[0:10]Phật lịch 2546 tại văn phòng Ban Đại diện Phật giáo thị xã Tân An chứng minh. Kính bạch chư tôn đức Tăng Ni, kính thưa toàn thể quý vị khách quý đại diện chính quyền ban ngành đoàn thể các cấp hữu quan, kính thưa toàn thể Phật tử hiện diện. Hôm nay thể theo chương trình tổ chức tuần lễ Phật đản tại Thường trực Tỉnh hội Phật giáo tỉnh Long An và Ban Đại diện Phật giáo thị xã Tân An, chúng con có cung thỉnh Thượng tọa Thích Chân Quang là vị giáo thọ của trường Trung cấp Phật học Long An từ nhiều khóa nhiều năm qua. Thượng tọa đã vân du đó đây thuyết giảng và giáo lý của ngài cũng đã thể hiện cái tính chất an lạc cho mọi người.
[0:54]Do đó, hàng Tăng Ni Phật tử chúng con quy kính về ngài rất nhiều. Hôm nay được sự hứa khả của ngài, chúng con gồm các Phật tử thuộc thị xã Tân An, các huyện thị lân cận và cũng có các đạo bạn ở các đạo tràng xa như Tiền Giang cũng có về tham dự. Chúng con xin được trân trọng giới thiệu với trước Thượng tọa có khoảng 300 Phật tử các nơi đã vui mừng về được cung nghinh và được lắng nghe pháp nhũ của Thượng tọa. Và đôi lời giới thiệu, chúng con xin được kính thỉnh Thượng tọa bắt đầu cho buổi thuyết giảng hôm nay. Giờ thôi thỉnh quý Phật tử, quý thầy, cô ngồi xuống nha! Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:41]Thật là một cái dịp vui khi nhân mùa Phật đản này chúng ta lại được gặp nhau. Có người gặp rồi, còn người chưa gặp thì mới gặp lần đầu. Hi vọng là chúng ta chưa có chán. Hôm nay kỷ niệm Phật đản, chúng ta tưởng nhớ đến một con người siêu phàm, vĩ đại của nhân loại đã xuất hiện, đã đem đến cái ánh sáng chân lý cho thế gian này. Và hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau với đề tài là "Sự nghiệp của đời người" để chúng ta nghĩ đến, chúng ta suy tư về cái sự nghiệp mà Đức Phật đã để lại cho thế gian này. Dù đã hơn 2.500 năm qua nhưng mà điều gì Đức Phật đã làm thì là giá trị bất diệt. Một ngày nào đó chúng ta tin như vậy.
[2:31]Một ngày nào đó nếu không may trái đất này tận thế không còn sự sống nữa thì có lẽ tới lúc đó là chúng ta mới không còn nghe đến giáo lý, lời dạy, cái ảnh hưởng của Đức Phật. Chứ còn nếu mà trái đất còn may mắn, con người còn sống thương yêu, còn biết giữ gìn cái trái đất này, tức là còn có người thoi thóp thở thì chắc cũng còn có người nói đến chữ Phật, phải không? Vì vậy, với một con người với một cái công nghiệp mà đã để lại cái ảnh hưởng lâu dài, một cái sự nghiệp lâu dài như vậy làm cho chúng ta có cái tư duy nhân ngày Phật đản hôm nay. Và khi chúng ta suy nghĩ về cái sự nghiệp mà Đức Phật đã để
[3:16]lại cho cuộc đời, chúng ta cũng suy nghĩ về cái sự nghiệp của mỗi chúng ta đã để lại cho cuộc đời này như thế nào. Một ngày nào đó rồi chúng ta cũng sẽ ra đi, nhưng khi chúng ta ra đi, chúng ta đã để lại được cái gì cho trần gian này? Để lại được những cái sự thương tiếc, những lời khen, những cái hoài niệm, những cái sự nhắc nhở tốt đẹp hay là chúng ta để lại những cái lời chê trách hay là chúng ta để lại một cái sự trống rỗng, vô vị? Đây là điều mà chúng ta suy tư với nhau một chút. Sống trong đời, thường thì người ta hay theo đuổi một cái sự nghiệp. Thật ra chữ "sự nghiệp" nó không có nghĩa đơn giản như vậy nhưng từ từ mình nói tới.
[4:02]Thường thường ai cũng theo đuổi một cái sự nghiệp, đó là thường thôi. Chớ có khi là chúng ta không theo đuổi được một cái sự nghiệp theo ý của mình mà chúng ta bị dòng đời nó cuốn đi. Ví dụ như thế này là chúng ta theo đuổi được sự nghiệp nè: ví dụ có một người hồi nhỏ khi đi học tới lớn lên là quyết định mình phải học bác sĩ. Rồi khi đi học bác sĩ như vậy, quyết định ước mơ là mình sẽ chữa trị được cho nhiều người mà không ham đến tiền bạc, không màng đến tiền bạc, có cũng được, không có cũng được. Rồi khi mà chữa trị được nhiều người như vậy thì người này mới mơ ước là sẽ đúc kết lại một cái kinh nghiệm đặc biệt để có thể tìm được cách chữa trị một
[4:39]cái bệnh nan y nào đó, ví dụ như bệnh ung thư, bệnh si-đa chẳng hạn. Nghe si-đa thì hình như có thuốc chữa rồi phải không? Có xi măng gì đó không biết, bữa nghe nói vậy. Thì có những người đó là một cái ước mơ mà mình theo đuổi thì đó gọi là mình có một cái sự nghiệp. Nhưng mà có những người thì cuộc đời cuốn mình đi chứ mình không có ước mơ, không có cái mục tiêu được. Ví dụ như một người con gái thì lớn lên thì cha mẹ cho đi học. Đi học được vừa mới tốt nghiệp lớp 12 xong thì có người lại trói xách đi mất. Trói bằng cái gì? Bằng sợi dây, dây chuyền, cột lại bằng chiếc chiếc nhẫn lôi đi mất tiêu.
[5:20]Rồi thế là phải lo cái đời sống gia đình, lo chồng, lo con, rồi khi có con rồi cái phải lo cho con. Nghĩa là cuộc đời cuốn mình đi thì nghe cái chữ "sự nghiệp" mình nghe xa lạ, mình không có, không nghĩ ra được. Nhưng mà có những người thì họ nghĩ ra được. Vậy hôm nay vậy chúng ta nghe cái bài nói chuyện này để chúng ta phải thức tỉnh lại, từ đây chúng ta sống chúng ta không để dòng đời cuốn mình đi nữa mà chúng ta sẽ quyết định có một cái ước mơ cao đẹp để chúng ta theo đuổi suốt cuộc đời này. Dù là khả năng chúng ta nhỏ bé, dù là cái đôi tay chúng ta nhỏ, khả năng chúng ta ít, nhưng chúng ta quyết chúng ta sẽ có một mục tiêu
[5:59]đẹp trong cuộc đời này để một ngày nào đó khi chúng ta rời khỏi trần gian này, chúng ta không để lại được sự nghiệp bất diệt như Đức Phật nhưng chúng ta cũng sẽ để lại được một cái gì đó rất tốt đẹp cho con người, chứ chúng ta không để dòng đời cuốn mình đi nữa. Cho nên vì vậy là trong số bao nhiêu người ngồi đây chúng ta, có những người có theo đuổi một ước mơ để gọi là chúng ta đi xây dựng một sự nghiệp, có những người không có cái mục tiêu được mà bị dòng đời cuốn đi. Nhưng ngày hôm nay khi mà nhân ngày Phật đản là... Thầy tính nhẩm số đếm gian gian không được thôi, bỏ. Năm 2002 còn cái Phật lịch 2546.
[6:41]Nhân cái ngày lễ Phật đản hôm nay, chúng ta sẽ suy nghĩ lại, sẽ quyết định lại một cái cuộc sống khác của mình để chúng ta theo gương Đức Phật để chúng ta có một cuộc đời đẹp hơn. Bây giờ chúng ta định nghĩa cái chữ "sự nghiệp" là gì. Sự nghiệp đó là một cái thành công mà được tích lũy nhiều ngày tháng bởi cái công phu vất vả và thường là gây được ảnh hưởng lên con người, gây được cái sự thán phục nơi con người. Và cái chữ "sự nghiệp" nó lớn như vậy, nó ảnh hưởng đến nhiều người. Chúng ta nghe cái chữ "sự nghiệp" á có nhiều người họ nói ví dụ như có người đó họ xây được cái nhà năm tầng, sắm được nhiều cái xe hơi,
[7:25]mua được nhiều mẫu đất rồi nói rằng đây là sự nghiệp của cuộc đời tôi. Nói sai, không phải sự nghiệp. Đó là cái gì? Đó là sự sản, tài sản thôi chứ không phải sự nghiệp. Rồi nó sự nghiệp nó khác với cái cơ nghiệp hay cái sự sản. Nó chỉ là tài sản, nhà cửa giàu sang, đó không phải là sự nghiệp. Cái sự nghiệp nó có nhiều cái giá trị tinh thần và nó gây được ảnh hưởng đến cái tâm hồn của người khác, gây được ảnh hưởng đến cuộc sống của người khác thì mới gọi là sự nghiệp. Chứ còn chỉ là tiền bạc thì chúng ta không được gọi là sự nghiệp. Nên đây ví dụ bây giờ một cái ông làm cái giám đốc một cái công ty lớn
[8:08]thì như vậy gọi là sự nghiệp hay sự sản? Hử? Một ông làm giám đốc một công ty lớn gọi là sự nghiệp hay sự sản? Đây có ai làm giám đốc không? Giám đốc bây giờ ít chịu đi chùa. Giám đốc nào mà chịu đi chùa thì mới giỏi. Nó làm giám đốc công ty lớn thì là sự nghiệp hay sự sản? Ai nghĩ ra? Chúng ta theo định nghĩa mình trả lời thôi. Nếu mà chỉ thuộc về cái vinh quang vật chất thì gọi là sự sản, nhưng mà nếu gây được cái ảnh hưởng lên con người, gây được cái sự thán phục, ảnh hưởng được đời sống của nhiều người khác thì gọi là sự nghiệp. Thì như vậy một ông giám đốc công ty lớn thì gọi là sự sản hay sự nghiệp?
[8:56]Nếu mà cái ông giám đốc á, ổng chỉ là để ý tới cái giàu sang của ổng thôi, cái vinh quang của ổng, thì gọi là sự sản. Nhưng nếu ổng xây dựng cái công ty lớn đó mà ổng làm lợi cho đời sống của công nhân, những sản phẩm ổng đưa ra làm ảnh hưởng đến thị trường, làm cho cái đời sống xã hội có được cái đóng góp lớn, thậm chí cái tiền thuế, có nghĩa là nộp doanh số hay là đóng thuế trong ngân sách nhà nước thì ổng đóng rất là tốt, thì như vậy là gây được ảnh hưởng người khác, gây được ảnh hưởng người khác thì đó gọi là sự nghiệp. Như vậy phân biệt được chưa? Đó, như vậy đó, thấy không? Như vậy nếu mà cũng một cái việc bình thường, nhưng mà nếu mình chỉ nghĩ tới
[9:35]cái giàu sang cho riêng mình thì gọi là sự sản, thôi đi tìm một cái sự sản. Nhưng mà nếu nghĩ đến cái điều tốt đẹp cho con người thì có thể gọi là sự nghiệp. Cho nên sự nghiệp là như vậy. Mà cái sự nghiệp á cao quý á, nhiều khi nó thuộc về giá trị tinh thần nhiều hơn nữa. Nói ví dụ như là một cái nhà văn mà có nhiều cái tác phẩm hay để lại cho đời thì nó xứng đáng gọi là chữ sự nghiệp hẳn luôn, tại vì không có vật chất, hoàn toàn là tinh thần, mà tác phẩm văn học thường là gây được ảnh hưởng vào trong cuộc đời rất là mạnh. Đó, đó có thể gọi đó là sự nghiệp được. Hay là một nhà khoa học mà có những cái khám phá nổi tiếng
[10:14]thì chúng ta cũng gọi đó là sự nghiệp, vì đã nhờ những cái phát minh đó mà cái quan điểm của nhân loại, cái tiện nghi nhân loại, kỹ thuật nhân loại, đời sống nhân loại thay đổi luôn, nên cũng có thể gọi là một sự nghiệp. Nói ví dụ như nội cái tia laser. Cái tia sáng laser là một tia sáng rất là lạ, không có trong thiên nhiên. Trong thiên nhiên không có sẵn cái tia sáng laser. Đó tia sáng đơn sắc, một tần số, cái này phải hiểu về khoa học mới nói được, chứ còn không mình nghe mình không hiểu. Nhưng đại khái như vậy, đó là một tia sáng không có sẵn trong thiên nhiên, phải chế ra. Mà nhà bác học Einstein á, ổng có hay là ổng đã tiên đoán được sau này kỹ thuật con
[10:51]người sẽ chế được tia sáng laser, mà đúng là sau này người ta chế được hết, mà ứng dụng của laser vào trong đời sống con người quá lớn, quá nhiều đi khắp nơi. Rồi từ từ người ta ứng dụng laser vào trong đủ thứ chuyện hết trơn. Ngay cả cái đĩa hát chúng ta cũng vậy, bây giờ mà chúng ta nghe đĩa nè, âm thanh rất là sắc, rất là rõ, cũng chính là nhờ cái tia sáng laser đó. Rồi trong chữa trị y học, ở trong cái công nghiệp, quân sự, quốc phòng, đủ thứ hết. Như vậy, nên cái những người mà phát minh ra tia sáng laser đúng là đã có một cái sự nghiệp ảnh hưởng lớn đến nhân loại. Hoặc là một nhạc sĩ để lại cho đời những cái ca khúc
[11:26]bất tử thì cũng gọi là để lại một sự nghiệp. Nhưng mà thường thế này, khi một nhạc sĩ á một bài nhạc nó làm sự xúc động lớn của con người, mà cái gì thường làm cho con người ta xúc cảm nhiều nhất? Cái đề tài nào? Đề tài tình yêu đôi lứa phải không? Thường là gây cho người ta xúc cảm nhiều, cho nên chúng ta thấy tại sao là những bài nhạc, những bài thơ, bài văn cứ hay nói về tình yêu nam nữ là vậy. Nhưng mà khi cũng cái người nhạc sĩ đó họ lớn tuổi một chút, họ chững một chút, họ biết tu dưỡng, họ có suy tư, và cái nông nổi của cái tuổi trẻ đã qua, thì họ lại không xem cái tình yêu nam nữ là quan trọng nữa,
[12:07]mà họ thấy có những cái tình khác nó ít sôi động hơn, nhưng mà đẹp đẽ hơn. Như tình yêu quê hương đất nước, tình cha mẹ, tình con người, tình yêu với thiên nhiên, vân vân. Những cái tình đó quan trọng, họ lại chuyển đề tài sang ca ngợi những điều đó, thì mình biết ngay là cái tâm hồn của người nhạc sĩ đó đã vươn lên, đã trưởng thành. Và khi mà ca ngợi được những điều đó thì cái người nhạc sĩ đó cũng là có công đức nữa, vì đã làm cho con người ý thức nhiều hơn đối với những cái loại tình cảm cao thượng, chứ còn mà cứ ca ngợi cái tình cảm tình yêu đôi lứa nó làm tâm hồn con người ta nó xuống cấp từ từ, xuống cấp từ từ.
