[0:10]Tôi xin phép giới thiệu tôi là Phúc Mỹ. Xin chia sẻ với hội chúng thế này, tức là cách đây hai năm á, khi đạo tràng Phật Tích ở Moskva bắt đầu được thành lập ấy thì có thể nói rằng tất cả những bài giảng của thầy, băng đĩa của thầy đã trở thành cái nguồn sống chính cho tất cả các đạo hữu của đạo tràng Phật Tích cho đến nay. Và có thể nói rằng đối với tôi, đó là cái nguồn tri tuệ duy nhất mà tôi nhận được sau khi đi quy cách đây 20 năm. Và thực sự là cá nhân tôi thì rất cảm kích và ngày hôm nay đây được mời thầy diện trong chính ngôi nhà của mình thì chắc chắn đấy sẽ là ước mơ tôi nghĩ là của rất nhiều nhiều con người.
[0:48]Tôi rất muốn có một lời tri ân với thầy, nhưng mà cái duyên đó cũng muốn là tất cả mọi người cùng được chia sẻ. Lời thì không thể nói hết, chúng ta sẽ cùng hát đồng ca một bài. ...sân hận. Ánh đạo thầm bóng tiến trần gian.
[1:10]Dù bao nhiêu gian khổ, dù gặp nhiều nguy khó, lý tưởng chúng con vẫn toàn toàn.
[1:22]Thầy là bóng cây che mát chúng con. Thầy là ánh sáng dắt dìu lòng con. Thầy là con thuyền, thuyền thắp hướng cho chúng con đến bến bờ.
[1:50]Người thầy trong bài hát chính là người thầy đang hiện diện trước mặt chúng ta đây, và tôi cũng cảm ơn các bạn đã cùng với tôi hát chung một lời tri ân với thầy. Bây giờ để bắt đầu, con xin cung thỉnh Thượng tọa. Lẽ ra là con cũng muốn là tất cả mọi người cùng đứng lên đảnh lễ thầy, nhưng mà trong cái bối cảnh này thì con cũng xin thầy hoan hỷ cho ạ. A Di Đà Phật. Tôi thầy kính thưa tất cả quý Phật tử nha! Mọi người có thấy vui không ạ? Có ạ! Vì sao chúng ta vui? Vì sao chúng ta vui? Có phải vì ta được ăn ngon không à? Không ạ! Có ai cho ăn miếng nào đâu mà ngon! Có phải vì ta ở trong nhà đẹp không à?
[2:30]Thì nhà rất là đẹp, nhưng mà cũng không phải là vì căn nhà đó. Vậy ta vui vì cái gì?
[2:40]Ta đã nói đến gần rồi đó, ta nói đến gần lắm rồi đó. Thế thì ta vui vì điều gì? Đạo Phật ạ. Đúng đúng, bà bà già này nói đúng.
[2:54]Thực sự là vì nãy giờ ta vui với nhau vì ta có đạo lý, phải không? Chính cái đạo lý làm cho ta ta vui. Nhưng mà thực sự đạo lý có đủ để làm cho ta vui hay không nếu... nếu ở nhà ta là nợ đang đòi, nhà đang bị dột, cơm không có, có vui nổi không?
[3:16]Không chắc. Không chắc là đạo lý sẽ làm cho ta vui được, nếu mà những vấn đề gay gắt thực tế trong cuộc sống chúng ta không giải quyết ổn thỏa. Cho nên vì vậy, thực sự là khi ta ngồi đây ta thanh thản, ta nói đạo lý cho nhau nghe, ta hát một bài nhạc cùng vui với nhau bởi vì những vấn đề cơ bản cuộc sống tạm yên, phải không? Ta không phải bận tâm nữa. Trong giây phút này ít ra ta tạm yên những việc ở phía sau ta. Vì vậy ta vui với đạo lý. Có đúng không ạ? Đây là thực tế là vậy đó. Cho nên vậy thầy cũng muốn nói đến mà trong cái cuộc sống của chúng ta vậy là những vấn đề cơm ăn áo mặc coi vậy chớ nó đánh vào tâm hồn ta rất là gay gắt á, không phải dễ đâu.
[4:04]Có lần thầy nói thế này, thầy nói ví dụ như một cái người nghèo đói, không nhà ở, không cơm ăn, lúc đó trong tâm họ nghĩ điều gì? Trong tâm họ nghĩ điều gì? Chỉ đi kiếm cái gì ăn thôi, không còn nghĩ gì khác được nữa hết. Cái bụng cồn cào cồn cào chỉ lo nghĩ cái gì ăn. Rồi bất chợt là gặp một người tốt bụng, cái họ cho một miếng bánh mì, ăn qua qua cơn đói á thì lúc đó là còn bị thúc bách như lúc nãy nữa không? Hết rồi, nhưng mà sau đó thì sao? Tiếp tục, phải không? Bắt đầu nó không còn bị thúc bách trong hiện tại nhưng mà lo tới buổi chiều, lát nữa tới chiều không biết kiếm cái gì ăn, có ai cho nữa hay không.
[4:48]Mà có nghĩ là có phải liều lĩnh ăn cắp hay không? Còn nếu không ăn cắp thì liệu có xin được ai hay không? Trong đầu chỉ căng thẳng bấy nhiêu đó thôi. Vì chúng ta sinh ở cái cõi này, chúng ta xuất hiện ở cõi này, những vấn đề cơ bản của cuộc sống, miếng ăn, miếng mặc thực sự quay quắt với chúng ta dữ dội lắm. Và vì vậy, Đức Phật mới nói rất là rõ: trong Bát Chánh Đạo, ta phải có cái Chánh nghiệp rất là dày rồi ta mới đi vào Chánh niệm, Chánh định được. Tức là phúc ta phải rất lớn, ta bắt đầu mới đi sâu vào tâm linh thiền định được. Đó là điều tất yếu mà Đức Phật của ta rất là sáng suốt khi vạch
[5:24]ra con đường Bát Chánh Đạo như thế này, không khác được. Cho nên vì vậy, ta đến với đạo Phật, ta cũng phải hết sức là đi tuân thủ điều này, hay nói đúng hơn là thực tế á. Không thể có một người thiếu phúc, nay đói mai khổ, không đầy đủ gì cả mà mở miệng thì cứ nói chuyện giác ngộ trên mây xanh, nói chuyện Phật tánh, chân tâm, không ta không người, nói chuyện giải thoát thế này thế kia là không đúng, không hợp lý. Ví dụ như ta biết là người đó ngồi vậy thôi chứ đằng sau lưng là nợ đòi, bên kia là vợ cằn nhằn, người nữa là con khóc, nhưng mà ngồi với ông bạn thì cứ nói chuyện đạo, nói chuyện trên mây là cuộc đời này là hư vô,
[6:06]là tạm bợ, không thế này không thế kia, thực sự lời đó chỉ là lời nói dối. Vì nó không đúng tiến trình, mà người đó gượng mà làm gan mà nói thôi chứ không đúng tiến trình. Đi con đường đạo Phật là vậy, thực sự là ta phải có cái phúc cho dày trước. Ta phải miếng ăn, miếng mặc bảo đảm ổn định, ta không còn phải bận tâm bức xúc vì những hoàn cảnh trong xã hội rồi mới nói chuyện tâm linh thiền định. Đó là điều tất yếu và Phật cũng đã vạch ra như vậy trong Bát Chánh Đạo. Bây giờ ta trở lại ta nói cái vấn đề mà kinh doanh một chút xíu, tại sống trên đời là ai cũng là một người doanh nhân, không ít thì nhiều.
[6:45]Mà hôm trước thầy có định nghĩa cái chữ doanh nhân nghĩa là gì? Là gì? Kinh doanh, đầu tư và chấp nhận rủi ro, trong đó có yếu tố liều lĩnh. Hôm trước thầy có giảng ở Vietnam CEO mới hôm kia, không thấy Phúc Mỹ đến. Thầy nói cái bài bí quyết để thành công, quan trọng lắm á. Bí quyết để làm sao kinh doanh được phát triển bền vững. Sáng hôm qua thầy lại nói lại một lần. Nhưng mà hôm trước á thì thầy nói rất là kỹ cái bí quyết để thành công, hôm ấy chị Lộc cũng không nghe. Hôm nay thôi thầy không muốn nói lại, hôm nay thầy chỉ muốn nói cái điều là niềm vui của một doanh nhân. Khi nào thì người doanh nhân có niềm vui?
[7:21]Khi nào thì người doanh nhân có niềm vui? Chính xác, khi công việc làm ăn ta phát đạt, ta có lãi, ta nuôi được cái nhân viên của ta. Đó, thứ nhất là công việc ta thành công. Mà hễ cái nghề gì thì cái cái thành công của nghề đó chính là niềm vui của ta. Ví dụ, một nhạc sĩ vui là vì cái gì? Ta viết được một khúc nhạc hay, được mọi người công nhận, phải không? Vân vân như vậy. Bây giờ người doanh nhân cũng vậy, cái niềm vui trước hết là cái thành công trong trong việc kinh doanh phát triển. Kế đó là cái gì ạ? Việc khác nữa làm cho ta vui nữa là cái gì?
[7:59]Vấn đề đó hơi hơi xa rồi, thầy muốn nói những điều gần gần trước rồi từ từ tới những điều đó. Gia đình, chính xác! Nghĩa là đối với công việc kinh doanh thì ta thành công, nhưng đối với gia đình ta hạnh phúc. Nghĩa là tuy ta rất bận vì việc kinh doanh, nhưng gia đình ta chồng ta, vợ ta hỗ trợ ta, đứng đằng sau làm một hậu phương vững chắc cho ta, không có xáo trộn, không có gây gổ, không có bất hòa. Vì có những cái doanh nhân tuy bên ngoài thành đạt về tới nhà là như bãi chiến trường, rất là khổ sở. Thì đó là một cái niềm vui thứ hai, rất là đúng. Niềm vui thứ ba là gì nữa ạ? Yếu tố bạn bè phải không?
