[0:10]À quý thầy làm bài chưa? Quý thầy thấy học có khó lắm không? Nhưng mà vẫn làm được chứ phải không? Đúng rồi. Trời ơi, làm thầy thiên hạ mà đòi dễ làm sao được? Đòi dễ dễ mới học thì chết rồi. Chúng ta nhắc lại cái a con đường chúng ta học cái này để cho quý thầy nắm rồi mình không có hoang mang. Đó là từ một cái chủ đề, chúng ta có chúng ta sẽ phân cái chủ đề này ra làm làm sao? Ừ, làm những những ý chính ha. Vừa vừa thôi à, đừng nhiều quá. Nếu còn quá nhiều ý chính thì mình để a mai mốt lần tiếp. Rồi từ một ý chính mình phân ra? Ừ, ý phụ, đúng rồi. Từ ý phụ này mình ứng khẩu, tức là nhiều câu á, nhưng mà thôi tới đây là ứng khẩu rồi.
[0:58]Tức là mình cứ cấu trúc vậy thôi, mình đừng có chia nhỏ nữa, chia nhỏ nữa cái khung dàn bài của mình và cái bài giảng mình nó rườm rà, bắt đầu nó rắc rối. Cái nghe một lát người ta bị lạc. Vì vậy, mình cố gắng ép, cố gắng gom cái dàn bài mình chỉ như vậy thôi, chỉ mấy bước vậy thôi. Từ cái chủ đề ra ý chính, ý phụ, ý phụ ra ứng khẩu, chỉ vậy thôi. Thì à một cái dàn bài như vậy á chúng ta thấy nó giống như một cơ thể con người ha. Ví dụ, mình cho chủ đề là cả một cái con người. Con người mà như vầy là đẹp nè, con người cỡ này là đẹp. Gọi là nó cân đối hài hòa. Ví dụ bây giờ khi mà mình phân tích ra cái từ cái chủ đề này mình phân tích
[1:36]ra chừng năm cái ý chính hay 10 ý chính, vậy thôi đừng nhiều quá. Rồi cái mỗi cái ý chính vậy đó, mình phân ra chừng à ba ý phụ, năm ý phụ. Cứ như vậy là nó cân đối đều đều đều đều với nhau. Khi cái người nghe thì người ta nghe từng ý, mỗi ý một khoảng 15 phút, mỗi ý 15 phút, ý 15 phút vậy, cái người ta nghe đều. Nó cứ mơ bao nhiêu phút như vậy, cứ 10 phút như vậy họ chuyển qua một cái ý khác, 15 phút như vậy chuyển qua một ý khác là vừa. Chứ còn ví dụ như có cái ý này mình phân ra chừng 2 phút, ý này mình phân ra 20 phút cái nó không cân đối, đây là ngày nó không cân đối. Rồi nó giống như một cái người mà làm sao?
[2:12]Tự nhiên có một cái tay nó bự ha. Nhìn nó không đẹp, nhìn nó không hài hòa. Sau này chúng ta sẽ phân tích bài thứ mười mấy á, chúng ta sẽ phân tích cái ý nghĩa thế nào là một bài giảng hay á thì những cái ý nghĩa về mỹ thuật này chúng ta phân tích lại một lần nữa. Còn bây giờ thì nhớ là cái dàn bài của chúng ta làm sao cho cân đối thôi. Thì à từ một cái chủ đề cho sẵn nếu là chúng ta chưa có chủ đề, từ một chủ đề cho sẵn chúng ta phân ra ý chính, từ ý chính chúng ta phân ra ý phụ, ý phụ chúng ta ứng khẩu. Nhưng mà nếu sau này chúng ta làm giảng sư thì cái chủ đề này ai cho? Tự mình. Chúng ta phải tự mình đi tìm chủ đề.
[2:52]Chúng ta tìm chủ đề này dựa vào kinh điển hoặc là dựa vào cái trí tuệ ta quan sát cuộc sống hoặc là chúng ta quan sát cái thính chúng mà ta sắp giảng, ta cảm thấy điều gì cần phải nói thì chúng ta tự chọn. Và chọn chủ đề dễ không? Không dễ tí nào hết á. Rồi từ chủ đề khi ta soạn dàn bài đó, ta phân cái chủ đề này ra bao nhiêu cái ý chính? Thế là ta ngồi ta viết trên giấy, viết một cái ý ngắn thôi. Rồi mỗi ý chính chúng ta sẽ phân ra bao nhiêu ý phụ, thế là ta phân ra. Rồi như vậy thôi là xong cái dàn bài. Rồi khi giảng là chúng ta cứ nhìn từng ý phụ từng ý phụ, chúng ta giảng dần giảng dần giảng dần.
[3:25]Chúng ta nói cái ý phụ này khoảng 2 phút 3 phút, ta đổi qua ý phụ khác. Cứ lần lượt như vậy cho hết bao nhiêu ý phụ là chúng ta đã giảng xong một bài giảng. Cái ý nghĩa nó là như vậy. Nhưng mà khi học á thì chúng ta lại học ngược lại. Chúng ta học từ cái gì? Chúng ta học từ cái gì? Chúng ta học từ câu phải không? Chúng ta học từ câu, ôn lại cái cách cấu trúc câu, cách nói câu cho nó suôn sẻ. Rồi chúng ta học diễn đạt ý tưởng. Rồi hôm nay là chúng ta học phân tích bao nhiêu cái ý phụ từ một cái ý chính là bài hôm nay. Rồi qua bài kế tới, chúng ta sẽ học dựng luôn nguyên cái dàn bài. Là từ một chủ đề cho sẵn, chúng ta dựng luôn nguyên cái ý chính,
[4:09]rồi mỗi ý chính bao nhiêu ý phụ, chúng ta dựng ra luôn là kỳ tới. Rồi kỳ tới nữa, chúng ta sẽ học cách tìm chủ đề. Lấy ở đâu ra chủ đề? À, lát nữa chúng ta cũng sẽ nói sơ sơ, nhưng mà bằng những trí tuệ nhìn những điều trong cuộc sống, nhìn trong kinh điển, trong đạo lý, trong sự tu hành, chúng ta quan sát cái không gian mở cái thiên nhãn mình ra, nhìn hết trong cuộc đời, nhìn vào tâm hồn con người, nhìn ngó tam thiên đại thiên thế giới, nhìn suốt lên cõi trời, nhìn xuống địa ngục luôn. Lấy ra những cái điều đạo lý để mà có bao nhiêu chủ đề mà đem giảng. Nói vậy phải nói chơi không? Không nói chơi, nói nghiêm chỉnh á.
[4:45]Làm một người giảng sư phải có cái nhìn như vậy ạ. Rồi kỳ tới là chúng ta sẽ học cách làm dàn bài. Kỳ này chúng ta chỉ học phân một ý chính ra những ý phụ và bài tập chúng ta chỉ làm trên giấy thôi, không có nói nữa. Mà bài tập làm rất là ngắn. À, ngắn bởi vì khi chúng ta làm một cái dàn bài để đem giảng, không phải làm dài. Ứng khẩu thì dài, nhưng mà làm dàn bài phác một cái dàn bài thì gọn để liếc một cái thấy cái ý nói liền. Hôm nay là chúng ta học cái phần này. Thì à khi mà chúng ta học xong tới cái bài mà tìm được chủ đề thì trước đó chúng ta đã học cách viết dàn bài và trước đó chúng ta đã học là từ ý
[5:20]chính phân ra những ý phụ, ừ từ ý phụ chúng ta đã học cách diễn đạt. Như vậy là chúng ta đã làm giảng sư được rồi. Phải không? Giảng sư là lập cái chủ đề, viết ra được cái dàn bài đầy đủ là đi giảng được rồi, làm giảng sư. Và đó là một giảng sư dở.
[5:39]Có ý rồi lập xong dàn bài là làm giảng sư được mà là giảng sư dở, dở ẹt à. Là muốn làm giảng sư hay thì học thêm bao nhiêu bài phía sau nữa cho đủ 20 bài. Bắt đầu chúng ta mới thấy được những yếu tố đã làm thành một bài giảng hay như thế nào. Còn bây giờ để tạo thành một bài giảng cho xong, chúng ta phải nắm cho vững cái sườn đây là như vậy. Đó. Và ví dụ bây giờ chúng ta phân tích nha cái ý này: Muốn làm một giảng sư giỏi ví dụ như đây là một ý chính thì chúng ta phân ra một ý phụ thì gồm những ý gì? Yếu tố gì để tạo nên giảng sư giỏi?
[6:13]Nói nói lớn lên. Học. Học gì? Đạo lý phải không? Đúng rồi, phải có phải có đạo lý, có kinh điển, có nội điển trước rồi, đúng, chính xác. Gì nữa? Kinh nghiệm tu hành phải không? Rồi, giỏi. Rồi gì nữa? Quan sát cuộc sống. Suýt đúng. Kiến thức. Kiến thức của thời đại á, kiến thức. Rồi gì nữa? Đạo đức nằm trong đây. Tức là theo những cái tính chất phụ. Không, nói như mấy thầy là nghe hay rồi đó. Ừ. Không, cỡ như mấy thầy là đẹp rồi đó, thôi được rồi, đúng rồi. Còn gì nữa? Phải nhớ một điều, ví dụ như khi mình phân được bao nhiêu ý rồi, hãy nhớ còn một ý gì đó mà mình chưa biết á. Luôn luôn nhớ trong đầu mình còn một ý gì đó mình chưa biết á.
[7:05]Mà cái ý đó mới độc đáo, ý đó chưa ai thấy hết. Tại vì những ý mà mình nói rẹt vầy, ai cũng biết hết á. Nó nằm ở đây. Kết quả tu hành nó nằm ở đây. Cái gì? Nói nói nói lớn lớn lên giùm á. Lớn cho mọi người nghe. Cái micro đâu kìa? Ai chịu khó chạy lui cầm cái micro nếu người nào muốn trả lời giơ tay lên, nha. Tức là khi mình nói ba cái này lập tức ai cũng nói được hết. Hồi sáng trong 2 phút là quý cô nói lại được bốn ý chính liền. Còn một ý nữa. Đúng, khả năng truyền đạt. Như vậy là bên Tăng cũng không thua bên Ni lắm, nhờ có một người cứu bồ. Chứ quý cô chưa đầy trong một hai phút là nói được bốn ý chính liền.
[7:50]Đó, muốn làm một giảng sư giỏi chúng ta phải có đủ bốn yếu tố này. Đó, cái cách mà chúng ta phân một ý chính ra ý phụ là như vậy. Thì trong vòng chưa đầy 2 phút mà quý thầy nhìn ra được bốn cái ý này là quý thầy giỏi, giỏi hơn tui. Vì tui soạn một bài giảng cực lắm chứ không đơn giản. Nhiều khi một bài tiếng rưỡi nhiều khi tôi soạn một tuần. Thầy tin không? Không phải, trong một tuần có những bài cực như vậy, có những bài ý tứ nó sâu sắc, mình không soạn vội vã được. Rồi có khi khách khứa, có khi chuyện này phải xử lý, chuyện kia phải xử lý, nó kéo dài dài cả tuần. Mà mình không có dám hời hợt.
[8:26]Không dám hời hợt là làm vội vã. Vội vã như vậy mình vô trách nhiệm với đạo, mình coi thường người nghe. Mà tìm ra được cái bốn ý sâu sắc như vậy không phải là dễ, mà bốn này là bốn những ý ý quan trọng không á. Còn những yếu tố khác là phụ, đó bốn ý này mới là quan trọng. Một giảng sư giỏi là phải như vậy. Nhớ như vậy. Bây giờ chúng ta thử phân tích ha. Ví dụ nói bây giờ chúng ta nói là: Tàn phá rừng cây
[8:53]cũng là tàn phá sự sống. Chúng ta phân tích ra bao nhiêu ý, tại sao? Chúng ta phân tích ra. Chúng ta bước vào lĩnh vực mà đi tìm ý này là phải thực sự trí tuệ, nhìn hết thế gian. Chỗ này là chỗ mà không ai dạy ai được, tự mình thôi, tự bằng cái nhìn. Dạ bây giờ từ ý chính là tàn phá rừng cây tức là tàn phá sự sống, chúng ta phân ra được khoảng bốn năm ý đi. Vì sao? Có một người nào đó phải cầm micro chạy tới chạy lui cho lẹ, ngồi phía đầu bàn chạy qua chạy lại đưa qua hai bên cho lẹ. Người nào viết chữ đẹp á, viết chữ nhanh á lên đây giùm. Ai viết chữ? Để có ai nói cái ý nào viết lên liền. Nhanh lên đi.
[9:37]Ngồi không có thời gian chết như vậy đâu, nha. Đưa ra ý phải phân tích cho lẹ liền. Không có thời gian đâu. Giống như lúc nào đó mình đàm đạo, vì khi đàm đạo người ta hỏi mình đáp, hỏi đáp liền. Lên cầm bảng phấn viết đi. Đó, bây giờ ai nói ý gì thì viết lên. Và viết cho thật ngắn gọn chứ không có viết dài. À bây giờ nè, tàn phá rừng cây là tàn phá sự sống nè. Bây giờ lý do tại sao? Thứ nhất là nói. Hả? Có ai cầm micro? Ở đầu bàn để chạy cho lẹ. Ai muốn nói giơ tay lên, nhanh lên. Mình phải có tác phong quân sự mới được. Làm lẹ, giơ tay lên đứng nói liền. À vì cây là lá phổi để... Rồi, nói tinh lọc không khí. Hô hấp.