[12:46]Cho nên thời gian gần đây vậy, các nhạc sĩ cứ thi nhau mà soạn nhạc tình á, nên những cái nhà văn hóa lớn của đất nước họ lên tiếng họ phê bình là vậy. Bởi vì điều đó coi vậy chứ nó nhạt nhẽo lắm, nó chỉ sôi động cái buổi đầu của cuộc đời thôi, nhưng mà khi lớn tuổi điều đó nó không quan trọng nữa. Đúng không quý Phật tử? Có ai lớn tuổi còn yêu không, giơ tay lên? Hết rồi phải không? Chỉ còn những người trẻ trẻ, những người trẻ trẻ thì nghe thì hơi buồn, nhưng đó là sự thật. Mình phải biết điều đó để chi vậy? Để khi ví dụ mình đang còn trẻ tuổi nè, mình đang còn yêu nè, nhưng mà mình nghe nói như vậy mình
[13:19]hiểu rằng à, cái tình yêu đôi lứa mà mình đang theo đuổi, là không gặp nhau một ngày chịu không nổi, nghĩa là không chịu viết thư mình đàng hoàng là mình giận, mấy cái gì mà mình thấy cả cuộc đời mình sống chết với cái tình yêu này, thì nghe cái ông thầy đó ông nói biết à, coi vậy chứ nó không quan trọng, ít năm nữa nó tàn, mà cái quan trọng còn lại là chính những cái tình yêu thương con người, yêu thương đất nước, vân vân, những cái quan hệ, những cái cảm xúc nó đẹp hơn, chúng ta phải hướng về. Thì một nhạc sĩ mà nếu có những cái tác phẩm hay như vậy, ca ngợi những cái tình cảm cao thượng như vậy,
[13:50]cũng gọi là đã có được một cái sự nghiệp để lại cho nhân loại, nếu đó là những bài nhạc hay. Chỉ sợ là bài nhạc không hay, hát lên như đọc bài người ta nghe không nổi thôi, hả. Hoặc là có những họa sĩ vậy, có những họa sĩ mà họ để lại những bức tranh nổi tiếng, thì cũng gọi là một sự nghiệp đóng góp vào cái nghệ thuật của nhân loại. Mà cái nghệ thuật của các họa sĩ thì họ phong phú lắm, mỗi người một trường phái, họ vẽ đủ thứ màn trên đời hết. Mà có cái ông họa sĩ mà quái gở nhất tên là Picasso phải không? Ông Picasso, xem tranh ổng thì mình ít có hiểu lắm, mà mình ngồi mình suy tư cho hiểu mà khi
[14:25]mình hiểu xong thì có thể là mình cũng phải phải vô nhà thương điên luôn á. Ừ cái hình ví dụ như là cái phân nửa cái mặt á nó nằm ở dưới, phân nửa cái mặt nó nằm ở trên trời. Nó vẽ cái con người mà cái tay nằm đây, chân kia không hiểu nói gì, không hiểu nói gì. Ổng mà vẽ đàng hoàng thì ổng vẽ đẹp lắm, nhưng mà tới chừng mà ổng quậy lên ổng vẽ nhìn không sao không hiểu, mà bức tranh nào cũng mấy triệu đô la, mà không hiểu ai, mình không biết người đó người khùng hay người khôn mình không biết, bỏ mấy triệu đô la mua cái bức tranh kỳ khôi không hiểu. Gặp tôi thì tôi nói thôi, cho mấy triệu đô la mình
[14:53]xài khỏe hơn, còn bức tranh cho ai đó cho. Nhiều khi mình không cảm nhận nổi, nhưng mà không biết sao thế giới lại thích, không hiểu. Cho nên cái cảm nhận nghệ thuật nó kỳ khôi vậy. Có một lần có một cái người đó người ta thí nghiệm, người ta cho một cái con lừa đó cột cái cọ vô cái đuôi con lừa, rồi nhúng cái cọ đó vào trong cái màu, để cái miếng vải cho con lừa nó quơ cái đuôi nó, cái đầu nó chấm đập đập đập lên miếng vải quẹt qua quẹt lại, cái đem bức tranh đó đem bán, mà bán được nhiều tiền lắm. Thì người ta đứng người ta ca ngợi trầm trồ, trời, bức tranh của một họa sĩ có cái tư tưởng thật là trừu tượng,
[15:25]phi thường mà người thường hiểu không nổi, đúng là thường không nổi. Mua xong rồi người ta mới nói là cột cái cọ vô cái đuôi con lừa rồi nó quẹt quẹt. Cho nên nhiều khi do cảm tính. Nhưng mà có những bức tranh ví dụ như nhiều khi người ta phải tư duy rất là lâu mới hiểu nổi. Ừ ví dụ như vẽ một cái con đường, một cái ánh trăng, những con người ngồi, rồi làm cho người ta mỗi người có một ý nghĩa nào đó. Ca ngợi cái cuộc sống ví dụ như là có một họa sĩ họ vẽ những cái cô thôn nữ mà tát gàu sòng á, không biết giờ còn ai biết tát gàu sòng không ta? Tát gàu sòng vui bên nhau không biết hả? Có cái gàu cột hai sợi dây hai người đứng sắp toa tát á,
[16:03]bây giờ chắc bơm không, cô le không rồi không biết nữa phải không? Hồi xưa có những đêm trăng á, tranh thủ mà tưới nước vào ruộng á, nên người ta phải tát gàu sòng. Thì có người họa sĩ họ thấy cảnh đó đẹp, họ mới vẽ cái người con gái bên bờ ruộng tát, họ đề câu thơ dưới này: "Hỡi cô tát nước bên đàng, sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi?" Bây giờ thì không còn hình ảnh đó nữa mà mình chỉ còn có hình ảnh gì? Hỡi cô cấy lúa bên đàng, sao cô bắt ốc bươu vàng rồi đem ăn? Không biết rồi. Thì có những như vậy, ca ngợi tình con người, quê hương, đất nước thì những điều đó cũng gọi là những cái sự nghiệp mà để lại được cho cuộc đời là như vậy đó.
[16:39]Hoặc là có những nhà từ thiện mà đã để lại nhiều việc làm giúp đỡ, cứu trợ cho cuộc đời, cũng thành một cái sự nghiệp lớn trong cuộc sống này. Ví dụ một đời họ vậy, sau khi họ làm được khá giả tài sản chút rồi, bỗng nhiên họ thấy cứ theo đuổi làm giàu này là vô nghĩa. À họ thấy bây giờ mình cứ làm cho ra tiền thiệt nhiều, thiệt nhiều, rồi chết cũng xuôi hai bàn tay. Cũng như một cái cơ duyên gì từ cái tiền kiếp xưa nào đó, à từ một tiền kiếp xưa cái khiến cho họ không còn ham thích cái làm ra tiền nữa, mà họ thích đi làm những việc từ thiện, đi tìm một cái gì đó cao cả hơn trong cái cuộc sống này mà
[17:17]họ thấy khi họ giúp được con người như vậy họ vui. Cho nên là họ quyết định là cũng làm ra tiền chứ không phải không, làm chừng chừng thôi, nhưng mà thay vì đầu tư hết cả cái tâm huyết của mình vào trong cái việc làm giàu, họ đã chia sẻ bớt cái thời gian, cái sức lực của mình để làm việc từ thiện. Có nhiều nhà hoạt động từ thiện nổi tiếng lắm. Mà thường thường á, nó tùy theo cái suy nghĩ của người ta mà người ta chọn một loại hoạt động từ thiện theo cái mức độ nào đó. Ví dụ như có người chỉ thích là đi cứu cái người nghèo thôi. Cứ đi xin tiền, vận động rồi đến nơi nào nghèo cứ phát quà cho người ta.
[17:54]Đó là hoạt động từ thiện đơn giản nhất mà dễ làm nhất, mà không có chiều sâu lắm. Hoặc là có người thì nghĩ đến những cái mảnh đời bất hạnh hơn như những người mà khuyết tật, họ bị mù, bị câm hay sao đó. Thế là những người đó khó hòa nhập trong cái cuộc sống, sống một đời bình thường như mọi người. Cho nên là cái người làm từ thiện đã chọn là đi cứu giúp những người khuyết tật. Bởi vì biết những người đó bất hạnh, cái người nghèo ấy còn đi tới lui sống với người ta được, chứ còn người khuyết tật thì sống không được với cuộc đời. Ví dụ như bị mù đôi mắt rồi thì người ta nói chuyện về cái hình ảnh, về không gian mình không hiểu được.
[18:32]Nên đó là nỗi bất hạnh hơn nên họ đi tìm cái cách làm từ thiện như vậy. Hoặc là có những người họ suy nghĩ khác đi. Họ suy nghĩ rằng là cái tương lai của một đất nước, một xã hội tùy thuộc vào học sinh, nên bây giờ làm sao cho học sinh học giỏi lên, đất nước đó sẽ khá. Cho nên họ đi nơi này, nơi kia họ vận động tiền bạc rồi họ thưởng cho những học sinh giỏi hay là trợ cấp cho những học sinh nghèo mà giỏi vì họ nghĩ đến cái chiều sâu xây dựng cái xã hội tương lai. Nên cái suy nghĩ của cái người làm từ thiện đó họ cao hơn một chút. Rồi hoặc là có cái người là suy nghĩ về cái đạo đức, nói rằng xã hội này mà không có đạo đức thì
[19:09]từ từ xã hội sẽ lụi bại, cho nên họ làm việc từ thiện theo cái hướng là xây dựng đạo đức cho xã hội chứ không có cứu người nghèo. Họ đi họ phát động nghĩa là tài liệu, khuyến khích những học sinh đạo đức, khuyến khích nhà trường, thầy cô đạo đức, vân vân, để mà xây dựng cái đạo đức của xã hội, họ suy nghĩ như vậy. Ở trên thế giới có cái tổ chức gọi là tổ chức Hòa Bình Xanh, Greenpeace, thì cái tổ chức này họ lại suy nghĩ cách việc làm từ thiện theo một cái hướng khác. Họ cho rằng á là chúng ta sống ở đây là nhờ cái môi trường sống của trái đất còn tốt. Nếu môi trường sống trái đất mà hư rồi thì con người không sống được nữa.
[19:47]Cho nên họ chọn cái hướng làm từ thiện là bảo vệ môi trường của trái đất. Bảo vệ môi trường của trái đất thì nhiều cái lắm, ví dụ bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đời sống ở biển, bảo vệ không khí, nghĩa là phản đối việc mà xả nhiều cái khí thải độc hại vào trong cái không gian, vân vân. Nghĩa là họ làm nhiều việc, cái tổ chức đó cũng hay lắm. Nhiều khi họ cũng dũng cảm như một chiến sĩ vậy đó. Như chúng ta biết là bên nước Nhật á, họ có một cái tập quán là ăn cá voi, ăn thịt cá voi. Mà cá voi thì thịt ngon không mình chả biết, nhưng mà đối với những cái người mà đi biển á thì xem cá voi là người bạn tốt của ngư dân.
[20:24]Vì rất nhiều, rất nhiều ngư dân khi bị đắm tàu đã được cá voi đỡ lên đưa hẳn vào bờ. Thì khi mà nghe nói như vậy, nhiều nhà khoa học mà không tin tâm linh thì cho rằng vô tình con cá voi nó nổi lên nó đụng tàu rồi nó bơi ngửa ngửa rồi vô bờ, chứ nó không phải là có ý cứu giúp. Thì đó là cách giải thích của một con người rất là hời hợt và vô ơn. Trong khi vô số người chìm trên biển hoặc tàu sắp chìm trên biển được cá voi đưa, cõng lên cái lưng, mà dân mình hay gọi cá Ông á, cõng lên đưa hẳn vào bờ với cái sự giúp đỡ cố ý rất là rõ rệt. Đó là cái thứ nhất, đồng thời là cái sự thông minh của cá voi
[21:07]rất là kỳ lạ, cái tâm linh cá voi, cá heo rất là mạnh. Và đồng thời những cái loài cá đó là loài cá dọn dẹp môi trường của biển. Cho nên loài cá đó không được tuyệt chủng, phải được bảo vệ. Nhưng mà người Nhật đã đánh bắt, săn lùng ráo riết. Nên có những người trong thuộc tổ chức Hòa Bình Xanh á, Greenpeace, bảo vệ môi trường á, họ sắm những chiếc tàu, họ đề cái chữ Greenpeace đó, Hòa Bình Xanh họ đi. Họ đi chặn những chiếc tàu của Nhật. Ví dụ khi mà nghĩa là cái tàu đánh cá voi của Nhật á, bắt ống dòm nhìn khắp trên biển mà họ thấy đâu mà có con vòi nước phun lên là biết chỗ đó có cá voi. Tại vì cá voi á lâu lâu hay nổi lên trên mặt nước
[21:43]á, thở ra phun nước lên, thế là tàu nó quay mũi hướng về đó rượt theo cá voi đó để bắn. Thì cái những người mà thuộc tổ chức Hòa Bình Xanh đó, họ đi chiếc tàu họ cản giữa tàu kia và con cá voi. Để kia hễ có bắn thì bắn trúng tàu họ, chứ họ không cho bắn cá voi. Mà họ hoạt động một cách là nhiệt tình như một chiến sĩ can đảm, chấp nhận cái chết để bảo vệ môi trường, bảo vệ cá voi như vậy. Đó là cũng là cái lối hoạt động từ thiện. Những người đó là chúng ta biết ơn họ, nhân loại biết ơn họ. Vì họ đã dám hy sinh cuộc đời, hy sinh cái tài sản, hy sinh sức khỏe, thời gian của mình để họ làm việc thiện mà họ nghĩ việc thiện đó quan trọng có lợi cho cuộc sống này.
[22:21]Mà đúng như vậy, chúng ta biết ơn họ. Đó cũng là một cái sự nghiệp của con người như vậy, họ chọn cách làm từ thiện. Nên một cái người mà làm việc từ thiện theo đuổi cả một đời cũng để lại nhiều ảnh hưởng tốt trong cuộc sống này. Và chúng ta tin rằng một cái người mà có cái sự nghiệp cao quý như vậy, một mai khi họ mất đi thì họ sẽ sinh về một cái nơi rất là sung sướng, rất là an lành, mà trong đạo Phật chúng ta gọi là cõi Trời. Còn nếu mà còn một chút tội nào để phải sinh vào cõi người thì chắc chắn đó là những người rất là giàu sang, rất là sung sướng như vậy, vì họ đã làm được nhiều điều thiện ở đời trước của họ.