[8:34]Bắt đầu có quan hệ xã hội rộng hơn, hơi xa hơn ngoài lĩnh vực kinh doanh một chút, nhưng cũng là những quan hệ tình cảm nhưng mà cũng có thể là bắc cầu để cho những việc làm ăn sắp tới. Nó vừa có cái gì tình nghĩa, nhưng mà nó vừa có cái gì cũng thực dụng vì có thể nhờ những mối quan hệ tốt đó mà ta phát triển được cái mối làm ăn của mình tiếp. Và ta thấy có bạn bè tốt để nương tựa nhau, nương cậy nhau, giúp đỡ nhau cũng là một niềm vui. Niềm vui gì nữa ạ? Giúp đỡ được... Nó hơi xa xa đó, thầy muốn nó gần lại chút xíu. Sức khỏe, chính xác! Chính xác sức khỏe. Không có sức khỏe không có gì nữa.
[9:15](cười) Là bây giờ có để một đống tiền đó mà cái bệnh nặng lên đến chết dần thì tất cả vô nghĩa, phải không? Tất cả vô nghĩa, tại vì chúng ta làm tiền để ta được quyền sử dụng đồng tiền đó, nhưng mà tiền chất đống mà sức khỏe cạn kiệt rồi, sắp chết rồi thì đồng tiền vô nghĩa, hạnh phúc không có nữa. Đúng, cái sức khỏe rất là quan trọng. Gì nữa? Hôm nay năm nay ta nói như một chuyện nói chuyện cho vui thôi. Cái gì làm cho ta vui nữa?
[9:45]Thì bắt đầu ta nói hơi xa hơn, bắt đầu là ta nói tới những việc mà có vẻ là việc thiện, phải không? Là ta đã thành công rồi, ta có sức khỏe, gia đình ta hạnh phúc, bạn bè ta có mối quan hệ tốt hết, bắt đầu ta rộng tay ra làm những việc mà thiện nguyện, không ai bắt buộc ta nhưng mà ta cảm thấy ta cần trải lòng với với cuộc đời. Vì ta nghĩ là đồng tiền ta kiếm được nó nhiều hơn cái mức mà ta cần, cái lợi nhuận ta thu vào được nhiều hơn mức ta cần. Ta ngày ăn mấy bữa ạ? Một người doanh nhân ăn ngày mấy bữa? Có ngày không có bữa nào. Bởi vì sao? Bởi vì người doanh nhân không dám ăn nhiều, sợ bệnh chết á, sợ tiểu đường,
[10:26]sợ huyết áp, cho nên chính là doanh nhân lại không dám ăn nhiều. Một lúc mặc được mấy bộ đồ ạ? Một bộ thôi, lạnh quá thì thêm hai ba bộ, phải không? Sự thật là nhu cầu ta không nhiều lắm, há? Nếu cho đúng không nhiều lắm. Cái giường ta nằm cũng chỉ rộng chừng ấy thôi. Vì ta ráng xài nhiều cho mình thì sao? Bộ đồ hàng hiệu đắt tiền hơn, cái giường nó đẹp hơn, rồi món ăn hơi ngon hơn. Nhưng mà tính ra với nếu một người thành công trong kinh doanh thì cái thu nhập mình nó vượt gấp nhiều lần cái nhu cầu của mình. Vậy tiền dư ta để làm gì? Đây là chuyện bí mật. Bây giờ hôm nay khai hết cho thầy nghe đi.
[11:01]Tiền dư để làm gì?
[11:12]Chưa hả? Sao tôi nghe thì mừng quá vậy ta? Thực sự á thế này, đúng là trước hết là khi tiền mà dư rồi đó, ta chia ra làm tới mấy phần lận. Một phần là tích luỹ để an toàn tài chính, dự phòng rủi khi cái kinh doanh ta có trục trặc, ta còn tiền dự phòng tung ra để lấy lại liền. Cái thứ hai là ta cũng trích một phần tiền ra để quay vòng vốn tiếp tục để có khi phát triển thêm được. Bởi vì tiền nhiều khi bị trượt giá hay thế này bị ngâm vốn đó, ta có cái tiền dư ra. Rồi thứ ba nữa là ta để nuôi sống gia đình trong hiện tại, đó là phần thứ ba. Phần thứ tư bắt đầu mới nghĩ đến làm việc thiện. Thì trong cái bốn phần như vậy trong bốn cái phần như vậy thì
[11:54]tùy lúc và tùy tâm ta mà ta để cái phần nào nhiều hơn. Ví dụ, cái người mà cái nghĩa lớn thì họ lại thích trích nhiều ra để làm việc thiện, nhưng có người thì lo sợ cái trục trặc trong kinh doanh nên cái phần tích luỹ lại nghĩ rằng cho nhiều hơn, vân vân. Mà có người nôn nóng để phát triển thì lại dồn vào cái phần mà để đắp vốn quay vòng công ty nhanh hơn để phát triển lẹ hơn, tức là tùy tâm của mỗi người như vậy. Đã đến đây là thì cái người mà suy nghĩ bắt đầu trích ra một phần để làm việc thiện cái này thực sự là một niềm vui mới. Nó không còn là sự bắt buộc của cuộc sống nữa mà bắt đầu đây là cái sự
[12:31]tự nguyện của ta, mà cái niềm vui của sự tự nguyện này nó lạ lùng. Nó không hình, không tướng, nhưng mà nó nó cao thượng và nó sâu xa trong lòng ta. Ví dụ, bây giờ ta thành công vui đấy, gia đình mình hạnh phúc cũng vui đấy, à sức khỏe cũng vui đấy. Nhưng mà nếu kiểm lại ta thấy ta không bằng hôm đó ta ta về quê ta ta thăm quê ta thấy có ba cái người gia đình nghèo, ta bỏ tiền ra ta xây ba cái nhà tình thương cho họ ở. Mà tính ra ba cái nhà tình thương nó so với ta chẳng bao nhiêu đâu. Ví dụ địa phương họ xin ta, mà ta trở lại ta thăm ta thấy ba căn nhà dột nát ngày xưa mà ta đến bây giờ trở thành ba căn nhà nó khang trang, ấm cúng hơn.
[13:14]Ngày mưa gió, đêm bão bùng cái những người đó họ có chỗ nương thân, ta thấy vui. Có vui không ạ? Ta nhìn lại cái thành quả từ thiện của mình ta thấy vui, và cái vui đó nó cứ đeo đẳng suốt cuộc đời của ta vậy. Những cái vui khác coi vậy chứ đi qua nhanh, còn cái vui việc làm từ thiện á nó nuôi dưỡng tâm hồn ta kỳ lạ. Những người nào đã làm việc thiện rồi hãy suy ngẫm coi thầy nói có đúng không? Có khi việc đó ta quên mất rồi. Có khi là ta cho người đó một căn nhà tình thương hay ta cho cái học sinh nó đi học một chiếc xe đạp cho nó đi học, thật sự ta quên. Nhưng mà cái sức mạnh của cái tình thương,
[13:50]cái sức mạnh của việc thiện á nó cứ đeo đẳng trong tâm hồn ta đeo hoài. Ngay khi ta quên, nó vẫn tồn tại đó để nó nuôi dưỡng tâm hồn của ta. Có những lúc ta buồn, có những lúc ta khổ thì chính những cái lúc mà ta làm việc thiện á nó giữ tâm hồn ta lại không cho ta sụp đổ, không cho ta ta thất vọng ê chề. Đây là điều rất là lạ. Ví dụ, một cái người nào đó trong một lúc nào đó họ bị lừa đảo, họ mất vốn. Trong lúc đó họ bị tình phụ, họ đau khổ. Họ có thể sụp đổ muốn chết được. Có thể là muốn nhảy cầu Chương Dương hay Thăng Long gì đó. Nhảy giờ không biết chết không ta? Sông nước cạn quá chắc cũng không chết.
[14:29]Nghĩa là họ tuyệt vọng đến mức độ như vậy. Nhưng nếu trước đây đã có một lần nào đó lúc mà thành công họ đã cho ai một, hai căn nhà tình thương để sống thì bây giờ họ có đau khổ, họ buồn nhưng mà không bao giờ họ rơi vào tuyệt vọng. Vì cái điều thiện ngày xưa giữ gìn tâm hồn của họ ngày hôm nay, không bao giờ cho họ vào bế tắc và giữ họ đi qua đi qua qua cái khó khăn đó họ đứng lên trở lại. Đây là điều rất là lạ. Nên là chính những điều thiện nuôi dưỡng tâm hồn ta một cách bí mật, bền bỉ và kỳ diệu mà chính ta không tưởng tượng được. Mà lúc đó nếu không có người nhắc ta, ta không nhớ đâu. Ví dụ bây giờ trong có hai người giống hệt nhau, hai cái hoàn cảnh giống hệt nhau,
[15:11]nhưng một người cùng thất bại như vậy là cứ nằng nặc là chạy ra đòi nhảy xuống cầu. Còn một người buồn, cúi mặt, có thậm chí có khi khóc, khóc rồi đứng lên đi tiếp, phấn đấu vượt qua, làm lại tất cả từ đống tro tàn chứ không đi nhảy cầu. Vì sao vậy? Tìm ra hai người biết người kia là lúc mà thành công chỉ hưởng thụ riêng mình, còn cái người này lúc thành công đã có giúp người. Và chính cái giúp người mà chính ông đã quên giữ gìn tâm hồn ông, giữ gìn cuộc đời ông. Cho nên thì nói cái niềm vui ở cái cái điểm này cũng là một niềm vui của người doanh nhân. Mà đây cũng là cái phúc của người doanh nhân.
[15:49]Và ừm chúng ta cũng vừa nói cái niềm vui của người doanh nhân khi mình có dư giả một chút, mình trải lòng làm điều thiện thì nó rất là vui, rồi ta quên, nhưng niềm vui này giữ tâm hồn ta cả đời. Nhưng thầy muốn hỏi thêm một niềm vui khác nữa.
