[0:00]Ta không hiểu tâm là cái gì. Mặc dù, ta chính là tâm. Tính chất của tâm, càng động, càng xấu. Tâm càng thanh tịnh, thì càng hiển hiện. Đó là tính chất của tâm.
[0:35]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa toàn thể quý Phật tử, hiện diện trên lễ đài, chúng con được cung kính giới thiệu Thượng tọa Thích Huệ Vinh, trụ trì chùa Quán Thế Âm, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng, trưởng ban tổ chức của lễ hội. Chúng con được cung kính giới thiệu Thượng tọa Thích Chân Quang, trụ trì Thiền Tôn Phật Quang. Chúng con xin thành kính giới thiệu. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, ngay bây giờ đạo tràng chúng con đã trang nghiêm thanh tịnh. Chúng con xin cung thỉnh chư vị thượng tọa ban bố cho chúng con những lời pháp nhũ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:19]Nam Mô Đại Từ Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Kính bạch thiền sư, sư huynh Thượng Chơn Hạ Quang. Kính thưa toàn thể quý tôn đức tăng ni trong môn phái Phật Quang. Kính thưa toàn thể quý vị trong đạo tràng Phật Quang cũng như toàn thể thập phương thiện tín về tham dự bữa buổi hướng dẫn pháp đàn thiền tọa của Thiền sư Chân Quang chiều hôm nay ở trong cái truyền thống Lễ hội Quán Thế Âm 19 tháng 2 vào buổi chiều 19 nào trong 3 năm liên tục đã tổ chức được một cái buổi thiền tọa do ngài thiền sư hướng dẫn rất là thành công, làm cái một cái năng lực cho Lễ hội Quán Thế Âm
[2:14]được thành tựu phong phú, lợi ích của Phật pháp vào quần chúng nói chung và cho quý đạo hữu, Phật tử muốn tu tập nói riêng.
[2:32]Nếu mà tổ chức cho được một cái buổi thiền nó có chất lượng, thanh tâm
[2:40]thì cái công đức của
[2:46]sự tổ chức của chư tôn đức tổ chức cũng như của đạo tràng có trách nhiệm dưới sự hướng dẫn của thiền sư. Và được biết rằng đã 3 năm qua rồi thì đạo tràng trực thuộc
[3:04]tông môn của Phật Quang ở khắp các tỉnh thành, tận xa xôi ở Sơn La, Nghệ An cũng về tham dự. Đây cũng là một cái điều đặc biệt làm cho cái lễ hội được cái tiếng vang rất là tốt trong vấn đề hướng dẫn Phật pháp.
[3:29]Không phải mà tự nhiên mà có thể có một cái năng lượng lớn giữa mà chật cả một cái hội trường, điều đó nói lên rằng cái phương pháp hướng dẫn của ngài và uy tín của ngài và cái sự hâm mộ của lan tỏa đến sự hâm mộ của đạo hữu, Phật tử cũng như có cái hiệu quả như thế nào đó thì cái hội trường hôm nay của chúng ta dưới sự hướng dẫn của ngài mới có thể đông đúc như vậy.
[4:06]Đông nhưng thanh tịnh, điều đó là rất là đáng quý.
[4:14]Cái năng lượng của tu tập, của sự thanh tịnh và sự hướng dẫn của các cái thiền sinh đi trước làm cho đạo tràng rất là trang nghiêm. Với như vậy thì cái hiệu quả chắc là rất là lớn. Xin vô cùng
[4:36]tán dương quý đạo hữu, Phật tử, các cái chúng trưởng, đạo tràng đã hướng dẫn cho đạo tràng trang nghiêm như thế này. Và ngài tri ân ngài thiền sư không quản đường xá xa xôi, lần lần tuổi của ngài cũng đã cao rồi mà năm nào cũng về. Rất hy vọng rằng ngài luôn luôn được pháp thể khinh an để mà năm nào cũng về với Lễ hội Quán Thế Âm tổ chức được một cái buổi thiền có chất lượng như thế này. Kính chúc ngài, cầu nguyện cho ngài được Tam Bảo, Đức Bồ Tát Quán Thế Âm gia hộ ngài luôn luôn được sức khỏe dồi dào, thân tâm an lạc, Phật sự viên thành và pháp âm của ngài mãi mãi bất tuyệt làm lợi lạc cho thập phương, cho quyến, cho đạo tràng.
[5:37]Và cũng kính chúc quý đạo hữu hiện tiền trong đạo tràng hôm nay trong cái giờ phút trang nghiêm, thanh tịnh, thắm tình đạo vị này và cái pháp lạc, niềm vui hy vọng rằng sẽ đến khi quý vị được sự hướng dẫn của ngài. Chúc cho buổi thiền tọa hôm nay được thành công tốt đẹp.
[6:09]Sau cái này, quý vị sẽ đem niềm hỷ lạc về nhà, sẽ an vui và tràn hạnh phúc thêm lên cho cuộc sống mùa Lễ hội Đức Bồ Tát Quán Thế Âm. Cầu nguyện đến ngài sẽ gia hộ cho toàn thể quý đạo hữu, Phật tử. Xin cảm ơn.
[6:31]Quý Phật tử chúng ta thấy cái gì? Nghe sư thúc nói vậy rồi thấy cái gì?
[6:40]Hai anh em thì nhận làm huynh đệ với nhau, phát hiện ra là cùng tuổi.
[6:48]Mới phát hiện à, chứ nào giờ ổng giấu tuổi, hổng biết. Thế nhưng mà ổng ổng ổng lật đật ổng nhận làm em, ổng rất là khôn, nhận làm em.
[7:00]Thôi thôi cứ chọn làm em.
[7:04]Và rất là khiêm hạ, con người rất là khiêm hạ. Đó là một cái đạo đức mà ta được học. Cái thứ hai, nãy giờ ngồi ngồi giới thiệu cho sư phụ, ổng cứ ca ngợi mình trên mây xanh, phong luôn làm thiền sư. Hổng biết, nghĩa là cái người mà dám phong người khác là thiền sư thì mình là thiền gì? Mình là thiền rất siêu mới dám phong người ta. Hổng nói, hổng được nói, hổng được nói, cứ ngồi đó làm thinh.
[7:42]Mà nãy giờ ngồi ca ngợi sư phụ, ngồi ca ngợi với cái tâm rất chân thành, đúng không ạ? Ta đọc ra liền. Ví dụ cái người ca ngợi mà để xã giao, ngoại giao theo nghi thức, nó khác. Nhưng mà ngồi lòng nói rất chân thành, nên ta nhận ra được một cái đạo đức mà trong Đạo Phật gọi là tùy hỷ đó, vui mừng, khen ngợi chân thành cái sự thành công, cái ưu điểm của người khác. Đây là một đạo đức rất là lớn và không phải ai cũng làm được. Nhưng nơi cái con người này, những cái đạo đức đó thành tựu một cách chân thành hết, đầy đủ, một cái tấm gương về đạo đức.
[8:23]Mấy ngày nay cái Lễ hội Quán Thế Âm ở đây rất là
[8:30]rất là long trọng. Rất nhiều đoàn quốc tế sang đây dự, như ở Hàn Quốc vậy đó, chín hoặc mười đoàn của các tông phái cũng về đây họ dự. Mà ta biết rằng Đạo Phật của Hàn Quốc đang suy yếu, vậy mà họ họ dành cái ưu ái, năm sáu cái tông phái cử qua chín, mười đoàn để dự cái Lễ hội Quán Âm này. Đó, ta thấy ví dụ như có cái cái băng rôn bên đó cũng là một cái cũng phái Thủy Lục Trai gì đó, đại khái vậy. Cái tiếng vang của Lễ hội Quán Thế Âm nó từ từ lan ra và trở thành cái uy tín thế giới. Rồi ngay cả một cái nhóm của Tây Ban Nha họ cũng thờ Quán Âm không, người Tây Ban Nha mà chuyên thờ Bồ Tát Quán Âm cũng sang đây họ dự, nhiều.
[9:21]Những đoàn Thái Lan cũng qua đây, họ là Phật giáo Nguyên Thủy nhưng mà thường thì Nguyên Thủy họ không có tín ngưỡng về Bồ Tát, vậy mà một cái đoàn các sư Thái Lan cũng sang đây dự Lễ hội Quán Thế Âm nơi của sư thúc Huệ Vinh này. Mấy ngày nay, sư thúc rất là vất vả vì phải đón tiếp và phải thức khuya, thức suốt một đêm để đưa đón các đoàn từ phi trường về đây. Nên hôm nay người rất là mệt, rất là mệt. Nhưng mà cũng thương quý Phật tử trong cái cái buổi tọa thiền này, cái cái cái cái buổi thiền này cho nên cũng sư thúc cũng cố gắng ngồi đây có mặt để nói vài lời chúc mừng, an ủi. Đây là tấm gương của một con người hết lòng vì đạo.
[10:09]Mà không phải là chỉ cái Lễ hội Quán Âm trong vài ngày này đâu, cả một đời của sư thúc là sống theo đạo lý của Phật dạy rất là nghiêm túc. Con người rất là hay, rất là đạo đức, một lòng vì đạo, hay lắm. Nếu mà chúng ta có duyên gần sư thúc, sẽ cảm nhận được nhiều cái điều tinh tế, thiện lành, lợi ích. Vậy tuy ho nhưng mà ai cũng phải lắng nghe, con người như vậy.
[10:42]Hai anh em thì chả có liên quan gì tông phái, nhưng mà rồi cái kết tình huynh đệ cũng rất là ấm cúng, hạnh phúc. Hôm nay thì ta nhân cái dịp lễ hội Quán Thế Âm thì đạo tràng ta về đây để dự cái khóa thiền, nương nhờ cái công đức của sư thúc. Mà đặc biệt thế này: Khi mà sư bắt đầu hoàn thiện cái tòa nhà này, cái chùa này, sư thúc đặt tên là Quán Thế Âm Ngũ Giác Đài Sen Hồng, cái tên rất là dài. Chùa thờ Quán Thế Âm có năm góc làm cũng là một cái đài sen cái vì cái kiến trúc của nó cái ý nghĩa của nó là như vậy. Nên mà điều rất là lạ, sư thúc cũng không hề tính toán, mặc dù là được cái điềm báo trước cũng nhiều năm,
[11:29]đến khi vừa hoàn thành cái lầu trên cùng thì cái có người cái là dâng cúng được cái tượng Quán Âm bằng ngọc thạch, mà tượng đó lớn hơn cả tượng Phật ngọc hòa bình của bên Úc mà đem đi trưng khắp nơi thế giới, tượng lớn hơn.
[11:52]Nghe xong, nghe xong thì sư phụ mới nói với sư thúc rằng: "Đây là tấm lòng của sư đệ được Bồ Tát Quan Âm chứng minh, nên ngài chọn cái chùa này để ngài về đây ngự, các chùa khác ngài không". Không đơn giản là nói là ta tôi có tiền rồi tôi mua cái tượng to, không có đâu. Muốn có một cái tượng đẹp, tượng to, tượng quý đều là duyên của trời đất, ở trên ấn định chứ không phải là ý muốn của cá nhân ta đâu. Mà với tấm lòng của sư thúc vậy, ngài đã chọn chùa Quan Âm này ngài về đây ngự. Cho nên sau này lát nữa, lát nữa đi, xong ha, xong hết thì sư thúc cũng mời tất cả mọi người chúng ta đi lên để chiêm ngưỡng tôn tượng và lễ bái cái
[12:41]tôn tượng Quan Âm bằng bằng ngọc ngọc thạch lớn hơn cả cái tượng Phật ngọc hòa bình mà nào giờ ta cứ đem đi khắp nơi. Giờ ngài về đây ngài ngự luôn vậy. Nói vậy rồi mà ngồi im ru là kỳ lắm á.