[22:58]Đó là cũng là một cái sự nghiệp. Nên nói điều này, chúng ta không có phân tích nhiều. Nhưng có nghĩa là nhắc nhở mọi người chúng ta ở đây là nếu chúng ta phải làm việc từ thiện thì chúng ta hãy suy tư về một việc làm từ thiện nào đó nó có chiều sâu, giúp được con người một cách sâu xa lâu dài hơn như vậy. Hoặc là một người một nhà người xuất gia mà suốt một đời lo cho Phật pháp, lo giáo hóa chúng sinh cũng gọi là một người để lại một sự nghiệp tốt trong cuộc đời này. Mà đúng ra đó, bất cứ người xuất gia nào thì cũng phải như vậy. Vì sao vậy? Vì khi cái người mà đi xuất gia thì đã là có một cái lý tưởng với Phật pháp, với chúng sinh.
[23:39]Người đó không đi tìm cái sự giàu sang tài sản cho mình, mà người đó đi tìm một cái lý tưởng cao đẹp trong Phật pháp. Mà lý tưởng cao đẹp trong Phật pháp á thì nó gồm cái đạo lý sống cho con người, nó gồm cái tình thương yêu đối với con người, một đời hy sinh tận tụy cho Phật pháp mà cũng có nghĩa là giáo hóa, cứu độ chúng sinh. Cho nên hầu hết là người xuất gia nào cũng buộc phải là thành tựu được một cái sự nghiệp trong suốt cuộc đời của mình là làm lợi ích cho chúng sinh, luôn luôn như vậy. Tuy nhiên, dĩ nhiên là không phải ai cũng được như vậy. Thì bàn tay có ngón ngắn, ngón dài, thì trong môi trường tốt gì tốt vẫn có
[24:15]những người xấu, hoặc là môi trường xấu gì xấu cũng lọt có người tốt. Cho nên là đôi khi chúng ta gặp một vài người xuất gia mà họ đã không làm tròn cái trách nhiệm của họ, thì chúng ta đừng nghĩ đó là tất cả. Chỉ là một vài người thôi, còn rất nhiều người xuất gia tốt đẹp, cả một đời hy sinh, tận tụy cho Phật pháp, cho chúng sinh mà chúng ta phải hết lòng kính ngưỡng như vậy, cũng là để lại được một cái sự nghiệp cho đời. Hoặc là những nhà chính trị cũng vậy. Có những nhà chính trị cũng đã tận tụy, hy sinh cả một đời của mình để giành cái độc lập cho dân tộc, hoặc là đưa đất nước vượt lên cao
[24:51]giữa năm châu bốn biển, so mặt cùng anh em với thế giới. Cả một đời vì nước vì non á. Đó là chúng ta giới thiệu sơ qua như vậy. Những công việc như vậy mà gọi là một cái sự nghiệp như vậy, thì hầu hết á, sự nghiệp nó có hai cái tính chất hiện ra rõ: một là cái tính thiện, và hai là cái danh tiếng. Thường là sự nghiệp phải được hai điều đó. Nghĩa là ví dụ như một cái người giàu có đi, nhưng mà trong cái giàu có họ hơi bóc lột, hơi ích kỷ, hơi hà tiện, mặc dầu họ giàu nứt đố đổ vách, thì không ai coi họ là đã để lại được một cái sự nghiệp cho cuộc đời. Không có. Vì không có cái tính thiện, không có ý nghĩa thiện thì
[25:32]thường người ta không công nhận đó là một sự nghiệp. Cho nên cái chữ "sự nghiệp" coi đơn giản vậy á mà nó đòi hỏi có cái tính thiện ở trong. Như nãy chúng ta nói vậy, ví dụ một cái nhạc sĩ hay một họa sĩ vậy, trong tác phẩm của người đó mà nếu không có nói lên được cái điều thiện, ca ngợi những cái tình thương cao cả thì người ta cũng không coi đó là một sự nghiệp lắm. Nếu chỉ suốt đời chỉ ca ngợi tình yêu nam nữ thì người ta cũng không coi đó là một sự nghiệp quan trọng. Vì tình yêu nam nữ coi vậy chứ mang cái sôi động buổi đầu chứ tính thiện lại ít. Tình quê hương đất nước, tình cha mẹ, tình bạn bè, tình con người vậy coi có tính thiện nhiều hơn.
[26:10]Nãy chúng ta nói cái sự nghiệp là luôn luôn có gây ảnh hưởng đến nhiều người, cho nên cái sự nghiệp nào mà thành tựu rồi thì cũng tạo nên được danh tiếng, dù chúng ta muốn hay là không. Phải nói là sự nghiệp rồi đều có danh tiếng. Ví dụ như chúng ta trở lại trường hợp của ông giám đốc là làm giám đốc công ty lớn. Mà theo chúng ta định nghĩa hồi nãy á là đã gây được ảnh hưởng tốt cho cuộc đời, là lo toan được cho đời sống của anh em công nhân viên, là thay đổi đổi được cái tiêu dùng của xã hội, ảnh hưởng tốt vào trong xã hội do cái sự kinh doanh hay những sản phẩm của mình đã thay đổi được cái tiêu dùng của con người,
[26:45]vân vân, thì người đó sẽ nổi tiếng, phải không? Một giám đốc như vậy sẽ nổi tiếng. Hiện bây giờ chúng ta cũng có một số giám đốc ở Việt Nam mình nó cũng nổi tiếng như vậy, từ những người khó khăn nó vượt lên, xây dựng được một cái công ty lớn, thu hút được nhiều công ăn việc làm, vân vân. Đó cũng là những cái nổi tiếng. Cho nên sự nghiệp là như vậy, luôn luôn có tính thiện và có cái danh tiếng. Vì một người Phật tử của chúng ta ở đây cũng vậy, chúng ta có thể mình chỉ là một người buôn bán ờ ở nơi xóm làng của mình, hoặc mình chỉ là một người nông dân, mình quản lý năm, bảy mẫu ruộng để đi làm.
[27:18]Nhưng mà nếu từ đây mà mình quyết định theo đuổi một cái sự nghiệp từ thiện là mỗi ngày, mỗi tuần mình sẽ gặp nhau, rủ nhau đi làm những điều thiện cho cuộc đời này, vậy chứ 10 năm sau rồi mình cũng phải nổi tiếng à, 20 năm sau rồi cũng phải nổi tiếng. Vì cái sự nghiệp là như vậy. Cái gì điều thiện mà được theo đuổi lâu dài, gây được ảnh hưởng tốt cho nhiều người, buộc nhiều người phải biết đến mình, phải quý mến mình, nên đó là cái đương nhiên, gọi là sự nghiệp là như vậy đó. Như nãy chúng ta nói vậy đó, chúng ta sống ở trên đời dù nhỏ hay lớn, chúng ta nên để lại một cái sự nghiệp, dù nhỏ hay lớn.
[27:56]Là chúng ta không có mơ ước chúng ta để lại một cái sự nghiệp lớn như là những vĩ nhân, hoặc như là một cái ông tổng giám đốc, nhưng mà chúng ta vẫn dặn với lòng mình là mình sẽ để lại một cái sự nghiệp gì đó. Nó gồm có thứ nhất là cái tính thiện, thứ hai là ảnh hưởng được tốt đẹp trên nhiều người. Bây giờ chúng ta hãy nói thế này, là chúng ta hãy xem cái kiếp sống này, cái kiếp sống này coi chứ nó có nhiều cách để nhìn lắm, bây giờ chúng ta nói với nhau một vài điểm. Chúng ta hãy xem kiếp sống này như một bài toán mà chúng ta phải giải, một bài toán khó. Chúng ta xem cuộc sống này như một bài toán
[28:39]mà mình phải đi tìm cái lời giải, mà mình giải cách nào đó để khi cuối đời, khi mình chết là đó là một bài toán đã giải xong và giải một cách tốt đẹp, là nhiều giọt nước mắt đã rơi, nhiều sự thương tiếc đã xuất hiện khi chúng ta vắng bóng giữa cuộc đời này. Vì lúc mình sống, mình đã đem lại được niềm vui cho nhiều người. Đó là một cách giải của bài toán. Nói chứ nó nhiều lắm. Nói là bài toán nó nhiều, hoặc là cuộc đời này là một món nợ mà chúng ta phải trả. Bởi vì chúng ta xuất hiện ở đây á, chúng ta mang theo cái nghiệp của nhiều kiếp dữ lắm. Chúng ta may mặt này nhưng chúng ta rủi mặt khác, chúng ta rủi mặt này nhưng chúng ta may cái mặt khác,
[29:21]là mỗi người chúng ta có cái nghiệp nhân khác nhau. Chúng ta gọi là có những món nợ quá khứ, thì kiếp sống này là một món nợ mà chúng ta phải trả và phải trả cho một cách khéo léo, cho hoàn chỉnh, chứ không có quỵt nợ, không có giật nợ. Là ví dụ thế nào? Ví dụ như là mình không may mình sống là một người nghèo, mình phải đi làm giúp việc hoặc đi làm công nhân cho những cái ông chủ lớn, những hãng lớn thì mình biết đây là một món nợ và phải trả và trả một cách tốt đẹp, làm tận tụy, không có câu nệ. Đó là mình biết cách trả nợ, mà mình xem cuộc đời này là một món nợ phải trả. Như có cái câu chuyện, câu chuyện này ở bên nước ngoài,
[30:02]thì cái anh này ảnh là một cái người tương đối là có bằng cấp, nhưng mà lúc đó là không có việc làm nên ảnh xin vào làm một cái chân công nhân trong cái hãng, công nhân bình thường, đóng đồ mộc vậy thôi. Thì ảnh đi làm ảnh cũng nản lắm, nản vì lương thì thấp mà cũng không đúng với khả năng của mình, nhưng vì kẹt quá phải vô làm đại cái chứ không lẽ thất nghiệp hưởng tiền trợ cấp thì không bao nhiêu, ảnh nghĩ như vậy. Thì ảnh làm với tâm trạng cũng ủ ê, nhưng mà tự nhiên ảnh để ý có một cái người cũng làm với ảnh, nhưng mà người này lạ lắm, thay vì là công nhân như ảnh làm mặc đồ xốc xếch thì ông này luôn luôn mặc đồ bỏ áo vào trong quần,
[30:37]nghĩa là đội nón đàng hoàng, nghĩa là giờ nghỉ nghỉ, giờ làm làm, giờ ăn uống nghiêm chỉnh, nghĩa là suốt thời gian làm là nghiêm chỉnh, không có một cái gì sơ suất. Làm một thời gian rồi sau đó ông này ổng lại nghỉ làm ổng đi chỗ khác. Nhưng mà khi mà anh này ảnh thấy cái người bạn đồng nghiệp với ảnh, cùng là công nhân với ảnh, làm công việc cũng tầm thường như ảnh mà làm hết sức là nghiêm túc nên ảnh bắt đầu suy nghĩ. Ông kia ổng chẳng nói gì, ổng ổng nghỉ làm ổng cũng lặng lẽ chào mọi người rồi ra đi. Thì ông này mới suy nghĩ là tại sao những công việc rất là gọi là hèn kém đối với ảnh mà ổng làm kỹ như vậy,
[31:11]thế là ảnh thay đổi, bắt đầu ảnh cũng làm nghiêm túc như vậy. Thế là làm gì ảnh cũng tận tụy từng chút, từng cái mũi búa, mũi đinh gì ảnh đóng một cách nghiêm chỉnh. Nên thời gian sau cái ở trên ban giám đốc nhìn thấy, nói: "Ủa, con người công nhân này thật là đặc biệt, là công việc bình thường ai cũng sề sòa làm cho qua, mà ông này thì ổng làm rất là kỹ". Vì vậy cái cất nhắc ảnh lên dần dần và cất nhắc lên từ từ đúng với cái bằng của ổng luôn. Tới luôn. Rồi sau này ổng viết lại câu chuyện đó, ổng nói là người mà làm cho ổng thay đổi cuộc sống để cho ngày nay ổng được vinh quang, nghĩa là ổng thành công như vậy là
[31:40]chính cái người vô danh đó, một người bạn vô danh vô đó làm mấy tháng đi mất rồi, nhưng mà để lại cho ổng bài học suốt đời. Mà đó là điều mà chúng ta nói cuộc sống này là một món nợ mà chúng ta phải trả và trả một cách xuất sắc, không có quỵt nợ. Ví dụ bây giờ vậy, trong cuộc sống ví dụ như là ở trong một gia đình đi, tại sao cũng là con cái với nhau mà có người anh chị mình thì được cha mẹ thương, mà mình thì cha mẹ cứ la rầy, phải bắt làm này bắt làm kia, người khác thì sung sướng được đi học, mình phải làm rất là vất vả, thì mình hiểu ngay là vì mình mắc, mắc nợ, phải không? Mình vui vẻ trả, ừ, vui vẻ trả.