[16:08]Thật ra nó vẫn là việc thiện á, cái đây là ý nghĩa này mà cái sự thành công của ta đã đóng góp vào cái kinh tế của đất nước ta hoặc cái thành công của ta là ta nuôi dưỡng được cuộc sống của bao nhiêu nhân viên của ta. Nó cũng là một việc thiện đấy nha, đó là một ý nghĩa của doanh nhân, một lát thầy nói sau. Tức là khi kinh doanh nó đã thành hình những điều đấy. Bây giờ thầy muốn nói một cái niềm vui khác hơn nữa, hơn cả điều thiện.
[16:33]Ai vừa nói thiền định á? Hai người. Nhường thưởng một kẹo nha, đúng rồi. Chính xác như vậy đó. Niềm vui trong thiền định. Tức là thầy muốn nói điều gì? Thầy muốn nói rằng là thực sự cái người doanh nhân vất vả lắm, chứ không có sướng gì đâu, thấy thì giàu sang đó, nhưng mà cái nỗi lo trong lòng cũng rất là lớn. Tuy nhiên, nếu là một người doanh nhân có phúc ở đời trước, ta được thành công ở nhiều mặt mà cuộc đời ta cứ có niềm vui này đến niềm vui khác, thậm chí đến cái niềm vui là biết làm việc thiện cũng là niềm vui rất là lớn. Nhưng mà rồi vẫn thua một cái niềm vui cuối cùng là niềm vui của thiền định.
[17:18]Và đây là điều mà thầy muốn muốn nói đến nói với những người doanh nhân rất nhiều. Vì sao vậy? Vì sao mà thầy muốn người doanh nhân phải phải tìm được niềm vui trong thiền định? Đố ai biết vì sao? Thường thường ta gặp người doanh nhân ta hay xúi làm việc thiện, ta nghĩ người đó có tiền phải không? Cũng chưa chắc có tiền đâu, nhiều khi tiền vay thấy mồ à, coi bên ngoài chứ vay đầu này đắp đầu kia. Nhưng mà cứ cho là người doanh nhân đó thành công ha, vốn liếng của mình và cũng coi như là đã vui được trong công việc. Nhưng mà tại sao thầy cứ bắt người doanh nhân là phải tập trung tu thiền? Tỉnh tâm, sáng suốt,
[17:56]trí tuệ để làm chi?
[18:01]Giải quyết việc tốt hơn, cũng để người quay lại kinh doanh cho tốt chứ gì. Mục tiêu cũng là vậy chứ gì?
[18:09]Rất nhiều lần thầy giảng cho doanh nhân, thầy đều dụ người ta tu bằng cái cách là phải ráng ngồi thiền để chi? Để kinh doanh dễ thành công hơn. Nghe thầy nói là ngồi thiền nên kinh doanh dễ thành công, ai nấy lật đật ham ngồi thiền quá chừng. Thầy bắt dẹp ghế ra ngồi, ai nấy cũng ngồi. Tại thầy dụ quá. Cái lần thầy giảng ở ngân hàng ANZ, không biết đây bữa đó có ai nghe không nhỉ? À à có một người. Cái thầy nói là ngồi thiền nó sẽ rất là tốt cho việc kinh doanh, vì ta sáng suốt, ta kiềm chế được cảm xúc này nọ đó đó. Cần cho bản lĩnh của một doanh nhân, ồ nghe nói vậy thích quá người ta xúm nhau ngồi thiền quá chừng.
[18:41]Nhưng sự thật thầy nói vậy là thầy nói hơi dối á. Nó không phải. Không phải là cái ý thật của thầy. Ai đoán được ý thật của thầy? Như hôm trước mới vừa rồi thầy giảng ở Vietnam CEO á thì cũng vậy. Thầy cũng nói thiền rất là có lợi cho doanh nhân, làm cho tăng thêm bản lĩnh kinh doanh. Ồ nghe vậy sướng quá mọi người xúm nhau ngồi thiền quá chừng. Nhưng sự thật đó không phải mục tiêu thầy. Đó là thầy dụ thôi chứ không phải thật. Thèm kẹo rồi. Vì sao biết không? Thật ra thế này nè, cứ căn cứ trên Bát Chánh Đạo á, chánh nghiệp ta có rồi thì ta mới đi vào chánh niệm, chánh định được. Tức là người có phúc lớn rồi mới đi vào thiền định được.
[19:18]Mà doanh nhân có phúc không ạ? Không có phúc lớn làm sao làm doanh nhân? Không phúc lớn làm sao làm ông chủ? Mà nói một cái người chưa cần có mức độ mà tới làm ông chủ lớn thôi, họ đã đủ phúc để tu thiền rồi, huống hồ là người doanh nhân. Cho nên thật ra người doanh nhân, cái phúc họ đã đủ và dư để tu thiền, tiếc họ không biết. Cho nên họ hướng cái phúc đó đi vào đi chìm vào trong thế gian trở lại, rất là uổng. Mà lẽ ra cái phúc đó họ hướng một chút xíu, họ trở thành thánh. Vì cái phúc họ cao hơn người thường. Đây mới là cái chủ ý của thầy. Nhưng mà thầy nói, mà các doanh nhân ráng tu làm thánh nha, mọi người chịu không?
[19:58]Không, muốn làm gì? Muốn làm đại gia, muốn làm tỷ phú thế giới. Cho nên thầy mà nói, "Thôi, doanh nhân để tu thiền làm thánh," không ai chịu, nếu nhưng mà thầy nói, "Doanh nhân phải tu thiền để kinh doanh tốt hơn, mình mới làm đại gia được," cái lật đật xúm nhau ngồi thiền. Thành thử là tham á, tham. Nhưng mà nếu tu thiền một thời gian mà đắc thiền rồi, cái lúc mới hiểu ý thầy. Thật sự là ta không cần cái bản lĩnh để kinh doanh nữa, mà làm thánh mới quan trọng. Mà những người doanh nhân đủ phúc để làm thánh. Chỉ có một cái điều là vì không ai hướng dẫn, ta có không có duyên gặp được Phật pháp,
[20:34]ta hướng cái phúc của ta đi vào đi vào trong thế gian trở lại. Đáng lẽ ta đi lên rồi đó, phúc ta đáng lẽ đi lên rồi đó, đó, nhưng mà rồi sao ta lại bẻ nó quay xuống lại với trần gian trở lại, rất là uổng. Mà thầy vừa nói cái người doanh nhân có phúc để có thể làm thánh, à thầy có nịnh không ạ? Đó, không nựng vì nó là thật á, là thánh vì sao vậy? Mấy hôm nay thầy hay phân tích điều này hoài. Như sáng hôm qua, thầy đến với công ty Hapro, tập đoàn Hapro. Thì hôm đó là cô Hằng, cô làm giám đốc á, mời thầy nói chuyện với hết với nhân viên của mình. Hôm đó thì thầy nói thế này, thầy nói: "Mỗi người nhân viên đây là một người chủ."
[21:13]Thì thầy nói thấy mặt ai ngơ ngơ không tin, không tin mình là người chủ. Thành ra cách đây ba thế kỷ á, thì cái điều thầy nói là một điều sai lầm. Vì lúc đó ở châu Âu á, mỗi ông chủ là một con ác quỷ, bóc lột người ta tàn tệ nên gây nên cái sự căm phẫn mà Mác và Ăng-ghen phải viết thành chủ thuyết cộng sản mà quậy tung thế giới lên để bảo vệ cho cái người lao động. Nhưng mà hôm nay, nước ta đi xuyên qua chủ nghĩa xã hội, ta ý thức rất rõ về cái vai trò của người làm công, người nhân viên nên người nhân viên được vị thế cao hơn, được tôn trọng hơn. Nó khác với ba thế kỷ trước. Thầy hỏi mọi người, thầy nói:
[21:52]"Bây giờ trả lời thẳng cho thầy, hôm nay thầy tạm thời là làm quan tòa phán xét, nói thật cho thầy nghe. Ở trong công ty này, mình thấy mình có được cái người chủ tôn trọng không?" Lúc đó hai bà chủ ngồi ngay trước mặt thầy. Thầy nói: "Mọi người nói trả lời thẳng với thầy." Thì một số người đã trả lời là họ cảm thấy họ được tôn trọng. Và hỏi, thầy hỏi dồn thêm một vài câu thì hầu hết mọi người cũng cảm thấy là mình được tôn trọng chứ không phải là mình bị người chủ khinh rẻ. Và thầy hỏi một câu thứ hai, thầy nói là: "Cái đồng lương mà mình nhận được, mình cảm thấy có thỏa đáng không?" Thì thầy thấy mọi người cũng cảm thấy là thỏa đáng. Và thầy hỏi câu thứ ba:
[22:30]"Trong công việc, mình mình có trách nhiệm, mình có tận tụy với công việc của công ty hay không?" Thì hầu hết mọi người đều trả lời là có. Thầy nói như vậy với ba yếu tố đó: Về tình cảm mình được tôn trọng, về quyền lợi, sự thụ hưởng mình thấy có thỏa đáng, và cái thứ ba là cái tấm lòng của mình, cái trách nhiệm mình đối với công ty mình có tận tụy. Với ba điều kiện đó, mình là chủ. Phải không? Người có ba điều kiện đó là chủ, đâu phải là tớ đâu. Có ai cãi được thầy không? Dạ không, không cãi được. Đó là thầy nói trên lý luận logic. Bây giờ thầy nói trên lý tưởng, trên đạo đức. Thì khi một cái người bước vào làm trong công ty
[23:07]mà cảm thấy mình cũng là chủ của công ty này thì người đó sẽ làm việc như thế nào? Hết sức có trách nhiệm và đây là đạo đức. Rồi thầy nói tới lý tưởng. Thầy nói lý tưởng thế này: Bây giờ thế giới có gần có 7 tỷ người, bao nhiêu con người trong 7 tỷ người này thấy mình thực sự là chủ của Trái Đất này? Coi vậy chứ ít. Mà ta cần rất nhiều những con người thấy mình là chủ của Trái Đất này để biết bảo vệ Trái Đất, yêu thương con người trên Trái Đất này, yêu thương sự sống, yêu thương rừng cây, yêu thương từng cái nguồn nước của Trái Đất này. Đó là lý tưởng và ta phải có lý tưởng đó, phải có cái nhận thức ta là chủ của Trái Đất này.
