dạy bằng lời nói chứ còn lúc nhỏ mà bằng lời nói không có kết quả. Nên nhiều khi một cái hình phạt lại cần thiết ha. Nhưng đừng đánh đau quá. Nhưng mà điều quan trọng thế này là khi mình phạt mà nó vẫn biết rằng mình thương. Còn có những cha mẹ phạt mà nó nghĩ rằng cha mẹ ghét. Như có một đứa trẻ thì ba nó là cứ đi nhậu nhẹt về là đánh nó. Mà nhà có hai anh em trai thì nó nuôi trong đầu nó cái tư tưởng là sau này nó lớn lên chút xíu nữa, nó với em nó đủ sức mạnh rồi, hai anh em trai đủ sức
[1:12:38]mạnh nó sẽ cột ba nó lại rồi giết ba nó chết đi. Bởi vì ngày nào cũng đánh nó thê thảm hết và nó chấm dứt tình thương yêu rồi, chỉ còn là sự thù hận trong lòng, ghê gớm như vậy. Đó là vấn đề quá đáng. Nhưng bây giờ nhỏ hơn một chút là mình có đánh nó nhưng mà cái thương yêu không đủ thì vẫn làm cho nó xa cách mình một chút. Tuy nó có sợ nhưng nó vẫn xa cách mình một chút, sợ mà nhiều khi lẫn cái ghét. Còn thằng bé nãy mà tôi kể thì nó sợ mà nó lẫn cái thù ở trong. Còn ở mức độ thấp hơn, mình làm nó sợ mà nó ghét luôn là thất bại trong giáo dục. Phải làm sao nó sợ mà nó vẫn thương. Nghĩa là khi mình đánh đòn nó, nó vẫn biết rằng mình thương nó.
[1:13:22]Là do đâu mà được như vậy? Do đâu mình đánh nó mà nó vẫn biết mình thương? Là do hai điều. Thứ nhất là trong cuộc sống lúc nào mình cũng thương yêu, dịu dàng với nó, cái thứ nhất. Cái thứ hai là lúc mình đánh nó mà lời nói mình cũng dịu dàng, không kêu "mày tao" lúc đó. Chứ thường quý Phật tử hễ đánh con là kêu "mày tao" liền, đúng không? Đúng không? Quá đúng ấy chứ. Cho nên, cái lúc mà đánh con vẫn phải nói ngọt ngào mà vẫn đánh cương quyết. Cho nên, nó sợ đòn roi mà nó vẫn biết rằng cha mẹ thương yêu nó nên nó không có xa lánh cha mẹ. Đó là cái quan trọng. Còn mà không phạt cũng là cái dở. Bên Tây phương có cái luật pháp không được đánh
[1:14:08]trẻ con thì đúng là trẻ con bên đó hư hết. Cầm súng nó bắn xả vào người ta là vì không ai dạy nó được. Đánh nó cái nó cầm điện thoại nó kêu cảnh sát liền là cha mẹ bị nhốt liền. Cứ gọi là luật mà bảo vệ quyền trẻ em á, nó rất sai lầm. Nên Tây phương coi vậy chứ nhiều giá trị nhiều cái suy nghĩ của người Tây phương họ trật lắm, mình đừng có bắt chước họ.
[1:14:50]Họ chỉ đưa ra cái nhận xét nhưng hiện nay trong cái khuynh hướng tự do và bảo vệ trẻ em quá đáng của họ đang làm những đứa trẻ hư hỏng. Nên chúng ta phải tìm cái đúng mà đi. Thì đó là năm cái điều mà chúng ta để ý, năm điều mà cha mẹ phải biết để đối xử với con. Thứ nhất là là nói năng ngọt ngào, thương yêu, dịu dàng với chúng, đừng có "mày tao". Thứ hai là phải biết hòa đồng, vui đùa với chúng chứ đừng có xa cách giữa hai thế hệ. Thứ ba là phải tập cho trẻ vâng lời một cách cương quyết. Đây là điều quan trọng lắm. Thứ tư là không chìu một cách vô lý những cái đòi hỏi của trẻ. Những cái đòi hỏi mà vô lý, dứt khoát không chìu.