[32:15]Là hiểu đạo rồi thì đúng cuộc đời là món nợ, chúng ta trả và trả vui vẻ, không có than phiền, không có trách móc, trách móc tạo nghiệp thêm. Vậy đó, trả một cách nghiêm túc, vui vẻ vậy đó, một ngày kia mà hết nợ rồi, tự nhiên mình lại rất là sung sướng. Rồi chúng ta hãy xem cuộc đời này là một cơ hội mà chúng ta phải nắm lấy. Hồi nãy chúng ta nói cuộc đời này là một bài toán mà chúng ta phải giải, cuộc đời này là một món nợ chúng ta phải trả, bây giờ chúng ta nói cuộc đời này là một cơ hội mà chúng ta phải nắm lấy. Nghĩa là làm sao? Nghĩa là sinh ra trên đời được làm con người là không phải dễ, điều đó Đức Phật nói đi nói lại:
[32:56]"Nhân thân nan đắc", thân người rất là khó được. Chúng ta nghe cái chữ mà nhân thân nan đắc, thân người khó được nhiều khi mình không tin lắm, không tin lắm tại vì mình thấy con người đầy quá đi, càng ngày cái dân chúng, dân số cứ càng đông lên thì nói coi bộ cũng dễ đầu thai làm người chứ đâu phải gì đâu khó mà Phật nói là thân người khó được, khó sinh được làm người. Nên mình nghĩ vậy nhưng thật sự không phải. Nếu chúng ta có được cái đạo nhãn như Đức Phật, nói là thân người khó được nếu chúng ta có cái đạo nhãn á, chúng ta mới thấy rằng là có những người chết rồi 200 năm chưa được đầu thai, cứ là ma vất va vất vưởng,
[33:36]tại vì họ không có tạo phước nên không có gia đình nào chịu đón họ hết. Chúng ta đủ phước là khi chúng ta sinh ra thì có cha có mẹ đàng hoàng và cha mẹ thương yêu, lo lắng, chăm sóc chúng ta từ nhỏ. Chúng ta khóc lên một tiếng là có người lại dỗ, phải không? Chúng ta không chịu bú cái là bắt đầu đi lấy bác sĩ, là theo dõi chúng ta, chăm sóc chúng ta từng chút. Thì như vậy phải có phước. Nếu cái người không đủ cái phước đó thì khoan, nín, chờ đó, không được làm người, không được đầu thai, cứ vất va vất vưởng làm hồn ma bóng quế thôi. Mà thậm chí có người nghiệp nặng thì đầu thai vào cái thân con thú,
[34:11]sống bò lết ở ngoài đồng ngoài ruộng vậy thôi, chứ không được làm người. Thân người khó lắm, không phải dễ. Chính vì vậy, được làm người đó là một cái cơ hội lớn. Do đó, khi mà chúng ta có cơ hội lớn chúng ta phải nắm lấy và nắm lấy nó để sử dụng một cách tốt đẹp nhất cái kiếp người này, chứ không có dại khờ chúng ta đốt cái cuộc đời này vào trong những cái việc thấp hèn, tội lỗi, sai lầm, như vậy. Giống như là ví dụ một người nào đó họ bị nghiện ma túy thì coi như cuộc đời gần như vứt đi, nếu không cai được thì cuộc đời coi như quăng. Vì họ sẽ bị lệ thuộc ma túy không gỡ ra nổi, rồi là đốt cuộc đời này vào trong những cái làn khói phù
[34:53]du, hư ảo, tiêu mất luôn, hết cái phước cuộc đời, vào tù vào tội rồi chết sớm rồi quăng cuộc đời mất luôn, không đáng. Như vậy, cuộc đời này là một cơ hội, nhưng mà họ đã sử dụng cái cuộc đời đó, họ không nắm lấy được cơ hội đó, họ đã sử dụng sai lầm và tiêu hủy cuộc đời đó. Mà khi mình đã tiêu hủy một cái quý rồi thì theo nhân quả mình không có nữa, không bao giờ có lại cuộc đời tốt đẹp như vậy nữa. Đó là nhân quả. Ví dụ như trong cuộc đời này vậy, cái tình bạn với nhau cũng vậy, nếu một người nào đó mình coi thường cái tình bạn thì lần lần mình không có bạn, sẽ cô đơn, sẽ cô độc. Còn nếu mà chúng ta biết quý hóa cái tình bạn,
[35:35]thì coi vậy chứ hết người bạn này đi rồi cũng sẽ có những người bạn tốt đến với mình vì mình biết trân trọng cái tình bạn. Dĩ nhiên sống với nhau trên đời thì không phải luôn luôn là vui đâu, làm bạn với nhau nhiều khi cũng phải giận nhau, nhưng mà trong cái suy nghĩ của mình nếu mình biết quý tình bạn thì cái tình bạn cứ tồn tại hoài. Nên đó cuộc đời là một cơ hội mà chúng ta phải nắm lấy và sử dụng cái cuộc đời này thật là khéo léo, xuất sắc và lợi ích. Cho nên chúng ta hãy sử dụng cuộc đời này để xây dựng một cái sự nghiệp, một sự nghiệp tốt đẹp cho, cho ai? Nói câu chính xác nha. Nếu chúng ta nghĩ chúng ta xây dựng một cái sự
[36:14]nghiệp tốt đẹp cho mình là chúng ta trật. Vì nó rơi vào tư sản liền, phải không? Rơi lại. Hãy xây dựng một sự nghiệp gây được cái điều tốt đẹp cho mọi người, là như vậy. Nên nói chúng ta nói cuộc đời này là một cơ hội mà chúng ta phải nắm lấy. Cuộc đời này là một bãi chiến trường mà chúng ta phải chiến đấu. Đúng không? Đúng, cuộc đời này là một bãi chiến trường, nghĩa là từ lúc chúng ta sinh ra tới lớn lên, chúng ta phải vượt qua không biết bao nhiêu là gian nan, thử thách, không biết bao nhiêu là sự ganh ghét, đố kỵ của con người mà chúng ta phải vượt qua. Nhiều như vậy, cho nên có khi nói cuộc đời là một bãi chiến trường mà
[36:51]chúng ta phải chiến đấu và phải chiến thắng, chứ đừng để chiến bại. Nghĩa là có khó khăn, có gian khổ, nhiều khi có bất an, có nhọc nhằn, có buồn tủi, nhưng rồi chúng ta phải đứng dậy, phải xây dựng, phải bước tới để cuối cùng là chúng ta đến được nơi cái chân trời mới, có ánh mặt trời vừa mọc lên, phả ánh sáng tươi đẹp vào cái thế gian này, là muôn hoa đua nở, chim chóc reo vang, và nơi đó chúng ta cùng với con người xây dựng cuộc đời này tốt đẹp hơn. Cuộc đời này là một bãi chiến trường mà chúng ta phải chiến đấu và phải chiến thắng. Cuộc đời này là một ước mơ mà chúng ta phải thực hiện. Cuộc đời này như là một giấc mơ hay là một ước mơ mà chúng
[37:39]ta làm cho những ước mơ tươi đẹp đó trở thành hiện thực. Hồi nãy chúng ta nói bao nhiêu rồi? Cuộc đời này là một bài toán, phải không? Cuộc đời này món nợ, cuộc đời này là một cơ hội, cuộc đời này là bãi chiến trường, cuộc đời này là một ước mơ, như vậy. Nhưng mà dù thế nào, chúng ta phải sử dụng với cái khả năng sẵn có của mình cộng với đạo lý mà mình học được từ Phật Pháp là chúng ta theo đuổi một sự nghiệp cho cái cuộc đời này, để chúng ta giải bài toán cuộc đời này, để chúng ta trả món nợ cuộc đời này, để chúng ta nắm lấy cơ hội cuộc đời này, để chúng ta chiến thắng trên chiến trường cuộc đời này.
[38:14]Được không? Được phải không? Già cũng được luôn. Trẻ được, già cũng được luôn, không sao hết. Dù ví dụ như mình nghĩ rằng mình sống 10 năm nữa, thì 10 năm đó cũng là 10 năm mà chúng ta nắm lấy cái cơ hội cuộc đời này để làm được nhiều điều tốt đẹp cho con người đấy, như vậy. Đó là bây giờ chúng ta nói qua cái sự nghiệp của người đệ tử Phật. Hồi nãy là mình nói cái sự nghiệp tổng quát thôi. Bây giờ người đệ tử Phật thì chúng ta không có cái tham vọng tạo một cái sự nghiệp vì cái danh tiếng của mình, vì cái thành công, vì cái, cả cái cầu phước mình cũng không cần nữa. Mà mình chỉ muốn tạo một cái sự nghiệp, một cái công đức tốt đẹp để lại cho đời.
[38:53]Đó là cái tâm nguyện của người đệ tử Phật mình. Cho nên người đệ tử Phật mình á, khi mình làm cái điều gì đó là mình chỉ nghĩ đến lợi ích của mọi người khác thôi, chứ trong thâm sâu mình, mình không nghĩ đến cái lợi của mình. Chúng ta chỉ chấp nhận người đệ tử Phật còn một chút ích kỷ ban buổi đầu. Buổi đầu thôi chứ đừng có lâu dài. Còn một chút, chúng ta chấp nhận người Phật tử còn một chút ích kỷ buổi đầu là còn cái tâm cầu phước. Còn chấp nhận, chúng ta chấp nhận chút xíu đó. Nhưng mà khi hiểu đạo nhiều rồi thì cũng phải... phải bỏ luôn điều đó, phải vượt qua điều đó. Nhưng buổi ban đầu chúng ta chấp nhận điều đó. Và vì sao?
[39:32]Là vì người đệ tử Phật chúng ta phải tin được cái luật nhân quả. Và chúng ta muốn rằng, khi chúng ta biết cái luật nhân quả, chúng ta hiểu rằng cái nỗi đau trong cuộc đời của mình là chắc hẳn là cũng từ một cái nghiệp gì sai lầm từ quá khứ mà mình đã làm cho người khác. Chúng ta hiểu rằng những cái sung sướng, những thành công mà mình có được trên cuộc đời này, chắc hẳn là cũng là những cái hạnh phúc gì đó mà mình đã đem lại được cho tha nhân từ một kiếp nào đó. Chúng ta tin như vậy, và vì vậy chúng ta tiếp tục làm điều tốt cho con người để chúng ta giữ cái phước mình. Chứ đừng có để cuộc đời này mà mình thiếu phước quá.
[40:07]Cho nên chúng ta chấp nhận cho người đệ tử Phật khi làm vô số những điều thiện trên cuộc đời này, còn cái tâm cầu phước, khoan vượt qua. Khi nào vững chắc rồi sẽ vượt qua luôn. Nhưng bây giờ chấp nhận. Vì sao vậy? Bởi vì đó là bổn phận bắt buộc mà chúng ta phải làm phước, phải hiểu rõ về cái việc làm phước để chúng ta có được cái giá trị giữa cuộc đời này. Sống trên đời mà không có phước thì tự nhiên mình không làm được một con người đúng nghĩa đàng hoàng trước mắt mọi người. Mình nói đơn giản, ví dụ thế này. Ví dụ trong một số rất đông người, ai cũng ăn mặc lành lặn, có cơm, có áo, có xe, có nhà, nhưng mà chợt xuất hiện một người không có những điều đó:
[40:48]quần áo thì rách rưới, cơm không đủ ăn, nhà không có ở, phải đi bộ mà đôi dép thì mới lượm được của ai bỏ, cột lại mà đi. Thì cái người đó mà như vậy xuất hiện giữa mọi người thì mọi người nhìn người đó làm sao? Nhìn sao? Coi thường, phải không? Coi thường. Nói gì nói cũng coi thường. Trừ cái người mà có tâm đạo, có tâm Bồ Tát thì mới thương xót một người như vậy, chứ còn đa phần là người đó phải bị coi thường trước mắt mọi người. Thì chúng ta thấy là một con người thiếu phước là mình như vậy đó, mình không còn giá trị của con người. Cho nên vì vậy, người Phật tử biết làm phước, và trong đó chấp nhận còn cái tâm cầu phước một chút
[41:28]buổi ban đầu, nhưng về sau thì phải vượt qua luôn. Thì ở đây á, ở ban đầu như vậy nhưng mà sau này chúng ta phải vượt qua. Thì người Phật tử mình á, khi mà chúng ta có cái định hướng là chúng ta phải nắm lấy cái cuộc đời này để tạo điều tốt đẹp cho con người, thì thường là mình nên làm cái việc từ thiện suốt đời không mệt mỏi. Cái việc từ thiện này đó, là chúng ta lồng vào trong những công việc thường nhật của mình. Có khi cái việc làm từ thiện là chúng ta tách ra làm riêng với cái việc làm ăn của mình, nhưng có khi ngay trong việc làm ăn, chúng ta lồng cái việc từ thiện vào trong đó luôn. Hoặc là trong những cái giao tiếp đời thường,
[42:05]nhưng mà mình vẫn lồng được cái việc từ thiện vào đó luôn, và theo đuổi cái việc làm từ thiện như vậy suốt cuộc đời của mình chứ không có dừng nghỉ. Ví dụ như là một người á, họ đi làm làm nghề hớt tóc thì thường là mình ít có làm phước được, phải không? Là vì mình có mở một tiệm hớt tóc, ai vô hớt cái đầu bao nhiêu đó, thì đầu tóc dài quá thì mình lấy tiền nhiều, đầu tóc ngắn lấy tiền ít, phải không ta? Thầy hiểu em biết phải không, vị nào giờ không đi hớt tóc không biết, đúng không? Phải không, phải tóc dài lấy tiền nhiều, tóc ngắn lấy tiền ít, đúng không ta? Phải không? Không phải hả? Chứ làm sao? Bằng hả?
[42:37]Bởi vậy, không bao giờ thầy vào tiệm hớt tóc, không bao giờ là vậy đó. Biết cũng bằng tiền thì thôi vô làm chi. Phải chi tóc ngắn mà lấy tiền ít thì mình chấp nhận đi vào. Thôi vậy là thua, thôi vĩnh biệt. Vậy như vậy, ví dụ cái người đi làm nghề hớt tóc thì họ cứ bình thường, ai vô hớt, hớt xong lấy tiền. Thì như vậy cái việc làm hớt tóc nó không làm từ thiện được lắm. Thế là họ muốn làm từ thiện á, cái phải để dành tiền rồi mới chung với bạn bè đó mình giúp những người nghèo, giúp những học sinh trong xóm, vân vân. Thì như vậy cái việc làm từ thiện nó tách riêng với cái việc làm ăn của mình, tách riêng ra.
[43:08]Nhưng mà bây giờ có cái trường hợp mà cái việc làm từ thiện nó lại lồng chung vào cái việc làm ăn của mình. Ví dụ như người làm nghề thầy giáo thì ổng dạy môn toán khô khan chả có gì, nhưng mà trong cái toán học ổng giải thích những cái định lý, định đề, những cái phương trình, hoặc là ổng bỏ ra 5, 10 phút mỗi buổi dạy như vậy, nhắc nhở học sinh về đạo đức, là học sinh phải biết thương cha kính mẹ, quý trọng thầy cô, tử tế với bạn bè, giúp đỡ những người nào có thể giúp được. Thì như vậy là ngay cái công việc làm ăn nhưng mà mình lồng vào đó làm việc từ thiện. Hoặc là ví dụ như mình trở lại cái ông Tổng giám đốc
[43:41]là ổng cũng kinh doanh sản phẩm, sản xuất một sản phẩm gì đó, đầu tư kinh doanh mua bán hoặc là sản xuất, vân vân. Nhưng mà trong đó cái cách ông đối xử với công nhân tốt, làm cho người ta yên tâm, đời sống ổn định và người công nhân thấy mình có phẩm giá chứ không bị bóc lột và không bị coi thường. Vì có những lúc mà khi cái đạo đức người ta suy thoái á, cái người làm chủ á vừa bóc lột mà vừa khinh rẻ công nhân. Cái người công nhân rất là khổ tâm, vì miếng ăn phải đi làm nhưng mà bị ông chủ ổng chửi bới, ổng nói nặng nói nhẹ, trả lương thì khi trả khi không, rất là khổ mà bỏ ra thì không biết việc nào làm, bị chèn bị ép.
[44:19]Nhưng mà nếu một cái ông Tổng giám đốc tốt thì đúng là cũng ngay cái công việc ổng đang làm ăn nhưng mà sự thực là cũng đang làm phước bằng cách là ổng đối xử tốt với công nhân. Đó cũng là vừa làm ăn mà vừa làm phước, vừa làm việc từ thiện, nó lồng vào nhau như vậy. Và người Phật tử mình phải biết điều đó. Là chúng ta ở trong cái vị trí của mình, là mình sẽ làm việc từ thiện chung, lồng vào chung cái việc làm ăn của mình, hoặc là mình làm việc từ thiện mà tách ra khỏi công việc làm ăn của mình, và phải theo đuổi cái điều từ thiện này suốt đời như vậy không có nghỉ, không có gián đoạn. Đó là người Phật tử biết theo đuổi một sự nghiệp tốt cho cuộc đời của mình đó.