[23:46]Chứ không ta quên, ta chỉ thấy ta là chủ của cái tòa nhà đẹp đẽ này thôi, nhìn ra Hồ Tây thơ mộng ha. Chứ bây giờ ta phải thấy ta là chủ của Trái Đất này để ta yêu thương được cả hành tinh này, đây là cái vấn đề lý tưởng. Và thầy nói gần hơn một chút là ta phải thấy ta là chủ của đất nước này. Có ai thấy mình là chủ đất nước này không? Không. Hỏi: "Ai là chủ?" Nói: "Ông Dũng, ông gì đó, ông Nguyễn Minh Triết gì đó." Không thấy. Ta cần thấy là chính ta là chủ đất nước này để ta yêu thương đất nước này đậm sâu, tha thiết. Mà ta cần rất nhiều con người Việt Nam phải hiểu điều này. Rồi bây giờ nhỏ hơn nữa, ta là công ty trong này,
[24:25]ta phải thấy ta là chủ công ty này để ta có trách nhiệm, ta vui với nỗi vui công ty, ta buồn với nỗi buồn của công ty và cùng nhau đi qua bao nhiêu là thăng trầm. Thầy nói như vậy có ai thấy sai không? Thì mọi người đều đồng tình với thầy. Và trong cái cuộc sống đó, cái người chủ mà xây dựng một cái doanh nghiệp trên cái tinh thần đó, trên cái văn hóa đó mà hôm đó cái cô Hằng cô gọi là văn hóa của Đạo Phật, thầy nói nếu một cái doanh nghiệp mà xây dựng được cái lối sống như thế, cái suy nghĩ như thế, cái văn hóa như thế thì doanh nghiệp đó thầy tin rằng sẽ không thất bại. Vì mỗi người đều là một người tốt, mà nhiều người tốt hợp lại với
[25:07]nhau thì thần thánh sẽ phù hộ để cho ta đi qua những khó khăn. Hôm đó thầy nói có hai cái tham số tâm linh làm cho một cái công ty được phát triển. Cái tham số thứ nhất là cái phúc đức của toàn công ty. Mỗi người trong đời sống rất riêng tư của mình ai cũng là người tốt hết, thì hợp nhau lại thì cả công ty tràn đầy phúc đức và sẽ phát triển bền vững, lỡ có trục trặc rồi cũng sẽ vượt qua. Cái tham số thứ hai là sự gia hộ của thần thánh, trời Phật ở trên cao. Nếu mỗi người đều là một người tốt thì luôn luôn ta được thần thánh trên cao che chở, phù hộ để được may mắn hơn và được vượt qua những rủi ro.
[25:53]Ở đây cái vai trò chính thật sự vẫn là của người người điều hành á, người giám đốc, người chủ. Vì nếu cái người chủ đó mà giáo dục được toàn cái nhân viên của mình hiểu được điều này, mọi người sống tử tế với nhau và trong cuộc sống riêng tư của mỗi người đều tốt đẹp thì cả cái công ty sẽ phát triển, sẽ phát triển bền vững. Và đây cái vai trò một lần nữa là vai trò đầu tàu của cái người doanh nhân á, người chủ. Cho nên người chủ hiểu về được đạo lý này, giáo dục cho toàn cái nhân viên của mình hiểu được đạo lý này, rồi từng người trong công ty, người nào cũng tốt cả thì công ty đó sẽ phát triển bền vững.
[26:37]Phúc Mỹ mới nói với thầy: "Khi xã hội cứ phát triển tới, phát triển tới thì vai trò của doanh nhân rất là quan trọng." Nhưng cái điều nó kỳ lạ là trong cái cuộc sống này, ta đều phải đầu tư và chấp nhận rủi ro. Dù là một người nông dân gieo cái hạt giống xuống rồi, trồng cái cây lúa lên rồi cũng chưa chắc là trúng mùa, nó đều có cái rủi ro. Một người đi buôn gánh bán bưng cũng phải có rủi ro, ngày đó chưa chắc là bán hết cái gánh của mình, cái hàng của mình, có khi phải gánh một cái hàng hơn phân nửa đi về. Và lớn hơn nữa là những người doanh nhân bỏ ra cái số tiền rất là lớn, quy mô hoạt động rất là lớn,
[27:14]thuê mướn rất là nhiều người thì cái rủi ro nó lớn hơn rất là nhiều. Và bây giờ ta nghiệm lại từ xưa cho tới bây giờ và mãi về sau nữa, tất cả đều là kinh doanh, dù ở mức độ nhỏ hay mức độ lớn. Tuy nhiên, ta chỉ gọi là một người doanh nhân khi người đó đầu tư ở mức độ to. Và một xã hội muốn phát triển thì chính là nhờ những doanh nhân này, tức là những người đầu tư ở mức độ to. Chứ còn nếu toàn bộ xã hội ai cũng làm chút chút, người nào cũng bưng rổ bánh mì ra ngoài đường bán, người nào cũng trồng đám ruộng rồi người nào cũng đẩy cái xe lốc cốc lốc cốc thì ai cũng là doanh nhân đầu tư nhỏ, đất nước có phát triển được không ạ?
[27:53]Không, phải có những người doanh nhân xây những cái hãng xưởng to hàng mấy hecta, trong đó chứa mấy ngàn công nhân, tức là đầu tư một số tiền rất là lớn, vươn cái ảnh hưởng trong xã hội rất là rộng thì rất nhiều doanh nhân mà làm thành công như vậy đất nước mới đi lên được. Cho nên càng về sau này, cái vai trò của những doanh nhân lớn càng trở nên hết sức là là quan trọng. Vì sao nữa? Vì một lý do nữa là cái yếu tố kỹ thuật khoa học đã phát triển. Cho nên chính vì kỹ thuật khoa học phát triển mà ta luôn luôn đòi hỏi cái cơ chế sản xuất lớn, quy mô sản xuất lớn. Khác với mà nướng vài cái bánh chuối đem ra ngoài đường ngồi bán.
[28:28]Ở đây có ai bán bánh chuối không? Ngoài Bắc mình có ăn bánh chuối không nhỉ? Có. À. Ví dụ chế biến một cái bánh chuối thì có cần công nghệ đồ cao hay là cái nhà xưởng to lớn không? Không, cho nên quy mô nhỏ. Nhưng mà nếu bây giờ chế một cái máy, thì nói bây giờ chế ra viên gạch để mà lát nhà, hay là chế ra cái đèn chùm hay là vân vân thì cái nhà máy với xưởng phải to rồi, bắt đầu mới thành ra cái đầu tư quy mô to. Và như vậy, cái sự phát triển của đất nước trong cái thời hiện đại này nó đặt lên vai của những người doanh nhân rất là nhiều. Hôm trước thầy nói như vậy. Và cái người doanh nhân đó, do cái phúc đời trước của mình,
[29:03]bỗng nhiên mình đứng vào một vị trí mà mình gánh cái trách nhiệm đối với xã hội. Buộc lòng mình phải gánh trách nhiệm lớn là khi mình mở ra một cái việc đầu tư như vậy, mình chịu trách nhiệm với đời sống của bao nhiêu nhân viên mà mình thuê, mình chịu trách nhiệm đối với cái xã hội mà đang cần phát triển, đang cần cái sự đóng góp của mình. Nên cái người phước lớn không phải là người thụ hưởng mà chính là người sẽ gánh trách nhiệm lớn. Ta nhớ lại giùm điều này nha. Ai mà quên điều này một cái là sẽ đọa địa ngục á, đọa súc sinh chết á. Thầy nói lại một lần nữa là cái người mà đời trước có phúc lớn thì khiến cho họ đời này họ gánh trách nhiệm lớn.
[29:43]Ví dụ như ông Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, ổng phúc lớn hay nhỏ ạ? Thì bây giờ trách nhiệm ổng nhỏ hay lớn ạ? Đó, như vậy có sướng không ạ? Dám sướng đâu, gật đầu sướng liền.
[29:57]Đôi khi người ta cũng có cái niềm vui của một người lãnh tụ phải không? Tuy nhiên, cái nỗi lo nó gánh đè nặng lên cả ngàn lần so với cái gọi là cảm thấy tự hào, sung sướng. Mà cái lo của ông Thủ tướng vậy dân mình biết hết không ạ? Mình chỉ biết một phần triệu thôi. Chỉ thấy trên báo đăng tin ổng ổng phát biểu này nọ, ổng có mặt ở đâu ổng cắt băng khánh thành đó, chỉ thấy một phần triệu. Chứ còn phía sau những công việc mà ổng phải xử lý gấp triệu gấp triệu lần, không ai biết đâu. Vì có phúc lớn chừng nào thì gánh trách nhiệm nhiều chừng nấy, đó là quy luật, nhớ giùm thầy. Vì vậy trên đời này, khi ta nhìn lại mình,
[30:33]ta cảm thấy mình hơn người, ví mình được cái học thức hơn người, mình được sức khỏe hơn người, mình được cái tài chánh hơn người, được cái thế lực hơn người thì xin hãy đi tìm một cái trách nhiệm hơn người. Vì đó là nguyên tắc, đó là nguyên lý, đó là bổn phận. Còn ví dụ khi ta nhìn lại, ta thấy mình hơn người, ta thấy mình mạnh hơn người, có tiền hơn người, thế lực hơn người, bắt đầu đi tìm sự hưởng thụ là ta sẽ đi xuống địa ngục nhanh hơn người thường, ta sẽ làm bậy liền. Nếu ta đem cái phúc của ta mà hướng vào trong cái sự hưởng thụ thì ta đi xuống cái cõi địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh nhanh hơn người thường.