[13:02]Còn bây giờ đối với sư phụ, à đối với sư phụ thì cái lòng thành kính với Bồ Tát Quan Âm là
[13:12]là không có gì phải bàn cãi. Thì từ thuở nhỏ là đã niệm danh hiệu ngài, những lúc khó khăn trong cuộc đời lúc nào cũng niệm danh hiệu ngài. Và có một lần vậy, sư phụ nhớ lúc đó mới thời buổi đó khó khăn lắm, khó đi tu, cái đứng lúc đi ngang tượng Bồ Tát Quan Âm, đứng đó mới cúi đầu mới xin: "Bồ Tát cho con đi xuất gia". Thì ngay lúc đó có hai giọt sương rơi xuống đầu, rơi xuống đầu. Mà trời thì đang trời trong, không có gì hết, cảm nhận có hai giọt sương lạnh rơi trên đỉnh đầu, mình nói: "Ủa, tự nhiên có hai giọt?". Đúng hai tháng sau vào chùa đi tu luôn, mới mới nhớ rằng ngài rất là linh thiêng.
[13:59]Và trong cuộc đời tu hành của mình cũng vậy, những lúc gì khó khăn đều cầu nguyện ngài. Rồi càng lúc càng hiểu về Bồ Tát Quan Âm, càng hiểu sâu sắc dần sâu sắc dần thì nhiều điều lắm nhưng mà không tiện nói ở đây. Thôi để trong tâm, lúc nào khác có dịp thì sẽ nói thêm nữa. Mà cái bài đầu tiên mà sư phụ giảng ở đây là bài về sự linh ứng của Bồ Tát Quán Thế Âm, lần đầu tiên giảng ở đây vậy. Rồi còn cái sự hiểu về ngài thì thì còn nhiều càng lúc càng nhiều cái sâu xa hơn vậy vậy. Và cũng khuyên các Phật tử mình vậy, nhiều khi trong cuộc đời mình có những lúc bế tắc, bó tay, không biết cách nào tính thì cũng hãy niệm Bồ Tát Quan
[14:41]Âm, ta tự nhiên sẽ có cái cánh cửa, con đường mở ra cho ta đi. Nhớ như vậy. Lòng từ bi, lòng đại bi của ngài là không thể nghĩ bàn. Mà khắp nơi, từ cái Phật giáo của Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc về tới Việt Nam, việc thờ phụng Bồ Tát Quan Âm rất là nhiều. À nhưng mà đặc biệt ở nơi Ngũ Hành Sơn này, nơi cái chùa Quan Âm này thì cuối cùng Bồ Tát đã chọn để về đây để ở, ngài ngự ở trên cao trên cái tòa. Do cái tấm lòng, do cái tấm lòng của ông thầy này, dạ, ông thầy này, dạ, ông thầy mà không dám xưng phong người ta làm thiền sư, không biết ổng làm thiền gì không biết. À thầy cũng xin trân trọng giới thiệu một chút.
[15:26]Lo có một số Phật tử ngồi đây là ban điều hành của các đạo tràng, cho nên thôi ở dưới đó chật thì thầy cũng xin phép thầy mời mấy vị đó ngồi đây để chúng ta biết mặt. Nên là các đạo tràng của chúng ta nhiều khi đi đây đi kia trong đất nước và nếu gặp những con người này, mình lát có thể xin số điện thoại thì mình có thể bắt nạt, vòi vĩnh, đòi hỏi. Nhớ như vậy. Ví dụ như thế này: Nếu ta lỡ đi về Sài Gòn, ta gặp gương mặt này thì ta có quyền đòi hỏi, vòi vĩnh. Ha. Yêu cầu là: "Tôi về đây mà tôi không biết chỗ ăn chỗ nghỉ ở đâu thì ông này phải lo". Tại vì nói làm sao: "Vì tôi là người đạo tràng của Phật Quang cả nước này", hoặc là nói là:
[16:12]"Tôi kêu sư thúc Huệ Vinh là bằng sư thúc thì ông này phải lo". À ví dụ vậy. Ví dụ nếu về miền Tây, Gò Công gặp ông này, Tiền Giang gặp ông này, bắt ông này phải lo cho mình mọi thứ trong cuộc đời, vì ổng là là chúng trưởng đạo tràng. Ông này là chúng trưởng đạo tràng ở Nghệ An, nói: "Tới Nghệ An rồi bây giờ không biết ở đâu thì ổng sẽ phải lo cho mình ăn ở mọi thứ". Ổng mà không lo thì báo sư phụ. Báo liền, chết liền. Ra Nha Trang thì kiếm ông này, đây là Thuận Thành, Nhuận Tâm nè, chúng trưởng đạo tràng ở ở Nha Trang. À có cái công ty lặn biển, ai muốn đi lặn biển thì kiếm ổng nha, ổng không được lấy tiền, ổng phải lo đầy đủ mà không được lấy tiền.
[16:51]Lỡ ổng giận quá thì ổng cho mình ở dưới biển luôn thì tính sao. Còn về Bình Phước thì kiếm ông này, Khải Phương Nhất là chúng trưởng đây nha, Khải Phương Nhất. Dạ, về Đắk Lắk ông này, về Cần Thơ ông này, còn ông này thì
[17:07]nhìn quen quen ở đâu, chắc ở Đà Nẵng, ở Đà Nẵng. Đúng rồi. Ủa quên, tới Hà Nội thì kiếm cô này, đây là chúng trưởng, Tường Ánh chúng trưởng đạo tràng Phật Hạnh ở Hà Nội, một đạo tràng hùng mạnh nhất nước á, đông rất là đông vậy. Còn các đây là chúng đây là chúng phó Phật An ở Nghệ An ha, đây chúng phó ở ở Hà Nội, con là chúng phó ở Phật Phật Bình Phước nha, Bình Phước. Còn tới Đà Nẵng á thì thật ra kiếm ông này chắc ăn hơn, nói: "Sư thúc, con là cháu của sư thúc nha. À con là cháu sư thúc, vì con không có chỗ ăn chỗ ở thì sư thúc sẽ phải lo, sư thúc phải lo". Giờ thì sao, nói có đúng không kìa?
[17:51]Đạo tràng Phật Quang đệ tử của sư thì còn ưu tiên hơn, chứ còn ở đâu cũng lo hết, bất bất kỳ thập phương nào cũng lo hết à. Rất là cảm ơn, đó là tấm lòng của các. Còn à quý thầy mình có mấy cô trưởng vi sinh, dạ, đại khái là giới thiệu lại chút xíu. Đó thì chúng trưởng, chúng phó rồi đại khái vậy, thôi. Thì hôm nay thôi chúng ta nói về thiền. Sư thúc nếu quá mệt có thể đi nghỉ, còn nếu khỏe thì ngồi đây, tùy tùy sức khỏe nha. Chứ mấy bữa nay quá vất vả rồi, mấy bữa nay quá vất vả rồi. À tại sao chúng ta tu thiền? Lý do là tại Phật bắt. Dạ. Tức là các đệ tử của Đức Phật từ ngàn xưa đều phải tu thiền, không có nói gì hết, đó là con đường chính.
[18:37]Từ xưa Đức Phật đã dạy như vậy, Đức Phật đắc đạo cũng là thiền, rồi ngài dạy cả 45 năm cũng đều dạy thiền và cái thiền nó nối dài cho đến ngày hôm nay. Tuy nhiên, nó có những cái điều khác là thứ nhất, bỗng nhiên có nhiều cái phương pháp thiền nó phát sinh lần lần trong suốt mấy nghìn năm qua. Nên nói thiền chứ sự thực nhiều tông, nhiều phái. Có việc hả? Thôi ráng nghỉ ngơi nha, mấy bữa nay quá vất vả rồi. Chào, chào sư thúc nha, chào sư thúc.
[19:15]Nhiều cái kỹ thuật, nhiều phương pháp hành thiền mở ra nơi này nơi kia ở các quốc gia Phật giáo trên thế giới. Ngày hôm nay thì thế giới họ biết đến Phật giáo qua nhiều cái đạo lý, nhưng đặc biệt là thiền của đạo Phật là một cái điểm son sáng ngời. Các quốc gia phương Tây khi họ tìm đến đạo Phật thì họ chăm chăm tìm vào vào thiền cái đã. Nhiều khách du lịch của phương Tây đi về Việt Nam đi thăm, đi vào các chùa thăm thì họ cũng đều hỏi xem có dạy thiền không, vì họ muốn tìm cái thiền nơi một cái đất nước Phật giáo. Nhưng tiếc rằng là ta bị rơi vào cái đặc tính thứ hai của thiền là thiền quá khó, nên nhiều người đã bỏ thiền, làm cho thiền bị thất truyền từ từ.
[20:09]Đó, thiền về thiền thì nó có hai cái đặc tính như thế này: Thứ nhất là bỗng nhiên cách Phật mấy nghìn năm thiền bị mở ra, bị phát sinh nhiều kỹ thuật, nhiều phương pháp khác nhau chứ không còn là giống với cái thiền từ thời Đức Phật, đó là một vấn đề. Một vấn đề thứ hai là vì thiền là để nhiếp tâm thanh tịnh nó khó quá, lần lần người ta bỏ luôn, không tu thiền nữa và người ta tu theo đạo Phật người ta chọn một phương pháp gì đó có vẻ dễ hơn, ví như cứ ngồi thanh thản tụng kinh. Có một cái sư cô trưởng phái đoàn của Phật giáo Hàn Quốc cũng muốn ra chào, chào đại chúng chút xíu.
[21:06]Thiền rất là khó. Việc nhiếp tâm cho thanh tịnh là cực kỳ khó. Rồi việc ngồi bất động, ngồi kiết già bắt tréo hai cái chân, đừng nhúc nhích ngồi cho lâu cực kỳ khó. Cho nên là khi bước vào thiền ta gặp toàn là những điều khó khăn. Nên nếu ta không có hai điều này thì không ai có thể tu tập thiền định được cả. Một, ý chí. Hai, công đức. Nếu không có cái công đức bí mật nào từ quá khứ, người ta bỏ thiền hết không ai theo đuổi thiền được nữa. Thứ hai, nếu không có cái ý chí sắt đá, cũng không ai theo đuổi thiền được nữa. Và đó chính là cái lý do mà ta tôn kính các bậc Thánh trong đạo Phật là như vậy.
[21:59]Bởi vì các Ngài đều là những người chứng thiền, chứng Thánh cao siêu. Bởi vì có nghĩa rằng đi qua nhiều kiếp luân hồi các Ngài đã vượt qua hết tất cả các sự khó khăn, phức tạp của thiền trong vô số kiếp để mà thành tựu được đạo quả cao siêu.
[22:23]Thiền quá khó, nhớ như vậy. Nên nói bây giờ ta nói một cái lễ hội một cái lễ hội Quán Thế Âm có thể vài chục nghìn người về dự, có thể cả trăm nghìn người tới lui viếng dự.
[22:36]Ở đây có ai biết nói tiếng Hàn Quốc không dạ? Úi chao! You speak English? Ô người Việt hả? Vô duyên!