[44:58]Hoặc là có khi đó là một cái sự nghiệp mà mình phổ biến đạo lý cả một đời của mình, mà đây mới là quan trọng. Như chúng ta nhìn vào trong cái nhiều chùa đó, ghi trong cái bảng hoặc là trong bản đồ mười pháp giới cũng có câu là: "Pháp thí thắng mọi thí". Có nghe không? "Pháp thí thắng mọi thí". Nghĩa là cho người ta tiền bạc, cơm ăn, áo mặc, danh dự, tình thương cũng không bằng cho người ta đạo lý. Cho người ta đạo lý là một cái cho cao cả nhất, quý giá nhất, vì nó cứu được tâm hồn của người ta hết đời này qua tới những đời khác luôn. Ví dụ người ta kiếp này người ta đang ích kỷ, người ta đang nóng nảy,
[45:38]tham lam, tội lỗi đó, nhưng mình cho người ta cái đạo lý rồi người ta sửa đổi được, cái nhân lành nó rớt trong tâm người ta, qua kiếp sau người ta vẫn còn tốt như vậy. Nên mình cứu người ta được nhiều kiếp. Vì vậy, cái người mà đem đạo lý cho người khác phước rất lớn, phước rất lớn. Và đây là người Phật tử mình phải biết. Nghĩa là chúng ta có thể tùy duyên, có khi mình cho người này một lời khuyên, mình cho người kia 5 ký gạo, mình cho người nọ xấp vải, nhưng phải luôn luôn cho người ta đạo lý suốt cuộc đời này, không bao giờ được nghỉ, phải luôn luôn tìm cơ hội để đem đạo lý đến cho người khác.
[46:13]Đó là pháp thí thắng mọi thí và công đức là vô tận. Còn người nào mà ví dụ như mình cả một đời mình không khuyên ai được một câu đạo lý, cả một đời mình không đem cuốn kinh cho ai, không đem một cái băng giảng cho ai, thì phải biết rất là đáng thương. Có thể họ tạo được cái phước ở chỗ khác, họ sẽ được giàu sang, nhưng mà rồi... Còn mình đem cái đạo lý mình cho được mọi người, thì cái phước coi vậy chứ có hoài. Một lúc nào đó, một kiếp nào đó, có khi mình gặp may hoặc cuộc đời mình có xuống dốc, tự nhiên cũng sẽ có người đến đỡ đưa mình lên lại. Đó là cái công đức mà bố thí giáo lý á, bố thí pháp rất là quan trọng.
[46:47]Mà đây là bổn phận của người Phật tử. Nếu mình không là đệ tử Phật thì thôi, mà nếu mình là đệ tử Phật rồi thì dù là Tăng, Ni hay Phật tử thì phải có một cái khát vọng, một khát khao, một cái ước mơ lớn là suốt cuộc đời mình sẽ đem đạo lý đến cho những người chưa biết, cả những người biết rồi luôn, cho biết thêm nữa. Suốt cuộc đời như vậy, phải khát khao điều đó. Nếu mà chung quanh mình còn có người nào mà chưa biết đạo lý, thì mình phải tự trách mình, phải xem đó là lỗi của mình. Hãy nghĩ như vậy. Chúng ta hãy nói với nhau câu này: Nếu mà chúng ta nhìn lại chung quanh mình, còn có người chưa biết đạo lý,
[47:23]chưa biết Phật Pháp, chúng ta hãy nói rằng đó là lỗi của... của mình. Được không? Được không? Có ông quay phim nói được à. Được không? Được. Nhớ nha. Nhớ từ đây về, hãy xem trong xóm, trong làng, trong gia đình của mình, người nào chưa biết Phật Pháp là hãy nói rằng lỗi của mình, và phải cố gắng đem giáo lý đến cho họ. Mà quả báo đến với mình liền à. Quả báo đến với mình liền là làm sao? Là khi mà những người chung quanh của mình đó họ biết đạo lý á, thì họ đối xử với nhau sẽ... sẽ tốt. Và mình sống trong môi trường đó mình cũng sẽ... vui, mình sẽ hạnh phúc. Khi những người tốt sống với nhau sẽ rất là hạnh phúc.
[48:05]Chứ người tốt mà sống với người xấu khổ lắm. Mà nó còn cái phước lớn hơn nữa, là ví dụ như mình hãy đem giáo lý đến cho mọi người, thì rồi mình sẽ chết, nhưng mà con mình sẽ lớn lên và con mình được sống trong cái môi trường đó, trong cái môi trường có nhiều đạo lý mà mình đã để lại, con mình sẽ hạnh phúc. Cho nên nói là tại sao cha mẹ làm phước mà con được hưởng là cũng như vậy á. Cho nên cái việc mà truyền bá đạo lý phải gọi là một cái sự nghiệp suốt đời của bất cứ người đệ tử Phật nào. Chúng ta không được dừng nghỉ chuyện đó vậy. Hoặc là ở trong đạo sâu hơn như vậy, là có khi đó là chúng ta theo đuổi
[48:40]một cái sự nghiệp là xây dựng cái tình đoàn kết, hòa hợp giữa các chùa, các hệ phái trong đạo suốt cả một đời của mình như vậy. Tại vì trong đạo Phật, hoặc là bất cứ đạo nào cũng vậy, từ cái người giáo chủ ban đầu là có cái tính thống nhất. Nhưng khi người giáo chủ mất rồi, thì những cái lớp kế thừa về sau tự nhiên sẽ phân nhánh, rẽ nhánh dần dần dần dần ra hết. Tại vì mỗi người hiểu cái giáo lý theo cách của mình và xây dựng cái đường lối riêng, rồi có nhiều người đi theo, cái tạo thành những cái hệ phái được dựng. Và có khi những hệ phái đó không có tìm cách để mà bổ sung lẫn nhau, mà thường tìm cách chống nhau.
[49:15]Cho nên là con người ta cứ tiếp tục chia rẽ. Và trong đạo Phật cũng không thoát khỏi cái quy luật đó, là khi mà rời khỏi Đức Phật dần dần, thì trong đạo Phật cũng chia ra rất nhiều bộ phái đến ngày hôm nay như vậy. Thì khi mà chia rẽ như vậy, thì đáng lẽ là chúng ta phải xem những cái hệ phái đó có những ưu điểm để bổ sung lẫn nhau, nhưng mà đôi khi chúng ta đã hiểu sai, đôi khi chúng ta đã nông nổi mà bảo vệ riêng cái hệ phái của mình và chia rẽ với các hệ phái khác, đó là một cái điều buồn. Và cũng có người ước mơ cả một đời sẽ làm một cái việc là đoàn kết lại các hệ phái đó hết trong đạo Phật lại, làm cho đạo Phật tìm lại được cái tiếng nói chung,
[49:59]một con đường đi chung, dù là có thể khác nhau về hình thức, dù có thể khác nhau về cái xuất xứ tông phái, nhưng rồi cuối cùng, trong cái nội dung, trong cái sự tu hành vẫn có cái sự tương đồng, vẫn có cái sự nhất quán nào đó làm căn bản, như vậy. Ví dụ, cái người thích niệm Phật, còn người thích đếm hơi thở, họ không xem đó là trái nhau. Bởi vì họ có cái mục tiêu chung là giải thoát và họ có cái nền tảng xuất phát chung là đạo đức, là như vậy. Cho nên họ có cái đầu chung, cái đuôi chung, cái khoảng giữa, người tu niệm Phật hay người đếm hơi thở không quan trọng nữa, không còn là điểm để chia rẽ nữa, là như vậy.
[50:35]Thì đó là cái cách mà chúng ta giải thích được như vậy là rất là tốt ha. Hoặc là có người đệ tử Phật theo đuổi một cái sự nghiệp là giảng dạy giáo lý cho thanh thiếu niên trẻ để giúp cho người tuổi trẻ có định hướng tốt trong cuộc sống. Bởi vì cái tuổi trẻ lớn lên á, thường là hay bị bản năng nhiều hơn. Ví dụ tuổi trẻ là thích sôi động, thích vui, thích kết đoàn, à chứ không có nghĩ đến hậu quả. Và có nhiều cái người trong kinh doanh, họ lợi dụng cái cảm tính, bản năng của tuổi trẻ để họ kinh doanh. Ví dụ như họ kinh doanh vũ trường, thì trong đó là cái những cái trò vui cuồng loạn mà không được kiềm chế, mà cho phát huy tối đa luôn.
[51:16]Thì kinh doanh đó rất là ác độc. Có bán thuốc lắc hay không bán thuốc lắc gì, đều đó từ từ trở thành sa đọa hết luôn, là như vậy. Hoặc là bóng đá vậy, biết là bóng đá là cái người ta hâm mộ, mà khi hâm mộ đến thành cuồng nhiệt, thành như những cái hooligan á, là những tên côn đồ trong bóng đá là vì hâm mộ quá rồi cái thành ra bạo lực, đó là cái bản năng, cảm tính của tuổi trẻ. Thì có cái người lại không biết kiềm chế đi, không giúp cho tuổi trẻ kiềm chế, mà lại khai thác cái đó để kinh doanh. Ví dụ như họ đưa ra một sản phẩm nước uống, nhưng mà họ vẽ một cái hình là một cái người đang cuồng nhiệt
[51:51]vì đá banh, vì cái bóng đá, gương mặt nhe ra méo mó, cười tươi há họng gì đó, nghĩa là nhìn vô biết cái người này đang hâm mộ cuồng nhiệt bóng đá để họ quảng cáo, khai thác bán cái sản phẩm của họ. Là họ khai thác trên cái cảm tính, cái bản năng sôi sục của tuổi trẻ, thay vì là giáo dục cho tuổi trẻ biết kiềm chế lại, biết sống một đời sống điềm đạm để chuẩn bị cho cái tuổi lớn kế theo. Nhưng mà không, họ đẩy cái tuổi trẻ lên cao vút luôn cái sự sôi động thì tuổi trẻ nó không bao giờ trưởng thành được nữa. Ví dụ người ta đến 25 tới 30 bắt đầu chững lại rồi, nhưng mà cái người mà không được giáo dục,
[52:25]mà bị khai thác, bị thúc đẩy thì cái người này tới 35 tuổi, 40 tuổi vẫn còn sôi động, cạn cợt như một người con nít, như một đứa trẻ, nó vẫn tìm những trò vui tầm thường là do bị khai thác, bị đẩy tới luôn. Còn nếu tuổi trẻ, ví dụ 18, 20 được giáo dục, họ biết đi tìm một cái đời sống, biết kiềm chế, biết điềm tĩnh hơn thì cái người này đến 25 tuổi bắt đầu chững chạc rồi. Nên đó là lý do mà chúng ta nhìn ngược lại vậy. Vào cái thời xưa, thời nay cũng có, có những người 25 tuổi họ thi đỗ, làm quan rất điềm đạm, mẫu mực mà mới 25 tuổi. Tới 30 tuổi thì như một triết nhân, sống rất điềm đạm và làm cho mọi người phải kính phục.
[53:05]Đó, bây giờ cũng có như vậy. Bây giờ cũng có những cái người trẻ tuổi, nhiều khi 25 tuổi họ đậu tiến sĩ, giỏi tột độ như vậy và rất là điềm đạm. Thì cái người mà cái trí tuệ chừng nào thì họ không có bị cái cảm tính thúc đẩy, chi phối. Nhưng mà nhiều khi người ta không có biết giáo dục điều đó, nó đẩy cái tuổi trẻ chạy tuốt vào trong cái cảm tính sôi động, tới 40 tuổi vẫn chưa nên thân nên người, vẫn còn sôi động, ham vui. Nên vì biết cái điều đó, cho nên có những người đệ tử Phật, chúng ta theo đuổi một cái sự nghiệp suốt đời là giáo dục cho thanh thiếu niên, làm cho thanh thiếu niên biết sống tốt,
[53:40]biết kiềm chế cảm tính để chọn giữa cái sai và cái đúng mình biết con đường đúng để đi, chứ không có chạy theo những trò vui cảm tính rồi hư một cái đời, hư hơn nửa đời người mới kiềm lại được. Ông Vương Hồng Sển ổng có viết một cuốn là Hơn Nửa Đời Hư, tôi chưa được tìm đọc không biết sao nhưng mà nghe cái tựa rất là thấm thía. Nó hư, hơn nửa đời hư, không kiềm chế. Do từ trẻ mình có được những trò vui dễ dàng mà không có ai dạy cho mình phải kiềm lại, thế là buông luôn, qua tới 40, 45 rồi vẫn hư như thường. Còn cái người được dạy dỗ, chuẩn bị từ trẻ thì 25 tuổi, 30 tuổi là đã chững chạc rồi, đã trở thành con người tốt.
[54:16]Nên vì vậy, cái lớp trẻ rất cần được giáo dục. Mà ai giáo dục đây? Phải là những người biết đạo lý, phải là những người tốt mới giáo dục. Và đó là cái sứ mệnh, cũng là cái sự nghiệp mà người Phật tử chúng ta phải theo đuổi. Chúng ta phải theo đuổi như vậy. Mà đã gọi là sự nghiệp thì đều đòi hỏi cái công lao tích lũy lâu dài, kiên trì, chứ không thể làm sơ sơ vài lần, vài chuyện mà gọi là sự nghiệp. Ví dụ như chúng ta đi làm từ thiện hay là giáo dục trẻ em đường phố hư hỏng, thì không thể nào ví dụ như đi vài ba tháng nghỉ cái gọi đó là tôi có một sự nghiệp là giáo dục trẻ em đường phố hư hỏng, được không?
[54:52]Không, phải theo đuổi hai, ba chục năm như vậy mới gọi là một cái sự nghiệp. Hoặc là một cái người mà đi truyền bá Phật pháp cũng vậy, truyền được một năm, hai năm rồi cái thôi buồn nghỉ nhà luôn thì không gọi là sự nghiệp, mà phải suốt cả một đời như vậy thì mới gọi là một cái sự nghiệp để lại. Cho nên, cái điều thiện tốt đẹp cho con người mà được làm một cách kiên trì lâu dài mới được gọi là thành một sự nghiệp. Thì chúng ta cũng hiểu theo nhân quả, một cái điều tốt mà được làm một cách kiên trì cả một đời như vậy thì quả báo lớn hay nhỏ? Quả báo rất là rất là lớn, rất là bền. Đời sau hưởng phước rất là bền.
[55:29]Nên chúng ta thấy vậy, có những người đó họ được giàu sang ào ào lên trong 5, 10 năm cái sụp đổ mất tiêu. Nhưng có một người họ giàu hết một đời của họ, giàu tới đời con của họ, giàu tới đời cháu, đời chắt của họ luôn. Mà tại sao vậy? Là bởi vì bản thân họ ngày xưa khi họ làm điều thiện gì, họ làm quá lâu dài, làm quá kiên trì. Chúng ta nhìn lại, ví dụ như làm nhìn lại vua Lê Thái Tổ tức là Lê Lợi á, lúc đó đất nước chúng ta là bị nhà Minh xâm lăng, thì tình hình đất nước cứ nhiều nơi cứ nổi lên chống quân Minh mà chống không nổi, vì quân Minh hồi đó cũng mạnh lắm. Nhưng phải đợi đến Lê Lợi tập hợp được những cái
[56:09]người có nghĩa khí mới bắt đầu khởi nghĩa được. Nhưng mà khi truy ngược lại dòng dõi của Lê Lợi thì ông bà, cha mẹ đều là những người rất là thiện, là những người gọi là theo đuổi được những sự nghiệp mà từ thiện lâu dài, gọi là để đức cho con cháu, thì mới kết tinh lại được có một cái người con làm vua. Mà một người con làm vua thì đời cháu, đời chắt có làm vua không? Làm miết đó phải không? Vì ngày xưa đời phong kiến là cứ cha truyền con nối ngôi vua, qua tới cái đời Lê rồi đời Lê Trung Hưng luôn. Mãi cho tới cái khi mà chúa Trịnh lên nắm quyền rồi mà vẫn không dám truất phế cái ngôi của vua Lê luôn, vì cái đức của nhà Lê còn quá lớn.