[31:11]Người thường họ xuống chậm tại họ không có quậy như mình. Phúc họ ít á họ quậy ít, còn phúc mình nhiều mình quậy hơi bị nhiều á nên mình xuống nhanh hơn. Và đây là cái đạo lý, đây là nguyên tắc là nếu ta cảm thấy mình có phúc lớn thì xin hãy tìm một cái trách nhiệm gì đó để gánh vác với cuộc đời. Bây giờ mọi người nhìn lại mình thấy mình phúc lớn hay nhỏ? Trúng liền, nghe nói cái trúng liền thấy hông, hỏi cái nhỏ liền. Thế thì có những người có phúc lớn, phải không? Nhưng mà mình không lẽ bây giờ trước mặt thầy với trước mặt huynh đệ mình tự nhận mình có phúc lớn, phải không? Việc đó là việc phải giấu, với nhiều khi mình xưng mình có
[31:47]phúc lớn rồi sợ thầy hỏi địa chỉ tới nhà thăm, ví dụ vậy. Cho nên mình thôi mình cứ nói là mình phúc nhỏ. Nhưng mà ở đây là một cái đạo lý, ta phải nhớ với nhau: Nếu mình cảm thấy mình có phúc lớn thì xin hãy tìm một trách nhiệm lớn để gánh với cuộc đời này. Nãy giờ thầy chưa tới nói tới cái phúc để làm thánh. Đó bắt đầu để làm thánh được chưa? Đó, suy nghĩ chỗ này để bắt đầu làm thánh. Chính là cái mốc chỗ này. Cái mốc cái chỗ là khi ta thấy mình có phúc lớn thì phải đi tìm một trách nhiệm lớn để gánh với cuộc đời. Cái suy nghĩ này là suy nghĩ của của thánh. Mà đó là đạo lý. Và đây là điều thầy muốn nói với những người doanh nhân.
[32:30]Những người mà theo như thầy biết là có phúc lớn. Mặc dầu người đó cứ giả vờ nói mình có phúc nhỏ vì sợ thầy hỏi địa chỉ. Nhưng mà theo như thầy thấy rất rõ đấy, đây là cái chìa khóa để bước từ phàm qua thánh. Một người có phúc rất ít có làm thánh được không ạ? Không. Nhớ giùm thầy câu đó, không bao giờ. Ha ví dụ một người chạy vạy từng ngày, ăn bữa nay biết ngày nay, ngày mai chưa biết mình có chạy được miếng ăn bữa ấy không, đừng nói chuyện làm thánh vì phước không dư. Cái người làm thánh là người phước phải dư tràn qua cho những người khác, có thể chở che cho cuộc đời của người khác nữa kìa.
[33:11]Thánh là phúc phải lớn. Và chỉ có cái là ta không biết cái cách để xử lý cái phước của mình thôi thì ta rơi trở lại làm phàm liền, và thậm chí đọa luôn vào địa ngục. Khi có phúc lớn mà đi tìm sự hưởng thụ thì bắt đầu ta mở con đường chìm trong trầm luân và đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh. Còn nếu ta hiểu được một điều: Cái người có phúc lớn phải là người gánh trách nhiệm lớn, bắt đầu ta chuẩn bị làm thánh rồi đây. Đồng ý không anh Phi Lân hả? Đồng ý hả? Thầy nghe nói rằng con gái của anh Phi Lân là hoa hậu hoa hậu gì nha, tên gì cái gì Linh đó nha? Hoa hậu Hà Nội năm 96, vậy năm nay hơi bị lớn tuổi nha. Tên?
[33:55]Bùi Thùy Linh, có ai biết không ạ? Biết hả? Ồ, thôi cho tràng pháo tay nữa đi. Tại sao mà con gái ảnh làm hoa hậu? Tại sao ạ? Vừa học, vừa kiêu sa, thông minh. Ai nói cũng đúng, nhưng có câu nói đúng nhất: Vì bố quá đẹp trai. Thầy đùa. Trở lại cái vấn đề làm thánh. Nên thực sự cái chìa khóa đầu tiên để một người doanh nhân mà thoát đi cái thân phận của con người tầm thường của con người, coi vậy chớ lăn lộn trong tiền bạc, trong toan tính, trong đấu tranh, vui thì cũng vui, hay thì cũng hay đó, nhưng thật ra cũng vất vả và cứ tái sinh luân hồi mãi. Cho nên đến lúc nào đó ta phải vượt lên trên những điều đó.
[34:37]Và đó là điều thầy mong ước đối với những người doanh nhân, vì thầy biết những người này có phúc. Thứ nhất là chỉ cần thay đổi cái suy nghĩ thôi. Chỉ cần biết rằng khi mình có phúc thì mình phải gánh trách nhiệm nhiều với cuộc đời hơn người khác, chứ không xem cái phúc là điều để mình tự cao. Mà xem cái phúc là trách nhiệm thì người này bắt đầu mở một cánh cửa đi vào cái cõi thánh. Mở cánh cửa thôi chứ chưa vào được tại mắc còn ăn chơi nhiều quá. Bắt đầu bắt đầu là mở cánh cửa rồi phải đi vào ngồi thiền, phải tọa thiền, tập định. Thì trong cái tọa thiền tập định này nó được hai cái lợi kép, cái lợi kép tức là hai cái lợi cùng một lúc.
[35:14]Là trong khi ta đang tập thiền, ta chưa chứng thánh thì cái thiền định đó hỗ trợ lại rất nhiều cho việc kinh doanh. Đây là điều mà thầy lấy ra thầy dụ mấy người doanh nhân. Nói dụ chứ nó có thật chứ không phải không đâu. Tuy nói là dụ chứ nó có thật. Cái thứ hai là cái thiền đó lần lần làm cho tâm ta trở nên khai mở, đi vào một cõi giới khác dần dần. Dần dần ta sống ở đời mà vượt khỏi cuộc đời để bước vào cõi thánh thật sự. Đó, nên nó có hai cái lợi. Một cái lợi là nó hỗ trợ cho cái việc kinh doanh của ta. Mà chính cái này là thầy lấy ra thầy dụ những người doanh nhân. Nói dụ chứ không phải thầy nói dối, nói dụ nhưng mà nó là có thật.
[35:55]Còn cái thứ hai là song song với những điều kinh doanh giúp đời, giúp người như thế, cái phúc của ta hỗ trợ ta như thế, ta khai mở cõi tâm đi vào cõi thánh luôn. Như thầy gặp mấy đứa nhỏ mà đi học, sinh viên, học sinh thì thầy cứ dụ thế này: "Tụi con mà ngồi thiền, tụi con học rất thông minh." Thì đứa nào không ham thông minh, học giỏi. Mà thầy nói vậy có dối không ạ? Không, thật đấy. Dĩ nhiên cái mục tiêu của thiền không phải là để học giỏi mà để chứng thánh. Nhưng mà để cho mấy đứa nó ham ngồi thiền, thầy phải nói một cái kết quả nho nhỏ, một cái hệ quả phụ là thông minh hơn. Mà thật sự là vậy.
[36:32]Cái người mà tu thiền họ được cái thông minh, ví dụ đi học thông minh: Ông thầy ổng nói câu thứ nhất, mình biết trước ổng sắp nói câu thứ hai câu gì. Lạ như vậy. Và như vậy là có hiểu không ạ? Hiểu vấn đề khi ông thầy chưa giảng xong, mặc dù vấn đề đó mình chưa học trước nha, chưa hề coi vở, coi sách gì trước hết. Nhưng mà ông thầy ổng cứ giảng câu trước, mình biết câu thứ hai ổng sắp nói cái gì. Vì cái logic mình đã suy luận trước một bước trước một bước cả. Ông thầy vừa nói câu thứ nhất, mình đã suy luận được câu thứ hai nên chắc chắn ổng phải nói câu thứ hai. Cái thông minh nó đến mức độ như vậy.
[37:03]À trong cuộc sống này cũng vậy. Trong cuộc sống ví dụ cái người mà họ có tu thiền, cái trí tuệ, cái thông minh của họ kỳ lạ lắm. Thông minh, trí tuệ họ kỳ lạ là như thế nào? Ví dụ một cái vấn đề đó họ chưa bao giờ biết, chưa bao giờ đọc sách, chưa bao giờ nghe nói tới, nhưng mà chỉ cần có một người vừa đề cập tới vấn đề đó thôi, trong tích tắc 1 giây, mà thầy nói chưa tới 1 giây nữa, chỉ cần nghe đề cập cái là họ nhìn xuyên suốt vào trong tất cả vấn đề đó luôn. Trong vấn đề, trong hang, trong ổ, trong gốc, trong rễ có cái gì trong đó biết hết. Lạ lùng như vậy. Nên cái người tu thiền họ được như vậy.
[37:37]Thì trong kinh doanh cũng vậy, khi một người tu thiền mà tương đối ổn rồi thì cái việc mình điều hành một cái doanh nghiệp tự nhiên nó sắc bén và nó chuẩn xác. Nó chuẩn xác, thầy muốn dùng cái chữ chuẩn xác. Thầy sẽ nói tới nói lui rất nhiều lần cái chữ này. Cái việc điều hành kinh doanh bỗng nhiên chuẩn xác. Chuẩn xác vì sao? Vì hai lý do. Lý do thứ nhất là khi ta định hướng đầu tư một điều gì thì chính xác, không sai lầm. Cái chuẩn xác thứ hai là gì? Là trong quan hệ đối tiếp với con người, với đối tác bên ngoài, đối với nhân viên của chúng ta, ta nói một lời như thế, ta cười như thế, ta nghiêm như thế đều chính xác, chuẩn xác phải cần thiết như thế.