[1:15:40]Và thứ năm là vẫn phải biết phạt. Mà phạt một cách gì đó làm cho trẻ vẫn nghĩ rằng là chúng vẫn còn được cha mẹ thương yêu. Đó, vì chúng có lỗi nên chúng bị phạt chứ cha mẹ vẫn thương yêu chúng. Phải cho chúng cái suy nghĩ như vậy. Đó là năm cái cách để chúng ta dạy cho con trẻ đến với Phật pháp. Thì những cái điều đó đó chúng ta mới có thể nói chuyện đạo với nó. Rồi nó thương mình, kêu đi chùa thì theo nó nghe liền. Rồi tới giờ mình lạy Phật, kêu nó vào con lạy Phật với ba với mẹ là nó vào nó lạy Phật liền. Khi nó lớn lớn chút nữa cái mình ngồi thiền, nói: "Thôi con vào đây ngồi thiền với ba." là nó vào nó ngồi liền.
[1:16:24]Vì lúc nào nó cũng thương ba mẹ nó nên ba mẹ nói gì nó cũng nghe. Mà chính đó mình dạy được Phật pháp cho nó. Hoặc là mình khuyên nó làm việc thiện, nói con đi ra ngoài đường mà con thấy những cái mảnh chai nó rớt trên đường mà cái người đi đường có thể giẫm phải đứt chân thì con nên nhặt lấy, dù con đang đi nhanh, đi xe đạp con phải dừng lại, con quay xe lại con nhặt cái mảnh chai cái gai đó con đem để vào một cái góc nào mà người ta không có đặt chân tới thì con để đó để tránh cho người sau. Mình dặn chúng như vậy, nói ngọt ngào như vậy thì chúng sẽ làm, ha. Và bảo rằng dạy chúng rằng là con phải tin sâu nhân quả.
[1:17:04]Nghĩa là cái gì mình làm sẽ có cái quả báo nên không bao giờ con được nói nặng, không bao giờ được hành hạ, ngược đãi, đánh đập người khác. Với các bạn bè của con, dù nó yếu đuối hơn con, con không được ăn hiếp nó mà phải bênh vực nó, phải giúp đỡ nó. Nghĩa là trong cuộc sống này cái người mà khỏe mạnh hơn phải giúp đỡ những người yếu đuối hơn. Là biết bao nhiêu cái lời giáo dục cao đẹp mình có thể dạy cho con mình khi mà mình đã làm cho nó thương yêu và tin tưởng mình bằng năm cái biện pháp đó. Chúng thấy mình vừa nghiêm khắc vừa thương yêu, vừa đúng vừa cương quyết, vừa dễ thương nữa. Thấy cha mẹ mình quá dễ thương tại vì nhiều khi nó buồn nó muốn chơi
[1:17:49]năm mười trốn thì mình cũng đi chơi với nó luôn, cũng được nữa. Thì với những cái niềm tin đó mình dạy biết bao nhiêu điều Phật pháp cho nó. Rồi có những lúc mình yếu mình không đi chùa được thì mình nói hôm nay trên chùa có lễ mà ba mẹ không đi được, con hãy đến chùa lạy Phật và mang theo ít phẩm vật này cúng dường, con hãy làm thì nó vâng lời, nó ngoan ngoãn làm liền vì đã được cái nề nếp đã dạy dỗ rồi. Đó chính là cái mà nhờ năm cái biện pháp, năm cái thái độ đó mà chúng ta đã giúp cho con chúng ta vâng lời và đi vào sâu trong Phật pháp. Rồi đến khi nó có những cái bài giảng trừu tượng, nhiều khi có những cái bài giảng khó nghe