[22:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa Chân Quang. Kính thưa cùng Tăng đoàn và quý đạo hữu Phật tử. À cô đây là cô Giác Tánh, Thích Nữ Giác Tánh. Giới Tánh. Dạ xin lỗi, Giới Tánh. Thích Nữ Giới Tánh hay là Giác Tánh? Dạ Giới Tánh. Giới Tánh ha. Dạ, vâng. Thích Nữ Giới Tánh. Dạ. À Cô là một du học Tăng đồng thời là bây giờ giữ cái việc quan trọng của Phật giáo Việt Nam, tức là điều hành cái Phật sự với tư cách là Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nói cách khác là Chủ tịch đấy của của Hội Phật Phật tử Việt Nam ở tại Hàn Quốc ạ.
[23:40]À như vậy á thì bữa nay có thêm cái nữa là đạo đạo quý đạo hữu Phật tử ở đây, chập xin điện thoại của của Sư á là qua bên Hàn Quốc là khỏe lắm ạ. À như vậy à lát nữa ta xin a địa chỉ, điện thoại, email và đi theo đúng truyền thống của Phật Quang là nếu ta sang Hàn Quốc thì ta liên lạc với a Ni sư. Bây giờ xin mời cô có đôi lời với Mời mời Ni sư có vài lời nói với các Phật tử chút xíu, giới thiệu về cái việc làm của Ni sư bên đó, hoạt động Phật sự của mình ở bên đó nha.
[24:16]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[24:25]Kính bạch trên Thượng tọa giảng sư, kính bạch chư Tôn đức, à được sự cho phép của Thượng tọa trụ trì, chúng con
[24:39]được đầy đủ duyên lành hôm qua à cùng đoàn Phật giáo Hàn Quốc về chùa Quán Thế Âm để dự
[24:53]dự lễ hội Quán Thế Âm và ngày hôm qua là có một cái buổi tọa đàm Phật giáo Việt Nam và Phật giáo Hàn Quốc. Hôm nay được đầy đủ duyên lành đứng trước pháp hội, được sự cho phép của Thượng tọa giảng sư, chúng con được xin phép chào quý Phật tử có mặt ngày hôm nay. Giờ con nói cái gì?
[25:26]Giờ con nói cái gì?
[25:32]À trước tiên là con đến để kính chào Thượng tọa giảng sư, sau đó thì con xin thăm hỏi quý Phật tử đến đây thính pháp trong cái ngày lễ vía Bồ Tát Quán Thế Âm. Và xin cầu chúc cho
[25:51]quý vị và gia đình luôn được an lành, nguyện sống một cuộc đời trong sạch và phước đức. Nhân ngày vía của Bồ Tát Quán Thế Âm, luôn được an lành, tươi mát.
[26:10]Rất là cám ơn Ni sư. Vì hôm nay hơi bất ngờ, ta hy vọng là lúc nào gặp được Ni sư, ta sẽ có một chuẩn bị một cái thời giao lưu đầy đủ nha, một lúc nào đó. Giờ bây giờ thỉnh Ni sư ngồi à ngồi vào hàng ghế của người ta nha. Chúng con Chúng Phải đi liền hả? Thưa Dạ thưa là chúng con 6:00 phải bay vào thành phố Hồ Chí Minh và sẽ bay về Hàn Quốc. Ồ! Thì rất là mong nhân duyên hôm nay thì tất cả Phật tử của chúng ta trên toàn thế giới nếu đủ duyên lành thì chúng ta sẽ gặp nhau mọi lúc mọi nơi dù ở Việt Nam hay Hàn Quốc.
[26:56]Giờ cho phép con nói cái gì nữa không?
[27:04]Thôi lúc nào đi, lúc nào rồi chuẩn bị một buổi nói cho đàng hoàng. Nhiều khi không chuẩn bị á, không chuẩn bị quá nó hơi bị vội vã như vậy. Thôi cứ giữ hình ảnh đẹp của Ni sư và một vài lời nói rất là Dạ. Dạ. Dạ. ý nghĩa và hết sức là khôn khéo, hết sức là khéo vô cùng vậy đó, nghe là mát lòng liền nha. Tụi ta giữ như đó thôi, để lại lúc nào hi vọng lúc nào đó ta sẽ gặp. Ta chuẩn bị kĩ một buổi giao lưu hơn nha rồi rồi. Thôi thôi dạ dạ, vâng vâng, chào chào Ni sư nha. À vậy hả? Dạ vậy. Cám ơn Ni sư. Con con tiễn Ni sư đi.
[27:46]Nghe nói Hàn Quốc tưởng người Hàn Quốc, cái hỏi bằng tiếng Anh, ai ngờ đâu người Việt Nam. Chết
[28:03]Thôi
[28:13]ta trở lại vấn đề ha, mày vậy coi.
[28:18]Cái cơ bản là thiền quá khó. Cho nên là ví dụ một lễ hội có thể cả mấy chục nghìn người tới hàng trăm nghìn người nhưng mà để có thể dự cái pháp hội tọa thiền thì chừng ngàn người hết, ít như vậy.
[28:36]Và chính vì khó quá cho nên
[28:42]Đạo Phật ta bị suy yếu dần, suy yếu dần do thiếu người tu tập thiền định. Hồi nãy Sư thúc Huệ Vinh có nói một câu rất là hay, Sư thúc dùng cái chữ là năng lượng, nghĩa là trong một pháp hội tọa thiền đông người như thế này thì luôn luôn nó tạo thành một cái năng lượng một cái vùng năng lượng cho cho chùa cũng như cho cả một cái địa phương. Vì khi nhiều người cùng tu tập thiền định, nó tạo thành cái năng lượng, Sư thúc nói cái câu đó rất là hay. Thì cũng như vậy, nếu trong một cái hệ thống Phật giáo mà rất đông người biết tu tập thiền định thì Phật giáo đó sẽ có sức mạnh và sẽ được hưng thịnh. Và ngược lại, nếu trong hệ thống Phật giáo mà cái số người tu thiền ít quá
[29:33]thì một điều ta biết chắc điều này là Đạo Phật sẽ bị suy thoái vì thiếu năng lượng. Cho nên khi ngày nào ta còn tinh tấn tu tập thiền định thì ngày đó ta còn năng lượng, ta còn cung cấp năng lượng cho cho Phật giáo, cho Đạo Phật để tồn tại, phát triển hưng thịnh. Ngày nào mà ta khước từ thiền định, sợ thiền định, trốn thiền định thì ngày đó cái ta không có đóng góp thêm cho cái năng lượng vào trong Đạo Phật để Đạo Phật tồn tại và phát triển. Thì nói như vậy cũng để khen ngợi những ai ngày hôm nay ngồi đây trong cái pháp hội Quán Thế Âm để cùng ngồi thiền với nhau như thế này, ta cố gắng vượt qua cái điều khó khăn của
[30:20]thiền mà tinh tấn tu tập thiền định bởi vì thiền rất khó. Rất tán thán quý Phật tử có mặt trong cái pháp hội này nha. Cái việc nhiếp tâm là cực kỳ khó khăn, không có đơn giản chút nào. Mà tại sao ta nhiếp tâm khó khăn? Tại sao ta rất khó nhiếp tâm vào trong định? Bởi vì ta không hiểu về tâm. Ta không hiểu tâm là cái gì, mặc dù ta chính là tâm. Tôi suy nghĩ, tôi tính toán, tôi yêu thương, tôi cảm giác, tất cả những hoạt động của tâm chính là tôi, chính là ta. Nhưng mà thực sự hiểu tâm này là cái gì thì ta không hiểu nổi. Chỉ Phật mới biết được tâm là cái gì mà thôi. Còn tâm chính là ta thì ta không có hiểu được.
[31:18]Cũng giống như tay có thể cầm được mọi thứ nhưng tay không giữ được chính nó. Nhưng con mắt nhìn được mọi thứ nhưng con mắt không tự nhìn được chính nó. Cũng vậy, tâm ta tính toán, suy nghĩ, cảm nhận mọi thứ nhưng tâm lại không tự biết chính mình. Và trong cái tâm đó, trong cái tâm mà ta không tự biết chính mình đó, nó chập chùng những vọng tưởng, vô minh, chấp ngã, phiền não, cảm giác, cảm xúc, tình cảm, đủ thứ hết, đầy ở trong đó hết. Vì ta không biết nó như thế nào, cho nên ta không biết cái cách để làm cho nó thanh tịnh. À, vấn đề là như vậy. Ta không biết rõ về nó nên ta không thể làm cho nó
[32:03]thanh tịnh, và ta cứ mò mò mà làm, từ từ mà làm. Cũng giống như một bác sĩ khi chữa bệnh thấy cái ông đó nhức đầu, thấy ông nhức đầu mà rồi đoán mò mò, không biết nhức đầu vì cái gì, cứ cho thuốc uống đại, hên thì bệnh nhân hết nhức, xui thì bệnh nhân điên luôn, chết luôn. Vì không biết rõ về cái căn bệnh đó, nên cái ta chữa bệnh mà không biết rõ bản chất của bệnh thì không chữa được. Cũng vậy, ta muốn nhiếp tâm vào trong thanh tịnh mà ta không biết tâm là cái gì thì ta không nhiếp được, ta không có phương pháp, không có kỹ thuật để nhiếp cái tâm đó được, nguyên tắc là như vậy. Nên trong nhiều cái khó khăn của cái tu tập thiền định,
[32:49]thì trong đó có một điều, cái khó khăn là ta không biết rõ tâm mình là cái gì. Không biết rõ tâm mình là cái gì, nên ta không có cái cách để nhiếp nó được, giống như một bác sĩ không biết rõ bệnh của bệnh nhân thì không thể chữa cho cho lành được. Thì ở đây hôm nay ta nói chuyện với nhau tâm là gì?
[33:18]Nào giờ bao nhiêu cái lý thuyết, triết thuyết, cả những nghiên cứu của khoa học, của y học tìm cách mổ xẻ, phân tích về tâm, nhưng thực sự cũng chưa ai hiểu hết về tâm. Người ta đang nghiên cứu về bộ não, vì tâm hoạt động ở nơi não mà. Người ta dùng nhiều máy soi, chiếu, đo, quét để xem cái người khi mà họ đói lên thì cái vùng não nào bị kích động, khi người đó sợ hãi thì cái vùng não nào hoạt động, khi người đó suy nghĩ nhiều thì cái vùng não nào hoạt động, thì đó gọi là nghiên cứu về não có liên quan đến hoạt động của tâm. Còn bây giờ nếu nói có một cái tâm không liên quan tới não, chỉ nói tới tâm thôi,
[34:06]nói tới tâm thức thôi, thì thực sự ta chưa có một ngành khoa học nào nghiên cứu cả. Ta không ta không cần biết bộ não, chỉ tự biết tâm mình thôi, chỉ nói về tâm thức mình thôi thì chưa có một ngành khoa học nào nghiên cứu cả. Nhưng nếu một người mà tu tập thiền định nhiếp được tâm mình đi sâu dần, sâu dần thì người đó sẽ hiểu về tâm rất là rõ. Nhưng mà có thế này: Muốn nhiếp được tâm thì phải hiểu được tâm, mà hiểu được tâm thì mới nhiếp được tâm, mà nhiếp được tâm thì mới hiểu được tâm. Bây giờ mình chưa hiểu được tâm, cũng chưa nhiếp được tâm thì mình cứ đứng bên ngoài mãi. Mà đứng bên ngoài mãi, bắt đầu ta mới xuất hiện
[34:50]những lý luận, những lý thuyết nói về tâm. Mà nếu có một cái lý thuyết đúng thì ta sẽ tu tập đúng, nếu có một lý thuyết về tâm sai thì ta sẽ tu tập sai. Bây giờ thầy sẽ nêu ra một vài cái lý thuyết về tâm để cho mọi người nhận xét, chọn xem cái lý thuyết nào là hợp lý để ta nắm cái lý thuyết đó mà ta xử lý cái tâm hồn của chính mình.