[38:21]Với người đó khi gặp ta, ta nghiêm mặt như thế; với người đó khi gặp ta, ta vui vẻ như thế; với người đó gặp ta, ta tử tế như thế đều rất chuẩn xác, rất thích hợp, không sai. Không thể gặp một người đáng lẽ phải nghiêm mà ta lại xởi lởi, không có chuyện đó. Cái người này ta gặp ta nghiêm, ta là phải nghiêm. Rất chuẩn xác. Nên cái trí tuệ trong thiền định nó hỗ trợ trở lại trong kinh doanh khiến ta làm việc rất chuẩn xác. Chuẩn xác trên hai phương diện: Một là khi ta định hướng đầu tư, tự nhiên nó chính xác, không có trật. Ta đánh giá, ta phán đoán được tình hình, ta có cái linh cảm vừa là kết hợp những thông tin ta nhận được,
[38:59]vừa là cái linh cảm cá nhân, ta biết là nên mua khu đất đó hay không nên mua khu đất đó, nên nhập món hàng đó hay không nên nhập món hàng đó, lúc này nên bắt đầu bán mạnh món hàng hay không, lúc này nên mở một nhà xưởng hay không nên mở nhà xưởng, lúc này nên liên kết với cái xí nghiệp đó hay không nên liên kết. Tự nhiên cái định hướng đầu tư được mà chính xác, không trật. Cái thứ hai, đối với con người, khi đối tiếp, khi đối xử với con người, trong cái thái độ nào chính xác thái độ đó. Thật sự là như vậy. Và cái thiền định nó hỗ trợ cho việc điều hành kinh doanh của ta rất là đặc biệt. Ở đây đã có ai được như vậy chưa?
[39:36]Thầy nghĩ có được mới có thành công. Cũng đã có được phải không? Được một phần nào ta mới có cái thành công này chứ không phải là không. Nhưng mà cái lợi của việc điều hành kinh doanh đó vẫn chỉ là một việc nhỏ thôi. Cái lớn hơn là ta vẫn phải tiếp tục ngồi thiền để đi vào cõi thánh. Bởi vì sao? Cõi trần gian này là tạm bợ, vô thường. Mình thấy như ai giàu như Nhật, phải không? Động đất, sóng thần nó bay mất 3 tỉnh, xóa trắng 3 tỉnh. Rồi bây giờ là hôm nay cái thảm họa hạt nhân đe dọa hết cả một khu vực luôn. Và ta rất là thương xót. Bây giờ nói gì thì nói, nói không biết nhân quả thế nào, nhưng mà có những người đồng loại với ta,
[40:23]nói gần hơn cũng là những người châu Á với ta, có những người đó họ tín ngưỡng Đạo Phật cũng gần với ta, bây giờ họ chịu cái thảm họa. Cứ động đất xong vài giây sập nhà sập cửa hết, hơn phân nửa dân số biến mất. Khi những người lồm cồm bò ra khỏi nhà, họ phát hiện ra hơn phân nửa người ở trong thị trấn này đã biến mất. Đau lòng không? Máu họ đó, thịt họ đó, ruột rà đó, dòng họ anh em đó, mất rồi. Mình mà mất một người mình khóc lên khóc xuống, phải không? Bây giờ mất gần hết. Rồi cơn sóng thần nó tràn vào, bao nhiêu tỉ mét khối nước ngoài biển nó đổ vào, nó cuốn phăng phăng tràn ngập vào trong mấy chục
[40:59]kilômét như là một cơn đại hồng thủy cuốn phăng hết tất cả. Không ai chạy kịp. Trên xe cũng không chạy kịp, trên nhà cũng không trốn kịp. Cuốn hết, cuốn hết, tất cả mất hết. Nếu đặt thử mình đang ở trong cơn nước cuốn đó mình như thế nào? Mình hốt hoảng, mình lo sợ, mình đau khổ rồi mình chết, phải không? Thì bao nhiêu cái thân phận con người là như vậy. Thực sự bởi vậy thầy muốn mọi người kể từ ngày hôm nay, cứ khi tối, sớm hãy quỳ xuống dưới bàn Phật nha, cầu nguyện cho người dân Nhật thoát qua được tai ương. Để cho người dân Nhật và cả thế giới này được mọi điều an vui, hạnh phúc. Nhớ giùm thầy.
[41:43]Giúp nha, cùng với thầy cầu nguyện mỗi tối mỗi sớm nha, cho người Nhật. Thầy xin. Thầy cũng đã phát cái lời kêu gọi này trong cái hệ thống mà đệ tử của thầy khắp cả nước, phát lên trên mạng và gọi các đạo tràng hết, hãy cầu nguyện rất là nhiều cho người dân Nhật. Nhưng mà khi nhìn những điều đó thì ta hiểu lại cái trần gian này là là mong manh, là tạm bợ. Và vì vậy, dù ta có thành công rất nhiều trong việc kinh doanh, dù ta có rất giàu, nhưng hãy hiểu thế gian này là vô thường, là tạm bợ. Mà ta phải đi tìm cái gì có giá trị vĩnh cửu hơn, đó chính là gì? Là tâm linh giác ngộ. Mà ta may mắn là ta có phúc hơn người thường, đó là lý do tại sao mà thầy cứ ép
[42:30]những người doanh nhân phải tu thiền vì thầy biết những người này có phúc. Có phúc mà không chịu làm thánh mà quay xuống sa đọa hưởng thụ thì chết rất là nhanh, đọa rất là nhanh. Cho nên có phúc thì phải hướng về cõi thánh liền. Khi ta có phúc ta đã hơn người khác rất nhiều rồi. Nói là người chứ thật sự ta hơi trên người một chút rồi. Vậy mà ta bước thêm vài bước nữa ta lên làm thánh luôn, thì đừng ngừng lại. Nên khi thầy thấy một người doanh nhân mà xưng diện, xoe xua đẹp quá, điệu quá, thầy hơi lo. Thầy lo vì cái người này có phúc mà không hướng cái phúc mình lên trên cõi thánh, hơi coi bộ là quay về trần gian hơi nhiều nên thầy hơi lo.
[43:10]Thầy nói như vậy không biết có đụng ai không, ai có ai nhột không biết. Có ai điệu không? Nhiều người nhột hả? À vâng. Và chính vì vậy mà ta yêu quý đạo Phật là vậy. Vì đạo Phật mở tiếp cho ta con đường để đi nữa, thay vì là ta cứ chỉ biết làm giàu rồi phải thi đua cái mức độ giàu có so với những đại gia khác. Cứ nhìn thấy người kia đeo hột xoàn lớn hơn mình cái lật đật về nhà phải kiếm tiền mua hột xoàn bằng hoặc to hơn. Ta chạy đua vào những điều vô bổ. Thầy biết những điều này là do cô Tường Phổ cô kể. Tại cô Tường Phổ trước đây cô cũng là tổng giám đốc một cái doanh nghiệp lớn ở Sài Gòn. Rồi sau đó khi gặp được đạo Phật cô bỏ hết cô đi tu,
[43:55]thì cô mới kể lại những cái bệnh của những người giàu. Ví dụ cô nói là khi mà người ta đến vận động từ thiện thì cô không hỏi là tiền sẽ đem cho ai gì, làm gì, cô chỉ hỏi vậy cái logo của công ty tôi đặt ở chỗ nào? Đặt chỗ đó không được, phải đặt chỗ kia. Rồi số tiền đó đâu đến tay người nghèo, vì khi mà mình không kiểm soát thì nó chạy tầm bậy tầm bạ mất hết. Thực sự chẳng có phước. Nói là doanh nghiệp làm từ thiện đâu có phúc đâu, tại đâu có tới giúp đỡ cái người cần giúp. Bây giờ đến khi cô đi tu, cô hiểu đạo, cô mới thấy những việc đó thật là phù du và giả dối. Rồi cứ ganh đua tầm bậy, thấy người ta có hột xoàn
[44:29]này cái về mình phải kiếm hột xoàn to hơn. Cái phù du, cái tạm bợ đó, nó không phải là chỗ để ta hướng về mãi mãi. Mà theo như Đức Phật, cái chính nghiệp ta to rồi ta phải lật đật, vội vàng, nhanh chóng đi vào chính niệm và chính định liền, tức là đi vào thiền định. Phật đã nói như thế. Nhưng tuy nhiên là vì từ lâu ta không gặp được Phật pháp, cho nên ta cũng bị vướng mắc, sai lầm và có những thói quen xấu. Nên khi ta gặp được Phật pháp, ta phải tốn thêm một thời gian chừng 2 năm 3 năm để gột rửa những cái xấu đó bớt. Ví dụ trước đây có hơn có ganh đua hay là xưng diện hay là gì gì đó, thầy cũng không rành lắm, thì ta phải mất hết mấy năm để gột rửa.
[45:10]Rồi đồng thời là đi sâu vào trong trong thiền định để hướng về tâm linh giải thoát. Và đây mới là cái niềm vui cuối cùng mà thầy muốn nói với những người doanh nhân. Chứ nãy giờ ta liệt kê rất là nhiều điều và doanh nhân ta cũng được, sẽ có những niềm vui, nhưng mà những niềm vui khác coi vậy chứ không lâu, không bền. Mà nếu ta đi được vào thiền định, niềm vui đó sẽ rất là rất là bền lâu. Có một lần thầy nói, thầy nói rằng nếu một người doanh nhân mà đúng nghĩa, thật sự giống như một Bồ Tát ở trên đời. Vì sao vậy? Bởi vì họ phải gánh vác biết bao nhiêu thân phận của con người khác. Ví dụ một công ty đó có 500 nhân viên thì họ gánh 500 cuộc sống của 500 con người.
[45:57]Mà 500 con người đó có khi là gánh tới 500 gia đình nữa. Nếu mà họ người đó lương họ nuôi được gia đình là ta đang gánh 500 gia đình. Như vậy cái phúc lớn không ạ? Trách nhiệm rất là lớn. Nên nếu cái người chủ đó mà là người chủ tốt thì thật sự đó là vị Bồ Tát. Ta gánh được 500 cuộc đời, 500 gia đình đâu phải là nhỏ. Mà làm cho nhà nước cũng nhẹ bớt, lo được giúp cho nhà nước hết 500 cái gia đình. Nhưng đó là thầy nói nếu doanh nhân tốt, còn nếu doanh nhân không tốt thì sao? Làm cho 500 người đau khổ thì sao ạ? Thì không phải là Bồ Tát mà là ác quỷ.