[56:44]Thế là để ông vua Lê ngồi chơi đó thôi, không có quyền, nhưng vẫn phải để làm vua, vẫn phải thờ, không dám truất ngôi, vì cái đức nhà Lê rất là lớn. Ví dụ có trường hợp vua Lê Hiển Tông cũng vậy. Vua Lê Hiển Tông thì lúc đó là bên chúa Trịnh họ nắm quyền hết rồi. Thì lúc đó muốn giết luôn nhà Lê rồi, nhưng mà một đêm á, ông chúa Trịnh ổng nằm mơ thấy vua Lê Hiển Tông đi đến mà khắp bầu trời nhã nhạc vang lừng, là trời thanh thanh gió mát, tất cả đều tươi đẹp, ổng thức dậy, ổng mới hỏi ý thì có người nói rằng như vậy, vua Lê Hiển Tông là người rất có đức, nên giữ lại không nên giết. Thế là tôn ổng lên làm vua mà đúng, suốt thời gian mà vua Lê Hiển Tông lên làm
[57:17]vua á, đất nước rất là thanh bình, người dân trúng mùa tốt đẹp, như vậy. Lê Hiển Tông cũng là người gả công chúa Ngọc Hân cho vua Quang Trung đó. Thì ở đây chúng ta thấy đó, để gọi là sự nghiệp phải được làm theo đuổi một cách kiên trì bền bỉ chứ không có sơ sài. Và hễ mà đúng cái sự nghiệp mà làm như vậy rồi, cái phước chúng ta để lại rất là lâu. Chẳng những qua kiếp sau của mình mà ngay trong hiện đời là để lại đời con, đời cháu, đời chắt mà hưởng luôn, cái ảnh hưởng rất là lâu dài như vậy. Có những sự nghiệp là gây ảnh hưởng hữu hạn thôi. Ví dụ như là những tác phẩm văn học hay vừa phải, hay vừa phải chứ không phải hay lắm.
[57:55]Thì trong một thời đại đó người ta thích, nhưng mà những thời đại sau nữa người ta không thích nữa thì gọi là cũng có một cái sự nghiệp nhưng mà vừa chừng chứ không hay lắm. Hoặc là những việc làm từ thiện mà chỉ chuyên giúp đỡ về vật chất. Ở đâu nghèo, đâu có nạn lụt thiên tai mình đem tới mình cứu riết cứu riết thì mình cũng có danh có tiếng, thì cũng được người ta thương mến, nhưng rồi vài mươi năm sau, một trăm năm sau người ta quên mất à. Bởi vì việc làm thiện mà thiên về vật chất nó không ảnh hưởng lâu dài. Hoặc là một viên chức nhà nước có chức có quyền mà biết chăm lo cho dân trong cái phạm vi vừa phải,
[58:26]ví dụ như một ông quan huyện, một ông quận trưởng, chủ tịch quận, chủ tịch huyện, ví dụ vậy, mà thương dân, chăm lo đời sống của dân. Rồi dần dần cái dân thương dân mến, nhưng mà cái phạm vi đó nó nhỏ, không có lớn, chỉ trong một huyện thôi thì cái gọi là một cái sự nghiệp nhưng mà vừa phải. Thì có thể người ta ca tụng ông sau khi ông chết, nhưng mà chừng hai ba mươi năm rồi từ từ cũng quên lãng. Mặc dầu phước những kiếp sau thì ông hưởng rất là lớn, nhưng mà người ta lại quên nhanh vì gọi là những cái sự nghiệp hữu hạn đó. Còn những cái sự nghiệp mà gây ảnh hưởng mà có thể lâu dài gọi là vô hạn á thì thường phải là những sự nghiệp có giá trị
[59:00]tinh thần, có tác dụng mà giáo dục tâm hồn con người. Thì lịch sử nhân loại mà tiến tới đâu thì những cái vị triết nhân đó cứ tiếp tục tồn tại được ca ngợi. Ví dụ như là Khổng Tử vậy. Khổng Tử dạy người ta cách đối nhân xử thế thì tới bây giờ người ta vẫn phải lấy đó làm khuôn vàng thước ngọc. Những cái điều đó như vậy. Những cái điều mà đức Khổng Tử dạy về con người ta sống với nhau phải có lòng nhân hậu, đối xử với nhau phải lịch sự, gọi chữ lễ đó, lễ phép là phải biết kính nhường đó, là phải giữ chữ tín, nói một lời phải giữ, vân vân. Những cái căn bản đạo đức đó thì bây giờ nhân loại có tiến gì tới đâu tiến,
[59:34]có phóng được phi thuyền đi vào luôn mặt trời thì vẫn phải xem những cái tiêu chuẩn đó là đạo đức không thể bỏ được, nhân, lễ, nghĩa, trí, tín. Hoặc là những cái câu nói mà làm chúng ta cảnh giác giật mình, ví dụ như là nam nữ thọ thọ bất thân. Là người nam với người nữ mà tốt á thì đừng để mà đụng chạm với nhau nhiều. Vì sao vậy? Bởi vì con người ta có sẵn cái bản năng cũng không khác con thú là mấy về tình dục. Mà nếu không được kềm chế thì những cái điều đó nó cứ phát triển hoài. Nên bên Tây phương như vậy họ ta dễ dàng đụng chạm với nhau. Nhất là cái nghệ thuật về khiêu vũ á nó cho phép nam và nữ đụng chạm với nhau rất là thường.
[1:00:13]Đó cũng là lý do tại sao mà người Tây phương người ta có đời sống tình dục buông tuồng, tình cảm vợ chồng là không ổn định, dễ tan vỡ là vì như vậy. Vì cái lối mà họ không giữ được cái nam nữ thọ thọ bất thân. Còn người Á Đông cái đời sống gia đình, tương quan nam nữ nó ổn định hơn là vì giữ được điều đó, có một khoảng cách chừng mực giữa nam và nữ. Cho nên người ta dễ sống tốt hơn. Đó, những cái câu đó nghĩa là xã hội văn minh rồi người ta vẫn phải giật mình nhìn lại. Có nhiều khi mình không biết, mình cứ xem như là cái gì của Tây phương cũng là văn minh hết, nhưng mà đâu có ngờ đó là những cái sai của Tây phương.
[1:00:50]Mà những cái điều độc hại đó đang lan truyền từng bước mà không biết. Mà không ngờ những cái đạo lý xưa của Á Đông mình rất là tuyệt vời như vậy. Nên những cái gì đó mà thuộc về tinh thần, về đạo đức, có lợi cho tâm hồn con người thì thường là tồn tại rất lâu theo lịch sử của nhân loại. Nghĩa là lịch sử nhân loại tiến tới đâu thì những cái ảnh hưởng đó tiếp tục tồn tại. Mà chúng ta thấy cái biểu tượng rõ rệt nhất là Đức Phật. Đức Phật là một vị đạo sư mà khai mở một tôn giáo với cái sự chứng ngộ thật sự của bản thân mình, một sự chứng ngộ tuyệt đối luôn. Hôm nay thì chúng ta không phân tích cái sự chứng ngộ tuyệt
[1:01:24]đối của Phật là gì, vì chúng tôi sẽ nói điều này trên núi khi Phật đản tới, hôm nay không có thời gian để nói. Đó là một sự chứng ngộ tuyệt đối thật sự trong nhân loại dường như là duy nhất luôn. Có một số người khác cũng xưng mình là giáo chủ, là đạo sư, nhưng mà nhiều khi chỉ là hám danh, tự cho mình là thần thánh, nhưng mà bên trong trống rỗng, có nhiều người như vậy, chúng ta không nói ra. Có nhiều người cũng mượn tiếng thần thánh như vậy để làm, để thu hút người khác theo mình, nhưng sự thật bên trong không có sự chứng ngộ cao siêu. Chỉ có Đức Phật chúng ta mới có điều đó như vậy. Những giáo lý của Đức Phật á làm rúng động xã hội Ấn Độ thời xưa và tiếp tục làm
[1:02:01]ngạc nhiên nhân loại ngày hôm nay vì cái tính hiệu quả hợp lý và xác thực. Vào cái thời đó đó, trong khi Ấn Độ họ có nhiều cái tôn giáo và nhiều triết thuyết, cũng tranh cãi với nhau dữ dội lắm chứ không phải không. Vào cái thời đó như vậy. Cho đến khi Đức Phật xuất hiện với cái trí tuệ tuyệt vời, với khả năng hùng biện chuẩn xác của mình, ngài thu hút hết toàn bộ gần như là toàn bộ cái đất nước Ấn Độ để theo về với Phật pháp. Vì người ta theo đạo này theo đạo kia, đến khi gặp Đức Phật, nghe một bài pháp người ta thấy quá là chân lý, quá là đúng, đành phải quy y theo Phật luôn. Nên thời đó gọi là làm rúng động xã hội của Ấn Độ.
[1:02:37]Có những người tu sĩ ở các tôn giáo khác mà tiêu biểu là Bà-la-môn, nào giờ họ được hưởng cái sự kính trọng cúng dường của các tín đồ của họ, mà đến khi Đức Phật xuất hiện cái những người tín đồ đó họ ngả qua đạo Phật. Cho nên những người giáo sĩ Bà-la-môn đó đã quay sang chỉ trích, công kích, căm hờn Đức Phật. Cho nên cuộc đời của Đức Phật tức là cũng gặp nhiều sóng gió trong việc giáo hóa. Cái điều đó mà chúng ta gọi là làm rúng động xã hội Ấn Độ thời đó, làm thay đổi hẳn luôn. Mà những lời dạy đó đến ngày hôm nay thế giới vẫn phải công nhận là tốt đẹp. Nên có một lần trong một cái bài bình luận của cái đài đài VOA vậy, thì nói thế này:
[1:03:19]Nếu nói rằng là nếu so sánh các tôn giáo trên thế giới thì mọi người vẫn phải công nhận rằng đạo Phật hay nhất. Tuy nhiên là không phải là dễ phát triển và truyền bá. Họ phê bình như vậy, nhưng họ phải công nhận là hay nhất. Rồi đến ngày hôm nay vậy, con người ta văn minh rồi, tốt đẹp rồi thì lần lần người ta lại thấy đạo Phật rất là đúng. Khi khoa học tiến bộ á thì các tôn giáo khác là bị lung lay, lo sợ. Vì khoa học sẽ vạch trần những cái sai của các tôn giáo hết. Nhưng mà chỉ riêng đạo Phật là khoa học tiến bộ chừng nào thì đạo Phật lại càng được đề cao chừng nấy. Bởi vì những điều mà Đức Phật đã xác lập,
[1:03:59]đã thiết lập nền tảng thì không bao giờ sai nữa. Cứ khoa học càng tiến thì đạo Phật càng đúng. Mà tiêu biểu nhất là nhà bác học Einstein, nhà bác học nổi tiếng nhất của thế kỷ này. Ông nói thế này: Một cái tôn giáo của tương lai phải là một tôn giáo mà giải quyết được cái vấn đề tâm linh và vấn đề khoa học. Mà ông xét cho cùng thì chỉ có đạo Phật mới thoả mãn được cái yêu cầu đó, là có thể giải quyết được, soi sáng được cho nhân loại cả về tâm linh mà cả về khoa học. Dĩ nhiên là chúng ta phải khai thác, phải tu tập đạo Phật rất nhiều, nhưng mà với trí tuệ thiên tài của mình, ông Einstein đã đánh giá như vậy.
[1:04:35]Và không riêng gì ông Einstein, rất nhiều nhà khoa học thành danh, nổi danh vậy, khi bắt đầu nghiên cứu đạo Phật họ giật mình hết, không ngờ cái chân lý, cái trí tuệ, cái văn minh của loài người nằm hết nơi đạo Phật như vậy, rất là đặc biệt. Nhưng mà chỉ có là do ngày hôm nay vậy là chúng ta không thực hành đúng, cho nên đạo Phật có thể bị suy yếu. Nên nếu đạo Phật bị suy yếu là chỉ vì những người đệ tử Phật không thực hành đúng. Lỗi là lỗi ở chúng ta như vậy, chứ Đức Phật đã cho chúng ta cái ánh sáng, Đức Phật cho chúng ta cái đường đi rất là tuyệt vời, rất là chuẩn. Mà nếu đời sống chúng ta không hạnh phúc,
[1:05:11]không an vui, hay là nếu đạo Phật không phát triển mạnh, nếu trong cộng đồng, trong xóm làng chúng ta chưa thương yêu nhau là chỉ bởi vì chúng ta, chúng ta tu sai hoặc chúng ta thụ động, chúng ta không san sẻ được đạo lý với mọi người chung quanh mình. Cái sai đó thuộc về chúng ta như vậy. Lời Phật dạy á mãi mãi là cái khuôn vàng thước ngọc, vừa phân tích cái cõi tâm thức của con người để cho chúng ta chuyển hoá, vừa phân tích rõ cái nghiệp nhân quá khứ để chúng ta có thể thay đổi được cho tương lai của mình. Những cái đạo đức của Đức Phật để lại cho xã hội là cực kỳ tốt đẹp. Những cái tiêu chuẩn đạo đức mà của Phật đặt ra đó thì thật là tới nơi tới chốn.
[1:05:55]Ví dụ như nói về từ bi là lòng thương yêu con người, thương yêu chúng sinh, thì có những đạo chỉ lấy con người làm đối tượng, là chỉ thương yêu con người, nhưng đối với con vật thì người ta có thể giết được, đem sử dụng làm món ăn được. Nhưng mà trong đạo Phật thì phải thương yêu tới cả cây cỏ. Phải thương yêu cả cây cỏ, huống hồ là con thú. Cho nên phải nói là những cái chuẩn mực về đạo đức mà Đức Phật đặt ra gọi là tới nơi tới chốn. Trong đạo Phật chúng ta có cái đạo lý gọi là tứ vô lượng tâm á, bốn cái tâm vô lượng là từ, bi, hỷ và xả là như vậy á. Những cái đó chúng ta phải tu và phát triển cho tới vô lượng luôn, như vậy.
[1:06:33]Hoặc là nói về cái lòng khiêm hạ, lòng khiêm hạ tức là không bao giờ thấy mình là hơn người, hay là luôn luôn là biết kính trọng mọi người, à biết nhún nhường trước mọi người, mà khiêm hạ tới mức độ nào? Khiêm hạ tới mức độ nào? Trong đạo Phật phải khiêm hạ cho tới mức độ vô ngã, không còn có cái ta nữa. Cái đó thì dĩ nhiên là không dễ thực hiện, nhưng mà chúng ta thấy cái mục tiêu, cái tiêu chuẩn đạo đức mà Đức Phật đề ra là như vậy là tới nơi tới chốn luôn. Nhưng mà cũng như cái sự nhẫn nhục cũng vậy. Sự nhẫn nhục là khi chúng ta gặp những điều nghịch cảnh trái ý, chúng ta không để cái tâm giận ghét mình đối với con người. Không để tâm giận ghét.