[35:19]Bây giờ có người nói thế này: "Tâm này là Phật." Đó là một lý thuyết, cũng là một lý thuyết, một niềm tin, một tiền đề: Tâm này là Phật.
[35:33]Nghe có lý không? Nghe có lý không?
[35:40]Ai đồng ý nghĩ rằng tâm này là Phật giơ tay lên cho thầy. 1, 2, 3, 4, 5. 5 người.
[35:54]Cảm ơn, để tay xuống nghen. Có một lý thuyết khác nói rằng: "Tâm này là vô minh
[36:02]chứa các tham, sân, si."
[36:07]Nghe có lý không? Ai nghĩ rằng tâm này là vô minh, chứa đựng các tham, sân, si thì giơ tay lên.
[36:17]Giơ gần hết.
[36:22]Như vậy nó có hai cái tiền đề: Một cho rằng tâm này là Phật,
[36:30]hai là tâm này là vô minh, ngu si, tham lam, sân si, ích kỷ, đủ thứ cà chớn ở trong đó.
[36:39]Hai lý thuyết. Mà tại sao khi mà thầy hỏi là nói rằng cái đề cái tâm định nghĩa tâm này là vô minh, là tham, sân, si thì rất nhiều người giơ tay lên, chọn cái thứ hai? Tại sao vậy? Tại vì thấy quá rõ, phải không ạ? Hằng ngày mình làm sao? Mình vô minh, mình ngu si, tham lam, mình ích kỷ. Hằng ngày nhìn thấy lỗi mình quá nhiều, cho nên bây giờ nghe nói tâm này là vô minh, thấy hiện trước mắt sờ sờ sờ sờ, cho nên giơ tay chọn liền. Đó là những con người hết sức là thực tế, hết sức là thực tế. Còn khi hỏi: "Tâm này là Phật?", không ai dám giơ tay. Có năm người, chỉ có năm người can đảm nhất trên Trái
[37:24]Đất này mới dám giơ tay tự nhận tâm này là Phật. Tức là quá liều mạng.
[37:35]Không biết những người đó nhìn vô tâm mình thấy cái gì mà dám nhận tâm mình là Phật? Quá liều mạng, quá can đảm, quá anh hùng. Nha. Nói anh hùng Phạm Tuân cũng không dám bằng cái mấy người mà tự nhận tâm mình là Phật luôn. Còn ví dụ như bây giờ hỏi thầy, thầy cũng thuộc loại là người anh hùng vô cùng, thầy cũng không bao giờ dám nhận tâm mình là là Phật. Mà thầy phải nhận tâm mình là gì? Tâm mình là gì? Tâm mình là vô minh, là chấp ngã, là ích kỷ, là ngu si, là đủ thứ cà chớn ở trỏng.
[38:12]Thầy mà thầy nhìn thấy nó rất là rõ. Cho nên bây giờ bây giờ hỏi hiểu về tâm như thế nào là đúng? Hiểu về tâm như thế nào là đúng? Thì thầy đưa ra hai cái lý thuyết. Một cái lý thuyết cho rằng tâm rất là tốt, tốt tuyệt đối luôn mới dám nói tâm này là Phật. Một cái lý thuyết rằng tâm này rất là xấu, vì trong đây còn đầy vô minh, tham lam, sân hận. Thì hồi nãy ta vừa nói là cái người mà nhận tâm mình là vô minh thì là cái người nhìn thấy rất là rõ ha, vì hằng ngày mình tự xét tâm mình, tự thấy lỗi của mình, thấy rõ ràng tâm mình đang là vô minh, tâm nhiếp chưa được mà ngồi thiền còn chưa yên mà, cho nên nói là tâm này vô minh, đồng ý liền. Và cái người thứ hai nói:
[38:59]"Tâm này là Phật", không biết thấy cái gì ở trong tâm mà giơ tay liền: "Dạ, tâm này là Phật", mấy người đó quá siêu. Không biết thấy gì trỏng. Thì đây là nói về hai cái thấy, hai cái hiểu. Nhưng mà thôi, bây giờ mình phân tích thêm cái này: Cái hệ quả của hai cái hiểu đó. Cái hệ quả của hai cái hiểu đó đưa đi đâu? Ví dụ cái người cho rằng tâm mình là Phật thì sẽ phát sinh một cái tâm lý gì tiếp theo đó? Cái người cho rằng tâm mình là vô minh thì sẽ phát sinh thêm một cái tâm lý gì tiếp theo đó? À. Giờ nha, thầy hỏi lại: Cái người mà thấy tâm mình là Phật thì sẽ phát sinh cái tâm lý gì?
[39:45]Chủ quan, kiêu mạn, rất là dễ bị như vậy, đúng không ạ? Chưa gì hết trơn vỗ ngực: "Tâm tôi là Phật", thì cái tâm lý chủ quan xuất hiện liền, nha, tâm lý chủ quan xuất hiện liền. Còn cái người mà nói tâm này còn đầy vô minh, tham, sân, si thì nó xuất hiện cái tâm lý gì? Tâm lý gì? Khiêm hạ, vì biết mình còn rất là dở. Như vậy, khi ta hiểu rằng tâm này là Phật rồi ta bị chủ quan, vậy có lợi hay hại? Lợi hay hại? Ừ. Còn khi ta biết rằng tâm này là vô minh rồi ta xuất hiện một cái tâm lý cẩn thận, khiêm hạ, thì có lợi hay hại? Lợi. Rồi, vậy bây giờ chọn cái nào? Chọn tâm này là Phật hay tâm này là ngu si?
[40:37]Chịu chưa? Chịu rồi ha. Vậy hồi nãy năm cái anh hùng mà giơ tay lên để chọn tâm này là Phật bây giờ có
[40:50]có chọn lại không? Hay là vẫn tiếp tục tâm này là Phật? Hết rồi phải không? Một người lắc đầu đã khước từ, không dám chọn tâm này là Phật nữa. Một người đã trở thành không dám làm anh hùng liều mạng nữa. Còn bốn người kia?
[41:05]Còn dám nói tâm này là Phật không? Mấy người dám nói tâm này là Phật, mấy người đó giỏi hơn thầy, thầy không dám nói à. Cho nên cái điều đầu tiên của chúng ta, cái căn bản nhất là tâm này là vô minh. Phải làm, phải yên trí điều đó cái đã, phải xác định điều đó cái đã: tâm này là vô minh. Và tại sao ta phải tu?
[41:28]Là tu để diệt trừ vô minh. Đó, mục đích ta là tu để diệt trừ vô minh mà. Vì ta có vô minh nên ta mới tu để diệt trừ vô minh. Còn nếu ta không có vô minh, ta đã là Phật rồi thì mình ngu gì tu mất thời gian, đúng không ạ? Tại sao ta hết sức vất vả để tu tập? Chỉ bởi vì ta biết rõ một điều: tâm mình là vô minh. Vô minh là cái gì? Vô minh có thể, vô minh cái chữ vô minh ta không hiểu đâu. Phật dùng cái chữ vô minh không ai hiểu. Chỉ có một người hiểu được cái vô minh nghĩa là gì khi nào ta chứng A-la-hán. Khi ta chứng A-la-hán rồi, ta mới hiểu cái chữ vô minh của Phật nói, còn bây giờ chưa ai định nghĩa được cái vô minh cả.
[42:16]Mà vô minh ta chỉ hiểu đơn giản nó là gọi là ngu, ngu si, mê mờ, tăm tối. Nhưng thế nào là ngu si, mê mờ, tăm tối thì ta không hiểu. Ta nghe nói ngu thì ta hiểu, chứ tới mức độ vô minh ta không hiểu. Ngu làm sao mà vô minh làm sao? Ví dụ thế này, ví dụ bữa nào đó thế à có một cái người tới nói với ta thế này, nói:
[42:51]"Ngày ngày mai là tới phiên em rút, tới kỳ hạn rút tiền ngân hàng. Nhưng mà ngày hôm nay thì phải trả tiền công để tiền vật liệu để xây nhà. Chị có tiền cho em mượn đỡ hai tỷ, bữa nay để thanh toán cho xong cái tiền vật liệu và tiền tiền công thợ, ngày mai tới kỳ hạn em ra rút tiền ngân hàng em trả lại chị hai tỷ hai". Một ngày thôi mình lời 10% là lời 200 triệu liền. Thì mình làm sao? Mình sao? Mình không nhìn thấy cái mất hai tỷ mà chỉ nhìn thấy mình được lợi 200 triệu. Thế là mình cười quá, oẳn ngoa oẻn lại xíu mình đưa họ hai tỷ, rồi vĩnh viễn không bao giờ gặp lại nhau nữa. Thì ông chồng ổng mới về ổng hỏi: "Chuyện gì?
[43:42]Tại sao bà khóc?" Nói là mới kể thật là: "Ngày hôm qua có cái người quen như vậy, họ nói kêu cho mượn hai tỷ, bữa nay họ trả hai tỷ hai, nhưng mà rồi họ họ lừa, họ đi mất". Thì ông chồng ổng làm sao? Cái câu đầu tiên mà ổng nói là như thế nào? Đó. "Bà là đồ ngu!" Đó, nên cái chữ ngu rất là dễ hiểu phải không ta? Bị cái cái cái cái tham một xíu bị người ta lừa mất, không biết được sự thật, đồ ngu là ngu trong cuộc sống, ngu trong cư xử, ngu trong làm ăn sinh hoạt, cái chữ ngu biết rất là rõ. Cho nên nó nói: "Ủa, sao ba lại mắng mẹ ngu?" Đứa con nó hỏi, thì ông bố mới trả lời: "Thì ngu mới bị người ta lừa".
[44:25]Đại khái là ngu mới bị cái tham lam rồi đại khái là cái ngu dễ hiểu. Nhưng mà tới Phật mắng các chúng sinh: "Các con là thứ vô minh". Mình hiểu không? Mắt ngơ ngơ không biết vô minh là cái gì, không ai biết. Tại vì sự thực để hiểu được vô minh, ta phải vượt qua rất nhiều tầng lớp thiền định, ta phải vượt qua nhiều lớp thánh quả cho tới khi ta chứng A-la-hán một cái ta mới biết, à, cái giây phút phía trước, cái sát-na vừa rồi ta là kẻ vô minh. Còn cái sát-na vừa qua bên đây một cái, thành A-la-hán một cái mới hết vô minh. Thì cái cái tích tắc của một sát-na chuyển từ cái vô minh cuối cùng để trở thành một A-la-hán,
[45:07]lúc đó ta mới nhận ra được cái bức màn vô minh từ vô lượng kiếp nó là cái gì. Chứ còn mà biết thấy rồi cũng không có cái ngôn ngữ nào có thể diễn tả được thế nào là là vô minh. Rồi trên thế giới dịch nhiều thứ lắm, cũng không biết gì. Ví dụ như trong cái từ tiếng Phạn, cái chữ vô minh dịch qua chữ Nho là vô minh, qua tới tiếng Anh thì bây giờ đây dùng cái chữ là ignorance, ngu, mà cũng dịch tương đối thôi chứ cũng không ai giải thích được cái chữ vô minh là gì. Nhưng mà hôm nay vậy chúng ta hiểu tâm là gì để chúng ta tìm con đường mà tu tập thiền định thì ta cần xác định một điều: tâm ta là vô vô minh, hiểu căn bản đó trước cái đã.