[46:36]Hôm trước thầy có nói cái điều này, là cái may mắn của ta trên cái đất nước Việt Nam này là thế này, là ta đi vào cái kinh tế thị trường, tức là ta tự do đầu tư, kinh doanh giống như mấy nước tư bản. Nhưng ta có cái gốc đi ngang qua cái gì? Chủ nghĩa xã hội. Ta mang cái tinh thần mà không có người bóc lột người, ta mang cái tính nhân văn, cái nhân bản của cái chủ nghĩa xã hội mà ta đã đi qua. Và ngày nay, nhà nước ta cũng định hướng như vậy, là kinh tế thị trường nhưng mà định hướng chủ nghĩa xã hội, định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhà nước ta vạch ra một cái phương châm cực kỳ sáng suốt mà hôm vào mùng 1 Tết ở trên chùa thầy, thầy đã giảng cái bài về này,
[47:24]và thầy nói đây chính là mô hình mà sau này cả thế giới phải đi theo. Hiện nay thế giới loay hoay giữa bên này, giữa bên kia, nhưng không ngờ cái chân lý nó lại bắt đầu từ Việt Nam khi mà Việt Nam ta nói câu này: kinh tế thị trường nhưng định hướng xã hội chủ nghĩa. Cái câu này chưa giải mã hết được đâu. Câu nói này chưa giải mã được hết, nhưng nó là chân lý của thế giới về sau. Bây giờ thì ta chưa nói cái chân lý này nó sẽ soi sáng thế giới về sau như thế nào, nhưng hãy tin vào lời thầy. Thế giới sau này sẽ đi theo con đường mà Việt Nam đã vạch ra đó. Tuy nhiên, gần nhất là cái phương châm này cho ta những ông chủ
[48:06]tuyệt vời, những người doanh nhân như là Bồ Tát, chính là cái kinh tế thị trường mà định hướng xã hội chủ nghĩa này. Là sao? Là những người chủ đó vẫn phải chủ động đầu tư, kinh doanh, tính toán, hạch toán và chấp nhận rủi ro như một người tư bản thực sự. Nhưng cái tinh thần mà định hướng xã hội chủ nghĩa làm cho họ yêu thương được cái nhân viên của họ, tôn trọng cái vai trò của nhân viên. Mà cái câu nói mà giai cấp công nhân làm chủ, giai cấp công nhân làm chủ nó cứ phảng phất, phảng phất trong lòng họ từ khi còn bé thơ, đúng không ạ? Cho nên họ đối xử với người nhân viên, họ quan tâm đến đời sống người nhân viên tốt
[48:45]hơn, tốt hơn là người mà không đi qua được một đất nước xã hội chủ nghĩa như ta. Nên vì vậy, khi mà thầy nói cái người doanh nhân có cơ hội để là một vị Bồ Tát, để là một vị thánh, là thầy rất vui khi thầy nói trong cái khung cảnh của đất nước Việt Nam mình. Chứ ở một đất nước khác thì thầy không dám nói, vì thầy không biết người ta làm sao, thầy không biết cái lòng của người ông chủ đối với cái người nhân viên họ như thế nào. Tại có một lần hôm đó có một cái có một cái công ty nào đó, hồi lâu lắm rồi có mời thầy đi ăn cơm. Họ ăn cơm với một cái đối tác là người nước ngoài là Singapore. Thì cái người lái xe lái xe là ở ngoài xe chờ.
[49:27]Thì cái người bên đối tác Việt Nam mới nói với thầy thế này, nói thưa thầy, cái dân Singapore là vậy, chủ ra chủ, tớ ra tớ. Còn Việt Nam mình là người tài xế mình kêu giữ xe vô ngồi ăn luôn. Chứ còn người Singapore cấm cửa, không có cho, tài xế ra ngoài kia ngồi. Ăn cơm là chỉ những người doanh nghiệp với nhau thôi. Lúc đó thầy mới bùi ngùi thầy suy nghĩ, và có nhiều người cứ nghĩ rằng cái văn hóa của Singapore của tư bản là hay, chủ ra chủ tớ ra tớ. Nhưng mà thầy ngồi thầy nghĩ lại, chính cái văn hóa của xã hội Việt Nam mình hay. Khi ông thủ trưởng cái người tài xế lái xe cho ổng đi đâu, ăn cơm gì là ổng lôi tài xế vô quán ăn luôn, có đúng không ạ?
[50:02]Thầy gặp hoài hoài. Đi xe từ trên Tây Bắc, Việt Bắc đi về, những quán cơm lam rồi gì đó, qua bên Vĩnh Phúc qua cái Sông Đà gì đó, là cái người lái xe vô luôn với ông chủ ăn mà với nhau như bạn, nhìn không biết đâu, nhìn không biết ai ai chủ, phải hỏi một lát mới lòi ra ông này tài xế. Nhìn thấy mặt ổng ngơ ngơ chút xíu, ổng thụ động chút xíu là nghi là tài xế, còn thấy ổng lanh lanh chút thì chắc là chủ, chứ nhìn không dám không biết, tại ăn cơm cái bàn ăn, món ăn y như nhau. Và đi qua cái đất nước Việt Nam, ta thấy bởi vì ta đi qua được cái quan điểm của chủ nghĩa xã hội, ta tôn trọng cái người nhân viên
[50:38]nên ta có được những ông chủ tuyệt vời hơn mấy nước tư bản. Và thầy lo sợ điều này lần lần sẽ bị mai một nếu ta không ý thức điều này. Cho nên vì vậy, thầy muốn nói như cái câu nói của Putin, là nếu ai mà không quý trọng cái quá khứ, xã hội chủ nghĩa đó, là người không có trái tim. Nhưng nếu người mà không biết hướng tới tương lai thì người đó không có đầu óc. Ổng nói một câu rất là thực dụng nhưng cũng rất là tình nghĩa. Nhưng mà Việt Nam mình thì không nói cái kiểu đó, người Việt Nam mình sẽ nói thế này: chúng ta có trí tuệ để bước tới tương lai nhưng chúng ta cũng có cái trí tuệ để lấy hết những cái hay của quá khứ ta đi
[51:20]mang theo vào tương lai, chứ không phải là ta như ông Putin chỉ hoài niệm quá khứ xem như là một tình nghĩa. Đối với ông Putin ổng hoài niệm quá khứ như là một tình nghĩa. Ai mà bỏ quên quá khứ là người không có trái tim, như vậy người nhớ được quá khứ mới là người có trái tim, tức là người có tình nghĩa, còn mình không phải, mình đem cái quá khứ đi theo mình vì mình có trí tuệ, vì đây là chân lý, chân lý sống. Chân lý sống là gì? Là cái người chủ tiền bạc trong tay, quyền hành trong tay, ưu thế trong tay, nhưng mà đối xử với những người nhân viên của mình rất là tử tế, rất là yêu quý, tương đối khá bình đẳng.
[51:59]Và ở đây, chính cái môi trường cái khung cảnh này ta có những doanh nhân tuyệt vời, có những doanh nhân mà để chuẩn bị làm thánh được, làm Bồ Tát được. Còn cái loại mà doanh nhân mà chủ ra chủ tớ ra tớ, có sự phân biệt, thậm chí trong đó có một chút khinh miệt, thì ta cứ yên trí rằng ở đó không có những ông chủ tốt, không có những doanh nhân mà để ta nâng họ lên làm thánh được. Họ hưởng hết cái phước của họ rồi thôi, và có thể họ rơi. Có thể họ đi một buổi tiệc vui, ngồi tiếp một cô người mẫu họ móc ra 1-200 đô họ cho. Nhưng mà với cái người nhân viên họ khắt khe từng đồng. Thầy có nghe một cái ông đại gia lớn, thôi thầy không tiện nói tên,
[52:41]mỗi lần trong bữa tiệc mà có một cô người mẫu nào vui lòng ổng móc 1000 đô cho, chỉ gặp thoáng qua để chứng tỏ mình là đẳng cấp sang. Nhưng khi về nhà, với cái người làm việc trong nhà ổng, lương tháng 600 ngàn, 5 năm chưa lên không tăng lương. Giá bên ngoài cứ trượt mà ổng không cho tăng lương, khắt khe. Như vậy họ không phải là ông chủ tốt. Những người đó hưởng hết phước mình rồi sẽ rơi vào vào đọa lạc. Họ đang thành đạt, họ đang thành đạt, nhưng không phải là ông chủ tốt, không thể từ doanh nhân mà bước lên làm Thánh, như ta đang nói nãy giờ với nhau. Còn nãy giờ mà ta nói với nhau là trên cái nguyên lý,
[53:17]trên cái đường đi của đạo Phật, là người doanh nhân đã bước một bước nữa, vài bước nữa lên làm Thánh. Vì cái phúc mình đã nhiều, nhiều hơn người và mình biết nhận trách nhiệm với cuộc đời nhiều hơn người, bây giờ bước lên một bước nữa ta tu tập nhiều hơn vì ta thuận lợi hơn, thì cánh cửa của cõi Thánh đã đã mở ra. Nay thầy muốn nói những điều như vậy. Thì trong đây có nhiều người không phải là doanh nhân, phải không? Có nhiều người chưa phải là doanh nhân. Nhưng mà ở đây ngồi nghe và có khi chúng ta ước mơ làm doanh nhân, mấy đứa trẻ trẻ tụi con lớn lên có khi sẽ làm doanh nhân, thì hãy nhớ cái điều mà hôm nay ta vừa nói với nhau, một khái niệm về doanh nhân.