[10:26]Rồi một ý, tinh lọc không khí, rồi ngồi xuống. Đó, vậy thôi, nắm ý chính. Này được rồi, một ý hay. Rồi, có ai có ý nào nữa? Nè, ý này nữa, nhanh lên. Bạch kính bạch Thầy, tàn phá rừng là chúng ta vô tình làm cho chống sự xói mòn của làm cho nó bị ngập lụt. Nước, cân đối nước. Tức là vừa giữ được nước mà vừa chống được khô hạn, chống được lũ lụt mà cũng chống được khô hạn nhờ cân đối được nước, giữ được nước lên bề mặt. Rồi, tốt. Nước rồi, đúng rồi. Rồi, ai ý nào nữa? Hai cái ý này thấy như bắt đầu đi vào những cái ý mà dần dần không ai thấy á. Cái bản lĩnh của giảng sư là vậy đó. Mình nói lên được những cái ý sâu xa,
[11:10]có đạo Phật trong đó, có tâm linh, có đạo đức trong đó. Những cái ý mà ở bên ngoài xã hội người ta không thấy. Ý này xã hội thấy hết rồi. Giờ đi vào ý nữa coi. Thưa Thầy, sư phụ là đánh mất sự sống của muôn loài, chốn nương tựa của muông thú. Cái ý này hay nè. Cái ý nó thế này nè, Thầy thấy là đúng á nhưng mà mình nói chuẩn khoa học thế này, tức là đánh mất sự đa dạng sinh học. Đánh mất sự đa dạng sinh học nghĩa là sao? Nghĩa là sự sống trên Trái Đất á có nhiều cái chủng loại gen như người có gen, khỉ gen khác, chó gen khác, mèo rừng, bò, cá rồi gen khác và cây cối gen khác. Bao nhiêu chủng loại nó như vậy và nương tựa lẫn nhau để cùng tồn tại.
[11:52]Bây giờ mình đánh sập một cái mảng sinh học nào rồi thì những mảng sinh học còn lại nó sụp theo từ từ cho nên không còn cái đa dạng sinh học chứ không phải cân bằng sinh học mà là mất cái đa dạng sinh học nên sự sống từ từ sụp luôn. Mất cái đa dạng sinh học, ý này rất là sâu sắc, rất hay. Rồi, tiếp ai còn nói ý gì nữa? À về cây thì nó là à đời sống tinh thần lẫn vật chất của nước Việt Nam mình. Của Việt Nam hả? Còn mấy nước khác họ không có? Nói cái ý này gần tới á. Tức là cây nó có cái ảnh hưởng tâm linh, tức là nó đóng góp vào cái đời sống tâm linh cho nhân loại. Ý này hay nhưng mà nói cho rõ ra. Rồi, gì nữa?
[12:36]Bắt đầu những ý này là ý sâu rồi đó, bắt đầu những ý này là ý sâu rồi. Thưa Thầy là mất đi sự cân bằng của môi trường sinh thái.
[12:47]Cũng gần tới nhưng mà nghe nó chưa giống đạo Phật lắm. Gần tới, ráng nói cho nó giống đạo Phật luôn. Phá cây rừng làm cho sự nóng bức xảy ra. Thì coi như nó cân đối về khí hậu là không khí và nước á thì mình gom hai cái đó cũng nói chung đó. Giờ mình nói cái gì mà nó sâu xa mà liên quan có tới đạo Phật ở trong? Hả? Mất lòng từ bi hả? Nó nó không rõ ràng lắm, gần tới rồi mà chưa rõ lắm. Ráng đi, ráng đi. Ráng mình phải nhìn những cái ý mà không ai thấy đó, nó mới thành một giảng sư giỏi. Còn cái ý mà mở rẹt nói ai cũng đã nói rồi, luôn luôn nhớ còn cái ý gì đó mình chưa biết á. Thưa Thầy, nếu mà cái người có cái tâm hay tàn phá rừng cái cái tâm
[13:36]của người đó thích cái sự như có cái sự hung hăng, thích tàn phá, lòng từ bi không lớn dẫn đến tàn tàn sát con người, muông thú. À quý thầy muốn đưa đạo lý vô. Cái chỗ đạo lý này nữa thấy ráng tới chút xíu nữa thôi, thôi nói luôn cho rồi: nghiệp báo. Vì cái nhân là diệt sự sống thì chính mình phải mất sự sống. Bây giờ bắt đầu qua tới nghiệp báo. Bởi vì cây cũng là sự sống nên quý thầy nói tới từ bi, thương yêu á là đã nói gần tới rồi thì nói luôn tới nữa luôn nó là nghiệp báo luôn. Nên khi chúng ta phân tích một cái ý chính như vậy mà năm cái ý phụ mà ý nào nấy chuẩn như vậy là bài giảng rất là hay.
[14:13]Nó như vậy. Mà cực không? Phân tích ra được năm ý cực không? Mà quý thầy làm mới mấy phút à? Trong năm phút nó ra hết á là quý thầy thuộc loại giảng sư siêu đẳng của tương lai á, giảng sư của thế kỷ 22 chứ không thèm giảng sư thế kỷ 21 này đâu. Vậy là giỏi lắm á chứ không phải dễ. Tại vì thường thường soạn bài giảng trong một tiếng rưỡi đồng hồ, nhiều khi phải soạn ba ngày, có khi phải soạn một ngày. Có những bài cực khó, soạn cả tuần mà mình soạn dàn bài với hết tinh thần trách nhiệm của mình á. Còn cái người soạn sơ sơ sơ sơ, cứ tự mãn ờ thôi cái ý này nhiêu đây là được rồi, nhiêu đây được rồi là bài giảng cứ giống như mọi người, không gì đặc sắc.
[14:51]Chính cái mà chúng ta ép nhau phải tìm thêm tìm thêm nữa còn ý nữa thì mới làm thành bài giảng giỏi, như vậy nha. Bây giờ chúng ta làm thêm ý nữa. Ví dụ bây giờ chúng ta sẽ phân tích một ý thế này: Chúng ta sẽ phân tích cái ý thế này. Xem một người cái quan điểm về tiền bạc của họ để chúng ta biết được cái nhân cách người đó. Thì cái này là chúng ta quan sát chứ chúng ta không có không có trả lời. Chúng ta trên đời có bao nhiêu hạng người, ha, chúng ta sẽ đánh giá thử, tự mình quan sát hết thế gian. Chúng ta nghĩ trên đời này có bao nhiêu hạng người nhìn hạng người thứ nhất xem đồng tiền là cái gì, hạng người thứ hai xem đồng
[15:27]tiền là cái gì, người thứ ba xem tiền là cái gì, nha. Rồi, thứ nhất, hạng người nào nói đi. Micro nha, sẵn sàng chạy, phải có người nào ở bên ngoài cho lanh. Mình đừng nói theo tâm mình, nhớ không được nói theo tâm mình mà mình nhìn thế gian, mình nói. Hạng người thứ nhất sẽ là hạng người nào? Người thứ nhất coi tiền là tròng con mắt. Tiền là tròng con mắt. Ý này nghe hơi lạ. Tròng con mắt nghe lạ, tiền là tròng con mắt. Khoan khoan, đừng đừng đừng ghi vô, đừng ghi vô, chưa. Chừng nào tôi duyệt ra rồi mới ghi nha. Bôi đi bôi đi. Nói lại cho. Rồi rồi, qua ông thầy gì đây, sau lưng nè, cầm nó chạy đi. Cầm chạy lẹ đi.
[16:11]Dạ thưa, có một loại người gọi là tiền là là tất cả. Rồi, ý đó, tức là tiền là tất cả. Thôi. Đó, phải nói rõ như vậy, chứ nói tiền là tròng con mắt á, sao mình nói luôn cái ý chính đó, tiền là tất cả, tiền là vạn năng, gọi là đồng tiền là quyền lực. Rồi, ai coi nữa? Rồi, có một người ở dưới kia, cầm micro chạy xuống liền. Tiền là phương tiện. Sao giống hồi sáng quá ta, không biết có ai mớm không? Phương tiện để làm gì? Tiền là phương tiện để trao đổi hàng hóa. Phương tiện, thật sự là À nó cũng nó cũng có thể hiện là có tiền là phương tiện để dùng để trao đổi hàng hóa mà cũng thể đánh đánh giá được khả năng và trí tuệ và tài năng.
[16:59]Cái này phải cỡ tiến sĩ mới hiểu cái ý này chứ không phải dễ đâu. Thưa Thầy, theo con tiền là tất cả, tiền là chìa khóa, tiền là sự sống. Nếu như không có tiền thì coi như là không có gì cả, không có ý nghĩa.
[17:16]Nè nè, nhớ mình làm giảng sư, có những cái mình không phải nói theo ý mình, không có dùng chữ theo con mà mình cái đoạn này mình đang quan sát thế gian. Mình nhìn trên thế giới này có bao nhiêu hạng người. Mình đánh giá được người nào xem tiền thế nào, thế nào, thế nào, mình liệt kê ra. Thứ nhất là tiền là coi như cái phương tiện của quyền lực. Có một người họ coi đồng tiền trọng đến như vậy, nó sẽ giải quyết tất cả gọi là tiền mua tiên cũng được, hễ có tiền muốn gì. Rồi, hạng người nữa, xem tiền như là cái quyền lực. Tiền nó tạo ra được mọi thứ, có tiền mua gì cũng được hết. Nên dùng cái chữ phương tiện trao đổi chính
[17:52]là hễ có tiền là mua gì cũng được hết. Nên cái nói một ý: tiền là phương tiện trao đổi, tức là hễ mình có nhiều tiền thì mình muốn làm gì cũng được, mua gì cũng được, nó vậy. Rồi một hạng người nữa, đó, cái chỗ này là mình phải không phải theo ý mình nữa. Quý thầy nhớ, làm giảng sư là không lúc nào cũng phải theo ý mình mà tâm mình mình nhập vào tâm của người khác để mình tìm tâm của người khác, mình thấy họ suy nghĩ đồng tiền như thế nào. Đó, đứng lên, lãnh. A Di Đà Phật, theo con thì Đừng có theo con. Sẽ có một hạng người xem tiền là À sẽ có hạng người cũng như nói như Càn Long á, ờ tiền ờ là để đánh cái phong cách của ảnh là một cái chứng tỏ là cái người vua,
[18:30]phải quăng tiền coi như là một cách dễ dàng á, coi như xài tiền phung phí á. Hả? Không hiểu, nói gì? Không hiểu. Nghĩa là để đánh giá cái nhân cách của cái người đó, chứng tỏ là một vị quan, vị vua là xài tiền nó nó nó không có... Thì thì con nhầm câu này rồi. Nó là câu cái ý chính này rồi. Bây giờ muốn đánh giá một người, mình xem cái cách xài tiền, cái quan điểm về tiền của họ và bây giờ mình đang đánh giá từng người nè, trên đời có bao nhiêu hạng người. Dạ như mấy cái người bỏng xẻn thì họ coi đồng tiền như bánh xe đèn nữa. Rít á. Thì đó là tờ cái ý của người đó bỏng xẻn thôi. Coi đồng tiền là Bánh xe đèn. quý. Dạ, quý. Quý, rồi ghi vô. Quý.
[19:09]Quý cho nên bỏn xẻn phải không? Quý. Rồi, gì nữa? Có ai nữa? Dạ, con thấy là tiền là đa số họ xem trọng, còn nghĩa thì họ xem khinh. Tiền vàng chỗ này. Dạ. Xem trọng, nó nằm chỗ này rồi. Tiền coi như quý, ý này. Có hạng người nào nữa? Kể ra đi, còn hạng người nào nữa? Tiền là phương tiện để trao đổi hàng hóa và khẳng định giá trị và tài năng. Tiền như phấn thổ. Tiền như phấn thổ, bùn đất, bụi, đất bột. Tiền là một phương tiện. Tiền là phương tiện. Để khẳng định giá trị và tài năng. Khẳng định giá trị. Để trao đổi hàng hóa và khẳng định giá trị tài năng. Nếu vậy là tiền là trao đổi giá trị gì đây, muốn gì cũng có hết.
[19:52]Nếu mà thầy nói cái đồng tiền coi khinh á, coi như phấn thổ thì thêm một ý nữa là khinh tiền bạc. Nhưng mà có người nào coi khinh tiền không? Nếu ai nói đồng tiền như phấn thổ thì lát nữa có nhiêu tiền xin đưa đây hết giùm nha. Cứ để đi, khinh nhưng mà coi chừng nó không thật đâu. Nếu người ta nói coi khinh tiền bạc coi chừng không thật lắm, không thật lắm. Nó không thực tế tại vì cái hạng người này hiếm. Mà nếu ai mở miệng nói coi khinh phải coi lại. Nếu người đó giàu mà coi khinh thì đúng, mà người đó nghèo, tôi nói tôi không cần tiền, trong túi không có đồng nào đâu mà không cần. Cái người nghèo nói khinh tiền khác mà người giàu nói khinh tiền khác.