[45:53]Đó là một cái điều ta hiểu đúng về tâm, chứ còn ta vội vã cho rằng tâm mình là cao siêu thế này thế kia, ta bị một hệ quả tâm lý rất là lớn là kiêu mạn, chủ quan và hết phước á. Nhớ như vậy, hết phước. Tự cho tâm mình cao siêu thì ta hết phước liền. Còn cái người nào khôn ngoan cho rằng tâm mình là vô minh thì người đó sẽ được cái phước của sự khiêm hạ, cẩn thận. Mà khi ta tu tập thiền định, từ từ lúc nào đó ta đi đúng con đường, ta tích lũy nhiều công đức, đi qua nhiều năm tháng rồi ta sẽ nhiếp tâm được, tâm từ từ sẽ thanh tịnh được. Mà khi tâm thanh tịnh rồi thì vẫn nhớ cái tiền đề tâm này là là vô minh.
[46:44]Cho nên làm sao? Dù có nhiếp được vào trong thiền định, vẫn không bao giờ dám tự khen tâm mình, mà vẫn hiểu rằng tâm này vẫn còn vô minh, sâu dày nằm ẩn chứa bí mật ở trong đó. Nhờ như vậy mà dù thiền định có tiến bộ, tâm có được thanh tịnh, thậm chí có được một số thần thông, phép lạ, vẫn không có kiêu ngạo, chủ quan vì biết rằng bên trong vẫn còn cái vô minh bí mật chưa có tan. Đó là cái cái tiền đề đầu tiên mà ta hiểu về tâm mình để cho ta không bị những cái hệ quả xấu.
[47:33]Bây giờ thế này: vô minh là cái gốc mờ tối cuối cùng.
[47:42]Nhưng mà cái cái hiện ra của vô minh á thì vô minh hiện ra rất nhiều lớp, nhiều lớp để cho ta dễ thấy. Giống như cái ông chồng mà ổng chửi bà vợ: "Bà là đồ ngu!" Thì cái ngu là một cái gì rất dễ thấy mới bị ông chồng chửi, chứ lúc đó ông chồng ổng không bao giờ chửi bà vợ là: "Bà là cái thứ vô minh!" Không có, ổng không dùng tới chỗ đó, mà ổng chửi đồ ngu thôi vì nó dễ thấy và nó gây cái hậu quả liền. Cái ngu là cái lộ ra rất dễ thấy của của vô minh. Ngoài cái ngu vì cái tham tiền đó ra, ta còn rất nhiều cái sai ở trong tâm mà ta cần phải biết cho rõ. Nên ở đây, cái việc tu tập, cái quan trọng là
[48:29]biết được cái sai còn nằm ở trong tâm của mình. Đó gọi là con người biết được đường đi. Còn người nào mà không biết được cái sai còn nằm ở trong tâm của mình thì người đó không biết đường đi. Ví dụ như bây giờ à ta đi từ đây đi về Hải Châu à ta phải đi con đường nào?
[48:52]Ví dụ bây giờ không phải là có con đường lộ như thế này, ví dụ nó là một con đường đất. Ngày xưa còn đất, còn đồi, còn rừng, còn núi hoang vu, ta phải qua nhiều cái mương nước, ta qua nhiều cái bụi rậm, nhiều cái gò đá.
[49:07]Mà khi ta đi như vậy mà ta biết rõ, biết rõ à đến đây ta sẽ gặp cái gò đá, đến kia ta sẽ gặp cái mương, đến nọ ta sẽ gặp cái bụi gai. Ta biết thì ta đi không bị nhầm, không bị vấp ngã, không bị lạc đường, rồi ta sẽ tới được Hải Châu. Còn nếu ta không biết, ta cứ đi quàng đi xiên, một là ta bị rớt xuống mương nước, vướng vào bụi gai, chặn lại bởi bờ đá, và có khi ta đi lạc đường, không phải đi về Hải Châu mà lại chạy ngược về Hội An do không biết đường. Còn ở đây ta biết rõ cái lộ trình từ đây đi về Hải Châu qua bao nhiêu cái chặng gian nan, khó khăn thì ta không bị lạc đường và không bị thất bại nửa chừng là do biết được cái khó khăn, biết được trở ngại.
[50:00]Thì cũng vậy, khi ta tu tập thiền định theo con đường của Phật dạy để đi tìm sự giác ngộ, đi tìm sự diệt trừ vô minh thì ta quan trọng là ta biết được cái sai ở trong tâm của mình. Mà người nào biết được cái sai trong tâm của mình càng rõ thì người đó tu hành không sợ bị vấp ngã.
[50:24]Có những cái gì sai, mà vấp ngã là cái gì? Nếu ta không biết những cái sai trong tâm, việc tu hành ta sẽ gãy đổ, sẽ bị vấp ngã. Còn nếu nếu ta biết rất rõ những cái sai trong tâm của mình, thì ta không bị vấp ngã trên đường tu. Vấp ngã là cái gì? Điên loạn, nói bậy nói bạ, lải nhải, mất hết nhân cách luôn, không còn nhận thức đúng đắn, người ta phải đem đi chữa bệnh, đó là cái vấp ngã. Hoặc bỗng nhiên mất đạo đức, chưa điên nhưng mà mất đạo đức, làm bậy. Làm bậy là làm gì? Làm những điều mà luật pháp lên án, luân lý lên án.
[51:06]Ba cái vấp ngã căn bản của người tu thiền: Một là gì? Điên loạn, mất hoàn toàn nhận thức và nhân cách. Hai, tuột mất đạo đức, vi phạm pháp luật và thuần phong mỹ tục về luân lý xã hội. Ba là rơi vào những cái bệnh của cơ thể, mất năng lực của cơ thể. Đó là ba cái vấp ngã về về từ do tu thiền sai mà ra. Mà nguyên nhân của việc vấp ngã của tu thiền là vì không biết được cái sai trong tâm của mình, nên trên con đường mà đi đến thanh tịnh, nhiếp tâm, diệt trừ vô minh, ta đã đi nhầm đường. Ta đã đi nhầm đường vì không biết những cái sai đang nằm ở trong tâm của mình. Nên cái việc đầu tiên của một người tu thiền là phải biết tâm mình là gì.
[51:55]Thì cái biết đầu tiên nói tâm này là vô minh, đó là cái biết căn bản, đúng đắn nhất. Nên hồi nãy, khi thầy hỏi là tâm mình là Phật và tâm mình là vô minh, chọn cái nào, cái nhận thức nào, thì hầu hết mọi người đã quyết định chọn tâm này là là vô minh. Nên hồi nãy, thầy thấy có ba hạng người. Khi thầy hỏi: "Tâm này là Phật?", khoảng năm người giơ tay. Khi thầy hỏi: "Tâm này là vô minh?", rất đông người giơ tay. Và có một hạng thứ ba, hỏi cái gì cũng không giơ tay, thì hạng thứ ba này rất là siêu việt nha, hỏi gì hỏi không thèm giơ tay. Chẳng biết có hiểu về tâm như thế nào nữa. Nhưng mà thầy chúc mừng những người nào mà khi thầy hỏi
[52:43]"Tâm này là vô minh?" thì khẳng định giơ tay lên liền. Đó là những người đã định hướng đúng cái đường đi của mình.
[52:54]Nhưng cái vô minh là cái cái sai gốc của tâm, thì ta hẹn nó hãy đợi đấy, chứ bây giờ cũng không ai hiểu vô minh là gì, nhưng mà ta có niềm tin vì Phật đã dạy ta như vậy. Phật đã dạy rằng chúng sinh là vô minh, cho nên ta yên trí rằng tâm mình là có vô minh. Đó là cái định hướng đúng đầu tiên. Nhưng mà còn rất nhiều cái sai lầm nó sẽ hiện rõ ra dần, rõ ra dần cho chúng ta thấy hơn, như là cái ông chồng nghe bà vợ kể xong một cái, ổng kết luận liền: "Bà ngu." Mà cái ngu này là do cái gì? Tham. Rồi, rõ ràng biết liền. Rồi bây giờ ngoài cái ngu, cái tham đó ta còn cái gì, cái sai nữa? Sân, phải không?
[53:36]Nóng nảy. Cái gì nữa? Ích kỷ. Gì nữa? Dễ tự ái. Cái gì nữa? Ganh tị, đố kỵ. Cái gì nữa? Lúc nào cũng tranh hơn tranh thua. Cái gì nữa? Gì nữa? Sợ cô đơn. Lúc nào cũng thích đông người. Cái gì nữa? Nhiều chuyện, bà tám, lúc nào cũng thích nói nói. Cái gì nữa? Lúc nào cũng cầm điện thoại chơi Facebook. Cái gì nữa? Nghĩa là thời đại càng mới, ta càng có nhiều cái sai lầm dễ nhìn thấy. Trong đạo Phật ta chia ra những cái lớp thế này: Vô minh là gốc. Rõ hơn vô minh, ta dễ thấy hơn là những kiết sử. Bây giờ ta dịch cái từ là bản năng, là những bản năng, những bản năng rất sâu kín của tất cả chúng sinh.