[1:18:33]hoặc là những cái băng giảng dài mà chúng thì không có kiên nhẫn để ngồi nghe hết, nhưng mà vì chúng thương yêu cha mẹ, vâng lời cha mẹ, nên có cái băng giảng nào hay cái mình nói: "Thôi, bữa nay ba đang ngồi nghe băng này rất là hay, con hãy ngồi đây nghe với ba" thì chúng đến ngồi nghe liền, vì cái lòng thương yêu cha mẹ mình. Đó. Mà khi chúng nghe như vậy 10 chữ thì nhiều khi cũng nghe được ba bốn chữ, ba bốn câu, rồi cũng tốt được cho chúng. Đó. Cho nên mình thương yêu con trẻ là lo cho nó cái đạo đức và cái phước để dành mai sau, chứ đừng có phải là lo để lại một cái gia tài. Có nhiều bậc cha mẹ vậy, cứ bận tâm là khi mình chết phải cho
[1:19:19]con mình có cái nhà, có cái tài sản cho nó tự nó làm ăn. Nghĩ điều đó sai lầm lắm. Nó không có phước, nó đốt một ngày một hết à, đánh bạc bữa thua hết. Nhưng nếu nó có đạo đức, nó có phước thì từ hai bàn tay trắng nó sẽ làm nên được tất cả. Nên thương con thật sự là thứ nhất: cho con mình biết Phật pháp, có đạo đức; thứ hai: chỉ cho con mình cách làm phước. Đó, từng việc làm phước nho nhỏ nho nhỏ mình cứ dạy cho nó, tập cho nó làm, phụ với nó làm, từ từ để nó làm chánh, mình đứng sau lưng mình phụ thôi. Đó là thương con mình đó. Chứ không phải là mình làm rồi nó không biết gì. Ví dụ như bây giờ cái nhà hàng xóm mà họ cất nhà lại, cái mình kêu nó đi.
[1:20:01]Đứng đó kêu: "Đó, con đưa đinh. À, con mang cây lại đây. Con phụ này phụ kia." Tập cho nó làm việc vì người khác mà không có cái lợi gì cho mình hết. Chính những điều đó là làm cho nó có phước về sau. Rồi khi lớn lên vậy, nó được cái nghề thì nó sẽ thường lấy cái nghề đó nó làm phước nhiều hơn là nó là để làm kiếm tiền. Ví dụ như bây giờ nó làm nghề giáo viên đi, thì khi lớn lên nó thường hay dạy thêm cho trẻ không lấy tiền. Thấy học trò thấy học trò học không hiểu, kêu về nhà: "Thầy dạy thêm cho con." Dạy không lấy tiền, tốn công. Hoặc là một cái người thợ điện đi, học cái nghề thợ điện, mở cái cửa hàng điện, sửa cho thiên hạ, nhưng mà nhiều khi về nhà xóm
[1:20:45]làng ai cần có điện gì cứ chạy lại bắt giùm người ta không lấy tiền. Đó là do cha mẹ đã dạy từ nhỏ là quen giúp người khác, thì chính cái đó là cái phước để tích lũy cho nó, sau này nó sống sung sướng, chứ không phải là tài sản. Mà chúng ta áp dụng được, chúng ta xử sự được với chúng bằng năm cái phương pháp đó thì sẽ giúp cho nó làm được nhiều điều tốt, giúp cho nó kiên nhẫn học theo được Phật pháp. Nhưng cũng có những trường hợp, thuở nhỏ con mình nó tin yêu mình, thương mình, nó theo Phật pháp, đến lớn lên nó bỏ Phật pháp. Có trường hợp đó không? Chúng ta đừng có nghĩ là luôn luôn hễ mà hồi nhỏ nó theo mình,