[20:25]Nhưng mình cứ ghi một ý. Rồi, còn hạng người nào nữa chúng ta đánh giá thử xem. Làm giảng sư là vậy đó. Mình nhìn hết thế gian chứ không phải là dễ. Đi tìm ý này cực lắm. Còn hạng người nào nữa? Chúng ta đánh giá coi. Có hai loại tiền: tiền sạch và tiền dơ, tiền khinh và tiền trọng. Tiền sạch và tiền dơ, tức là cái cách làm tiền ha, cái nguồn gốc đồng tiền. Cái này là quan điểm đánh giá. Khi mà cầm một đống tiền trong tay á, thì mình nghĩ nó là cái gì? Nha. Mình cầm đống tiền trong tay, mình nghĩ nó là cái gì? Thầy định nói cái gì? Không tôn trọng người người nghèo. Thấy mình có tiền nhiều rồi,
[21:07]mình coi những người nghèo, không có tôn trọng người nghèo.
[21:14]Thì cái đó là coi mình coi trọng đồng tiền nè, xem coi tiền là tất cả nè. Cho nên khi mình nghĩ có tiền, mình cầm xấp tiền trong tay rồi mình nghĩ mình hơn mọi người, thì nó cũng lọt vào cái ý này, hay lọt vào cái ý này. Nó còn ý này nữa quý thầy thấy, là có tiền rồi cảm thấy mình là phương tiện để hưởng hạnh phúc. Quý thấy không, phương tiện để thụ hưởng, là một cái ý đó. Khi cầm xấp tiền trong tay rồi nghĩ đến chuyện ăn chơi liền. Có hạng người cầm xấp tiền trong tay rồi nghĩ coi như là mình muốn gì cũng được, thấy mình ngon lành, mình có quyền; còn người cầm xấp tiền trong tay nghĩ tới chuyện ăn chơi. Đó hả.
[21:48]Rồi còn hạng người nào nữa? Bây giờ đây là hạng người tương đối là không ổn lắm, phải không? Coi tiền quá trọng thì hạng người này sẽ kiêu ngạo thì đúng rồi. Coi phương tiện để thụ hưởng thì người này sẽ trác táng, sa đọa. Còn người quý tiền quá bỏng xẻn thì không còn nhân nghĩa. Còn hạng người khinh tiền thì không thực tế. Nói chung là bốn hạng người này là có vẻ tiêu cực. Bây giờ chúng ta tìm một hạng người tốt. Tìm một hạng người mà nhìn đồng tiền chuẩn, sẽ có một hạng người nhìn đồng tiền rất là chuẩn. Mô Phật, bạch Thầy! Coi như có một hạng người nữa là khi họ có tiền thì họ sẽ nghĩ tới việc coi như cúng dường, bố thí và giúp đỡ các người nghèo.
[22:26]Khi có đồng tiền nghĩ tới chuyện tạo phước, cái ý đó thì hay, không phải là dở, nhưng mà nó chưa chuẩn thành một cái đạo lý rõ. Mô Phật, thưa Thầy! Có một hạng người á nói là đồng tiền là phương tiện, đồng tiền là sức mạnh của tuổi trẻ, là sức khỏe của tuổi già Thầy. Nó sẽ trở thành cái này, ý đầu tiên. Nó trở thành ý đầu tiên rồi. Bây giờ mình tìm một người mà họ có cái nhìn đồng tiền chuẩn. Thầy nói sức mạnh của tuổi trẻ, sức khỏe tuổi già là con nói chung luôn là chuẩn á Thầy. Tại vì mình có đồng tiền, mình không phải là tham và Không phải mình tham mà mình có tiền để sử dụng những cái phương tiện này.
[23:04]Sử dụng cho đúng phải không? Ý nói là sử dụng cho đúng. Sử dụng cho đúng chứ không phải là mình có đồng tiền để phung phí. Nhưng mà nói người ta không hiểu. Đó, cố gắng làm giảng sư nói cho người ta hiểu, đừng để người ta hiểu lầm. Như vậy ý thì tốt, nhưng mà cái cách diễn đạt ha. À, có lẽ quý thầy thấy gần gần tới mà chưa nói thành. Tức là thấy đồng tiền trong tay là một trách nhiệm. A Di Đà Phật, thưa Thầy! Con thấy có một hạng người là hạng thiện tri thức là người đã nhìn được chân đạo lý. Người đó thì thấy đồng tiền coi như bình thường, có thì xài, không thì thôi. Mà xài phải đúng theo nhân quả. A Di Đà Phật. Cái ý đó đều cái này nè:
[23:40]Tiền chính là trách nhiệm. Tiền chính là trách nhiệm nghĩa là sao? Là cái người mà có đạo lý đó, ví dụ tiền qua tay họ, à quý thầy có bao giờ cầm 100 triệu của mình không? Có bao giờ quý thầy có được 100 triệu chưa? Chưa. Thầy Đức Hoàng có chưa?
[23:56]Ví dụ như mình có 100 triệu là của mình, cái người mà không có đạo lý á thì là bắt đầu thấy mình ngon, ví dụ vậy. Rồi sau này hễ có 1 tỷ nữa thì nó sẽ rơi vào những cái trường hợp này. Nhưng mà cái người có đạo lý á, thì khi mà cầm 100 triệu trong tay hay cầm 1 tỷ trong tay, bắt đầu thấy nó là gánh nặng. Tại vì sao? Tại vì sợ xài tầm bậy thì mang mang tội. Tại vì mình không coi là tất cả, không bỏng xẻn, không hưởng thụ, thì đồng tiền cuối cùng chỉ là trách nhiệm làm sao xài cho đúng. Lại còn cái ý này nữa. Do đó, dựa theo những quan điểm đó, chúng ta biết cái người đó tốt hay hay xấu. Thì đó, một cái ý phụ, có những ý phụ từ một ý chính như vậy, ừ.
[24:37]Là bây giờ chúng ta có khái niệm như vậy, có khái niệm như vậy. Bây giờ chúng ta sẽ thấy thế này: Có cái lạ là ví dụ như ở bài này đó, ví dụ như có cái bài này, cái A là ý chính, ờ BC là ý phụ. Nhưng có khi bài khác B là ý chính, AC là ý phụ. Có như vậy nữa nha. Cho nên cái khái niệm về ý chính, ý phụ nó không cố định. Quý thầy hiểu điều này. Nên ví dụ hồi nãy chúng ta nói rằng là ví dụ nói cái chủ đề như một con người mà các ý chính giống như là tứ tứ chi và ý phụ thì giống như là ngón tay, phải không? Bây giờ mình lấy ngón tay lên mình làm ý chính chơi. Ngón tay. Hay là ý chính là chủ đề đó.
[25:17]Bây giờ quý thầy phân được những ý gì từ ngón tay này giùm? Đó, nhìn cái ngón tay nè. Giờ coi coi nó bao nhiêu ý gì trong ngón tay nè. Rồi ai lên lên bảng viết? À, ngón tay có cái gì để nói?
[25:36]Những ý nghĩa của ngón tay. Vâng kính bạch Thầy, ngón tay là một cơ thể của con người. Là một kim chỉ nam cho một con người đi đến hướng thiện. Ý này xa xôi, mênh mông, vĩ đại quá!
[25:55]Ngón tay là công cụ.
[25:58]Ngón tay là công cụ. Dạ, ngón tay là làm được việc thiện. Dạ, ngón tay là bộ phận của bàn tay. Không, đó, nếu không có ngón tay thì không gọi là bàn tay, phải không? Phải là tạo thành bàn tay. Những yếu tố đó gọi là yếu tố tạo thành bàn tay. Không, phải dùng cái chữ này: tạo thành bàn tay. Vì khi nói tới bàn tay, ta phải hiểu ngầm là có những ngón tay như thế này. Chứ bây giờ chúng ta tưởng tượng đưa ra một cái không có ngón nào hết thì còn gọi là bàn tay không? Hả, không còn gọi bàn tay nữa. Chính vì có những ngón như thế này. Đó, rồi được ý thứ nhất, rồi ý gì nữa? Lại coi. Ý gì nữa? Chúng ta phải tập làm giảng sư là vậy đó.
[26:41]Bất cứ điều gì cũng có thể nói ra. Ngón tay dùng để cầm, nắm các vật. Đây nè, ý đó là đúng nhưng mà nói cho nó chuẩn lại, tức là ngón tay rất là linh hoạt, tạo thành sự linh hoạt cho cho bàn tay. Đúng, ghi thêm: tạo thành sự linh hoạt cho bàn tay. Đó đó, chúng ta nói cầm, nắm rồi đó tức là tạo thành sự linh hoạt cho bàn tay. Nói ra được tới cái ý chuẩn luôn. Rồi ai có thấy gì ngón tay nữa nói nghe? Cứ nhìn ngón tay mình hoài là thấy. Vậy hồi sáng mấy cô nói hay lắm nha, mấy cô không biết sao mò mò ngón tay nói quá chừng ý. Thưa Thượng tọa, ngón tay có thể tạo ra của cải vật chất cho sự sống. Thôi khoan khoan, cái đó vĩ đại quá!
[27:19]Vĩ đại quá! Có cái chuyện vui, hồi đó trong báo Tuổi Trẻ Cười, có cái cô nào đó, cổ mới viết thư cổ phản ánh, cổ hỏi anh Hai Cù Nèo: "Sao gần đây á, mấy cái bài viết trên báo Tuổi Trẻ Cười đọc không có cười được?". Thì anh Hai Cù Nèo ảnh trả lời bằng một ngón tay, vẽ ngón tay ảnh trả lời. Cô cũng thắc mắc không hiểu, cô nói: "Em hỏi vậy mà sao anh trả lời bằng một ngón tay là làm gì?". Ảnh mới nói: "Thì em cười không nổi thì em lấy ngón tay thọc chọc vô nách em thì em cười." Bây giờ nói tiếp đi, ngón tay có bao nhiêu vấn đề? Làm giảng sư là tinh tế như vậy á. Từ vấn đề mà không ai thấy gì mà mình nói ra
[27:53]những điều rất là chuẩn, rất là xác đáng. Thì một bộ phận của cơ thể, nhưng mà nói một cái bắt đầu ra vừa chuẩn là một bộ phận, không lạc đề thành một cái phần tử khác lớn hơn, nhưng mà ý nghĩa rất là xác đáng. Gì nữa? Nói nghe. Cứ nhìn bàn tay mình, quan sát thấy cái đặc tính gì của nó? Hả, vừa nói có cái ý gì sắp sửa thành đó. Nói đi. Mô Phật, bạch Thầy, bàn tay có ngón ngắn ngón dài. Chính xác. Và nó như thế nào? Khi dài khi ngắn như vậy thì nó cho một cái lợi ích gì, một cái ý nghĩa gì? Thứ nhất, nó cho ý nghĩa về thẩm mỹ, phải không? Bàn tay ngón ngắn ngón dài nó tạo thành cái đẹp của bàn tay.
[28:36]Chứ nếu mình thử đưa bàn tay ra nó bằng ngang hết, mình không tưởng tượng. Thật ra chúng ta không tưởng tượng một loài người thò ngón tay ra như ngón tay nấy hết, nó sẽ không đẹp như thế này. Cho nên dường như là tạo hóa đã tạo một cái vẻ thẩm mỹ, ghi lên tiếp luôn, à đó, thẩm mỹ ngón tay, rồi tiếp nữa. Và cái ý nghĩa mà ngón ngắn ngón dài nó còn cho ta một cái ý nghĩa tiếp nữa, là gì? Là giống như trong cái xã hội con người, phải không? Có người như thế này thế kia, nhưng mà đều vẫn tạo thành cái cái đẹp cho toàn bộ xã hội. Chứ nếu người nào cũng làm lãnh tụ hết thì có một đất nước được không? Phải không?
[29:07]Người nào cũng làm hễ kỹ sư hết, không có một công nhân nữa thì có công trình được thành tựu không? Không. Cho nên trong cuộc sống phải có người hơn và kẻ kém, và kẻ hơn hay người kém đều làm thành cái đẹp cho cho xã hội này. Hả, ý nghĩa của cái bàn tay, ngón tay ngón ngắn ngón dài ý nghĩa nó lớn ghê lắm. Cái chính ý này mới là ý quan trọng. Nhưng chưa hết đâu, còn một ý quan trọng nữa. Mô Phật, thưa Thầy, bàn tay có ngón vắn ngón dài để cầm nắm được dễ dàng. Nói gần tới. Hồi nãy có người nói là linh hoạt là cầm nắm thấy không? Và cái liên quan đến nè, xin thưa dòm chút xíu giùm. Nha, bàn tay nè, bắt đầu nắm rồi nha. Thấy gì? - Bằng nhau.
[29:45]- Đó, khi nắm lại nó bằng nhau. Nghĩa là sao? Trong cuộc sống này, có thể ta hơn, có thể ta kém. Nhưng nếu ta chung lòng làm một việc gì có ý nghĩa thì ta bằng nhau, ta đều quý trọng như nhau. Phải không? Ví dụ bây giờ xây một cái chánh điện đi, thì có cái người giỏi tay nghề chạy lên xây tô, còn người không giỏi thì làm cái gì? Phụ hồ, bưng nước, bưng gạch. Nhưng trong ý nghĩa công quả xây chùa thì hai người này bằng nhau. Cũng vậy, trong đất nước của ta, trong Phật pháp của ta, có người giỏi để làm giáo thọ, giảng sư, còn có người chỉ gì? Chỉ là phụ làm hành đường hay trị nhật thôi, nhưng mà trong ý nghĩa xây dựng Phật pháp, những người đó bằng nhau.