[54:28]Ví dụ như ta có cái bản năng rất căn bản là gì? Tham sống sợ chết. Tất cả chúng sinh đều có cái bản năng này cả, gọi là cái kiết sử, kiết sử tham sống sợ chết. Ta có cái bản năng gì nữa? Ái dục, nam nữ. Mà bây giờ có nhiều người họ trồng thêm ba bốn cái kiết sử là không cần nam với nữ đâu, không cần nam với nữ, nam với nam cũng được, nữ với nữ cũng được. Bây giờ nó biến dạng sau nhiều cũng chẳng hiểu tại sao. Nhưng mà cái ái dục cũng là một loại kiết sử, một loại bản năng căn bản. Khi con người ta cơ thể bắt đầu phát triển lên được thì cái bản năng nó hoạt động rất là mạnh, làm cho người nam người nữ ta yêu thương nhau rất
[55:11]mãnh liệt và gắn với nhau tạo thành một gia đình, rồi tiếp tục sinh con đẻ cái để duy trì nòi giống, thì cái bản năng này cũng hết sức là mạnh mẽ. Cho đến khi mà nó đi qua những giai đoạn của nợ, duyên, cơ thể, sức khỏe rồi, thì thì người ta mới thấy rằng: "Ủa, sao tại sao hồi đó lại yêu?" Lúc đó lúc đó đi qua giai đoạn đó. Rồi còn cái bản năng gì nữa? Bản năng hưởng thụ. Bản năng hưởng thụ là ta rất thích được sung sướng và sợ cái cực khổ, sợ cực khổ và thích sung sướng. Ví dụ bây giờ à nó chi phối ngấm ngầm ta lắm, ta bước vào căn nhà ăn, bước vào cái ta dự một cái tiệc ăn thì ta liếc qua một loạt cái ta thấy cái bàn nào mà thức
[55:59]ăn có vẻ ngon, ghế ngồi có vẻ sang trọng thì ta làm sao? Đi về cái đó liền. Cái bàn này nó ăn ngon. Liếc qua bàn bên kia thức ăn nó sơ sài thì mình không có tới cái bàn đó nữa. Thì đó là vì bản năng hưởng thụ, lúc nào cũng thích sung sướng. Chỉ có một vài người có đạo đức, khi mình bước vào một cái phòng tiệc, liếc qua liếc lại, bên đây thức ăn rất ngon, bên đây thức ăn sơ sài, mình lại rẽ về cái hướng sơ sài, chỉ bởi vì mình nghĩ trong đầu: "Mình ăn cái món sơ sài, mình nhường cái ghế ngon thì người khác sẽ được ăn. Còn nếu mình giành một cái ghế chỗ ngon, thì người khác không có một bên ngon
[56:34]họ sẽ qua bên món ăn món ăn sơ sài." Chỉ có những người rất đạo đức mới chống lại, kềm chế lại cái bản năng hưởng thụ để mà sống vị tha, sống vì người. Còn đa phần tất cả chúng ta bị cái bản năng hưởng thụ nó chi phối, cứ giành giựt với nhau mãi, cứ hưởng thụ mãi. Đó là kiết sử bản năng. Nhiều kiết sử lắm. Rồi cạn hơn những kiết sử đó là những lớp triền cái, những cái triền cái. Cái chữ triền cái này thầy đi tìm cái cách dịch hoài thì tìm không ra, vì cái Đức Phật dùng cái từ triền cái mà bây giờ các ngôn ngữ thầy tìm hoài không ra cái chữ dịch đó, chỉ biết rằng nó cạn hơn bản năng, nó yếu hơn bản năng, nhưng mà nó vẫn chi phối tâm ta rất là mạnh.
[57:23]Ví dụ như bây giờ à ta có cái tham lam cũng là một bản năng, nhưng ta có cái cái tham lam cũng là một triền cái. Nó hai cái tham, một cái tham của bản năng rất sâu và một cái tham của triền cái cạn hơn một chút. Hai cái này thầy không thầy thầy thầy có thể giải thích được nhưng nó rất là dài, đại khái là như vậy ta ta hiểu thôi, hôm nay không phải lúc nói cái đó. Rồi cái sân cũng vậy, cái giận cũng vậy, một cái sân, cái giận là của bản năng rất là sâu, mà một cái sân, cái giận của triền cái nó cạn hơn một chút. Cái này sau này ta tu tập từ từ rồi thầy giải thích thêm nó sẽ rất là thú vị và mình biết rằng à khi mình tu tập hết sân,
[58:09]đây là hết cái sân của bản năng hay là hết cái sân của triền cái? Lúc đó mình sẽ thấy rất là rõ. Hôm nay không phải lúc để nói, lúc khác vậy. Rồi à ta còn có cái tập khí là cái thói quen nó hình thành do do lâu ngày, thì cái này nó cạn hơn cả triền cái nữa. Thầy nhắc lại nha, cái tập khí là thói quen, ví dụ thế này: Ví dụ là
[58:41]ví dụ ta có một cái thói quen là thích đánh bài, à thích đánh bài. Cái cái thích đánh bài này
[58:52]nó không phải là dĩ nhiên nó có bắt nguồn từ vô minh, từ kiết sử, từ triền cái rồi mới ra cái thích đánh bài. Nhưng cái thích đánh bài nó rõ như vậy là nó là do thói quen, tức là có ai đó nào giờ cứ rủ ta đánh bài thì ta bắt đầu thành ra cái nghiện, thành nghiện, rồi thấy hễ thấy sòng bài đâu là ngồi tới, hay là không có buồn buồn không có chuyện gì làm cái kêu mấy người tới để mà đánh bài. Cái đó gọi là thói quen, gọi là tập khí, nó lại cạn hơn nữa. Mấy cái đó nó dễ trừ, nhưng mà triền cái phải thiền mới dứt được, bản năng phải chứng Thánh mới dứt được, còn vô minh thì phải hoàn toàn là A La Hán mới diệt trừ được.
[59:29]Nên ta có mấy cái lớp mà sai lầm, xấu xa trong tâm, thầy kể lại nha. Sâu nhất là cái gì? Sâu nhất là gì? Vô minh, nhớ như vậy. Sâu thứ nhì là gì? Bản năng, kiết sử. Cạn hơn chút xíu nữa là gì? Triền cái. Cạn nhất là cái gì? Tập khí, thói quen. Nhớ chưa? Thầy lặp lại cho nhớ nha, nhớ để về quan sát chính tâm mình. Mình hiểu chính tâm mình, mình cũng hiểu tâm của mọi người. Thầy nhắc lại này nha. Nhất là gì? Sâu nhất là cái sai sâu nhất là vô minh nha, mình không hiểu nổi đâu, tới A La Hán mới biết. Cái sâu cạn hơn một chút là gì? Bản năng, kiết sử. Cái à cái sai cạn hơn chút nữa là gì? Triền cái nha, triền cái, triền cái những cái ngăn che,
[1:00:27]che che mờ mờ trong tâm á nha, và cái Cái sai kế nữa là gì? Những thói quen xấu gọi là tập khí. Những thói quen xấu là ta có bốn lớp sai lầm nha, bốn lớp sai lầm. Nhưng bây giờ thấy thấy ai đó sau khi ăn ăn cơm xong cái leo lên giường ngủ, cái mình mới la, "Trời sao mày cứ ăn rồi ngủ giống như heo vậy?" Cái nó, "Dạ quen rồi anh ơi, quen rồi." Thì như vậy ta biết rằng cái thói quen mà ăn xong rồi lăn kình ra ngủ rồi không làm gì hết, lười biếng, cái này là thuộc ở trong bốn cái sai này là thuộc cái sai nào? Thói quen nha. Thói quen hễ nào giờ cứ ăn rồi leo lên ngủ, không dọn không dẹp không rửa chén rửa bát gì
[1:01:09]hết, đây là cái cái cái cái cái thói quen. Cái này dễ sửa không? Cái này rất là dễ sửa. Thói quen rất dễ sửa. Vì sao sửa bằng cách nào? Bằng roi mây nha. Roi mây sửa được liền à, rất là nhanh. Nhưng mà nếu mà thuộc lại triền cái đó mê ngủ vì nghĩa là không thể nào cưỡng lại nổi, có đánh đòn cũng không cưỡng lại nổi thì cái mê ngủ này thuộc về gì? Triền cái. Rất khó sửa. Cái này phải chứng thiền, chứng được chánh niệm tỉnh giác mới diệt được cái mê ngủ này. Đó, còn cái mà à triền cái, còn cái mà trong cái bản năng không có cái mê ngủ vì nó nằm triền cái diệt là hết. Giờ trong bản năng kiết sử thì nó những cái khác nó sâu hơn. Đại khái là như vậy.
[1:01:56]Đó là bản năng hưởng thụ, ngủ ngon quá cứ thích ngủ bởi vì thích hưởng thụ. Đó, ta nhớ bốn cái như vậy. Nghe thầy giảng bài này có dễ ngủ không? Bài này nghe rất dễ ngủ, bởi vì bài này đang nói về những điều rất là chuyên sâu nha trong nội tâm. Nên nếu mà người nãy giờ mà nghe thầy nói mà bắt đầu thiu thiu thiu thiu lên mây là rất chính xác, rất đúng với bài này. Đây là bài dùng để ngủ nha. Nghe cái bài này là nghe bài rất là dễ ngủ. Nên thấy ai ngồi ẹo qua ẹo lại ngáp ngáp là thầy biết là đúng bài này. Cái bài này nó đặc điểm của nó là như vậy, càng nghe càng ngủ. Buồn ngủ. Giờ thầy nhắc lại chút xíu cho thuộc bài nha,
[1:02:38]để quan sát nội tâm của mình khi mình sai mình biết nó thuộc về cái gì. Cái sâu nhất của cái sai là gì? Vô minh. Rồi giỏi. Cái sai thứ hai là gì? Cạn hơn là gì? Kiết sử bản năng nha. Cái sai cạn hơn chút nữa là gì? Triền cái. Cái sai gần nhất là gì? Thói quen nha. Nên ông bà mình hay nói câu là gì? Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt là như vậy đó. Quen tay, thấy người ta cái thò tay lấy thì dĩ nhiên nó cũng từ cái bản năng tham lam, từ cái triền cái tham lam nhưng nó cũng từ cái thói quen. Tập khí là gì? Thích móc túi ăn cắp đồ của người ta, cũng là một thói quen. Đó, nó từ vô minh mới có chuyện ăn cắp người ta.
[1:03:21]Nó vì cái bản năng tham lam mới ăn cắp đồ của người ta. Nó vì cái triền cái tham mới ăn cắp đồ người ta và nó cũng vì thói quen mới thò tay ra lấy đồ người ta. Đó là những lớp sai. Nói tham nhưng mà sự thật nó có rất nhiều rất nhiều lớp. Rồi cuối cùng là cái thói quen là nó biến thành hành động nha. Khi ta làm cái hành động sai thì nó đi từ vô minh, kiết sử, triền cái và thói quen, nhớ như vậy. Đúng rồi đó. Vậy là từ đây mình quan sát mình coi mình đang thuộc ở mức độ nào và quan sát người người khác cũng như vậy. Ừm.
[1:03:58]Thì bây giờ thế này
[1:04:01]à hỏi a có người hỏi ta chứ, "À nghe nói chị tu thiền hả?" Cái mình nói, "Dạ tôi tu thiền." Cái người kia mới hỏi, "Tu thiền để làm gì?" Thì mình trả lời là, "Tu thiền để cái gì, để thanh tịnh nội tâm. Để đừng có bị vọng tưởng. Trong tâm không suy nghĩ gì nữa, để cho nó thanh tịnh trống trải." Đúng không ạ? Câu trả lời đó đúng chưa? Đúng chưa? Quá đúng rồi chứ gì nữa. Đó là câu trả lời hết sức là căn bản về thiền nha. Nếu ai hỏi ta là tu thiền để làm gì? Thì cái câu ta trả lời hết sức căn bản là tu để thanh tịnh nội tâm, để tâm không bị vọng tưởng, không có suy nghĩ và nó được trống rỗng. Thì đó là câu trả lời hết sức căn bản thì người ta sẽ hỏi
[1:04:50]tiếp, "Nếu tâm không suy nghĩ thì cái tâm đó có cái lợi gì?" Thì vì thường thường là người ta phải suy nghĩ mới tìm ra được điều này, mới làm ra được điều kia. À người Tất cả mọi điều trên thế gian này, mọi sự thành tựu, mọi cái công trình vĩ đại của nhân loại từ xưa tới nay đều do cái gì? Do con người biết suy suy nghĩ mà thành. Nếu không có suy nghĩ, thế giới này không có chuyện gì xảy ra cả, không ai làm gì cả. Cho nên bây giờ bạn nói là bạn tu thiền à và tu thiền làm gì, bạn nói là thiền để tâm được thanh tịnh không suy nghĩ thì như vậy có phải bạn đang đi ngược lại với cái sự phát triển văn minh của thế giới nhân loại không?
[1:05:40]Thì ta trả lời làm sao?