[1:07:18]Chúng ta đừng có hiểu nhẫn nhục tức là bình thản trơ trơ nha, không phải. Không phải không phải bình thản trơ trơ. Mà là không giận con người, không ghét con người, gọi là nhẫn nhục, mà cho tới tuyệt đối luôn. Nghĩa là những cái đạo đức của Đức Phật đề ra là như vậy đó, tuyệt đối tới nơi tới chốn, làm cho thế giới ngạc nhiên như vậy. Những tôn giáo khác thì những tiêu chuẩn đạo đức của họ nó vừa chừng thôi. Ví dụ như có cái đạo thì họ nói thế này: là mình phải thương yêu anh em của mình thì đúng rồi, nhưng mà nếu người khác đánh mình thì mình phải đánh lại, hoặc nếu người khác đánh mình quá mình có thể giết người đó được.
[1:07:52]Cái tiêu chuẩn đạo đức đưa ra như vậy rất là cạn, vậy mà cũng có nhiều người đi theo, lạ như vậy. Hoặc là như thế này: là phải nói nhẫn nhục, nhưng mà nhẫn nhục tới một con số nào đó thôi chứ không được nhẫn nhục mãi, không được nhịn mãi. Đó là như vậy, những cái tiêu chuẩn đạo đức người ta thường thường là trong một chừng mực. Nên nếu mà chúng ta có dịp chúng ta so sánh nhiều cái kinh điển của các tôn giáo, chúng ta sẽ thấy là những tiêu chuẩn đạo đức mà một số tôn giáo khác đưa ra nó ở trong một chừng mực nào đó rất là vừa phải, chỉ riêng trong đạo Phật, những cái đạo đức đó cực kỳ lý tưởng luôn.
[1:08:26]Đó là lý do mà tại sao những nhà trí thức nổi tiếng trên thế giới, những nhà triết học, những nhà văn, những nhà toán học, những nhà khoa học đều phải thán phục đạo Phật, phải ca ngợi đạo Phật là như vậy. Mà chỉ có những người có trí tuệ đó mới ca ngợi đạo Phật, bởi vì trí tuệ họ cao quá, cho nên những cái đòi hỏi của họ, những tiêu chuẩn họ đưa ra cũng rất là khắt khe. Ví dụ với một cái người mà trí tuệ tầm thường á, thì họ chọn những tiêu chuẩn vừa chừng để họ sống được, để họ phấn đấu được rồi. Ví dụ bây giờ có người có trí tuệ vừa chừng thì nói rằng: "À, bây giờ là mình sống trên đời, thí mình làm ra được mười đồng,
[1:09:00]thôi mình cho người ta ba đồng là tốt lắm rồi, phải không?". Có ai làm mười ngàn mà cho người ta ba ngàn không? Hay là nói mình làm ra được mười triệu đồng mình cho người khác ba triệu? Có không? Giơ tay lên. Đó là người siêu đẳng đó. Mình thấy không? Nhưng mà đối với các tôn giáo khác cỡ đó là lý tưởng rồi. Còn trong đạo Phật làm được mười đồng cho nhiêu? Cho nhiêu? Không biết cho nhiêu hết, nhưng mà có thể không còn giữ gì cho mình nếu cần. Nếu một lúc nào đó, mọi việc bình thường thì thôi mình cũng chia một tỉ lệ tốt đẹp theo Đức Phật đã dạy: là "Con hãy chia cái tài sản này ra thành những phần như thế này:
[1:09:36]là con nuôi sống bản thân con, gia đình con. Con trích ra một phần để giúp đỡ, nuôi dưỡng cha mẹ con. Con hãy trích ra một phần để làm những việc từ thiện ở bên ngoài, giúp đỡ những người nghèo bên ngoài. Con hãy trích một phần để tích luỹ lại làm cái vốn cho gia đình". Đức Phật đã dạy một người cư sĩ mà sử dụng tiền bạc như vậy, khôn ngoan như vậy. Tuy nhiên, có những lúc nào đó cần thì khi người ta quá khổ thì mình phải hy sinh rất nhiều, chứ con số không còn hạn chế nữa. Và trong tấm gương cuộc đời của Đức Phật như vậy, là trong những tiền kiếp của Đức Phật, Ngài đã có những cái lần mà hy sinh cả cái thân mạng của mình
[1:10:09]để làm thức ăn cho một con vật lúc nó đã quá đói không thể tìm được thức ăn. Nghĩa là hy sinh hết tất cả. Đó là vì sao Bồ tát Phổ Hiền đã ca ngợi Đức Phật, là "Ta dùng cái đạo nhãn này, ta xem hết cả tam thiên đại thiên thế giới mà không thấy có một chỗ nào mà không phải là chỗ Đức Phật đã hy sinh vì chúng sinh". Nghĩa là cái tâm thương yêu, cái sự tử tế, cái tốt đẹp, cái hy sinh, cái nhường nhịn, cái sự giúp đỡ của Đức Phật đối với chúng sinh trong vũ trụ này là vô tận như vậy, Bồ tát Phổ Hiền ca ngợi như vậy. Đó, những cái chuẩn mực đó đưa ra thật là tới nơi tới chốn. Chúng ta hôm nay nói về cái sự nghiệp thì chúng ta đặt ra vấn đề này chút.
[1:10:46]Hiện nay đó, có một cái số khuynh hướng nói thế này: là con người ta phải khẳng định được chính mình trong cái cuộc sống này, hay là đưa ra một cái quan điểm là khẳng định được chính mình. Khẳng định được chính mình là sao? Nghĩa là mình phải làm được cái gì đó có thành công và được mọi người chú ý. Nó mới lạ, nó không giống với ai hết, không phải là mình bắt chước ai hết, mình có một cái đặc nét riêng của mình, thành công, gây ảnh hưởng được mọi người. Đây gọi là khẳng định được chính mình để chứng tỏ với mọi người rằng mình không phải là vô nghĩa, mình không phải là bất tài. Làm có một số quan điểm hiện nay như vậy.
[1:11:23]Nhưng mà cái quan điểm đó có phải là có đúng đạo Phật không? Đúng không? Không, không đúng. Tại vì sao vậy? Là bởi vì cái phấn đấu của người đó, người đó cũng phải phấn đấu dữ lắm á để khẳng định được chính mình á, để được thành công, để chứng tỏ với mọi người mình không phải là một người bất tài, trống rỗng. Nhưng mà tất cả những điều họ làm, những cái gì họ theo đuổi vất vả là vì chính chính bản thân họ, phải không? Cho nên nó không có đúng với cái đạo lý của Đức Phật. Mà đúng đạo lý của Đức Phật á là chỉ làm việc vì lợi ích của mọi người, mà làm lâu ngày quá nên tích luỹ thành một cái sự nghiệp quý giá thôi.
[1:12:02]Chứ còn mà nếu mà mình làm để tìm một cái giá trị cho mình, một cái khẳng định chính mình, thì nó là dấu hiệu của bản ngã, tham vọng và kiêu mạn. Mà hễ có cái bản ngã, tham vọng và kiêu mạn, thì cái sự sụp đổ của người đó không có xa. Vì khi họ thành công lên tới tột bực rồi, được nhiều người tôn vinh rồi, họ sẽ có cái tự cao. Và khi họ tự cao rồi, họ sẽ rớt xuống trở lại vì đó là quả báo của cái tự cao. Nên sống trên đời mà người nào tự cao là mình biết trước cái sự thất bại sẽ đến. Người nào càng khiêm tốn thì càng thành công, mà thành công lâu dài. Nên cái người mà gọi là sống trên đời này mà khẳng định
[1:12:41]chính mình, họ nói câu đó mình biết trước cái thành công họ không bền, vì đó là dấu hiệu của bản ngã, của tham vọng và kiêu mạn, không phải của Phật pháp. Cái con đường đi của Phật pháp là chúng ta hy sinh một đời để giúp đỡ người khác mà quên chính mình đi, thì cái sự thành công nó bền hoài. Cuối cùng, chúng ta để lại được một cái sự nghiệp tốt đẹp mà người khác ca tụng một mai chúng ta có nhắm mắt, từ bỏ cái cõi đời này, như vậy. Nãy giờ chúng ta nói về cái sự nghiệp thì nãy giờ mình cũng không biết mình phải làm cái sự nghiệp gì, phải không? Có ai biết chưa? Thật ra đó, theo duyên nghiệp, mỗi người chúng ta thuận theo cái duyên,
[1:13:17]chúng ta sống trên đời để mà chúng ta đóng góp xây dựng cuộc đời. Chúng ta thuận theo cái mình đang có, chứ không thể mình từ bỏ cái mình đang có mà đi tìm một cái khác được. Ví dụ một cái người mà đang bán chuối thì cứ tiếp tục bán chuối thôi, chứ không nói: "Tôi nghe cái bài sự nghiệp rồi, thôi mai tôi không bán chuối nữa. Mai tôi bắt đầu tôi đi học y khoa", không được, phải không? Thì cứ bán chuối tiếp tục giùm. Nhưng mà khi mình bán chuối như vậy mà mình sẽ tiếp tục, mình sẽ có cái cách làm phước của cái người bán chuối như mình. Giống như có người Phật tử mà chúng tôi nghe kể vậy, người này làm cái nghề gọi là bán thuốc lá ở ngoài chợ.
[1:13:50]Nhưng mà đặc biệt có cái việc làm từ thiện là gì? Hễ mà ai tới mua thuốc lá thì sau khi bán xong khuyên người đó hãy bỏ thuốc lá đi, thuốc lá hút bệnh lắm. Hình như người đó có mặt ở đây nè, nãy giờ dòm dòm thấy đâu đây nè. Người này ngồi bán thuốc lá ở chợ, mà ai lại mua thì khuyên người ta bỏ thuốc lá đi bởi vì hút thuốc nó bệnh chết mà lây cho người chung quanh nữa. Mà cô nói rằng: "Vậy mà nhiều người nghe lời con bỏ thuốc từ từ". Thì khi tôi nghe như vậy thì tôi cũng hơi lo, vừa bán thuốc mà kêu người ta đừng có hút thuốc nữa thì không biết nữa bán cho ai, rồi không biết làm nghề gì mà sống, hơi lo.
[1:14:20]Nhưng mà thôi bây giờ mình tin nhân quả, nếu còn phước thì tự nhiên cũng sẽ có một cái gì đó tốt đẹp, phải không? Còn nếu đói quá thì mình lên chùa tu luôn, phải không? Như vậy thôi, không sao hết, lên chùa tu luôn. Nên chúng ta nghĩa là có cái cách làm phước nơi cái vị trí của mình như vậy. Một cái người làm ruộng mình cũng có cái cách làm phước của mình, mình theo duyên nghiệp, miễn là trong tâm mình có cái ước mơ là mình sẽ suốt cuộc đời này mình sẽ làm lợi cho mọi người, giúp đỡ mọi người, san sẻ được đạo lý cho mọi người là thế nào cũng có chuyện làm. Đó, bán thuốc lá mà còn độ người ta được thì mình tin
[1:14:50]rằng chuyện gì mình cũng làm được, phải không? Ở đây có ai đạp xe thồ không? Xe thồ chở khách đó, không biết Long An mình có cái xe đó không ta? Không hả? Ở Vĩnh Long hình như có ha? Mấy tỉnh miền Tây. Tức là đạp xe mà chở cái lôi đằng sau đó, cái rơ-moóc đằng sau đó, ngồi được hai, ba người gì đó ha, đạp đạp mà kéo được á. Nếu mà ai làm nghề đó thì làm phước được không? Có khi cũng biết cách làm phước được á. Ai khổ chở giùm, mà vừa chở mình ngồi đằng trước mình chở ngược gió, mình lải nhải mình nói chuyện Phật pháp cho người đằng sau họ nghe, ví dụ vậy. Nghĩa là nếu mà mình đã quyết tâm làm phước rồi thì sẽ có cách làm hết.
[1:15:26]Còn những người mình khá giả hơn thì mình dễ làm hơn. Nhưng mà ở đây chúng ta nói như vậy, là miễn chúng ta có cái ước mơ như vậy là mình sẽ theo đuổi một cái việc làm từ thiện nào đó cho cuộc đời này. Vì có những đứa bé nhiều khi lúc nhỏ nó không biết lớn lên mình sẽ làm cái gì, nhưng nhiều khi lớn lên rồi nó cũng đi làm bác sĩ, làm kỹ sư, làm thầy cô giáo cũng được thôi. Thì chúng ta cũng vậy, chúng ta cứ ước mơ, nuôi dưỡng cái ước mơ đó rồi thế nào cũng làm được. Có khi nói: "Ủa, nói sao thầy nói vậy chứ con lớn tuổi rồi, bây giờ đâu có còn theo đuổi sự nghiệp gì nữa?". Đừng có sợ. Ví dụ như tháng sau mình chết thì còn một tháng mình vẫn có
[1:16:00]thể làm được điều gì tốt cho con người, không sao hết. Như có cái ông già đó ổng trồng cái cây, cây cam hay táo gì đó, nhưng có người đi ngang mới nói: "Ông già rồi ông trồng cây này chừng nào mới hưởng?". Cái ông đó mới nói thế này: "Nếu tôi biết rằng ngày mai tôi chết thì ngày hôm nay tôi vẫn phải trồng cây táo này cho xong". vậy ổng trồng để ai ăn? Người sau ăn phải không? Người còn sống ăn, không biết là ai. Như vậy tâm đó rất là, rất là tốt. Chúng ta cũng như vậy, là nếu biết rằng ngày mai mình chết thì ngày hôm nay mình vẫn phải làm một điều gì đó tốt đẹp cho con người. Cho nên bây giờ nói:
[1:16:36]"Ờ, con già rồi, ba năm nữa chết, năm ba năm nữa chết" thì còn rất dư thời gian. Vì cái ông kia ổng nói mai ổng chết, nay ổng còn trồng được cây táo mà. Vì vậy là chúng ta cứ nuôi dưỡng ước mơ rồi cuối cùng cũng có ngày làm được. Như chúng tôi có một lần chúng tôi đọc cái bài báo có cái bà đó năm nay bả già rồi, nhưng mà lúc bà còn trẻ bả theo đuổi một cái sự nghiệp là lúc đó bả thấy rằng ở ngoài biển gió thổi mạnh quá, cứ tràn cát vào và cát nó lấn vào đồng bằng, từ từ nó lấn vào ruộng, vào làng người ta. Nên bả phát tâm là bả trồng dương, cứ trồng những cây phi lao, trồng dương theo những đụn cát như vậy và nhờ những cái dương đó
[1:17:11]nó cản được gió, cát nó không có tràn vào trong cái làng xóm người ta, không tràn vào đồng ruộng để người ta làm được. Mà bả làm như vậy ba bốn chục năm rồi báo mới biết mới đăng lên. Thì đó chúng ta thấy cũng là một sự nghiệp một đời người, những cái việc có phước cũng rất là lớn như vậy. Rồi có những người vậy họ lặn lội đi vào các buôn làng xa để tìm lại được các dược thảo quý giá. Bởi vì người dân tộc ít người đó họ có những cái phương thuốc đặc biệt lắm mà bên ngoài không biết. Ví dụ như là có cái phương thuốc thế này. Vừa rồi thì hình như là có cái người bắt đầu tìm được. Cái người Thượng họ có cái thuốc rất là lạ.