[30:30]Quý thầy phải nhớ cái này giùm. Vì như vậy, ví dụ sau này có khi quý thầy mình làm một chức to. Ngày nào đó về già, ví dụ thầy Đức Hoàng làm trưởng ban trị sự, ví dụ vậy, rồi lúc đó gặp một chú tiểu, chú tiểu lon ton chạy nước. Nhưng mà mình hiểu ý nghĩa bàn tay, chung nhau làm Phật pháp thì bằng nhau, mình không nghĩ rằng mình là trưởng ban trị sự lớn, chú tiểu kia mới nhỏ. Nhưng lòng vẫn thương yêu, vẫn quý trọng, bình đẳng hết. Đó, đạo lý nằm ở chỗ này. Để yên vầy thì ngón ngắn ngón dài, nhưng mà khi chung nắm lại bằng nhau hết. Ý nghĩa này đạo lý rất là lớn. Đồng ý không? Đó, quý thầy cũng thấy tới lần từ từ, nhưng mà thấy gần tới, gần tới.
[31:04]Mình tu luyện chưởng vài năm nữa là thấy tới luôn. Không sao, giỏi rồi. Còn ý gì nữa? Còn ý gì nữa? Thì ngón tay nhiều ý, nhưng mà để nói, quý thầy có bao giờ thấy người ta trích máu một ngón tay để mà thử máu không? Có thấy chưa? Phải không? Hoặc là có người họ đo huyết áp thì chỉ đo bằng một ngón tay chứ không phải đo trên cườm tay này. Có thấy chưa? Nó có loại máy chỉ đo ngay cái ngón tay thôi mà đánh giá huyết áp con người, không cần phải đo nơi cườm tay. Hoặc là trích máu một ngón tay thôi để kiểm tra sức khỏe của toàn cơ thể. Như vậy, một ngón tay vẫn chứa đựng cái thông tin của toàn cơ thể. Ghi là:
[31:43]chứa đựng thông tin toàn cơ thể. Nên một cái rất nhỏ nhưng mà chứa đựng được cái thông tin của cái toàn thể. Ví dụ như trong Phật pháp, ví dụ như trong Phật pháp vậy. Phật pháp sao? Thì muốn biết, ví dụ như nói là Phật giáo Việt Nam tốt hay không, thì không cần phải đi hết từ Hà Nội vô tới Kiên Giang, Cà Mau, mà chỉ cần bốc một vị tăng nào đó ra hỏi coi người đó xuất gia, ban đầu xuất gia như tu hành thế nào, giới luật thế nào, hành trì như thế nào, tương quan các chùa, đạo đức như thế nào là biết ngay Phật giáo Việt Nam có tốt hay không. Biết được tổng quát. Không chính xác lắm nhưng mà tương đối hiểu được
[32:20]à đây là cái phong cách của Phật giáo Việt Nam. Chỉ cần một bộ phận mà biết được toàn thể thì ngón tay cũng như như vậy. Đó, thấy chúng ta thấy phân một ý chính ra thành những ý phụ là như vậy. Là như vậy. Do đó, cái khái niệm về ý chính, ý phụ chúng ta phải hiểu nó có tính tính tương đối thôi. Hồi nãy thì mình nói ngón tay là một ý phụ để cho một cái một ý lớn. Nhưng mà khi cần mình lật nó lên thì nó thành một ý chính vẫn được như thường. Đó, chúng ta học cái bài ý chính, ý phụ nhưng mà không có bị không có bị cứng ngắc. Có hồi sáng có cô vậy, hỏi bây giờ nói lấy ngón tay là ý chính thì ý phụ là gì?
[32:55]Bắt đầu cô nói thưa thầy: "Dạ, da tay, vân ngón tay." Không phải. Không phải ý phụ là luôn luôn nhỏ hơn đâu, không phải. Nhớ như vậy, nó lật đi lật lại được hết, nhớ không? Bây giờ khi mà chúng ta tập được cái phân chia ý phụ này rồi là chúng ta bắt đầu bước lên được phân nửa của cái dàn bài. Lần sau học nguyên cái dàn bài, như nãy chúng ta nói rồi ha. Giờ thế này, bây giờ đây mới là quan trọng nè. Các ý chính, ý phụ mới là quan trọng. Chúng ta có cái sườn. Từ ý chính này chúng ta có những ý phụ. Nãy giờ chúng ta phân ý như vậy khó hay dễ? Quý thầy thấy khó hay dễ? Khó hay dễ? Khó, rất khó. Bởi vì cái bản lĩnh của giảng sư là chỗ đó đó, tìm ý đó.
[33:38]Mà thấy ý ra được, mình thấy được những ý mà người khác không thấy để có thể tạo thành bài giảng bất ngờ, sống động, mới mẻ mà lợi ích, không hề dễ. Cho nên nếu mà làm giảng sư mà dễ thì tức là tìm ý dễ, nhưng mà làm giảng sư không dễ chỉ bởi vì tìm ra ý rất khó. Đây là bản lĩnh. Thì ở đây cái người mà có trí tuệ, người có tâm huyết, người có lòng từ bi, người có tu tập thiền định thì họ sẽ sáng, họ tìm được nhiều cái ý độc đáo. Còn cái người mà ít có trí tuệ, ít có tu tập thiền định, ít có lòng từ bi thì họ sẽ tìm ý ít hơn. Cho nên nó sẽ có cái sự hơn kém nhau trong cái việc tìm ra những ý chính, những ý phụ thế này.
[34:19]Tuy nhiên là chúng ta có cái cách tập luyện thì lần lần chúng ta cũng sẽ giỏi. Ví dụ bây giờ đang học chung lớp với nhau thế này thì khi đưa ra một đề tài thì có nhiều người họ tìm ý rất là nhanh và ý rất là sắc, rồi có người tìm ý chậm hơn. Nhưng mà ta có tấm lòng, ta cứ luyện tập. Ta cứ luyện tập thì từ từ ta cũng giỏi. Ta luyện tập cách nào? Ta luyện tập bằng cách là ta cứ quan sát trong cuộc sống, rồi mình có cuốn sổ gọi là sổ tay của giảng sinh. Mỗi khi mình nhìn thấy một sự việc mà có cái gì có ý nghĩa, chúng ta viết, chúng ta phân ý ra, chúng ta phân tích cái ý đó. Ví dụ bây giờ chúng ta nhìn một người đang tô hồ thì chúng ta thấy được đạo lý gì?
[35:03]Chúng ta viết ngày hôm nay là ngày 2 tháng 7, rồi cái điều trông thấy là cái người đang tô cái cột hàng rào, và đạo lý mà ta nhìn ra, ta viết ra thấy đạo lý gì, rồi cất để đó để dành. Sau này mình làm giảng sư mình lấy ra mình sử dụng. Hoặc là bây giờ mình thấy là nhìn trên cánh đồng, rồi bỗng nhiên mình thấy có một cái người đàn ông cụt một chân rồi chống nạng. Ông đi từ cái nhà ông đi chống nạng ra tới đồng, ngồi xuống ông nhổ cỏ lúa. Thì chúng ta ghi: "Hôm nay là ngày 7 tháng 7, cái việc trông thấy người đàn ông chống nạng đi ra nhổ cỏ lúa. Đạo lý là: ghi từng mục từng mục từng mục những đạo lý gì."
[35:45]Để dành đó, cất trong cái sổ giảng sinh, sổ tay giảng sinh. Là lúc đó tập nhìn sự việc, tập phân ý nghĩa đạo lý. Chúng ta cứ suốt cuộc đời cứ như vậy thì sau này chúng ta có cái ý rất là sâu sắc. Phải rèn luyện hoài, rèn luyện hoài. Giờ tôi kể một trường hợp nè. Hôm đó tôi đi trên núi về để giảng đây đó, thì đang đi trên xe hơi thì đi qua một cái chiếc xe à xe Honda, rồi có người đó ổng mặc áo cũng lam lũ, chở đằng sau nguyên một cái bội, một cái giỏ những cái trái sầu riêng. Thì nhìn cái xe cũ và cái bảng số thì ở tỉnh ngoài, tức là đâu khoảng Đồng Nai á, thì chở về hướng thành phố luôn. Thì như vậy chở đi đâu?
[36:25]Đi bán, đúng. Và nhìn thấy liền những cái đạo lý liền. Cái đạo lý thế này, là khi một cái người mà trời đang mưa, lúc mưa, đoạn thì mưa đoạn thì nắng, và ổng ngồi trên chiếc xe ổng dầm mưa dãi nắng để ổng chở một cái giỏ sầu riêng đi về Sài Gòn ổng bán, thì lúc đó cái tâm ổng để chỗ nào?
[36:45]Cái tâm ổng để chỗ nào? Đúng rồi. Đó là cái ước mơ của ổng á. Để cái chỗ mà ổng bán á. Cái hi vọng, tức là cái ước mơ, cái hi vọng là ổng nằm ở phía trước á. Phải không? Cho nên trên trời đổ mưa, trên trời đổ nắng, nhưng mà ổng vẫn đi tới bởi vì cái niềm vui ổng nằm phía trước là lúc mà ổng bán được hết cái cái giỏ sầu riêng. Nhưng mà khi bán được hết giỏ sầu riêng rồi thì ổng bắt đầu ổng có hạnh phúc như ổng tính chưa? Chưa, bởi vì sao? Bắt đầu còn phải quay về nữa. Làm sao trên đoạn đường về đem tiền nộp cho bà xã không mất đồng nào mà không bị xe tông chết giữa đường. Phải không? Đó, thì lúc đó mới là cái hạnh phúc là lúc mà về, móc tiền ra đưa bà xã, nói là:
[37:27]"Ờ, anh đã bán được nhiêu đây tiền", rồi bà xã khen: "Anh ngoan." Thì lúc đó mới là hạnh phúc, phải không? Nhưng mà khi mà thực sự bắt đầu khi mà về tới nộp tiền cho bà xã, lúc đó hạnh phúc chưa? Chưa. Còn gì nữa? Chưa, bắt đầu hai vợ chồng tính coi số tiền đó làm cái gì nữa. Và chúng ta thấy suốt cuộc đời con người là có lúc nào ta được hạnh phúc không? Không, không hạnh phúc. Và đạo lý chúng ta thấy không? Đó, từ một sự kiện thôi, chỉ một người chở sầu riêng, chúng ta nhập vào tâm họ, chúng ta tìm tâm họ và chúng ta thấy vô số vấn đề của con người để chúng ta nhìn thấy kiếp người là như vậy.
[38:06]Và đó là lý do tại sao ta phải cạo đầu mà đi tu.
[38:15]Không bao giờ có hạnh phúc trong hiện tại. Tất cả con người ta vất vả vì người ta đi tìm cái gì ở phía trước thôi. Ví dụ dù một đống tiền trong nhà mình chứ sự thật cũng đó không phải hạnh phúc. Hạnh phúc đâu ở phía trước á, cũng phải đi tới. Cho nên chính vì vậy mà Đức Phật dạy chúng ta hãy cố gắng an trú trong hiện tại để chúng ta bớt bị lừa gạt bởi kiếp sống này. Xong ví dụ bây giờ quý thầy ngồi đây, hạnh phúc quý thầy nằm ở đâu? Lúc mà tốt nghiệp, phải không? Đang học vất vả để làm chi? Để nghĩ tới ngày mình mình tốt nghiệp. Nhưng mà tới ngày đó đã xong chưa? Hạnh phúc chưa? Ồ còn quá xa chuyện, phải không? Quá xa chuyện.
[38:50]Cho nên bây giờ khi mình hiểu ra là đúng ta bị lừa, ta bị lừa bởi những mục đích phía trước, bởi cái hi vọng phía trước, thì bây giờ ta phải làm sao? Ta tập an trú trong hiện tại như lời Phật dạy. Tức là ngay khi học ở đây thì niềm vui nằm đây. Công việc thì cứ làm, bổn phận thì cứ phải phải chu toàn. Nhưng mà thôi, đây là hạnh phúc rồi. Nha. Ngồi trong lớp học, hạnh phúc là đây. Nghe những lời giảng, hạnh phúc là đây. Lát xuống ăn cơm, hạnh phúc là đây. Ánh nắng soi trong cái vườn cau chiều hè, hạnh phúc là đây. Khi nhìn thấy những đứa trẻ tung tăng trên đường về nó hát thì hạnh phúc là đây. Khi mình thấy dòng sông êm ả trôi ha, ghi lại bao lời thề, hạnh phúc rồi.
[39:31]Khi mở cửa ra, ánh nắng lọt vào trong buổi sớm mai có tiếng chim ríu rít, hạnh phúc rồi. Thôi vậy thôi. Và đó là đạo lý. Đó, chỉ một cái chiếc xe chở cái sầu riêng thôi mà chúng ta có thể thuyết thành một bài pháp. Và quý thầy ghi điều đó trong sổ tay giảng sư. Được không? Đó, đó. Thì quý thầy cứ như vậy hoài, để thành cái sổ tay nó dày cộm, hết tập này tới tập kia, hết tập này tới tập kia. Tới ngày nào bắt đầu mình được mời đi giảng rồi, mình giảng tung bay tràn ngập trời mây luôn. Sẽ là những bài giảng hay thật hay, bởi vì mình đã tích lũy cả một vốn dày trong cái sổ tay giảng sư đó. Và đây là cái tập luyện.