[1:05:46]Hiện nay á bên nước Anh khoảng 300 cái trường học đã đưa thiền vào dạy. Một số trường học ở Tây Ban Nha cũng đưa thiền vào dạy. Bên Ấn Độ thì đưa thiền rất nhiều vào trong nhà tù và trường học, bệnh viện. Cái hãng Samsung ở Hàn Quốc đều bắt cái nhân viên mình phải ngồi thiền rồi mới làm việc.
[1:06:07]Một số cái công ty của Nhật Bản đều cho các nhân viên mình nghiên cứu về thiền và thực tập thiền. Quân đội lính của đặc nhiệm của Mỹ bắt cũng phải tập thiền. Tức là ngày hôm nay thế giới thấy lợi ích của thiền rất là lớn và cũng biết nó rất là khó cho nên không có đưa một cái ào vô liền để dạy khắp nơi, mà họ thử nghiệm, họ đưa vào dần dần dần dần những cái môi trường mà rất cần và rất là có tri thức. Họ phải đưa thiền vào vì họ thấy thiền rất là lợi. Mà trong khi ban đầu thiền chỉ là cái gì? Thiền chỉ là giữ tâm thanh tịnh không suy nghĩ. Mà như ta đã biết, không suy nghĩ thì không làm gì cả.
[1:06:51]Mà nếu nhân loại này từ xưa tới nay không ai làm gì cả thì ta làm gì có cái nền văn minh rực rỡ như ngày nay. Ta có cái nền văn minh rực rỡ như ngày nay chỉ bởi vì biết bao nhiêu thời đại con người đã đã suy nghĩ rồi hành động. Bây giờ tập thiền ngược lại không suy nghĩ tức là không hành động nữa thì có phải là nền văn minh của nhân loại dừng lại hay không?
[1:07:19]Ai trả lời được câu này khen hay.
[1:07:33]Thầy có cần trả lời hôm nay không hay là hẹn sang năm trở lại để trả lời?
[1:07:44]Khi thầy trả lời câu này thì ta sẽ hiểu thêm một mảng lớn về tâm. À. Hồi nãy ta nói tâm mình là vô minh phải không ạ? Tâm mình chứa đầy những sai lầm. Kế tiếp là bản năng kiết sử, triền cái và những thói quen xấu. Thấy tâm mình là như vậy. Rồi ta tu thiền để ta thanh tịnh cái suy nghĩ, ban đầu là thanh tịnh cái suy nghĩ. Ta nói rằng tu thiền để hết suy nghĩ nhưng mà những cái cái sai lầm nó không có cái chữ suy nghĩ. Những cái sai lầm ta gồm có gì? Vô minh, bản năng, triền cái, thói quen xấu, không có chữ suy nghĩ. Mà ta thu tu thiền thì là diệt trừ cái suy nghĩ, làm cho thanh tịnh cái suy nghĩ.
[1:08:39]Vậy khi ta thanh tịnh cái suy nghĩ ta vẫn chưa nói đến triền cái à thói quen xấu, triền cái, kiết sử và vô minh, ta vẫn chưa nói. Khi ai hỏi ta tu thiền làm gì, ta nói cái thứ năm: thanh tịnh nội tâm, dừng lại cái suy nghĩ. Nhưng cái sai trong tâm ta thì gồm bốn cái kia: một là thói quen xấu, hai là triền cái, ba là kiết sử, bốn là vô minh. Mà tu thiền thì là cái thứ năm: thanh tịnh cái cái cái vọng tưởng lại, là cái thứ năm.
[1:09:21]Hôm nay vỡ ra được nhiều vấn đề chưa? Nhìn thấy thú vị chưa? Đó. Ai hỏi tu thiền nói là để không suy nghĩ là cái thứ năm, nhưng mà còn bốn cái trước ta chưa đụng tới: thói quen xấu nè, triền cái, kiết sử, vô minh. Bốn cái chưa đụng tới. Mà chỉ ngang cái không suy nghĩ thôi, ngang đây đã rất nhiều tranh cãi, rất nhiều nghi vấn. Nghi vấn là gì? Nhân loại tiến bộ do người ta suy nghĩ. Vậy dừng suy nghĩ có phải là ngừng sự tiến bộ của nhân loại lại hay hay không? Và cái câu trả lời là no. Không. Vì sao vậy? Vì tâm ta có một đặc tính, tâm ta có một đặc tính. À hôm nay ta nói hiểu về tâm rồi thì cái chỗ này là một cái chỗ mà
[1:10:09]hết sức là khoa học, hết sức là thú vị, hết sức là triết lý. À. Ví dụ như là
[1:10:22]Nước. Nước là gì? Ta sẽ định nghĩa nước là gì?
[1:10:33]Mà ta đi ta hỏi từng người.
[1:10:38]Đầu tiên ta sẽ hỏi một một nhà thơ: "Nước là gì?" Thì nhà thơ sẽ trả lời ha: "Nước là những cơn mưa ha rơi trong buổi chiều tà, và đọng thành những cái vũng, và thấm ướt vào vai em." Hỏi ông hỏi ông nhà thơ ổng nói điệu bồng bồng đâu không biết nữa mà ổng định nghĩa nước là như vậy. Ta nghe ta cũng không hiểu lắm. Ta mới hỏi ông nhạc sĩ: "Nước là gì?" Thì ông nhạc sĩ ổng sẽ trả lời câu này:
[1:11:14]"À nếu anh hỏi tôi nước là gì thì tôi tôi sẽ phân loại nhiều loại nước. Nước là cái gì đó nó đọng lại trên con mắt của người tôi yêu thương à sau nhiều năm xa vắng." Ổng nói mình chả hiểu luôn. Thì ra ổng muốn nói về nước mắt. Rồi mình gặp một vận động viên hỏi: "Nước là gì?" Nói: "Không có đó chết liền á, không có đó chạy đua không nổi á." Thì là ông này nói về cái nhu cầu sử dụng nước của cơ thể. Tức là ta hỏi ba ông là ba ông trả lời khác nhau rồi đó. Ta hỏi bác sĩ: "Nước là gì?" Nước nói: "Nước là một cái loại dung dịch mà giúp cho việc trao đổi chất trong cơ thể được diễn ra và giữ cho cơ thể khỏe mạnh,
[1:11:54]thiếu nước chết liền á, phải uống nước cho đủ á." Đó là ta hỏi ông bác sĩ. Rồi ta hỏi một cái ông à thợ hồ: "Nước là gì?" Nói: "Không có nước sao trộn hồ? Sao mà xây nhà? Nước là để trộn hồ." Cũng với nước thôi. Rồi bây giờ ta hỏi một ông thuyền trưởng: "Nước là gì?" Ông kia nói: "Trời ơi, đừng hỏi anh. Nước mà nó dâng lên cao mà nó thành sóng đập vô tôi lật thuyền tôi chết liền, tôi không về thăm vợ thăm con tôi được à. Cho nên đừng hỏi tới nó nữa, nước là điều bí mật và điều sức mạnh của đại dương nha. Nên ráng mà phải tôn trọng nước, đừng có đụng tới đó. Nước là điều bí ẩn à của cuộc sống." Ta hỏi mấy ông
[1:12:29]rồi, ông mỗi ông trả lời khác nhau hết trơn. Vậy nước là gì? Ta hỏi một nhà hóa học, nói: "Nước H2O." Nước gồm hai nguyên à hai nguyên tử hiđrô kết hợp với một nguyên tử oxi à gắn lại theo một cái mối nối nó có những cái hóa trị như vậy và thành một tổ chức bền vững. À. Vậy ta hỏi một cái ông à vật lý: "Nước là gì?" Ông nói: "Nếu tách được hai nguyên tử đó ra thì ta sẽ có một cái nguồn oxi và hiđrô vô tận có thể tạo thành năng lượng xanh và tránh được ô nhiễm cho cho thế giới này." Ta hỏi mỗi ông mỗi trả lời khác nhau hết trơn. Vậy nước là gì? Nếu thôi để cho mấy ông cứ cãi nhau, mình không cãi nữa, mình hỏi:
[1:13:16]"Tâm là gì?" À. Tâm là gì? Cho nên ta sẽ có những câu trả lời: Ta hỏi một nhà thơ: "Tâm là gì?" Thôi, giờ mình đi hỏi vòng vòng nữa mệt lắm thôi không nói nữa. Giờ mình hỏi ngay trong pháp hội này: Khi chúng ta tu thiền như vậy thì tâm là gì?
[1:13:38]Khi tâm này động thì tâm đó là vô minh, tâm đó là kiết sử, tâm đó là triền cái, tâm đó là thói quen xấu, tâm đó là khổ đau, tâm đó là ích kỷ, tâm đó là hẹp hòi, tham lam, sân hận, hơn thua. Tâm nó là như vậy. Nhưng cũng cái tâm đó, nếu ta được thanh tịnh, được kiểm soát, có tu tập thiền định thì có tu dưỡng về đạo đức nha, có thực hành về đạo đức, có tập cái thói quen tốt đi nhặt rác, có tập cái thói quen tốt lấy tiền ra bố thí, có tập cái thói quen tốt là an ủi người già neo đơn, có tập cái thói quen tốt là thấy tượng Phật thì quỳ xuống kính lễ, tập cái thói quen tốt thấy kinh điển là quỳ xuống mà tụng niệm thì cũng cái tâm đó thôi. Nhưng bây giờ đã trở thành gì?