[1:21:28]nó vâng lời Phật pháp lớn lên nó theo luôn, không có nha. Có nhiều trường hợp lắm. Có những đứa nhỏ, từ nhỏ không biết Phật pháp, lớn lên biết Phật pháp, tự biết Phật pháp. Có những đứa nhỏ từ nhỏ nha được biết Phật pháp, lớn lên thuần đi theo Phật pháp luôn. Nhưng có những đứa trẻ nhỏ biết Phật pháp, lớn lên bỏ Phật pháp. Có nhiều nữa. Thì ở đây thế này, cái vấn đề là chúng ta đã làm hết trách nhiệm bởi năm cái phương pháp đó. Chúng ta đã đối xử với con trẻ bằng năm cái phương pháp đó rồi và đã dạy cho chúng đầy đủ rồi. Và chúng đã làm được một số điều đức nhỏ rồi. Vậy mà lớn lên không biết lý do gì, chúng không còn sùng mộ Phật pháp nữa,
[1:22:16]thì cái đó là vì duyên nghiệp của chúng mà không phải lỗi tại mình nữa. Thì dù một ngày nào đó mình có nhắm mắt ra đi, mình không ân hận, vì mình nghĩ mình đã làm đầy đủ bổn phận để đền ơn Phật, mà chúng không có phát huy được là vì cái nghiệp của nó đời trước quá nặng, không phải lỗi của mình nữa. Đó. Rồi khi con trẻ vào cái tuổi trưởng thành, nói trưởng thành chứ mới lớn thôi, còn nông nổi lắm, nghĩa là theo mà quy định của luật pháp vào năm 18 tuổi, phải không? 18 tuổi gọi là tuổi bắt đầu có quyền công dân. Nhưng mà bây giờ quý Phật tử nhìn lại cái tuổi 18 là sao? Có lớn chưa? Lớn không? Thấy không biết hồi xưa sao chứ bây giờ tuổi
[1:23:01]18 thấy biết xíu, không biết gì trơn á. Ở đây có ai 18 tuổi chưa? Có mấy đứa nhỏ nè. Hả? Không, mấy đứa nhỏ 18 tuổi nè có ai không? Thì mình thấy nói tuổi 18, 20 chứ bây giờ thấy vẫn còn non nớt, phải không? Coi chưa biết biết gì. Thì chúng ta thấy ở cái tuổi đó đó lại có những cái tâm lý mới như thế này mà chúng ta phải để ý: Một á là vì nó có học nhiều hơn nên nó bớt tin những chuyện thần bí. Hồi xưa tin chuyện thần thoại chứ bây giờ hết tin rồi. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là nó tự cao vì cái học vấn của nó thường là giỏi hơn cha mẹ. Như cha mẹ hồi nhỏ ít học, điều kiện trường lớp ít, bây giờ làm quần quật nuôi nó đi học, thì bây giờ nó học ít ra nó học
[1:23:50]được lớp 12 nó thấy hơn cha mẹ, nó hiểu biết nhiều, nên nó có cái tự cao hơn. Nó coi cha mẹ nó như về trình độ không bằng nó. Cái thứ ba nữa là nó nông nổi, dễ bị xúi giục. Do cái tuổi mới lớn hiếu thắng, người ta kích động vài điều cái là nghe theo liền. Nó cũng là còn cái khuynh hướng là dễ bị ảnh hưởng ở cái tuổi trưởng thành chứ cũng còn bị, chưa hết, mà nguy hiểm hơn nữa vì nó dám làm nhiều điều tàn bạo hơn. Ba cái tâm lý này là ở cái tuổi mà khoảng 18, 19, 20. Cho nên ở cái tuổi này đó, thì cha mẹ phải đủ đạo lực, đủ lý luận, đủ kiên nhẫn mới tiếp tục giáo dục nó được, chứ còn không dạy không nổi.