[40:03]Cái người kia họ giỏi, họ trí tuệ hơn mình, họ soạn rất nhanh. Mình chấp nhận mình ngu, mình lù đù hơn, nhưng mình đi theo kiểu chậm mà chắc. Cứ lầy mò phân tích tìm ý hoài. Nhìn một điều trong cuộc sống, nhìn thấy ông đó ngồi trét cái hồ đó tìm ra bao nhiêu đạo lý, cứ viết sổ tay giấu để dành không cho ai biết, bản quyền bí mật. Vậy đó mà sau này mình có bài giảng hay. Thấy không? Đó. Ví dụ bây giờ quý thầy nhìn quay ra sau lưng đi, quý thầy nhìn ra sau lưng chút đi. Mời, mời quý thầy nhìn ra sau lưng. Quý thầy thấy cái gì? Thấy cái gì? Hả? Thấy những người cư sĩ, phải không? Đang ngồi sau lưng mình để nghe mình giảng.
[40:45]Quý thầy nói thành một bài pháp nghe thử coi. Ý nghĩa gì nói nghe? Quý thầy phân tích thử coi để ghi vào trong sổ tay giảng sư. Thấy cái gì nói nghe? Đó quý thầy tập, phải không? Hôm nay thì thôi không nói, nhưng quý thầy tập giùm. Hôm nay là ngày... Hôm nay ngày mấy ta? Ngày bảy tây rồi hả? Đúng là lạc hậu. Tại mắt mờ không có thấy đồng hồ nữa đó nên không biết cái gì. Hôm nay là ngày bảy tây. Trong buổi học nhìn ra sau lưng thấy rất nhiều cư sĩ cùng tham gia cái lớp học hoằng pháp này. Và dưới đây chúng ta có những nhận định như thế này viết ra, viết ra. Ý thứ nhất là gì? Ý thứ nhất là gì? Hả?
[41:30]Ý thứ nhất là gì?
[41:34]Con thấy như một thế giới nhiều màu sắc. Có nhiều dòng suy nghĩ, có nụ cười, có niềm vui. Rồi thôi cũng được, tức là đa dạng sinh học tiếp. Là có tu sĩ và có cư sĩ phải không? Ý gì nữa? Không, không thể một ý, phải viết nhiều ý. Nói luôn một hơi nhiều ý luôn. Nhìn đằng sau thấy cư sĩ ngồi học chung với mình mà mình thấy được nhiều ý mình ghi lại. Thì con nhìn ở phía sau nhưng mà thế giới có nhiều màu sắc, có niềm vui, có nụ cười, có nỗi buồn, mà có những thân phận nhiều khi họ bị bỏ quên.
[42:10]Nói vừa vừa thôi, nói quá người ta khóc bây giờ. Phải không? Đằng sau có ai có thân phận bị bỏ quên không?
[42:22]Nữa thầy mà đi giảng chắc lâm ly bi đát lắm à ta. Thấy cư sĩ thì có những thân phận bị bỏ quên. Đó quý thầy cứ tự do phân tích phải không? Dĩ nhiên sẽ không ai giống ai, nhưng mà mình tập, con mắt mình nhìn cái gì là ra đạo lý cái đó. Mà tất cả những ý phân tích đó giấu lại trong cái sổ tay giảng sinh. Nhớ nha! Làm được không? Quý thầy muốn làm giảng sư giỏi phải lập cái sổ tay giảng sinh, cứ đi tìm ý trong cuộc đời. Hễ mắt mình nhìn thấy cái gì có thể phân tích ra được ý hết, thấy được hết. Như vậy mới giỏi, sau này là mình sẽ là bất tận. Tuy nhiên, cái vấn đề nó nằm ở chỗ này. Cái vấn đề ở chỗ là cái ý khi mà làm giảng sư á
[43:04]thì chính cái mà chúng ta tìm ra những cái ý chính, ý phụ này để chúng ta giảng là trách nhiệm chúng ta nằm ở đây, công tội chúng ta nằm ở đây, phước hay tội chúng ta nằm ở đây, và chúng ta xây dựng hay chúng ta đập phá nằm ở đây. Nếu chúng ta có được những ý đúng ý Phật, những cái ý tốt, chân chính, chuẩn xác làm cho người nghe bị thu hút, bị mê hoặc và phải hành động, lần lần người nghe trở thành những người tốt hết thì phước ta rất là lớn. Còn nếu khi chúng ta phân những cái ý này, chúng ta phân ý sai, chúng ta nhìn không chuẩn, thế là khi bài giảng chúng ta làm cho người nghe họ bị ảnh hưởng xấu, họ sống họ không tìm được an lạc,
[43:48]họ sống họ lệch lạc, họ kiêu ngạo, họ ích kỷ, họ thụ động thì ta mang tội. Nên là những lời ta giảng là những nhát búa đập vào cuộc đời, làm cuộc đời nó tệ hại hơn. Còn nếu ta giảng đúng, cuộc đời chúng ta là những cái viên gạch chúng ta đang xây dựng cho cuộc đời nó đẹp hơn. Và cái chỗ này là trách nhiệm chính của ta, chẳng ai xen vào được hết. Tại vì khi ta đứng lên bục giảng ta giảng thì giáo hội không kiểm soát, nhà nước chẳng kiểm soát, không ai kiểm soát ta hết. Khi giảng xong rồi mới có chuyện. Khi ta giảng xong rồi á, bắt đầu mới có dư luận là ta giảng hay hay giảng dở. Nhưng mà cái dư luận khen hay chê ta đó cũng chỉ là ai khen ai chê?
[44:29]Chỉ là những con người như ta. Cho nên cái người khen ta cũng có thể đúng mà cũng có thể sai, người chê ta cũng có thể đúng, có thể sai. Cho nên ta có thể lắng nghe dư luận nhưng không lệ thuộc, vì cũng chỉ là những con người thôi. Nhưng thực sự là trên cao thâm thẳm trên kia, chư Phật và chư Bồ-tát đánh giá ta từng điểm nhỏ. Cái ý kiến của chư Phật, chư Bồ-tát á, cái đó mới là quan trọng. Lúc đó thật sự là phân định tội phước của ta rất là rõ. Mà ở cõi người này không biết, ta không biết. Và những con người như ta không biết, huynh đệ ta không biết, thầy tổ ta cũng không biết luôn, không biết chuẩn xác luôn, thực sự là như vậy.
[45:07]Nhưng mà những vị thần thánh ở trên cao họ biết hết. Mà cái chỗ này không ai đánh giá mới là cái khó. Nên có những giảng sư á sau khi giảng xong một đời rồi hoàn toàn tàn tạ, tơi tả, tan tác vì giảng bậy, hết phước rồi. Chết chết không được, sống sống không được, chết xong đọa luôn. Bởi vì khi mà đi tìm những cái ý tứ thì toàn ra ý tầm bậy không. Nói thì nghe hay, hấp dẫn nhưng mà những ý đó sai với Phật. Khi người ta nghe xong rồi người ta trở thành con người thụ động trong Phật pháp, người ta không làm phước, người ta không cần phải thương yêu ai, người ta ngạo mạn. Cho nên người đó giảng nói thao thao bất tuyệt, nói nghe hấp dẫn nhưng rồi gieo vào
[45:47]đời những điều ác độc, tới chừng đó chết chết không được, chết xong rồi đọa luôn. Còn có những giảng sư càng giảng thì càng sáng, đức càng lúc càng dày, phước càng lúc càng lớn, mà khi từ giã cõi đời này bước sang bên kia là bước về cõi thánh luôn. Bởi vì họ đã đóng góp được quá nhiều điều. Như chúng ta biết nghĩa là trong cái việc mà làm công đức trên đời này á, mình xây dựng cuộc đời bằng cái vật chất là việc căn bản, cần thiết nhưng là việc nhỏ. Mà chính mình đem được đạo lý đến cho tâm hồn con người để làm cho người ta thay đổi cuộc sống, người ta tốt hơn thì công đức đó mới rất quan trọng.
[46:23]Cho nên một người giảng sư mà khi có được những ý chính, những ý phụ hay để thổi vào cuộc đời này làm cho cuộc đời tươi mát, tốt đẹp lên, thánh thiện lên, phước không thể tưởng tượng được, phước không thể tưởng tượng được. Nên khi quý thầy một ngày nào đó quý thầy làm giảng sư, quý thầy đứng trên bục giảng là coi như quý thầy tạo nên nghiệp rất là lớn. Hoặc là tạo phước thì phước rất lớn, còn hoặc là tạo tội, tạo tội rất nặng, nên trách nhiệm của mình rất là nguy hiểm. Nó ở chỗ bắt đầu từ cái bài này, từ cái bài mà gọi là ý chính, ý phụ, thêm một bài nữa là bài soạn dàn bài. Bài tới chúng ta sẽ học là bài cách soạn dàn bài thì cũng giống như vậy thôi.
[47:01]Và cái tội phước của giảng sư nằm ở chỗ này. Còn những bài sau sau sau này nữa, chúng ta sẽ học cái cách để trình bày cho nó khéo, làm cho bài giảng nó thật hay, thật sinh động là những bài về sau. Còn mà khi chúng ta học thêm hai bài nữa là chúng ta hết rồi đó, tức là đủ để làm giảng sư, thì cái quan trọng chỗ tội phước nằm ở chỗ này. Mà muốn có những cái ý chuẩn, ý hay thì chúng ta phải làm sao? Ý chuẩn, ý hay, ý đúng thì phải làm sao? Bây giờ, chúng ta hỏi thế này: Quý thầy có tin chắc suốt cuộc đời mình giảng không bao giờ sai không? Không, phải không? Và cái nghi ngờ đó rất là đúng, rất là cần thiết.
[47:39]Quý thầy phải giữ cái nghi ngờ này suốt cuộc đời. Nghĩa là khi mà làm giảng sư thì lúc nào cũng phải có một cái hoài nghi trong tâm mình là chưa chắc mình đã giảng đúng ý Phật. Nhớ giùm cái, và quý thầy phải nuôi dưỡng cái điều nghi ngờ đó suốt cuộc đời của mình. Khi mình có cái nghi ngờ đó, tự nhiên tâm mình có sự khiêm tốn. Còn nếu cái người nào mà có cái tự tin chắc như đinh đóng cột: "Tôi sẽ giảng không bao giờ sai ý Phật" thì người đó làm sao? Bị cái bệnh gì? Chủ quan. Chủ quan, và chủ quan thì làm sao? Sẽ là kiêu mạn. Kiêu mạn rồi đổ vỡ hết, hư hết, không có gì hết. Còn chính cái mà ta nghi ngờ là ta soạn bài ta cũng rất cố gắng nhưng
[48:23]mà lúc nào cũng sợ mình không đúng ý Phật, thì cái người này lại là người tốt, à có vẻ không tự tin nhưng mà lại là người tốt. Nhưng mà nó có cái nhược điểm của cái gì? Chúng ta được cái khiêm tốn nhưng chúng ta mất cái tự tin. Mà khi mất cái tự tin, chúng ta đứng lên bục giảng ta dám nói quả quyết không? Không nói quả quyết. Mình nói không mạnh thì người nghe họ có tin mình họ làm theo không? Không. Thì bài giảng thành công không? Không. Đó, nó được cái này mất cái kia. Vậy bây giờ chúng ta muốn là bài giảng ta thành công, tức là khi ta trình bày ở người dưới họ nghe họ chấp nhận, họ tin tưởng, họ thực hành theo thì ta phải nói rất là quả quyết.
[49:03]Mà muốn nói được quả quyết thì ta phải tự tin. Mà muốn tự tin thì ta phải biết khi mình đi tìm những ý chính, ý phụ này mình đã không sai với ý của Phật. Mà mình có dám chắc mình không sai ý Phật không? Không luôn. Vậy phải làm sao? Đừng nói chữ "y kinh điển", chúng ta vẫn hiểu sai kinh đó. Kinh vậy đó, đọc rồi đó, dịch ra hết nghĩa đó, chúng ta vẫn hiểu sai, vẫn giảng tầm bậy. Vẫn giảng tầm bậy. Cho nên nói đơn giản thôi, chữ "sắc tức thị không, không tức thị sắc" trong kinh Bát Nhã ai cũng đọc hàng ngày và từ xưa tới nay giảng quá nhiều, 99% giảng sai, hiểu sai chữ đó. Hoặc là chữ nói trong kinh Lăng Nghiêm:
[49:43]"Phản văn văn tự tánh", 99% hiểu sai chữ đó, thực hành sai cái câu đó. Cho nên các đừng có tưởng là hễ y kinh là sẽ giảng đúng, không, y kinh cũng sai luôn tại mình hiểu sai kinh. Không chắc đâu. Như vậy phải làm sao để đúng ý Phật?
[50:02]Làm sao để đúng ý Phật? Nói lớn lên, cầm micro chạy.
[50:11]Đúng, chính xác. Nó chỉ là cầu Phật gia hộ. Nên nói lạy Phật sám hối nè. Cho nên bất cứ giảng sư nào cũng phải nhớ điều này. Chúng ta phải luôn luôn lễ Phật, cầu Phật gia hộ. Chúng ta luôn luôn vậy. Là một giảng sư trước khi soạn cái dàn bài, chúng ta phải cầu Phật gia hộ. Trước khi chúng ta lên bục giảng, chúng ta phải cầu Phật gia hộ: "Xin cho con lúc nào cũng giảng được đúng ý Phật. Con là một đứa con nhỏ bé của Phật, tội lỗi của Phật. Con là một người đệ tử là còn kém dở của Phật, con là một hạt bụi dưới chân Phật. Con xin được làm tôi tớ của Phật, là công cụ của Phật để đem cái ý của Phật, đạo lý của Phật vào trong thế gian.