[1:17:44]Như cái người Kinh mình đó, mà khi người phụ nữ mà sinh con á thì phải làm sao? Phải kiêng cữ phải không? Phải tránh gió, tránh máy, không được tắm. Tôi cũng không biết nhiều lắm, cũng có nghe nói sơ sơ vậy thôi à, không rành chuyện đó lắm. Nghe nói có nằm than nằm gì nữa đó. Phải không? Kiêng cữ gì lắm á, ăn uống là khổ sở. Nhưng mà cái người Thượng á khi họ sinh con ra họ đem đứa con nhúng xuống nước, xuống suối. Cái người sản phụ xuống suối tắm luôn, rồi một hai bữa sau đi ra ruộng cuốc đất tiếp. Người Kinh mình không hiểu, tại vì nói nếu mà như vậy thì sau này mắc bệnh hậu, bệnh về già chịu không nổi, nhưng mà người Thượng không hề bị.
[1:18:21]Lý do là họ có một cái loại thuốc, loại lá cây, rễ cây gì đó mà khi sinh họ uống cái đó rồi người rất là mạnh. Mà họ giấu dữ lắm, giấu người Kinh không thể nào biết được, bí truyền của họ. Nhưng mà trong một bài báo vừa rồi là dường như họ bắt đầu họ cho người Kinh biết cái công thức đó. Tại vì nói là cái người Kinh xấu biết rồi lên nhổ cây họ đem đi luôn, rừng không còn cây đó nữa để họ xài. Nhưng mà hy vọng nếu sau này mà công bố một cách đàng hoàng đó, nhà nước mình sẽ trồng đàng hoàng như vậy thì rất là có lợi. Từ đây là ví dụ ai sinh ai mà không chịu đi tu đó, phải lấy chồng có con thì mình không cần phải nằm than nằm đồ nữa.
[1:18:53]Có thể là Thì có những người phải lặn lội vào trong rừng để đi tìm những cái dược phẩm như vậy, tìm lại cho con người cũng là một cái sự nghiệp có lợi như vậy. Hoặc là có người Phật tử đó phụ tiếp với thầy để truyền bá giáo lý của Phật rộng rãi vào trong mọi người, chứ quý thầy đâu có đi mà lặn lội vào làng vào xóm được phải không? Quý thầy thì có như ở trong chùa, lâu lâu đi đây giảng kia chút xíu, là lâu quý lắm rồi lại ghé thăm Phật tử một chút thì thôi, chứ đâu mà đi lặn lội từng nhà từng người để mà dụ người ta đi học Phật pháp phải không? Nhưng mà người Phật tử làm được chuyện đó. Thế là mình vào trong xóm trong làng ở đâu mình cũng tới được hết. Mình cư sĩ mà.
[1:19:26]Tới đâu mình cũng dụ người ta đọc kinh Phật, tới đâu cũng dụ người ta nghe băng. Nhờ như vậy mà Phật pháp lan truyền vào trong mọi ngõ ngách của cuộc sống. Đó cũng là một sự nghiệp của đời người. Mình làm được như vậy 10 năm, 20 năm rồi đó cũng là một sự nghiệp rất là lớn, cũng là một công đức rất là lớn như vậy. Nãy giờ thì chúng ta nói với nhau vậy, là sống trên đời này chúng ta phải có một cái sự nghiệp, bởi vì cuộc sống này là một cơ hội mà chúng ta phải nắm lấy để chúng ta làm được cái điều tốt đẹp, chứ đừng có dại khờ mà đốt cái cuộc đời này vào trong những trò vui tạm bợ, rẻ tiền. Chúng ta phải làm được rất nhiều điều tốt để thành
[1:20:05]một cái sự nghiệp của một cuộc đời hẳn hoi. Và trong tất cả, chúng ta lấy Đức Phật để làm tấm gương lớn, vì cả một đời Đức Phật như vậy hy sinh tận tụy vì con người và cuối cùng đã để lại một giáo lý vĩ đại làm cho thế gian này được tốt đẹp hơn. Thậm chí có những người đã nhờ vào giáo lý của Đức Phật mà từ một người phàm phu trở thành những bậc thánh vĩ đại. Trong đạo Phật đã sản sinh ra rất nhiều những bậc thánh, là nhờ tu hành theo đạo lý của Đức Phật. Những người đã đạt được sự đắc đạo, sự chứng ngộ hẳn hoi nhờ vào giáo lý của Đức Phật. Cho nên cái sự nghiệp mà Đức Phật đã để lại cho nhân loại,
[1:20:46]cho chúng sinh này là vô biên vô lượng, rất là đáng ca ngợi. Mà cũng vậy, vì sao mà Đức Phật đã để lại một sự nghiệp bất diệt như vậy? Bởi vì từ cái trái tim vĩ đại của Đức Phật. Khi Đức Phật còn là một thái tử thì Ngài hưởng mọi điều sung sướng hết, không còn gì phải lo vì vua cha rất là thương yêu Ngài. Mà tại sao mà vua cha thương yêu Ngài quá sức như vậy? Vì đi ngược vào trong quá khứ có một kiếp, lúc đó vua Tịnh Phạn cũng làm cha của Ngài, mà trong cơn nguy khốn, đói khổ, Ngài đã liều chết để lấy thịt của mình cho cha mẹ ăn luôn. Cái lòng hiếu đến như vậy. Vì mắc nợ Ngài trong một kiếp đó,
[1:21:26]mắc nợ bằng cả cái thân mạng, ăn thịt Ngài để sống lây lất qua cái lúc khổ đó rồi sau này mới phục hồi lại được cái vương quyền. Mà vua Tịnh Phạn mắc nợ Đức Phật cho nên khi kiếp đó mà sinh Đức Phật ra, thế là bằng tất cả sự thương yêu, sự cung phụng vua cha dành cho thái tử không có sót điều gì hết, bất cứ điều gì muốn cũng được sung sướng vô cùng. Nhưng mà Đức Phật, bởi vì cái trí tuệ của một vị Phật tương lai nên Ngài khát khao cái tuyệt đối, Ngài không đi tìm một cái gì giữa chừng. Ngài mới hỏi: "Cái sung sướng mà Ngài được hưởng như vậy nó có phải tuyệt đối chưa? Có bền lâu không? Cái nhan sắc, cái tuổi thanh xuân của Ngài có phải bền bỉ không hay
[1:22:01]là rồi cuối cùng Ngài cũng phải già, phải chết bao nhiêu người? Cái sự giàu sang của con người người ta có giữ mãi hay không? Cái tình yêu thương với nhau trên con người này người ta có chung thủy mãi hay không? Vân vân." Nghĩa là vô số những điều mà bằng cái trí tuệ Ngài thấy nó tương đối, hữu hạn nên Ngài ước ao Ngài đi tìm một cái hạnh phúc tuyệt đối, vô hạn. Và chính cái điều đó Ngài đi tìm cho con người. Ngài nói: "Ngài phải đi tìm cái gì đó để khi được rồi thì chúng sinh, con người sẽ đạt được cái hạnh phúc vĩnh viễn, không bao giờ tạm bợ như là những hạnh phúc mà người ta đang có." Mà những hạnh phúc mà đang có như Ngài là không dễ gì người có,
[1:22:38]mà thực sự Ngài thấy trên cuộc đời này đau khổ nhiều hơn hạnh phúc. Nên con người ta sống trên đời này là đau khổ nhiều hơn hạnh phúc và thậm chí có được hạnh phúc thì hạnh phúc đó cũng rất là tạm bợ. Vì chính cái trí tuệ đó và chính cái lòng thương yêu con người đó, Ngài đã xuất gia tu hành chứng đạo thành một Đấng Giác Ngộ vĩ đại. Và bằng cái trí tuệ của một Đức Phật, Ngài để lại một hệ thống giáo lý vĩ đại, tuyệt vời muôn đời cho nhân loại. Ngày hôm nay, giáo lý đó tiếp tục soi sáng cho thế giới này. Giáo lý đó tiếp tục thấm vào lòng trong từng trái tim của con người để cho chúng ta nở với nhau nụ cười thân ái,
[1:23:17]để cho chúng ta nhìn nhau bằng một ánh mắt thiện cảm, để cho chúng ta tay nắm tay nhau với tất cả lòng thương yêu quý mến như vậy. Chính cái giáo lý của Đức Phật đó đã tuôn chảy vào cuộc đời này, thắp sáng cuộc đời này, làm cho cuộc đời này trở thành mùa xuân, làm cho cuộc đời này trở thành vô số những đóa hoa tươi đẹp như vậy. Mà chúng ta thấy cái sự nghiệp bất diệt vĩ đại của một con người đó, của một vị thánh đó cũng không phải là bắt nguồn từ một kiếp duy nhất là một vị thái tử ở nơi đất nước Đông Bắc Ấn Độ, trên cái dòng sông Hằng, không phải. Mà cái sự nghiệp bất diệt này của Đức Phật đã xuất phát từ vô lượng kiếp trước cũng bởi cái trái
[1:23:58]tim thương yêu chúng sinh vô hạn, cũng bởi cái trí tuệ, cái tâm khắc khoải đi tìm cái hạnh phúc tuyệt đối, đi tìm cái trí tuệ giác ngộ tuyệt đối cho con người. Cho nên ngày hôm nay là nhân cái Tuần lễ Phật Đản, chúng ta nói về cái sự nghiệp của đời người để mà chúng ta phải theo đuổi, chúng ta ca ngợi cái sự nghiệp bất diệt mà Đức Phật đã để lại cho nhân loại. Và dù chúng ta có dùng đến vô số lời tán thán, ngợi ca, tôn vinh, chúng ta không bao giờ đủ lời để mà nói hết được cái công đức, cái ân nghĩa mà Đức Phật đã để lại cho thế gian này. Chúng ta chỉ hứa với lòng rằng là vì tôn quý Đức Phật, vì thương kính Đức Phật mà chúng ta sẽ nguyện suốt một đời này
[1:24:47]chúng ta cũng sẽ thương yêu, làm lợi ích cho mọi người, sẽ đem cái ánh sáng giáo lý của Đức Phật truyền bá mãi mãi vào trong nhân loại. Đó gọi là cách để chúng ta đền ơn Đức Phật đối với những điều mà chúng ta đã nhận được từ Đức Phật. Xin chúc tất cả quý thầy, quý cô và quý Phật tử được một Mùa Phật Đản an lành, hạnh phúc, tinh tấn và sẽ tạo được một cái sự nghiệp tuyệt vời trong cuộc đời của mình. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hạnh phúc thay, Đức Phật giáng sinh. Hạnh phúc thay, giáo pháp cao minh. Hạnh phúc thay, Tăng già hòa hợp. Hạnh phúc thay, tứ chúng đồng tu.
[1:25:35]Kính bạch Thượng tọa, trải qua hơn tiếng rưỡi đồng hồ, Thượng tọa đã thay Phật tuyên dương chánh pháp, rót vào lòng của tất cả chúng con ở đây, là những Phật tử ở thị xã Tân An, ở Tiền Giang, ở Thủ Thừa, ở Tân Trụ, ở Châu Thành; có những vị là công nhân, viên chức, có những vị là kỹ sư, bác sĩ và nhiều Phật tử. Tất cả chúng con như được sữa pháp gội nhuần, cũng như lâu nay khát ngưỡng, hôm nay gặp được một nguồn giáo lý vi diệu, chân lý mà Thượng tọa đã ban rải cho chúng con, cũng như một đám mưa mà ướt tất cả rong rêu, cây lớn, cây nhỏ, chúng con đều thấm nhuần, rười mát. Những tình cảm ấy thật sự là chúng con khó có mà hôm nay chúng con được.
[1:26:39]Từ trong trái tim mọi người chúng con, ai cũng khởi lên niềm hân hoan, vui mừng.
[1:27:23]Còn ước mơ từng giờ trong trái tim, cho thế gian một lần tan bóng đêm.
[1:27:37]Tình thương lớn thấm sâu trong mọi người, và hạnh phúc sáng trên mỗi nụ cười.
[1:27:51]Khi hận thù nhạt phai thành sương khói, con người rồi tự thấy sẽ gần nhau.
[1:28:06]Còn ước mơ mọi người thương mến nhau, cho ánh dương đẹp ngời ngàn đời sau.
[1:28:21]Nguyện cầu cho khắp nơi yên vui, Phật đạo gieo rắc thêm không thôi, niềm bình an đến như xuân tươi, lòng người vang tiếng ca tuyệt vời.
[1:28:39]Lạy Phật cho trái tim như không, lạy người cho ước mơ mênh mông, lạy cỏ cây gió mây ngòi sông, để lòng tan biến trong vô cùng.
[1:28:57]Biết bao lần nhìn đời thoáng qua, xót thương người còn bận phong ba. Giữa luân hồi miệt mài trôi xa, đến khi nào tìm được lối ra?
[1:29:13]Ước mơ mọi người chung chắp tay dưới chân Phật đài ngút ngát bay.
[1:29:25]Còn
[1:29:42]ước mơ từng giờ trên thế gian, thơm ngát hương một loài sen chứa chan.
[1:30:09]Nguồn chân lý vẫn bay lan mọi miền, và cuộc sống sẽ tan đi muộn phiền.
[1:30:23]Xin mọi người nhìn nhau bằng đôi mắt trông hiền lành và sáng mãi niềm tin.
[1:30:37]Xin khắp nơi cuộc đời vang Pháp âm, cho thế gian chẳng còn cảnh lầm than.
[1:30:53]Nguyện cầu mưa Pháp tuôn tuôn rơi, mọi người không sống trong chơi vơi, nụ cười tươi mãi trên đôi môi, vạn niềm vui đến cho cuộc đời. Nguyện cầu trên thế gian hôm nay, một lòng quy hướng theo Như Lai,
[1:31:18]dù ngàn năm vẫn không phôi phai, để người quên hết bao u hoài.
[1:31:28]Ước mơ mọi người càng vững tin, lý nhân quả Phật đà xướng minh, cứu muôn loài vượt ngoài điêu linh, đắp xây đời ngày càng thắm xinh. Ước mơ một ngày mai sáng tươi, ánh dương đạo mầu soi khắp nơi.
[1:31:56]Nguyện cầu mưa Pháp tuôn tuôn rơi, mọi người không sống trong chơi vơi, nụ cười tươi mãi trên đôi môi, vạn niềm vui đến cho cuộc đời.
[1:32:14]Nguyện cầu trên thế gian hôm nay, một lòng quy hướng theo Như Lai, dù ngàn năm vẫn không phôi phai, để người quên hết bao u hoài.
[1:32:32]Ước mơ mọi người càng vững tin, lý nhân quả Phật đà xướng minh, cứu muôn loài vượt ngoài điêu linh, đắp xây đời ngày càng thắm xinh.
[1:32:48]Ước mơ một ngày mai sáng tươi, ánh dương đạo mầu soi khắp nơi.