[1:24:29]Đến cái tuổi này là thường là hết dạy rồi. Nếu mà hồi tuổi nhỏ 5-6 tuổi mình không dạy được, mà để cho tới cái tuổi 18, 19, 20 là thường là hết dạy, là vì nó thấy nó hơn cha mẹ nó rồi. Chỉ trừ trường hợp mà cha mẹ giỏi hơn nó thôi. Cha mẹ nó là bác sĩ, kỹ sư, giáo viên gì đó trình độ cao hơn nó thì còn có đủ lý luận, đủ kiên nhẫn nói chuyện với nó. Chứ bình thường quý Phật tử ví dụ mình làm một người nông dân chân chất thì con mình nó học lớp 12 là thua rồi, nói nó hết tin rồi. Tại nó nghĩ nó học giỏi hơn. Đây là một cái trở ngại đó. Thì ở trong trường hợp này, thì chúng ta nên cố gắng mà đưa con mình
[1:25:06]đến gặp những vị đạo cao đức trọng để chúng được hướng dẫn tiếp. Lần trước mình cũng cho nó đến chùa tham gia Gia đình Phật tử, nhưng mà lớn lên thì phải cần có những người có cái đầu cao hơn nó nhiều nó mới phục. Nên phải tìm những vị đạo cao đức trọng tới lui thăm viếng, học hỏi, đưa chúng nó đến, bắt chúng nó đến vậy. Dù sao lúc đó nó cũng còn lệ thuộc mình, ha. Nhưng có điều là chúng ta hy vọng nhờ cái nền tảng từ lúc nhỏ mà con trẻ nó không đến nỗi lớn lên nó hư hỏng quá, là nhờ từ hồi 5-6 tuổi mình đã chịu cực chịu khổ dạy dỗ cho nó. Nó như vậy. Còn khi mà nó lớn lên đến cái tuổi khoảng 18,
[1:25:49]19, 20 đó, mà nếu mình thấy là do cái công lao mình dạy dỗ từ nhỏ mà nó thuần thục, thì lúc đó là lúc mình phải buộc nó làm nhiều việc từ thiện. Đó, hoặc là cho xã hội, hoặc là cho Phật pháp. Nó lớn lên rồi thì bắt nó phải đi làm việc là giúp làng, giúp xóm, giúp chùa làm cho nhiều. Viết kinh viết sách cái gì, phụ làm với quý thầy quý cô để nó tăng trưởng cái duyên trong Phật pháp. Hoặc là làng xóm có chuyện gì cần thì ráng mà làm, tham gia những phong trào lợi ích như trồng cây gây rừng, Hội Chữ thập đỏ, vân vân. Những điều đó là ta nên khuyến khích con mình tham gia thêm khi mà cái tuổi nó vừa lớn.
[1:26:30]Vì cái tuổi đó mà nếu không có chuyện để làm tốt, bắt đầu làm bậy á. Tuổi đó là bắt đầu tuổi trưởng thành, những cái hoạt động về tính dục nó đang phát triển. Lúc đó nếu mình không có khuyến khích nó làm nhiều việc từ thiện trong môi trường tốt, nó theo bạn bè nó làm chuyện tầm bậy bạ liền. Đó là cái chỗ bước nghẽn nguy hiểm của tuổi mới lớn, của tuổi dậy thì. Cả nam cả nữ đều phải hết sức là cẩn thận. Nên đây là phải cho nó làm việc nhiều. Theo cái tuổi mà sức khỏe nó đang tăng trưởng, đó, làm việc nhiều. Ví dụ như là trẻ mà là giáo viên thì khuyến khích nó dạy thêm cho học sinh không lấy tiền.
[1:27:08]Nếu mà nó giỏi về vi tính thì kêu nó xử lý đánh máy văn bản Phật pháp giúp cho các chùa. Đó, còn có cái nghề gì thì giúp cho láng giềng không cần thù lao. Đó. Còn nếu mà con trẻ mình á, có những người ưu tú mà phát tâm xuất gia Thì thật là một cái niềm phước cho gia đình. Tức là nó vừa có đạo đức nền tảng từ nhỏ, nó vừa học giỏi, mà lại phát tâm xuất gia thì cái người này sẽ là những tăng sĩ ưu tú cho Phật pháp tương lai. Chúng ta thấy là trong chùa nhiều khi nhiều thầy nhiều cô quá, nhưng mà người giỏi cái tỉ lệ nó còn ít quá. Cho nên về sau là cần phải có cái sự gạn lọc lại, cái người xuất gia phải hơi khó khăn, khắt khe hơn một chút.