[50:58]Xin Phật thương xót cho con, gia hộ cho con để con luôn luôn có được những đạo lý chân chính mà tôn vinh Phật pháp hướng dẫn cho mọi người để cho ai cũng tu hành được
[51:12]đúng với Phật pháp, để cho thế gian này trở thành cõi đời thánh thiện." Khi mình cầu nguyện như vậy thì tự nhiên mình được cái phước là mình soạn bài ít sai. Quý thầy nhớ giùm đó. Chứ còn chủ quan bởi cái khả năng của chính mình thì ai soạn cũng trật hết. Nhớ như vậy. Và soạn dở, soạn khô nữa. Cho nên: "Xin Phật gia hộ cho con, khi con soạn bài, khi con đứng lên trên bục giảng thì luôn luôn con nói được những điều đúng với ý Phật và nói nghe rất là hấp dẫn, rất là mê ly để cho mọi người thích và thực hành theo." Nó có một cái hay thế này, khi mà chúng ta khiêm tốn cầu Phật gia hộ thì nó đều có hệ quả.
[51:54]Sau này bắt đầu mình nổi tiếng chúng ta sẽ học cái bài cuối cùng là bài thứ 20 của Phương pháp diễn giảng á là chúng ta sẽ nói lại cái chỗ này một lần nữa, nhưng hôm nay chúng ta nói trước một chút là sau này khi chúng ta được mọi người khen: "Thầy giảng hay quá, con rất thích bài giảng của thầy. Rồi nhiều người trong nhà con ai nghe bài giảng thầy cũng mê, rồi con đã truyền cho bạn bè con mọi người đều thích." Thì cái ngày nào đó nó sẽ tới nên lúc đó quý thầy bắt đầu nổi tiếng, được nhiều người hâm mộ. Nhưng mà nhờ lúc nào mình cũng cầu Phật gia hộ thì lúc đó mình có kiêu mạn không? Không. Đó, chính mình nhớ là từng bước đi của mình là Đức Phật dìu dắt,
[52:32]từng cái ngòi bút của mình Đức Phật kềm cái tay mình để viết, từng cái lời nói, từng cái khám phá mình có Phật gia hộ âm thầm ở trong. Thì như vậy là mình không kiêu mạn thì ai khen, ai ngợi gì mình cám ơn người ta. Cám ơn nhưng trong lòng không hề dám cho đó là cái hay của mình và nhờ như vậy cái đức mình giữ tồn tại suốt cuộc đời để làm một giảng sư ổn định, bền bỉ không có hư. Còn lúc nào đó đi đâu cũng nghe người ta khen: "Ồ, thầy giảng hay quá, thầy giảng hay quá." Thôi mình thấy ngon rồi nha, tôi là vậy chứ người khác không được. Sáu tháng là sán tháo liền, hư liền không nói nữa. Nhớ, quý thầy nhớ cái ý này, cái này quan trọng lắm.
[53:10]Rồi à ví dụ như trong làm giảng sư á thì có người hơn, có người kém. Nhưng mà khi quý thầy tu hành lâu ngày, mình vào thiền định thâm sâu, mình học đạo lý giỏi, mình thương yêu con người nhiều. Đến lúc nào đó bỗng nhiên mình trở nên rất là thông minh. Cực kỳ thông minh. Cái đặc tính của người thông minh là gì? Một người nói câu "nhạy bén". Rồi, ai nói câu nào nữa? "Xử lý đúng", rồi. Ai có ý kiến gì nữa? Nói tiếp.
[53:45]"Nhận định vấn đề sâu sắc", rồi tốt. Ai có nói gì nữa? Còn một ý rất quan trọng.
[53:53]Chính xác, cho người này hai điểm luôn, không tiếc. Đây mới là cái quan trọng này, đây là dấu hiệu của người cực kỳ thông minh. Cái người cực kỳ thông minh là người sáng tạo. Sáng tạo tức là làm nên những cái mới. Nếu mình nói theo dân dã là người hay chế, hay chế. Đó, và cái sáng tạo này là trở lại vấn đề. Trở lại vấn đề, là vấn đề. Cái rắc rối này, cái problem nó nằm ở đây, cái vấn đề nằm ở đây. Đó, chính là sáng tạo. Sáng tạo nghĩa là tạo nên một cái mới mà cái mới coi chừng là sao? Bắt đầu ra khỏi Phật pháp. Nên thấy một cái người thông minh giảng những điều mới mẻ, lạ lùng mà hễ mới mẻ, lạ lùng thì nó hấp dẫn.
[54:37]Tại vì sắp tới bài thứ mười mấy là chúng ta học nguyên tắc của một bài giảng hay, chúng ta sẽ học được cái yếu tố là mới, mới mẻ. Thì cái người thông minh họ chế ra, họ luôn chế ra những điều mới và nghe mới thì ai cũng thích. Và chính cái thích này mới là cái nguy hiểm á. Nghe mới là thích nhưng mà cái mới đó có khi đúng với Phật, có khi không đúng với Phật. Có rất nhiều giảng sư thông minh, giỏi, sáng tạo, chế ra trật sai với ý Phật luôn, đôi khi phản bội ngược lại với Phật. Rất nhiều. Và chính những người đó phá hoại Phật pháp mới khủng khiếp á. Tại vì những người đó họ gây ảnh hưởng lớn. Những người thông minh và nói hay,
[55:14]nói thao thao, nói lưu loát, họ gây ảnh hưởng rất lớn trên thế giới. Nhưng mà không ngờ những điều họ chế ra trật với ý Phật. Vậy mà rất nhiều người tin. Đây là điều rất là đau lòng. Và chúng ta cũng phải tránh đi theo cái vết xe đó. Một ngày đó ta sẽ trở thành người thông minh như vậy, do cái công phu tu tập chân thành của mình, do ngày đêm mình thiền định, do cái lòng khiêm tốn đạo đức, do lòng thương yêu chúng sinh. À, chúng ta sẽ trở thành người cực kỳ thông minh, chúng ta sẽ sáng tạo nhưng mà nhớ tránh cái vết xe đổ của người đi trước. Chúng ta sáng tạo, nói ra những điều mới, nhưng mà làm sao những điều mới đó
[55:49]không bao giờ đi sai khỏi cái gốc của Phật pháp, không bao giờ đi ra khỏi Bát Chánh Đạo, không bao giờ trật khỏi Tứ Diệu Đế. Đây là điều quan trọng. Tại vì có nhiều người sáng tạo chế chế rồi mất Bát Chánh Đạo luôn, chế rồi ra khỏi Tứ Diệu Đế luôn. Mà mất Tứ Diệu Đế rồi là mất Phật pháp, mất Bát Chánh Đạo rồi là mất Phật pháp. Ví dụ như có lần tôi nghe có ông sư huynh nữa chứ, không biết ổng đi nghe ai giảng không biết về ổng kể lại. Ổng nói: "Ông thầy kia giảng hay ghê. Nói cái vô thường mà nói mới ghê." "Nói mới là sao?" Ổng nói: "Cái vô thường tức là sự việc nó thay đổi thì mình cứ nghĩ là sanh, trụ,
[56:24]hoại, diệt là vô thường nhưng bắt đầu từ cái xấu xa, ví dụ một thỏi sắt hư, à những cái sắt phế liệu là cái tàn tàn đem đi nấu lại chế thành chiếc xe hơi chạy chơi. Thì như vậy rõ ràng cũng vô thường nhưng mà đã tạo thành cái tốt." Thì tôi mới nói: "Nếu mà giảng vô thường kiểu đó là phản bội Đức Phật." Cũng vô thường đó nhưng mà chế kiểu đó rồi cái phản bội Đức Phật. Tại vì sao? Mục tiêu Đức Phật giảng ta nghe vô thường để sao? Ta đừng, ta đừng chấp, đừng bám vào thế gian này. Người ta mới có thể tìm cái gì đó vượt lên trên khỏi thế gian. Còn giảng vô thường kiểu đó rồi người ta xúm nhau làm sao?
[56:57]Mê thế gian hết trơn. Thành thử chế đó, cũng là chế đó nhưng mà chế tầm bậy, chế rồi làm người ta mê đời. Trong khi Đức Phật là muốn người ta thoát khỏi cuộc đời, thấy không? Quý thầy nhớ điều đó. Ngày nào đó ta sẽ thông minh, ta sẽ sáng tạo nhưng xin chế cái mới gì đó mới nhưng mà đừng bao giờ sai với Bát Chánh Đạo và Tứ Diệu Đế. Đừng sai với 12 Nhân Duyên. Làm mà sai với ý Phật thì giảng hay hay, lúc sống thì người ta mê nhưng lúc chết rồi thì quỷ sứ mê. Đem xuống địa ngục nó giam dưới nó quánh dữ á. Chuyện không phải chuyện đùa đâu nha. Không phải chuyện đùa đâu. Bây giờ, làm sao để có được những ý hay?
[57:36]Làm sao để có được những ý hay?
[57:41]Nó có một cái, một cái bí quyết cực kỳ quan trọng. Một cái bí quyết cực kỳ quan trọng. À, bí quyết đó là tôi đã áp dụng trong tất cả những bài giảng. Thì hôm nay tôi thành thật tặng không cho quý thầy không lấy một đồng bản quyền nào. Để mong cho quý thầy trở thành giảng sư siêu đẳng, giỏi, giỏi hơn tôi luôn. Nó có một bí quyết. Ví dụ khi mà mình tìm cái chủ đề phân ý chính, ý phụ rồi, mình phân ra hết rồi. Lúc nào cũng nghĩ, còn một cái ý cuối cùng. Còn một cái ý nào đó rất hay mà mình chưa thấy. Quý thầy nhớ giùm, tụng cái câu thần chú này giùm suốt đời: "Còn một ý nào đó rất hay mà mình chưa thấy." Thí dụ khi mình phân tích một cái
[58:20]ý chính ra được bốn ý phụ rồi mình thấy hết rồi, nhưng đừng cho là hết. Vẫn còn một ý nào đó mà mình chưa thấy. Mà chính cái ý mà mình không thấy này thì cũng trên đời cũng hình như cũng chưa ai thấy. Thì lúc đó mình tìm ra được thì bài giảng mình mới hay. Mình mới làm giảng sư độc đáo là nhờ cái chỗ này, chỗ chưa ai thấy. Mà tìm ý này không dễ. Và khi tôi soạn dàn bài cũng vậy. Thì khi soạn cái ý đó rồi, tôi viết bao nhiêu ý rồi. Thấy hết rồi, nhưng tôi nghĩ không hết đâu. Tôi bỏ bút xuống đi xuống dưới chống gậy đi xem một vòng xem các đệ tử mình đi làm việc, rồi quay trở lên, đi tìm cái ý mà chưa biết này.
[58:57]Và nhờ như vậy, bài giảng mình có những điều độc đáo. Đó, đây là tất cả bí quyết truyền trao hết, không còn giấu giếm gì nữa.
[59:10]Nhớ cái câu thần chú này quý thầy tụng suốt đời nha. Khi soạn văn bài, vẫn còn một ý nào đó chứ chưa hết đâu, nhờ như vậy. Sau này quý thầy sẽ có những bài giảng rất là hay, chính nhờ cái ý đó. Khi mà chúng ta ngồi trên bàn chúng ta trong cái góc bàn nhỏ bé, trong cái phòng làm việc chúng ta để chúng ta đi tìm những cái ý cho một cái đạo lý, chúng ta phải mở con mắt trí tuệ chúng ta nhìn vào. Nhìn vào đâu? Cuộc sống. Nhìn vào đâu nữa?
[59:42]Đó mới có một ý cuộc sống, còn cái gì nữa?
[59:48]Tức là chúng ta nhìn vào đâu để mà chúng ta có được những cái ý đạo lý, nhìn vào đâu? Hồi nãy nói được cuộc sống rồi, đâu nữa? Cuộc sống tức là xã hội. Con người. Cái chữ con người gần tới rồi đó, nói thêm bước nữa, nhìn vào tâm hồn con người. Gì nữa?
[1:00:09]Còn cái gì đó nhớ giùm nha, vẫn còn cái gì đó. Cái gì nữa?
[1:00:18]Không, mình đang quan sát, mình đang quan sát. Ai có ý kiến gì cứ đứng lên nói đi, cầm micro lên nói nha. Cuộc sống sinh hoạt nó nằm ở ý trên rồi. Hả? Hành động. Hành động là của cuộc sống và của tâm hồn con người đó, tại hành động là cái thô bên ngoài dễ thấy rồi, mà nhìn luôn vào tâm hồn con người luôn. Rồi nhìn gì nữa?
[1:00:45]Cứ cầm micro chạy nha. Tức là chúng ta ngồi trong cái góc bàn nhỏ bé của mình mà cái tâm của mình, cặp mắt trí tuệ mình nhìn trùm hết luôn, nhìn sâu thăm thẳm vào những cái góc mà không ai thấy được, chúng ta mới thấy được cái ý này ý kia, thấy được những ý chính những ý phụ. Nhìn vào đâu nữa? Thì cũng là tâm hồn con người, tức là nhìn vào đây. Đi qua một lĩnh vực nào nữa? Nhìn vào đâu nữa? Ráng đi, ráng đi. Ráng đi, mới làm giảng sư giỏi được, ráng đi. Hử? Nhìn vào đâu nữa?