[53:56]Về những người doanh nhân mà theo như thầy trò ta nói, theo như quan điểm của đạo Phật, thì doanh nhân là gì? Người có phước lớn, Bồ Tát, trách nhiệm lớn. Chính xác. Những người này đã hiểu rất là rõ vậy. Thật sự vậy, trước hết là người có phúc lớn, vì có phúc lớn mà biết nhận trách nhiệm với cuộc đời. Và khi gọi là nhận trách nhiệm với cuộc đời, thì không phải là người ích kỷ hưởng thụ. Cho nên người đó đạo đức rất là tốt, và chính vì vậy, biết nhận trách nhiệm lớn hơn với cuộc đời, bước thêm một bước nữa đi vào cõi tâm linh thiền định, thì ta bước luôn vào cõi Thánh. Và cái quan điểm là khi ta có phước lớn thì ta nhận trách nhiệm lớn
[54:39]hơn với cuộc đời, cho ta rất nhiều cái tư duy ở chỗ câu này. Ta có nhiều cái cái điều chi tiết mổ xẻ trên cái quan điểm gọi là nhận trách nhiệm lớn với cuộc đời nghĩa là sao? Như nãy bây giờ ta nói đó, là ông chủ tốt đó. Tức là ta gánh vác được thân phận của bao nhiêu người dính líu với mình, phải không? Làm với mình. Ta đối xử tử tế với những người chung quanh ta, những người nhân viên ta. Ta đóng góp vào sự phồn vinh, sự phát triển chung của đất nước, của xã hội. Đó gọi là người gánh trách nhiệm lớn hơn với cuộc đời này. Đó, chỗ này. Và chính cái chỗ này ta cứ càng làm thì càng có phúc, càng làm thì càng có phúc.
[55:18]Khác với những người mà những ông chủ không tốt, cứ càng làm thì hưởng hết phúc, dần dần hưởng hết dần dần, rồi sụp đổ luôn. Còn ở đây ta càng làm cứ càng có phúc, bởi vì ta hiểu rằng người có phúc là người gánh trách nhiệm lớn, chứ không phải là người được quyền hưởng thụ lớn, khác nhau. Chỉ hai suy nghĩ đó khác đi chút xíu là hai ngõ rẽ tách ra liền. Một người cứ nghĩ rằng: "À, tôi có phước, tôi được quyền hưởng thụ." thì họ rẽ vào một hướng khác. Còn cái người nghĩ rằng: "Tôi có phúc nên tôi phải gánh vác nhiều trách nhiệm với cuộc đời hơn." thì họ rẽ vào một hướng khác. Và nơi cái người thứ hai rẽ vào một hướng khác này,
[55:52]thầy muốn tặng họ một món quà, đó là thiền định. Thầy tặng họ nghĩa là làm sao? Nghĩa là sao ạ? Nói rằng thầy muốn tặng họ món quà thiền định nghĩa là sao? Nghĩa là thầy bắt họ phải cực khổ, đau đớn mà ngồi thiền. Chớ mà nghe nói tặng, nghe nói mừng, không có đâu. Vì thật ra ngồi thiền ở trong 3 năm đầu cực lắm á, 3 năm đầu là cực hình. Nhưng mà qua khỏi 3 năm rồi ta mới bắt đầu có dấu hiệu thì tâm ta an lạc. Thầy nói là thầy nói 3 năm là hù vậy thôi chứ sự thực không phải. Có người ngay cái thời thiền đầu tiên mà thầy chỉ là đã được an lạc. Và có người 10 năm sau khi thầy chỉ rồi vẫn chưa an lạc.
[56:36]Cái cơ duyên mỗi người nó mỗi khác nhau như vậy. Nhưng mà dù cơ duyên thế nào thì thế, ta vẫn phải tinh tấn mà mà tu tập. Vì sao vậy? Bởi vì thiền định là tương lai của nhân loại, thiền định là bờ bến cuối cùng của tâm hồn ta, của cuộc đời ta. Ta đi đâu thì đi, ta đi xuôi mười phương tám hướng, lăn lên lộn xuống gì không biết, nhưng mà nhớ rằng điểm đến cuối cùng của cuộc đời ta, bờ bến nương tựa cuối cùng của tâm hồn ta chính là thiền định, không đường nào khác.
[57:16]Ta đừng nghĩ rằng tiền bạc là chỗ nương tựa. Ta đừng nghĩ tình yêu là chỗ nương tựa. Vì sao vậy? Khi trẻ có hai người yêu nhau và họ thề với nhau thế này: "Với tình yêu này, nếu anh chết ngày trước, em sẽ chết ngày sau." Rồi ông chồng mới nói: "Em đừng có bận tâm lo lắng gì, nếu em chết ngày trước, anh sẽ chết ngày sau, em yên tâm. Cái tình yêu của anh đối với em là như vậy." Ở đây mình có nghe như vậy chưa cà? Có nghe chưa? Cũng nghe nhiều đấy phải không? Đó, chính xác, thôi được nghe nhiều. Bà già nói rất hay, nói đã nghe nhiều. Khi yêu nhau, người ta tưởng là ta không thể nào xa nhau, ta không thể nào bỏ nhau, ta không thể nào thay lòng đổi dạ được, lúc mới yêu nhau.
[58:02]Nhưng mà sự thật thì sao ạ? Sự thật thì ta hay nghe một câu chuyện như thế này: Có hai người yêu nhau rồi bị gia đình cấm cản không cho lấy nhau, và họ thề với nhau là họ tự tử chết chung. Và họ hẹn với nhau ra cái giếng ở đầu làng vào cái khoảng giờ đó mà nhảy xuống tự tử. Ai đến trước thì cứ nhảy xuống tự tử để lại đôi dép là người kia biết. Anh chàng ảnh mau chân tới trước. Ảnh tới trước ảnh nhìn quanh quất, cái ảnh: "Thôi, mình còn trẻ quá, dại gì chết." Cái ảnh để đôi dép ở trong đó, ảnh nhảy vô bụi ảnh ngồi ảnh canh. Thì cô kia đến sau, cổ nhìn thấy cái đôi dép: "Ủa, thằng này nó chết rồi hả?
[58:35]Thôi, mình về chứ mắc mớ gì chết theo nó." Cổ cầm đôi dép cổ chạy về. Anh chàng kia ảnh chạy ra: "Ê, trả lại đôi dép cho tao." Đó là tình yêu, đó là tình yêu.
[58:52]Nên từ đây về sau vậy, nếu có ai nói yêu ta tha thiết thì ta hãy nhớ: "Hãy trả lại đôi dép cho tao."
[59:02]Nên thật ra tình cảm trên đời cũng không phải là chỗ nương tựa, cả tình cha mẹ với con cái không phải là chỗ nương tựa, anh chị em càng không phải, vợ chồng cũng không phải. Nên thế gian này coi vậy chứ mọi điều đều tạm bợ, mọi điều đều tạm bợ. Chức quyền rồi sẽ hết, tiền bạc khi sẽ mất, tình cảm có khi phải phai nhạt. Nên thật sự, cái bến bờ để ta nương tựa cuối cùng của cuộc đời mình, của tâm hồn mình chỉ có là thiền định thôi, Phật pháp thôi. Chỉ có Đức Phật là bến bờ để ta nương tựa. Những giây phút khi ta quỳ dưới chân Người, ta lễ bái Người với lòng tôn kính tột độ, tâm ta rất bình an, rất hạnh phúc.
[59:45]Ta sống được trong cái lòng từ bi của Phật, và lòng từ bi đó vô hình vô ảnh nhưng mà mênh mông, bất diệt. Ta đi theo con đường của Người dạy, sống trọn đời trọn lòng mình vì tất cả chúng sinh. Cái lời dạy đó thiêng liêng, cao quý và bất tử.
[1:00:03]Ta có thể làm sai, nhưng chân lý đó mãi mãi soi sáng cho ta. Có một lần ta sẽ ích kỷ, nhưng rồi ta sẽ tỉnh ngộ đứng lại để tiếp tục sống lại vị tha như là Phật đã dạy, vì đó là chân lý bất tử. Rồi theo lời Phật dạy, ta bắt chân lên ta ngồi kiết già, ta biết rõ toàn thân mình, biết thân này vô thường, thấy hơi thở vào, hơi thở ra rõ ràng, từ từ tâm ta đi vào yên vắng. Chính cái sự bình an mênh mông, kỳ lạ đó mới là bến bờ của cuộc đời ta, của tâm hồn ta. Nên nói cho cùng, nói cho đến cuối cùng, thì Phật là chỗ ta nương tựa, Pháp là chỗ ta nương tựa, những vị Thánh Tăng là chỗ ta nương tựa, và cái thiền định chính là chỗ ta nương tựa cho cuộc đời mình.
[1:00:53]Nên đây là món quà mà thầy muốn tặng cho những người đã có phúc rất lớn trong cuộc đời. Vì vậy hãy vui, hãy cùng nhau mà mà tu tập. Như ngày hôm nay đây cũng vậy, nơi cái căn nhà của anh Phúc Mỹ, căn nhà xinh đẹp thế này, giữa cái mùa mưa phùn lạnh lẽo, ta được ở trong căn nhà ấm áp, có hai người vợ chồng chủ nhà rất là mộ đạo, rất là tử tế và hiếu khách. Trong cái thân tình như thế này, ta có một cái niềm vui nữa là được nói những câu chuyện đạo lý với nhau. Những câu chuyện đạo lý như thế này, trong những cái niềm vui nho nhỏ như thế này, thực sự là nuôi nấng tâm hồn ta từng chút từng chút. Trong cuộc đời ta từ nhỏ tới lớn vậy, có nhiều điều cũng nuôi lớn lên tâm hồn ta.
[1:01:42]Nhưng mà những khi ta có được đạo lý, thực sự đó là những cái suối nguồn tươi mát mà nuôi lớn tâm hồn ta từng ngày từng giờ. Nên vì vậy, ta có thể xa điều này, ta có thể bỏ điều kia, nhưng chỉ có một điều ta đừng bao giờ xa, đừng bao giờ bỏ, đó là đạo lý của Phật, đó là đạo lý của Phật.