[1:27:56]Mà nếu gia đình chúng ta có một người con mà nó vừa ngoan ngoãn, đạo đức, học giỏi, mà lại thích đi tu nữa thì đúng là gia đình có phước lớn. Những người đó vào chùa sẽ làm được nhiều việc cho Phật pháp, cho chúng sinh, vừa học giỏi vừa có đức hạnh. Từ đây về sau á chúng ta cần một lớp tăng sĩ mới ưu tú cho Phật pháp. Chứ còn mấy mươi năm qua, các chùa nhận người xuất gia dễ quá, dễ quá, chưa phải là những người ưu tú. Những người ưu tú phải là những người có đạo đức mà học giỏi, thì người đó vào mới làm nên chuyện cho Phật pháp. Chứ chùa không phải là nơi để chúng ta lánh việc đời, mà chùa là nơi để chúng ta rèn luyện
[1:28:41]và phụng sự, nên rất cần những người ưu tú xuất gia vào trong Phật pháp. Chứ còn những người thường thường thôi để ở tu ở nhà, ừ tu làm cư sĩ được rồi. Chừng nào mà người đó xuất sắc hãy cho xuất gia để xây dựng Phật pháp. Thì chúng ta thấy là trong cái nhân quả, coi như cái cha mẹ sinh con, trời sinh tính, con mình nên hay hư cũng là những nhân quả ở đời trước. Đời trước mình dạy không kỹ, đời này nó trở lại nó làm mình buồn khổ, là cái nhân quả đời trước mình không chịu dạy. Còn nếu đời trước mình đã dạy nó đàng hoàng, thì đời này nó là đứa con ngoan làm cho mình vui lòng. Thì bây giờ mình phải lo cho những đời sau.
[1:29:22]Khi mình có con có cái, phải dạy cho nó ngoan ngoãn, đàng hoàng, để những kiếp sau có gặp lại, đó là những đứa con ngoan, học giỏi, xuất sắc, được nhiều người khen ngợi và mình hãnh diện, vui lòng, là cái nhân quả cho những đời sau. Nếu mà bây giờ quý Phật tử không dạy, qua đời sau gặp lại những đứa con hư hỏng, ráng mà chịu á. Nó quậy mình chịu không nổi á. Mà mình khéo dạy con đạo đức thì dòng dõi cũng phát triển. Và cái việc mà cha mẹ dạy con cũng là một cái bổn phận mà mình phải đóng góp cho xã hội. Đó. Xã hội mênh mông vậy, nhưng cần sự đóng góp của từng gia đình, từng gia đình. Làm sao trong mỗi gia đình á đều sản xuất ra,
[1:30:04]đưa vào trong xã hội những người con tốt, làm thành những người công dân tốt, thì đất nước đó, xã hội đó, thế giới đó mới phát triển được. Còn nếu ở trong các gia đình mà cứ đưa ra đứa nào là đưa ra một đứa quỷ, đứa ma không, thì thế giới này loạn lên hết. Cho nên, chúng ta phải đóng góp cho thế giới những đứa con ngoan ngoãn, hiền lành, đạo đức để giúp cho thế giới này được bình yên, được hòa bình. Và cũng là cái chuyện mà chúng ta phải đền ơn đối chư Phật. Hôm nay chúng ta có vài ý kiến nói về việc mà giúp cho trẻ tin Phật như vậy, cũng là hết giờ. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả,
[1:30:59]đệ tử và chúng sanh
[1:31:06]đều trọn thành Phật đạo.