[1:01:25]Ráng đi, ráng đi. Thưa thầy, nếu như là một giảng sư có trách nhiệm thì một ngày nào đó vô thường sẽ đến, mình sẽ xa rời cuộc đời thì không có cơ hội để cho tất cả mọi người cái niềm vui. Nói không hiểu. Khi mình ngồi mình soạn bài tức là mình đi tìm ý, cặp mắt mình phải nhìn vào hết mọi điều của thế gian, thấy không? Thứ nhất là nhìn vào cuộc sống nè, hai nhìn vào tâm hồn con người, ba nhìn vào đâu nữa? Nhìn cách nhìn khách quan và chủ quan. Thì vẫn là cách nhìn, vẫn là cái ý này. Đang là những lĩnh vực để chúng ta nhìn vào. Thứ nhất là lĩnh vực này cuộc sống xã hội của thế giới nè, nhìn vào lĩnh vực tâm hồn con người, rồi nhìn vào lĩnh vực nào nữa?
[1:02:09]Thiên nhiên là khoa học. Thôi cũng được, cũng được đi. Rồi khoa học và thiên nhiên, rồi rồi. Rồi cái gì nữa? Ráng đi, ráng.
[1:02:25]Chuyển đổi của xã hội là nó thuộc cái này. Chúng ta nhìn vào sự biến chuyển của nghiệp nha, cái đường đi của nghiệp. Rồi gì nữa? Gì nữa? Ráng, ráng.
[1:02:43]Năn nỉ luôn á, ráng đi, ráng. Nhìn vào đâu nữa?
[1:02:50]Nhìn suốt lên các cõi trời nha, cõi địa ngục giùm nha. Cũng phải nhìn cho thấy. Phải nhìn thấy bởi vì nó đều liên quan tới đạo lý hết. Rồi nhìn vào đâu nữa?
[1:03:05]Đối chiếu với với đạo lý của Phật, đối chiếu với Phật pháp. Ngồi một chỗ mà chúng ta phải nhìn hết. Ngồi một chỗ phải nhìn hết, nhìn suốt lên cõi trời, ở trên đó chư thiên đang làm gì, sống như thế nào, suy nghĩ thế nào phải cho thấy. Dưới địa ngục chúng sinh bị giam cầm tội lỗi thế nào phải cho thấy. Thế giới ma quỷ sống sao phải cho thấy. Tâm hồn con người biến động thế nào phải biết luôn. Cuộc sống con người trên xã hội bao nhiêu mối dây chằng chịt phức tạp phải thấy. Khoa học, thiên nhiên gì biết hết. Như vậy cái nhìn này lớn không? Dễ không? Rất khó. Nên làm một giảng sư giỏi không dễ là vậy đó.
[1:03:40]Mà để do nghĩa là chúng ta có được cái nhìn suốt như vậy, làm sao có được cái nhìn suốt như vậy? Nhìn thấu cả ba ngàn thế giới luôn, biết chuyện của ba ngàn thế giới chưa hết đâu. Có một giảng sư mà giỏi thật sự phải nhìn suốt tam thế luôn, nhìn ngược lại quá khứ mấy ngàn kiếp trước vẫn phải biết cái quy luật của nó và đoán trước được mấy ngàn kiếp sau như thế nào, vì đó là thuộc về hạnh Bồ tát. Nhưng mà chỗ này nó quá lớn mình chưa nói tới, nhưng mà một người giảng sư thật sự phải có cái nhìn thấu như vậy luôn. Về vấn đề nào cũng nhìn ra hết, nhìn suốt từ trên cõi trời xuống tới cõi địa ngục, nhìn suốt quá khứ nhìn suốt vị lai, nhìn sâu thăm thẳm vào tâm hồn con
[1:04:17]người, nhìn mọi biến động của xã hội và đường đi của nghiệp thấy rất rõ, còn những kiến thức của khoa học hàng ngày luôn luôn cập nhật biết hết. Đó, một người giảng sư như vậy là khi mình bước ra mình giảng là mới làm thầy thiên hạ được, người ta mới nể, nghĩa là bất cứ tầng lớp nào cũng phải nể phục mình. Bởi vì khi mình nói một điều nó quá tròn trịa, mình nhìn mọi vấn đề nó hết khía cạnh của nó, mà mình nhìn thấu suốt hết, không ai bắt bẻ được và luôn luôn mình đem lại lợi ích cho con người. Mà cái nhìn này rất là lớn, mà ở đâu mình có được cái nhìn này? Ở đâu? Do công phu tu hành, do công phu tu hành thiền định. Thứ nhất là do thiền định.
[1:04:56]Nãy giờ toàn là phân ý không, thấy không? Quý thầy để ý nha, toàn là phân ý không á. Thứ hai là do gì nữa?
[1:05:07]Hồi nãy ai vừa nói lễ Phật á? Tức là do công đức nè, rồi do gì nữa? Còn cái rất quan trọng.
[1:05:18]Còn cái rất quan trọng, một yếu tố cực kỳ quan trọng, đây cũng là một mấu chốt để làm giảng sư nè, sắp sửa nói tới nè. Lòng từ! Ai vừa nói lòng từ? Một điểm, hai điểm liền. Chính xác luôn. Mà khi mà nói về lòng từ là chúng ta biết cái điều này hồi nào? Chúng ta biết về lòng từ bi hồi nào? Hồi mới xuất gia, phải không? Và như vậy, khi mà có cái nhìn suốt như vậy là chúng ta làm giảng sư trên đỉnh cao, nhưng mà cái nền của nó chính là lúc chúng ta mới xuất gia, là lòng từ bi. Vì vậy, cái người nào mà càng thương yêu chúng sinh chừng nào, tự nhiên trí tuệ nó cứ sáng ra. Cái lòng từ bi chúng ta càng lớn chừng nào thì chúng
[1:06:06]ta nhìn vào những vấn đề này rất là rõ, rất là sắc. Chúng ta cứ nuôi dưỡng lòng từ bi, huân tập lòng từ bi, thành tựu lòng từ bi thì tất cả những điều này chúng ta nhìn ra lần lần hết. Bởi vì từ bi là nhân mà trí tuệ là quả, quý thầy nhớ điều đó giùm. Nên vì vậy, mỗi ngày chúng ta trong cuộc sống luôn luôn mình tâm nguyện mình thương yêu mọi người mọi loài, mỗi khi lễ Phật cầu nguyện Phật gia hộ để mình rải được lòng thương yêu hết cả mười phương pháp giới chúng sinh. Khi nhắm mắt ngủ cũng rải lòng từ thương yêu chúng sinh rồi mới khép mắt mà ngủ. Hằng ngày kiểm soát hành động của mình, có một hành động nào vừa ra khỏi lòng từ bi hay không,
[1:06:41]có hành động nào có một ý nghĩ nào trong tâm ngược với lòng từ bi hay không. Suốt cuộc đời phải như vậy để cho lòng từ bi thành tựu cho lớn, mà khi lòng từ bi mà thành tựu lớn mênh mông rồi, bắt đầu những cái nhìn này từ từ chúng ta có hết. Chúng ta nhìn vào tâm hồn con người chúng ta thấy luôn, chúng ta hiểu được cái suy nghĩ, cái niềm đau nỗi khổ của họ, nói như ông thầy hồi nãy là những thân phận bị bỏ quên. Đó, chúng ta nhìn vào cuộc sống chúng ta sắc thấy hết, mà khi cần nhìn vào cõi trời, cõi ngục mình thấu suốt luôn, hiểu được chúng sinh ở đó, những cõi dưới đó họ sống như thế nào, cũng bắt đầu bằng lòng từ bi.
[1:07:15]Cho nên từ bi là nhân mà trí tuệ là quả, ta có từ bi rồi ta sẽ từ từ có tất cả. Mà đây là điều mà mới đi tu chúng ta biết, chúng ta được nghe nói liền, nhưng mà tại sao không phát triển? Bởi vì chúng ta không chịu huân tập, không tinh tấn. Đây là điều rất căn bản nhưng mà chính nó là chìa khóa để đi vào tất cả, trở thành một vị thánh cao siêu, trở thành một giảng sư lỗi lạc cũng ở cái lòng từ bi này. Quý thầy nhớ hằng ngày tâm niệm giữ gìn lòng từ bi cho kỹ nếu muốn làm giảng sư giỏi, lòng mình phải thật sự thương yêu chúng sinh. Từng cái hành vi đối xử với huynh đệ mình hằng ngày là lúc nào cũng phải thương yêu, ân cần, tử tế.
[1:07:54]Rồi với những cái người xa lạ, những hàng xóm chung quanh, đôi mắt mình nhìn thấy đều là lòng thương yêu hết. Có mấy Phật tử đến than với với tôi, nói nhiều khi con lại gặp hòa thượng con chào, ổng cũng không thèm ngó, ổng liếc một cái ổng không thèm đáp lễ, trong đôi mắt lạnh lùng. Quý thầy biết tại sao không? Mất lòng từ bi rồi, tu lâu mất từ bi rồi. Mà quý thầy nếu không tu, về già quý thầy cũng vậy đó, cũng làm một hòa thượng lớn mà lạnh lùng, tàn nhẫn, người ta lại chào mình mình liếc một cái không thèm đáp lại. Bởi vì trong đôi mắt mình không có người đó, mình không thấy người đó, người ta tới người
[1:08:32]ta cúi đầu chào mà mắt mình không thấy. Tại sao không thấy? Bởi vì trái tim mình không còn nữa, trái tim không còn á. Chữ trái tim mùa đông là đúng. Tại sao trái tim không còn? Bởi vì trái tim ta đã băng giá.
[1:08:50]Mà tại sao trái tim ta đã băng giá? Bởi vì chúng ta không còn thương ai. Quý thầy nhớ, còn khi mà quý thầy tu tập lòng từ bi rồi, nhiều khi đi mà vướng chân một đứa bé nó chào mình một cái, mình cũng trân trọng từng cái chào của một đứa bé nhỏ nghèo khổ ở đâu. Nhiều khi nó bán vé số nó nghèo khổ, quần áo rách rưới lại chắp tay xá mình, mình cũng hết lòng mình trân trọng cái cái chào, cái xá của nó, không bao giờ dám coi thường. Thì như vậy quý thầy sẽ có con mắt nhìn suốt ba ngàn thế giới để soạn ra những ý này ý kia nha. Ví dụ bây giờ là bây giờ nói cái ý là trong cái giáo án có nhiều cái ý, ví dụ như là mình sẽ tự phân tích
[1:09:28]với nhau là tại sao mấy đứa trẻ nó bướng bỉnh với cha mẹ? Quý thầy nghĩ coi tại sao đứa trẻ bướng bỉnh với cha mẹ?
[1:09:47]Tại sao đứa trẻ bướng bỉnh với cha mẹ khi bắt đầu nó mới tuổi mới lớn từ 13, 14, 15, 16, 17? Tại sao? Quý thầy là những người đi tu, phải không? Mình chưa hề có con, mình chưa theo dõi nó. Mà nhiều khi lúc mình đi tu mình cũng đã qua cái tuổi đó mất rồi, mình không hề bướng bỉnh với cha mẹ mình. Thì cái vấn đề mà quan sát cái tâm lý cái đứa trẻ mới lớn, 13, 14, 15, 16, 17 bắt đầu nó bướng với cha mẹ, mình ở trong chùa, mình chưa hề va chạm, chưa hề tiếp xúc mà phải nhìn cho thấy luôn. Bản lĩnh của giảng sư là vậy. Có những vấn đề mình chưa hề có kinh nghiệm, chưa hề có va chạm, phải nhìn cho hết luôn.
[1:10:22]Vẫn nhìn, phải thấy rõ luôn, mới gọi là nhìn vào tâm hồn con người.
[1:10:28]A Di Đà Phật, theo con thì đó là nó muốn chứng tỏ nó muốn trở thành một con người lớn rồi thầy. Được, thầy có quyền cứ nói. Thầy có đứa nào không? Con không có đứa nào. Mấy cái tuổi 13, 14 tới 17 thì lúc đó mình muốn trai hay là gái gì cũng muốn chứng tỏ mình có bản lĩnh để sống trong cuộc sống, muốn độc lập đó thầy. Thành ra mỗi cái mình nói chuyện với bé cỡ đó thì mình phải có cái dè dặt, phải đưa bé lên để mà chứ mình đừng nói mình là lớn, mình sai nó thì nó không chịu, nó sẽ bướng bỉnh với mình thôi. Nhưng mình mình phải cái tư tưởng phải chuyển đổi lại hả? Chứ phải dùng chính trị, giáo dục quân sự rồi thầy.
[1:11:11]Rồi, cảm ơn thầy. Rồi bây giờ ví dụ ta đặt cái vấn đề, rồi có một thầy có mấy đứa nữa nói tiếp. Đó là do sự nuông chiều à do cha mẹ nuông chiều, không nghiêm khắc. Rồi, cũng một ý. Nó đại khái là quý thầy cứ nhìn nha, cứ nhìn. Bây giờ ví dụ như mình nói mình phân tích cái ý thế này: mình chờ những đứa trẻ nó đến chùa để mình độ hay là mình sẽ tìm đến với nó để mình độ nó? Mình phải phân tích. Mình phân tích coi bao nhiêu ý. Đó, thôi bây giờ bỏ qua vấn đề đó. Trong những nguyên tắc mà để tìm những cái ý phụ này nè, chúng ta có cái nguyên tắc thế này: thứ nhất là liệt kê, thứ hai là phản biện, và thứ ba là những trường hợp khác.