[1:14:32]Trở thành điều mầu nhiệm của cuộc sống này. Chứ nếu tâm chỉ là những điều sai thì không có ai giác ngộ được cả. Nhưng vì tâm nó cũng như nước vậy. Có thể là ướt vai em, có thể là ướt gót chân sen, có thể là tạt sình lên mặt người ta rồi oánh lộn nhau một trận, có thể là cái nước để truyền dịch để cứu người và có thể thành cơn sóng, cơn sóng thần cuốn phăng đi hết tất cả, cũng là nước. Thì tâm này cũng vậy. Nếu xấu thì tâm này cực xấu, nếu tốt thì tâm này cực tốt, tùy cách ta xử lý, tùy cách ta tu hành. Nên khi nói rằng một người hỏi ta tu thiền để làm gì? Ta nói: "Để tịnh hóa nội tâm, để thanh tịnh nội tâm không
[1:15:26]có suy nghĩ." Thì người ta sẽ hỏi mình một câu: "Nếu không suy nghĩ thì anh là người đóng góp cho việc dừng lại cái nền văn minh của nhân loại?" Thì cái câu trả lời như thế này: "Không. Tâm này nó không trở nên ngu khi ta dừng sự suy nghĩ lại, không có chuyện đó. Anh đừng tưởng rằng hễ suy nghĩ thì người ta khôn mà không suy nghĩ thì người ta ngu. Cho nên đừng tưởng rằng à nước phải chảy thì anh mới có một dòng sông. Không. Có những khi nước trong cái sự thanh tịnh, lắng lỏng, lắng đọng mà yên lắng tột cùng của nó, ta nhìn thấy cả đất trời ở trong đó. Chứ không phải hễ nước là phải chảy. Mà có khi nước trong cái trạng thái cực kỳ yên tĩnh
[1:16:23]lại có lợi những cái điều lợi khác rất tuyệt vời. Chứ không phải hễ nước là phải chảy. Còn cũng vậy, hễ tâm không phải hễ nói tới tâm thì phải suy nghĩ. Mà có khi tâm không suy nghĩ, ở trong đó hiện ra vô vàn điều lợi ích. Điều lợi ích thứ nhất: Giống như là mặt trời, mặt trăng và muôn sao của trời, của đất đều hiện rõ nơi cái hồ nước trong thanh tịnh, thì cũng vậy, nơi tâm dừng sự suy nghĩ thì tất cả vạn hữu đất trời bày ra rõ rệt rõ ràng không thiếu gì cả. Nên cái người mà tâm thanh tịnh chính là người hiểu hết tất cả. Đây là câu trả lời." Và một điều nữa:
[1:17:25]Chúng ta có công nhận rằng trong tâm ta vừa có điều tốt, vừa có điều xấu không? Có phải không ạ? Vì nếu không có điều tốt, ta đã không theo Phật tu hành, nhưng vì ta vẫn có điều xấu nên ta chưa thành Phật. Nên tâm ta vừa có điều tốt, vừa có điều xấu. Làm cho tâm này mất dần điều xấu và chỉ còn lại điều tốt thì một trong những chìa khóa quan trọng chính là thiền định, thanh tịnh nội tâm, dừng cái vọng tưởng lại. Đây là một phương pháp. Thì người ta sẽ cãi, người ta sẽ nói: "Bây giờ nếu muốn tâm này tốt thì phải suy nghĩ những điều tốt chứ tại sao là không suy nghĩ?" À, người ta sẽ thắc mắc người ta hỏi chúng ta như vậy:
[1:18:12]"Nếu muốn tâm này tốt thì phải suy nghĩ nhiều điều thiện chứ đâu phải là dừng sự suy nghĩ?" Ta suy nghĩ điều xấu thì tâm ta xấu, ta suy nghĩ điều tốt tâm ta tốt, còn bây giờ anh chơi anh dừng cái sự suy nghĩ lại, không tốt không xấu thì đâu được nói rằng vì có thiền định, có dừng sự suy nghĩ mà tâm anh trở nên tốt? Ta sẽ thắc mắc điều này. Và cái câu trả lời của chúng ta thế này:
[1:18:46]"Tính chất của tâm: Càng động càng xấu. Nhớ giùm như vậy. Cũng giống như tính chất của nước: Càng chảy mạnh, càng xoáy mạnh thì càng nguy hiểm. À. Nước mà chảy như thác lũ, mình không dám bước. Lỡ lọt chân vào rớt té chết liền. Hay là nước mà nó xoáy xoáy xoáy, lỡ lọt vào con xoáy đó bị cuốn tuột xuống đáy, chết liền. Còn nước chảy êm ả êm ả, ta có thể tắm trong đó, ta bơi thuyền trên đó vì đó là dòng nước cái gì? Yên lành, hiền hòa. Thì tâm ta cũng vậy, tâm càng động càng nguy hiểm, càng xấu, đó là tính chất của tâm. Tâm càng thanh tịnh thì càng hiền thiện. Nhớ như vậy, đó là tính chất của tâm.
[1:19:32]Vì vậy, muốn cho tâm hiền thiện thì phải làm cho tâm thanh tịnh. Muốn cho tâm thanh tịnh thì tâm phải hiền thiện. Muốn cho tâm hiền thiện thì phải làm cho tâm thanh tịnh. Muốn cho tâm thanh tịnh thì phải làm cho tâm hiền thiện." Thầy nói vậy tới sáng mai luôn cũng chưa xong.
[1:19:59]Hai cái đó nó đi song đôi với nhau, cho nên một cái nội tâm đạo đức, hiền thiện và một nội tâm thanh tịnh, sáng suốt là nó theo nhau, hỗ trợ nhau, tương ưng với nhau. Đó là lý do mà chúng tôi phải tu tập thiền định. Trên con đường mà ta đi tìm một nội tâm thánh thiện, đạo đức, thì ta phải đi qua con đường thiền định. Chúng ta thấy một điều thế này: ví dụ khi một người tâm thiền định có thiền định, tâm có thanh tịnh bớt đi, chưa hoàn toàn thanh tịnh đâu, nhưng có thanh tịnh. Bây giờ khi ta một bị một người khác nói nặng, cái ta vừa mới muốn muốn tự ái, muốn nổi sân, nhưng do ta có công phu thiền định
[1:20:50]trước đó, cái ta thấy được cái sân nó nổi lên, ta thấy được lên, ta không cho nó chi phối mình, là nó tắt. Còn cái người không có nội tâm thanh tịnh, khi bị người ta nói nặng một cái, cái tự ái, sân nó nổi lên và ta phát ra thành lời nói liền, phát ra thành thái độ liền. Hai cái đó nó khác nhau. Nên cái người mà tâm thanh tịnh, họ kiểm soát được những cái tật xấu của mình, kiểm soát được những cái triền cái, bản năng của mình, kềm nó lại. Diệt thì chưa được đâu, nhưng kềm nó lại. Còn cái người mà không có cái tâm thanh tịnh, tức là cái thứ năm là vọng tưởng đó, thì những cái xấu nó nổi lên, nó chiếm trọn tâm hồn, thế là ta nói bậy, ta làm bậy, ta có thái độ bậy.
[1:21:33]Nó khác nhau. Vì vậy, một cái người mà muốn xây dựng một cái thế giới văn minh, tiến bộ, thì đó là người phải có đạo đức. Mà muốn có đạo đức, thì người đó phải thiền định. Nhớ như vậy, vì thiền định và đạo đức là đi song đôi với nhau.
[1:22:00]Ta có thể nói rằng: à tôi tu theo Phật và tôi tu pháp môn này, tôi tu pháp môn kia, vì đạo Phật có tám vạn bốn ngàn pháp môn. Nói anh pháp môn nào kệ anh, tôi không biết, mà nếu anh không thể làm cho tâm anh được thanh tịnh, thì tôi không tin anh là người có đạo đức. Phật nói tám vạn bốn ngàn pháp môn để làm chi? Để gom tất cả tâm phiền não chúng sinh lại thành một cái điều chung duy nhất là một nội tâm thanh tịnh trong thiền định, nhớ như vậy. Chứ không phải nói tám vạn bốn ngàn pháp môn để chia rẽ chúng sinh ra thành tám vạn bốn ngàn cái tông phái khác nhau. Nói tám vạn bốn ngàn pháp môn để gom hết tám vạn bốn ngàn loại
[1:22:45]chúng sinh, loại phiền não, gom về đưa lại đưa lại đưa lại rồi chung trong một cái pháp môn duy nhất là thiền định. Nên ai tu gì thì tu, rồi cuối cùng phải thanh tịnh được nội tâm của mình. Ví dụ người ta nghe nói người đó tu Tịnh độ niệm Phật, người ta cũng chưa nói gì. Mà nếu người đó niệm Phật mà không hướng về thiền định thì niệm Phật này sai. Nếu người đó niệm Phật mà hướng về nội tâm thiền định thanh tịnh, người đó niệm Phật đúng. Ta nghe người đó trì chú, ta cũng chưa nói đúng sai, nhưng mà người đó trì chú chỉ để đi tìm quyền năng, ta nói người đó trì chú sai. Còn nếu người đó trì chú để cuối cùng đưa về một nội tâm thanh tịnh không
[1:23:31]còn vọng tưởng, trở thành thiền định, thì người đó trì chú đúng. Nên nói tám vạn bốn ngàn pháp môn để chi? Gom hết tất cả tám vạn bốn ngàn phiền não chúng sinh lại, đưa vào một con đường chung duy nhất là: Giới, Định và Tuệ, chứ không có nhiều.
[1:23:52]Nên ai mà dùng cái thành ngữ tám vạn bốn ngàn pháp m... pháp môn để biện minh cho việc mình tu một cách tự do, thì đó là một người hiểu nhầm, đáng thương. Còn ai hiểu rằng: Phật dạy tám vạn bốn ngàn pháp môn, cuối cùng chỉ đưa về tam vô lậu học: Giới, Định, Tuệ, người đó có chánh kiến trong trong Phật pháp. Nên vì vậy,
[1:24:26]ta vất vả tu tập thiền định
[1:24:32]là để đi đúng lại con đường mà Phật dạy từ ngày xưa. Mà nói như Sư thúc Huệ Vinh, nó tạo thành cái năng lượng cho cuộc sống của chính mình và tạo thành cái năng lượng cho toàn thể đạo Phật. Và cũng sẽ là tạo thành cái năng lượng cho cái hành tinh của thế giới loài người này. Nên công đức của người tu thiền rất là lớn, mặc dù tu thiền là một điều hết sức khó khăn, vất vả.
[1:25:04]Để tu thiền, ta nhớ cần có mấy cái điều thế này: thứ nhất là cần phước rất là nhiều, cho nên những người nào mà tu thiền phải là người lúc nào cũng phụng sự, cống hiến, giúp đỡ, tử tế mọi người, không bao giờ tiếc công, tiếc sức. Hồi nãy, Sư thúc Huệ Vinh có khen ngợi, nói: kì lễ hội này có một điều mà được chính quyền khen là tuyệt không thấy rác. Và chính quyền họ mới khen: chùa Quán Thế Âm năm nay đã quá tiến bộ, giữ sạch sẽ cái khung cảnh, khuôn viên trong lễ hội, tuyệt không rác. Và Sư thúc nói thêm: chính quyền đâu có biết là của sư huynh. Tức là những thanh niên, những Phật tử của mình là không bao giờ để một miếng rác nào nằm lâu trên mặt đất.
[1:25:54]Ai đó vô ý thức thả miếng rác xuống cái sân chùa, thì lập tức có một bàn tay ngọc, bàn tay ngà nhặt lấy liền, không cho cái rác để dưới đất nữa. Ừ. Và nếu ta hỏi rằng: cái bàn tay nào đẹp nhất trên cuộc đời này? Thì bây giờ ta có thể yên tâm trả lời rằng đó là bàn tay nhặt rác. À, vỗ tay đó, chứ không phải đó là bàn tay búp măng, à không phải đó là bàn tay mà đeo nhiều nhẫn, không phải không phải, đó không phải là bàn tay mà làm nail kỹ lưỡng, không phải, mà chỉ là cái bàn tay mà biết nhặt rác nơi công cộng mà thôi. Cho nên ai muốn mình có bàn tay đẹp thì người đó phải làm sao? Thường xuyên mà đi đi nhặt rác nha,
[1:26:44]chỉ có bàn tay nhặt rác mới là bàn tay đẹp, nhớ như vậy. Nên ta cần cái phước rất nhiều để ta tu tập thiền định. Thứ hai, ta cần phải tu dưỡng đạo đức rất nhiều, vì đạo đức và thiền định là một. Người càng có đạo đức thì càng dễ nhiếp tâm thiền định. Và thứ ba, ta cần có một nội lực tiềm tàng trong cơ thể
[1:27:10]thì mới hỗ trợ cho thiền định, lạ như vậy. Mà tại sao mà nội lực nó lại hỗ trợ cho thiền định? Nội công, khí công nó lại hỗ trợ cho thiền định thì một lúc khác, có thể sang năm ta sẽ gặp lại để phân tích bài này, tới cả năm lận ha. Ừ, thì thấy hết giờ rồi. Nên ta sẽ gặp lại.
[1:27:36]Nãy giờ ta nói rằng là tâm ta là vô minh, phải không ạ? Đó là điều ta xác định đầu tiên, tâm ta là vô minh. Nhưng ta cũng có một niềm hy vọng rất là lớn, cũng cái tâm đó, nếu tu đúng thì sẽ trở thành giác ngộ nha. Vậy Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
[1:28:02]Phật.