[1:11:49]Ví dụ bây giờ chúng ta nói về lòng biết ơn thì chúng ta liệt kê bao nhiêu loại lòng biết ơn?
[1:11:56]Biết ơn gì? Cha mẹ, sư trưởng, đất nước, đàn na, gì nữa? Vẫn còn ý gì đó. Tam Bảo rồi gì nữa? Vẫn còn ý gì đó.
[1:12:15]Nha, thôi cái đó không liệt kê. Rồi bây giờ bắt đầu tới phần phản biện nè. Phản biện là sẽ có cái người họ phủ nhận cái lòng biết ơn, họ nói sống trên đời giúp qua giúp lại chuyện thường, hơi đâu mà phải nhớ ơn mệt. Thì mình phải trả lời câu đó, mình phải trả lời cái câu đó cho cái kẻ vô ơn này. Đó là, trả lời làm sao thì tùy quý thầy nha. Bắt đầu đó là cái tìm ý đó, chúng ta nhờ cái nguyên tắc này mà chúng ta tìm ra được những ý phụ. Bắt đầu tới cái thứ ba là những trường hợp khác. Ví dụ bây giờ ta lỡ mang ơn một cái người trùm xã hội đen. Là có tay đó bữa đó mình nhảy nước mình té cái mình chết đuối thì cái tay đó không biết ảnh ảnh
[1:12:52]đi nhậu đâu về cái ảnh ảnh vớt mình lên, mình biết ơn mình thương yêu ảnh, té ra tay đó trùm xã hội đen. Nhưng mà ảnh cũng hào hiệp, vừa trùm xã hội đen nhưng vừa có cái tính hào hiệp. Nhưng mình mang ơn một con người như vậy thì phải làm sao? Đây là trường hợp khác, phải không? Những ơn kia bình thường mình mang ơn người tốt, ơn thầy tổ, ơn cha mẹ là người tốt, nhưng mà mang ơn nhằm tay xã hội đen thì phải tính làm sao? Thì tự quý thầy tính nha, làm gì đó làm, không biết. Nhưng mà đó là cách để tìm tìm ra những cái ý để mình giảng. Đó. Ví dụ bây giờ thì chúng ta nói về cái mối liên quan giữa đạo pháp và dân tộc.
[1:13:27]Bây giờ chúng ta liệt kê nè, giữa đạo pháp và dân tộc có những mối liên quan nào? Thứ nhất...
[1:13:41]Thứ nhất là gì? Thứ nhất là đạo nào cũng phải ở trong trong đất nước, phải không? Tu sĩ cũng là công dân, đó là mối liên quan. Rồi gì nữa? Giờ lỡ có một cái tôn giáo cực đoan nó khủng bố Phật giáo thì ai bảo vệ mình? Luật pháp của nhà nước bảo vệ mình, phải không? Rồi. Ví dụ khi mà giặc mà muốn đánh phá đất nước thì nó phải phá cái gì trước? Tôn giáo trước. Nhớ ngày xưa vậy, Pháp muốn chiếm mình nó đưa Kitô vô, nó lấy quần chúng xong bắt đầu mới đánh đất nước mình được. Đó, đó là mối tương quan giữa đạo pháp và dân tộc. Bây giờ bắt đầu có người phản biện là có người họ nói một câu gì đó nó phá cái sự tương quan giữa đạo pháp và dân tộc, họ sẽ nói thế này:
[1:14:29]nói đạo là cao siêu, phải không, vượt thường tình, cần gì phải ràng buộc với đất nước. Giờ chúng ta phải cãi câu đó lại, mình phải chỉnh cái quan điểm sai lầm của cái người đó gọi là phần phản biện, phải không? Thì cãi làm sao tùy quý thầy, chứ bài học này không nói, để quý thầy phải tự có có cái trí tuệ của mình. Rồi bây giờ tới cái phần mà những trường hợp khác. Những trường hợp khác là có những cái trường hợp mà ví dụ có một cái thời đại mà cái nhà nước họ lại ủng hộ một cái cái đạo khác. Ví dụ như thời kỳ nào? Đúng rồi, thời Ngô Đình Diệm, tức là cái mối tương quan giữa đạo pháp và dân tộc gần như bị phá vỡ do cái cái triều đại họ
[1:15:08]họ coi như họ trù dập đạo Phật, họ tìm cách khống chế và tiêu diệt đạo Phật. Có những lúc đó và ta phải có những cái phản ứng. Do vậy lúc nào chúng ta phải cố gắng xây dựng xây dựng đạo pháp, mà xây dựng đạo pháp cũng tức là bảo vệ bảo vệ dân tộc ta. Đó là những cái ý mà chúng ta theo công thức này chúng ta dễ tìm ý lắm, cứ liệt kê ra hết những cái vấn đề, đặt vấn đề phản biện: cái người phản biện họ sẽ nói thế nào, ta phải nói lại thế nào, và cái thứ ba là chúng ta tìm những trường hợp đặc biệt để chúng ta giải thích. Thì như vậy những cái ý mà ta tìm ra tương đối là hoàn chỉnh nha, tương đối như vậy.
[1:15:43]Hoặc bây giờ chúng ta nói về cái ý không sát sinh, chúng ta liệt kê không sát sinh là không sát sinh gì? Người, gì nữa? Vật, gì nữa? Cây cỏ, rồi. Gì nữa? Vẫn còn cái gì đó. Vẫn còn.
[1:16:06]Chúng ta mở rộng thêm, tức là sát sinh này nhiều khi không phải là mình giết hại, cho nó sống mà mình ngược đãi, hành hạ nó cũng là cũng là cái ý như vậy đó, trù dập cuộc sống người ta. À người ta sống không sống, chết không chết cũng là cái ý này. Đó, mình liệt kê ra hết. Bây giờ tới cái lúc phản biện nè, qua cái phần phản biện, bây giờ sẽ có người nói rằng: sống trên đời này mạnh được yếu yếu thua, vật dưỡng nhân, con người thông minh thì con người cứ ăn, tàn sát hết những vật khác, thì ta phải giải thích làm sao?
[1:16:38]Tùy theo quý thầy. Đó, đúng, hay, ý này. Rồi bây giờ những trường hợp khác. Những trường hợp khác là sao? Trường hợp khác bây giờ ta phân tích là bây giờ nói không sát sinh, ta bảo vệ sự sống muôn loài, nhưng bây giờ con cọp nó ăn con con mèo, con mèo nó ăn con con chuột, con chuột nó ăn gạo của ta, ăn gạo của ta và đêm ngủ nó cắn ngón chân ta. Giờ ta bênh ai, bỏ ai? Đó, thì phải làm sao? Tùy quý thầy. Đó là những trường hợp khác. Là lúc đó chúng ta sẽ nói rằng trong cái giới mà không sát sinh á, chúng ta ưu tiên bảo vệ sự sống của của hành tinh chung, bảo vệ môi trường sống chung. Nha, và căn cứ trên điểm điểm đó, lúc đó mới biết bênh ai bỏ ai.
[1:17:25]Học bài này thấy cực không? Rất cực. Và khi ta học cực như vậy, ta phải quan sát, động não như vậy, phải khởi tâm nhìn hết thế giới như vậy thì sẽ có cái người phản biện họ nói thế này: nếu mà cứ chăm chăm nhìn cuộc đời để đi tìm ý này ý kia thì như vậy là làm sao? Động tâm, vọng tưởng. À, vậy ta trả lời làm sao? Đừng có tùy quý thầy nha, phải trả lời cho ra chứ không có tùy quý thầy. Hả? Chúng ta trả lời làm sao?
[1:18:04]Chúng ta sẽ trả lời làm sao? Hồi sáng quý cô trả lời ào ào ý này nha. Ừ, sáng quý cô trả lời ào ào.
[1:18:13]Đâu, nam nhi chí khí coi.
[1:18:19]Ờ theo con ờ một người giảng sư mà đi tìm tòi những cái ý hay để làm bổ sung cho bài giảng mà có những người nào nói xấu mình hoặc cho mình là buông lung, không có chánh niệm thì con sẽ nói rằng là: nếu như muốn cho Phật pháp được trường lưu trong cõi thế giới này thì một hành giả, một tu sĩ bước chân vào cuộc đời trên đường đi hoằng dương chánh pháp thì phải chấp nhận những đắng cay của người khác nói cho mình, chấp nhận những gì mà người khác không thích mình để mình làm công việc là hoằng dương Phật pháp vì đại sự nghiệp chứ không phải vì một người nào đó mà làm cho cái sự nghiệp của mình giảm đi.
[1:19:01]Là theo ý con. Tức là nói thì kệ họ, phải không? Nghe thuyết phục không? Không. Không thuyết phục. Mình phải trả lời cho được cái câu mà họ nói mình động tâm á, trả lời được câu đó. Ai có ý kiến gì nữa?
[1:19:17]Nhanh lên đi, hồi sáng mấy cô nói ào ào à, mấy cô nói dễ sợ lắm
[1:19:30]Thôi giờ mình học tập bên Ni nha. Bên Ni nói động tâm nhưng mà tạo nên công đức thì sau này sẽ được định tâm. Cũng độc đáo. Rồi mình có ý gì khác không? Thưa thầy, theo con thì giờ nào việc nấy thầy. Lúc nào mình làm bài thì mình cứ làm bài, nhưng mà vẫn chú tâm vào làm bài thì nó cũng không thể nói là động tâm được, còn hễ buông ra thì ta cứ buông hết luôn. Ừ, thì cũng là một ý. Rồi, tốt. Rồi, ai có ý gì nữa không? Cho điểm.
[1:20:04]Ai có ý gì nữa không? Thôi thầy nói luôn cho rồi, hết thời giờ. Trong mười danh hiệu của Phật có cái danh hiệu là Thế Gian Giải nghĩa là gì?
[1:20:16]Biết hết mọi điều của... của thế gian. Cho nên tính chất của một vị thánh là biết hết mọi điều của thế gian, chứ không phải là không biết thế gian. Chứ không phải đi tu rồi càng tu rồi chuyện đời không biết gì hết là sai nha. Chính cái người càng tu trong chùa mà tu đúng rồi, tự nhiên chuyện đời họ biết rất rõ. Đây là điều rất là lạ. Nghĩa là nghe mình nói chuyện giống như mình từng trải ở đời á, nhưng mà sự thật không hề, nhưng mà càng tu thì càng biết, biết rất rõ. Lạ lùng như vậy. Và với một điều nữa mình sẽ trả lời người ta nữa là nếu chúng ta có thiền định thì ta biết mà vẫn như không không biết gì hết, thanh thản như vậy.
[1:20:55]Rồi chúng ta có cái bài tập cho bài học này, chúng ta viết trên giấy. Mà không phải viết dài như những bài làm trước đây, ta viết gọn thôi nhưng mà cực là cực cái ý á. Nó sẽ có bảy cái ý, mỗi cái ý ta phân tích ra chừng bốn năm cái ý phụ tùy mỗi người. Ví dụ, bài ý thứ nhất là càng đông đúc thì người ta càng cô đơn. Hôm trước ta nói rồi, bây giờ nói lại, phân tích ra từng ý phụ mà không nói dài dòng. Một cái ý phụ viết ngắn thôi nha, viết chừng một dòng thôi. Cái thứ hai là dòng suối đã khô và ta hụt hẫng như tuổi thơ không tìm lại được nữa. Một cái ý vậy chúng ta phân tích coi có đạo lý. Ý thứ ba, nghe tiếng hàng xóm gây gổ với nhau ta thấy lòng mình quặn đau.
[1:21:32]Ý thứ tư, nhìn bầy cò trắng trên đồng ruộng, ta tự hỏi tối nay chúng sẽ ngủ ở đâu?
[1:21:39]Ý thứ năm, đứa bé mời ta xấp vé số, ta từ chối. Tại mình là thầy tu, không mua vé số được. Ý thứ sáu nè, một chiếc xe hơi đời mới bay chạy vụt qua và một cái túi ni lông bay ra khỏi xe. Ừ, phân tích những ý phụ. Ý thứ bảy, thấy mình thấy nhìn thấy một người đi trong mưa mà không mặc áo mưa, là rồi hỏi coi. Ví dụ vậy. Nó có những bảy ý nó lạ, bảy ý nó hoàn toàn nó không đâu giống đâu hết, nhưng mà mình phải nhìn ra được những cái ý đạo lý nha. Mà một cái ý như vậy ta phân tích ra chừng bốn năm ý phụ, mà ý cho sắc, cho hay là thành công. Như vậy bài viết nó sẽ không dài. Viết không dài, chừng ba trang giấy là được, bốn trang giấy là được.
[1:22:19]Học mấy bài này thú vị không? Rất thú vị phải không? Mà rất là khó, bởi vì làm thầy thiên hạ mà đâu phải dễ. Quý quý thầy cố gắng nghe không. Ta còn hai ba bài nữa là xong cái phần căn bản để làm giảng sư, mà làm giảng sư dở. Còn giảng sư hay thì phải rất nhiều bài sau nữa, chúng ta học thêm. Thôi nghỉ ha.